Уикипедия kkwiki https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Таспа Арнайы Талқылау Қатысушы Қатысушы талқылауы Уикипедия Уикипедия талқылауы Сурет Сурет талқылауы МедиаУики МедиаУики талқылауы Үлгі Үлгі талқылауы Анықтама Анықтама талқылауы Санат Санат талқылауы Портал Портал талқылауы Жоба Жоба талқылауы TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Topic 0 11259 3617149 3463876 2026-06-13T17:19:00Z Арай Дүйсекенова 182451 3617149 wikitext text/x-wiki {{Велошабандоз | есімі = Александр Винокуров | сурет = Vinokourov TDF2012.jpg | толық есімі = Александр Николаевич Винокуров | лақап аты = ''Vino'', Вино | туған күні = 16.09.1973 | туған жері = [[Бескөл (Солтүстік Қазақстан облысы)|Бескөл ауылы]], {{туғанжері|Қызылжар ауданы{{!}}Бескөл ауданы|Қызылжар ауданында}} [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[ҚазКСР]], [[КСРО]] | бойы = 177 см | салмағы = 70 кг | азаматтығы = {{KAZ}} | қазіргі команда = карьерасын аяқтады | протур рейтингі = | мамандануы = универсал | әуесқой командалары = EC Saint-Étienne Loire | әуесқой жылдары = 1997 | кәсіби жылдар = 1998—1999<br />2000—2003<br />2004—2005<br />2006 <br />2007<br />2009—2012 | кәсіби командалар = Casino<br />[[Team Columbia-HTC|Team Telekom]]<br />[[Team Columbia-HTC|T-Mobile]]<br />[[Liberty Seguros-Würth]] <br />[[Астана (велоклуб)|Астана]]<br />[[Астана (велоклуб)|Астана]] | маусымдар = 14 | Гранд-Турлар = 15 | жеңісі = 35 | жеңістер = Гранд-турлар :[[Тур де Франс]] ::4 кезең ([[Тур де Франс 2003|2003]], [[Тур де Франс 2005|2005]], [[Тур де Франс 2010|2010]]) :[[Испания Вуэльтасы]] ::[[Сурет:Jersey gold.svg|20px]] Бас классификация ([[Испания Вуэльтасы 2006|2006]]) ::[[Сурет:Jersey white.svg|20px]] Аралас классификация ([[Испания Вуэльтасы 2006|2006]]) ::4 кезең ([[Испания Вуэльтасы 2000|2000]], [[Испания Вуэльтасы 2006|2006]]) '''Көпкүндік''' :[[Критериум Дофине]] (1999) :[[Париж — Ницца]] (2002, 2003) :[[Швейцария туры]] (2003) :[[Германия туры]] (2001) :[[Джиро дель Трентино]] (2010) '''Біркүндік''' :[[Сурет:MaillotKaz.PNG|16px]] Топтық жарыстан <br/>Қазақстан чемпионаты (2005) :[[Льеж — Бастонь — Льеж]] (2005, 2010) :[[Амстел Голд Рейс]] (2003) | медальдар = {{ОО-спорт|[[Велосипед спорты]] (шоссе)}} {{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Күміс|[[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Сидней 2000]]|тас жолдан жарыс}} {{медаль|Алтын|[[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Лондон 2012]]|тас жолдан жарыс}} {{турнир|[[Тас жол веложарыстарынан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Қола|[[Тас жол веложарыстарынан әлем чемпионаты 2004|Верона 2004]]|жеке жарыс}} {{медаль|Қола|[[Тас жол веложарыстарынан әлем чемпионаты 2006|Зальцбург 2006]]|жеке жарыс}} {{турнир|[[Велоспорттан Азия чемпионаттары|Азия чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|Tenggarong 2009|жеке жарыс}} {{медаль|Күміс|Tenggarong 2009|топтық жарыс}} | басқа да марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Отан ордені}}{{!!}} {{2 дәрежелі Барыс ордені}}{{!!}} {{Парасат ордені}}{{!!}} {{2 дәрежелі Ішкі істер органдарындағы мінсіз қызметі үшін медалі}} {{!!}} {{3 дәрежелі Ішкі істер органдарындағы мінсіз қызметі үшін медалі}} {{!!}}{{ҚР полициясына 20 жыл төс белгісі}}{{!!}} {{ҚР ІӘ 20 жыл төс белгісі}} {{!}}} | Commons = Alexander Vinokourov }} '''Александр Николаевич Винокуров''' ([[16 қыркүйек]] [[1973 жыл]], [[Бескөл (Солтүстік Қазақстан облысы)|Бескөл]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]]) — [[Қазақстан]]ның және [[Астана Pro Team]] велокомандасының ең белгілі велошабандозы, «Vino» (''Вино'') деген атпен белгілі. 2012 жылғы Лондондағы [[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|XXX жазғы Олимпиада ойындарының]] чемпионы, Сидней Олимпиадасының вице чемпионы, әлем біріншілігінің қола жүлдегері, «Вуэльта» көпкүндігінің (2006 жыл) жеңімпазы. == Өмірбаяны == == Спорт == Спортпен 1984 жылы Бескөл ауылындағы жасөсіпірімдер спорт мектебінде бастаған болатын. 1987 жылы Қазақстанның ұлттық құрама командасына алынды. 1994 жылы Азия ойындарының жеңімпазы атанды. Осы жеңісі үшін Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері атағына ие болды <ref>[http://tengrinews.kz/tag/Винокуров%20Александр/ Винокуров Александр]</ref>. === Кәсіби спорт === [[File:Stamps of Kazakhstan, 2013-04.jpg|left|thumb|250px|Пошта маркасы, 2013 жыл]] [[1998 жыл]]ы Casino велокомандасына ауысқаннан бастап өзінің кәсіби велоспорттағы қадамын бастады. [[2003 жыл]]ы отандасы әрі досы Кивилев қайтыс болғаннан кейін Винокуров Париж-Ницца жарысында алғашқы орын алады, бұл жарысын ол марқұм досына арнайды. Александр [[2006 жыл]]ғы атақты испандық [[Вуэльта]] жарысында бірінші орын алған. Бүгінгі күні Әлемдегі ең мықты клуб [[Астана (велоклуб)|Астананың]] негізін қалаушы. [[2007 жыл]]ы Астана клубының капитаны Александрды велоспорт әлемінде Тур де Франс жарысынын жеңуге ең ықтимал фаворит ретінде есептейді. Бірақ Винокуров ол жарыста қатты жарақат алады, дегенмен оған қарамастан аяқ қолын дәке орап алып қанын сорғалатқан Александр келесі бір этапында алғашқы орынды жеңіп әлемді таң тамашаға бөлейді. Алайда сөйтіп ықтимал жеңімпаздар қатарын қайта енген Виноны француздар [[допинг]] тексерушілері қан ауыстырды деп айыптап команданы түгелдей жарыстан қуып, Виноны екі жылға жарыстардан аластайды.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> Бірақ еш жасымайтын Александр 2009 жылы үлкен спортқа қайта оралып қыркүйек айында Астана құрамына қайта енеді. [[2010 жыл]]ы Александр Винокуров «Джиро де Трентино» (Cәуірдің 20-23) веложарысының алғашқы кезеңін жеңіп алып, екінші кезеңінде 2ші болып келіп ақыры жалпы есепте де бірінші болып жеңіске жетеді. == 2011 жыл == Вино осы жылы соңғы рет кәсіпқой спортшы ретінде Тур де Франсқа қатысып, бірнеше күн сары жейдені киіп, этап жеңісіне жетсем деп жоспарлаған. 8-ші этап нәтижесі бойынша ол жалпы есепте 11-ші орынға жетіп, лидерден 32 секунд қана артта болатын, алайда 9-шы этапта құлап, бел сүйегін сындырып, жарыстан шығып кетуге мәжбүр болады. Осыған байланысты Вино өзінің кәсіпқой спорттық өмірін аяқтады. == 2012 жыл == Аталмыш жылы өткен Лондон 2012 Олимпиадасының алғашқы күні Қазақстан үшін үлкен қуаныш әкелді. Осы жазғы ойындардан кейін үлкен спортпен қош айтысам деген Александр кенеттен күтпеген жерден ел қанжығасына бірінші алтынды байлады. Финишке аздаған минуттер қалған кезде, теке тірескен колумбиялық велошабандозды баса озған Вино Олимпиаданың бірінші күнінде әнұран ойнатып, Қазақстанды әлемге танытты. Өзінің спорттағы карьерасын алтынмен мығымдаған Винокуров осы оқиғаны спорттан кетуімнің тамаша нүктесі деп айтты. Кейін сұхбатында Александр "дайындық кезінде осы Лондон Олимпиадасынан алтын ұтсам, жақсы болар еді деп жұбайыммен қалжыңдасып едім", - деді. Еске сала кетейік, Винокуров 2000 жылы Сидней жазғы Олимиадасында күміс жүлдегер атанған болатын. Александр 2012 жылы Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің "денешынықтыру" факультетінің магистранты атанды.<ref>[https://archive.is/20121206005101/www.london2012.com/news/articles/vinokurov-claims-road-race-gold.html vinokurov-claims-road-race-gold]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.facebook.com/home.php?#!/pages/Monaco-Monaco/Alexandre-Vinokourov/374951987462?ref=ts Винокуров facebook-те] * [http://www.astana.lu Астана велокоманданың ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303171750/http://astana.lu/ |date=2012-03-03 }} [[Санат:Қазақстан велошабандоздары]] [[Санат:Қазақстанның Олимпиада күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Қазақстан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Pro Team Astana]] [[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]] [[Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Веложарыстан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Веложарыстан Азия чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]] 7dmzjsavdi1ome2oqc2wyrsi2gv09qr 3617199 3617149 2026-06-13T18:15:37Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3463876 wikitext text/x-wiki {{Велошабандоз | есімі = Александр Винокуров | сурет = Vinokourov TDF2012.jpg | толық есімі = Александр Николаевич Винокуров | лақап аты = ''Vino'', Вино | туған күні = 16.09.1973 | туған жері = [[Бескөл (Солтүстік Қазақстан облысы)|Бескөл ауылы]], {{туғанжері|Қызылжар ауданы{{!}}Бескөл ауданы|Қызылжар ауданында}} [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[ҚазКСР]], [[КСРО]] | бойы = 177 см | салмағы = 70 кг | азаматтығы = {{KAZ}} | қазіргі команда = карьерасын аяқтады | протур рейтингі = | мамандануы = универсал | әуесқой командалары = EC Saint-Étienne Loire | әуесқой жылдары = 1997 | кәсіби жылдар = 1998—1999<br />2000—2003<br />2004—2005<br />2006 <br />2007<br />2009—2012 | кәсіби командалар = Casino<br />[[Team Columbia-HTC|Team Telekom]]<br />[[Team Columbia-HTC|T-Mobile]]<br />[[Liberty Seguros-Würth]] <br />[[Астана (велоклуб)|Астана]]<br />[[Астана (велоклуб)|Астана]] | маусымдар = 14 | Гранд-Турлар = 15 | жеңісі = 35 | жеңістер = Гранд-турлар :[[Тур де Франс]] ::4 кезең ([[Тур де Франс 2003|2003]], [[Тур де Франс 2005|2005]], [[Тур де Франс 2010|2010]]) :[[Испания Вуэльтасы]] ::[[Сурет:Jersey gold.svg|20px]] Бас классификация ([[Испания Вуэльтасы 2006|2006]]) ::[[Сурет:Jersey white.svg|20px]] Аралас классификация ([[Испания Вуэльтасы 2006|2006]]) ::4 кезең ([[Испания Вуэльтасы 2000|2000]], [[Испания Вуэльтасы 2006|2006]]) '''Көпкүндік''' :[[Критериум Дофине]] (1999) :[[Париж — Ницца]] (2002, 2003) :[[Швейцария туры]] (2003) :[[Германия туры]] (2001) :[[Джиро дель Трентино]] (2010) '''Біркүндік''' :[[Сурет:MaillotKaz.PNG|16px]] Топтық жарыстан <br/>Қазақстан чемпионаты (2005) :[[Льеж — Бастонь — Льеж]] (2005, 2010) :[[Амстел Голд Рейс]] (2003) | медальдар = {{ОО-спорт|[[Велосипед спорты]] (шоссе)}} {{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Күміс|[[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Сидней 2000]]|тас жолдан жарыс}} {{медаль|Алтын|[[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Лондон 2012]]|тас жолдан жарыс}} {{турнир|[[Тас жол веложарыстарынан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Қола|[[Тас жол веложарыстарынан әлем чемпионаты 2004|Верона 2004]]|жеке жарыс}} {{медаль|Қола|[[Тас жол веложарыстарынан әлем чемпионаты 2006|Зальцбург 2006]]|жеке жарыс}} {{турнир|[[Велоспорттан Азия чемпионаттары|Азия чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|Tenggarong 2009|жеке жарыс}} {{медаль|Күміс|Tenggarong 2009|топтық жарыс}} | басқа да марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Отан ордені}}{{!!}} {{2 дәрежелі Барыс ордені}}{{!!}} {{Парасат ордені}}{{!!}} {{2 дәрежелі Ішкі істер органдарындағы мінсіз қызметі үшін медалі}} {{!!}} {{3 дәрежелі Ішкі істер органдарындағы мінсіз қызметі үшін медалі}} {{!!}}{{ҚР полициясына 20 жыл төс белгісі}}{{!!}} {{ҚР ІӘ 20 жыл төс белгісі}} {{!}}} | Commons = Alexander Vinokourov }} '''Александр Николаевич Винокуров''' ([[16 қыркүйек]] [[1973 жыл]], [[Бескөл (Солтүстік Қазақстан облысы)|Бескөл]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]]) — [[Қазақстан]]ның және [[Астана Pro Team]] велокомандасының ең белгілі велошабандозы, «Vino» (''Вино'') деген атпен белгілі. 2012 жылғы Лондондағы [[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|XXX жазғы Олимпиада ойындарының]] чемпионы, Сидней Олимпиадасының вице чемпионы, әлем біріншілігінің қола жүлдегері, «Вуэльта» көпкүндігінің (2006 жыл) жеңімпазы. == Өмірбаяны == == Спорт == Спортпен 1984 жылы Бескөл ауылындаңы жасөсіпірімдер спорт мектебінде бастаған болатын. 1987 жылы Қазақстанның ұлттық құрама командасына алынды. 1994 жылы Азия ойындарының жеңімпазы атанды. Осы жеңісі үшін Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері атағына ие болды <ref>[http://tengrinews.kz/tag/Винокуров%20Александр/ Винокуров Александр]</ref>. === Кәсіби спорт === [[File:Stamps of Kazakhstan, 2013-04.jpg|left|thumb|250px|Пошта маркасы, 2013 жыл]] [[1998 жыл]]ы Casino велокомандасына ауысқаннан бастап өзінің кәсіби велоспорттағы қадамын бастады. [[2003 жыл]]ы отандасы әрі досы Кивилев қайтыс болғаннан кейін Винокуров Париж-Ницца жарысында алғашқы орын алады, бұл жарысын ол марқұм досына арнайды. Александр [[2006 жыл]]ғы атақты испандық [[Вуэльта]] жарысында бірінші орын алған. Бүгінгі күні Әлемдегі ең мықты клуб [[Астана (велоклуб)|Астананың]] негізін қалаушы. [[2007 жыл]]ы Астана клубының капитаны Александрды велоспорт әлемінде Тур де Франс жарысынын жеңуге ең ықтимал фаворит ретінде есептейді. Бірақ Винокуров ол жарыста қатты жарақат алады, дегенмен оған қарамастан аяқ қолын дәке орап алып қанын сорғалатқан Александр келесі бір этапында алғашқы орынды жеңіп әлемді таң тамашаға бөлейді. Алайда сөйтіп ықтимал жеңімпаздар қатарын қайта енген Виноны француздар [[допинг]] тексерушілері қан ауыстырды деп айыптап команданы түгелдей жарыстан қуып, Виноны екі жылға жарыстардан аластайды.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> Бірақ еш жасымайтын Александр 2009 жылы үлкен спортқа қайта оралып қыркүйек айында Астана құрамына қайта енеді. [[2010 жыл]]ы Александр Винокуров «Джиро де Трентино» (Cәуірдің 20-23) веложарысының алғашқы кезеңін жеңіп алып, екінші кезеңінде 2ші болып келіп ақыры жалпы есепте де бірінші болып жеңіске жетеді. == 2011 жыл == Вино осы жылы соңғы рет кәсіпқой спортшы ретінде Тур де Франсқа қатысып, бірнеше күн сары жейдені киіп, этап жеңісіне жетсем деп жоспарлаған. 8-ші этап нәтижесі бойынша ол жалпы есепте 11-ші орынға жетіп, лидерден 32 секунд қана артта болатын, алайда 9-шы этапта құлап, бел сүйегін сындырып, жарыстан шығып кетуге мәжбүр болады. Осыған байланысты Вино өзінің кәсіпқой спорттық өмірін аяқтады. == 2012 жыл == Аталмыш жылы өткен Лондон 2012 Олимпиадасының алғашқы күні Қазақстан үшін үлкен қуаныш әкелді. Осы жазғы ойындардан кейін үлкен спортпен қош айтысам деген Александр кенеттен күтпеген жерден ел қанжығасына бірінші алтынды байлады. Финишке аздаған минуттер қалған кезде, теке тірескен колумбиялық велошабандозды баса озған Вино Олимпиаданың бірінші күнінде әнұран ойнатып, Қазақстанды әлемге танытты. Өзінің спорттағы карьерасын алтынмен мығымдаған Винокуров осы оқиғаны спорттан кетуімнің тамаша нүктесі деп айтты. Кейін сұхбатында Александр "дайындық кезінде осы Лондон Олимпиадасынан алтын ұтсам, жақсы болар еді деп жұбайыммен қалжыңдасып едім", - деді. Еске сала кетейік, Винокуров 2000 жылы Сидней жазғы Олимиадасында күміс жүлдегер атанған болатын. Александр 2012 жылы Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің "денешынықтыру" факультетінің магистранты атанды.<ref>[https://archive.is/20121206005101/www.london2012.com/news/articles/vinokurov-claims-road-race-gold.html vinokurov-claims-road-race-gold]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.facebook.com/home.php?#!/pages/Monaco-Monaco/Alexandre-Vinokourov/374951987462?ref=ts Винокуров facebook-те] * [http://www.astana.lu Астана велокоманданың ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303171750/http://astana.lu/ |date=2012-03-03 }} [[Санат:Қазақстан велошабандоздары]] [[Санат:Қазақстанның Олимпиада күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Қазақстан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Pro Team Astana]] [[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]] [[Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Веложарыстан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Веложарыстан Азия чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]] 5xzhe9gp29lkwnx97soj2zn83gkb5vu 3617200 3617199 2026-06-13T18:16:16Z 1nter pares 146705 3617200 wikitext text/x-wiki {{Велошабандоз | есімі = Александр Винокуров | сурет = Vinokourov TDF2012.jpg | толық есімі = Александр Николаевич Винокуров | лақап аты = ''Vino'', Вино | туған күні = 16.09.1973 | туған жері = [[Бескөл (Солтүстік Қазақстан облысы)|Бескөл ауылы]], {{туғанжері|Қызылжар ауданы{{!}}Бескөл ауданы|Қызылжар ауданында}} [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[ҚазКСР]], [[КСРО]] | бойы = 177 см | салмағы = 70 кг | азаматтығы = {{KAZ}} | қазіргі команда = карьерасын аяқтады | протур рейтингі = | мамандануы = универсал | әуесқой командалары = EC Saint-Étienne Loire | әуесқой жылдары = 1997 | кәсіби жылдар = 1998—1999<br />2000—2003<br />2004—2005<br />2006 <br />2007<br />2009—2012 | кәсіби командалар = Casino<br />[[Team Columbia-HTC|Team Telekom]]<br />[[Team Columbia-HTC|T-Mobile]]<br />[[Liberty Seguros-Würth]] <br />[[Астана (велоклуб)|Астана]]<br />[[Астана (велоклуб)|Астана]] | маусымдар = 14 | Гранд-Турлар = 15 | жеңісі = 35 | жеңістер = Гранд-турлар :[[Тур де Франс]] ::4 кезең ([[Тур де Франс 2003|2003]], [[Тур де Франс 2005|2005]], [[Тур де Франс 2010|2010]]) :[[Испания Вуэльтасы]] ::[[Сурет:Jersey gold.svg|20px]] Бас классификация ([[Испания Вуэльтасы 2006|2006]]) ::[[Сурет:Jersey white.svg|20px]] Аралас классификация ([[Испания Вуэльтасы 2006|2006]]) ::4 кезең ([[Испания Вуэльтасы 2000|2000]], [[Испания Вуэльтасы 2006|2006]]) '''Көпкүндік''' :[[Критериум Дофине]] (1999) :[[Париж — Ницца]] (2002, 2003) :[[Швейцария туры]] (2003) :[[Германия туры]] (2001) :[[Джиро дель Трентино]] (2010) '''Біркүндік''' :[[Сурет:MaillotKaz.PNG|16px]] Топтық жарыстан <br/>Қазақстан чемпионаты (2005) :[[Льеж — Бастонь — Льеж]] (2005, 2010) :[[Амстел Голд Рейс]] (2003) | медальдар = {{ОО-спорт|[[Велосипед спорты]] (шоссе)}} {{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Күміс|[[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Сидней 2000]]|тас жолдан жарыс}} {{медаль|Алтын|[[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Лондон 2012]]|тас жолдан жарыс}} {{турнир|[[Тас жол веложарыстарынан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Қола|[[Тас жол веложарыстарынан әлем чемпионаты 2004|Верона 2004]]|жеке жарыс}} {{медаль|Қола|[[Тас жол веложарыстарынан әлем чемпионаты 2006|Зальцбург 2006]]|жеке жарыс}} {{турнир|[[Велоспорттан Азия чемпионаттары|Азия чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|Tenggarong 2009|жеке жарыс}} {{медаль|Күміс|Tenggarong 2009|топтық жарыс}} | басқа да марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Отан ордені}}{{!!}} {{2 дәрежелі Барыс ордені}}{{!!}} {{Парасат ордені}}{{!!}} {{2 дәрежелі Ішкі істер органдарындағы мінсіз қызметі үшін медалі}} {{!!}} {{3 дәрежелі Ішкі істер органдарындағы мінсіз қызметі үшін медалі}} {{!!}}{{ҚР полициясына 20 жыл төс белгісі}}{{!!}} {{ҚР ІӘ 20 жыл төс белгісі}} {{!}}} | Commons = Alexander Vinokourov }} '''Александр Николаевич Винокуров''' ([[16 қыркүйек]] [[1973 жыл]], [[Бескөл (Солтүстік Қазақстан облысы)|Бескөл]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]]) — [[Қазақстан]]ның және [[Астана Pro Team]] велокомандасының ең белгілі велошабандозы, «Vino» (''Вино'') деген атпен белгілі. 2012 жылғы Лондондағы [[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|XXX жазғы Олимпиада ойындарының]] чемпионы, Сидней Олимпиадасының вице чемпионы, әлем біріншілігінің қола жүлдегері, «Вуэльта» көпкүндігінің (2006 жыл) жеңімпазы. == Өмірбаяны == == Спорт == Спортпен 1984 жылы Бескөл ауылындағы жасөсіпірімдер спорт мектебінде бастаған болатын. 1987 жылы Қазақстанның ұлттық құрама командасына алынды. 1994 жылы Азия ойындарының жеңімпазы атанды. Осы жеңісі үшін Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері атағына ие болды <ref>[http://tengrinews.kz/tag/Винокуров%20Александр/ Винокуров Александр]</ref>. === Кәсіби спорт === [[File:Stamps of Kazakhstan, 2013-04.jpg|left|thumb|250px|Пошта маркасы, 2013 жыл]] [[1998 жыл]]ы Casino велокомандасына ауысқаннан бастап өзінің кәсіби велоспорттағы қадамын бастады. [[2003 жыл]]ы отандасы әрі досы Кивилев қайтыс болғаннан кейін Винокуров Париж-Ницца жарысында алғашқы орын алады, бұл жарысын ол марқұм досына арнайды. Александр [[2006 жыл]]ғы атақты испандық [[Вуэльта]] жарысында бірінші орын алған. Бүгінгі күні Әлемдегі ең мықты клуб [[Астана (велоклуб)|Астананың]] негізін қалаушы. [[2007 жыл]]ы Астана клубының капитаны Александрды велоспорт әлемінде Тур де Франс жарысынын жеңуге ең ықтимал фаворит ретінде есептейді. Бірақ Винокуров ол жарыста қатты жарақат алады, дегенмен оған қарамастан аяқ қолын дәке орап алып қанын сорғалатқан Александр келесі бір этапында алғашқы орынды жеңіп әлемді таң тамашаға бөлейді. Алайда сөйтіп ықтимал жеңімпаздар қатарын қайта енген Виноны француздар [[допинг]] тексерушілері қан ауыстырды деп айыптап команданы түгелдей жарыстан қуып, Виноны екі жылға жарыстардан аластайды.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> Бірақ еш жасымайтын Александр 2009 жылы үлкен спортқа қайта оралып қыркүйек айында Астана құрамына қайта енеді. [[2010 жыл]]ы Александр Винокуров «Джиро де Трентино» (Cәуірдің 20-23) веложарысының алғашқы кезеңін жеңіп алып, екінші кезеңінде 2ші болып келіп ақыры жалпы есепте де бірінші болып жеңіске жетеді. == 2011 жыл == Вино осы жылы соңғы рет кәсіпқой спортшы ретінде Тур де Франсқа қатысып, бірнеше күн сары жейдені киіп, этап жеңісіне жетсем деп жоспарлаған. 8-ші этап нәтижесі бойынша ол жалпы есепте 11-ші орынға жетіп, лидерден 32 секунд қана артта болатын, алайда 9-шы этапта құлап, бел сүйегін сындырып, жарыстан шығып кетуге мәжбүр болады. Осыған байланысты Вино өзінің кәсіпқой спорттық өмірін аяқтады. == 2012 жыл == Аталмыш жылы өткен Лондон 2012 Олимпиадасының алғашқы күні Қазақстан үшін үлкен қуаныш әкелді. Осы жазғы ойындардан кейін үлкен спортпен қош айтысам деген Александр кенеттен күтпеген жерден ел қанжығасына бірінші алтынды байлады. Финишке аздаған минуттер қалған кезде, теке тірескен колумбиялық велошабандозды баса озған Вино Олимпиаданың бірінші күнінде әнұран ойнатып, Қазақстанды әлемге танытты. Өзінің спорттағы карьерасын алтынмен мығымдаған Винокуров осы оқиғаны спорттан кетуімнің тамаша нүктесі деп айтты. Кейін сұхбатында Александр "дайындық кезінде осы Лондон Олимпиадасынан алтын ұтсам, жақсы болар еді деп жұбайыммен қалжыңдасып едім", - деді. Еске сала кетейік, Винокуров 2000 жылы Сидней жазғы Олимиадасында күміс жүлдегер атанған болатын. Александр 2012 жылы Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің "денешынықтыру" факультетінің магистранты атанды.<ref>[https://archive.is/20121206005101/www.london2012.com/news/articles/vinokurov-claims-road-race-gold.html vinokurov-claims-road-race-gold]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.facebook.com/home.php?#!/pages/Monaco-Monaco/Alexandre-Vinokourov/374951987462?ref=ts Винокуров facebook-те] * [http://www.astana.lu Астана велокоманданың ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303171750/http://astana.lu/ |date=2012-03-03 }} [[Санат:Қазақстан велошабандоздары]] [[Санат:Қазақстанның Олимпиада күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Қазақстан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Pro Team Astana]] [[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]] [[Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Веложарыстан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Веложарыстан Азия чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]] 1nqphyn166hj1xmyn48r05qlssfxpny 0 13168 3617406 3077610 2026-06-14T08:42:40Z Nurken 111493 3617406 wikitext text/x-wiki {{Спортшы |есімі = Анатолий Храпатый |шынайы есімі = |суреті = Hrap.jpg |сурет ені = 250px |сурет тақырыбы = |жынысы = Ер |толық есімі = |туған кездегі есімі = |лақап аты = |азаматтығы = {{байрақ|КСРО}}<br>{{байрақ|Қазақстан}} |мамандандыру = Ауыр атлетика |клубы = |туған күні = 20.10.1963 |туған жері = [[Атбасар]] |қайтыс болған күні = 11.08.2008 |қайтыс болған жері = |карьера жылдары = |бапкерлері = |бойы = |салмағы = |атақтары = |медальдары = |ортаққор = }} '''Храпатый Анатолий Михайлович''' ([[20 қазан]] [[1963 жыл|1963]], [[Атбасар]] – [[11 тамыз]] [[2008 жыл|2008]]) — кеңестік және қазақстандық ауыр атлетші, [[Астана]] қаласының құрметті азаматы,<ref name="altyn-arqa">{{кітап|тақырыбы=Алтын арқа: Ақмола облысы |баспасы=Казинпресс |жыл=2002 |қала=Көкшетау |авторы=Дильдяев, Г. |беттері=280 |isbn=5-87376-044-6 |беті=175}}</ref> [[Қазақтың дене шынықтыру институты]]н бітірген, жаттықтырушы, «Спорт клубының» директоры. == Өмірбаяны == [[Сеул]]де (1988) алтын медальді ауыр атлетші Анатолий Храпатый ауыр салмақ санатында жеңіп алды. Сол жылдары оған теңесер ешкім болмады. Ол бірінің артынан бірі өз рекордын жаңартып отырды. Сеул алаңында жұлқып көтеруден ол 187,5 килограммды, ал итеріп көтеруден өзінің бәсекелесі Наиль Мухамедьяровты 10 килограммен асып түсіп, 225 килограммды көрсетті. Храпатый осы алуларымен тоқтап қалмады. Сол жылы жұлқып көтеруден 228 килограмм салмақты алып, жаңа рекорд жасады. Сегіз жылдан кейін тәуелсіз Қазақстан құрамасының құрамында жүре отырып, Атланта Олимпиадасының күміс медалін жеңіп алды. 2008 жылғы тамыздың 11-інде Анатолий Михайлович Храпатый жол апатына ұшырап қайтыс болды<ref>http://www.kp.ru/daily/24144/362272/</ref>. == Жетістіктері == Храпатый А.М. әлемнің бес дүркін чемпионы, 1988 ж. Олимпиада чемпионы, 1996 ж. [[1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Атланта Олимпиадасының]] күміс жүлдегері, [[Азия ойындары]]ның көп дүркін чемпионы, ауыр атлетикадан [[Еуропа]] және әлем чемпионаттарының, халықаралық турнирлердің бірнеше дүркін жеңімпазы. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == {{Сыртқы сілтемелер}} {{DEFAULTSORT:Храпатый, Анатолий Михайлович}} [[Санат:Қазақстан ауыр атлеттері]] [[Санат:1963 жылы туғандар]] [[Санат:2008 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:КСРО ауыр атлеттері]] [[Санат:Қазақстанның Олимпиада күміс жүлдегерлері]] [[Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер]] [[Санат:Ауыр атлетикадан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]] [[Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Ауыр атлетикадан Еуропа чемпиондары]] [[Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Астананың құрметті азаматтары]] 10j84hgbmaj9sb5pzimg8rueik2pdpa 0 15206 3617143 2674410 2026-06-13T17:09:22Z Арай Дүйсекенова 182451 3617143 wikitext text/x-wiki '''Итсигек''', жапырақсыз бұйырғын (Anabasis aphylla) – [[алабұталар тұқымдасы|алаботалар тұқымдасы]], [[бұйырғын]] туысына жататын бір жылдық шала [[бұта]]. [[Қазақстан]]ның батыс, оңтүстік облыстарында кең таралған. Шөл, шөлейтті, тақыр жерлерде өседі. Биіктігі 30 – 75(100) см, тамырының ұзындығы 5 – 6 метрге жетеді. Сабағы көп бұтақты. Жапырағы ұсақ, қынап тәрізді қабыршаққа ұқсас, пішіні үш бұрышты, қарама-қарсы орналасқан, ұзындығы 2 – 3 мм. Сарғылт, қызыл түсті ұсақ бұтақша ұшында масақ тәрізді гүлшоғырын құрайды. Жемісі – қауaшақ. Тұқымының пішіні қошқармүйіз тәрізді. Шілде – қыркүйек айларында гүлдеп, жемістенеді. Итсигектің жасыл бұтағынан 7 түрлі алкалоидтар ([[анабазин]], [[лупинин]], т.б.), күлінен [[сабын]] жасау, [[тері]] илеу үшін [[сақар]] алынады. '''Итсигек''' – малды емдеуге қолданылатын дәрілік өсімдік. Шымкент қаласындағы Химия-фармакология зауытында Итсигектің жасыл сабақтарынан [[анабазин]] өндіріледі. Итсигекті Қазақстан Ғылыми Академиясының корреспондент-мүшесі Л.Қылышев зерттеп, көп жылдық екпе [[өсімдік]]ке айналдырды. Итсигек – мәдени өсімдік ретінде [[Түркістан облысы]]ның [[Арыс ауданы]]нда ұйымдастырылған «Дәрмене» кеңшарында өсіріледі.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Алабұталар]] {{Biosci-stub}} g8l91unnrcie2wm7ub76ak15m9jwl51 3617206 3617143 2026-06-13T18:17:05Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymbot|Kasymbot]] соңғы нұсқасына қайтарды 2674410 wikitext text/x-wiki '''Итсигек''', жапырақсыз бұйырғын (Anabasis aphylla) – [[алабұталар тұқымдасы|алаботалар тұқымдасы]], [[бұйырғын]] туысына жататын бір жылдық шала [[бұта]]. [[Қазақстан]]ның батыс, оңтүстік облыстарында кең таралған. Шөл, шөлейтті, тақыр жерлерде өседі. Биіктігі 30 – 75(100) см, тамырының ұзындығы 5 – 6 метрге жетеді. Сабағы көп бұтақты. Жапырағы ұсақ, қынап тәрізді қабыршаққа ұқсас, пішіні үш бұрышты, қарама-қарсы орналасқан, ұзындығы 2 – 3 мм. Сарғылт, қызыл түсті ұсақ бұтақша ұшында масақ тәрізді гүлшоғырын құрайды. Жемісі – қауашақ. Тұқымының пішіні қошқармүйіз тәрізді. Шілде – қыркүйек айларында гүлдеп, жемістенеді. Итсигектің жасыл бұтағынан 7 түрлі алкалоидтар ([[анабазин]], [[лупинин]], т.б.), күлінен [[сабын]] жасау, [[тері]] илеу үшін [[сақар]] алынады. '''Итсигек''' – малды емдеуге қолданылатын дәрілік өсімдік. Шымкент қаласындағы Химия-фармакология зауытында Итсигектің жасыл сабақтарынан [[анабазин]] өндіріледі. Итсигекті Қазақстан Ғылыми Академиясының корреспондент-мүшесі Л.Қылышев зерттеп, көп жылдық екпе [[өсімдік]]ке айналдырды. Итсигек – мәдени өсімдік ретінде [[Түркістан облысы]]ның [[Арыс ауданы]]нда ұйымдастырылған «Дәрмене» кеңшарында өсіріледі.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Алабұталар]] {{Biosci-stub}} 3uaoi6py7aiaekqew7bhpae20m6mflx 0 17888 3617479 3616678 2026-06-14T11:03:15Z Casserium 68287 3617479 wikitext text/x-wiki {{Партия | партия атауы = Аманат | шынайы атауы = | логотипі = Logo of the Amanat political party.svg | логотип ені = 200px | сурет атауы = «Аманат» саяси партиясының ресми логотипі | партия түсі = #55B4A0 | басшысы = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | лауазым = Атқарушы хатшысы | лауазым иесі = [[Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек|Дәулет Кәрібек]] | негіздеуші = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | құрылуы = [[1 наурыз]] [[1999 жыл|1999]] | таратылуы = <!-- [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]] --> | штаб-пәтері = {{байрақ|Астана}}, [[Дінмұхамед Қонаев көшесі (Астана)|Дінмұхамед Қонаев көшесі]], 12/1 | идеологиясы = Әмбебап партия<br>[[Центризм]]<br>[[ұлтшылдық|Азаматтық ұлтшылдық]]<br>[[консерватизм|Әлеуметтік консерватизм]]<br>[[Этатизм]] | интернационалы = | одақтастар = | мүшелер саны = 800 мың | жастар ұйымы = {{flagicon image|Jastar Ruhy logo.svg|border=}} [[Жастар рухы]] | Төменгі палатадағы орындар = {{Партия/Орындар|23|77|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 2-сайланым депутаттары|II сайланым]])}} {{Партия/Орындар|42|77|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 3-сайланым депутаттары|III сайланым]])}} {{Партия/Орындар|98|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаттары|IV сайланым]])}} {{Партия/Орындар|83|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V сайланым]])}} {{Партия/Орындар|84|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым]])}} {{Партия/Орындар|76|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII сайланым]])}} {{Партия/Орындар|62|98|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]])}} | Төменгі палатадағы орындар_параметр = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]тегі мандат саны<ref>{{Cite web|date=2023-03-20|title=ҚР Парламент Мәжілісі депутаттарын сайлауда дауыс берудің алдын ала нәтижелері туралы|url=https://www.election.gov.kz/kaz/news/releases/index.php?ID=8910|access-date=2023-03-31|website=[[Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы|ОСК]] ресми сайты|lang=kk}}</ref> | Жоғарғы палатадағы орындар = | Жоғарғы палатадағы орындар_параметр = | Еуропарламенттегі орындар = | әнұраны = | партиялық мөр = | тұлғалар = | ресми сайты = [https://amanatpartiasy.kz amanatpartiasy.kz] }} '''«Amanat» партиясы''' (''2022 жылға дейін «Nur Otan»'') — [[Қазақстан]]ның билік етуші әрі ең ірі президентшіл [[саяси партия]]сы. Партияның төрағасы — Мәжіліс спикері [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]]. Партия [[1999 жыл]]ы экс-президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] бастамасымен «Отан» партиясы деген атпен құрылған. Парламент сайлауына [[1999 жыл]]дан бері қатысып келеді. [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылғы парламент сайлауы]] нәтижесінде жалпы дауыс санының 53,9%-ын жинап, жалпы 98 ішінен 62 мандатқа ие болды. 2026 жылғы 12 маусымда өткен съезде «Аманат» партиясы [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясымен бірігу туралы шешім қабылдады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-12/amanat-pen-aedilet-partiyasy-birikti/ Amanat пен «Әділет» партиясы бірікті]</ref> == Аталуы == Партияның ресми атауы: * «Отан» Республикалық саяси партиясы (1999–2006) * «Нұр Отан» Халықтық-демократиялық партиясы (2006–2013) * «Нұр Отан» партиясы (2013–2019) * «Nur Otan» партиясы (2019–2022) * «AMANAT» партиясы (2022–2026) [[2006 жыл]]ы [[22 желтоқсан]]да «Отан» партиясының кезектен тыс X съезінде «Отан» Республикалық саяси партиясын «Нұр Отан» Халықтық-демократиялық партиясы деп өзгерту туралы ұсыныс қабылданып, «Отан» РСП-ның Жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы қаулы шығарылды. Атаудағы "Нұр" - сол уақыттағы Қазақстан президентіне - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевқа]] сілтеме. [[2022 жыл]]ы [[1 наурыз]]да "Нұр Отан" партиясының кезектен тыс съезінде мәжіліс спикері [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] партияның атын "Аманат" деп атау туралы ұсыныс жасады. Президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] бұл ұсынысты қолдады.<ref>[https://www.azattyq.org/a/31729531.html "Нұр Отан" партиясы "Аманат" болып өзгерді. Саяси кеңес құрамына төрт адам қосылды]</ref> == Тарихы == {{Қазақстан саясаты}} [[1998 жыл]]ғы [[21 қазан]]да [[Қазақстан|Қазақстан Республикасында]] «Президентке үміткер [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]ты қолдаудың қоғамдық штабы» қоғамдық қозғалысы тіркелді. Штаб сайлау науқаны кезінде саяси партиялар және қозғалыстармен бірге қызмет істеді. Штаб жұмысына белгілі мемлекет және саясат қайраткерлері – [[Сергей Александрович Терещенко|Терещенко С.А]], Дунаев Г.И., Такуов Х.Ш белсене ат салысты. Тап сол кездері қоғамдық қозғалысты саяси партияға айналдыру туралы идея дүниеге келді. 1999 жылғы 19 қаңтарда жиналыс өтіп, Қоғамдық штабты Республикалық «Отан» саяси партиясы» етіп өзгерту туралы шешім қабылданды. 1999 жылғы 12 ақпанда партия Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тіркеуден өтті. Осы күн Тәуелсіз Қазақстанның жаңа тарихындағы партия қызметінің өз жұмысын бастаған уақыты болып есептеледі. Партия мұрағатында Республикалық «Отан» саяси партиясының мүшесі [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] [[1999 жыл]]дың [[22 ақпан]]ымен белгіленген есеп кітапшасы мұқият сақтаулы. [[1999 жыл]]ғы [[1 наурыз]]да партияның І құрылтай сьезі өтіп, онда [[Қазақстан Республикасының Президенті]] [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] бірауыздан партия Төрағасы болып сайланып, Саяси кеңес, Орталық ревизия комиссиясының құрамы бекітіліп, партия Жарғысы қабылданды. Сонымен бірге сьезд делегаттары маңыздылығы жағынан тарихи болып саналатын «Отан» республикалық саяси партиясының, Қазақстанның халықтар бірлігі партиясы, Қазақстанның демократиялық партиясы, Қазақстанның [[Либерализм|либералдық]] қозғалысы, [[Қазақстан 2030|«Қазақстан – 2030»]] қозғалысымен бірігуі туралы қарарды қабылдады. 2002 жылғы 9 қарашада Алматы қаласында «Отан» республикалық саяси партиясының кезектен тыс IV съезінде «Отан» РСП-на Қазақстанның халықтық-кооперативтік партиясы мен Республикалық еңбек саяси партиясының қосылуы туралы шешім қабылданды. 2006 жылғы 4 шілдеде [[Астана]]да Республикалық «Отан» саяси партиясының кезектен тыс IX съезі өтіп, [[Асар партиясы|«Асар» партиясының]], ал 2006 жылғы 22 желтоқсанда өткен кезектен тыс Х-сьезде Азаматтық және Аграрлық партиялардың «Отан» РСП қатарына қосылуы туралы шешім қабылданды. Партияның Х-съезінде көпшілік дауыспен Қазақстанның жетекші саяси күшін «Нұр Отан» халықтық демократиялық партиясы етіп өзгерту туралы шешім қабылданды. 2008 жылғы 17 қаңтарда Елбасы – Партия Лидері [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаевтың]] төрағалық етуімен «Нұр Отан» ХДП Саяси кеңесінің кеңейтілген отырысы өтіп, партияның халықтық платфомасын іске асырудың бағдарламасы қабылданды. [[2008 жыл]]ғы [[14 мамыр]]да «[[Жас Отан]]<nowiki/>» жастар қанатының І сьезі өтті. [[2009 жыл]]ғы [[9 қаңтар]]да Партия Орталық аппаратында Партиялық бақылау комитетінің бірінші ұйымдық отырысы өтті. [[2013 жыл]]ғы [[18 қазан]]да «Нұр Отан» Халықтық демократиялық партиясы «Нұр Отан» партиясы болып өзгертілді. Сол күні партияның жаңа Доктринасы қабылданды. [[2022 жыл]]ғы [[1 наурыз]]дағы кезектен тыс XXII Съезде президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] саяси партияның атауын «Аманат» деп өзгертуді ұсынады. Сол жылдың [[26 сәуір]]інде партияның кезектен тыс XXIII съезінде Президент партиядан шығып, төрағалық [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошановқа]] берілді және [[Адал (партия)|«Адал»]] партиясы «Аманат» партиясына қосылды. 2026 жылғы 6 маусымда «Аманат» партиясы саяси кеңесінің отырысы өтіп, кеңес мүшелері «президенттің күн тәртібі төңірегінде топтасуға» үндеу жасады. 12 маусымда өткізілген съезде партия жаңадан құрылған [[Әділет (партия)|«Әділетпен»]] бірігу туралы шешім қабылдады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-12/amanat-pen-aedilet-partiyasy-birikti/ Amanat пен «Әділет» партиясы бірікті]</ref> 14 маусымда өткен «Әділет» партиясының съезінде бұл шешім мақұлданды.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-14/zmts-amanat-adiletke-kosyldy/ AMANAT «Әділетке» қосылды – партия съезі «қолдап» дауыс берді]</ref> == Съездер == {| class="wikitable" !Съезі !Күні !Өткізу орны |- |«Отан» партиясының I құрылтай съезі: |1 наурыз 1999 жыл. Өкілдер бірауыздан [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевты]] партияның бірінші төрағасы етіп сайлады. Партияға Қазақстанның халық бірлігі партиясы («Отанның» алдындағы билеуші партия), Қазақстанның демократиялық партиясы, Қазақстанның либералдық қозғалысы, «Қазақстан–2030» қозғалысы қосылды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының II кезектен тыс съезі: |18 тамыз 1999 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының III съезі: |20 сәуір 2001 жыл. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының IV съезі: |9 қараша 2002 жыл. «Отан» партиясына Қазақстанның халықтық-кооперативтік партиясы мен Республикалық еңбек саяси партиясы қосылды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының V съезі: |12 шілде 2003 жыл. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VI съезі: |12 наурыз 2004 жыл. Төрағаның үш орынбасары тағайындалды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VII съезі: |18 шілде 2004 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім және бір мандатты округтер бойынша қатысатын кандидаттар бекітілді. Партияның «Қазақстандық жол-2009» сайлауалды тұғырнамасы қабылданды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VIII съезі: |9 қыркүйек 2005 жыл. Партия ҚР Президенттігіне Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ұсынды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының IX съезі: |4 шілде 2006 жыл. «Отан» және Республикалық «[[Асар партиясы|Асар]]<nowiki/>» партиясының (200 мың мүше) бірігуі. |[[Астана]] |- |«Отан» партиясының Х съезі: |22 желтоқсан 2006 жыл. [[Қазақстан аграрлық партиясы|Қазақстан Аграрлық партиясы]] және [[Қазақстан азаматтық партиясы|Қазақстан Азаматтық партиясы]] (130-150 мың мүше) «Отан» партиясына қосылды. «Отан» партиясының атауы «Нұр Отан» болып өзгерді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XI съезі |4 шілде 2007 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XII съезі: |15 маусым 2009 жыл. Партияның 2009-2012 жылдарға арналған даму стратегиясы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XIII съезі: |11 ақпан 2011 жыл. Партия ҚР Президенттігіне Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ұсынды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XIV съезі: |25 қараша 2011 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XV съезі: |18 қазан 2013 жыл. «Нұр Отан. Нұрлы болашақ жолында!» доктринасы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVI съезі: |11 наурыз 2015 жыл. Партия атынан Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ҚР Президенттігіне ұсыну туралы қаулы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVII съезі: |29 наурыз 2016 жыл. Партияның сайлауалды бағдарламасы қабылданды, Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімі бекітіліп, партияның Саяси кеңесі құрамына өзгеріс енгізілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVIII съезі: |27 ақпан 2019 жыл. Партияның 2030 жылға бағытталған бағдарламасы қабылданды, партия атауы кириллицадан латын қарпіне өзгертілді, партия саяси кеңесінің құрамы жаңартылды. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XIX съезі: |23 сәуір 2019 жыл. Партия президенттікке үміткерлікке Қасым-Жомарт Тоқаевты ұсынды. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XX съезі: |25 қараша 2020 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XXI съезі: |28 қаңтар 2022 жыл. [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] партия төрағасы болып сайланды, жарғыға өзгерістер енгізіліп, жаңа саяси кеңес бекітілді. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XXII съезі: |1 наурыз 2022 жыл. Партияның аты «Amanat» болып өзгерді, жаңа саяси кеңес құрамы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXIII съезі: |26 сәуір 2022 жыл. «Adal» партиясы (300 мың мүше) «Аmanat» партиясымен бірікті, [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] партиядан шығып, партияның жаңа төрағасы болып [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] сайланды. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXIV съезі: |6 қазан 2022 жыл. Партия Қазақстан Президентінің кезектен тыс сайлауы қарсаңында президенттікке Қасым-Жомарт Тоқаевты кандидат ретінде ұсынды, партияның жаңа Саяси тұғырнамасы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXV съезі: |7 ақпан 2023 жыл. Мәжіліс сайлауына қатысатын партиялық тізім және бір мандатты округтер бойынша кандидаттар ұсынылды. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXVI съезі: |12 маусым 2026 жыл. [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясымен бірігу туралы шешім қабылданды. |[[Астана]] |} == Партияны басқару жүйесі == Жоғары басшы органдар: * Партия съезі * Партия филиалының конференциясы * Бастауыш партия ұйымының жиналысы Жоғары өкілді органдар: * Партия Саяси кеңесі * Партия филиалының Саяси кеңесі Басшы органдар: * Партия Саяси кеңесінің Бюросы * Партия филиалы Саяси кеңесінің Бюросы Бақылау-тексеру және бақылау органдары: * Партияның Орталық бақылау-тексеру комиссиясы * Партия филиалының Бақылау-тексеру комиссиясы * Партиялық бақылау комитеті * Партиялық бақылау комитетінің аймақтық және аумақтық комиссиялары Атқарушы органдар: * Партия орталық аппараты * Партия филиалының аппараты * Бастауыш партия ұйымының Бюросы, ол болмаса Төрағасы<ref>[https://amanatpartiasy.kz/charter?lang=kz «AMANAT» партиясы» қоғамдық бірлестігінің ЖАРҒЫСЫ]</ref> Партия жанындағы ұйымдар: * «AMANAT» партиясы жанындағы [[Жастар рухы|«Жастар рухы» жастар қанаты»]] қоғамдық бірлестігі * «AMANAT» партиясының Қоғамдық саясат институты» жеке меншік мекемесі * «АMANAT» партиясының саяси менеджмент Академиясы» жеке меншік мекемесі * «AMANAT» партиясының Шаруашылық басқармасы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі * [[Amanat Media Group|«AMANAT MEDIA GROUP»]] жауапкершілігі шектеулі серіктестігі == Басшылығы == [[Сурет:Amanat party HQ Astana.jpg|thumb|right|[[Астана]]дағы «Аманат» партиясы штабтарының бірі]] === Партия төрағалары === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! colspan="2" | Басқарған уақыты |- | 1 || [[Сурет:Nursultan Nazarbayev (2015-09-02) (cropped).jpg|99px]] || [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] || 1 наурыз 1999 || 28 қаңтар 2022 |- | 2 || [[Сурет:Касым-Жомарт Токаев (28-09-2021) (cropped 2).jpg|99px]] || [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] || 28 қаңтар 2022 || 26 сәуір 2022 |- | 3 || [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-30).jpg|99px]] || [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] || 26 сәуір 2022 || қызметте |} === Партияның атқарушы хатшылары === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! colspan="2" | Басқарған уақыты |- | colspan="5" | '''Партия төрағасының міндетін атқарушы (1999—2007)''' |- | 1 || [[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|99px]] || [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] || 1 наурыз 1999 || 21 қазан 2002 |- | 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Амангелді Дінұлы Ермегияев|Амангелді Ермегияев]] || 21 қазан 2002 || 18 сәуір 2005 |- | 3 || [[Сурет:Bakytzhan Zhumagulov (cropped).jpg|99px]] || [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] || 18 сәуір 2005 || 4 шілде 2007 |- | colspan="5" | '''Партия төрағасының бірінші орынбасары (2007—2022)''' |- | 1 || [[Сурет:Bakytzhan Zhumagulov (cropped).jpg|99px]] || [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] || 4 шілде 2007 || 23 қаңтар 2008 |- | 2 || [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|99px]] || [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]] || 23 қаңтар 2008 || 13 қазан 2008 |- | 3 || [[Сурет:Darhan Kaletaev (2018).jpg|99px]] || [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] || 13 қазан 2008 || 19 қараша 2009 |- | 4 || [[Сурет:Nurlan Nigmatulin 06 (cropped).jpg|99px]] || [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] || 19 қараша 2009 || 24 қыркүйек 2012 |- | 5 || [[Сурет:Bakytzhan Sagintayev (2018-11-01).jpg|99px]] || [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] || 24 қыркүйек 2012 || 16 қаңтар 2013 |- | 6 || [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|99px]] || [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] || 17 қаңтар 2013 || 8 тамыз 2015 |- | 7 || [[Сурет:Askar Myrzakhmetov.jpg|99px]] || [[Асқар Исабекұлы Мырзахметов|Асқар Мырзахметов]] || 8 тамыз 2015 || 6 мамыр 2016 |- | 8 || [[Сурет:Mukhtar Kul-Mukhammed (cropped).jpg|99px]] || [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] || 6 мамыр 2016 || 1 ақпан 2018 |- | 9 || [[Сурет:Maulen Ashimbayev.jpg|99px]] || [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] || 1 ақпан 2018 || 29 маусым 2019 |- | 10 || [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|99px]] || [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] || 29 маусым 2019 || 2 ақпан 2022 |- | colspan="5" | '''Партияның атқарушы хатшысы (2022 жылдан бастап)''' |- | 1 || [[Сурет:Ashat Oralov 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|99px]] || [[Асхат Раздықұлы Оралов|Асхат Оралов]] || 2 ақпан 2022 || 4 қаңтар 2023 |- | 2 || [[Сурет:Елнур Сабыржанович Бейсенбаев (cropped).jpg|99px]] || [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] || 4 қаңтар 2023 || 17 шілде 2023 |- | 3 || [[Сурет:Daulet Karibek (cropped).jpg|99px]] || [[Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек|Дәулет Кәрібек]] || 17 шілде 2023 || қызметте |} === Партия Саяси кеңесі Бюросының мүшелері === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! Лауазымы |- | 1 || [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-19, B).jpg|99px]] || [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] || Парламент Мәжілісінің және «AMANAT» партиясының Төрағасы |- | 2 || [[Сурет:Mäulen Äşimbaev (2022-12-08).jpg|99px]] || [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] || Парламент Сенатының Төрағасы |- | 3 || [[Сурет:Murat Nurtleu (P061051-486119) (cropped).jpg|99px]] || [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] || Президент көмекшісі |- | 4 || [[Сурет:Ashat Oralov 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|99px]] || [[Асхат Раздықұлы Оралов|Асхат Оралов]] || Маңғыстау облысы әкімінің бірінші орынбасары |- | 5 || [[Сурет:Darhan Qidirali (2023-09-01).jpg|99px]] || [[Дархан Қуандықұлы Қыдырәлі|Дархан Қыдырәлі]] || Парламент Сенатының депутаты |- | 6 || [[Сурет:NUR 4157 (cropped).jpg|99px]] || [[Ләззат Молдабекқызы Қалтаева|Ләззат Қалтаева]] || Парламент Сенаты Төрағасының кеңесшісі |- | 7 || [[Сурет:Erlan Sairov (cropped, 2023-04-27).jpg|99px]] || Ерлан Саиров || Парламент Мәжілісінің депутаты |- | 8 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || Аббат Өрісбаев || Маңғыстау облысы әкімінің орынбасары |- | 9 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || Геннадий Зенченко || «Зенченко и К» командиттік серіктестігінің директоры |- | 10 || [[Сурет:Maxim Rozhin (2023-07-10).jpg|99px]] || Максим Рожин || Парламент Мәжілісінің депутаты |- | 11 || [[Сурет:Pink - replace this image female.svg|99px]] || Элина Масагутова || Қазақстан халқы ассамблеясының мүшесі |} == Сайлау == === Президент === === Парламент === == Сын == Қазақстан оппозициясы «Nur Otan» партиясын [[Назарбаевтың жеке басына табыну|Назарбаевтың тұлғасын тым әсірелеп]] насихаттаушы псевдодемократиялық және [[Тоталитаризм|тоталитарлық]] немесе [[Авторитаризм|авторитарлық]] партия деп санайды. [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]] секілді халықаралық ұйымдар әкімшілік ресурстарды пайдалануын және сайлауларды бұрмалауларын айыптайды.<ref>https://www.zakon.kz/4467634-vybory-v-kazakhstane-ne-sootvetstvujut.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190102210459/http://www.zakon.kz/4467634-vybory-v-kazakhstane-ne-sootvetstvujut.html |date=2019-01-02 }}</ref> Партияның бірінші орынбасары [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбектің]] суды үнемдеу туралы бастамасы теріс пікірге ие болды және соған қатысты әлеуметтік желілерде көптеген демотиватор суреттер жарияланды.<ref>http://expertonline.kz/a10411/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530230638/http://expertonline.kz/a10411/ |date=2013-05-30 }}</ref> «Nur Otan» партиясының аудандық филиалының жаңа ғимаратының құрылысына мұғалімдерден ақша жинау бастамасы көптеген дау-дамай туғызды.<ref>https://rus.azattyq.org/a/shymkent-uchitelya-pobory/25258358.html</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ndp-nurotan.kz Ресми веб сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220204014/http://www.ndp-nurotan.kz/ |date=2014-12-20 }} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары]] {{stub}} efd4e3e2gyh1vr7qbdkt8nkfrsuu4cd 3617481 3617479 2026-06-14T11:08:42Z Casserium 68287 /* */ 3617481 wikitext text/x-wiki {{Партия | партия атауы = Аманат | шынайы атауы = | логотипі = Logo of the Amanat political party.svg | логотип ені = 200px | сурет атауы = «Аманат» саяси партиясының ресми логотипі | партия түсі = #55B4A0 | басшысы = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | лауазым = Атқарушы хатшысы | лауазым иесі = [[Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек|Дәулет Кәрібек]] | негіздеуші = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | құрылуы = [[1 наурыз]] [[1999 жыл|1999]] | таратылуы = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]] | штаб-пәтері = {{байрақ|Астана}}, [[Дінмұхамед Қонаев көшесі (Астана)|Дінмұхамед Қонаев көшесі]], 12/1 | идеологиясы = Әмбебап партия<br>[[Центризм]]<br>[[ұлтшылдық|Азаматтық ұлтшылдық]]<br>[[консерватизм|Әлеуметтік консерватизм]]<br>[[Этатизм]] | интернационалы = | одақтастар = | мүшелер саны = 800 мың | жастар ұйымы = {{flagicon image|Jastar Ruhy logo.svg|border=}} [[Жастар рухы]] | Төменгі палатадағы орындар = {{Партия/Орындар|23|77|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 2-сайланым депутаттары|II сайланым]])}} {{Партия/Орындар|42|77|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 3-сайланым депутаттары|III сайланым]])}} {{Партия/Орындар|98|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаттары|IV сайланым]])}} {{Партия/Орындар|83|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V сайланым]])}} {{Партия/Орындар|84|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым]])}} {{Партия/Орындар|76|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII сайланым]])}} {{Партия/Орындар|62|98|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]])}} | Төменгі палатадағы орындар_параметр = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]тегі мандат саны<ref>{{Cite web|date=2023-03-20|title=ҚР Парламент Мәжілісі депутаттарын сайлауда дауыс берудің алдын ала нәтижелері туралы|url=https://www.election.gov.kz/kaz/news/releases/index.php?ID=8910|access-date=2023-03-31|website=[[Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы|ОСК]] ресми сайты|lang=kk}}</ref> | Жоғарғы палатадағы орындар = | Жоғарғы палатадағы орындар_параметр = | Еуропарламенттегі орындар = | әнұраны = | партиялық мөр = | тұлғалар = | ресми сайты = [https://amanatpartiasy.kz amanatpartiasy.kz] }} '''«Amanat» партиясы''' (''2022 жылға дейін «Nur Otan»'') — [[Қазақстан]]да бұрын билік еткен ең ірі президентшіл [[саяси партия]]. Партияның соңғы төрағасы — Мәжілістің соңғы спикері [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]]. Партия [[1999 жыл]]ы экс-президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] бастамасымен «Отан» партиясы деген атпен құрылған. Парламент сайлауына [[1999 жыл]]дан бері, Президент сайлауына [[2005 жыл]]дан бері қатысып келді. [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылғы парламент сайлауы]] нәтижесінде жалпы дауыс санының 53,9%-ын жинап, жалпы 98 ішінен 62 мандатқа ие болды. 2026 жылғы 14 маусымда өткен съезде «Аманат» партиясы [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясына қосылды.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-14/zmts-amanat-adiletke-kosyldy/ AMANAT «Әділетке» қосылды – партия съезі «қолдап» дауыс берді]</ref> == Аталуы == Партияның ресми атауы: * «Отан» Республикалық саяси партиясы (1999–2006) * «Нұр Отан» Халықтық-демократиялық партиясы (2006–2013) * «Нұр Отан» партиясы (2013–2019) * «Nur Otan» партиясы (2019–2022) * «AMANAT» партиясы (2022–2026) [[2006 жыл]]ы [[22 желтоқсан]]да «Отан» партиясының кезектен тыс X съезінде «Отан» Республикалық саяси партиясын «Нұр Отан» Халықтық-демократиялық партиясы деп өзгерту туралы ұсыныс қабылданып, «Отан» РСП-ның Жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы қаулы шығарылды. Атаудағы "Нұр" - сол уақыттағы Қазақстан президентіне - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевқа]] сілтеме. [[2022 жыл]]ы [[1 наурыз]]да "Нұр Отан" партиясының кезектен тыс съезінде мәжіліс спикері [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] партияның атын "Аманат" деп атау туралы ұсыныс жасады. Президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] бұл ұсынысты қолдады.<ref>[https://www.azattyq.org/a/31729531.html "Нұр Отан" партиясы "Аманат" болып өзгерді. Саяси кеңес құрамына төрт адам қосылды]</ref> == Тарихы == {{Қазақстан саясаты}} [[1998 жыл]]ғы [[21 қазан]]да [[Қазақстан|Қазақстан Республикасында]] «Президентке үміткер [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]ты қолдаудың қоғамдық штабы» қоғамдық қозғалысы тіркелді. Штаб сайлау науқаны кезінде саяси партиялар және қозғалыстармен бірге қызмет істеді. Штаб жұмысына белгілі мемлекет және саясат қайраткерлері – [[Сергей Александрович Терещенко|Терещенко С.А]], Дунаев Г.И., Такуов Х.Ш белсене ат салысты. Тап сол кездері қоғамдық қозғалысты саяси партияға айналдыру туралы идея дүниеге келді. 1999 жылғы 19 қаңтарда жиналыс өтіп, Қоғамдық штабты Республикалық «Отан» саяси партиясы» етіп өзгерту туралы шешім қабылданды. 1999 жылғы 12 ақпанда партия Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тіркеуден өтті. Осы күн Тәуелсіз Қазақстанның жаңа тарихындағы партия қызметінің өз жұмысын бастаған уақыты болып есептеледі. Партия мұрағатында Республикалық «Отан» саяси партиясының мүшесі [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] [[1999 жыл]]дың [[22 ақпан]]ымен белгіленген есеп кітапшасы мұқият сақтаулы. [[1999 жыл]]ғы [[1 наурыз]]да партияның І құрылтай сьезі өтіп, онда [[Қазақстан Республикасының Президенті]] [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] бірауыздан партия Төрағасы болып сайланып, Саяси кеңес, Орталық ревизия комиссиясының құрамы бекітіліп, партия Жарғысы қабылданды. Сонымен бірге сьезд делегаттары маңыздылығы жағынан тарихи болып саналатын «Отан» республикалық саяси партиясының, Қазақстанның халықтар бірлігі партиясы, Қазақстанның демократиялық партиясы, Қазақстанның [[Либерализм|либералдық]] қозғалысы, [[Қазақстан 2030|«Қазақстан – 2030»]] қозғалысымен бірігуі туралы қарарды қабылдады. 2002 жылғы 9 қарашада Алматы қаласында «Отан» республикалық саяси партиясының кезектен тыс IV съезінде «Отан» РСП-на Қазақстанның халықтық-кооперативтік партиясы мен Республикалық еңбек саяси партиясының қосылуы туралы шешім қабылданды. 2006 жылғы 4 шілдеде [[Астана]]да Республикалық «Отан» саяси партиясының кезектен тыс IX съезі өтіп, [[Асар партиясы|«Асар» партиясының]], ал 2006 жылғы 22 желтоқсанда өткен кезектен тыс Х-сьезде Азаматтық және Аграрлық партиялардың «Отан» РСП қатарына қосылуы туралы шешім қабылданды. Партияның Х-съезінде көпшілік дауыспен Қазақстанның жетекші саяси күшін «Нұр Отан» халықтық демократиялық партиясы етіп өзгерту туралы шешім қабылданды. 2008 жылғы 17 қаңтарда Елбасы – Партия Лидері [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаевтың]] төрағалық етуімен «Нұр Отан» ХДП Саяси кеңесінің кеңейтілген отырысы өтіп, партияның халықтық платфомасын іске асырудың бағдарламасы қабылданды. [[2008 жыл]]ғы [[14 мамыр]]да «[[Жас Отан]]<nowiki/>» жастар қанатының І сьезі өтті. [[2009 жыл]]ғы [[9 қаңтар]]да Партия Орталық аппаратында Партиялық бақылау комитетінің бірінші ұйымдық отырысы өтті. [[2013 жыл]]ғы [[18 қазан]]да «Нұр Отан» Халықтық демократиялық партиясы «Нұр Отан» партиясы болып өзгертілді. Сол күні партияның жаңа Доктринасы қабылданды. [[2022 жыл]]ғы [[1 наурыз]]дағы кезектен тыс XXII Съезде президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] саяси партияның атауын «Аманат» деп өзгертуді ұсынады. Сол жылдың [[26 сәуір]]інде партияның кезектен тыс XXIII съезінде Президент партиядан шығып, төрағалық [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошановқа]] берілді және [[Адал (партия)|«Адал»]] партиясы «Аманат» партиясына қосылды. 2026 жылғы 6 маусымда «Аманат» партиясы саяси кеңесінің отырысы өтіп, кеңес мүшелері «президенттің күн тәртібі төңірегінде топтасуға» үндеу жасады. 12 маусымда өткізілген съезде партия жаңадан құрылған [[Әділет (партия)|«Әділетпен»]] бірігу туралы шешім қабылдады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-12/amanat-pen-aedilet-partiyasy-birikti/ Amanat пен «Әділет» партиясы бірікті]</ref> 14 маусымда өткен «Әділет» партиясының съезінде бұл шешім мақұлданды.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-14/zmts-amanat-adiletke-kosyldy/ AMANAT «Әділетке» қосылды – партия съезі «қолдап» дауыс берді]</ref> == Съездер == {| class="wikitable" !Съезі !Күні !Өткізу орны |- |«Отан» партиясының I құрылтай съезі: |1 наурыз 1999 жыл. Өкілдер бірауыздан [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевты]] партияның бірінші төрағасы етіп сайлады. Партияға Қазақстанның халық бірлігі партиясы («Отанның» алдындағы билеуші партия), Қазақстанның демократиялық партиясы, Қазақстанның либералдық қозғалысы, «Қазақстан–2030» қозғалысы қосылды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының II кезектен тыс съезі: |18 тамыз 1999 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының III съезі: |20 сәуір 2001 жыл. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының IV съезі: |9 қараша 2002 жыл. «Отан» партиясына Қазақстанның халықтық-кооперативтік партиясы мен Республикалық еңбек саяси партиясы қосылды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының V съезі: |12 шілде 2003 жыл. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VI съезі: |12 наурыз 2004 жыл. Төрағаның үш орынбасары тағайындалды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VII съезі: |18 шілде 2004 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім және бір мандатты округтер бойынша қатысатын кандидаттар бекітілді. Партияның «Қазақстандық жол-2009» сайлауалды тұғырнамасы қабылданды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VIII съезі: |9 қыркүйек 2005 жыл. Партия ҚР Президенттігіне Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ұсынды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының IX съезі: |4 шілде 2006 жыл. «Отан» және Республикалық «[[Асар партиясы|Асар]]<nowiki/>» партиясының (200 мың мүше) бірігуі. |[[Астана]] |- |«Отан» партиясының Х съезі: |22 желтоқсан 2006 жыл. [[Қазақстан аграрлық партиясы|Қазақстан Аграрлық партиясы]] және [[Қазақстан азаматтық партиясы|Қазақстан Азаматтық партиясы]] (130-150 мың мүше) «Отан» партиясына қосылды. «Отан» партиясының атауы «Нұр Отан» болып өзгерді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XI съезі |4 шілде 2007 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XII съезі: |15 маусым 2009 жыл. Партияның 2009-2012 жылдарға арналған даму стратегиясы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XIII съезі: |11 ақпан 2011 жыл. Партия ҚР Президенттігіне Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ұсынды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XIV съезі: |25 қараша 2011 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XV съезі: |18 қазан 2013 жыл. «Нұр Отан. Нұрлы болашақ жолында!» доктринасы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVI съезі: |11 наурыз 2015 жыл. Партия атынан Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ҚР Президенттігіне ұсыну туралы қаулы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVII съезі: |29 наурыз 2016 жыл. Партияның сайлауалды бағдарламасы қабылданды, Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімі бекітіліп, партияның Саяси кеңесі құрамына өзгеріс енгізілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVIII съезі: |27 ақпан 2019 жыл. Партияның 2030 жылға бағытталған бағдарламасы қабылданды, партия атауы кириллицадан латын қарпіне өзгертілді, партия саяси кеңесінің құрамы жаңартылды. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XIX съезі: |23 сәуір 2019 жыл. Партия президенттікке үміткерлікке Қасым-Жомарт Тоқаевты ұсынды. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XX съезі: |25 қараша 2020 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XXI съезі: |28 қаңтар 2022 жыл. [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] партия төрағасы болып сайланды, жарғыға өзгерістер енгізіліп, жаңа саяси кеңес бекітілді. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XXII съезі: |1 наурыз 2022 жыл. Партияның аты «Amanat» болып өзгерді, жаңа саяси кеңес құрамы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXIII съезі: |26 сәуір 2022 жыл. «Adal» партиясы (300 мың мүше) «Аmanat» партиясымен бірікті, [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] партиядан шығып, партияның жаңа төрағасы болып [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] сайланды. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXIV съезі: |6 қазан 2022 жыл. Партия Қазақстан Президентінің кезектен тыс сайлауы қарсаңында президенттікке Қасым-Жомарт Тоқаевты кандидат ретінде ұсынды, партияның жаңа Саяси тұғырнамасы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXV съезі: |7 ақпан 2023 жыл. Мәжіліс сайлауына қатысатын партиялық тізім және бір мандатты округтер бойынша кандидаттар ұсынылды. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXVI съезі: |12 маусым 2026 жыл. [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясымен бірігу туралы шешім қабылданды. |[[Астана]] |} == Партияны басқару жүйесі == Жоғары басшы органдар: * Партия съезі * Партия филиалының конференциясы * Бастауыш партия ұйымының жиналысы Жоғары өкілді органдар: * Партия Саяси кеңесі * Партия филиалының Саяси кеңесі Басшы органдар: * Партия Саяси кеңесінің Бюросы * Партия филиалы Саяси кеңесінің Бюросы Бақылау-тексеру және бақылау органдары: * Партияның Орталық бақылау-тексеру комиссиясы * Партия филиалының Бақылау-тексеру комиссиясы * Партиялық бақылау комитеті * Партиялық бақылау комитетінің аймақтық және аумақтық комиссиялары Атқарушы органдар: * Партия орталық аппараты * Партия филиалының аппараты * Бастауыш партия ұйымының Бюросы, ол болмаса Төрағасы<ref>[https://amanatpartiasy.kz/charter?lang=kz «AMANAT» партиясы» қоғамдық бірлестігінің ЖАРҒЫСЫ]</ref> Партия жанындағы ұйымдар: * «AMANAT» партиясы жанындағы [[Жастар рухы|«Жастар рухы» жастар қанаты»]] қоғамдық бірлестігі * «AMANAT» партиясының Қоғамдық саясат институты» жеке меншік мекемесі * «АMANAT» партиясының саяси менеджмент Академиясы» жеке меншік мекемесі * «AMANAT» партиясының Шаруашылық басқармасы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі * [[Amanat Media Group|«AMANAT MEDIA GROUP»]] жауапкершілігі шектеулі серіктестігі == Басшылығы == [[Сурет:Amanat party HQ Astana.jpg|thumb|right|[[Астана]]дағы «Аманат» партиясы штабтарының бірі]] === Партия төрағалары === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! colspan="2" | Басқарған уақыты |- | 1 || [[Сурет:Nursultan Nazarbayev (2015-09-02) (cropped).jpg|99px]] || [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] || 1 наурыз 1999 || 28 қаңтар 2022 |- | 2 || [[Сурет:Касым-Жомарт Токаев (28-09-2021) (cropped 2).jpg|99px]] || [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] || 28 қаңтар 2022 || 26 сәуір 2022 |- | 3 || [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-30).jpg|99px]] || [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] || 26 сәуір 2022 || қызметте |} === Партияның атқарушы хатшылары === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! colspan="2" | Басқарған уақыты |- | colspan="5" | '''Партия төрағасының міндетін атқарушы (1999—2007)''' |- | 1 || [[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|99px]] || [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] || 1 наурыз 1999 || 21 қазан 2002 |- | 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Амангелді Дінұлы Ермегияев|Амангелді Ермегияев]] || 21 қазан 2002 || 18 сәуір 2005 |- | 3 || [[Сурет:Bakytzhan Zhumagulov (cropped).jpg|99px]] || [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] || 18 сәуір 2005 || 4 шілде 2007 |- | colspan="5" | '''Партия төрағасының бірінші орынбасары (2007—2022)''' |- | 1 || [[Сурет:Bakytzhan Zhumagulov (cropped).jpg|99px]] || [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] || 4 шілде 2007 || 23 қаңтар 2008 |- | 2 || [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|99px]] || [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]] || 23 қаңтар 2008 || 13 қазан 2008 |- | 3 || [[Сурет:Darhan Kaletaev (2018).jpg|99px]] || [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] || 13 қазан 2008 || 19 қараша 2009 |- | 4 || [[Сурет:Nurlan Nigmatulin 06 (cropped).jpg|99px]] || [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] || 19 қараша 2009 || 24 қыркүйек 2012 |- | 5 || [[Сурет:Bakytzhan Sagintayev (2018-11-01).jpg|99px]] || [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] || 24 қыркүйек 2012 || 16 қаңтар 2013 |- | 6 || [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|99px]] || [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] || 17 қаңтар 2013 || 8 тамыз 2015 |- | 7 || [[Сурет:Askar Myrzakhmetov.jpg|99px]] || [[Асқар Исабекұлы Мырзахметов|Асқар Мырзахметов]] || 8 тамыз 2015 || 6 мамыр 2016 |- | 8 || [[Сурет:Mukhtar Kul-Mukhammed (cropped).jpg|99px]] || [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] || 6 мамыр 2016 || 1 ақпан 2018 |- | 9 || [[Сурет:Maulen Ashimbayev.jpg|99px]] || [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] || 1 ақпан 2018 || 29 маусым 2019 |- | 10 || [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|99px]] || [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] || 29 маусым 2019 || 2 ақпан 2022 |- | colspan="5" | '''Партияның атқарушы хатшысы (2022 жылдан бастап)''' |- | 1 || [[Сурет:Ashat Oralov 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|99px]] || [[Асхат Раздықұлы Оралов|Асхат Оралов]] || 2 ақпан 2022 || 4 қаңтар 2023 |- | 2 || [[Сурет:Елнур Сабыржанович Бейсенбаев (cropped).jpg|99px]] || [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] || 4 қаңтар 2023 || 17 шілде 2023 |- | 3 || [[Сурет:Daulet Karibek (cropped).jpg|99px]] || [[Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек|Дәулет Кәрібек]] || 17 шілде 2023 || қызметте |} === Партия Саяси кеңесі Бюросының мүшелері === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! Лауазымы |- | 1 || [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-19, B).jpg|99px]] || [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] || Парламент Мәжілісінің және «AMANAT» партиясының Төрағасы |- | 2 || [[Сурет:Mäulen Äşimbaev (2022-12-08).jpg|99px]] || [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] || Парламент Сенатының Төрағасы |- | 3 || [[Сурет:Murat Nurtleu (P061051-486119) (cropped).jpg|99px]] || [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] || Президент көмекшісі |- | 4 || [[Сурет:Ashat Oralov 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|99px]] || [[Асхат Раздықұлы Оралов|Асхат Оралов]] || Маңғыстау облысы әкімінің бірінші орынбасары |- | 5 || [[Сурет:Darhan Qidirali (2023-09-01).jpg|99px]] || [[Дархан Қуандықұлы Қыдырәлі|Дархан Қыдырәлі]] || Парламент Сенатының депутаты |- | 6 || [[Сурет:NUR 4157 (cropped).jpg|99px]] || [[Ләззат Молдабекқызы Қалтаева|Ләззат Қалтаева]] || Парламент Сенаты Төрағасының кеңесшісі |- | 7 || [[Сурет:Erlan Sairov (cropped, 2023-04-27).jpg|99px]] || Ерлан Саиров || Парламент Мәжілісінің депутаты |- | 8 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || Аббат Өрісбаев || Маңғыстау облысы әкімінің орынбасары |- | 9 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || Геннадий Зенченко || «Зенченко и К» командиттік серіктестігінің директоры |- | 10 || [[Сурет:Maxim Rozhin (2023-07-10).jpg|99px]] || Максим Рожин || Парламент Мәжілісінің депутаты |- | 11 || [[Сурет:Pink - replace this image female.svg|99px]] || Элина Масагутова || Қазақстан халқы ассамблеясының мүшесі |} == Сайлау == === Президент === === Парламент === == Сын == Қазақстан оппозициясы «Nur Otan» партиясын [[Назарбаевтың жеке басына табыну|Назарбаевтың тұлғасын тым әсірелеп]] насихаттаушы псевдодемократиялық және [[Тоталитаризм|тоталитарлық]] немесе [[Авторитаризм|авторитарлық]] партия деп санайды. [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]] секілді халықаралық ұйымдар әкімшілік ресурстарды пайдалануын және сайлауларды бұрмалауларын айыптайды.<ref>https://www.zakon.kz/4467634-vybory-v-kazakhstane-ne-sootvetstvujut.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190102210459/http://www.zakon.kz/4467634-vybory-v-kazakhstane-ne-sootvetstvujut.html |date=2019-01-02 }}</ref> Партияның бірінші орынбасары [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбектің]] суды үнемдеу туралы бастамасы теріс пікірге ие болды және соған қатысты әлеуметтік желілерде көптеген демотиватор суреттер жарияланды.<ref>http://expertonline.kz/a10411/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530230638/http://expertonline.kz/a10411/ |date=2013-05-30 }}</ref> «Nur Otan» партиясының аудандық филиалының жаңа ғимаратының құрылысына мұғалімдерден ақша жинау бастамасы көптеген дау-дамай туғызды.<ref>https://rus.azattyq.org/a/shymkent-uchitelya-pobory/25258358.html</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ndp-nurotan.kz Ресми веб сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220204014/http://www.ndp-nurotan.kz/ |date=2014-12-20 }} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары]] {{stub}} tiu1enx6nrs4t533off5ieci1cwajjx 3617487 3617481 2026-06-14T11:17:56Z Casserium 68287 /* Басшылығы */ 3617487 wikitext text/x-wiki {{Партия | партия атауы = Аманат | шынайы атауы = | логотипі = Logo of the Amanat political party.svg | логотип ені = 200px | сурет атауы = «Аманат» саяси партиясының ресми логотипі | партия түсі = #55B4A0 | басшысы = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | лауазым = Атқарушы хатшысы | лауазым иесі = [[Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек|Дәулет Кәрібек]] | негіздеуші = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | құрылуы = [[1 наурыз]] [[1999 жыл|1999]] | таратылуы = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]] | штаб-пәтері = {{байрақ|Астана}}, [[Дінмұхамед Қонаев көшесі (Астана)|Дінмұхамед Қонаев көшесі]], 12/1 | идеологиясы = Әмбебап партия<br>[[Центризм]]<br>[[ұлтшылдық|Азаматтық ұлтшылдық]]<br>[[консерватизм|Әлеуметтік консерватизм]]<br>[[Этатизм]] | интернационалы = | одақтастар = | мүшелер саны = 800 мың | жастар ұйымы = {{flagicon image|Jastar Ruhy logo.svg|border=}} [[Жастар рухы]] | Төменгі палатадағы орындар = {{Партия/Орындар|23|77|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 2-сайланым депутаттары|II сайланым]])}} {{Партия/Орындар|42|77|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 3-сайланым депутаттары|III сайланым]])}} {{Партия/Орындар|98|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаттары|IV сайланым]])}} {{Партия/Орындар|83|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V сайланым]])}} {{Партия/Орындар|84|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым]])}} {{Партия/Орындар|76|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII сайланым]])}} {{Партия/Орындар|62|98|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]])}} | Төменгі палатадағы орындар_параметр = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]тегі мандат саны<ref>{{Cite web|date=2023-03-20|title=ҚР Парламент Мәжілісі депутаттарын сайлауда дауыс берудің алдын ала нәтижелері туралы|url=https://www.election.gov.kz/kaz/news/releases/index.php?ID=8910|access-date=2023-03-31|website=[[Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы|ОСК]] ресми сайты|lang=kk}}</ref> | Жоғарғы палатадағы орындар = | Жоғарғы палатадағы орындар_параметр = | Еуропарламенттегі орындар = | әнұраны = | партиялық мөр = | тұлғалар = | ресми сайты = [https://amanatpartiasy.kz amanatpartiasy.kz] }} '''«Amanat» партиясы''' (''2022 жылға дейін «Nur Otan»'') — [[Қазақстан]]да бұрын билік еткен ең ірі президентшіл [[саяси партия]]. Партияның соңғы төрағасы — Мәжілістің соңғы спикері [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]]. Партия [[1999 жыл]]ы экс-президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] бастамасымен «Отан» партиясы деген атпен құрылған. Парламент сайлауына [[1999 жыл]]дан бері, Президент сайлауына [[2005 жыл]]дан бері қатысып келді. [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылғы парламент сайлауы]] нәтижесінде жалпы дауыс санының 53,9%-ын жинап, жалпы 98 ішінен 62 мандатқа ие болды. 2026 жылғы 14 маусымда өткен съезде «Аманат» партиясы [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясына қосылды.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-14/zmts-amanat-adiletke-kosyldy/ AMANAT «Әділетке» қосылды – партия съезі «қолдап» дауыс берді]</ref> == Аталуы == Партияның ресми атауы: * «Отан» Республикалық саяси партиясы (1999–2006) * «Нұр Отан» Халықтық-демократиялық партиясы (2006–2013) * «Нұр Отан» партиясы (2013–2019) * «Nur Otan» партиясы (2019–2022) * «AMANAT» партиясы (2022–2026) [[2006 жыл]]ы [[22 желтоқсан]]да «Отан» партиясының кезектен тыс X съезінде «Отан» Республикалық саяси партиясын «Нұр Отан» Халықтық-демократиялық партиясы деп өзгерту туралы ұсыныс қабылданып, «Отан» РСП-ның Жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы қаулы шығарылды. Атаудағы "Нұр" - сол уақыттағы Қазақстан президентіне - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевқа]] сілтеме. [[2022 жыл]]ы [[1 наурыз]]да "Нұр Отан" партиясының кезектен тыс съезінде мәжіліс спикері [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] партияның атын "Аманат" деп атау туралы ұсыныс жасады. Президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] бұл ұсынысты қолдады.<ref>[https://www.azattyq.org/a/31729531.html "Нұр Отан" партиясы "Аманат" болып өзгерді. Саяси кеңес құрамына төрт адам қосылды]</ref> == Тарихы == {{Қазақстан саясаты}} [[1998 жыл]]ғы [[21 қазан]]да [[Қазақстан|Қазақстан Республикасында]] «Президентке үміткер [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]ты қолдаудың қоғамдық штабы» қоғамдық қозғалысы тіркелді. Штаб сайлау науқаны кезінде саяси партиялар және қозғалыстармен бірге қызмет істеді. Штаб жұмысына белгілі мемлекет және саясат қайраткерлері – [[Сергей Александрович Терещенко|Терещенко С.А]], Дунаев Г.И., Такуов Х.Ш белсене ат салысты. Тап сол кездері қоғамдық қозғалысты саяси партияға айналдыру туралы идея дүниеге келді. 1999 жылғы 19 қаңтарда жиналыс өтіп, Қоғамдық штабты Республикалық «Отан» саяси партиясы» етіп өзгерту туралы шешім қабылданды. 1999 жылғы 12 ақпанда партия Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тіркеуден өтті. Осы күн Тәуелсіз Қазақстанның жаңа тарихындағы партия қызметінің өз жұмысын бастаған уақыты болып есептеледі. Партия мұрағатында Республикалық «Отан» саяси партиясының мүшесі [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] [[1999 жыл]]дың [[22 ақпан]]ымен белгіленген есеп кітапшасы мұқият сақтаулы. [[1999 жыл]]ғы [[1 наурыз]]да партияның І құрылтай сьезі өтіп, онда [[Қазақстан Республикасының Президенті]] [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] бірауыздан партия Төрағасы болып сайланып, Саяси кеңес, Орталық ревизия комиссиясының құрамы бекітіліп, партия Жарғысы қабылданды. Сонымен бірге сьезд делегаттары маңыздылығы жағынан тарихи болып саналатын «Отан» республикалық саяси партиясының, Қазақстанның халықтар бірлігі партиясы, Қазақстанның демократиялық партиясы, Қазақстанның [[Либерализм|либералдық]] қозғалысы, [[Қазақстан 2030|«Қазақстан – 2030»]] қозғалысымен бірігуі туралы қарарды қабылдады. 2002 жылғы 9 қарашада Алматы қаласында «Отан» республикалық саяси партиясының кезектен тыс IV съезінде «Отан» РСП-на Қазақстанның халықтық-кооперативтік партиясы мен Республикалық еңбек саяси партиясының қосылуы туралы шешім қабылданды. 2006 жылғы 4 шілдеде [[Астана]]да Республикалық «Отан» саяси партиясының кезектен тыс IX съезі өтіп, [[Асар партиясы|«Асар» партиясының]], ал 2006 жылғы 22 желтоқсанда өткен кезектен тыс Х-сьезде Азаматтық және Аграрлық партиялардың «Отан» РСП қатарына қосылуы туралы шешім қабылданды. Партияның Х-съезінде көпшілік дауыспен Қазақстанның жетекші саяси күшін «Нұр Отан» халықтық демократиялық партиясы етіп өзгерту туралы шешім қабылданды. 2008 жылғы 17 қаңтарда Елбасы – Партия Лидері [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаевтың]] төрағалық етуімен «Нұр Отан» ХДП Саяси кеңесінің кеңейтілген отырысы өтіп, партияның халықтық платфомасын іске асырудың бағдарламасы қабылданды. [[2008 жыл]]ғы [[14 мамыр]]да «[[Жас Отан]]<nowiki/>» жастар қанатының І сьезі өтті. [[2009 жыл]]ғы [[9 қаңтар]]да Партия Орталық аппаратында Партиялық бақылау комитетінің бірінші ұйымдық отырысы өтті. [[2013 жыл]]ғы [[18 қазан]]да «Нұр Отан» Халықтық демократиялық партиясы «Нұр Отан» партиясы болып өзгертілді. Сол күні партияның жаңа Доктринасы қабылданды. [[2022 жыл]]ғы [[1 наурыз]]дағы кезектен тыс XXII Съезде президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] саяси партияның атауын «Аманат» деп өзгертуді ұсынады. Сол жылдың [[26 сәуір]]інде партияның кезектен тыс XXIII съезінде Президент партиядан шығып, төрағалық [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошановқа]] берілді және [[Адал (партия)|«Адал»]] партиясы «Аманат» партиясына қосылды. 2026 жылғы 6 маусымда «Аманат» партиясы саяси кеңесінің отырысы өтіп, кеңес мүшелері «президенттің күн тәртібі төңірегінде топтасуға» үндеу жасады. 12 маусымда өткізілген съезде партия жаңадан құрылған [[Әділет (партия)|«Әділетпен»]] бірігу туралы шешім қабылдады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-12/amanat-pen-aedilet-partiyasy-birikti/ Amanat пен «Әділет» партиясы бірікті]</ref> 14 маусымда өткен «Әділет» партиясының съезінде бұл шешім мақұлданды.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-14/zmts-amanat-adiletke-kosyldy/ AMANAT «Әділетке» қосылды – партия съезі «қолдап» дауыс берді]</ref> == Съездер == {| class="wikitable" !Съезі !Күні !Өткізу орны |- |«Отан» партиясының I құрылтай съезі: |1 наурыз 1999 жыл. Өкілдер бірауыздан [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевты]] партияның бірінші төрағасы етіп сайлады. Партияға Қазақстанның халық бірлігі партиясы («Отанның» алдындағы билеуші партия), Қазақстанның демократиялық партиясы, Қазақстанның либералдық қозғалысы, «Қазақстан–2030» қозғалысы қосылды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының II кезектен тыс съезі: |18 тамыз 1999 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының III съезі: |20 сәуір 2001 жыл. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының IV съезі: |9 қараша 2002 жыл. «Отан» партиясына Қазақстанның халықтық-кооперативтік партиясы мен Республикалық еңбек саяси партиясы қосылды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының V съезі: |12 шілде 2003 жыл. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VI съезі: |12 наурыз 2004 жыл. Төрағаның үш орынбасары тағайындалды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VII съезі: |18 шілде 2004 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім және бір мандатты округтер бойынша қатысатын кандидаттар бекітілді. Партияның «Қазақстандық жол-2009» сайлауалды тұғырнамасы қабылданды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VIII съезі: |9 қыркүйек 2005 жыл. Партия ҚР Президенттігіне Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ұсынды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының IX съезі: |4 шілде 2006 жыл. «Отан» және Республикалық «[[Асар партиясы|Асар]]<nowiki/>» партиясының (200 мың мүше) бірігуі. |[[Астана]] |- |«Отан» партиясының Х съезі: |22 желтоқсан 2006 жыл. [[Қазақстан аграрлық партиясы|Қазақстан Аграрлық партиясы]] және [[Қазақстан азаматтық партиясы|Қазақстан Азаматтық партиясы]] (130-150 мың мүше) «Отан» партиясына қосылды. «Отан» партиясының атауы «Нұр Отан» болып өзгерді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XI съезі |4 шілде 2007 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XII съезі: |15 маусым 2009 жыл. Партияның 2009-2012 жылдарға арналған даму стратегиясы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XIII съезі: |11 ақпан 2011 жыл. Партия ҚР Президенттігіне Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ұсынды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XIV съезі: |25 қараша 2011 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XV съезі: |18 қазан 2013 жыл. «Нұр Отан. Нұрлы болашақ жолында!» доктринасы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVI съезі: |11 наурыз 2015 жыл. Партия атынан Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ҚР Президенттігіне ұсыну туралы қаулы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVII съезі: |29 наурыз 2016 жыл. Партияның сайлауалды бағдарламасы қабылданды, Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімі бекітіліп, партияның Саяси кеңесі құрамына өзгеріс енгізілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVIII съезі: |27 ақпан 2019 жыл. Партияның 2030 жылға бағытталған бағдарламасы қабылданды, партия атауы кириллицадан латын қарпіне өзгертілді, партия саяси кеңесінің құрамы жаңартылды. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XIX съезі: |23 сәуір 2019 жыл. Партия президенттікке үміткерлікке Қасым-Жомарт Тоқаевты ұсынды. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XX съезі: |25 қараша 2020 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XXI съезі: |28 қаңтар 2022 жыл. [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] партия төрағасы болып сайланды, жарғыға өзгерістер енгізіліп, жаңа саяси кеңес бекітілді. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XXII съезі: |1 наурыз 2022 жыл. Партияның аты «Amanat» болып өзгерді, жаңа саяси кеңес құрамы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXIII съезі: |26 сәуір 2022 жыл. «Adal» партиясы (300 мың мүше) «Аmanat» партиясымен бірікті, [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] партиядан шығып, партияның жаңа төрағасы болып [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] сайланды. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXIV съезі: |6 қазан 2022 жыл. Партия Қазақстан Президентінің кезектен тыс сайлауы қарсаңында президенттікке Қасым-Жомарт Тоқаевты кандидат ретінде ұсынды, партияның жаңа Саяси тұғырнамасы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXV съезі: |7 ақпан 2023 жыл. Мәжіліс сайлауына қатысатын партиялық тізім және бір мандатты округтер бойынша кандидаттар ұсынылды. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXVI съезі: |12 маусым 2026 жыл. [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясымен бірігу туралы шешім қабылданды. |[[Астана]] |} == Партияны басқару жүйесі == Жоғары басшы органдар: * Партия съезі * Партия филиалының конференциясы * Бастауыш партия ұйымының жиналысы Жоғары өкілді органдар: * Партия Саяси кеңесі * Партия филиалының Саяси кеңесі Басшы органдар: * Партия Саяси кеңесінің Бюросы * Партия филиалы Саяси кеңесінің Бюросы Бақылау-тексеру және бақылау органдары: * Партияның Орталық бақылау-тексеру комиссиясы * Партия филиалының Бақылау-тексеру комиссиясы * Партиялық бақылау комитеті * Партиялық бақылау комитетінің аймақтық және аумақтық комиссиялары Атқарушы органдар: * Партия орталық аппараты * Партия филиалының аппараты * Бастауыш партия ұйымының Бюросы, ол болмаса Төрағасы<ref>[https://amanatpartiasy.kz/charter?lang=kz «AMANAT» партиясы» қоғамдық бірлестігінің ЖАРҒЫСЫ]</ref> Партия жанындағы ұйымдар: * «AMANAT» партиясы жанындағы [[Жастар рухы|«Жастар рухы» жастар қанаты»]] қоғамдық бірлестігі * «AMANAT» партиясының Қоғамдық саясат институты» жеке меншік мекемесі * «АMANAT» партиясының саяси менеджмент Академиясы» жеке меншік мекемесі * «AMANAT» партиясының Шаруашылық басқармасы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі * [[Amanat Media Group|«AMANAT MEDIA GROUP»]] жауапкершілігі шектеулі серіктестігі == Басшылығы == [[Сурет:Amanat party HQ Astana.jpg|thumb|right|[[Астана]]дағы «Аманат» партиясы штабтарының бірі]] === Партия төрағалары === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! colspan="2" | Басқарған уақыты |- | 1 || [[Сурет:Nursultan Nazarbayev (2015-09-02) (cropped).jpg|99px]] || [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] || 1 наурыз 1999 || 28 қаңтар 2022 |- | 2 || [[Сурет:Касым-Жомарт Токаев (28-09-2021) (cropped 2).jpg|99px]] || [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] || 28 қаңтар 2022 || 26 сәуір 2022 |- | 3 || [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-30).jpg|99px]] || [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] || 26 сәуір 2022 || 14 маусым 2026 |} === Партияның атқарушы хатшылары === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! colspan="2" | Басқарған уақыты |- | colspan="5" | '''Партия төрағасының міндетін атқарушы (1999—2007)''' |- | 1 || [[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|99px]] || [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] || 1 наурыз 1999 || 21 қазан 2002 |- | 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Амангелді Дінұлы Ермегияев|Амангелді Ермегияев]] || 21 қазан 2002 || 18 сәуір 2005 |- | 3 || [[Сурет:Bakytzhan Zhumagulov (cropped).jpg|99px]] || [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] || 18 сәуір 2005 || 4 шілде 2007 |- | colspan="5" | '''Партия төрағасының бірінші орынбасары (2007—2022)''' |- | 1 || [[Сурет:Bakytzhan Zhumagulov (cropped).jpg|99px]] || [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] || 4 шілде 2007 || 23 қаңтар 2008 |- | 2 || [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|99px]] || [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]] || 23 қаңтар 2008 || 13 қазан 2008 |- | 3 || [[Сурет:Darhan Kaletaev (2018).jpg|99px]] || [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] || 13 қазан 2008 || 19 қараша 2009 |- | 4 || [[Сурет:Nurlan Nigmatulin 06 (cropped).jpg|99px]] || [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] || 19 қараша 2009 || 24 қыркүйек 2012 |- | 5 || [[Сурет:Bakytzhan Sagintayev (2018-11-01).jpg|99px]] || [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] || 24 қыркүйек 2012 || 16 қаңтар 2013 |- | 6 || [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|99px]] || [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] || 17 қаңтар 2013 || 8 тамыз 2015 |- | 7 || [[Сурет:Askar Myrzakhmetov.jpg|99px]] || [[Асқар Исабекұлы Мырзахметов|Асқар Мырзахметов]] || 8 тамыз 2015 || 6 мамыр 2016 |- | 8 || [[Сурет:Mukhtar Kul-Mukhammed (cropped).jpg|99px]] || [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] || 6 мамыр 2016 || 1 ақпан 2018 |- | 9 || [[Сурет:Maulen Ashimbayev.jpg|99px]] || [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] || 1 ақпан 2018 || 29 маусым 2019 |- | 10 || [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|99px]] || [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] || 29 маусым 2019 || 2 ақпан 2022 |- | colspan="5" | '''Партияның атқарушы хатшысы (2022 жылдан бастап)''' |- | 1 || [[Сурет:Ashat Oralov 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|99px]] || [[Асхат Раздықұлы Оралов|Асхат Оралов]] || 2 ақпан 2022 || 4 қаңтар 2023 |- | 2 || [[Сурет:Елнур Сабыржанович Бейсенбаев (cropped).jpg|99px]] || [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] || 4 қаңтар 2023 || 17 шілде 2023 |- | 3 || [[Сурет:Daulet Karibek (cropped).jpg|99px]] || [[Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек|Дәулет Кәрібек]] || 17 шілде 2023 || 14 маусым 2026 |} === Партия Саяси кеңесі Бюросының соңғы құрамы === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! Лауазымы |- | 1 || [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-19, B).jpg|99px]] || [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] || Парламент Мәжілісінің және «AMANAT» партиясының Төрағасы |- | 2 || [[Сурет:Mäulen Äşimbaev (2022-12-08).jpg|99px]] || [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] || Парламент Сенатының Төрағасы |- | 3 || [[Сурет:Murat Nurtleu (P061051-486119) (cropped).jpg|99px]] || [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] || Президент көмекшісі |- | 4 || [[Сурет:Ashat Oralov 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|99px]] || [[Асхат Раздықұлы Оралов|Асхат Оралов]] || Маңғыстау облысы әкімінің бірінші орынбасары |- | 5 || [[Сурет:Darhan Qidirali (2023-09-01).jpg|99px]] || [[Дархан Қуандықұлы Қыдырәлі|Дархан Қыдырәлі]] || Парламент Сенатының депутаты |- | 6 || [[Сурет:NUR 4157 (cropped).jpg|99px]] || [[Ләззат Молдабекқызы Қалтаева|Ләззат Қалтаева]] || Парламент Сенаты Төрағасының кеңесшісі |- | 7 || [[Сурет:Erlan Sairov (cropped, 2023-04-27).jpg|99px]] || Ерлан Саиров || Парламент Мәжілісінің депутаты |- | 8 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || Аббат Өрісбаев || Маңғыстау облысы әкімінің орынбасары |- | 9 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || Геннадий Зенченко || «Зенченко и К» командиттік серіктестігінің директоры |- | 10 || [[Сурет:Maxim Rozhin (2023-07-10).jpg|99px]] || Максим Рожин || Парламент Мәжілісінің депутаты |- | 11 || [[Сурет:Pink - replace this image female.svg|99px]] || Элина Масагутова || Қазақстан халқы ассамблеясының мүшесі |} == Сайлау == === Президент === === Парламент === == Сын == Қазақстан оппозициясы «Nur Otan» партиясын [[Назарбаевтың жеке басына табыну|Назарбаевтың тұлғасын тым әсірелеп]] насихаттаушы псевдодемократиялық және [[Тоталитаризм|тоталитарлық]] немесе [[Авторитаризм|авторитарлық]] партия деп санайды. [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]] секілді халықаралық ұйымдар әкімшілік ресурстарды пайдалануын және сайлауларды бұрмалауларын айыптайды.<ref>https://www.zakon.kz/4467634-vybory-v-kazakhstane-ne-sootvetstvujut.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190102210459/http://www.zakon.kz/4467634-vybory-v-kazakhstane-ne-sootvetstvujut.html |date=2019-01-02 }}</ref> Партияның бірінші орынбасары [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбектің]] суды үнемдеу туралы бастамасы теріс пікірге ие болды және соған қатысты әлеуметтік желілерде көптеген демотиватор суреттер жарияланды.<ref>http://expertonline.kz/a10411/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530230638/http://expertonline.kz/a10411/ |date=2013-05-30 }}</ref> «Nur Otan» партиясының аудандық филиалының жаңа ғимаратының құрылысына мұғалімдерден ақша жинау бастамасы көптеген дау-дамай туғызды.<ref>https://rus.azattyq.org/a/shymkent-uchitelya-pobory/25258358.html</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ndp-nurotan.kz Ресми веб сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220204014/http://www.ndp-nurotan.kz/ |date=2014-12-20 }} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары]] {{stub}} qybdsovx9qksrxn7d9hx7w7mgg6d9bf 3617488 3617487 2026-06-14T11:18:46Z Casserium 68287 «[[Санат:Қазақстан саяси партиялары|Қазақстан саяси партиялары]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Қазақстан бұрынғы саяси партиялары|Қазақстан бұрынғы саяси партиялары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617488 wikitext text/x-wiki {{Партия | партия атауы = Аманат | шынайы атауы = | логотипі = Logo of the Amanat political party.svg | логотип ені = 200px | сурет атауы = «Аманат» саяси партиясының ресми логотипі | партия түсі = #55B4A0 | басшысы = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | лауазым = Атқарушы хатшысы | лауазым иесі = [[Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек|Дәулет Кәрібек]] | негіздеуші = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | құрылуы = [[1 наурыз]] [[1999 жыл|1999]] | таратылуы = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]] | штаб-пәтері = {{байрақ|Астана}}, [[Дінмұхамед Қонаев көшесі (Астана)|Дінмұхамед Қонаев көшесі]], 12/1 | идеологиясы = Әмбебап партия<br>[[Центризм]]<br>[[ұлтшылдық|Азаматтық ұлтшылдық]]<br>[[консерватизм|Әлеуметтік консерватизм]]<br>[[Этатизм]] | интернационалы = | одақтастар = | мүшелер саны = 800 мың | жастар ұйымы = {{flagicon image|Jastar Ruhy logo.svg|border=}} [[Жастар рухы]] | Төменгі палатадағы орындар = {{Партия/Орындар|23|77|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 2-сайланым депутаттары|II сайланым]])}} {{Партия/Орындар|42|77|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 3-сайланым депутаттары|III сайланым]])}} {{Партия/Орындар|98|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаттары|IV сайланым]])}} {{Партия/Орындар|83|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V сайланым]])}} {{Партия/Орындар|84|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым]])}} {{Партия/Орындар|76|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII сайланым]])}} {{Партия/Орындар|62|98|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]])}} | Төменгі палатадағы орындар_параметр = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]тегі мандат саны<ref>{{Cite web|date=2023-03-20|title=ҚР Парламент Мәжілісі депутаттарын сайлауда дауыс берудің алдын ала нәтижелері туралы|url=https://www.election.gov.kz/kaz/news/releases/index.php?ID=8910|access-date=2023-03-31|website=[[Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы|ОСК]] ресми сайты|lang=kk}}</ref> | Жоғарғы палатадағы орындар = | Жоғарғы палатадағы орындар_параметр = | Еуропарламенттегі орындар = | әнұраны = | партиялық мөр = | тұлғалар = | ресми сайты = [https://amanatpartiasy.kz amanatpartiasy.kz] }} '''«Amanat» партиясы''' (''2022 жылға дейін «Nur Otan»'') — [[Қазақстан]]да бұрын билік еткен ең ірі президентшіл [[саяси партия]]. Партияның соңғы төрағасы — Мәжілістің соңғы спикері [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]]. Партия [[1999 жыл]]ы экс-президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] бастамасымен «Отан» партиясы деген атпен құрылған. Парламент сайлауына [[1999 жыл]]дан бері, Президент сайлауына [[2005 жыл]]дан бері қатысып келді. [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылғы парламент сайлауы]] нәтижесінде жалпы дауыс санының 53,9%-ын жинап, жалпы 98 ішінен 62 мандатқа ие болды. 2026 жылғы 14 маусымда өткен съезде «Аманат» партиясы [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясына қосылды.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-14/zmts-amanat-adiletke-kosyldy/ AMANAT «Әділетке» қосылды – партия съезі «қолдап» дауыс берді]</ref> == Аталуы == Партияның ресми атауы: * «Отан» Республикалық саяси партиясы (1999–2006) * «Нұр Отан» Халықтық-демократиялық партиясы (2006–2013) * «Нұр Отан» партиясы (2013–2019) * «Nur Otan» партиясы (2019–2022) * «AMANAT» партиясы (2022–2026) [[2006 жыл]]ы [[22 желтоқсан]]да «Отан» партиясының кезектен тыс X съезінде «Отан» Республикалық саяси партиясын «Нұр Отан» Халықтық-демократиялық партиясы деп өзгерту туралы ұсыныс қабылданып, «Отан» РСП-ның Жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы қаулы шығарылды. Атаудағы "Нұр" - сол уақыттағы Қазақстан президентіне - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевқа]] сілтеме. [[2022 жыл]]ы [[1 наурыз]]да "Нұр Отан" партиясының кезектен тыс съезінде мәжіліс спикері [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] партияның атын "Аманат" деп атау туралы ұсыныс жасады. Президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] бұл ұсынысты қолдады.<ref>[https://www.azattyq.org/a/31729531.html "Нұр Отан" партиясы "Аманат" болып өзгерді. Саяси кеңес құрамына төрт адам қосылды]</ref> == Тарихы == {{Қазақстан саясаты}} [[1998 жыл]]ғы [[21 қазан]]да [[Қазақстан|Қазақстан Республикасында]] «Президентке үміткер [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]ты қолдаудың қоғамдық штабы» қоғамдық қозғалысы тіркелді. Штаб сайлау науқаны кезінде саяси партиялар және қозғалыстармен бірге қызмет істеді. Штаб жұмысына белгілі мемлекет және саясат қайраткерлері – [[Сергей Александрович Терещенко|Терещенко С.А]], Дунаев Г.И., Такуов Х.Ш белсене ат салысты. Тап сол кездері қоғамдық қозғалысты саяси партияға айналдыру туралы идея дүниеге келді. 1999 жылғы 19 қаңтарда жиналыс өтіп, Қоғамдық штабты Республикалық «Отан» саяси партиясы» етіп өзгерту туралы шешім қабылданды. 1999 жылғы 12 ақпанда партия Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тіркеуден өтті. Осы күн Тәуелсіз Қазақстанның жаңа тарихындағы партия қызметінің өз жұмысын бастаған уақыты болып есептеледі. Партия мұрағатында Республикалық «Отан» саяси партиясының мүшесі [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] [[1999 жыл]]дың [[22 ақпан]]ымен белгіленген есеп кітапшасы мұқият сақтаулы. [[1999 жыл]]ғы [[1 наурыз]]да партияның І құрылтай сьезі өтіп, онда [[Қазақстан Республикасының Президенті]] [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] бірауыздан партия Төрағасы болып сайланып, Саяси кеңес, Орталық ревизия комиссиясының құрамы бекітіліп, партия Жарғысы қабылданды. Сонымен бірге сьезд делегаттары маңыздылығы жағынан тарихи болып саналатын «Отан» республикалық саяси партиясының, Қазақстанның халықтар бірлігі партиясы, Қазақстанның демократиялық партиясы, Қазақстанның [[Либерализм|либералдық]] қозғалысы, [[Қазақстан 2030|«Қазақстан – 2030»]] қозғалысымен бірігуі туралы қарарды қабылдады. 2002 жылғы 9 қарашада Алматы қаласында «Отан» республикалық саяси партиясының кезектен тыс IV съезінде «Отан» РСП-на Қазақстанның халықтық-кооперативтік партиясы мен Республикалық еңбек саяси партиясының қосылуы туралы шешім қабылданды. 2006 жылғы 4 шілдеде [[Астана]]да Республикалық «Отан» саяси партиясының кезектен тыс IX съезі өтіп, [[Асар партиясы|«Асар» партиясының]], ал 2006 жылғы 22 желтоқсанда өткен кезектен тыс Х-сьезде Азаматтық және Аграрлық партиялардың «Отан» РСП қатарына қосылуы туралы шешім қабылданды. Партияның Х-съезінде көпшілік дауыспен Қазақстанның жетекші саяси күшін «Нұр Отан» халықтық демократиялық партиясы етіп өзгерту туралы шешім қабылданды. 2008 жылғы 17 қаңтарда Елбасы – Партия Лидері [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаевтың]] төрағалық етуімен «Нұр Отан» ХДП Саяси кеңесінің кеңейтілген отырысы өтіп, партияның халықтық платфомасын іске асырудың бағдарламасы қабылданды. [[2008 жыл]]ғы [[14 мамыр]]да «[[Жас Отан]]<nowiki/>» жастар қанатының І сьезі өтті. [[2009 жыл]]ғы [[9 қаңтар]]да Партия Орталық аппаратында Партиялық бақылау комитетінің бірінші ұйымдық отырысы өтті. [[2013 жыл]]ғы [[18 қазан]]да «Нұр Отан» Халықтық демократиялық партиясы «Нұр Отан» партиясы болып өзгертілді. Сол күні партияның жаңа Доктринасы қабылданды. [[2022 жыл]]ғы [[1 наурыз]]дағы кезектен тыс XXII Съезде президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] саяси партияның атауын «Аманат» деп өзгертуді ұсынады. Сол жылдың [[26 сәуір]]інде партияның кезектен тыс XXIII съезінде Президент партиядан шығып, төрағалық [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошановқа]] берілді және [[Адал (партия)|«Адал»]] партиясы «Аманат» партиясына қосылды. 2026 жылғы 6 маусымда «Аманат» партиясы саяси кеңесінің отырысы өтіп, кеңес мүшелері «президенттің күн тәртібі төңірегінде топтасуға» үндеу жасады. 12 маусымда өткізілген съезде партия жаңадан құрылған [[Әділет (партия)|«Әділетпен»]] бірігу туралы шешім қабылдады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-12/amanat-pen-aedilet-partiyasy-birikti/ Amanat пен «Әділет» партиясы бірікті]</ref> 14 маусымда өткен «Әділет» партиясының съезінде бұл шешім мақұлданды.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-14/zmts-amanat-adiletke-kosyldy/ AMANAT «Әділетке» қосылды – партия съезі «қолдап» дауыс берді]</ref> == Съездер == {| class="wikitable" !Съезі !Күні !Өткізу орны |- |«Отан» партиясының I құрылтай съезі: |1 наурыз 1999 жыл. Өкілдер бірауыздан [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевты]] партияның бірінші төрағасы етіп сайлады. Партияға Қазақстанның халық бірлігі партиясы («Отанның» алдындағы билеуші партия), Қазақстанның демократиялық партиясы, Қазақстанның либералдық қозғалысы, «Қазақстан–2030» қозғалысы қосылды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының II кезектен тыс съезі: |18 тамыз 1999 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының III съезі: |20 сәуір 2001 жыл. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының IV съезі: |9 қараша 2002 жыл. «Отан» партиясына Қазақстанның халықтық-кооперативтік партиясы мен Республикалық еңбек саяси партиясы қосылды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының V съезі: |12 шілде 2003 жыл. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VI съезі: |12 наурыз 2004 жыл. Төрағаның үш орынбасары тағайындалды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VII съезі: |18 шілде 2004 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім және бір мандатты округтер бойынша қатысатын кандидаттар бекітілді. Партияның «Қазақстандық жол-2009» сайлауалды тұғырнамасы қабылданды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VIII съезі: |9 қыркүйек 2005 жыл. Партия ҚР Президенттігіне Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ұсынды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының IX съезі: |4 шілде 2006 жыл. «Отан» және Республикалық «[[Асар партиясы|Асар]]<nowiki/>» партиясының (200 мың мүше) бірігуі. |[[Астана]] |- |«Отан» партиясының Х съезі: |22 желтоқсан 2006 жыл. [[Қазақстан аграрлық партиясы|Қазақстан Аграрлық партиясы]] және [[Қазақстан азаматтық партиясы|Қазақстан Азаматтық партиясы]] (130-150 мың мүше) «Отан» партиясына қосылды. «Отан» партиясының атауы «Нұр Отан» болып өзгерді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XI съезі |4 шілде 2007 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XII съезі: |15 маусым 2009 жыл. Партияның 2009-2012 жылдарға арналған даму стратегиясы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XIII съезі: |11 ақпан 2011 жыл. Партия ҚР Президенттігіне Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ұсынды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XIV съезі: |25 қараша 2011 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XV съезі: |18 қазан 2013 жыл. «Нұр Отан. Нұрлы болашақ жолында!» доктринасы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVI съезі: |11 наурыз 2015 жыл. Партия атынан Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ҚР Президенттігіне ұсыну туралы қаулы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVII съезі: |29 наурыз 2016 жыл. Партияның сайлауалды бағдарламасы қабылданды, Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімі бекітіліп, партияның Саяси кеңесі құрамына өзгеріс енгізілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVIII съезі: |27 ақпан 2019 жыл. Партияның 2030 жылға бағытталған бағдарламасы қабылданды, партия атауы кириллицадан латын қарпіне өзгертілді, партия саяси кеңесінің құрамы жаңартылды. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XIX съезі: |23 сәуір 2019 жыл. Партия президенттікке үміткерлікке Қасым-Жомарт Тоқаевты ұсынды. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XX съезі: |25 қараша 2020 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XXI съезі: |28 қаңтар 2022 жыл. [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] партия төрағасы болып сайланды, жарғыға өзгерістер енгізіліп, жаңа саяси кеңес бекітілді. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XXII съезі: |1 наурыз 2022 жыл. Партияның аты «Amanat» болып өзгерді, жаңа саяси кеңес құрамы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXIII съезі: |26 сәуір 2022 жыл. «Adal» партиясы (300 мың мүше) «Аmanat» партиясымен бірікті, [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] партиядан шығып, партияның жаңа төрағасы болып [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] сайланды. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXIV съезі: |6 қазан 2022 жыл. Партия Қазақстан Президентінің кезектен тыс сайлауы қарсаңында президенттікке Қасым-Жомарт Тоқаевты кандидат ретінде ұсынды, партияның жаңа Саяси тұғырнамасы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXV съезі: |7 ақпан 2023 жыл. Мәжіліс сайлауына қатысатын партиялық тізім және бір мандатты округтер бойынша кандидаттар ұсынылды. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXVI съезі: |12 маусым 2026 жыл. [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясымен бірігу туралы шешім қабылданды. |[[Астана]] |} == Партияны басқару жүйесі == Жоғары басшы органдар: * Партия съезі * Партия филиалының конференциясы * Бастауыш партия ұйымының жиналысы Жоғары өкілді органдар: * Партия Саяси кеңесі * Партия филиалының Саяси кеңесі Басшы органдар: * Партия Саяси кеңесінің Бюросы * Партия филиалы Саяси кеңесінің Бюросы Бақылау-тексеру және бақылау органдары: * Партияның Орталық бақылау-тексеру комиссиясы * Партия филиалының Бақылау-тексеру комиссиясы * Партиялық бақылау комитеті * Партиялық бақылау комитетінің аймақтық және аумақтық комиссиялары Атқарушы органдар: * Партия орталық аппараты * Партия филиалының аппараты * Бастауыш партия ұйымының Бюросы, ол болмаса Төрағасы<ref>[https://amanatpartiasy.kz/charter?lang=kz «AMANAT» партиясы» қоғамдық бірлестігінің ЖАРҒЫСЫ]</ref> Партия жанындағы ұйымдар: * «AMANAT» партиясы жанындағы [[Жастар рухы|«Жастар рухы» жастар қанаты»]] қоғамдық бірлестігі * «AMANAT» партиясының Қоғамдық саясат институты» жеке меншік мекемесі * «АMANAT» партиясының саяси менеджмент Академиясы» жеке меншік мекемесі * «AMANAT» партиясының Шаруашылық басқармасы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі * [[Amanat Media Group|«AMANAT MEDIA GROUP»]] жауапкершілігі шектеулі серіктестігі == Басшылығы == [[Сурет:Amanat party HQ Astana.jpg|thumb|right|[[Астана]]дағы «Аманат» партиясы штабтарының бірі]] === Партия төрағалары === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! colspan="2" | Басқарған уақыты |- | 1 || [[Сурет:Nursultan Nazarbayev (2015-09-02) (cropped).jpg|99px]] || [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] || 1 наурыз 1999 || 28 қаңтар 2022 |- | 2 || [[Сурет:Касым-Жомарт Токаев (28-09-2021) (cropped 2).jpg|99px]] || [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] || 28 қаңтар 2022 || 26 сәуір 2022 |- | 3 || [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-30).jpg|99px]] || [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] || 26 сәуір 2022 || 14 маусым 2026 |} === Партияның атқарушы хатшылары === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! colspan="2" | Басқарған уақыты |- | colspan="5" | '''Партия төрағасының міндетін атқарушы (1999—2007)''' |- | 1 || [[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|99px]] || [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] || 1 наурыз 1999 || 21 қазан 2002 |- | 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Амангелді Дінұлы Ермегияев|Амангелді Ермегияев]] || 21 қазан 2002 || 18 сәуір 2005 |- | 3 || [[Сурет:Bakytzhan Zhumagulov (cropped).jpg|99px]] || [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] || 18 сәуір 2005 || 4 шілде 2007 |- | colspan="5" | '''Партия төрағасының бірінші орынбасары (2007—2022)''' |- | 1 || [[Сурет:Bakytzhan Zhumagulov (cropped).jpg|99px]] || [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] || 4 шілде 2007 || 23 қаңтар 2008 |- | 2 || [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|99px]] || [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]] || 23 қаңтар 2008 || 13 қазан 2008 |- | 3 || [[Сурет:Darhan Kaletaev (2018).jpg|99px]] || [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] || 13 қазан 2008 || 19 қараша 2009 |- | 4 || [[Сурет:Nurlan Nigmatulin 06 (cropped).jpg|99px]] || [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] || 19 қараша 2009 || 24 қыркүйек 2012 |- | 5 || [[Сурет:Bakytzhan Sagintayev (2018-11-01).jpg|99px]] || [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] || 24 қыркүйек 2012 || 16 қаңтар 2013 |- | 6 || [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|99px]] || [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] || 17 қаңтар 2013 || 8 тамыз 2015 |- | 7 || [[Сурет:Askar Myrzakhmetov.jpg|99px]] || [[Асқар Исабекұлы Мырзахметов|Асқар Мырзахметов]] || 8 тамыз 2015 || 6 мамыр 2016 |- | 8 || [[Сурет:Mukhtar Kul-Mukhammed (cropped).jpg|99px]] || [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] || 6 мамыр 2016 || 1 ақпан 2018 |- | 9 || [[Сурет:Maulen Ashimbayev.jpg|99px]] || [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] || 1 ақпан 2018 || 29 маусым 2019 |- | 10 || [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|99px]] || [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] || 29 маусым 2019 || 2 ақпан 2022 |- | colspan="5" | '''Партияның атқарушы хатшысы (2022 жылдан бастап)''' |- | 1 || [[Сурет:Ashat Oralov 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|99px]] || [[Асхат Раздықұлы Оралов|Асхат Оралов]] || 2 ақпан 2022 || 4 қаңтар 2023 |- | 2 || [[Сурет:Елнур Сабыржанович Бейсенбаев (cropped).jpg|99px]] || [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] || 4 қаңтар 2023 || 17 шілде 2023 |- | 3 || [[Сурет:Daulet Karibek (cropped).jpg|99px]] || [[Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек|Дәулет Кәрібек]] || 17 шілде 2023 || 14 маусым 2026 |} === Партия Саяси кеңесі Бюросының соңғы құрамы === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! Лауазымы |- | 1 || [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-19, B).jpg|99px]] || [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] || Парламент Мәжілісінің және «AMANAT» партиясының Төрағасы |- | 2 || [[Сурет:Mäulen Äşimbaev (2022-12-08).jpg|99px]] || [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] || Парламент Сенатының Төрағасы |- | 3 || [[Сурет:Murat Nurtleu (P061051-486119) (cropped).jpg|99px]] || [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] || Президент көмекшісі |- | 4 || [[Сурет:Ashat Oralov 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|99px]] || [[Асхат Раздықұлы Оралов|Асхат Оралов]] || Маңғыстау облысы әкімінің бірінші орынбасары |- | 5 || [[Сурет:Darhan Qidirali (2023-09-01).jpg|99px]] || [[Дархан Қуандықұлы Қыдырәлі|Дархан Қыдырәлі]] || Парламент Сенатының депутаты |- | 6 || [[Сурет:NUR 4157 (cropped).jpg|99px]] || [[Ләззат Молдабекқызы Қалтаева|Ләззат Қалтаева]] || Парламент Сенаты Төрағасының кеңесшісі |- | 7 || [[Сурет:Erlan Sairov (cropped, 2023-04-27).jpg|99px]] || Ерлан Саиров || Парламент Мәжілісінің депутаты |- | 8 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || Аббат Өрісбаев || Маңғыстау облысы әкімінің орынбасары |- | 9 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || Геннадий Зенченко || «Зенченко и К» командиттік серіктестігінің директоры |- | 10 || [[Сурет:Maxim Rozhin (2023-07-10).jpg|99px]] || Максим Рожин || Парламент Мәжілісінің депутаты |- | 11 || [[Сурет:Pink - replace this image female.svg|99px]] || Элина Масагутова || Қазақстан халқы ассамблеясының мүшесі |} == Сайлау == === Президент === === Парламент === == Сын == Қазақстан оппозициясы «Nur Otan» партиясын [[Назарбаевтың жеке басына табыну|Назарбаевтың тұлғасын тым әсірелеп]] насихаттаушы псевдодемократиялық және [[Тоталитаризм|тоталитарлық]] немесе [[Авторитаризм|авторитарлық]] партия деп санайды. [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]] секілді халықаралық ұйымдар әкімшілік ресурстарды пайдалануын және сайлауларды бұрмалауларын айыптайды.<ref>https://www.zakon.kz/4467634-vybory-v-kazakhstane-ne-sootvetstvujut.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190102210459/http://www.zakon.kz/4467634-vybory-v-kazakhstane-ne-sootvetstvujut.html |date=2019-01-02 }}</ref> Партияның бірінші орынбасары [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбектің]] суды үнемдеу туралы бастамасы теріс пікірге ие болды және соған қатысты әлеуметтік желілерде көптеген демотиватор суреттер жарияланды.<ref>http://expertonline.kz/a10411/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530230638/http://expertonline.kz/a10411/ |date=2013-05-30 }}</ref> «Nur Otan» партиясының аудандық филиалының жаңа ғимаратының құрылысына мұғалімдерден ақша жинау бастамасы көптеген дау-дамай туғызды.<ref>https://rus.azattyq.org/a/shymkent-uchitelya-pobory/25258358.html</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ndp-nurotan.kz Ресми веб сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220204014/http://www.ndp-nurotan.kz/ |date=2014-12-20 }} [[Санат:Қазақстан бұрынғы саяси партиялары]] {{stub}} axeknqp7uj9yxkktbdgoibv083boedk 3617496 3617488 2026-06-14T11:30:42Z Casserium 68287 /* */ 3617496 wikitext text/x-wiki {{Партия | партия атауы = Аманат | шынайы атауы = | логотипі = Logo of the Amanat political party.svg | логотип ені = 200px | сурет атауы = «Аманат» саяси партиясының ресми логотипі | партия түсі = #55B4A0 | басшысы = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | лауазым = Атқарушы хатшысы | лауазым иесі = [[Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек|Дәулет Кәрібек]] | негіздеуші = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | құрылуы = [[1 наурыз]] [[1999 жыл|1999]] | таратылуы = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]] | штаб-пәтері = {{байрақ|Астана}}, [[Дінмұхамед Қонаев көшесі (Астана)|Дінмұхамед Қонаев көшесі]], 12/1 | идеологиясы = Әмбебап партия<br>[[Центризм]]<br>[[ұлтшылдық|Азаматтық ұлтшылдық]]<br>[[консерватизм|Әлеуметтік консерватизм]]<br>[[Этатизм]] | интернационалы = | одақтастар = | мүшелер саны = 800 мың | жастар ұйымы = {{flagicon image|Jastar Ruhy logo.svg|border=}} [[Жастар рухы]] | Төменгі палатадағы орындар = {{Партия/Орындар|23|77|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 2-сайланым депутаттары|II сайланым]])}} {{Партия/Орындар|42|77|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 3-сайланым депутаттары|III сайланым]])}} {{Партия/Орындар|98|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаттары|IV сайланым]])}} {{Партия/Орындар|83|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V сайланым]])}} {{Партия/Орындар|84|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым]])}} {{Партия/Орындар|76|107|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII сайланым]])}} {{Партия/Орындар|62|98|#55B4A0|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]])}} | Төменгі палатадағы орындар_параметр = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]тегі мандат саны<ref>{{Cite web|date=2023-03-20|title=ҚР Парламент Мәжілісі депутаттарын сайлауда дауыс берудің алдын ала нәтижелері туралы|url=https://www.election.gov.kz/kaz/news/releases/index.php?ID=8910|access-date=2023-03-31|website=[[Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы|ОСК]] ресми сайты|lang=kk}}</ref> | Жоғарғы палатадағы орындар = | Жоғарғы палатадағы орындар_параметр = | Еуропарламенттегі орындар = | әнұраны = | партиялық мөр = | тұлғалар = | ресми сайты = [https://amanatpartiasy.kz amanatpartiasy.kz] }} '''«Amanat» партиясы''' (''2022 жылға дейін «Nur Otan»'') — [[Қазақстан]]да бұрын билік еткен ең ірі президентшіл [[саяси партия]]. Партияның соңғы төрағасы — Мәжілістің соңғы спикері [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]]. Партия [[1999 жыл]]ы экс-президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] бастамасымен «Отан» партиясы деген атпен құрылған. Парламент сайлауына [[1999 жыл]]дан бері қатысып келді. [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылғы парламент сайлауы]] нәтижесінде жалпы дауыс санының 53,9%-ын жинап, жалпы 98 ішінен 62 мандатқа ие болды. Президент сайлауына [[2005 жыл]]дан бері кандидат ұсынып келді. 2026 жылғы 14 маусымда өткен съезде «Аманат» партиясы [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясына қосылды.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-14/zmts-amanat-adiletke-kosyldy/ AMANAT «Әділетке» қосылды – партия съезі «қолдап» дауыс берді]</ref> == Аталуы == Партияның ресми атауы: * «Отан» Республикалық саяси партиясы (1999–2006) * «Нұр Отан» Халықтық-демократиялық партиясы (2006–2013) * «Нұр Отан» партиясы (2013–2019) * «Nur Otan» партиясы (2019–2022) * «AMANAT» партиясы (2022–2026) [[2006 жыл]]ы [[22 желтоқсан]]да «Отан» партиясының кезектен тыс X съезінде «Отан» Республикалық саяси партиясын «Нұр Отан» Халықтық-демократиялық партиясы деп өзгерту туралы ұсыныс қабылданып, «Отан» РСП-ның Жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы қаулы шығарылды. Атаудағы "Нұр" - сол уақыттағы Қазақстан президентіне - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевқа]] сілтеме. [[2022 жыл]]ы [[1 наурыз]]да "Нұр Отан" партиясының кезектен тыс съезінде мәжіліс спикері [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] партияның атын "Аманат" деп атау туралы ұсыныс жасады. Президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] бұл ұсынысты қолдады.<ref>[https://www.azattyq.org/a/31729531.html "Нұр Отан" партиясы "Аманат" болып өзгерді. Саяси кеңес құрамына төрт адам қосылды]</ref> == Тарихы == {{Қазақстан саясаты}} [[1998 жыл]]ғы [[21 қазан]]да [[Қазақстан|Қазақстан Республикасында]] «Президентке үміткер [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]ты қолдаудың қоғамдық штабы» қоғамдық қозғалысы тіркелді. Штаб сайлау науқаны кезінде саяси партиялар және қозғалыстармен бірге қызмет істеді. Штаб жұмысына белгілі мемлекет және саясат қайраткерлері – [[Сергей Александрович Терещенко|Терещенко С.А]], Дунаев Г.И., Такуов Х.Ш белсене ат салысты. Тап сол кездері қоғамдық қозғалысты саяси партияға айналдыру туралы идея дүниеге келді. 1999 жылғы 19 қаңтарда жиналыс өтіп, Қоғамдық штабты Республикалық «Отан» саяси партиясы» етіп өзгерту туралы шешім қабылданды. 1999 жылғы 12 ақпанда партия Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тіркеуден өтті. Осы күн Тәуелсіз Қазақстанның жаңа тарихындағы партия қызметінің өз жұмысын бастаған уақыты болып есептеледі. Партия мұрағатында Республикалық «Отан» саяси партиясының мүшесі [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] [[1999 жыл]]дың [[22 ақпан]]ымен белгіленген есеп кітапшасы мұқият сақтаулы. [[1999 жыл]]ғы [[1 наурыз]]да партияның І құрылтай сьезі өтіп, онда [[Қазақстан Республикасының Президенті]] [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] бірауыздан партия Төрағасы болып сайланып, Саяси кеңес, Орталық ревизия комиссиясының құрамы бекітіліп, партия Жарғысы қабылданды. Сонымен бірге сьезд делегаттары маңыздылығы жағынан тарихи болып саналатын «Отан» республикалық саяси партиясының, Қазақстанның халықтар бірлігі партиясы, Қазақстанның демократиялық партиясы, Қазақстанның [[Либерализм|либералдық]] қозғалысы, [[Қазақстан 2030|«Қазақстан – 2030»]] қозғалысымен бірігуі туралы қарарды қабылдады. 2002 жылғы 9 қарашада Алматы қаласында «Отан» республикалық саяси партиясының кезектен тыс IV съезінде «Отан» РСП-на Қазақстанның халықтық-кооперативтік партиясы мен Республикалық еңбек саяси партиясының қосылуы туралы шешім қабылданды. 2006 жылғы 4 шілдеде [[Астана]]да Республикалық «Отан» саяси партиясының кезектен тыс IX съезі өтіп, [[Асар партиясы|«Асар» партиясының]], ал 2006 жылғы 22 желтоқсанда өткен кезектен тыс Х-сьезде Азаматтық және Аграрлық партиялардың «Отан» РСП қатарына қосылуы туралы шешім қабылданды. Партияның Х-съезінде көпшілік дауыспен Қазақстанның жетекші саяси күшін «Нұр Отан» халықтық демократиялық партиясы етіп өзгерту туралы шешім қабылданды. 2008 жылғы 17 қаңтарда Елбасы – Партия Лидері [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаевтың]] төрағалық етуімен «Нұр Отан» ХДП Саяси кеңесінің кеңейтілген отырысы өтіп, партияның халықтық платфомасын іске асырудың бағдарламасы қабылданды. [[2008 жыл]]ғы [[14 мамыр]]да «[[Жас Отан]]<nowiki/>» жастар қанатының І сьезі өтті. [[2009 жыл]]ғы [[9 қаңтар]]да Партия Орталық аппаратында Партиялық бақылау комитетінің бірінші ұйымдық отырысы өтті. [[2013 жыл]]ғы [[18 қазан]]да «Нұр Отан» Халықтық демократиялық партиясы «Нұр Отан» партиясы болып өзгертілді. Сол күні партияның жаңа Доктринасы қабылданды. [[2022 жыл]]ғы [[1 наурыз]]дағы кезектен тыс XXII Съезде президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] саяси партияның атауын «Аманат» деп өзгертуді ұсынады. Сол жылдың [[26 сәуір]]інде партияның кезектен тыс XXIII съезінде Президент партиядан шығып, төрағалық [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошановқа]] берілді және [[Адал (партия)|«Адал»]] партиясы «Аманат» партиясына қосылды. 2026 жылғы 6 маусымда «Аманат» партиясы саяси кеңесінің отырысы өтіп, кеңес мүшелері «президенттің күн тәртібі төңірегінде топтасуға» үндеу жасады. 12 маусымда өткізілген съезде партия жаңадан құрылған [[Әділет (партия)|«Әділетпен»]] бірігу туралы шешім қабылдады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-12/amanat-pen-aedilet-partiyasy-birikti/ Amanat пен «Әділет» партиясы бірікті]</ref> 14 маусымда өткен «Әділет» партиясының съезінде бұл шешім мақұлданды.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-14/zmts-amanat-adiletke-kosyldy/ AMANAT «Әділетке» қосылды – партия съезі «қолдап» дауыс берді]</ref> == Съездер == {| class="wikitable" !Съезі !Күні !Өткізу орны |- |«Отан» партиясының I құрылтай съезі: |1 наурыз 1999 жыл. Өкілдер бірауыздан [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевты]] партияның бірінші төрағасы етіп сайлады. Партияға Қазақстанның халық бірлігі партиясы («Отанның» алдындағы билеуші партия), Қазақстанның демократиялық партиясы, Қазақстанның либералдық қозғалысы, «Қазақстан–2030» қозғалысы қосылды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының II кезектен тыс съезі: |18 тамыз 1999 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының III съезі: |20 сәуір 2001 жыл. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының IV съезі: |9 қараша 2002 жыл. «Отан» партиясына Қазақстанның халықтық-кооперативтік партиясы мен Республикалық еңбек саяси партиясы қосылды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының V съезі: |12 шілде 2003 жыл. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VI съезі: |12 наурыз 2004 жыл. Төрағаның үш орынбасары тағайындалды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VII съезі: |18 шілде 2004 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім және бір мандатты округтер бойынша қатысатын кандидаттар бекітілді. Партияның «Қазақстандық жол-2009» сайлауалды тұғырнамасы қабылданды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының VIII съезі: |9 қыркүйек 2005 жыл. Партия ҚР Президенттігіне Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ұсынды. |[[Алматы]] |- |«Отан» партиясының IX съезі: |4 шілде 2006 жыл. «Отан» және Республикалық «[[Асар партиясы|Асар]]<nowiki/>» партиясының (200 мың мүше) бірігуі. |[[Астана]] |- |«Отан» партиясының Х съезі: |22 желтоқсан 2006 жыл. [[Қазақстан аграрлық партиясы|Қазақстан Аграрлық партиясы]] және [[Қазақстан азаматтық партиясы|Қазақстан Азаматтық партиясы]] (130-150 мың мүше) «Отан» партиясына қосылды. «Отан» партиясының атауы «Нұр Отан» болып өзгерді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XI съезі |4 шілде 2007 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XII съезі: |15 маусым 2009 жыл. Партияның 2009-2012 жылдарға арналған даму стратегиясы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XIII съезі: |11 ақпан 2011 жыл. Партия ҚР Президенттігіне Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ұсынды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XIV съезі: |25 қараша 2011 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XV съезі: |18 қазан 2013 жыл. «Нұр Отан. Нұрлы болашақ жолында!» доктринасы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVI съезі: |11 наурыз 2015 жыл. Партия атынан Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын ҚР Президенттігіне ұсыну туралы қаулы қабылданды. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVII съезі: |29 наурыз 2016 жыл. Партияның сайлауалды бағдарламасы қабылданды, Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімі бекітіліп, партияның Саяси кеңесі құрамына өзгеріс енгізілді. |[[Астана]] |- |«Нұр Отан» партиясының XVIII съезі: |27 ақпан 2019 жыл. Партияның 2030 жылға бағытталған бағдарламасы қабылданды, партия атауы кириллицадан латын қарпіне өзгертілді, партия саяси кеңесінің құрамы жаңартылды. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XIX съезі: |23 сәуір 2019 жыл. Партия президенттікке үміткерлікке Қасым-Жомарт Тоқаевты ұсынды. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XX съезі: |25 қараша 2020 жыл. Мәжіліс сайлауына партиялық тізім бойынша кандидаттар бекітілді. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XXI съезі: |28 қаңтар 2022 жыл. [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] партия төрағасы болып сайланды, жарғыға өзгерістер енгізіліп, жаңа саяси кеңес бекітілді. |[[Астана]] |- |«Nur Otan» партиясының XXII съезі: |1 наурыз 2022 жыл. Партияның аты «Amanat» болып өзгерді, жаңа саяси кеңес құрамы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXIII съезі: |26 сәуір 2022 жыл. «Adal» партиясы (300 мың мүше) «Аmanat» партиясымен бірікті, [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] партиядан шығып, партияның жаңа төрағасы болып [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] сайланды. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXIV съезі: |6 қазан 2022 жыл. Партия Қазақстан Президентінің кезектен тыс сайлауы қарсаңында президенттікке Қасым-Жомарт Тоқаевты кандидат ретінде ұсынды, партияның жаңа Саяси тұғырнамасы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXV съезі: |7 ақпан 2023 жыл. Мәжіліс сайлауына қатысатын партиялық тізім және бір мандатты округтер бойынша кандидаттар ұсынылды. |[[Астана]] |- |«Amanat» партиясының XXVI съезі: |12 маусым 2026 жыл. [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясымен бірігу туралы шешім қабылданды. |[[Астана]] |} == Партияны басқару жүйесі == Жоғары басшы органдар: * Партия съезі * Партия филиалының конференциясы * Бастауыш партия ұйымының жиналысы Жоғары өкілді органдар: * Партия Саяси кеңесі * Партия филиалының Саяси кеңесі Басшы органдар: * Партия Саяси кеңесінің Бюросы * Партия филиалы Саяси кеңесінің Бюросы Бақылау-тексеру және бақылау органдары: * Партияның Орталық бақылау-тексеру комиссиясы * Партия филиалының Бақылау-тексеру комиссиясы * Партиялық бақылау комитеті * Партиялық бақылау комитетінің аймақтық және аумақтық комиссиялары Атқарушы органдар: * Партия орталық аппараты * Партия филиалының аппараты * Бастауыш партия ұйымының Бюросы, ол болмаса Төрағасы<ref>[https://amanatpartiasy.kz/charter?lang=kz «AMANAT» партиясы» қоғамдық бірлестігінің ЖАРҒЫСЫ]</ref> Партия жанындағы ұйымдар: * «AMANAT» партиясы жанындағы [[Жастар рухы|«Жастар рухы» жастар қанаты»]] қоғамдық бірлестігі * «AMANAT» партиясының Қоғамдық саясат институты» жеке меншік мекемесі * «АMANAT» партиясының саяси менеджмент Академиясы» жеке меншік мекемесі * «AMANAT» партиясының Шаруашылық басқармасы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі * [[Amanat Media Group|«AMANAT MEDIA GROUP»]] жауапкершілігі шектеулі серіктестігі == Басшылығы == [[Сурет:Amanat party HQ Astana.jpg|thumb|right|[[Астана]]дағы «Аманат» партиясы штабтарының бірі]] === Партия төрағалары === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! colspan="2" | Басқарған уақыты |- | 1 || [[Сурет:Nursultan Nazarbayev (2015-09-02) (cropped).jpg|99px]] || [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] || 1 наурыз 1999 || 28 қаңтар 2022 |- | 2 || [[Сурет:Касым-Жомарт Токаев (28-09-2021) (cropped 2).jpg|99px]] || [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] || 28 қаңтар 2022 || 26 сәуір 2022 |- | 3 || [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-30).jpg|99px]] || [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] || 26 сәуір 2022 || 14 маусым 2026 |} === Партияның атқарушы хатшылары === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! colspan="2" | Басқарған уақыты |- | colspan="5" | '''Партия төрағасының міндетін атқарушы (1999—2007)''' |- | 1 || [[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|99px]] || [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] || 1 наурыз 1999 || 21 қазан 2002 |- | 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Амангелді Дінұлы Ермегияев|Амангелді Ермегияев]] || 21 қазан 2002 || 18 сәуір 2005 |- | 3 || [[Сурет:Bakytzhan Zhumagulov (cropped).jpg|99px]] || [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] || 18 сәуір 2005 || 4 шілде 2007 |- | colspan="5" | '''Партия төрағасының бірінші орынбасары (2007—2022)''' |- | 1 || [[Сурет:Bakytzhan Zhumagulov (cropped).jpg|99px]] || [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] || 4 шілде 2007 || 23 қаңтар 2008 |- | 2 || [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|99px]] || [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]] || 23 қаңтар 2008 || 13 қазан 2008 |- | 3 || [[Сурет:Darhan Kaletaev (2018).jpg|99px]] || [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] || 13 қазан 2008 || 19 қараша 2009 |- | 4 || [[Сурет:Nurlan Nigmatulin 06 (cropped).jpg|99px]] || [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] || 19 қараша 2009 || 24 қыркүйек 2012 |- | 5 || [[Сурет:Bakytzhan Sagintayev (2018-11-01).jpg|99px]] || [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] || 24 қыркүйек 2012 || 16 қаңтар 2013 |- | 6 || [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|99px]] || [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] || 17 қаңтар 2013 || 8 тамыз 2015 |- | 7 || [[Сурет:Askar Myrzakhmetov.jpg|99px]] || [[Асқар Исабекұлы Мырзахметов|Асқар Мырзахметов]] || 8 тамыз 2015 || 6 мамыр 2016 |- | 8 || [[Сурет:Mukhtar Kul-Mukhammed (cropped).jpg|99px]] || [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] || 6 мамыр 2016 || 1 ақпан 2018 |- | 9 || [[Сурет:Maulen Ashimbayev.jpg|99px]] || [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] || 1 ақпан 2018 || 29 маусым 2019 |- | 10 || [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|99px]] || [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] || 29 маусым 2019 || 2 ақпан 2022 |- | colspan="5" | '''Партияның атқарушы хатшысы (2022 жылдан бастап)''' |- | 1 || [[Сурет:Ashat Oralov 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|99px]] || [[Асхат Раздықұлы Оралов|Асхат Оралов]] || 2 ақпан 2022 || 4 қаңтар 2023 |- | 2 || [[Сурет:Елнур Сабыржанович Бейсенбаев (cropped).jpg|99px]] || [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] || 4 қаңтар 2023 || 17 шілде 2023 |- | 3 || [[Сурет:Daulet Karibek (cropped).jpg|99px]] || [[Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек|Дәулет Кәрібек]] || 17 шілде 2023 || 14 маусым 2026 |} === Партия Саяси кеңесі Бюросының соңғы құрамы === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! № !! Суреті !! Аты-жөні !! Лауазымы |- | 1 || [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-19, B).jpg|99px]] || [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] || Парламент Мәжілісінің және «AMANAT» партиясының Төрағасы |- | 2 || [[Сурет:Mäulen Äşimbaev (2022-12-08).jpg|99px]] || [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] || Парламент Сенатының Төрағасы |- | 3 || [[Сурет:Murat Nurtleu (P061051-486119) (cropped).jpg|99px]] || [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] || Президент көмекшісі |- | 4 || [[Сурет:Ashat Oralov 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|99px]] || [[Асхат Раздықұлы Оралов|Асхат Оралов]] || Маңғыстау облысы әкімінің бірінші орынбасары |- | 5 || [[Сурет:Darhan Qidirali (2023-09-01).jpg|99px]] || [[Дархан Қуандықұлы Қыдырәлі|Дархан Қыдырәлі]] || Парламент Сенатының депутаты |- | 6 || [[Сурет:NUR 4157 (cropped).jpg|99px]] || [[Ләззат Молдабекқызы Қалтаева|Ләззат Қалтаева]] || Парламент Сенаты Төрағасының кеңесшісі |- | 7 || [[Сурет:Erlan Sairov (cropped, 2023-04-27).jpg|99px]] || Ерлан Саиров || Парламент Мәжілісінің депутаты |- | 8 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || Аббат Өрісбаев || Маңғыстау облысы әкімінің орынбасары |- | 9 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || Геннадий Зенченко || «Зенченко и К» командиттік серіктестігінің директоры |- | 10 || [[Сурет:Maxim Rozhin (2023-07-10).jpg|99px]] || Максим Рожин || Парламент Мәжілісінің депутаты |- | 11 || [[Сурет:Pink - replace this image female.svg|99px]] || Элина Масагутова || Қазақстан халқы ассамблеясының мүшесі |} == Сайлау == === Президент === === Парламент === == Сын == Қазақстан оппозициясы «Nur Otan» партиясын [[Назарбаевтың жеке басына табыну|Назарбаевтың тұлғасын тым әсірелеп]] насихаттаушы псевдодемократиялық және [[Тоталитаризм|тоталитарлық]] немесе [[Авторитаризм|авторитарлық]] партия деп санайды. [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]] секілді халықаралық ұйымдар әкімшілік ресурстарды пайдалануын және сайлауларды бұрмалауларын айыптайды.<ref>https://www.zakon.kz/4467634-vybory-v-kazakhstane-ne-sootvetstvujut.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190102210459/http://www.zakon.kz/4467634-vybory-v-kazakhstane-ne-sootvetstvujut.html |date=2019-01-02 }}</ref> Партияның бірінші орынбасары [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбектің]] суды үнемдеу туралы бастамасы теріс пікірге ие болды және соған қатысты әлеуметтік желілерде көптеген демотиватор суреттер жарияланды.<ref>http://expertonline.kz/a10411/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530230638/http://expertonline.kz/a10411/ |date=2013-05-30 }}</ref> «Nur Otan» партиясының аудандық филиалының жаңа ғимаратының құрылысына мұғалімдерден ақша жинау бастамасы көптеген дау-дамай туғызды.<ref>https://rus.azattyq.org/a/shymkent-uchitelya-pobory/25258358.html</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ndp-nurotan.kz Ресми веб сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220204014/http://www.ndp-nurotan.kz/ |date=2014-12-20 }} [[Санат:Қазақстан бұрынғы саяси партиялары]] {{stub}} 6oiynaod9xrcum58jhsfwiu3eapvh7g 0 19644 3617401 3582768 2026-06-14T08:29:19Z Nurken 111493 3617401 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Кенжебек Күмісбеков |Шынайы есімі = |Сурет = Кенжебек Күмісбеков.tif |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = |Туған кездегі есімі = |Толық аты = Кенжебек Әубәкірұлы Күмісбеков |Туған күні = 23.11.1927 |Туған жері = [[Құмкөл (Ақмола облысы)|Құмкөл]] ауылы, [[Қорғалжын ауданы]], [[Ақмола округі]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]] |Қайтыс болған күні = 1997 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = |Мамандықтары = [[сазгер]] |Дауыс түрі = |Аспаптары = [[домбыра]] |Жанрлары = |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Қазақ КСР халық әртісі}} |{{Қазақ КСР-нің мемлекеттік сыйлық лауреаты}} }} |Сайты = |Commons = }} '''Кенжебек Әубәкірұлы Күмісбеков''' (кейде '''Күмісбекұлы''';<ref>{{кітап|тақырыбы=Алтын арқа: Ақмола облысы |баспасы=Казинпресс |жыл=2002 |қала=Көкшетау |авторы=Дильдяев, Г. |беттері=280 |isbn=5-87376-044-6 |беті=175}}</ref> [[23 қараша]] [[1927 жыл|1927]], [[Құмкөл (Ақмола облысы)|Құмкөл]] ауылы, [[Қорғалжын ауданы|Сабынды ауданы]], [[Ақмола округі]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]] – [[1997 жыл|1997]], [[Алматы]]) — кеңестік және қазақстандық сазгер, Қазақстанның халық әртісі, мемлекеттік сыйлықтың иегері, профессоры. == Шығармашылығы == Ол [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|А. Жұбановқа]] арнаған «Дала сыры» симфониялық дастанында [[Абай Құнанбайұлы|Абайдың]] «[[Көзімнің қарасы...]]» деген әнінің әуенін пайдаланған. Бұл ән алғашқы кезеңде оркестрде цитата түрінде пайдаланылса, кейін әр түрлі аспаптарға ажырап, әдемі дауыстарға бөлініп, дастанның музыкалық құндылығын байыта түседі. Күмісбеков сонымен қатар Абайдың «[[Домбыраға қол сұқпа]]», «[[Қалқам-ай, мен үндемей жүремін көп...]]» өлеңдеріне ән-романстар жазды.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref> == Аманат жинағы == Бұл жинаққа қазақтың көрнекті композиторы, Қазақстанның халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың иегері, профессор Кенжебек Күмісбековтің күйлері мен симфониялық поэмалары еніп отыр. Бұлардың қатарында "Биші қайың" (күй), "Қан сонарда" (күй), "Аманат" (күй), "Фараби сазы" (күй-поэма), "Сары-өзен саздары" (күй-поэма) шығармаларымен катар "Жастық шақ" сюитасының соңғы бөлімі "Вальс" туындылары бар. Жинақ жалпы білім беретін орта мектептер, музыкалық арнаулы орта оқу орындары, колледждер, өнер, музыка академиясы, консерватория шәкірттері мен студенттеріне, сондай-ақ кәсіби музыканттарға арналып шығарылған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1927 жылы туғандар]] [[Санат:1987 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:Қазақстан халық әртістері]] [[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]] dnhhmkhr13sp7212wuyr0a9zikcqp4h 0 23347 3617125 3384163 2026-06-13T16:52:00Z Арай Дүйсекенова 182451 3617125 wikitext text/x-wiki '''Айбар Мұратбекұлы Әлімжанов''' ([[1968 жыл]]ы туған, [[Алматы]] қaласы) – [[техника]] ғылымдарының докторы (1999), [[профессор]] (1999). [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазМУ]] (1992, қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]) бітірген. 1992–1999 жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының Мехника және машинатану институтында кіші, аға ғылым қызметкер. 1999 жылы [[Қазақ көлік және коммуникация академиясы]]нда кафедра меңгерушісі. Әлімжанов 30-дан аса ғылым еңбектің авторы.<ref>Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1968 жылы туғандар]] [[Санат:Алматыда туғандар]] [[Санат:Қазақстан инженерлері]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Техника ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] {{Stub}} gktdbfehlsdygvhinsghx89h438yhp7 3617216 3617125 2026-06-13T18:18:13Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:BilgishShezhireshiBot|BilgishShezhireshiBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3384163 wikitext text/x-wiki '''Айбар Мұратбекұлы Әлімжанов''' ([[1968 жыл]]ы туған, [[Алматы]] қаласы) – [[техника]] ғылымдарының докторы (1999), [[профессор]] (1999). [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазМУ]] (1992, қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]) бітірген. 1992–1999 жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының Мехника және машинатану институтында кіші, аға ғылым қызметкер. 1999 жылы [[Қазақ көлік және коммуникация академиясы]]нда кафедра меңгерушісі. Әлімжанов 30-дан аса ғылым еңбектің авторы.<ref>Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1968 жылы туғандар]] [[Санат:Алматыда туғандар]] [[Санат:Қазақстан инженерлері]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Техника ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] {{Stub}} 091nqad48vabppet0fco0o5pchx5hd6 0 24400 3617043 3494296 2026-06-13T13:25:42Z Casserium 68287 3617043 wikitext text/x-wiki {{Партия |партия атауы=Қазақстанның «Ақ жол» Демократиялық партиясы |логотипі= |басшысы=[[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]] |құрылуы=[[3 сәуір]] [[2002 жыл]] |негіздеуші=[[Болат Мұқышұлы Әбілов|Болат Әбілов]]<br>[[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]]<br>[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]]<ref name="Ресми партия">{{Cite web|url=https://akzhol.kz/kk/about-party|title=«Ақ жол» Қазақстан демократиялық партиясы («Ақ жол» ҚДП)|lang=kk|access-date=2023-04-25|publisher=Партияның ресми сайты}}</ref> |ресми сайты=[https://akzhol.kz/ akzhol.kz] |мүшелер саны=255,800 адам (2020){{Citation needed}} |штаб-пәтері=010000, Астана қаласы, Мәңгілік Ел даңғылы, 30 | Төменгі палатадағы орындар = {{Партия/Орындар|2|77|#053381|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 3-сайланым депутаттары|III сайланым]])}} {{Партия/Орындар|0|107|#053381|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаттары|IV сайланым]])}} {{Партия/Орындар|8|107|#053381|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V сайланым]])}} {{Партия/Орындар|7|107|#053381|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым]])}} {{Партия/Орындар|12|107|#053381|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII сайланым]])}} {{Партия/Орындар|6|98|#053381|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]])}} | Төменгі палатадағы орындар_параметр = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]тегі мандат саны |логотип ені=200px}} '''Қазақстанның «Ақ жол» Демократиялық партиясы''', қысқартылғанда '''«Ақ жол» партиясы''' — [[Қазақстан]]дағы ресми түрде тіркелген [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партиялардың бірі]]. Партияның<ref name="Сайлау күні">{{Cite web|url=https://informburo.kz/kaz/kogam/qazaqstanda-2023-zylgy-mazilis-pen-maslixattar-sailauy-qalai-otti-bir-kunnin-xronologiyasy|title=Қазақстанда 2023 жылғы мәжіліс пен мәслихаттар сайлауы қалай өтті? Бір күннің хронологиясы|publisher=informburo|lang=kk|date=2023-03-19|access-date=2023-04-25}}</ref> төрағасы — [[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]]. [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылғы парламент сайлауы]] нәтижесінде [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]тегі 98 мандаттың 6-ауын жеңді.<ref name="Депутат тізімі">{{Cite web|url=https://dasturkb.kz/%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B-%D0%B4%D0%B0-%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD-%D0%B0%D1%82%D0%B0/2023/|title=«Ақ жол» партиясы да депутаттарын атады|lang=kk|date=2023-03-27|access-date=2023-04-25|publisher=ДӘСТҮР}}</ref><ref name="2023 нәтижесі">{{Cite web|url=https://inbusiness.kz/kz/news/sajlau-2023-en-kop-mandatka-amanat-partiyasy-ie-boldy|title=Сайлау-2023: Ең көп мандатқа AMANAT партиясы ие болды|author=СМАЙЫЛОВА, Балжан|lang=kk|date=2023-03-27|access-date=2023-04-25|publisher=inbusiness}}</ref> Партия мүшелерінің саны 255 800 адамды құрайды (2020 желтоқсан айына).{{Citation needed}} == Тарихы == [[Сурет:Syezd partii Ak zhol.JPG|нобай|Әлихан Бәйменов пен Людмила Жуланова|солға]] 2001 жылдың 18 қарашасында [[Қазақстанның демократиялық таңдауы|"Қазақстанның демократиялық таңдауы"]] қозғалысы құрылады. Қозғалысты [[Мұхтар Қабылұлы Әблязов|Мұхтар Әблязов]], [[Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов|Ғалымжан Жақиянов]], [[Болат Мұқышұлы Әбілов|Болат Әбілов]], [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]], [[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] басқарды. Бұлардың көптеген мәселе бойынша көзқарастары сәйкес келмеді, сондықтан соңғы үшеуі қозғалыстан шығып кетті. 2002 жылғы 3 сәуірде Әбілов, Бәйменов, Жандосовтар «Ақ жол» демократиялық партиясының құрылуын жариялап, өздері партияның тең төрағалары болып сайланды. 2003 жылғы 9 қарашада өткен «Ақ жол» ҚДП III құрылтайында тең төраға болып қосымша Людмила Жуланова мен [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] сайланды. Уақыт өте келе, тең төрағалар саяси көзқарастары бойынша екі лагерьге бөліне басталды: бір жағынан Әбілов, Жандосов, Сәрсенбайұлы тұрса, екінші жағынан Бәйменов, Жуланова.<ref>https://akzhol.kz/partija/</ref> 2005 жылы 13 наурызда партияның V құрылтайында «Ақ жолдың» тең төрағалар институтын тарату туралы қаулы қабылданып, бірыңғай төраға болып Әлихан Бәйменов сайланды. Бұған қалған төрағалар келіспей, "Нағыз Ақ Жол" партиясын құрды.<ref>https://www.azattyq.org/a/1157565.html</ref> 2011 жылғы 2 шілдеде партияның Астанада өткен құрылтайында «Ақ жол» ҚДП төрағасы болып бірауыздан [[Азат Тұрлыбекұлы Перуашев|Азат Перуашев]] сайланды. Перуашев [[Нұр Отан|Нұр-Отан]] партиясынан бұдан бірнеше күн бұрын шықты. «Ақ жол» ҚДП-ның облыс орталықтарында және Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалаларында 17 филиалы, Жезқазған, Семей қалаларында 2 өкілдігі бар. Партия мүшелерінің саны 255 800 адамды құрайды (2020 ж. желтоқсан айына), оның ішінде – 64% – ерлер, 36% – әйелдер. Жастар партия санының 11%-ын құрайды. Қазақстан Республикасының 2002 жылы 15 шілдеде қабылданған [http://www.unesco.kz/cgi-bin/library?e=d-000-00---0HRCkz-HRCkz%2cakalkz-01-1-0--0prompt-10---4------0-1l--1-kk-50---20-about---00021-001-1-0utfZz-8-10&cl=CL3.6&d=HASH01c91fe30142966f29637faa&gt=1 «Саяси партиялар туралы» Заңына] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310174219/http://www.unesco.kz/cgi-bin/library?e=d-000-00---0HRCkz-HRCkz,akalkz-01-1-0--0prompt-10---4------0-1l--1-kk-50---20-about---00021-001-1-0utfZz-8-10&cl=CL3.6&d=HASH01c91fe30142966f29637faa&gt=1 |date=2016-03-10 }} сәйкес 2002 жылы 12 желтоқсанда Әділет министрлігінде қайта тіркеуден өтті.<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том</ref> == Сайлауға қатысуы == 2004 жылы Мәжіліс сайлауында ресми деректер бойынша партия 12,04% дауыс алып, 1 мандатқа ие болды. 2007 жылы Мәжіліс сайлауында партия 3,09 % дауыс жинап, Парламентке өтпей қалды. 2012 жылдан бастап «Ақ жол» ҚДП парламенттік партия болып табылады, Мәжілісте депутаттық фракциясы бар. 2012 жылғы сайлау қорытындысы бойынша партия сайлаушылардың 7,47 % дауысын жинап, 8 депутаттық мандат алды. 2016 жылғы сайлау қорытындысы бойынша партия 7 мандат алды. 2021 жылғы сайлау қорытындысы бойынша партия 12 мандат алды. Парламенттік сайлаумен қатар барлық деңгейдегі жергілікті мәслихаттарға сайлау да өтті, оның нәтижелері бойынша «Ақ жол» партиясының 222 өкілі мәслихаттардың депутаттары болып сайланды, оның ішінде: 39 – облыстық, 65 – қалалық, 118 – аудандық. 2021 жылы алғаш рет аудандық маңызы бар қалалардың, кенттердің, ауылдардың және ауылдық округтердің әкімдерін сайлау өтті, оның қорытындысы бойынша әкімдер лауазымына «Ақ жол» партиясының 11 өкілі сайланды. 2026 жылғы 13 маусымда партия төрайымы болып [[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]] сайланды.<ref>[https://stan.kz/daniia-espaeva-aq-zol-partiiasynyn-zana-toraiymy-boldy-435782/ Дәния Еспаева "Ақ жол" партиясының жаңа төрайымы болды]</ref> ==Дереккөздер</span>== <references/> == Сілтемелер == * [http://akzhol.kz/ «АҚ ЖОЛ» партиясының ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120109045633/http://www.akzhol.kz/ |date=2012-01-09 }} * [http://www.akzhol.kz/index.php?p=data_3&owner_id=19&pid=189&parent_id=309&level=3 «АҚ ЖОЛ» партиясының Жарғысы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305155342/http://www.akzhol.kz/index.php?p=data_3&owner_id=19&pid=189&parent_id=309&level=3 |date=2016-03-05 }} * [http://www.akzhol.kz/index.php?p=data_3&owner_id=19&pid=189&parent_id=194&level=3 «АҚ ЖОЛ» партиясының Бағдарламасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305145309/http://www.akzhol.kz/index.php?p=data_3&owner_id=19&pid=189&parent_id=194&level=3 |date=2016-03-05 }} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары]] h80qxxlr6dmoeanhktdhwj1xedl7avd 3617067 3617043 2026-06-13T13:38:57Z Casserium 68287 3617067 wikitext text/x-wiki {{Партия |партия атауы= «Ақ жол» партиясы |логотипі= |басшысы=[[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]] |құрылуы=[[3 сәуір]] [[2002 жыл]] |негіздеуші=[[Болат Мұқышұлы Әбілов|Болат Әбілов]]<br>[[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]]<br>[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]]<ref name="Ресми партия">{{Cite web|url=https://akzhol.kz/kk/about-party|title=«Ақ жол» Қазақстан демократиялық партиясы («Ақ жол» ҚДП)|lang=kk|access-date=2023-04-25|publisher=Партияның ресми сайты}}</ref> |ресми сайты=[https://akzhol.kz/ akzhol.kz] |мүшелер саны=255,800 адам (2020){{Citation needed}} |штаб-пәтері=010000, Астана қаласы, Мәңгілік Ел даңғылы, 30 | Төменгі палатадағы орындар = {{Партия/Орындар|2|77|#053381|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 3-сайланым депутаттары|III сайланым]])}} {{Партия/Орындар|0|107|#053381|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаттары|IV сайланым]])}} {{Партия/Орындар|8|107|#053381|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V сайланым]])}} {{Партия/Орындар|7|107|#053381|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым]])}} {{Партия/Орындар|12|107|#053381|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII сайланым]])}} {{Партия/Орындар|6|98|#053381|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]])}} | Төменгі палатадағы орындар_параметр = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]тегі мандат саны |логотип ені=200px}} '''«Ақ жол» партиясы''' (ресми атауы — '''Қазақстанның «Ақ жол» Демократиялық партиясы''') — [[Қазақстан]]дағы ресми түрде тіркелген [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партиялардың бірі]]. Партияның төрағасы — [[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]]. [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылғы парламент сайлауы]] нәтижесінде [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]тегі 98 мандаттың 6-ауын жеңді.<ref name="Депутат тізімі">{{Cite web|url=https://dasturkb.kz/%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B-%D0%B4%D0%B0-%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD-%D0%B0%D1%82%D0%B0/2023/|title=«Ақ жол» партиясы да депутаттарын атады|lang=kk|date=2023-03-27|access-date=2023-04-25|publisher=ДӘСТҮР}}</ref><ref name="2023 нәтижесі">{{Cite web|url=https://inbusiness.kz/kz/news/sajlau-2023-en-kop-mandatka-amanat-partiyasy-ie-boldy|title=Сайлау-2023: Ең көп мандатқа AMANAT партиясы ие болды|author=СМАЙЫЛОВА, Балжан|lang=kk|date=2023-03-27|access-date=2023-04-25|publisher=inbusiness}}</ref> Партия мүшелерінің саны 255 800 адамды құрайды (2020 желтоқсан айына).{{Citation needed}} == Тарихы == [[Сурет:Syezd partii Ak zhol.JPG|нобай|Әлихан Бәйменов пен Людмила Жуланова|солға]] 2001 жылдың 18 қарашасында [[Қазақстанның демократиялық таңдауы|"Қазақстанның демократиялық таңдауы"]] қозғалысы құрылады. Қозғалысты [[Мұхтар Қабылұлы Әблязов|Мұхтар Әблязов]], [[Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов|Ғалымжан Жақиянов]], [[Болат Мұқышұлы Әбілов|Болат Әбілов]], [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]], [[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] басқарды. Бұлардың көптеген мәселе бойынша көзқарастары сәйкес келмеді, сондықтан соңғы үшеуі қозғалыстан шығып кетті. 2002 жылғы 3 сәуірде Әбілов, Бәйменов, Жандосовтар «Ақ жол» демократиялық партиясының құрылуын жариялап, өздері партияның тең төрағалары болып сайланды. 2003 жылғы 9 қарашада өткен «Ақ жол» ҚДП III құрылтайында тең төраға болып қосымша Людмила Жуланова мен [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] сайланды. Уақыт өте келе, тең төрағалар саяси көзқарастары бойынша екі лагерьге бөліне басталды: бір жағынан Әбілов, Жандосов, Сәрсенбайұлы тұрса, екінші жағынан Бәйменов, Жуланова.<ref>https://akzhol.kz/partija/</ref> 2005 жылы 13 наурызда партияның V құрылтайында «Ақ жолдың» тең төрағалар институтын тарату туралы қаулы қабылданып, бірыңғай төраға болып Әлихан Бәйменов сайланды. Бұған қалған төрағалар келіспей, "Нағыз Ақ Жол" партиясын құрды.<ref>https://www.azattyq.org/a/1157565.html</ref> 2011 жылғы 2 шілдеде партияның Астанада өткен құрылтайында «Ақ жол» ҚДП төрағасы болып бірауыздан [[Азат Тұрлыбекұлы Перуашев|Азат Перуашев]] сайланды. Перуашев [[Нұр Отан|Нұр-Отан]] партиясынан бұдан бірнеше күн бұрын шықты. «Ақ жол» ҚДП-ның облыс орталықтарында және Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалаларында 17 филиалы, Жезқазған, Семей қалаларында 2 өкілдігі бар. Партия мүшелерінің саны 255 800 адамды құрайды (2020 ж. желтоқсан айына), оның ішінде – 64% – ерлер, 36% – әйелдер. Жастар партия санының 11%-ын құрайды. Қазақстан Республикасының 2002 жылы 15 шілдеде қабылданған [http://www.unesco.kz/cgi-bin/library?e=d-000-00---0HRCkz-HRCkz%2cakalkz-01-1-0--0prompt-10---4------0-1l--1-kk-50---20-about---00021-001-1-0utfZz-8-10&cl=CL3.6&d=HASH01c91fe30142966f29637faa&gt=1 «Саяси партиялар туралы» Заңына] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310174219/http://www.unesco.kz/cgi-bin/library?e=d-000-00---0HRCkz-HRCkz,akalkz-01-1-0--0prompt-10---4------0-1l--1-kk-50---20-about---00021-001-1-0utfZz-8-10&cl=CL3.6&d=HASH01c91fe30142966f29637faa&gt=1 |date=2016-03-10 }} сәйкес 2002 жылы 12 желтоқсанда Әділет министрлігінде қайта тіркеуден өтті.<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том</ref> 2026 жылғы 13 маусымда партия төрайымы болып [[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]] сайланды.<ref>[https://stan.kz/daniia-espaeva-aq-zol-partiiasynyn-zana-toraiymy-boldy-435782/ Дәния Еспаева "Ақ жол" партиясының жаңа төрайымы болды]</ref> == Сайлауға қатысуы == 2004 жылы Мәжіліс сайлауында ресми деректер бойынша партия 12,04% дауыс алып, 1 мандатқа ие болды. 2007 жылы Мәжіліс сайлауында партия 3,09 % дауыс жинап, Парламентке өтпей қалды. 2012 жылдан бастап «Ақ жол» ҚДП парламенттік партия болып табылады, Мәжілісте депутаттық фракциясы бар. 2012 жылғы сайлау қорытындысы бойынша партия сайлаушылардың 7,47 % дауысын жинап, 8 депутаттық мандат алды. 2016 жылғы сайлау қорытындысы бойынша партия 7 мандат алды. 2021 жылғы сайлау қорытындысы бойынша партия 12 мандат алды. Парламенттік сайлаумен қатар барлық деңгейдегі жергілікті мәслихаттарға сайлау да өтті, оның нәтижелері бойынша «Ақ жол» партиясының 222 өкілі мәслихаттардың депутаттары болып сайланды, оның ішінде: 39 – облыстық, 65 – қалалық, 118 – аудандық. 2021 жылы алғаш рет аудандық маңызы бар қалалардың, кенттердің, ауылдардың және ауылдық округтердің әкімдерін сайлау өтті, оның қорытындысы бойынша әкімдер лауазымына «Ақ жол» партиясының 11 өкілі сайланды. ==Дереккөздер</span>== <references/> == Сілтемелер == * [http://akzhol.kz/ «АҚ ЖОЛ» партиясының ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120109045633/http://www.akzhol.kz/ |date=2012-01-09 }} * [http://www.akzhol.kz/index.php?p=data_3&owner_id=19&pid=189&parent_id=309&level=3 «АҚ ЖОЛ» партиясының Жарғысы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305155342/http://www.akzhol.kz/index.php?p=data_3&owner_id=19&pid=189&parent_id=309&level=3 |date=2016-03-05 }} * [http://www.akzhol.kz/index.php?p=data_3&owner_id=19&pid=189&parent_id=194&level=3 «АҚ ЖОЛ» партиясының Бағдарламасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305145309/http://www.akzhol.kz/index.php?p=data_3&owner_id=19&pid=189&parent_id=194&level=3 |date=2016-03-05 }} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары]] rxdktqz1pz57a5r48rkfuz3sso2emfd 0 25953 3617178 3568031 2026-06-13T17:45:12Z Арай Дүйсекенова 182451 3617178 wikitext text/x-wiki {{merge|Әнет би}}'''Әнет баба''' (1628 – 1723) – “[[Жеті жарғы]]ны” құрастыруға қатысқан атақты 7 бидің бірі. == Өмірбаяны == Руы [[Тобықты]]. Жас кезінде Бұхар-шарифте [[Найман|Найман Сарышуаш жырау]]мен бірге [[медресе]] бітірген. [[Ислам]] қағидаларына, [[шариғат]] ережелеріне жүйрік болған. Әділдігімен, діндарлығымен аты шыққан. Қалқаман—Мамыр дауы (қосымша “Қалқаман-Мамыр”) кезінде бірін-бірі сүйген екі жас жазадан босатылсын деген билік шығарады, бірақ оған Мәмбетбай руының басшысы [[Көкенай Үмбетейұлы|Көкенай батыр]] көнбейді. Ол Мамырды атып өлтіріп, енді тентегіңді сен де өлтір деген ауыр [[шарт]] қояды. Көкенай батырдың ауыр шартына амалсыз көнген Әнет баба: “Қалқаман жүйрік атпен шауып өтсін, Көкенай сонда атсын” деген тоқтамға келеді. Бұл жазадан Қалқаман аман құтылады. [[1723]] жылы көктемде [[жоңғарлар]] шабуылы басталып, ел “[[Ақтабан шұбырынды]]ға” ұшыраған кезде Әнет баба жұртта қалады. Кейін Көкенай бастаған батырлар ұлы бидің сүйегін тaуып жерлейді. Әнет бабаның Жаубасар, Есболат, Шақа есімді ұлдары болған. Бұлардан бұрын ержеткен 5 ұлы [[қалмақтар]]мен соғыста қаза табады.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор [[Нысанбаев Әбдімәлік|Ә. Нысанбаев]] – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> Әнет бабаның бәйбішесінен туған бес баласы Ақтабан шұбырынды бола-тұғында қалмақтың оғынан өліпті. Олардан нәсіл қалғаны мәлім емес. Мұнда сол бәйбіше баласы - Байболат дегеннің Балуан, Бақай деген екі баласы бесікте келген екен, соның Балуанынан тұқым жоқ. Бақайдың балалары өсіп-өнген. Әнет бабаның басқа әйелдерінен Жаубасар, Есболат, Шақа деген ұрпағы бар. Әнет тек Тобықтыға ғана емес, исі қазаққа қадірменді қарт баба, қазақтың әйгілі төбе билері Төле, Қазыбек, Әйтекелерге, "көмекей әулие" атанған Бұқар жырауға батасын берген.<ref>Қазақстан тарихы: Этникалық зерттеулерде, 10-том. Алматы, Алаш, 2011, ISBN 9965-765-40-5</ref> == Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қарағанды облысы]] [[Санат:Қазақ би-шешендері]] 4k49ehf50btuydvoas317hozea7ocas 3617186 3617178 2026-06-13T18:13:14Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] соңғы нұсқасына қайтарды 3568031 wikitext text/x-wiki {{merge|Әнет би}}'''Әнет баба''' (1628 – 1723) – “[[Жеті жарғы]]ны” құрастыруға қатысқан атақты 7 бидің бірі. == Өмірбаяны == Руы [[Тобықты]]. Жас кезінде Бұхар-шарифте [[Найман|Найман Сарышуаш жырау]]мен бірге [[медресе]] бітірген. [[Ислам]] қағидаларына, [[шариғат]] ережелеріне жүйрік болған. Әділдігімен, діндарлығымен аты шыққан. Қалқаман—Мамыр дауы (қосымша “Қалқаман-Мамыр”) кезінде бірін-бірі сүйген екі жас жазадан босатылсын деген билік шығарады, бірақ оған Мәмбетбай руының басшысы [[Көкенай Үмбетейұлы|Көкенай батыр]] көнбейді. Ол Мамырды атып өлтіріп, енді тентегіңді сен де өлтір деген ауыр [[шарт]] қояды. Көкенай батырдың ауыр шартына амалсыз көнген Әнет баба: “Қалқаман жүйрік атпен шауып өтсін, Көкенай сонда атсын” деген тоқтамға келеді. Бұл жазадан Қалқаман аман құтылады. [[1723]] жылы көктемде [[жоңғарлар]] шабуылы басталып, ел “[[Ақтабан шұбырынды]]ға” ұшыраған кезде Әнет баба жұртта қалады. Кейін Көкенай бастаған батырлар ұлы бидің сүйегін тауып жерлейді. Әнет бабаның Жаубасар, Есболат, Шақа есімді ұлдары болған. Бұлардан бұрын ержеткен 5 ұлы [[қалмақтар]]мен соғыста қаза табады.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор [[Нысанбаев Әбдімәлік|Ә. Нысанбаев]] – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> Әнет бабаның бәйбішесінен туған бес баласы Ақтабан шұбырынды бола-тұғында қалмақтың оғынан өліпті. Олардан нәсіл қалғаны мәлім емес. Мұнда сол бәйбіше баласы - Байболат дегеннің Балуан, Бақай деген екі баласы бесікте келген екен, соның Балуанынан тұқым жоқ. Бақайдың балалары өсіп-өнген. Әнет бабаның басқа әйелдерінен Жаубасар, Есболат, Шақа деген ұрпағы бар. Әнет тек Тобықтыға ғана емес, исі қазаққа қадірменді қарт баба, қазақтың әйгілі төбе билері Төле, Қазыбек, Әйтекелерге, "көмекей әулие" атанған Бұқар жырауға батасын берген.<ref>Қазақстан тарихы: Этникалық зерттеулерде, 10-том. Алматы, Алаш, 2011, ISBN 9965-765-40-5</ref> == Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қарағанды облысы]] [[Санат:Қазақ би-шешендері]] epruw5fhlwms8xa6d1c4iky9lksu8ah 0 28264 3617509 3587313 2026-06-14T11:46:26Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617509 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ичижэ | Шынайы есімі = {{lang-zh|伊稚邪}} (Yīzhīxié) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 126 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 114 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Гюнчен]] | Ізбасары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 114 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ичижэ (伊稚邪) | Әкесі = [[Лаошан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Хан-ғұн соғысы]], [[Моло демалысындағы шайқас|Мол заставасындағы шайқас (Мобей)]] | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ичижэ''' ({{lang-zh|伊稚邪}}, [[пінйін]]: ''Yīzhīxié''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 114 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 126–114 жылдары билік еткен біртұтас [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі). Гюнчен шаньюйдің туған бауыры. Оның билігі Қытайды белсенді түрде кеңейту саясатын жүргізген [[Хан У-ди|Хан әулетінің императоры У-димен]] арадағы ең қанды әрі ауыр соғыстар кезеңімен тұспа-тұс келді<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 51-57.</ref>. == Билікке келуі және Юданды жеңуі == Таққа отырғанға дейін Ичижэ Шығыс Лули-князь лауазымын иеленген болатын. б.з.д. 126 жылы ағасы Гюнчен қайтыс болғаннан кейін, ол заңды мұрагер — Шығыс Туци-князь (Шығыс Дана князь) Юданға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды. Шайқаста Ичижэ Юданның әскерін тас-талқан етіп жеңді. Жеңіліске ұшыраған Юдан Хан империясына қашып кетіп, император У-диден князьдік титул алды, алайда бірнеше айдан кейін қайтыс болды<ref name="Bichurin" />. [[Сыма Цянь|«Ши цзи» (Тарихи жазбалар)]] дерегі бойынша бұл кезеңде ғұндардың мемлекеттік құрылымы өте күрделі болған: {{Дәйексөз|«[Ғұн мемлекетінде] Сол және Оң Дана князьдар (Туци), Сол және Оң Лули-князьдар, Сол және Оң қолбасшылар, Сол және Оң коменданттар, Сол және Оң сарай әкімшілері мен Сол және Оң Гуду маркіздері бар. Ғұн тілінде "дана" дегенді "туци" дейді, сондықтан олар тақ мұрагерін көбіне Сол жақ Туци-князь деп атайды. Осы жиырма төрт жоғары лауазымды тұлғаның әрқайсысының қарамағында ең көбі он мың, ең азы бірнеше мың атты әскері болады»<ref>Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref>.}} == Әскери жорықтары == === Алғашқы қақтығыстар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" />. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Bichurin" /><ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау.</ref>. === Хоу Цюйбиннің жорықтары (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Bichurin" />. === Мобей шайқасы және жеңіліс (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқаста Хан әулеті жеңіске жеткенімен, олар да 100 000-ға жуық атынан айырылып, атты әскері уақытша әлсіреді<ref name="Bichurin" />. == Саяси дағдарыс және қаза табуы == Хоу Цюйбиннен жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) жазадан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, өз адамдарымен Хан сарайына бағынды. Бұл опасыздық ғұндардың Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Bichurin" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] ==Сілтемелер== “Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы”,4 – том {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] nczm8160d6uy489j1a9p2xgjgo741x6 3617510 3617509 2026-06-14T11:47:33Z Sagzhan 29953 /* Билікке келуі және Юданды жеңуі */ 3617510 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ичижэ | Шынайы есімі = {{lang-zh|伊稚邪}} (Yīzhīxié) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 126 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 114 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Гюнчен]] | Ізбасары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 114 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ичижэ (伊稚邪) | Әкесі = [[Лаошан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Хан-ғұн соғысы]], [[Моло демалысындағы шайқас|Мол заставасындағы шайқас (Мобей)]] | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ичижэ''' ({{lang-zh|伊稚邪}}, [[пінйін]]: ''Yīzhīxié''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 114 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 126–114 жылдары билік еткен біртұтас [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі). Гюнчен шаньюйдің туған бауыры. Оның билігі Қытайды белсенді түрде кеңейту саясатын жүргізген [[Хан У-ди|Хан әулетінің императоры У-димен]] арадағы ең қанды әрі ауыр соғыстар кезеңімен тұспа-тұс келді<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 51-57.</ref>. == Билікке келуі және Юданды жеңуі == Таққа отырғанға дейін Ичижэ Шығыс Лули-князь лауазымын иеленген болатын. б.з.д. 126 жылы ағасы Гюнчен қайтыс болғаннан кейін, ол заңды мұрагер — Шығыс Туци-князь (Шығыс Дана князь) Юданға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды. Шайқаста Ичижэ Юданның әскерін тас-талқан етіп жеңді. Жеңіліске ұшыраған Юдан Хан империясына қашып кетіп, император У-диден князьдік титул алды, алайда бірнеше айдан кейін қайтыс болды<ref name="Bichurin" />. [[Сыма Цянь|«Ши цзи» (Тарихи жазбалар)]] дерегі бойынша бұл кезеңде ғұндардың мемлекеттік құрылымы өте күрделі болған: {{Дәйексөз|«Ғұн мемлекетінде Сол және Оң Дана князьдар (Туци), Сол және Оң Лули-князьдар, Сол және Оң қолбасшылар, Сол және Оң коменданттар, Сол және Оң сарай әкімшілері мен Сол және Оң Гуду маркіздері бар. Ғұн тілінде "дана" дегенді "туци" дейді, сондықтан олар тақ мұрагерін көбіне Сол жақ Туци-князь деп атайды. Осы жиырма төрт жоғары лауазымды тұлғаның әрқайсысының қарамағында ең көбі он мың, ең азы бірнеше мың атты әскері болады»<ref>Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref>.}} == Әскери жорықтары == === Алғашқы қақтығыстар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" />. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Bichurin" /><ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау.</ref>. === Хоу Цюйбиннің жорықтары (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Bichurin" />. === Мобей шайқасы және жеңіліс (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқаста Хан әулеті жеңіске жеткенімен, олар да 100 000-ға жуық атынан айырылып, атты әскері уақытша әлсіреді<ref name="Bichurin" />. == Саяси дағдарыс және қаза табуы == Хоу Цюйбиннен жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) жазадан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, өз адамдарымен Хан сарайына бағынды. Бұл опасыздық ғұндардың Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Bichurin" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] ==Сілтемелер== “Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы”,4 – том {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] i6i70mpgq94ftzay8ujudes543gddsf 3617511 3617510 2026-06-14T11:48:12Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617511 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ичижэ | Шынайы есімі = {{lang-zh|伊稚邪}} (Yīzhīxié) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 126 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 114 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Гюнчен]] | Ізбасары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 114 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ичижэ (伊稚邪) | Әкесі = [[Лаошан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Хан-ғұн соғысы]], [[Моло демалысындағы шайқас|Мол заставасындағы шайқас (Мобей)]] | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ичижэ''' ({{lang-zh|伊稚邪}}, [[пінйін]]: ''Yīzhīxié''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 114 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 126–114 жылдары билік еткен біртұтас [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі). Гюнчен шаньюйдің туған бауыры. Оның билігі Қытайды белсенді түрде кеңейту саясатын жүргізген [[У-ди|Хан әулетінің императоры У-димен]] арадағы ең қанды әрі ауыр соғыстар кезеңімен тұспа-тұс келді<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 51-57.</ref>. == Билікке келуі және Юданды жеңуі == Таққа отырғанға дейін Ичижэ Шығыс Лули-князь лауазымын иеленген болатын. б.з.д. 126 жылы ағасы Гюнчен қайтыс болғаннан кейін, ол заңды мұрагер — Шығыс Туци-князь (Шығыс Дана князь) Юданға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды. Шайқаста Ичижэ Юданның әскерін тас-талқан етіп жеңді. Жеңіліске ұшыраған Юдан Хан империясына қашып кетіп, император У-диден князьдік титул алды, алайда бірнеше айдан кейін қайтыс болды<ref name="Bichurin" />. [[Сыма Цянь|«Ши цзи» (Тарихи жазбалар)]] дерегі бойынша бұл кезеңде ғұндардың мемлекеттік құрылымы өте күрделі болған: {{Дәйексөз|«Ғұн мемлекетінде Сол және Оң Дана князьдар (Туци), Сол және Оң Лули-князьдар, Сол және Оң қолбасшылар, Сол және Оң коменданттар, Сол және Оң сарай әкімшілері мен Сол және Оң Гуду маркіздері бар. Ғұн тілінде "дана" дегенді "туци" дейді, сондықтан олар тақ мұрагерін көбіне Сол жақ Туци-князь деп атайды. Осы жиырма төрт жоғары лауазымды тұлғаның әрқайсысының қарамағында ең көбі он мың, ең азы бірнеше мың атты әскері болады»<ref>Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref>.}} == Әскери жорықтары == === Алғашқы қақтығыстар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" />. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Bichurin" /><ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау.</ref>. === Хоу Цюйбиннің жорықтары (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Bichurin" />. === Мобей шайқасы және жеңіліс (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқаста Хан әулеті жеңіске жеткенімен, олар да 100 000-ға жуық атынан айырылып, атты әскері уақытша әлсіреді<ref name="Bichurin" />. == Саяси дағдарыс және қаза табуы == Хоу Цюйбиннен жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) жазадан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, өз адамдарымен Хан сарайына бағынды. Бұл опасыздық ғұндардың Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Bichurin" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] ==Сілтемелер== “Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы”,4 – том {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] 0f74qxjm6v2bfdark9f9c3xx14o3us0 3617512 3617511 2026-06-14T11:49:54Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617512 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ичижэ | Шынайы есімі = {{lang-zh|伊稚邪}} (Yīzhīxié) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 126 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 114 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Гюнчен]] | Ізбасары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | reгент2Басқара бастады = | reгент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]], шаманизм | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 114 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ичижэ (伊稚邪) | Әкесі = [[Лаошан]] | Анасы = | Жұбайы = Чжао Синьнің қарындасы | Балалары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]], Цюйдихоу | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Хан-ғұн соғысы]], [[Мобей шайқасы]] (б.з.д. 119 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ичижэ''' ({{lang-zh|伊稚邪}}, [[пінйін]]: ''Yīzhīxié''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 114 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 126–114 жылдары билік еткен біртұтас [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі). Гюнчен шаньюйдің туған бауыры, Лаошан шаньюйдің ұлы. Оның билігі Қытайды белсенді түрде кеңейту саясатын жүргізген [[Хан У-ди|Хан әулетінің императоры У-димен]] арадағы ең қанды әрі ауыр соғыстар кезеңімен тұспа-тұс келді<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 51-57.</ref><ref name="Shiji110">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі және Юданды жеңуі == Таққа отырғанға дейін Ичижэ Шығыс Лули-князь лауазымын иеленген болатын. б.з.д. 126 жылы ағасы Гюнчен қайтыс болғаннан кейін, ол заңды мұрагер — Шығыс Туци-князь (Шығыс Дана князь) Юданға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды<ref name="Hanshu94">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'' (Хан әулетінің тарихы), 94-тарау: «Ғұндар өмірбаяны» (匈奴傳).</ref>. Шайқаста Ичижэ Юданның әскерін тас-талқан етіп жеңді. Жеңіліске ұшыраған Юдан Хан империясына қашып кетіп, император У-диден «Шэаньхоу» (She-an-heu) князьдік титулын алды, алайда бірнеше айдан кейін қайтыс болды<ref name="Shiji110" />. «Ши цзи» дерегі бойынша бұл кезеңде ғұндардың мемлекеттік-әскери құрылымы өте жүйелі болған: {{Дәйексөз|«[Ғұн мемлекетінде] Сол және Оң Дана князьдар (Туци), Сол және Оң Лули-князьдар, Сол және Оң қолбасшылар, Сол және Оң коменданттар, Сол және Оң сарай әкімшілері мен Сол және Оң Гуду маркіздері бар. Ғұн тілінде "дана" дегенді "туци" дейді, сондықтан олар тақ мұрагерін көбіне Сол жақ Туци-князь деп атайды. Осы жиырма төрт жоғары лауазымды тұлғаның әрқайсысының қарамағында ең көбі он мың, ең азы бірнеше мың атты әскері болады»<ref name="Shiji110" />.}} == Әскери жорықтары == === Шекаралық шайқастар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды<ref name="Hanshu94" />. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" /><ref name="Hanshu55">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'', 55-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин өмірбаяны» (衛青霍去病傳).</ref>. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Shiji110" /><ref name="Hanshu55" />. === Хоу Цюйбиннің жорықтары мен Хэси дәлізінен айырылу (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Shiji111">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'', 111-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин шежіресі».</ref>. Хоу Цюйбиннен оңбай жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) шаньюйдің жазасынан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, 40 000 (кей деректе 100 000-ға жуық) адамымен Хан сарайына бағынды. Бұл оқиға ғұндардың стратегиялық маңызы зор Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді<ref name="Shiji111" />. === Мобей шайқасы (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды<ref name="Barfield">Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 78.</ref>. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқастан кейін ғұндар Гоби шөлінің оңтүстігінен (Мола даласынан) толықтай қуылды. Алайда Хан әулеті де 100 000-ға жуық атынан айырылып, шаруашылығы қатты күйзелді<ref name="Barfield" /><ref name="Hanshu55" />. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. == Қаза табуы == Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы Гобидің солтүстігіндегі ордасында қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Hanshu94" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] * [[Хан У-ди]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] == Билікке келуі және Юданды жеңуі == Таққа отырғанға дейін Ичижэ Шығыс Лули-князь лауазымын иеленген болатын. б.з.д. 126 жылы ағасы Гюнчен қайтыс болғаннан кейін, ол заңды мұрагер — Шығыс Туци-князь (Шығыс Дана князь) Юданға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды. Шайқаста Ичижэ Юданның әскерін тас-талқан етіп жеңді. Жеңіліске ұшыраған Юдан Хан империясына қашып кетіп, император У-диден князьдік титул алды, алайда бірнеше айдан кейін қайтыс болды<ref name="Bichurin" />. [[Сыма Цянь|«Ши цзи» (Тарихи жазбалар)]] дерегі бойынша бұл кезеңде ғұндардың мемлекеттік құрылымы өте күрделі болған: {{Дәйексөз|«Ғұн мемлекетінде Сол және Оң Дана князьдар (Туци), Сол және Оң Лули-князьдар, Сол және Оң қолбасшылар, Сол және Оң коменданттар, Сол және Оң сарай әкімшілері мен Сол және Оң Гуду маркіздері бар. Ғұн тілінде "дана" дегенді "туци" дейді, сондықтан олар тақ мұрагерін көбіне Сол жақ Туци-князь деп атайды. Осы жиырма төрт жоғары лауазымды тұлғаның әрқайсысының қарамағында ең көбі он мың, ең азы бірнеше мың атты әскері болады»<ref>Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref>.}} == Әскери жорықтары == === Алғашқы қақтығыстар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" />. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Bichurin" /><ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау.</ref>. === Хоу Цюйбиннің жорықтары (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Bichurin" />. === Мобей шайқасы және жеңіліс (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқаста Хан әулеті жеңіске жеткенімен, олар да 100 000-ға жуық атынан айырылып, атты әскері уақытша әлсіреді<ref name="Bichurin" />. == Саяси дағдарыс және қаза табуы == Хоу Цюйбиннен жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) жазадан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, өз адамдарымен Хан сарайына бағынды. Бұл опасыздық ғұндардың Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Bichurin" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] ==Сілтемелер== “Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы”,4 – том {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] fy02d2o5zelbncjuexcuvd698wmteop 3617513 3617512 2026-06-14T11:50:36Z Sagzhan 29953 /* Билікке келуі және Юданды жеңуі */ 3617513 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ичижэ | Шынайы есімі = {{lang-zh|伊稚邪}} (Yīzhīxié) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 126 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 114 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Гюнчен]] | Ізбасары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | reгент2Басқара бастады = | reгент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]], шаманизм | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 114 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ичижэ (伊稚邪) | Әкесі = [[Лаошан]] | Анасы = | Жұбайы = Чжао Синьнің қарындасы | Балалары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]], Цюйдихоу | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Хан-ғұн соғысы]], [[Мобей шайқасы]] (б.з.д. 119 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ичижэ''' ({{lang-zh|伊稚邪}}, [[пінйін]]: ''Yīzhīxié''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 114 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 126–114 жылдары билік еткен біртұтас [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі). Гюнчен шаньюйдің туған бауыры, Лаошан шаньюйдің ұлы. Оның билігі Қытайды белсенді түрде кеңейту саясатын жүргізген [[Хан У-ди|Хан әулетінің императоры У-димен]] арадағы ең қанды әрі ауыр соғыстар кезеңімен тұспа-тұс келді<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 51-57.</ref><ref name="Shiji110">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі және Юданды жеңуі == Таққа отырғанға дейін Ичижэ Шығыс Лули-князь лауазымын иеленген болатын. б.з.д. 126 жылы ағасы Гюнчен қайтыс болғаннан кейін, ол заңды мұрагер — Шығыс Туци-князь (Шығыс Дана князь) Юданға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды<ref name="Hanshu94">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'' (Хан әулетінің тарихы), 94-тарау: «Ғұндар өмірбаяны» (匈奴傳).</ref>. Шайқаста Ичижэ Юданның әскерін тас-талқан етіп жеңді. Жеңіліске ұшыраған Юдан Хан империясына қашып кетіп, император У-диден «Шэаньхоу» (She-an-heu) князьдік титулын алды, алайда бірнеше айдан кейін қайтыс болды<ref name="Shiji110" />. «Ши цзи» дерегі бойынша бұл кезеңде ғұндардың мемлекеттік-әскери құрылымы өте жүйелі болған: {{Дәйексөз|«[Ғұн мемлекетінде] Сол және Оң Дана князьдар (Туци), Сол және Оң Лули-князьдар, Сол және Оң қолбасшылар, Сол және Оң коменданттар, Сол және Оң сарай әкімшілері мен Сол және Оң Гуду маркіздері бар. Ғұн тілінде "дана" дегенді "туци" дейді, сондықтан олар тақ мұрагерін көбіне Сол жақ Туци-князь деп атайды. Осы жиырма төрт жоғары лауазымды тұлғаның әрқайсысының қарамағында ең көбі он мың, ең азы бірнеше мың атты әскері болады»<ref name="Shiji110" />.}} == Әскери жорықтары == === Шекаралық шайқастар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды<ref name="Hanshu94" />. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" /><ref name="Hanshu55">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'', 55-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин өмірбаяны» (衛青霍去病傳).</ref>. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Shiji110" /><ref name="Hanshu55" />. === Хоу Цюйбиннің жорықтары мен Хэси дәлізінен айырылу (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Shiji111">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'', 111-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин шежіресі».</ref>. Хоу Цюйбиннен оңбай жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) шаньюйдің жазасынан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, 40 000 (кей деректе 100 000-ға жуық) адамымен Хан сарайына бағынды. Бұл оқиға ғұндардың стратегиялық маңызы зор Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді<ref name="Shiji111" />. === Мобей шайқасы (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды<ref name="Barfield">Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 78.</ref>. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқастан кейін ғұндар Гоби шөлінің оңтүстігінен (Мола даласынан) толықтай қуылды. Алайда Хан әулеті де 100 000-ға жуық атынан айырылып, шаруашылығы қатты күйзелді<ref name="Barfield" /><ref name="Hanshu55" />. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. == Қаза табуы == Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы Гобидің солтүстігіндегі ордасында қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Hanshu94" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] * [[Хан У-ди]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] == Әскери жорықтары == === Алғашқы қақтығыстар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" />. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Bichurin" /><ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау.</ref>. === Хоу Цюйбиннің жорықтары (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Bichurin" />. === Мобей шайқасы және жеңіліс (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқаста Хан әулеті жеңіске жеткенімен, олар да 100 000-ға жуық атынан айырылып, атты әскері уақытша әлсіреді<ref name="Bichurin" />. == Саяси дағдарыс және қаза табуы == Хоу Цюйбиннен жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) жазадан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, өз адамдарымен Хан сарайына бағынды. Бұл опасыздық ғұндардың Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Bichurin" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] ==Сілтемелер== “Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы”,4 – том {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] 8r2ow1woqyz4ow575nu1fd3gazsiv1p 3617514 3617513 2026-06-14T11:51:02Z Sagzhan 29953 3617514 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ичижэ | Шынайы есімі = {{lang-zh|伊稚邪}} (Yīzhīxié) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 126 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 114 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Гюнчен]] | Ізбасары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | reгент2Басқара бастады = | reгент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]], шаманизм | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 114 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ичижэ (伊稚邪) | Әкесі = [[Лаошан]] | Анасы = | Жұбайы = Чжао Синьнің қарындасы | Балалары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]], Цюйдихоу | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Хан-ғұн соғысы]], [[Мобей шайқасы]] (б.з.д. 119 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ичижэ''' ({{lang-zh|伊稚邪}}, [[пінйін]]: ''Yīzhīxié''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 114 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 126–114 жылдары билік еткен біртұтас [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі). Гюнчен шаньюйдің туған бауыры, Лаошан шаньюйдің ұлы. Оның билігі Қытайды белсенді түрде кеңейту саясатын жүргізген [[Хан У-ди|Хан әулетінің императоры У-димен]] арадағы ең қанды әрі ауыр соғыстар кезеңімен тұспа-тұс келді<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 51-57.</ref><ref name="Shiji110">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі және Юданды жеңуі == Таққа отырғанға дейін Ичижэ Шығыс Лули-князь лауазымын иеленген болатын. б.з.д. 126 жылы ағасы Гюнчен қайтыс болғаннан кейін, ол заңды мұрагер — Шығыс Туци-князь (Шығыс Дана князь) Юданға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды<ref name="Hanshu94">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'' (Хан әулетінің тарихы), 94-тарау: «Ғұндар өмірбаяны» (匈奴傳).</ref>. Шайқаста Ичижэ Юданның әскерін тас-талқан етіп жеңді. Жеңіліске ұшыраған Юдан Хан империясына қашып кетіп, император У-диден «Шэаньхоу» (She-an-heu) князьдік титулын алды, алайда бірнеше айдан кейін қайтыс болды<ref name="Shiji110" />. «Ши цзи» дерегі бойынша бұл кезеңде ғұндардың мемлекеттік-әскери құрылымы өте жүйелі болған: {{Дәйексөз|«[Ғұн мемлекетінде] Сол және Оң Дана князьдар (Туци), Сол және Оң Лули-князьдар, Сол және Оң қолбасшылар, Сол және Оң коменданттар, Сол және Оң сарай әкімшілері мен Сол және Оң Гуду маркіздері бар. Ғұн тілінде "дана" дегенді "туци" дейді, сондықтан олар тақ мұрагерін көбіне Сол жақ Туци-князь деп атайды. Осы жиырма төрт жоғары лауазымды тұлғаның әрқайсысының қарамағында ең көбі он мың, ең азы бірнеше мың атты әскері болады»<ref name="Shiji110" />.}} == Әскери жорықтары == === Шекаралық шайқастар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды<ref name="Hanshu94" />. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" /><ref name="Hanshu55">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'', 55-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин өмірбаяны» (衛青霍去病傳).</ref>. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Shiji110" /><ref name="Hanshu55" />. === Хоу Цюйбиннің жорықтары мен Хэси дәлізінен айырылу (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Shiji111">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'', 111-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин шежіресі».</ref>. Хоу Цюйбиннен оңбай жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) шаньюйдің жазасынан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, 40 000 (кей деректе 100 000-ға жуық) адамымен Хан сарайына бағынды. Бұл оқиға ғұндардың стратегиялық маңызы зор Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді<ref name="Shiji111" />. === Мобей шайқасы (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды<ref name="Barfield">Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 78.</ref>. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқастан кейін ғұндар Гоби шөлінің оңтүстігінен (Мола даласынан) толықтай қуылды. Алайда Хан әулеті де 100 000-ға жуық атынан айырылып, шаруашылығы қатты күйзелді<ref name="Barfield" /><ref name="Hanshu55" />. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. == Қаза табуы == Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы Гобидің солтүстігіндегі ордасында қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Hanshu94" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] * [[Хан У-ди]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] 75hq9nvtq8xn43zk68uiu1zfxxiqi80 3617515 3617514 2026-06-14T11:52:52Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617515 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ичижэ | Шынайы есімі = {{lang-zh|伊稚邪}} (Yīzhīxié) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 126 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 114 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Гюнчен]] | Ізбасары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | reгент2Басқара бастады = | reгент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]], шаманизм | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 114 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ичижэ (伊稚邪) | Әкесі = [[Лаошан]] | Анасы = | Жұбайы = Чжао Синьнің қарындасы | Балалары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]], Цюйдихоу | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Хан-ғұн соғысы]], [[Мобей шайқасы]] (б.з.д. 119 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ичижэ''' ({{lang-zh|伊稚邪}}, [[пінйін]]: ''Yīzhīxié''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 114 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 126–114 жылдары билік еткен біртұтас [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі). Гюнчен шаньюйдің туған бауыры, Лаошан шаньюйдің ұлы. Оның билігі [[Қытай]]ды белсенді түрде кеңейту саясатын жүргізген [[Хан империясы]]ның императоры У-димен арадағы ең қанды әрі ауыр соғыстар кезеңімен тұспа-тұс келді<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 51-57.</ref><ref name="Shiji110">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі және Юданды жеңуі == Таққа отырғанға дейін Ичижэ Шығыс Лули-князь лауазымын иеленген болатын. б.з.д. 126 жылы ағасы Гюнчен қайтыс болғаннан кейін, ол заңды мұрагер — Шығыс Туци-князь (Шығыс Дана князь) Юданға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды<ref name="Hanshu94">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'' (Хан әулетінің тарихы), 94-тарау: «Ғұндар өмірбаяны» (匈奴傳).</ref>. Шайқаста Ичижэ Юданның әскерін тас-талқан етіп жеңді. Жеңіліске ұшыраған Юдан Хан империясына қашып кетіп, император У-диден «Шэаньхоу» (She-an-heu) князьдік титулын алды, алайда бірнеше айдан кейін қайтыс болды<ref name="Shiji110" />. «Ши цзи» дерегі бойынша бұл кезеңде ғұндардың мемлекеттік-әскери құрылымы өте жүйелі болған: {{Дәйексөз|«[Ғұн мемлекетінде] Сол және Оң Дана князьдар (Туци), Сол және Оң Лули-князьдар, Сол және Оң қолбасшылар, Сол және Оң коменданттар, Сол және Оң сарай әкімшілері мен Сол және Оң Гуду маркіздері бар. Ғұн тілінде "дана" дегенді "туци" дейді, сондықтан олар тақ мұрагерін көбіне Сол жақ Туци-князь деп атайды. Осы жиырма төрт жоғары лауазымды тұлғаның әрқайсысының қарамағында ең көбі он мың, ең азы бірнеше мың атты әскері болады»<ref name="Shiji110" />.}} == Әскери жорықтары == === Шекаралық шайқастар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды<ref name="Hanshu94" />. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" /><ref name="Hanshu55">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'', 55-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин өмірбаяны» (衛青霍去病傳).</ref>. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Shiji110" /><ref name="Hanshu55" />. === Хоу Цюйбиннің жорықтары мен Хэси дәлізінен айырылу (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Shiji111">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'', 111-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин шежіресі».</ref>. Хоу Цюйбиннен оңбай жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) шаньюйдің жазасынан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, 40 000 (кей деректе 100 000-ға жуық) адамымен Хан сарайына бағынды. Бұл оқиға ғұндардың стратегиялық маңызы зор Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді<ref name="Shiji111" />. === Мобей шайқасы (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды<ref name="Barfield">Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 78.</ref>. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқастан кейін ғұндар Гоби шөлінің оңтүстігінен (Мола даласынан) толықтай қуылды. Алайда Хан әулеті де 100 000-ға жуық атынан айырылып, шаруашылығы қатты күйзелді<ref name="Barfield" /><ref name="Hanshu55" />. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. == Қаза табуы == Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы Гобидің солтүстігіндегі ордасында қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Hanshu94" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] * [[Хан У-ди]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] se6sr72wp8t2d9jm6lub6i7atymu8u1 3617516 3617515 2026-06-14T11:53:13Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617516 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ичижэ | Шынайы есімі = {{lang-zh|伊稚邪}} (Yīzhīxié) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 126 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 114 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Гюнчен]] | Ізбасары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | reгент2Басқара бастады = | reгент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]], шаманизм | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 114 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ичижэ (伊稚邪) | Әкесі = [[Лаошан]] | Анасы = | Жұбайы = Чжао Синьнің қарындасы | Балалары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]], Цюйдихоу | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Хан-ғұн соғысы]], [[Мобей шайқасы]] (б.з.д. 119 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ичижэ''' ({{lang-zh|伊稚邪}}, [[пінйін]]: ''Yīzhīxié''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 114 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 126–114 жылдары билік еткен біртұтас [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі). Гюнчен шаньюйдің туған бауыры, Лаошан шаньюйдің ұлы. Оның билігі [[Қытай]]ды белсенді түрде кеңейту саясатын жүргізген [[Хань империясы]]ның императоры У-димен арадағы ең қанды әрі ауыр соғыстар кезеңімен тұспа-тұс келді<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 51-57.</ref><ref name="Shiji110">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі және Юданды жеңуі == Таққа отырғанға дейін Ичижэ Шығыс Лули-князь лауазымын иеленген болатын. б.з.д. 126 жылы ағасы Гюнчен қайтыс болғаннан кейін, ол заңды мұрагер — Шығыс Туци-князь (Шығыс Дана князь) Юданға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды<ref name="Hanshu94">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'' (Хан әулетінің тарихы), 94-тарау: «Ғұндар өмірбаяны» (匈奴傳).</ref>. Шайқаста Ичижэ Юданның әскерін тас-талқан етіп жеңді. Жеңіліске ұшыраған Юдан Хан империясына қашып кетіп, император У-диден «Шэаньхоу» (She-an-heu) князьдік титулын алды, алайда бірнеше айдан кейін қайтыс болды<ref name="Shiji110" />. «Ши цзи» дерегі бойынша бұл кезеңде ғұндардың мемлекеттік-әскери құрылымы өте жүйелі болған: {{Дәйексөз|«[Ғұн мемлекетінде] Сол және Оң Дана князьдар (Туци), Сол және Оң Лули-князьдар, Сол және Оң қолбасшылар, Сол және Оң коменданттар, Сол және Оң сарай әкімшілері мен Сол және Оң Гуду маркіздері бар. Ғұн тілінде "дана" дегенді "туци" дейді, сондықтан олар тақ мұрагерін көбіне Сол жақ Туци-князь деп атайды. Осы жиырма төрт жоғары лауазымды тұлғаның әрқайсысының қарамағында ең көбі он мың, ең азы бірнеше мың атты әскері болады»<ref name="Shiji110" />.}} == Әскери жорықтары == === Шекаралық шайқастар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды<ref name="Hanshu94" />. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" /><ref name="Hanshu55">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'', 55-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин өмірбаяны» (衛青霍去病傳).</ref>. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Shiji110" /><ref name="Hanshu55" />. === Хоу Цюйбиннің жорықтары мен Хэси дәлізінен айырылу (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Shiji111">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'', 111-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин шежіресі».</ref>. Хоу Цюйбиннен оңбай жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) шаньюйдің жазасынан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, 40 000 (кей деректе 100 000-ға жуық) адамымен Хан сарайына бағынды. Бұл оқиға ғұндардың стратегиялық маңызы зор Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді<ref name="Shiji111" />. === Мобей шайқасы (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды<ref name="Barfield">Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 78.</ref>. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқастан кейін ғұндар Гоби шөлінің оңтүстігінен (Мола даласынан) толықтай қуылды. Алайда Хан әулеті де 100 000-ға жуық атынан айырылып, шаруашылығы қатты күйзелді<ref name="Barfield" /><ref name="Hanshu55" />. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. == Қаза табуы == Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы Гобидің солтүстігіндегі ордасында қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Hanshu94" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] * [[Хан У-ди]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] cr5jlx7mjusuno0koduiw4g37y622n4 3617518 3617516 2026-06-14T11:54:15Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617518 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ичижэ | Шынайы есімі = {{lang-zh|伊稚邪}} (Yīzhīxié) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 126 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 114 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Гюнчен]] | Ізбасары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | reгент2Басқара бастады = | reгент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]], шаманизм | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 114 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ичижэ (伊稚邪) | Әкесі = [[Лаошан]] | Анасы = | Жұбайы = Чжао Синьнің қарындасы | Балалары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]], Цюйдихоу | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Хан-ғұн соғысы]], [[Мобей шайқасы]] (б.з.д. 119 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ичижэ''' ({{lang-zh|伊稚邪}}, [[пінин]]: ''Yīzhīxié''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 114 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 126–114 жылдары билік еткен біртұтас [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі). Гюнчен шаньюйдің туған бауыры, Лаошан шаньюйдің ұлы. Оның билігі [[Қытай]]ды белсенді түрде кеңейту саясатын жүргізген [[Хань империясы]]ның императоры У-димен арадағы ең қанды әрі ауыр соғыстар кезеңімен тұспа-тұс келді<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 51-57.</ref><ref name="Shiji110">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі және Юданды жеңуі == Таққа отырғанға дейін Ичижэ Шығыс Лули-князь лауазымын иеленген болатын. б.з.д. 126 жылы ағасы Гюнчен қайтыс болғаннан кейін, ол заңды мұрагер — Шығыс Туци-князь (Шығыс Дана князь) Юданға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды<ref name="Hanshu94">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'' (Хан әулетінің тарихы), 94-тарау: «Ғұндар өмірбаяны» (匈奴傳).</ref>. Шайқаста Ичижэ Юданның әскерін тас-талқан етіп жеңді. Жеңіліске ұшыраған Юдан Хан империясына қашып кетіп, император У-диден «Шэаньхоу» (She-an-heu) князьдік титулын алды, алайда бірнеше айдан кейін қайтыс болды<ref name="Shiji110" />. «Ши цзи» дерегі бойынша бұл кезеңде ғұндардың мемлекеттік-әскери құрылымы өте жүйелі болған: {{Дәйексөз|«[Ғұн мемлекетінде] Сол және Оң Дана князьдар (Туци), Сол және Оң Лули-князьдар, Сол және Оң қолбасшылар, Сол және Оң коменданттар, Сол және Оң сарай әкімшілері мен Сол және Оң Гуду маркіздері бар. Ғұн тілінде "дана" дегенді "туци" дейді, сондықтан олар тақ мұрагерін көбіне Сол жақ Туци-князь деп атайды. Осы жиырма төрт жоғары лауазымды тұлғаның әрқайсысының қарамағында ең көбі он мың, ең азы бірнеше мың атты әскері болады»<ref name="Shiji110" />.}} == Әскери жорықтары == === Шекаралық шайқастар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды<ref name="Hanshu94" />. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" /><ref name="Hanshu55">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'', 55-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин өмірбаяны» (衛青霍去病傳).</ref>. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Shiji110" /><ref name="Hanshu55" />. === Хоу Цюйбиннің жорықтары мен Хэси дәлізінен айырылу (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Shiji111">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'', 111-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин шежіресі».</ref>. Хоу Цюйбиннен оңбай жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) шаньюйдің жазасынан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, 40 000 (кей деректе 100 000-ға жуық) адамымен Хан сарайына бағынды. Бұл оқиға ғұндардың стратегиялық маңызы зор Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді<ref name="Shiji111" />. === Мобей шайқасы (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды<ref name="Barfield">Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 78.</ref>. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқастан кейін ғұндар Гоби шөлінің оңтүстігінен (Мола даласынан) толықтай қуылды. Алайда Хан әулеті де 100 000-ға жуық атынан айырылып, шаруашылығы қатты күйзелді<ref name="Barfield" /><ref name="Hanshu55" />. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. == Қаза табуы == Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы Гобидің солтүстігіндегі ордасында қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Hanshu94" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] * [[Хан У-ди]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] nhicp0gsjvh55n660jrz2c02999vdc1 3617520 3617518 2026-06-14T11:55:17Z Sagzhan 29953 /* Билікке келуі және Юданды жеңуі */ 3617520 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ичижэ | Шынайы есімі = {{lang-zh|伊稚邪}} (Yīzhīxié) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 126 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 114 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Гюнчен]] | Ізбасары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | reгент2Басқара бастады = | reгент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]], шаманизм | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 114 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ичижэ (伊稚邪) | Әкесі = [[Лаошан]] | Анасы = | Жұбайы = Чжао Синьнің қарындасы | Балалары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]], Цюйдихоу | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Хан-ғұн соғысы]], [[Мобей шайқасы]] (б.з.д. 119 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ичижэ''' ({{lang-zh|伊稚邪}}, [[пінин]]: ''Yīzhīxié''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 114 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 126–114 жылдары билік еткен біртұтас [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі). Гюнчен шаньюйдің туған бауыры, Лаошан шаньюйдің ұлы. Оның билігі [[Қытай]]ды белсенді түрде кеңейту саясатын жүргізген [[Хань империясы]]ның императоры У-димен арадағы ең қанды әрі ауыр соғыстар кезеңімен тұспа-тұс келді<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 51-57.</ref><ref name="Shiji110">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі және Юданды жеңуі == Таққа отырғанға дейін Ичижэ Шығыс Лули-князь лауазымын иеленген болатын. б.з.д. 126 жылы ағасы Гюнчен қайтыс болғаннан кейін, ол заңды мұрагер — Шығыс Туци-князь (Шығыс Дана князь) Юданға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды.<ref name="Hanshu94">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'' (Хан әулетінің тарихы), 94-тарау: «Ғұндар өмірбаяны» (匈奴傳).</ref> Шайқаста Ичижэ Юданның әскерін тас-талқан етіп жеңді. Жеңіліске ұшыраған Юдан Хан империясына қашып кетіп, император У-диден «Шэаньхоу» (She-an-heu) князьдік титулын алды, алайда бірнеше айдан кейін қайтыс болды.<ref name="Shiji110" /> «Ши цзи» дерегі бойынша бұл кезеңде ғұндардың мемлекеттік-әскери құрылымы өте жүйелі болған:{{Дәйексөз|«[Ғұн мемлекетінде] Сол және Оң Дана князьдар (Туци), Сол және Оң Лули-князьдар, Сол және Оң қолбасшылар, Сол және Оң коменданттар, Сол және Оң сарай әкімшілері мен Сол және Оң Гуду маркіздері бар. Ғұн тілінде "дана" дегенді "туци" дейді, сондықтан олар тақ мұрагерін көбіне Сол жақ Туци-князь деп атайды. Осы жиырма төрт жоғары лауазымды тұлғаның әрқайсысының қарамағында ең көбі он мың, ең азы бірнеше мың атты әскері болады»<ref name="Shiji110" />.}} == Әскери жорықтары == === Шекаралық шайқастар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды<ref name="Hanshu94" />. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" /><ref name="Hanshu55">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'', 55-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин өмірбаяны» (衛青霍去病傳).</ref>. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Shiji110" /><ref name="Hanshu55" />. === Хоу Цюйбиннің жорықтары мен Хэси дәлізінен айырылу (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Shiji111">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'', 111-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин шежіресі».</ref>. Хоу Цюйбиннен оңбай жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) шаньюйдің жазасынан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, 40 000 (кей деректе 100 000-ға жуық) адамымен Хан сарайына бағынды. Бұл оқиға ғұндардың стратегиялық маңызы зор Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді<ref name="Shiji111" />. === Мобей шайқасы (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды<ref name="Barfield">Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 78.</ref>. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқастан кейін ғұндар Гоби шөлінің оңтүстігінен (Мола даласынан) толықтай қуылды. Алайда Хан әулеті де 100 000-ға жуық атынан айырылып, шаруашылығы қатты күйзелді<ref name="Barfield" /><ref name="Hanshu55" />. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. == Қаза табуы == Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы Гобидің солтүстігіндегі ордасында қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Hanshu94" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] * [[Хан У-ди]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] qyvrelh788zivth503byrmhjwikx29a 3617522 3617520 2026-06-14T11:56:05Z Sagzhan 29953 /* Билікке келуі және Юданды жеңуі */ 3617522 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ичижэ | Шынайы есімі = {{lang-zh|伊稚邪}} (Yīzhīxié) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 126 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 114 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Гюнчен]] | Ізбасары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | reгент2Басқара бастады = | reгент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]], шаманизм | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 114 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ичижэ (伊稚邪) | Әкесі = [[Лаошан]] | Анасы = | Жұбайы = Чжао Синьнің қарындасы | Балалары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]], Цюйдихоу | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Хан-ғұн соғысы]], [[Мобей шайқасы]] (б.з.д. 119 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ичижэ''' ({{lang-zh|伊稚邪}}, [[пінин]]: ''Yīzhīxié''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 114 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 126–114 жылдары билік еткен біртұтас [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі). Гюнчен шаньюйдің туған бауыры, Лаошан шаньюйдің ұлы. Оның билігі [[Қытай]]ды белсенді түрде кеңейту саясатын жүргізген [[Хань империясы]]ның императоры У-димен арадағы ең қанды әрі ауыр соғыстар кезеңімен тұспа-тұс келді<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 51-57.</ref><ref name="Shiji110">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі және Юданды жеңуі == Таққа отырғанға дейін Ичижэ Шығыс Лули-князь лауазымын иеленген болатын. б.з.д. 126 жылы ағасы Гюнчен қайтыс болғаннан кейін, ол заңды мұрагер — Шығыс Туци Юданға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды.<ref name="Hanshu94">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'' (Хан әулетінің тарихы), 94-тарау: «Ғұндар өмірбаяны» (匈奴傳).</ref> Шайқаста Ичижэ Юданның әскерін тас-талқан етіп жеңді. Жеңіліске ұшыраған Юдан Хан империясына қашып кетіп, император У-диден «Шэаньхоу» (She-an-heu) князьдік титулын алды, алайда бірнеше айдан кейін қайтыс болды.<ref name="Shiji110" /> «Ши цзи» дерегі бойынша бұл кезеңде ғұндардың мемлекеттік-әскери құрылымы өте жүйелі болған:{{Дәйексөз|«Ғұн мемлекетінде Сол және Оң Дана князьдар (Туци), Сол және Оң Лули-князьдар, Сол және Оң қолбасшылар, Сол және Оң коменданттар, Сол және Оң сарай әкімшілері мен Сол және Оң Гуду маркіздері бар. Ғұн тілінде "дана" дегенді "туци" дейді, сондықтан олар тақ мұрагерін көбіне Сол жақ Туци-князь деп атайды. Осы жиырма төрт жоғары лауазымды тұлғаның әрқайсысының қарамағында ең көбі он мың, ең азы бірнеше мың атты әскері болады»<ref name="Shiji110" />.}} == Әскери жорықтары == === Шекаралық шайқастар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды<ref name="Hanshu94" />. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" /><ref name="Hanshu55">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'', 55-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин өмірбаяны» (衛青霍去病傳).</ref>. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Shiji110" /><ref name="Hanshu55" />. === Хоу Цюйбиннің жорықтары мен Хэси дәлізінен айырылу (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Shiji111">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'', 111-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин шежіресі».</ref>. Хоу Цюйбиннен оңбай жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) шаньюйдің жазасынан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, 40 000 (кей деректе 100 000-ға жуық) адамымен Хан сарайына бағынды. Бұл оқиға ғұндардың стратегиялық маңызы зор Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді<ref name="Shiji111" />. === Мобей шайқасы (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды<ref name="Barfield">Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 78.</ref>. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқастан кейін ғұндар Гоби шөлінің оңтүстігінен (Мола даласынан) толықтай қуылды. Алайда Хан әулеті де 100 000-ға жуық атынан айырылып, шаруашылығы қатты күйзелді<ref name="Barfield" /><ref name="Hanshu55" />. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. == Қаза табуы == Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы Гобидің солтүстігіндегі ордасында қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Hanshu94" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] * [[Хан У-ди]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] tsts0wlx6ic22xekunupzqvoed1cn49 3617523 3617522 2026-06-14T11:56:46Z Sagzhan 29953 /* Тағы қараңыз */ 3617523 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ичижэ | Шынайы есімі = {{lang-zh|伊稚邪}} (Yīzhīxié) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 126 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 114 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Гюнчен]] | Ізбасары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | reгент2Басқара бастады = | reгент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]], шаманизм | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 114 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ичижэ (伊稚邪) | Әкесі = [[Лаошан]] | Анасы = | Жұбайы = Чжао Синьнің қарындасы | Балалары = [[Увэй (шаньюй)|Увэй]], Цюйдихоу | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Хан-ғұн соғысы]], [[Мобей шайқасы]] (б.з.д. 119 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ичижэ''' ({{lang-zh|伊稚邪}}, [[пінин]]: ''Yīzhīxié''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 114 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 126–114 жылдары билік еткен біртұтас [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі). Гюнчен шаньюйдің туған бауыры, Лаошан шаньюйдің ұлы. Оның билігі [[Қытай]]ды белсенді түрде кеңейту саясатын жүргізген [[Хань империясы]]ның императоры У-димен арадағы ең қанды әрі ауыр соғыстар кезеңімен тұспа-тұс келді<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 51-57.</ref><ref name="Shiji110">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі және Юданды жеңуі == Таққа отырғанға дейін Ичижэ Шығыс Лули-князь лауазымын иеленген болатын. б.з.д. 126 жылы ағасы Гюнчен қайтыс болғаннан кейін, ол заңды мұрагер — Шығыс Туци Юданға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды.<ref name="Hanshu94">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'' (Хан әулетінің тарихы), 94-тарау: «Ғұндар өмірбаяны» (匈奴傳).</ref> Шайқаста Ичижэ Юданның әскерін тас-талқан етіп жеңді. Жеңіліске ұшыраған Юдан Хан империясына қашып кетіп, император У-диден «Шэаньхоу» (She-an-heu) князьдік титулын алды, алайда бірнеше айдан кейін қайтыс болды.<ref name="Shiji110" /> «Ши цзи» дерегі бойынша бұл кезеңде ғұндардың мемлекеттік-әскери құрылымы өте жүйелі болған:{{Дәйексөз|«Ғұн мемлекетінде Сол және Оң Дана князьдар (Туци), Сол және Оң Лули-князьдар, Сол және Оң қолбасшылар, Сол және Оң коменданттар, Сол және Оң сарай әкімшілері мен Сол және Оң Гуду маркіздері бар. Ғұн тілінде "дана" дегенді "туци" дейді, сондықтан олар тақ мұрагерін көбіне Сол жақ Туци-князь деп атайды. Осы жиырма төрт жоғары лауазымды тұлғаның әрқайсысының қарамағында ең көбі он мың, ең азы бірнеше мың атты әскері болады»<ref name="Shiji110" />.}} == Әскери жорықтары == === Шекаралық шайқастар (б.з.д. 125–123 жж.) === б.з.д. 125 жылы ғұндар Қытай провинцияларына әрқайсысында 30 000 атты әскері бар үш үлкен топпен шабуыл жасады. Хан сарайының Ордос жерін тартып алып, Шоуфан бекінісін салғанына ашуланған Батыс Жүкү-князь шекараға бірнеше рет шапқыншылық жасап, Шоуфанды талан-таражға салды<ref name="Hanshu94" />. б.з.д. 124 жылдың басында қытайлық қолбасшы Вэй Цин 100 000 жеңіл атты әскермен ғұндарға қарсы аттанды. Оң жақ Туци-князь қытайлар шегінеді деп қателесіп, өз лагерінде кенеттен қоршауда қалды. Хан әскері ірі жеңіске жетіп, 15 000 ғұнды тұтқынға алып, бір миллионға жуық малды олжалады<ref name="Bichurin" /><ref name="Hanshu55">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'', 55-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин өмірбаяны» (衛青霍去病傳).</ref>. б.з.д. 123 жылдың басында Вэй Цин Динсянның солтүстігінде 3 000 ғұнның көзін жойды. Алайда қытайлық офицерлер Су Цзянь мен Чжао Синь тым тереңдеп еніп кетіп, ғұндардың қоршауына түсті. Тегі ғұн ханзадасы болған Чжао Синь Ичижэнің жағына өтіп кетті. Шаньюй оған өз қарындасын әйелдікке беріп, Қытай мәселелері бойынша бас кеңесшісі етіп тағайындады. Чжао Синьнің кеңесімен Ичижэ Хан әскерінің соққыларынан қорғану және оларды шөл даланың тереңіне алдап түсіру үшін өз ордасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшірді<ref name="Shiji110" /><ref name="Hanshu55" />. === Хоу Цюйбиннің жорықтары мен Хэси дәлізінен айырылу (б.з.д. 122–120 жж.) === б.з.д. 121 жылдың басында жас қолбасшы Хоу Цюйбин 10 000 атты әскермен Янжи тауларының батысында (қазіргі Ганьсу) 8 960 ғұнның көзін жойды. Сондай-ақ Цилянь тауларына дейін жетіп, 33 000 ғұнды қырды. Сол жылы Сол жақ Туци-князь 40 000 әскермен қытайдың атақты генералы Ли Гуанды қоршауға алды. Ли Гуан екі күн бойы қорғанып, Чжан Цяньның қосымша күштері жеткенде ғұндар шегінді<ref name="Shiji111">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'', 111-тарау: «Вэй Цин мен Хоу Цюйбин шежіресі».</ref>. Хоу Цюйбиннен оңбай жеңілген екі ғұн князі (Хунье мен Сючу) шаньюйдің жазасынан қорқып, Қытайға берілмекші болады. Сючу бас тартқан кезде Хунье оны өлтіріп, 40 000 (кей деректе 100 000-ға жуық) адамымен Хан сарайына бағынды. Бұл оқиға ғұндардың стратегиялық маңызы зор Хэси дәлізіндегі бақылауынан толық айырылуына әкелді<ref name="Shiji111" />. === Мобей шайқасы (б.з.д. 119 ж.) === б.з.д. 119 жылдың ортасында Хан әулеті ғұндарға қарсы бұрын-соңды болмаған ірі күш аттандырды: 100 000 атты әскер, 200 000 жаяу әскер және 140 000 жүк тасушы ат. [[Мобей шайқасы|Гоби шөлінің солтүстігіндегі тарихи шайқас]] басталды<ref name="Barfield">Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 78.</ref>. Вэй Цин өз лагерін күймелермен (арбалармен) қоршап бекітіп, 5 000 атты әскерін майданға шығарды. Ичижэ оған 10 000 сарбазбен жауап берді. Кешке қарай қатты құмды дауыл басталған сәтте, Вэй Цин өз әскерінің негізгі бөлігін соғысқа салып, ғұндарды қоршай бастады. Ичижэ қоршауды бұзып шыққанымен, өз әскеріне бақылауды жоғалтып, шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқастан кейін ғұндар Гоби шөлінің оңтүстігінен (Мола даласынан) толықтай қуылды. Алайда Хан әулеті де 100 000-ға жуық атынан айырылып, шаруашылығы қатты күйзелді<ref name="Barfield" /><ref name="Hanshu55" />. Қытай жылнамаларына сәйкес, б.з.д. 124–119 жылдар аралығындағы соғыстарда ғұндар 300 000-ға жуық әскери және бейбіт адамынан айырылған<ref name="Bichurin" />. == Қаза табуы == Ичижэ шаньюй б.з.д. 114 жылы Гобидің солтүстігіндегі ордасында қайтыс болды. Оның орнын туған ұлы Увэй (Wuwei) басты<ref name="Hanshu94" />. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мобей шайқасы]] * [[У-ди]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] h79a38n5crb5x1f2pyf2emw86z9evoh 0 28949 3617035 3472216 2026-06-13T13:19:47Z Sagzhan 29953 3617035 wikitext text/x-wiki [[File:Silver crystal.jpg|250px|thumb|]] '''Кристалдар'''({{lang-el|krys-tallos}} – алғашқы мағынасы мұз) – [[атом]]дары мен [[молекула]]лары [[кристалдық тор]] түзетін [[қатты дене]]лер. Кристалдар қатты денелердің тепе-теңдік күйі болып табылады. Белгілі бір [[термодинамика]]лық жағдайда ([[қысым]], [[температура]]) кристалдық күйде болатын заттың нақты, тек өзіне тән кристалдық атомдық құрылымы болады. Бұл құрылым атомдардың орналасуына байланысты кристалдардың сыртқы симметриясын және олардың анизотропиялық қасиеттерін бейнелейді. Табиғатта және техникада кездесетін қатты материалдардың көпшілігі – [[Поликристалл|поликристалдар]]. Олар ретсіз орналасқан ұсақ кристалдан ([[кристаллит]]тер) құралады. Бұған көптеген минералдар, металдар мен қорытпалар жатады. Кристалдың жеке ірі түрі монокристалл деп аталады. Табиғатта салмағы жүздеген кг-ға жететін [[кварц]], [[дала шпаты]], [[флюорит]] кристалымен қатар мөлшері өте ұсақ [[алмас]] кристалы да кездеседі. Молекула-кинетикалық теориядағы термодинамикалық тепе-теңдік жағдайда өсірілген кристалдың пішіні белгілі бір симметриялы, дұрыс көпжақ түрінде болады. Олардың жақтары жазық болып келеді де, қырлары түзу сызық бойымен тұрақты бұрыш жасай қиылысады, яғни [[кристалдану]] кезінде кристалдың жақтары өзіне-өзі параллель жылжиды. Бұл заңдылық [[кристаллография]]да бұрыштардың тұрақтылық заңы деп аталады. ==Mикропериодтылықтың макроскопиялық көрінісі== Геометриялық кристаллографияның екінші заңы – бүтін сандар заңы кристалдық заттардағы микропериодтылықтың [[макроскопия]]лық көрінісі болып табылады. Кристалдық тордың кез келген атомдық жазықтығы координаттық осьтер бағытында тор периодының бүтін сандарымен сипатталады. Кристалдың жақтары симметриялы болады, жақтары мен қырлары бір-бірімен симметрия амалдарының нәтижесінде беттесе алады. Әрбір амал симметрия осіне, жазықтығына не центріне байланысты орындалады. Кристалдық көпжақтар да симметрияның белгілі бір элементтерінің жиынтығымен сипатталады. Симметрияның 32 класы (''32 нүктелік тобы'') бар. Әрбір класс симметрияның белгілі бір элементтерімен сипатталады. Кристалдық тордың ерекшелігіне қарай кристалдың сыртқы формасы белгілі бір класқа және [[сингония]]ға бөлінеді. Температураның не қысымның өзгеруіне байланысты кристалдың құрылымы да өзгереді. Кейбір кристалдық күйлер (''[[фаза]]лар'') метастабильді (''салыстырмалы тұрақты'') күйде болады. Берілген зат құрылымының әр түрлі бірнеше кристалдық фазада болуы [[полиморфизм]] деп аталады. Керісінше, әр түрлі қосылыстар бірдей кристалдық құрылымда (изоқұрылымдық) болуы мүмкін. Кристалдың кеңістіктік топ бойынша таралуы бір қалыпты емес. Заттардың формуласы қарапайым болған сайын олардың кристалының симметриясы да жоғары болады. [[File:Bornite Kazachstan.jpg|250pxl|thumb|left| alt=A.| ''[[Жезқазғаннан табылған кристалл]]''.]] ==Қатты кристалдар== Заттардың формуласының күрделілігі олардың кристалдық симметриясының төмендеуіне әкеліп соғады. Кристал атомдардың арасындағы байланыстың түрлерімен оның көптеген қасиеттерін анықтайды. Ковалентті кристалдың қаттылығы жоғары, электр өткізгіштігі төмен, сыну көрсеткіші үлкен болады. Керісінше, металдық Кристал электр мен жылуды жақсы өткізеді, майысқыш әрі мөлдір емес. Иондық кристалда екеуінің аралық қасиеттері болады. [[Молекулалық кристалдық тор|Молекулалық кристалда]] атомдар нашар байланысқан, сондықтан олар жылдам жанады, әрі олардың мех. қасиеттері де төмен болады. Қатты кристалға қарағанда, [[сұйық кристалдар]] мен [[Аморфты құрылыс|аморфты денелерде]] (''мысалы, шыны'') атомдардың орналасу тәрітібі нашар сақталады. Кристалдың өсуі кезіндегі тепе-теңдік шарттарының бұзылуы, кристалдану кезінде қоспалардың араласуы тәрізді әр түрлі әсерлердің салдарынан кристалдың идеал құрылымында ауытқулар байқалады. Оларға: нүктелік ақаулар (''вакансия''), сызықтық ақаулар (''дислокация'') жатады. [[File:Snow crystals.png|250pxl|thumb|right| alt=A.| ''[[Қар кристалы]]''.]] ==Техникада қолданылуы== Кристалдық тор атомдарының орнын басатын аз мөлшерде қоспа атомдарын өндіру тәсілі кристалдың қасиеттерін өзгерту үшін техникада кең қолданылады. Мысалы, ''Al2O3 кристалына 0,05% хром'' қосып кванттық электроникада пайдаланылатын лағыл (''рубин'') алынады. Кристалдың негізгі қасиеттерінің бірі олардың анизотроптығы, яғни кейбір қасиеттерінің әр түрлі бағытта түрліше болуы. Ал изотропты (сұйықтар мен аморфты қатты денелер) не псевдоизотропты (''поликристалдар'') заттардың қасиеті барлық бағытта бірдей болады. Кристалдың барлық қасиеттері бір-бірімен тығыз байланысты, әрі олар кристалдың құрылымына сәйкес анықталады. Ал кристалдың құрылымы атомдардың орналасу тәртібіне және олардың арасындағы байланыс күштеріне тәуелді болады. Атомдардың аралық күштері кристалдық тор құрайтын атомдар мен молекулалардың электрондық құрылысына байланысты өзгереді. Кристалдың бірқатар қасиеттері (''жылулық, серпімділік'') атомдардың өзара әсеріне байланысты анықталады. Мысалы, [[графит]]те [[атом]]дар жеке қабаттар түрінде орналасады. Оның көршілес екі қабаты арасындағы қашықтық бір қабаттағы атомдар арасындағы қашықтықтан үлкен болады. Сондықтан, [[деформация]] кезінде графит жеке қабаттар бойынша біртіндеп ыдырайды. Бұл құбылыс графитті қарындаш ретінде пайдалануға мүмкіндік береді. [[File:Gallium crystals.jpg|250pxl|thumb|right| alt=A.| ''[[Галий кристалы]]''.]] == Кристалэлектроника == [[Диффузия]] құбылысы кристалдағы вакансия санына, заттың беріктілігі мен майысқыштығы [[дислокация]]ға, шала өткізгіштердің кедергісі мен өткізгіштігі қоспа атомдарының мөлшері мен атомдық санға тікелей байланысты. Пьезо- және сегнетоэлектрлік кристал [[радиотехника]]да қолданылады. [[Кристалэлектроника]]да, оның ішінде, кванттық электроникада ерекше орын алады. Температураның аздаған өзгерістерін өлшеу үшін пироэлектрлік кристал, механикалық және акустикалық әсерлерді реттеу үшін [[пьезоэлектрик]]тер, [[пьезомагнетик]]тер, [[пьезорезистор]]лар қолданылады. Аса қатты кристал материалдарды өңдеуде және бұрғылау ісінде пайдаланылады. [[Лағыл]], [[сапфир]], [[кристал]] сағат және басқа да дәл аспаптардың негізгі элементі болып есептеледі. Зергерлік істе қымбат асыл тастар (''табиғи және синтет'') пайдаланылады. Қазіргі кезде кристалдар кеңінен қолданылуда.<ref name="source1">"Қазақ энциклопедиясы"</ref>. == Дереккөздер </span>== <references/> {{wikify}} {{Заттың термодинамикалық күйлері}} [[Санат:Кристалдар]] [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Қатты денелер физикасы]] [[Санат:Бейорганикалық химия]] 764ujozrufefp6og37vwb68x3bwqkts 3617037 3617035 2026-06-13T13:20:17Z Sagzhan 29953 /* Қатты кристалдар */ 3617037 wikitext text/x-wiki [[File:Silver crystal.jpg|250px|thumb|]] '''Кристалдар'''({{lang-el|krys-tallos}} – алғашқы мағынасы мұз) – [[атом]]дары мен [[молекула]]лары [[кристалдық тор]] түзетін [[қатты дене]]лер. Кристалдар қатты денелердің тепе-теңдік күйі болып табылады. Белгілі бір [[термодинамика]]лық жағдайда ([[қысым]], [[температура]]) кристалдық күйде болатын заттың нақты, тек өзіне тән кристалдық атомдық құрылымы болады. Бұл құрылым атомдардың орналасуына байланысты кристалдардың сыртқы симметриясын және олардың анизотропиялық қасиеттерін бейнелейді. Табиғатта және техникада кездесетін қатты материалдардың көпшілігі – [[Поликристалл|поликристалдар]]. Олар ретсіз орналасқан ұсақ кристалдан ([[кристаллит]]тер) құралады. Бұған көптеген минералдар, металдар мен қорытпалар жатады. Кристалдың жеке ірі түрі монокристалл деп аталады. Табиғатта салмағы жүздеген кг-ға жететін [[кварц]], [[дала шпаты]], [[флюорит]] кристалымен қатар мөлшері өте ұсақ [[алмас]] кристалы да кездеседі. Молекула-кинетикалық теориядағы термодинамикалық тепе-теңдік жағдайда өсірілген кристалдың пішіні белгілі бір симметриялы, дұрыс көпжақ түрінде болады. Олардың жақтары жазық болып келеді де, қырлары түзу сызық бойымен тұрақты бұрыш жасай қиылысады, яғни [[кристалдану]] кезінде кристалдың жақтары өзіне-өзі параллель жылжиды. Бұл заңдылық [[кристаллография]]да бұрыштардың тұрақтылық заңы деп аталады. ==Mикропериодтылықтың макроскопиялық көрінісі== Геометриялық кристаллографияның екінші заңы – бүтін сандар заңы кристалдық заттардағы микропериодтылықтың [[макроскопия]]лық көрінісі болып табылады. Кристалдық тордың кез келген атомдық жазықтығы координаттық осьтер бағытында тор периодының бүтін сандарымен сипатталады. Кристалдың жақтары симметриялы болады, жақтары мен қырлары бір-бірімен симметрия амалдарының нәтижесінде беттесе алады. Әрбір амал симметрия осіне, жазықтығына не центріне байланысты орындалады. Кристалдық көпжақтар да симметрияның белгілі бір элементтерінің жиынтығымен сипатталады. Симметрияның 32 класы (''32 нүктелік тобы'') бар. Әрбір класс симметрияның белгілі бір элементтерімен сипатталады. Кристалдық тордың ерекшелігіне қарай кристалдың сыртқы формасы белгілі бір класқа және [[сингония]]ға бөлінеді. Температураның не қысымның өзгеруіне байланысты кристалдың құрылымы да өзгереді. Кейбір кристалдық күйлер (''[[фаза]]лар'') метастабильді (''салыстырмалы тұрақты'') күйде болады. Берілген зат құрылымының әр түрлі бірнеше кристалдық фазада болуы [[полиморфизм]] деп аталады. Керісінше, әр түрлі қосылыстар бірдей кристалдық құрылымда (изоқұрылымдық) болуы мүмкін. Кристалдың кеңістіктік топ бойынша таралуы бір қалыпты емес. Заттардың формуласы қарапайым болған сайын олардың кристалының симметриясы да жоғары болады. [[File:Bornite Kazachstan.jpg|250pxl|thumb|left| alt=A.| ''[[Жезқазғаннан табылған кристалл]]''.]] ==Қатты кристалдар== Заттардың формуласының күрделілігі олардың кристалдық симметриясының төмендеуіне әкеліп соғады. Кристал атомдардың арасындағы байланыстың түрлерімен оның көптеген қасиеттерін анықтайды. Ковалентті кристалдың қаттылығы жоғары, электр өткізгіштігі төмен, сыну көрсеткіші үлкен болады. Керісінше, металдық Кристал электр мен жылуды жақсы өткізеді, майысқыш әрі мөлдір емес. Иондық кристалда екеуінің аралық қасиеттері болады. [[Молекулалық кристалл|Молекулалық кристалда]] атомдар нашар байланысқан, сондықтан олар жылдам жанады, әрі олардың мех. қасиеттері де төмен болады. Қатты кристалға қарағанда, [[сұйық кристалдар]] мен [[Аморфты құрылыс|аморфты денелерде]] (''мысалы, шыны'') атомдардың орналасу тәрітібі нашар сақталады. Кристалдың өсуі кезіндегі тепе-теңдік шарттарының бұзылуы, кристалдану кезінде қоспалардың араласуы тәрізді әр түрлі әсерлердің салдарынан кристалдың идеал құрылымында ауытқулар байқалады. Оларға: нүктелік ақаулар (''вакансия''), сызықтық ақаулар (''дислокация'') жатады. [[File:Snow crystals.png|250pxl|thumb|right| alt=A.| ''[[Қар кристалы]]''.]] ==Техникада қолданылуы== Кристалдық тор атомдарының орнын басатын аз мөлшерде қоспа атомдарын өндіру тәсілі кристалдың қасиеттерін өзгерту үшін техникада кең қолданылады. Мысалы, ''Al2O3 кристалына 0,05% хром'' қосып кванттық электроникада пайдаланылатын лағыл (''рубин'') алынады. Кристалдың негізгі қасиеттерінің бірі олардың анизотроптығы, яғни кейбір қасиеттерінің әр түрлі бағытта түрліше болуы. Ал изотропты (сұйықтар мен аморфты қатты денелер) не псевдоизотропты (''поликристалдар'') заттардың қасиеті барлық бағытта бірдей болады. Кристалдың барлық қасиеттері бір-бірімен тығыз байланысты, әрі олар кристалдың құрылымына сәйкес анықталады. Ал кристалдың құрылымы атомдардың орналасу тәртібіне және олардың арасындағы байланыс күштеріне тәуелді болады. Атомдардың аралық күштері кристалдық тор құрайтын атомдар мен молекулалардың электрондық құрылысына байланысты өзгереді. Кристалдың бірқатар қасиеттері (''жылулық, серпімділік'') атомдардың өзара әсеріне байланысты анықталады. Мысалы, [[графит]]те [[атом]]дар жеке қабаттар түрінде орналасады. Оның көршілес екі қабаты арасындағы қашықтық бір қабаттағы атомдар арасындағы қашықтықтан үлкен болады. Сондықтан, [[деформация]] кезінде графит жеке қабаттар бойынша біртіндеп ыдырайды. Бұл құбылыс графитті қарындаш ретінде пайдалануға мүмкіндік береді. [[File:Gallium crystals.jpg|250pxl|thumb|right| alt=A.| ''[[Галий кристалы]]''.]] == Кристалэлектроника == [[Диффузия]] құбылысы кристалдағы вакансия санына, заттың беріктілігі мен майысқыштығы [[дислокация]]ға, шала өткізгіштердің кедергісі мен өткізгіштігі қоспа атомдарының мөлшері мен атомдық санға тікелей байланысты. Пьезо- және сегнетоэлектрлік кристал [[радиотехника]]да қолданылады. [[Кристалэлектроника]]да, оның ішінде, кванттық электроникада ерекше орын алады. Температураның аздаған өзгерістерін өлшеу үшін пироэлектрлік кристал, механикалық және акустикалық әсерлерді реттеу үшін [[пьезоэлектрик]]тер, [[пьезомагнетик]]тер, [[пьезорезистор]]лар қолданылады. Аса қатты кристал материалдарды өңдеуде және бұрғылау ісінде пайдаланылады. [[Лағыл]], [[сапфир]], [[кристал]] сағат және басқа да дәл аспаптардың негізгі элементі болып есептеледі. Зергерлік істе қымбат асыл тастар (''табиғи және синтет'') пайдаланылады. Қазіргі кезде кристалдар кеңінен қолданылуда.<ref name="source1">"Қазақ энциклопедиясы"</ref>. == Дереккөздер </span>== <references/> {{wikify}} {{Заттың термодинамикалық күйлері}} [[Санат:Кристалдар]] [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Қатты денелер физикасы]] [[Санат:Бейорганикалық химия]] 8j42asm8xxkzzfw0drv0cktdkmiasus 0 29040 3617115 2039274 2026-06-13T16:45:32Z Арай Дүйсекенова 182451 3617115 wikitext text/x-wiki [[File:LGwashingmachine.jpg|thumb|right]] '''Кір Жуғыш Машина'''– [[электр]]лі. Кірлеген бұйымдарды [[үй]] жағдайында жууға лайықталып шығарылады. Кірлеген бұйымдарды ерітінді арқылы жуу, шайқау (қарқынды түрде айналуға мүмкіндік жасайтын [[энергия]] бөлу) әдетте айналып тұратын қалақты [[дискі]] ([[активатор]]) немесе [[барабан]] арқылы жүзеге асады. Кір жуғыш машиналардың [[кір]]ді сықпайтын (СМ типті); біліктің көмегімен қолмен сығатын (СМР типті); жaртылай автоматты-дискілі активаторы және кірді сығатын [[центрифуга]]сы бар екі бакты немесе жалғыз [[бак]]ты барабанды (СМП типті); [[программа]]мен басқарылатын автоматты (әдетте жалғыз бакты барабанды) (СМА типті) түрлері шығарылады. СМ және СМР типті, сондай-ақ екі бакты жартылай автоматты кір жуғыш машиналардың түбі [[көлбеу]], еңіс келеді де, тігінен орналасқан бағы болады. Бактың түбіне немесе қабырғасына орнатылған дискілі активатор машинаның жұмыс органы болып табылады. Ол машина корпусының төменгі жағына орнатылған электродвигательдің күшімен (минутына 600—700 рет) айналады. Машинаның токқа қосылуы сөндіргіш немесе [[таймер]] арқылы жүзеге асады. Таймер тұтқасын белгілі бір уақытқа қойғанда, сәл уақыт өткен соң машина автоматты түрде тоқтайды. Кір суды шлангымен ағызып жібереді немесе насостың көмегімен сорғызып алады. ==СМР типті машиналар== Кірді қолмен сығатын білікпен жабдықталған. Дегенмен бұл әжептәуір [[күш]] жұмсауды керек етеді. Кірді сығу үшін неғұрлым ыңғайлысы — центрифуга; бұл білікке қарағанда кірді екі есе тез құрғатады және 4—5 есе жылдам сығады (жұқа киім-кешектерді кептірмей-ақ бірден үтіктей беруге болады), киім түймесіне зиян келтірмейді. Барабанды типке жататын жалғыз бакты кір жуғыш машиналарда кірді жуу, шайқау мен сығу бір ғана перфорирленген барабанда белгілі бір операциялар саны көрсетіліп, қолмен қойылған программа бойынша жүзеге асады. Перфорирленген барабан кір жуғыш бакта орналасқан, оны кір салынып болғаннан кейін ғана сумен толтырады. Кірдің бұратылып қалуына жол бермес үшін бұйымдарды жуу барысында барабанның бағытын өзгертіп айналуы ескерілген. Жуылған кірдің сығылуы айналу санының көбеюі арқылы жүзеге асады. Жуу процесінің бәрі адамның қатысуынсыз, көрсетілген программа бойынша жүзеге асатын жуғыш автомат—кір жуғыш машиналардың неғұрлым жетілген түрі болып саналады. Жуғыш автоматтарда кірді ніл деп, крахмалдауға, ағартып, антистатикалық өңдеуден өткізуге болады. Кірді ең ұзақ жуу циклының мерзімі, суық суда — 170, ыстық суда—130 минут. Кір жуғыш машиналар құрылымыыа қарай, бір мезгілде 1 кг-нан 4 кг-ға дейін кірді жуып, сыра алады. Пайдалану қуаты, әдетте, 250—600 Вт аралығында, суды ысытыл, кірді кептіретін машиналарда ең жоғарғы тұтыну қуаты 2400 Вт-қа жетеді. Көптеген машиналар «қалыпты»— мақта және кенеп маталарды жуу үшін және «үнемді»— [[жібек]], [[жүн]] және синтетикалық маталарды жуатын екі режиммен жұмыс істейді. Машишаға кір салуды есептеу үшін 2-кестені пайдалануға болады. Кір жуғыш машинашы электр желісіне қосардың алдында оның электр сымының қауіпсіздігіне және машина корпусына [[ток]] келетін бөліктерде тұйықталу жоқтығына көз жеткізу керек. Кір жуғыш машиналарды қолданғанда машина корпусы мен жерге қосқышты (құбырларды, крандарды және т. б.) бір мезгілде ұстауға, су қолмен машинаны желіге қосуға, уақыт көрсететін релені (таймерді) қосып, сөндіруге және режимдерді ауыстыруға болмайды, желіге қосылған машинаны еңкейтіл, суын ауыстыруға болмайды. ==Кірді дискілі активаторы бар машиналарда жуу ережесі== ''Кірді жууға дайындау''. Кірді алдын-ала, матасының түріне қарай — [[мақта]] және [[кенеп]], жүн, жібек, синтетикалық, түсіне қарай—ақ және түсті, кірлеуіне қарай—ақ және көбірек кірлеген деп бөліп алу керек. Киім-кешектің жыртығын жуғанға дейін жамайды, өте жұқа матадан тігілген бұйымдарды, шілтерлі жұқа матадан тігілген дорбаға немесе торлы қалтаға салып жуған жөн. Ақ және болуы шықпайтын түсті бұйымдарды жуардан бұрын 4—10 сағаттай содамен жұмсартылған (бір [[шелек]] суға 2—3 ас қасық) жүн, жібек және синтетикалық бұйымдарды 15—30 минут таза суға салып жібітіп қояды. Крахмалданған нәрселерді суға бөлек салған жөн. Суға салып қоярдан бұрын тым қатты кірлеген жерлерді сабындан немесе сол жерге [[порошок]] сеуіп қойған жөн. Жібіген кірді судан ал арда жақсылан сығу қажет. ''Жуу''. Бактың үстіңгі және ішкі қақпақтарын алу керек. Жуғыш бакта салынған (қысқыш, қосымша [[шланг]] т. б.) заттарды алып, бактың ішін толық босату қажет. Бакты көрсетілген белгіге дейін қажетті температурадағы (матаның типі мен болуына қарай) ақ және болуы шықи айтып, қайнатуға төзімді мақта, кенептен тігілген кірлер үшін 70—90°С; ақ түсті жұқа және осындай манадан тігілген түсті, сондай-ақ жүн, жібек және синтетикалық маталардан тігілген кір үшін 30—40°С температурадағы сумен толтырады. Содан соң банка пышақпен туралған немесе ірі үккішпен ұнтақталып алдын-ала езілген кір сабын (90—100 г.) немесе кір порошогін (орауындағы нұсқауға сүйене отырып) салады. Бұдан кейін машинаны 2—3 минут жүргізеді, бұл уақытта [[порошок]] немесе [[сабын]] толығынан еруі керек. Кірді жуғанда оның әр түрін жеке бөлу шартын ұстанған жөн. Әуелі азырақ ласталған ақ түсті кірлерді, содан соң болуы оңбайтын түсті кірлерді, содан кейін барып болуы шығатын кірлерді жуады. Бір мезгілде бірнеше ірі кірді жуудың қажеті жоқ, одан гөрі 1 — 2 ірі кір мен бірнеше шағындау кірді жуған дұрыс. Кірді жуғыш бакқа активатор айналып тұрғанда, әрқайсысын бөлек-бөлек салу керек. Салынған кір ерітіндіге толығы-мен батып тұруы қажет. Кірді салып болған соң бактың қақпағын жауып қояды. Кенеп, мақта матадан жасалған бұйымдар мек тым қатты кірлеген байымды жуу ұзақтығы «қалыпты» режимде 4—5 минут, жүн, жібек, жұқа ақ түсті кірлер мен трикотаждан тігілген бұйымдарды — «үнемді» режимде 2—3 минут. Синтетикалық заттарды дорбаға салып «үнемді» режимде 1—2 минут жуған жөн. Жуылып жатқан кір үнемі қозғалыста болуы керек. Егер кір айналмай қалса, 1—2 затты алып тастау қажет. Көрсетілген уақыттан артық жууға болмайды, мұндайда кір бұратылып қалады және тез тозады. Егер кірді тағыда жуа түсу керек болса, онда заттарды алып, бұратылғанын жазып, тағы 2—3 минут жууға болады. Бір рет толтырылған суға жуғыш заттарды үстемелен қоса отырып, кірлердің 3—4 бөлетін жууға болады. Түсті кірлерді жуған кезде жуғыш соданы ас содасымен алмастыру ұсынылады. Жуып болғаннан кейін кірді біліктердің арасынан өткізу немесе центрифугаға салып сығу қажет. ''Шайқау және сығу''. Кірді таза су құйылған бакта жуғандағы реттілікті ұстана отырып шайқайды. Кірді машина жұмысының тиісті режимінде активатор айналып тұрғанда бір-бірлеп салған жөн. Шайқайтын кір әбден тазару үшін бакқа жуғандағыдан 0,3—0,5 кг кем салу керек. Кірді кемінде екі рет: алғашқысында жылы (40—50°С), екінші рет салқын (18—20°С) суда шайқаран дұрыс. Әр шайқауға 1—2 минут кетеді. Содан соң кірді сығады. Біліктермен сығу үшін кірді біліктің ұзындығымен бірдей етіп, тегістеп салады, сығу деңгейін біліктер арасындағы саңылаудың өзгеруі жүйелеп тұрады. Центрифугада дегдіту үшін кірді бірдей етіп айналдыра салады, астыңғы жағына жұқа әрі ұсақ заттарды салып, үстінен тығыздау матамен жауып, машина құралдарының комплектісіне кіретін арнайы сақтандырғыш сетканы қояды. Білікпен сыққан кезде су қайтадан жуатын бакқа құйылады, ал ңентрифугадан сыртқа төгуге де болады. Жақсылан сығу үшін кірді біліктердің арасынан екі рет өткізген дұрыс. ==Машинаның күтімі== Кірді жуып болған соң, суын түгелдей ағызып жіберіп, бактың ішіндегі торды тазартады, содан соң бакты, шланг пен насосты ыстық сумен жуады. Активатордың астындағы суды кетіру үшін машинаны құрғақтай 20—30 [[секунд]] жүргізу керек. Содан соң бакты, сығу біліктері мен центрифуганы, сондай-ақ машинаның сыртын құрғатыл сүртеді. Топқа қосатын сымын арнайы бекіткішке не тесігіне орналастырыл, біліктерді (арасы ашық күйінде), шланг пен қысқышты байқа салып, машинаның қақпағын жабады. Машинаның температурасы 5°С-тан төмен бөлмеде болмағаны жөн. Кірді ұзақ уақыт жумаған күнде (2—3 ай бойы) машинаның төменгі жағындағы су ағызатын тығынды ашып, гидросистемадағы судың қалдығын төгіп тастау керек. Қолдалудың барлық ережесін сақтаған кезде кір жуу машинасының қызмет мерзімі 6—8, одан да көп жылдарға созылады.<ref>Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Тұрмыстық техника]] [[Санат:1858 жыл]] {{stub}} 1vi9gl6gm30p4mdoaf25h1di3j6ohvc 3617225 3617115 2026-06-13T18:18:55Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:ArystanbekBot|ArystanbekBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 2039274 wikitext text/x-wiki [[File:LGwashingmachine.jpg|thumb|right]] '''Кір Жуғыш Машина'''– [[электр]]лі. Кірлеген бұйымдарды [[үй]] жағдайында жууға лайықталып шығарылады. Кірлеген бұйымдарды ерітінді арқылы жуу, шайқау (қарқынды түрде айналуға мүмкіндік жасайтын [[энергия]] бөлу) әдетте айналып тұратын қалақты [[дискі]] ([[активатор]]) немесе [[барабан]] арқылы жүзеге асады. Кір жуғыш машиналардың [[кір]]ді сықпайтын (СМ типті); біліктің көмегімен қолмен сығатын (СМР типті); жартылай автоматты-дискілі активаторы және кірді сығатын [[центрифуга]]сы бар екі бакты немесе жалғыз [[бак]]ты барабанды (СМП типті); [[программа]]мен басқарылатын автоматты (әдетте жалғыз бакты барабанды) (СМА типті) түрлері шығарылады. СМ және СМР типті, сондай-ақ екі бакты жартылай автоматты кір жуғыш машиналардың түбі [[көлбеу]], еңіс келеді де, тігінен орналасқан бағы болады. Бактың түбіне немесе қабырғасына орнатылған дискілі активатор машинаның жұмыс органы болып табылады. Ол машина корпусының төменгі жағына орнатылған электродвигательдің күшімен (минутына 600—700 рет) айналады. Машинаның токқа қосылуы сөндіргіш немесе [[таймер]] арқылы жүзеге асады. Таймер тұтқасын белгілі бір уақытқа қойғанда, сәл уақыт өткен соң машина автоматты түрде тоқтайды. Кір суды шлангымен ағызып жібереді немесе насостың көмегімен сорғызып алады. ==СМР типті машиналар== Кірді қолмен сығатын білікпен жабдықталған. Дегенмен бұл әжептәуір [[күш]] жұмсауды керек етеді. Кірді сығу үшін неғұрлым ыңғайлысы — центрифуга; бұл білікке қарағанда кірді екі есе тез құрғатады және 4—5 есе жылдам сығады (жұқа киім-кешектерді кептірмей-ақ бірден үтіктей беруге болады), киім түймесіне зиян келтірмейді. Барабанды типке жататын жалғыз бакты кір жуғыш машиналарда кірді жуу, шайқау мен сығу бір ғана перфорирленген барабанда белгілі бір операциялар саны көрсетіліп, қолмен қойылған программа бойынша жүзеге асады. Перфорирленген барабан кір жуғыш бакта орналасқан, оны кір салынып болғаннан кейін ғана сумен толтырады. Кірдің бұратылып қалуына жол бермес үшін бұйымдарды жуу барысында барабанның бағытын өзгертіп айналуы ескерілген. Жуылған кірдің сығылуы айналу санының көбеюі арқылы жүзеге асады. Жуу процесінің бәрі адамның қатысуынсыз, көрсетілген программа бойынша жүзеге асатын жуғыш автомат—кір жуғыш машиналардың неғұрлым жетілген түрі болып саналады. Жуғыш автоматтарда кірді ніл деп, крахмалдауға, ағартып, антистатикалық өңдеуден өткізуге болады. Кірді ең ұзақ жуу циклының мерзімі, суық суда — 170, ыстық суда—130 минут. Кір жуғыш машиналар құрылымыыа қарай, бір мезгілде 1 кг-нан 4 кг-ға дейін кірді жуып, сыра алады. Пайдалану қуаты, әдетте, 250—600 Вт аралығында, суды ысытыл, кірді кептіретін машиналарда ең жоғарғы тұтыну қуаты 2400 Вт-қа жетеді. Көптеген машиналар «қалыпты»— мақта және кенеп маталарды жуу үшін және «үнемді»— [[жібек]], [[жүн]] және синтетикалық маталарды жуатын екі режиммен жұмыс істейді. Машишаға кір салуды есептеу үшін 2-кестені пайдалануға болады. Кір жуғыш машинашы электр желісіне қосардың алдында оның электр сымының қауіпсіздігіне және машина корпусына [[ток]] келетін бөліктерде тұйықталу жоқтығына көз жеткізу керек. Кір жуғыш машиналарды қолданғанда машина корпусы мен жерге қосқышты (құбырларды, крандарды және т. б.) бір мезгілде ұстауға, су қолмен машинаны желіге қосуға, уақыт көрсететін релені (таймерді) қосып, сөндіруге және режимдерді ауыстыруға болмайды, желіге қосылған машинаны еңкейтіл, суын ауыстыруға болмайды. ==Кірді дискілі активаторы бар машиналарда жуу ережесі== ''Кірді жууға дайындау''. Кірді алдын-ала, матасының түріне қарай — [[мақта]] және [[кенеп]], жүн, жібек, синтетикалық, түсіне қарай—ақ және түсті, кірлеуіне қарай—ақ және көбірек кірлеген деп бөліп алу керек. Киім-кешектің жыртығын жуғанға дейін жамайды, өте жұқа матадан тігілген бұйымдарды, шілтерлі жұқа матадан тігілген дорбаға немесе торлы қалтаға салып жуған жөн. Ақ және болуы шықпайтын түсті бұйымдарды жуардан бұрын 4—10 сағаттай содамен жұмсартылған (бір [[шелек]] суға 2—3 ас қасық) жүн, жібек және синтетикалық бұйымдарды 15—30 минут таза суға салып жібітіп қояды. Крахмалданған нәрселерді суға бөлек салған жөн. Суға салып қоярдан бұрын тым қатты кірлеген жерлерді сабындан немесе сол жерге [[порошок]] сеуіп қойған жөн. Жібіген кірді судан ал арда жақсылан сығу қажет. ''Жуу''. Бактың үстіңгі және ішкі қақпақтарын алу керек. Жуғыш бакта салынған (қысқыш, қосымша [[шланг]] т. б.) заттарды алып, бактың ішін толық босату қажет. Бакты көрсетілген белгіге дейін қажетті температурадағы (матаның типі мен болуына қарай) ақ және болуы шықи айтып, қайнатуға төзімді мақта, кенептен тігілген кірлер үшін 70—90°С; ақ түсті жұқа және осындай манадан тігілген түсті, сондай-ақ жүн, жібек және синтетикалық маталардан тігілген кір үшін 30—40°С температурадағы сумен толтырады. Содан соң банка пышақпен туралған немесе ірі үккішпен ұнтақталып алдын-ала езілген кір сабын (90—100 г.) немесе кір порошогін (орауындағы нұсқауға сүйене отырып) салады. Бұдан кейін машинаны 2—3 минут жүргізеді, бұл уақытта [[порошок]] немесе [[сабын]] толығынан еруі керек. Кірді жуғанда оның әр түрін жеке бөлу шартын ұстанған жөн. Әуелі азырақ ласталған ақ түсті кірлерді, содан соң болуы оңбайтын түсті кірлерді, содан кейін барып болуы шығатын кірлерді жуады. Бір мезгілде бірнеше ірі кірді жуудың қажеті жоқ, одан гөрі 1 — 2 ірі кір мен бірнеше шағындау кірді жуған дұрыс. Кірді жуғыш бакқа активатор айналып тұрғанда, әрқайсысын бөлек-бөлек салу керек. Салынған кір ерітіндіге толығы-мен батып тұруы қажет. Кірді салып болған соң бактың қақпағын жауып қояды. Кенеп, мақта матадан жасалған бұйымдар мек тым қатты кірлеген байымды жуу ұзақтығы «қалыпты» режимде 4—5 минут, жүн, жібек, жұқа ақ түсті кірлер мен трикотаждан тігілген бұйымдарды — «үнемді» режимде 2—3 минут. Синтетикалық заттарды дорбаға салып «үнемді» режимде 1—2 минут жуған жөн. Жуылып жатқан кір үнемі қозғалыста болуы керек. Егер кір айналмай қалса, 1—2 затты алып тастау қажет. Көрсетілген уақыттан артық жууға болмайды, мұндайда кір бұратылып қалады және тез тозады. Егер кірді тағыда жуа түсу керек болса, онда заттарды алып, бұратылғанын жазып, тағы 2—3 минут жууға болады. Бір рет толтырылған суға жуғыш заттарды үстемелен қоса отырып, кірлердің 3—4 бөлетін жууға болады. Түсті кірлерді жуған кезде жуғыш соданы ас содасымен алмастыру ұсынылады. Жуып болғаннан кейін кірді біліктердің арасынан өткізу немесе центрифугаға салып сығу қажет. ''Шайқау және сығу''. Кірді таза су құйылған бакта жуғандағы реттілікті ұстана отырып шайқайды. Кірді машина жұмысының тиісті режимінде активатор айналып тұрғанда бір-бірлеп салған жөн. Шайқайтын кір әбден тазару үшін бакқа жуғандағыдан 0,3—0,5 кг кем салу керек. Кірді кемінде екі рет: алғашқысында жылы (40—50°С), екінші рет салқын (18—20°С) суда шайқаран дұрыс. Әр шайқауға 1—2 минут кетеді. Содан соң кірді сығады. Біліктермен сығу үшін кірді біліктің ұзындығымен бірдей етіп, тегістеп салады, сығу деңгейін біліктер арасындағы саңылаудың өзгеруі жүйелеп тұрады. Центрифугада дегдіту үшін кірді бірдей етіп айналдыра салады, астыңғы жағына жұқа әрі ұсақ заттарды салып, үстінен тығыздау матамен жауып, машина құралдарының комплектісіне кіретін арнайы сақтандырғыш сетканы қояды. Білікпен сыққан кезде су қайтадан жуатын бакқа құйылады, ал ңентрифугадан сыртқа төгуге де болады. Жақсылан сығу үшін кірді біліктердің арасынан екі рет өткізген дұрыс. ==Машинаның күтімі== Кірді жуып болған соң, суын түгелдей ағызып жіберіп, бактың ішіндегі торды тазартады, содан соң бакты, шланг пен насосты ыстық сумен жуады. Активатордың астындағы суды кетіру үшін машинаны құрғақтай 20—30 [[секунд]] жүргізу керек. Содан соң бакты, сығу біліктері мен центрифуганы, сондай-ақ машинаның сыртын құрғатыл сүртеді. Топқа қосатын сымын арнайы бекіткішке не тесігіне орналастырыл, біліктерді (арасы ашық күйінде), шланг пен қысқышты байқа салып, машинаның қақпағын жабады. Машинаның температурасы 5°С-тан төмен бөлмеде болмағаны жөн. Кірді ұзақ уақыт жумаған күнде (2—3 ай бойы) машинаның төменгі жағындағы су ағызатын тығынды ашып, гидросистемадағы судың қалдығын төгіп тастау керек. Қолдалудың барлық ережесін сақтаған кезде кір жуу машинасының қызмет мерзімі 6—8, одан да көп жылдарға созылады.<ref>Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Тұрмыстық техника]] [[Санат:1858 жыл]] {{stub}} 0dhr5fz93zhupp9h058a1wqx1hl2kdd 0 35305 3617154 3105166 2026-06-13T17:23:11Z Арай Дүйсекенова 182451 3617154 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Ащышиөзек өзені |шынайы атауы = |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы = 80 |су алабының ауданы = |су алабы = [[Түндік (өзен)|Түндік]] өзені |өзендердің су алабы = |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = [[Арқалық (тау, Қарқаралы ауданы)|Арқалық]] тауы |бастауының орны = |бастауының биіктігі = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |сағасы = [[Түндік (өзен)|Түндік]] өзені |сағасының орны = |сағасының биіктігі = |m_lat_dir = |m_lat_deg = 49|m_lat_min =38 |m_lat_sec =00 |m_lon_dir = |m_lon_deg = 76|m_lon_min =31 |m_lon_sec =55 |еңістігі = |ел = [[Қазақстан]] |аймақ = [[Қарағанды облысы]] [[Қарқаралы ауданы]] |commons = }} '''Ащышиөзек''' – [[Түндік (өзен)|Түндік]] өзенінің оң саласы. == Географиялық орны == [[Қарағанды облысы]] [[Қарқаралы ауданы]] жeрімен ағып өтеді. == Бастауы == [[Арқалық (тау, Қарқаралы ауданы)|Арқалық]] тауының оңтүстік-батыс беткейіндегі бұлақтан басталады. == Гидрологиясы == Ұзындығы 80 км. Бастапқыда Тоқтысу, орта ағысы Шабасшиөзек, төменгі ағысы Ащышиөзек деп аталды. Таулы-тасты жерді жарып өтеді. Қарашада суы қатып, сәуірде мұзы ериді. Ащыөзек жайылмасы шөбі шүйгін шабындықтар.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор [[Нысанбаев Әбдімәлік|Ә. Нысанбаев]] – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қарқаралы ауданы өзендері]] [[Санат:Ертіс су алабы]] qrx7gbg28itwdck0jlbyx5igwlcp5zu 3617195 3617154 2026-06-13T18:14:07Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Салиха|Салиха]] соңғы нұсқасына қайтарды 3105166 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Ащышиөзек өзені |шынайы атауы = |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы = 80 |су алабының ауданы = |су алабы = [[Түндік (өзен)|Түндік]] өзені |өзендердің су алабы = |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = [[Арқалық (тау, Қарқаралы ауданы)|Арқалық]] тауы |бастауының орны = |бастауының биіктігі = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |сағасы = [[Түндік (өзен)|Түндік]] өзені |сағасының орны = |сағасының биіктігі = |m_lat_dir = |m_lat_deg = 49|m_lat_min =38 |m_lat_sec =00 |m_lon_dir = |m_lon_deg = 76|m_lon_min =31 |m_lon_sec =55 |еңістігі = |ел = [[Қазақстан]] |аймақ = [[Қарағанды облысы]] [[Қарқаралы ауданы]] |commons = }} '''Ащышиөзек''' – [[Түндік (өзен)|Түндік]] өзенінің оң саласы. == Географиялық орны == [[Қарағанды облысы]] [[Қарқаралы ауданы]] жерімен ағып өтеді. == Бастауы == [[Арқалық (тау, Қарқаралы ауданы)|Арқалық]] тауының оңтүстік-батыс беткейіндегі бұлақтан басталады. == Гидрологиясы == Ұзындығы 80 км. Бастапқыда Тоқтысу, орта ағысы Шабасшиөзек, төменгі ағысы Ащышиөзек деп аталды. Таулы-тасты жерді жарып өтеді. Қарашада суы қатып, сәуірде мұзы ериді. Ащыөзек жайылмасы шөбі шүйгін шабындықтар.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор [[Нысанбаев Әбдімәлік|Ә. Нысанбаев]] – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қарқаралы ауданы өзендері]] [[Санат:Ертіс су алабы]] r6b12s9we31vjluh1zwsn72kdc9fpev 0 35926 3617212 2448178 2026-06-13T18:17:37Z Арай Дүйсекенова 182451 3617212 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Бұзаубас балық | image = Rhinogobiops nicholsii; Blackeye goby.jpg | image_caption = ''[[Rhinogobiops nicholsii]]'' |regnum = [[Жануарлар]] |phylum = [[Хордалылар]] |superclassis = [[Сүйекті балықтар]] |classis = [[Actinopterygii]] |ordo = [[Алабұғатәрізділер]] | subordo = [[Gobioidei]] | familia = '''Gobiidae''' | familia_authority = [[Georges Cuvier|G. Cuvier]], 1816 | subdivision_ranks = | subdivision = }} '''Бұзаубас балық''' ({{lang-la|Gobiidae}}) – [[алабұға тәрізділер]] отрядына жатады. Негізінен тропиктік және субтропиктік белдеулердің суларында тараған. 200-дей туысы, 600-дей түрі белгілі. Дене тұрқы 10 мм-ден 20 – 35 см-ге дейін. [[Қазақстан]]да 32 түрі бар, олардың көпшілігі [[Каспий]], [[Арал]] теңіздерінде кездеседі. [[Дене]] тұрқы 50 см-ден аспайды, көбісі ұсaқ. Бұзаубас балықтың құрсақ қанаттары бірігіп, сорғыш қанатқа айналған, кейбірінің [[арқа]] және құйрық қанаттарының түбінде қара дақтары болады, бүйірі қысыңқы, көздері басының үстіне жақын, торсылдағы болмайды; 4 – 5 жыл тіршілік етеді. 1 – 4 жылда жыныстық жағынан жетіледі. [[Көктем]]де уылдырығын (10 мыңға дейін) су түбіндегі ұяға шашады, оны [[аталық]]тары қорғайды. Бұзаубас балықтар негізінен [[омыртқасыздар]]мен қоректенеді, ішінде [[жыртқыштар]]ы да, [[планктон]]мен қоректенетіндері де бар. [[Қазақстан]]да 2 түрінің (Каспий жұмырбасы мен құмдауыт) кәсіптік маңызы бар.<ref>«Батыс Қазақстан облысы» энциклопедиясы, Алматы, 2002;</ref><ref name="source1">Қазақ Энциклопедиясы</ref> == Дереккөздер== <references/> [[Санат:Алабұғатәрізділер]] {{stub}} k716egoo5rouwilxaehnyepidlll4vv 3617228 3617212 2026-06-13T18:19:43Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:GanS NIS|GanS NIS]] соңғы нұсқасына қайтарды 2448178 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Бұзаубас балық | image = Rhinogobiops nicholsii; Blackeye goby.jpg | image_caption = ''[[Rhinogobiops nicholsii]]'' |regnum = [[Жануарлар]] |phylum = [[Хордалылар]] |superclassis = [[Сүйекті балықтар]] |classis = [[Actinopterygii]] |ordo = [[Алабұғатәрізділер]] | subordo = [[Gobioidei]] | familia = '''Gobiidae''' | familia_authority = [[Georges Cuvier|G. Cuvier]], 1816 | subdivision_ranks = | subdivision = }} '''Бұзаубас балық''' ({{lang-la|Gobiidae}}) – [[алабұға тәрізділер]] отрядына жатады. Негізінен тропиктік және субтропиктік белдеулердің суларында тараған. 200-дей туысы, 600-дей түрі белгілі. Дене тұрқы 10 мм-ден 20 – 35 см-ге дейін. [[Қазақстан]]да 32 түрі бар, олардың көпшілігі [[Каспий]], [[Арал]] теңіздерінде кездеседі. [[Дене]] тұрқы 50 см-ден аспайды, көбісі ұсақ. Бұзаубас балықтың құрсақ қанаттары бірігіп, сорғыш қанатқа айналған, кейбірінің [[арқа]] және құйрық қанаттарының түбінде қара дақтары болады, бүйірі қысыңқы, көздері басының үстіне жақын, торсылдағы болмайды; 4 – 5 жыл тіршілік етеді. 1 – 4 жылда жыныстық жағынан жетіледі. [[Көктем]]де уылдырығын (10 мыңға дейін) су түбіндегі ұяға шашады, оны [[аталық]]тары қорғайды. Бұзаубас балықтар негізінен [[омыртқасыздар]]мен қоректенеді, ішінде [[жыртқыштар]]ы да, [[планктон]]мен қоректенетіндері де бар. [[Қазақстан]]да 2 түрінің (Каспий жұмырбасы мен құмдауыт) кәсіптік маңызы бар.<ref>«Батыс Қазақстан облысы» энциклопедиясы, Алматы, 2002;</ref><ref name="source1">Қазақ Энциклопедиясы</ref> == Дереккөздер== <references/> [[Санат:Алабұғатәрізділер]] {{stub}} h1iffothqikom4yyjlsczd85rjndsvh 3617232 3617228 2026-06-13T18:25:10Z 1nter pares 146705 3617232 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Бұзаубас балық | image = Rhinogobiops nicholsii; Blackeye goby.jpg | image_caption = ''[[Rhinogobiops nicholsii]]'' |regnum = [[Жануарлар]] |phylum = [[Хордалылар]] |superclassis = [[Сүйекті балықтар]] |classis = [[Actinopterygii]] |ordo = [[Алабұғатәрізділер]] | subordo = [[Gobioidei]] | familia = '''Gobiidae''' | familia_authority = [[Georges Cuvier|G. Cuvier]], 1816 | subdivision_ranks = | subdivision = }} '''Бұзаубас балық''' ({{lang-la|Gobiidae}}) — [[алабұға тәрізділер]] отрядына жатады. Негізінен тропиктік және субтропиктік белдеулердің суларында тараған. 200-дей туысы, 600-дей түрі белгілі. Дене тұрқы 10 мм-ден 20 – 35 см-ге дейін. [[Қазақстан]]да 32 түрі бар, олардың көпшілігі [[Каспий]], [[Арал]] теңіздерінде кездеседі. [[Дене]] тұрқы 50 см-ден аспайды, көбісі ұсақ. Бұзаубас балықтың құрсақ қанаттары бірігіп, сорғыш қанатқа айналған, кейбірінің [[арқа]] және құйрық қанаттарының түбінде қара дақтары болады, бүйірі қысыңқы, көздері басының үстіне жақын, торсылдағы болмайды; 4 – 5 жыл тіршілік етеді. 1 – 4 жылда жыныстық жағынан жетіледі. [[Көктем]]де уылдырығын (10 мыңға дейін) су түбіндегі ұяға шашады, оны [[аталық]]тары қорғайды. Бұзаубас балықтар негізінен [[омыртқасыздар]]мен қоректенеді, ішінде [[жыртқыштар]]ы да, [[планктон]]мен қоректенетіндері де бар. [[Қазақстан]]да 2 түрінің (Каспий жұмырбасы мен құмдауыт) кәсіптік маңызы бар.<ref>«Батыс Қазақстан облысы» энциклопедиясы, Алматы, 2002;</ref><ref name="source1">Қазақ Энциклопедиясы</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{stub}} [[Санат:Алабұғатәрізділер]] c1o3lfp7pgchluce94ydt88rmn0kyze 0 44184 3617160 2089701 2026-06-13T17:25:39Z Арай Дүйсекенова 182451 3617160 wikitext text/x-wiki '''Мұсайынов''' Шәймерден (1897, [[Астрахан ауданы]] Новочеркасское ауылы– 1978) – шопан, Социалистiк Еңбек Ері (1948). 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Соғысқа дейін [[қой]] фермасының бригадирі болып жұмыс істеген. Әскер қатарынан оралған соң туған ауылында аға шопан болып, өте жoғары еңбек көрсеткіштеріне қол жеткізген. 1958 жылы зейнеткерлік демалысқа шыққан. ==Дереккөздер</span>== «Ақмола облысы» энциклопедиясы {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] {{stub}} 9o0mj4056k5kc1io0wz071zt33fqvqv 3617191 3617160 2026-06-13T18:13:44Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:ArystanbekBot|ArystanbekBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 2089701 wikitext text/x-wiki '''Мұсайынов''' Шәймерден (1897, [[Астрахан ауданы]] Новочеркасское ауылы– 1978) – шопан, Социалистiк Еңбек Ері (1948). 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Соғысқа дейін [[қой]] фермасының бригадирі болып жұмыс істеген. Әскер қатарынан оралған соң туған ауылында аға шопан болып, өте жоғары еңбек көрсеткіштеріне қол жеткізген. 1958 жылы зейнеткерлік демалысқа шыққан. ==Дереккөздер</span>== «Ақмола облысы» энциклопедиясы {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] {{stub}} akeyl68u1emykgpqcyzr956gy2lqsuf 0 46249 3617404 3094770 2026-06-14T08:36:46Z Nurken 111493 3617404 wikitext text/x-wiki '''Гилен Васильевич Цой''' ([[маусым]] [[1920 жыл|1920]], [[Владивосток]], [[РКФСР]]<ref name="altyn-arqa">{{кітап|тақырыбы=Алтын арқа: Ақмола облысы |баспасы=Казинпресс |жыл=2002 |қала=Көкшетау |авторы=Дильдяев, Г. |беттері=280 |isbn=5-87376-044-6 |беті=199}}</ref> – [[21 ақпан]] [[2014 жыл|2014]]) — кеңестік және қазақстандық ғалым, медицина ғылымының докторы, [[профессор]], Қазақстанның еңбек сіңірген дәрігері, [[Астана]] қаласының құрметті азаматы. == Өмірбаяны == * Қырым медицина институтын бітірген (1944). * 1946 жылы Ақмолаға көшеді.<ref name="altyn-arqa" /> * 1947 жылы [[Ақмола облысы]] ауруханасында бас хирург болып жұмыс істеді. * [[Ақмола медицина академиясы]]нда кафедра меңгерушісі болып қызмет жасаған. == Жеке өмірі == Наталья Ивановнаға үйленген болатын. Екі ұлы, Игорь мен Олег, бар.<ref name="altyn-arqa" /> == Марапаттары == * Октябрь революциясы * [[Еңбек Қызыл Ту]] * «Құрмет белгісі» ордендерімен, [[медаль]]дармен марапатталған.<ref>''[[Қазақ Энциклопедиясы|Қазақ ұлттық энциклопедиясы]]''</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} {{DEFAULTSORT:Цой, Гилен Васильевич}} [[Санат:1920 жылы туғандар]] [[Санат:Владивостокта туғандар]] [[Санат:2014 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:21 ақпанда қайтыс болғандар]] [[Санат:Астанада қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан дәрігерлері]] [[Санат:Медицина ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген дәрігерлері]] [[Санат:Астананың құрметті азаматтары]] [[Санат:Астана мемлекеттік медициналық академиясының профессорлары]] [[Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері]] [[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]] [[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]] i6cdde8mgw4tglrckvqbea1kqcbxlgd 3617405 3617404 2026-06-14T08:37:03Z Nurken 111493 3617405 wikitext text/x-wiki '''Гилен Васильевич Цой''' ([[маусым]] [[1920 жыл|1920]], [[Владивосток]], [[РКФСР]]<ref name="altyn-arqa">{{кітап|тақырыбы=Алтын арқа: Ақмола облысы |баспасы=Казинпресс |жыл=2002 |қала=Көкшетау |авторы=Дильдяев, Г. |беттері=280 |isbn=5-87376-044-6 |беті=199}}</ref> – [[21 ақпан]] [[2014 жыл|2014]], [[Астана]]) — кеңестік және қазақстандық ғалым, медицина ғылымының докторы, [[профессор]], Қазақстанның еңбек сіңірген дәрігері, [[Астана]] қаласының құрметті азаматы. == Өмірбаяны == * Қырым медицина институтын бітірген (1944). * 1946 жылы Ақмолаға көшеді.<ref name="altyn-arqa" /> * 1947 жылы [[Ақмола облысы]] ауруханасында бас хирург болып жұмыс істеді. * [[Ақмола медицина академиясы]]нда кафедра меңгерушісі болып қызмет жасаған. == Жеке өмірі == Наталья Ивановнаға үйленген болатын. Екі ұлы, Игорь мен Олег, бар.<ref name="altyn-arqa" /> == Марапаттары == * Октябрь революциясы * [[Еңбек Қызыл Ту]] * «Құрмет белгісі» ордендерімен, [[медаль]]дармен марапатталған.<ref>''[[Қазақ Энциклопедиясы|Қазақ ұлттық энциклопедиясы]]''</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} {{DEFAULTSORT:Цой, Гилен Васильевич}} [[Санат:1920 жылы туғандар]] [[Санат:Владивостокта туғандар]] [[Санат:2014 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:21 ақпанда қайтыс болғандар]] [[Санат:Астанада қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан дәрігерлері]] [[Санат:Медицина ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген дәрігерлері]] [[Санат:Астананың құрметті азаматтары]] [[Санат:Астана мемлекеттік медициналық академиясының профессорлары]] [[Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері]] [[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]] [[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]] pxfsx31e5gv80e1fpamnrqz7t1rv9ne 0 48708 3617119 3326914 2026-06-13T16:47:05Z Арай Дүйсекенова 182451 3617119 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы =Баубек батыр ауылы |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =|lat_min =|lat_sec = |lon_deg =|lon_min =|lon_sec = |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Ақмола облысы |кестедегі облыс = Ақмола облысы{{!}}Ақмола |ауданы = Жақсы ауданы |кестедегі аудан = Жақсы ауданы{{!}}Жақсы |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Есіл ауылдық округі (Жақсы ауданы){{!}}Есіл |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Қызылту'' |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны =108 |санақ жылы = 1999 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Баубек батыр ауылы''' – [[Ақмола облысы]] [[Жақсы ауданы]], [[Есіл ауылдық округі (Жақсы ауданы)|Есіл ауылдық округі]] құрамында болған ауыл, [[2006 жыл|2006]] жылы таратылған. == Географиялық орны == Аудан орталығы — [[Жақсы (ауыл)|Жақсы]] ауылынан оңтүстікке қарай, Есіл өзенінің oң жағалауында орналасқан. == Тарихы == Бұрын "Қызыл Ту" ауылы болып аталған, [[1993 жыл|1993]] жылы [[Баубек батыр]]дың есімі берілген (<small>[[Ақмола облысы]] әкімдігінің 2006 жылы 29-қыркүйектегі №а-8/314 Қаулысы және облыстық Мәслихаттың 2006 жылы 29-қыркүйектегі «[[Ақмола облысы]] [[Қорғалжын ауданы|Қорғалжын]] және [[Жақсы ауданы|Жақсы]] аудандарының әкімшілік-аумақтық құрылымына өзгерістер енгізу туралы» шешімі бойынша</small>).<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, II том</ref> == Халқы == [[1999 жыл|1999 жылы]] тұрғындар саны 108 адамды (54 ер адам және 54 әйел адам) құрады.<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Жақсы ауданы елді мекендері}} [[Санат:Жақсы ауданы таратылған елді мекендері]] jp6bpv7so51egu1rx97lp73lh7qxaid 3617221 3617119 2026-06-13T18:18:38Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3326914 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы =Баубек батыр ауылы |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =|lat_min =|lat_sec = |lon_deg =|lon_min =|lon_sec = |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Ақмола облысы |кестедегі облыс = Ақмола облысы{{!}}Ақмола |ауданы = Жақсы ауданы |кестедегі аудан = Жақсы ауданы{{!}}Жақсы |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Есіл ауылдық округі (Жақсы ауданы){{!}}Есіл |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Қызылту'' |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны =108 |санақ жылы = 1999 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Баубек батыр ауылы''' – [[Ақмола облысы]] [[Жақсы ауданы]], [[Есіл ауылдық округі (Жақсы ауданы)|Есіл ауылдық округі]] құрамында болған ауыл, [[2006 жыл|2006]] жылы таратылған. == Географиялық орны == Аудан орталығы — [[Жақсы (ауыл)|Жақсы]] ауылынан оңтүстікке қарай, Есіл өзенінің оң жағалауында орналасқан. == Тарихы == Бұрын "Қызыл Ту" ауылы болып аталған, [[1993 жыл|1993]] жылы [[Баубек батыр]]дың есімі берілген (<small>[[Ақмола облысы]] әкімдігінің 2006 жылы 29-қыркүйектегі №а-8/314 Қаулысы және облыстық Мәслихаттың 2006 жылы 29-қыркүйектегі «[[Ақмола облысы]] [[Қорғалжын ауданы|Қорғалжын]] және [[Жақсы ауданы|Жақсы]] аудандарының әкімшілік-аумақтық құрылымына өзгерістер енгізу туралы» шешімі бойынша</small>).<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, II том</ref> == Халқы == [[1999 жыл|1999 жылы]] тұрғындар саны 108 адамды (54 ер адам және 54 әйел адам) құрады.<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Жақсы ауданы елді мекендері}} [[Санат:Жақсы ауданы таратылған елді мекендері]] cyt4fw82ntzw6w2gx6unw9k0rgnr70z 0 49881 3617237 3462356 2026-06-13T19:07:08Z MuratbekErkebulan 162992 3617237 wikitext text/x-wiki '''Елді мекендер:''' * [[Тоғанас (Ақмола облысы)|Тоғанас]] — [[Ақмола облысы]] [[Егіндікөл ауданы]]ндағы ауыл. * [[Тоғанас (Батыс Қазақстан облысы)|Тоғанас]] — [[Батыс Қазақстан облысы]] [[Сырым ауданы]]ндағы ауыл. * [[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)|Тоғанас]] — [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Ұлан ауданы]]ндағы ауыл. '''Басқа мағыналар:''' * [[Тоғанас батыр Бәйтікұлы|Тоғанас Бәйтікұлы]] — батыр, би. {{айрық}} 81laahtlek4skpnnh4ktjkx54oo3f7j 0 54550 3617126 3280093 2026-06-13T16:52:57Z Арай Дүйсекенова 182451 3617126 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Ақмешіт ауылдық округі |Облысы = Қарағанды облысы |Ауданы = [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра ауданы]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Ақмешіт (Қарағанды облысы)|Ақмешіт]] |Енеді = 2 ауыл |Тұрғыны = {{құлдырау}}614 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = |Әкімі = |Телефон коды = |Пошта индексі = }} '''Ақмешіт ауылдық округі''' – [[Қарағанды облысы]] [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра ауданы]]ндағы әкімшілік бірлік. [[2018 жыл]]ға дейін ''Захар ауылдық округі'' деп аталған.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V18K0004692 Қарағанды облысының кейбір әкімшілік - аумақтық бірліктері мен елді мекендердің құрамдас бөліктеріне атау беру және қайта атау туралы]</ref> == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Ақмешіт (Қарағанды облысы)|Ақмешіт]], [[Қантай]] ауылдары кіреді. Орталығы – Ақмешіт ауылы.<ref name="«source1»">«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том</ref> {| class="wikitable" |+ Халқының саны (2009, 2021)<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- ! Елді мекен !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- | [[Ақмешіт (Қарағанды облысы)|Ақмешіт]] ауылы ||684 ||{{құлдырау}}431 ||63 ||322 ||{{құлдырау}}212 ||65,8 ||362 ||{{құлдырау}}219 ||60,5 |- | [[Қантай]] ауылы ||276 ||{{құлдырау}}183 ||66,3 ||146 ||{{құлдырау}}97 ||66,4 ||130 ||{{құлдырау}}86 ||66,2 |- | '''Жалпы саны''' ||960 ||{{құлдырау}}614 ||64 ||468 ||{{құлдырау}}309 ||66 ||492 ||{{құлдырау}}305 ||62 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Нұра ауданы ауылдық округтері}} [[Санат:Нұра ауданы ауылдық округтері]] 8t5tu92w0xcruawkxj9m5bvo3xpocwp 0 58343 3617095 3557021 2026-06-13T15:53:10Z ~2026-34940-35 182457 /* */ 3617095 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Койчуылды |сурет = Койчуылды.jpg |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =43 |lat_min = 10|lat_sec = 25 |lon_deg =76|lon_min = 46|lon_sec =08 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Алматы облысы |кестедегі облыс = Алматы облысы{{!}}Алматы |ауданы = Қарасай |кестедегі аудан = Қарасай ауданы{{!}}Қарасай |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Райымбек ауылдық округі{{!}}Райымбек |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}8615 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Қырғауылды''' — [[Алматы облысы]] [[Қарасай ауданы]] [[Райымбек ауылдық округі]] құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == Аудан орталығы - [[Қаскелең]] қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 14 км-дей жерде, [[Іле Алатауы]]ның бөктерінде. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||2581||{{өсім}}3642 ||{{өсім}}8615 ||236,5 ||1799 ||{{өсім}}4278 ||237,8 ||1843 ||{{өсім}}4337 ||235,3 |} == Тарихы == Ауыл [[1963 жыл|1963]]-[[1997 жыл|1997]] жылдары Алматы мал дәрігерлік институтының “Ақсай” оқу-тәжірибе шарасының орталығы болып келді. 1997 жылы Қырғауылдыда бірнеше шаруа қожалықтары құрылған.<ref>[[Қазақ энциклопедиясы]] </ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қарасай ауданы елді мекендері}} [[Санат:Қарасай ауданы елді мекендері]] nyp4fwkq3sj0jx0jruts5jr1c99p52t 0 81055 3617383 3610779 2026-06-14T07:46:56Z Nurken 111493 /* */ 3617383 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} [[Сурет:75 36303b9330414b-33.jpg|thumb|200px]] '''Кәкімбек Салықов''' ([[22 қаңтар]] [[1932 жыл|1932]], [[Еңбек]] ауылы, қазіргі [[Шал ақын ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]] – [[27 қараша]] [[2013 жыл|2013]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет және қоғам қайраткері, ақын, [[Көкшетау]] қаласының құрметті азаматы.<ref>{{кітап|тақырыбы=Алтын арқа: Ақмола облысы |баспасы=Казинпресс |жыл=2002 |қала=Көкшетау |авторы=Дильдяев, Г. |беттері=280 |isbn=5-87376-044-6 |беті=175}}</ref> [[Арғын]] тайпасының [[Қарауыл руы|Қарауыл]] руынан шыққан. 1947 жылы [[Көкшетау]] қаласындағы N21 мектепте орташа білім алып, 1950 жылы Сырымбет тауы бөктерінде Казгородок қазақ орта мектебін бітірді. 1955 жылы Мәскеудің түсті металлургия және алтын институтын бітіргеннен кейін [[Жезқазған]] кенішінде кен мастері, участке бастығы, К.И.Сәтбаев атындағы кен-металлургия комбинаты парткомының хатшысы, Қазақстан КП қалалық комитетінің бірінші хатшысы, Жезқазған комитетінің екінші хатшысы қызметін атқарды. 1975 жылдан КОКП Орталық Комитетінің аппаратында инспек-тор болып қызмет істейді. 1984 жылы Өзбекстан КПОК-нің бюро мүшесі, Қарақалпақ облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы, одан кейін Кеңестер Одағы Жоғарғы кеңесінің экология комитетінің төрағасы, Жоғарғы кеңестің Президиум мүшесі қызметтерін атқарды. Алғашқы өлеңдер жинағы «Сыр» 1977 жылы жарық көрді. Сол жылы «Жезкиік» атты жыр жинағы орыс тіліне аударылып жарияланды. 1981 жылы «Қырғызстан» баспасы оның «Нұрлы күндер» кітабын қырғыз тілінде, 1983 жылы Ғафур Ғүлам баспасы «Жезкиік» жинағын өзбек тілінде шығарды. «Букетовке реквием», «Эдельвейс», «Ғасырға тең бір мезет», «Че Гевара» атты поэмалары орыс тіліне аударылды. К.Салықов — «Дала», «Қыран-дар», «Гәкку», «Жезкиік», «Еңлікғүл», «Тәттімбет», «Домбыра», «Қарақалпақ», «Кенесарының соңғы сөзі» секілді көптеген поэмалардың авторы. Ақын жемісті еңбегін бүгінгі күнге дейін талмай жалғастырып келеді. Соңғы жылдары оның «Ойтолғақ» (2001), «Сырғалы сонеттер» (2001), «Күзгі шуақ» (2004), «Күзгі сарын» (2005), «Сенсің ел данасы» (2006), «Әлемнің сегізінші ғаламаты» (2006), «Мағжанға тағзым» (2008) кітаптары жарық көрді. В.В.Маяковскийдің «В.И.Ленин» поэмасын, А.С.Пушкиннің өлеңмен жазылған «Евгений Онегин» романын, М.Ю.Лермонтовтың, Ю. П. Полонскийдің, Р. Ғамзатовтың, Алдан-Семеновтың, С.Норовчатов-тың, В.Савельевтің, Я.Коластың, М.Львовтың, моңғол және өзбек ақындарының өлеңдерін қазақ тілі-не аударды. Б.Жүманиязов, Н.Тілендиев, Ә.Бейсеуов, Е.Хасанғалиев сияқты композиторлар ақынның көптеген өлеңдеріне ән шығарды. «Жезкиік», «Сағыныш», «Аққу әні», «Үш арыс», «Бір аувіз сөз», «Оқжетпес», «Көкшетау», «Жамбыл ата» сынды туындылары халық әніне айналып кетті. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне үш мәрте (IX, X, XI) депутат болып сайланған. КСРО Жоғарғы Кеңе-сінің депутаты. «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағының иегері (2001), Халықаралық Қ.Сәтбаев қорының президенті, Қазақстан Республикасы «Экология» академиясының академигі. Ленин орденімен, екі рет Еңбек Қызыл Ту орденімен, «Парасат» және Халықтар Достығы ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. == Шығармалары == * Сыр. А., «Жазушы», 1970; * Жезкиік. А., «Жазушы», 1973; * Нұрлы күндер. А., «Жазушы», 1976; * Добрые дни. А., «Советский писатель», 1981; * Медная лань. (Орыс тілінде). А., «Жазушы», 1977; * Жұлдызды жылдар тын ысы. А., «Жазушы», 1978; * Мәңгі шырақ. А., «Жазушы», 1979; * Қүтманды күндер. (Қырғыз тілінде). Бішкек. «Қырғызстан», 1981; * Парасат сыры. А., «Жалын», 1980; * Шын жүректен. А., «Жазушы», 1981; * Жезкиік. Ташкент. (Өзбек тілінде). «Ғафур Гүл ам», 1984; * Реквием. А., «Жібек жолы», 1995; * Аққу жеткен. А., «Қайнар», 1995; * Көкжиекке тартқан көш. А., «Жазушы», 1997; * Тәттімбет. А., «Дәуір», 2002; * Тәттімбет. Астана. «Фолиант», 2005; * Қаныш жұлдыз жарқылы. А., «Баспагер», 1999; * Түркістанға тағзым. Түркістан. «Түркістан университет'!», 2000; * Сәбит аға. А., «Жібекжолы», 2000; * Ойтолғақ. А., «Жібек жолы», 2001; * Сырғалы сонеттер. А., «Жалын», 2001; * Под звуки домбры. Москва. «Художественная литература», 2001; * Ұстазымның баласы. А., «Жібек жолы», 2001; * Жанымның жақсы көрген адамдары. А., «АЭСИ», 2004; * Бәйкен аға. А., «Үш қиян», 2002; * Бәй кен жолы. Астана. «Фолиант», 2007; * Отырар сазы. А., «Өнер», 2002; * Отырар сазы. Астана. «Фолиант», 2005; * Аққу жеткен. (әндері ноталарымен) А., «Үш қиян», 2002; * Таңдамалы. А., «Өлке», 2002; * Тарихтың тарланбозы. А., «Гауһар», 2003; * Тарих-тың тарланбозы. Астана. «Фолиант», 2005; * Нар жігіт. А., «Үш қиян», 2003; * Күзгі шуақ. Астана. «Фолиант», 2004; * Қатар жүрген күндерді сыйлайықшы. А., «Үш қиян», 2004; * Ақын Тайжан. А., «Үш қиян», 2004; * Ақсүңқар қанатында. А., «Үш қиян», 2004; * Күзгі сарын. Астана. «Ел орда», 2005; * Жез ки ік (таңдамалы). А., «Үш қиян», 2003; * Бақыт жұлдызы. Астана. «Фолиант», 2005; * Жезкиік (әндер). Астана. «Фолиант». 2007; * Сенсің ел данасы. Астана. «Фолиант», 2006; * Әлемнің сегізінші ғаламаты. Астана. «Фолиант», 2007; * Мәңгі шырақ алауы (таңдамалы). А., «Жазушы», 2007; * Көңіл назы. Өлеңдер жинағы. А., «Жазушы», 2008; * Мағжанға тағзым. Өлеңдер мен поэма. Астана. «Фолиант», 2008; == Аудармалары == * Даладағы алау. (В.Савельев). А., «Жалын», 1981; * Вла-димир Ильич Ленин. (В.Маяковский). А., «Жалын», 1988; * Жайлау жыры. Гэн-дэнгийнДавааджиден. А., «Қазақпарат», 2001; * А.С.Пушкин. Қанатты сөздері мен нақылдары. Астана. «Фолиант», 2006; * А.С. Пушкин. Евгений Онегин. Астана. «Фолиант», 2006;<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық – Алматы: “Ан Арыс” баспасы, 2009 жыл – 480 бет. ISBN 978-601-7130-43-5</ref> == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Қазақстан жазушылары]] [[Санат:1932 жылы туғандар]] [[Санат:2013 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] {{Bio-stub}} dh6scnu15c8qzx5qko93eo6w1nep00j 3617396 3617383 2026-06-14T08:15:27Z Nurken 111493 3617396 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} [[Сурет:75 36303b9330414b-33.jpg|thumb|200px]] '''Кәкімбек Салықов''' ([[22 қаңтар]] [[1932 жыл|1932]], [[Еңбек]] ауылы, қазіргі [[Шал ақын ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]] – [[27 қараша]] [[2013 жыл|2013]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет және қоғам қайраткері, ақын, [[Көкшетау]] қаласының құрметті азаматы.<ref name="altyn-arqa">{{кітап|тақырыбы=Алтын арқа: Ақмола облысы |баспасы=Казинпресс |жыл=2002 |қала=Көкшетау |авторы=Дильдяев, Г. |беттері=280 |isbn=5-87376-044-6 |беті=175}}</ref> == Өмірбаяны == Салықов 1932 жылғы 22 қаңтарда Көкшетау облысында дүниеге келген.<ref name="altyn-arqa" /> [[Арғын]] тайпасының [[Қарауыл руы|Қарауыл]] руынан шыққан. 1947 жылы [[Көкшетау]] қаласындағы N21 мектепте орташа білім алып, 1950 жылы Сырымбет тауы бөктерінде Казгородок қазақ орта мектебін бітірді. 1955 жылы Мәскеудің түсті металлургия және алтын институтын бітіргеннен кейін [[Жезқазған]] кенішінде кен мастері, участке бастығы, К.И.Сәтбаев атындағы кен-металлургия комбинаты парткомының хатшысы, Қазақстан КП қалалық комитетінің бірінші хатшысы, Жезқазған комитетінің екінші хатшысы қызметін атқарды. 1975 жылдан [[КОКП ОК|КОКП Орталық Комитеті]]нің аппаратында инспек-тор болып қызмет істейді. 1984 жылы [[Өзбекстан Коммунистік партиясы (КСРО)|Өзбекстан КП]] ОК-нің бюро мүшесі, [[Қарақалпақ автономиялы облысы|Қарақалпақ облыстық]] партия комитетінің бірінші хатшысы, одан кейін Кеңестер Одағы Жоғарғы кеңесінің экология комитетінің төрағасы, Жоғарғы кеңестің Президиум мүшесі қызметтерін атқарды. Алғашқы өлеңдер жинағы «Сыр» 1977 жылы жарық көрді. Сол жылы «Жезкиік» атты жыр жинағы орыс тіліне аударылып жарияланды. 1981 жылы «Қырғызстан» баспасы оның «Нұрлы күндер» кітабын қырғыз тілінде, 1983 жылы Ғафур Ғүлам баспасы «Жезкиік» жинағын өзбек тілінде шығарды. «Букетовке реквием», «Эдельвейс», «Ғасырға тең бір мезет», «Че Гевара» атты поэмалары орыс тіліне аударылды. К.Салықов — «Дала», «Қыран-дар», «Гәкку», «Жезкиік», «Еңлікғүл», «Тәттімбет», «Домбыра», «Қарақалпақ», «Кенесарының соңғы сөзі» секілді көптеген поэмалардың авторы. Ақын жемісті еңбегін бүгінгі күнге дейін талмай жалғастырып келеді. Соңғы жылдары оның «Ойтолғақ» (2001), «Сырғалы сонеттер» (2001), «Күзгі шуақ» (2004), «Күзгі сарын» (2005), «Сенсің ел данасы» (2006), «Әлемнің сегізінші ғаламаты» (2006), «Мағжанға тағзым» (2008) кітаптары жарық көрді. В.В.Маяковскийдің «В.И.Ленин» поэмасын, А.С.Пушкиннің өлеңмен жазылған «Евгений Онегин» романын, М.Ю.Лермонтовтың, Ю. П. Полонскийдің, Р. Ғамзатовтың, Алдан-Семеновтың, С.Норовчатов-тың, В.Савельевтің, Я.Коластың, М.Львовтың, моңғол және өзбек ақындарының өлеңдерін қазақ тілі-не аударды. Б.Жүманиязов, Н.Тілендиев, Ә.Бейсеуов, Е.Хасанғалиев сияқты композиторлар ақынның көптеген өлеңдеріне ән шығарды. «Жезкиік», «Сағыныш», «Аққу әні», «Үш арыс», «Бір аувіз сөз», «Оқжетпес», «Көкшетау», «Жамбыл ата» сынды туындылары халық әніне айналып кетті. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне үш мәрте (IX, X, XI) депутат болып сайланған. КСРО Жоғарғы Кеңе-сінің депутаты. «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағының иегері (2001), Халықаралық Қ.Сәтбаев қорының президенті, Қазақстан Республикасы «Экология» академиясының академигі. [[Ленин ордені]]мен, екі рет [[Еңбек Қызыл Ту ордені]]мен, [[Парасат ордені|Парасат]] және [[Халықтар Достығы ордені|Халықтар Достығы]] ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. == Шығармалары == * Сыр. А., «Жазушы», 1970; * Жезкиік. А., «Жазушы», 1973; * Нұрлы күндер. А., «Жазушы», 1976; * Добрые дни. А., «Советский писатель», 1981; * Медная лань. (Орыс тілінде). А., «Жазушы», 1977; * Жұлдызды жылдар тын ысы. А., «Жазушы», 1978; * Мәңгі шырақ. А., «Жазушы», 1979; * Қүтманды күндер. (Қырғыз тілінде). Бішкек. «Қырғызстан», 1981; * Парасат сыры. А., «Жалын», 1980; * Шын жүректен. А., «Жазушы», 1981; * Жезкиік. Ташкент. (Өзбек тілінде). «Ғафур Гүл ам», 1984; * Реквием. А., «Жібек жолы», 1995; * Аққу жеткен. А., «Қайнар», 1995; * Көкжиекке тартқан көш. А., «Жазушы», 1997; * Тәттімбет. А., «Дәуір», 2002; * Тәттімбет. Астана. «Фолиант», 2005; * Қаныш жұлдыз жарқылы. А., «Баспагер», 1999; * Түркістанға тағзым. Түркістан. «Түркістан университет'!», 2000; * Сәбит аға. А., «Жібекжолы», 2000; * Ойтолғақ. А., «Жібек жолы», 2001; * Сырғалы сонеттер. А., «Жалын», 2001; * Под звуки домбры. Москва. «Художественная литература», 2001; * Ұстазымның баласы. А., «Жібек жолы», 2001; * Жанымның жақсы көрген адамдары. А., «АЭСИ», 2004; * Бәйкен аға. А., «Үш қиян», 2002; * Бәй кен жолы. Астана. «Фолиант», 2007; * Отырар сазы. А., «Өнер», 2002; * Отырар сазы. Астана. «Фолиант», 2005; * Аққу жеткен. (әндері ноталарымен) А., «Үш қиян», 2002; * Таңдамалы. А., «Өлке», 2002; * Тарихтың тарланбозы. А., «Гауһар», 2003; * Тарих-тың тарланбозы. Астана. «Фолиант», 2005; * Нар жігіт. А., «Үш қиян», 2003; * Күзгі шуақ. Астана. «Фолиант», 2004; * Қатар жүрген күндерді сыйлайықшы. А., «Үш қиян», 2004; * Ақын Тайжан. А., «Үш қиян», 2004; * Ақсүңқар қанатында. А., «Үш қиян», 2004; * Күзгі сарын. Астана. «Ел орда», 2005; * Жез ки ік (таңдамалы). А., «Үш қиян», 2003; * Бақыт жұлдызы. Астана. «Фолиант», 2005; * Жезкиік (әндер). Астана. «Фолиант». 2007; * Сенсің ел данасы. Астана. «Фолиант», 2006; * Әлемнің сегізінші ғаламаты. Астана. «Фолиант», 2007; * Мәңгі шырақ алауы (таңдамалы). А., «Жазушы», 2007; * Көңіл назы. Өлеңдер жинағы. А., «Жазушы», 2008; * Мағжанға тағзым. Өлеңдер мен поэма. Астана. «Фолиант», 2008; == Аудармалары == * Даладағы алау. (В.Савельев). А., «Жалын», 1981; * Вла-димир Ильич Ленин. (В.Маяковский). А., «Жалын», 1988; * Жайлау жыры. Гэн-дэнгийнДавааджиден. А., «Қазақпарат», 2001; * А.С.Пушкин. Қанатты сөздері мен нақылдары. Астана. «Фолиант», 2006; * А.С. Пушкин. Евгений Онегин. Астана. «Фолиант», 2006;<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық – Алматы: “Ан Арыс” баспасы, 2009 жыл – 480 бет. ISBN 978-601-7130-43-5</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Салықов, Кәкімбек}} [[Санат:Қазақстан жазушылары]] [[Санат:1932 жылы туғандар]] [[Санат:22 қаңтарда туғандар]] [[Санат:2013 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:27 қарашада қайтыс болғандар]] [[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]] [[Санат:Парасат орденінің иегерлері]] [[Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері]] [[Санат:Көкшетаудың құрметті азаматтары]] {{Bio-stub}} 86wto6yj86yswc7plwbji3prghstwdz 3617414 3617396 2026-06-14T09:17:04Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3617414 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} [[Сурет:75 36303b9330414b-33.jpg|thumb|200px]] '''Кәкімбек Салықов''' ([[22 қаңтар]] [[1932 жыл|1932]], [[Еңбек]] ауылы, қазіргі [[Шал ақын ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]] – [[27 қараша]] [[2013 жыл|2013]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет және қоғам қайраткері, ақын, [[Көкшетау]] қаласының құрметті азаматы.<ref name="altyn-arqa">{{кітап|тақырыбы=Алтын арқа: Ақмола облысы |баспасы=Казинпресс |жыл=2002 |қала=Көкшетау |авторы=Дильдяев, Г. |беттері=280 |isbn=5-87376-044-6 |беті=175}}</ref> == Өмірбаяны == Салықов 1932 жылғы 22 қаңтарда Көкшетау облысында дүниеге келген.<ref name="altyn-arqa" /> [[Арғын]] тайпасының [[Қарауыл руы|Қарауыл]] руынан шыққан. 1947 жылы [[Көкшетау]] қаласындағы N21 мектепте орташа білім алып, 1950 жылы Сырымбет тауы бөктерінде Казгородок қазақ орта мектебін бітірді. 1955 жылы Мәскеудің түсті металлургия және алтын институтын бітіргеннен кейін [[Жезқазған]] кенішінде кен мастері, участке бастығы, К.И.Сәтбаев атындағы кен-металлургия комбинаты парткомының хатшысы, Қазақстан КП қалалық комитетінің бірінші хатшысы, Жезқазған комитетінің екінші хатшысы қызметін атқарды. 1975 жылдан [[КОКП ОК|КОКП Орталық Комитеті]]нің аппаратында инспек-тор болып қызмет істейді. 1984 жылы [[Өзбекстан Коммунистік партиясы (КСРО)|Өзбекстан КП]] ОК-нің бюро мүшесі, [[Қарақалпақ автономиялы облысы|Қарақалпақ облыстық]] партия комитетінің бірінші хатшысы, одан кейін Кеңестер Одағы Жоғарғы кеңесінің экология комитетінің төрағасы, Жоғарғы кеңестің Президиум мүшесі қызметтерін атқарды. Алғашқы өлеңдер жинағы «Сыр» 1977 жылы жарық көрді. Сол жылы «Жезкиік» атты жыр жинағы орыс тіліне аударылып жарияланды. 1981 жылы «Қырғызстан» баспасы оның «Нұрлы күндер» кітабын қырғыз тілінде, 1983 жылы Ғафур Ғүлам баспасы «Жезкиік» жинағын өзбек тілінде шығарды. «Букетовке реквием», «Эдельвейс», «Ғасырға тең бір мезет», «Че Гевара» атты поэмалары орыс тіліне аударылды. К.Салықов — «Дала», «Қыран-дар», «Гәкку», «Жезкиік», «Еңлікғүл», «Тәттімбет», «Домбыра», «Қарақалпақ», «Кенесарының соңғы сөзі» секілді көптеген поэмалардың авторы. Ақын жемісті еңбегін бүгінгі күнге дейін талмай жалғастырып келеді. Соңғы жылдары оның «Ойтолғақ» (2001), «Сырғалы сонеттер» (2001), «Күзгі шуақ» (2004), «Күзгі сарын» (2005), «Сенсің ел данасы» (2006), «Әлемнің сегізінші ғаламаты» (2006), «Мағжанға тағзым» (2008) кітаптары жарық көрді. В.В.Маяковскийдің «В.И.Ленин» поэмасын, А.С.Пушкиннің өлеңмен жазылған «Евгений Онегин» романын, М.Ю.Лермонтовтың, Ю. П. Полонскийдің, Р. Ғамзатовтың, Алдан-Семеновтың, С.Норовчатов-тың, В.Савельевтің, Я.Коластың, М.Львовтың, моңғол және өзбек ақындарының өлеңдерін қазақ тілі-не аударды. Б.Жүманиязов, Н.Тілендиев, Ә.Бейсеуов, Е.Хасанғалиев сияқты композиторлар ақынның көптеген өлеңдеріне ән шығарды. «Жезкиік», «Сағыныш», «Аққу әні», «Үш арыс», «Бір ауыз сөз», «Оқжетпес», «Көкшетау», «Жамбыл ата» сынды туындылары халық әніне айналып кетті. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне үш мәрте (IX, X, XI) депутат болып сайланған. КСРО Жоғарғы Кеңе-сінің депутаты. «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағының иегері (2001), Халықаралық Қ.Сәтбаев қорының президенті, Қазақстан Республикасы «Экология» академиясының академигі. [[Ленин ордені]]мен, екі рет [[Еңбек Қызыл Ту ордені]]мен, [[Парасат ордені|Парасат]] және [[Халықтар Достығы ордені|Халықтар Достығы]] ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. == Шығармалары == * Сыр. А., «Жазушы», 1970; * Жезкиік. А., «Жазушы», 1973; * Нұрлы күндер. А., «Жазушы», 1976; * Добрые дни. А., «Советский писатель», 1981; * Медная лань. (Орыс тілінде). А., «Жазушы», 1977; * Жұлдызды жылдар тын ысы. А., «Жазушы», 1978; * Мәңгі шырақ. А., «Жазушы», 1979; * Қүтманды күндер. (Қырғыз тілінде). Бішкек. «Қырғызстан», 1981; * Парасат сыры. А., «Жалын», 1980; * Шын жүректен. А., «Жазушы», 1981; * Жезкиік. Ташкент. (Өзбек тілінде). «Ғафур Гүл ам», 1984; * Реквием. А., «Жібек жолы», 1995; * Аққу жеткен. А., «Қайнар», 1995; * Көкжиекке тартқан көш. А., «Жазушы», 1997; * Тәттімбет. А., «Дәуір», 2002; * Тәттімбет. Астана. «Фолиант», 2005; * Қаныш жұлдыз жарқылы. А., «Баспагер», 1999; * Түркістанға тағзым. Түркістан. «Түркістан университет'!», 2000; * Сәбит аға. А., «Жібекжолы», 2000; * Ойтолғақ. А., «Жібек жолы», 2001; * Сырғалы сонеттер. А., «Жалын», 2001; * Под звуки домбры. Москва. «Художественная литература», 2001; * Ұстазымның баласы. А., «Жібек жолы», 2001; * Жанымның жақсы көрген адамдары. А., «АЭСИ», 2004; * Бәйкен аға. А., «Үш қиян», 2002; * Бәй кен жолы. Астана. «Фолиант», 2007; * Отырар сазы. А., «Өнер», 2002; * Отырар сазы. Астана. «Фолиант», 2005; * Аққу жеткен. (әндері ноталарымен) А., «Үш қиян», 2002; * Таңдамалы. А., «Өлке», 2002; * Тарихтың тарланбозы. А., «Гауһар», 2003; * Тарих-тың тарланбозы. Астана. «Фолиант», 2005; * Нар жігіт. А., «Үш қиян», 2003; * Күзгі шуақ. Астана. «Фолиант», 2004; * Қатар жүрген күндерді сыйлайықшы. А., «Үш қиян», 2004; * Ақын Тайжан. А., «Үш қиян», 2004; * Ақсүңқар қанатында. А., «Үш қиян», 2004; * Күзгі сарын. Астана. «Ел орда», 2005; * Жез ки ік (таңдамалы). А., «Үш қиян», 2003; * Бақыт жұлдызы. Астана. «Фолиант», 2005; * Жезкиік (әндер). Астана. «Фолиант». 2007; * Сенсің ел данасы. Астана. «Фолиант», 2006; * Әлемнің сегізінші ғаламаты. Астана. «Фолиант», 2007; * Мәңгі шырақ алауы (таңдамалы). А., «Жазушы», 2007; * Көңіл назы. Өлеңдер жинағы. А., «Жазушы», 2008; * Мағжанға тағзым. Өлеңдер мен поэма. Астана. «Фолиант», 2008; == Аудармалары == * Даладағы алау. (В.Савельев). А., «Жалын», 1981; * Вла-димир Ильич Ленин. (В.Маяковский). А., «Жалын», 1988; * Жайлау жыры. Гэн-дэнгийнДавааджиден. А., «Қазақпарат», 2001; * А.С.Пушкин. Қанатты сөздері мен нақылдары. Астана. «Фолиант», 2006; * А.С. Пушкин. Евгений Онегин. Астана. «Фолиант», 2006;<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық – Алматы: “Ан Арыс” баспасы, 2009 жыл – 480 бет. ISBN 978-601-7130-43-5</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Салықов, Кәкімбек}} [[Санат:Қазақстан жазушылары]] [[Санат:1932 жылы туғандар]] [[Санат:22 қаңтарда туғандар]] [[Санат:2013 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:27 қарашада қайтыс болғандар]] [[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]] [[Санат:Парасат орденінің иегерлері]] [[Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері]] [[Санат:Көкшетаудың құрметті азаматтары]] {{Bio-stub}} d3a2xv26m8i0tmeemlnkcrciksq3um6 0 83683 3617121 2419736 2026-06-13T16:47:25Z Арай Дүйсекенова 182451 3617121 wikitext text/x-wiki '''Мейер шоқгүлі''' — шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. [[Балқаш]], [[Зайсан (көл)|Зайсан]] қазаншұңқырының құмды жерлерінде кездеседі. Биіктігі 1 мдей, тамыры ірі, цилиндр тәрізді. Сабағы тік, жоғарғы бөлігі тармақталған. Сабағының төменгі бөлігіндегі және тамыр түбіндегі жапырақтары сағақты, aл жоғарғы бөлігіндегі жапырақтары сағақсыз. Шатыршагүлінің ені 10 смдей, 5-15 салалы, бүйір шатыршагүлдері ұсақ. Гүлдері сағақсыз, күлтелері жасыл тусті. Жемісі сопақша, Ұзындығы 14-16 мм, ені 7-8 мм. Тұқымынан көбейеді. Мамырда гүлдеп, маусымда жеміс салады. Сирек кездесетіндіктен Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген. <ref>Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Шатыршагүлділер]] {{Stub}} 7sltokyw0u22sr1axnz2y9qayz5ngrc 3617220 3617121 2026-06-13T18:18:32Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Kmoksy|Kmoksy]] соңғы нұсқасына қайтарды 2419736 wikitext text/x-wiki '''Мейер шоқгүлі''' — шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. [[Балқаш]], [[Зайсан (көл)|Зайсан]] қазаншұңқырының құмды жерлерінде кездеседі. Биіктігі 1 мдей, тамыры ірі, цилиндр тәрізді. Сабағы тік, жоғарғы бөлігі тармақталған. Сабағының төменгі бөлігіндегі және тамыр түбіндегі жапырақтары сағақты, ал жоғарғы бөлігіндегі жапырақтары сағақсыз. Шатыршагүлінің ені 10 смдей, 5-15 салалы, бүйір шатыршагүлдері ұсақ. Гүлдері сағақсыз, күлтелері жасыл тусті. Жемісі сопақша, Ұзындығы 14-16 мм, ені 7-8 мм. Тұқымынан көбейеді. Мамырда гүлдеп, маусымда жеміс салады. Сирек кездесетіндіктен Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген. <ref>Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Шатыршагүлділер]] {{Stub}} 68vr5xzphj8vfbjfc8bosdqs6viey6d 0 102929 3617285 3601184 2026-06-14T01:12:00Z Casserium 68287 /* Мәжілісте өкілдігі бар партиялар */ 3617285 wikitext text/x-wiki Осы мақалада [[Қазақстан]]ның [[саяси партия]]ларының тізімі көрсетілген. Дәл қазір Қазақстанда 7 заңды тіркелген партия бар. Партияны тіркеу үшін оның мүшесі кемінде 20 000 адам болуы қажет. ==Мәжілісте өкілдігі бар партиялар== {| class="wikitable sortable" |- " ! colspan="2" |Атауы ! Қысқ. аты ! Басшысы ! Идеологиясы ! Мәжілістегі орын саны ! Құрылуы |- | bgcolor="0A5C2E"| | [[Ауыл (партия)|«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы]] | ''Ауыл'' | [[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев|Әли Бектаев]] | [[Социал-демократия]]<br />[[Аграризм]] | {{Партия/Орындар|8|98|#0A5C2E}} | 2000 |- | bgcolor="4A77EC"| | [[Respublica|«Respublica» партиясы]] | ''Respublica'' | [[Айдарбек Асанұлы Қожаназаров|Айдарбек Қожаназаров]] | [[Ашық үкімет]]<br>[[Жемқорлық|Анти-жемқорлық]] | {{Партия/Орындар|6|98|#4A77EC}} | 2022<ref>{{Cite web|url=https://m.forbes.kz/process/v_kazahstane_poyavitsya_novaya_respublika/?|title=В Казахстане появится новая «Республика»?|publisher=Forbes|lang=ru|date=2022-08-29|access-date=2023-01-21}}</ref> |- | bgcolor="0A408A"| | [[Ақ жол (партия)|«Ақ жол» Қазақстанның демократиялық партиясы]] | ''Ақ жол'' | [[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]] | [[Либералды консерватизм]]<br>[[Қоғамдық ұлтшылдық]]<br>Экономикалық [[либерализм]] |{{Партия/Орындар|5|98|#0A408A}} | 2002 |- | bgcolor="DB241E"| | [[Қазақстан халық партиясы|Қазақстан Халық партиясы]]</small> | ''ҚХП'' | [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] | [[Социализм]] |{{Партия/Орындар|5|98|#DB241E}} | 2004 {{small|(ҚКХП)}}<br>2020 {{small|(ҚХП)}} |- | bgcolor="0456F7"| | [[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия]] | <small>''ЖСДП''</small> | [[Асхат Нұрмағамбетұлы Рақымжанов|Асхат Рақымжанов]] | [[Социал-демократия]]<br>[[Парламентаризм]] | {{Партия/Орындар|4|98|#0456F7}} | 2006 |- |} ==Мәжіліс сыртындағы тіркелген партиялар== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan="2" |Атауы ! Қысқ. аты ! Басшысы ! Идеологиясы ! Құрылуы ! Тіркелуі |- | bgcolor="426F39"| | [[Байтақ (партия)|«Байтақ» Жасылдар партиясы]] | <small>''Байтақ''</small> | [[Азаматхан Сайлауұлы Әміртай|Азаматхан Әміртай]] | [[Жасыл саясат]] | 2015 (Төраға сөзінше)<ref>{{Cite web|url=https://vlast.kz/politika/53759-my-ne-kakaa-to-partia-kotoraa-tolko-segodna-poavilas.html|title=«Мы — не какая-то партия, которая только сегодня появилась»|author=Вааль, Тамара|publisher=vlast.kz|lang=ru|access-date=2022-03-04|date=2023-02-04}}</ref> | 2022<ref>{{Cite web|url=https://rus.azattyq.org/a/32155432.html|title=В Казахстане зарегистрирована партия «Байтак»|lang=ru|access-date=2023-01-21|date=2022-11-30|publisher=[[Азаттық радиосы]]}}</ref> |- |} ==Тыйым салынған және тіркелмеген партиялар== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan="2" |Атауы ! Басшысы ! Идеологиясы ! Құрылуы |- | bgcolor="B4F2E8"| | [[Қазақстан халық конгресі]] | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов|Олжас Сүлейменов]]<ref>{{Cite web|url= https://halyq-uni.kz/news/15690-olzhas-suleimenov-kazakstan-khalyk-kongresi-partiiasynyn-toragasy-bolyp-sailandy/ |title= Олжас Сүлейменов «Қазақстан халық конгресі» партиясының төрағасы болып сайланды |lang= kk |publisher= Халық үні |date= 2023-02-05 |accessdate= 2024-02-04}}</ref> | [[Либерал-демократия]]<ref>{{Cite web|url= https://masa.media/kz/site/olzhas-sleymenov-zhne-ayta-tirilgen-azastan-khaly-kongresi-partiyasyny-tarikhy |title= ОЛЖАС СҮЛЕЙМЕНОВ ЖӘНЕ ҚАЙТА ТІРІЛГЕН «ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КОНГРЕСІ» ПАРТИЯСЫНЫҢ ТАРИХЫ |lang= kk |publisher= masa media |accessdate= 2024-02-04}}</ref> | 1991 (тұңғыш рет)<br>2023 (қайта құрылды) |- | bgcolor="008000"| | [[Алаш ұлттық бостандық партиясы]] | ''орны бос'' | [[Ұлтшылдық]]<br>[[Түркішілдік]]<br>[[Исламизм]] | 1990 |- | bgcolor="0083cd"| | [[Қазақстанның демократиялық таңдауы]] | [[Мұхтар Қабылұлы Әблязов|Мұхтар Әблязов]] | [[Либерализм]]<br>[[Либералды демократия]]<br>[[Популизм]]<br>[[Ұлтшылдық]]<br>[[Вестернизация]] | 2001–2004<br>2017 |- | bgcolor="FE0000"| | [[Қазақстанның Социалистік Қозғалысы]] | Айнұр Құрманов | [[Коммунизм]]<br>[[Марксизм–Ленинизм]] | 2002 (СоҚ)<br>2011 (ҚСҚ) |- | bgcolor="1F1A17"| | [[Қазақстан Пираттық Партиясы]] | Марат Мүлкібаев | [[Пираттық партия]]<br>[[Авторлық және (немесе) сабақтас құқықтар иесі|Авторлық құқықты]] реформалау | 2010 |- | bgcolor="000000"| | [[Oyan, Qazaqstan]] | | Зорлықсыз қарсылық<br>Анти-[[авторитаризм]] | 2019 |- | bgcolor="01AEF3"| | [[Қазақстанның демократиялық партиясы]] | [[Жанболат Мамай]] | Оппозиция | 2019 |- | bgcolor="FFF601"| | [[Көше Партиясы]] | | Анти-[[жемқорлық]]<br>Анти-[[авторитаризм]]<br>[[Электронды демократия|Э-демократия]] | 2020 |- | bgcolor="EF7F1A"| | [[Ел тірегі]] | [[Нұржан Бауыржанұлы Әлтаев|Нұржан Әлтаев]] | [[Национал-либерализм]] | 2020 |- |} == Бұрынғы партиялар == * [[Қазақстан аграрлық партиясы]] * [[Асар партиясы|Асар]] * [[Қазақстан азаматтық партиясы|Азаматтық партия]] * [[Қазақстан патриоттары партиясы]] * [[Руханият (партия)|Руханият]] * [[Әділет (партия, 2002)|Әділет]] (2002) * [[Қазақстан халық бірлігі партиясы|Халық бірлігі партиясы]] * [[Қазақстан кәсіподақтар федерациясы|Кәсіподақтар федерациясы]] * [[Қазақстан Социалистік партиясы|Социалистік партия]] * [[Үйлесім әлеуметтік қозғалысы|Гармония]] * [[Қазақстан шаруалар одағы|Шаруалар одағы]] * [[Адам құқығы демократиялық комитеті]] * [[Қазақстан жастар одағы|Жастар одағы]] ==Дереккөздер== {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары| ]] [[Санат:Елдер бойынша саяси партиялардың тізімдері|Қазақстан]] {{Kz-hist-stub}} biosbjmevlk22em1mwes4sbsvjzfxt9 3617286 3617285 2026-06-14T01:12:55Z Casserium 68287 /* Мәжіліс сыртындағы тіркелген партиялар */ 3617286 wikitext text/x-wiki Осы мақалада [[Қазақстан]]ның [[саяси партия]]ларының тізімі көрсетілген. Дәл қазір Қазақстанда 7 заңды тіркелген партия бар. Партияны тіркеу үшін оның мүшесі кемінде 20 000 адам болуы қажет. ==Мәжілісте өкілдігі бар партиялар== {| class="wikitable sortable" |- " ! colspan="2" |Атауы ! Қысқ. аты ! Басшысы ! Идеологиясы ! Мәжілістегі орын саны ! Құрылуы |- | bgcolor="0A5C2E"| | [[Ауыл (партия)|«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы]] | ''Ауыл'' | [[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев|Әли Бектаев]] | [[Социал-демократия]]<br />[[Аграризм]] | {{Партия/Орындар|8|98|#0A5C2E}} | 2000 |- | bgcolor="4A77EC"| | [[Respublica|«Respublica» партиясы]] | ''Respublica'' | [[Айдарбек Асанұлы Қожаназаров|Айдарбек Қожаназаров]] | [[Ашық үкімет]]<br>[[Жемқорлық|Анти-жемқорлық]] | {{Партия/Орындар|6|98|#4A77EC}} | 2022<ref>{{Cite web|url=https://m.forbes.kz/process/v_kazahstane_poyavitsya_novaya_respublika/?|title=В Казахстане появится новая «Республика»?|publisher=Forbes|lang=ru|date=2022-08-29|access-date=2023-01-21}}</ref> |- | bgcolor="0A408A"| | [[Ақ жол (партия)|«Ақ жол» Қазақстанның демократиялық партиясы]] | ''Ақ жол'' | [[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]] | [[Либералды консерватизм]]<br>[[Қоғамдық ұлтшылдық]]<br>Экономикалық [[либерализм]] |{{Партия/Орындар|5|98|#0A408A}} | 2002 |- | bgcolor="DB241E"| | [[Қазақстан халық партиясы|Қазақстан Халық партиясы]]</small> | ''ҚХП'' | [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] | [[Социализм]] |{{Партия/Орындар|5|98|#DB241E}} | 2004 {{small|(ҚКХП)}}<br>2020 {{small|(ҚХП)}} |- | bgcolor="0456F7"| | [[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия]] | <small>''ЖСДП''</small> | [[Асхат Нұрмағамбетұлы Рақымжанов|Асхат Рақымжанов]] | [[Социал-демократия]]<br>[[Парламентаризм]] | {{Партия/Орындар|4|98|#0456F7}} | 2006 |- |} ==Мәжіліс сыртындағы тіркелген партиялар== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan="2" |Атауы ! Қысқ. аты ! Басшысы ! Идеологиясы ! Құрылуы ! Тіркелуі |- | bgcolor="purple"| | [[Әділет (партия)|«Әділет» саяси партиясы]] | ''Әділет'' | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | [[Реформизм]] | 2026 | 2026 |- | bgcolor="426F39"| | [[Байтақ (партия)|«Байтақ» Жасылдар партиясы]] | <small>''Байтақ''</small> | [[Азаматхан Сайлауұлы Әміртай|Азаматхан Әміртай]] | [[Жасыл саясат]] | 2015 (Төраға сөзінше)<ref>{{Cite web|url=https://vlast.kz/politika/53759-my-ne-kakaa-to-partia-kotoraa-tolko-segodna-poavilas.html|title=«Мы — не какая-то партия, которая только сегодня появилась»|author=Вааль, Тамара|publisher=vlast.kz|lang=ru|access-date=2022-03-04|date=2023-02-04}}</ref> | 2022<ref>{{Cite web|url=https://rus.azattyq.org/a/32155432.html|title=В Казахстане зарегистрирована партия «Байтак»|lang=ru|access-date=2023-01-21|date=2022-11-30|publisher=[[Азаттық радиосы]]}}</ref> |- |} ==Тыйым салынған және тіркелмеген партиялар== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan="2" |Атауы ! Басшысы ! Идеологиясы ! Құрылуы |- | bgcolor="B4F2E8"| | [[Қазақстан халық конгресі]] | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов|Олжас Сүлейменов]]<ref>{{Cite web|url= https://halyq-uni.kz/news/15690-olzhas-suleimenov-kazakstan-khalyk-kongresi-partiiasynyn-toragasy-bolyp-sailandy/ |title= Олжас Сүлейменов «Қазақстан халық конгресі» партиясының төрағасы болып сайланды |lang= kk |publisher= Халық үні |date= 2023-02-05 |accessdate= 2024-02-04}}</ref> | [[Либерал-демократия]]<ref>{{Cite web|url= https://masa.media/kz/site/olzhas-sleymenov-zhne-ayta-tirilgen-azastan-khaly-kongresi-partiyasyny-tarikhy |title= ОЛЖАС СҮЛЕЙМЕНОВ ЖӘНЕ ҚАЙТА ТІРІЛГЕН «ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КОНГРЕСІ» ПАРТИЯСЫНЫҢ ТАРИХЫ |lang= kk |publisher= masa media |accessdate= 2024-02-04}}</ref> | 1991 (тұңғыш рет)<br>2023 (қайта құрылды) |- | bgcolor="008000"| | [[Алаш ұлттық бостандық партиясы]] | ''орны бос'' | [[Ұлтшылдық]]<br>[[Түркішілдік]]<br>[[Исламизм]] | 1990 |- | bgcolor="0083cd"| | [[Қазақстанның демократиялық таңдауы]] | [[Мұхтар Қабылұлы Әблязов|Мұхтар Әблязов]] | [[Либерализм]]<br>[[Либералды демократия]]<br>[[Популизм]]<br>[[Ұлтшылдық]]<br>[[Вестернизация]] | 2001–2004<br>2017 |- | bgcolor="FE0000"| | [[Қазақстанның Социалистік Қозғалысы]] | Айнұр Құрманов | [[Коммунизм]]<br>[[Марксизм–Ленинизм]] | 2002 (СоҚ)<br>2011 (ҚСҚ) |- | bgcolor="1F1A17"| | [[Қазақстан Пираттық Партиясы]] | Марат Мүлкібаев | [[Пираттық партия]]<br>[[Авторлық және (немесе) сабақтас құқықтар иесі|Авторлық құқықты]] реформалау | 2010 |- | bgcolor="000000"| | [[Oyan, Qazaqstan]] | | Зорлықсыз қарсылық<br>Анти-[[авторитаризм]] | 2019 |- | bgcolor="01AEF3"| | [[Қазақстанның демократиялық партиясы]] | [[Жанболат Мамай]] | Оппозиция | 2019 |- | bgcolor="FFF601"| | [[Көше Партиясы]] | | Анти-[[жемқорлық]]<br>Анти-[[авторитаризм]]<br>[[Электронды демократия|Э-демократия]] | 2020 |- | bgcolor="EF7F1A"| | [[Ел тірегі]] | [[Нұржан Бауыржанұлы Әлтаев|Нұржан Әлтаев]] | [[Национал-либерализм]] | 2020 |- |} == Бұрынғы партиялар == * [[Қазақстан аграрлық партиясы]] * [[Асар партиясы|Асар]] * [[Қазақстан азаматтық партиясы|Азаматтық партия]] * [[Қазақстан патриоттары партиясы]] * [[Руханият (партия)|Руханият]] * [[Әділет (партия, 2002)|Әділет]] (2002) * [[Қазақстан халық бірлігі партиясы|Халық бірлігі партиясы]] * [[Қазақстан кәсіподақтар федерациясы|Кәсіподақтар федерациясы]] * [[Қазақстан Социалистік партиясы|Социалистік партия]] * [[Үйлесім әлеуметтік қозғалысы|Гармония]] * [[Қазақстан шаруалар одағы|Шаруалар одағы]] * [[Адам құқығы демократиялық комитеті]] * [[Қазақстан жастар одағы|Жастар одағы]] ==Дереккөздер== {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары| ]] [[Санат:Елдер бойынша саяси партиялардың тізімдері|Қазақстан]] {{Kz-hist-stub}} 6ob10itt5ggdnmrn2v77z2yjw27055a 3617287 3617286 2026-06-14T01:13:56Z Casserium 68287 /* Бұрынғы партиялар */ 3617287 wikitext text/x-wiki Осы мақалада [[Қазақстан]]ның [[саяси партия]]ларының тізімі көрсетілген. Дәл қазір Қазақстанда 7 заңды тіркелген партия бар. Партияны тіркеу үшін оның мүшесі кемінде 20 000 адам болуы қажет. ==Мәжілісте өкілдігі бар партиялар== {| class="wikitable sortable" |- " ! colspan="2" |Атауы ! Қысқ. аты ! Басшысы ! Идеологиясы ! Мәжілістегі орын саны ! Құрылуы |- | bgcolor="0A5C2E"| | [[Ауыл (партия)|«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы]] | ''Ауыл'' | [[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев|Әли Бектаев]] | [[Социал-демократия]]<br />[[Аграризм]] | {{Партия/Орындар|8|98|#0A5C2E}} | 2000 |- | bgcolor="4A77EC"| | [[Respublica|«Respublica» партиясы]] | ''Respublica'' | [[Айдарбек Асанұлы Қожаназаров|Айдарбек Қожаназаров]] | [[Ашық үкімет]]<br>[[Жемқорлық|Анти-жемқорлық]] | {{Партия/Орындар|6|98|#4A77EC}} | 2022<ref>{{Cite web|url=https://m.forbes.kz/process/v_kazahstane_poyavitsya_novaya_respublika/?|title=В Казахстане появится новая «Республика»?|publisher=Forbes|lang=ru|date=2022-08-29|access-date=2023-01-21}}</ref> |- | bgcolor="0A408A"| | [[Ақ жол (партия)|«Ақ жол» Қазақстанның демократиялық партиясы]] | ''Ақ жол'' | [[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]] | [[Либералды консерватизм]]<br>[[Қоғамдық ұлтшылдық]]<br>Экономикалық [[либерализм]] |{{Партия/Орындар|5|98|#0A408A}} | 2002 |- | bgcolor="DB241E"| | [[Қазақстан халық партиясы|Қазақстан Халық партиясы]]</small> | ''ҚХП'' | [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] | [[Социализм]] |{{Партия/Орындар|5|98|#DB241E}} | 2004 {{small|(ҚКХП)}}<br>2020 {{small|(ҚХП)}} |- | bgcolor="0456F7"| | [[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия]] | <small>''ЖСДП''</small> | [[Асхат Нұрмағамбетұлы Рақымжанов|Асхат Рақымжанов]] | [[Социал-демократия]]<br>[[Парламентаризм]] | {{Партия/Орындар|4|98|#0456F7}} | 2006 |- |} ==Мәжіліс сыртындағы тіркелген партиялар== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan="2" |Атауы ! Қысқ. аты ! Басшысы ! Идеологиясы ! Құрылуы ! Тіркелуі |- | bgcolor="purple"| | [[Әділет (партия)|«Әділет» саяси партиясы]] | ''Әділет'' | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | [[Реформизм]] | 2026 | 2026 |- | bgcolor="426F39"| | [[Байтақ (партия)|«Байтақ» Жасылдар партиясы]] | <small>''Байтақ''</small> | [[Азаматхан Сайлауұлы Әміртай|Азаматхан Әміртай]] | [[Жасыл саясат]] | 2015 (Төраға сөзінше)<ref>{{Cite web|url=https://vlast.kz/politika/53759-my-ne-kakaa-to-partia-kotoraa-tolko-segodna-poavilas.html|title=«Мы — не какая-то партия, которая только сегодня появилась»|author=Вааль, Тамара|publisher=vlast.kz|lang=ru|access-date=2022-03-04|date=2023-02-04}}</ref> | 2022<ref>{{Cite web|url=https://rus.azattyq.org/a/32155432.html|title=В Казахстане зарегистрирована партия «Байтак»|lang=ru|access-date=2023-01-21|date=2022-11-30|publisher=[[Азаттық радиосы]]}}</ref> |- |} ==Тыйым салынған және тіркелмеген партиялар== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan="2" |Атауы ! Басшысы ! Идеологиясы ! Құрылуы |- | bgcolor="B4F2E8"| | [[Қазақстан халық конгресі]] | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов|Олжас Сүлейменов]]<ref>{{Cite web|url= https://halyq-uni.kz/news/15690-olzhas-suleimenov-kazakstan-khalyk-kongresi-partiiasynyn-toragasy-bolyp-sailandy/ |title= Олжас Сүлейменов «Қазақстан халық конгресі» партиясының төрағасы болып сайланды |lang= kk |publisher= Халық үні |date= 2023-02-05 |accessdate= 2024-02-04}}</ref> | [[Либерал-демократия]]<ref>{{Cite web|url= https://masa.media/kz/site/olzhas-sleymenov-zhne-ayta-tirilgen-azastan-khaly-kongresi-partiyasyny-tarikhy |title= ОЛЖАС СҮЛЕЙМЕНОВ ЖӘНЕ ҚАЙТА ТІРІЛГЕН «ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КОНГРЕСІ» ПАРТИЯСЫНЫҢ ТАРИХЫ |lang= kk |publisher= masa media |accessdate= 2024-02-04}}</ref> | 1991 (тұңғыш рет)<br>2023 (қайта құрылды) |- | bgcolor="008000"| | [[Алаш ұлттық бостандық партиясы]] | ''орны бос'' | [[Ұлтшылдық]]<br>[[Түркішілдік]]<br>[[Исламизм]] | 1990 |- | bgcolor="0083cd"| | [[Қазақстанның демократиялық таңдауы]] | [[Мұхтар Қабылұлы Әблязов|Мұхтар Әблязов]] | [[Либерализм]]<br>[[Либералды демократия]]<br>[[Популизм]]<br>[[Ұлтшылдық]]<br>[[Вестернизация]] | 2001–2004<br>2017 |- | bgcolor="FE0000"| | [[Қазақстанның Социалистік Қозғалысы]] | Айнұр Құрманов | [[Коммунизм]]<br>[[Марксизм–Ленинизм]] | 2002 (СоҚ)<br>2011 (ҚСҚ) |- | bgcolor="1F1A17"| | [[Қазақстан Пираттық Партиясы]] | Марат Мүлкібаев | [[Пираттық партия]]<br>[[Авторлық және (немесе) сабақтас құқықтар иесі|Авторлық құқықты]] реформалау | 2010 |- | bgcolor="000000"| | [[Oyan, Qazaqstan]] | | Зорлықсыз қарсылық<br>Анти-[[авторитаризм]] | 2019 |- | bgcolor="01AEF3"| | [[Қазақстанның демократиялық партиясы]] | [[Жанболат Мамай]] | Оппозиция | 2019 |- | bgcolor="FFF601"| | [[Көше Партиясы]] | | Анти-[[жемқорлық]]<br>Анти-[[авторитаризм]]<br>[[Электронды демократия|Э-демократия]] | 2020 |- | bgcolor="EF7F1A"| | [[Ел тірегі]] | [[Нұржан Бауыржанұлы Әлтаев|Нұржан Әлтаев]] | [[Национал-либерализм]] | 2020 |- |} == Бұрынғы партиялар == * [[Қазақстан аграрлық партиясы]] * [[Аманат (партия)|Аманат]] * [[Асар партиясы|Асар]] * [[Қазақстан азаматтық партиясы|Азаматтық партия]] * [[Қазақстан патриоттары партиясы]] * [[Руханият (партия)|Руханият]] * [[Әділет (партия, 2002)|Әділет]] (2002) * [[Қазақстан халық бірлігі партиясы|Халық бірлігі партиясы]] * [[Қазақстан кәсіподақтар федерациясы|Кәсіподақтар федерациясы]] * [[Қазақстан Социалистік партиясы|Социалистік партия]] * [[Үйлесім әлеуметтік қозғалысы|Гармония]] * [[Қазақстан шаруалар одағы|Шаруалар одағы]] * [[Адам құқығы демократиялық комитеті]] * [[Қазақстан жастар одағы|Жастар одағы]] ==Дереккөздер== {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары| ]] [[Санат:Елдер бойынша саяси партиялардың тізімдері|Қазақстан]] {{Kz-hist-stub}} 4bj11y976pncgvevr5re24ldt8ambuv 0 107251 3617118 2122707 2026-06-13T16:46:43Z Арай Дүйсекенова 182451 3617118 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Николай Владимирович Станкевич.jpg|thumb]] '''Станкевич атындағы көше'''. Көшеге Ресей қайраткері, философ, ақын, әдебиеттанушы, ағартушы [[Николай Владимирович Станкевич]]тің есімі (1956 жылы) берілген. Станкевич Николай Владимирович (1813-1840) [[Ресей]]дің [[Воронеж облысы]]нда дүниеге келген. Ол гуманизм идеясын насихаттауды мұрат еткендіктен, 1831 жылы әдеби-философиялық үйірме ашқан. Көше [[Түрксіб ауданы]]нда орналасқан. Шолохова көшесінен басталып, Чeлюски көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Майбороды, Аймауытов, Чернышевский көшелерін қиып өтеді. Көшенін ұзындығы -1850 метр.<ref>Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: “ИП Волошин” баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Алматы көшелері]] ngerkj6wt35jqpan8vsghougl2gazo8 3617223 3617118 2026-06-13T18:18:44Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:ArystanbekBot|ArystanbekBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 2122707 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Николай Владимирович Станкевич.jpg|thumb]] '''Станкевич атындағы көше'''. Көшеге Ресей қайраткері, философ, ақын, әдебиеттанушы, ағартушы [[Николай Владимирович Станкевич]]тің есімі (1956 жылы) берілген. Станкевич Николай Владимирович (1813-1840) [[Ресей]]дің [[Воронеж облысы]]нда дүниеге келген. Ол гуманизм идеясын насихаттауды мұрат еткендіктен, 1831 жылы әдеби-философиялық үйірме ашқан. Көше [[Түрксіб ауданы]]нда орналасқан. Шолохова көшесінен басталып, Челюски көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Майбороды, Аймауытов, Чернышевский көшелерін қиып өтеді. Көшенін ұзындығы -1850 метр.<ref>Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: “ИП Волошин” баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Алматы көшелері]] o4hf7gj64tn45vgep5cywrsx62q0ytt 0 119982 3617348 3150319 2026-06-14T06:10:32Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Achaemenid_plaque_from_Persepolis.JPG]]» деген «[[:File:Plaque_of_Lapis-Lazuli_-_Persepolis_-_Achaemenid_-_National_Museum_of_Iran_-_Inv._number_2436.jpg]]» дегенмен алмастырылды. 3617348 wikitext text/x-wiki {{Infobox World Heritage Site | Image = [[Сурет:Persepolis recreated.jpg|250 px]] | WHS = Persepolis | State Party = [[Iran]] | Type = Cultural | Criteria = i, iii, vi | ID = 114 | Region = [[List of World Heritage Sites in Asia|Asia and Australasia]] | Year = 1979 | Session = 3rd | Link = http://whc.unesco.org/en/list/114 | locmapin = Iran | latitude = 29.934444 | longitude = 52.891389 }} '''Персеполис''' — [[Шира]]здың солтүстігінен 60 шақырым жердегі Марвдашт аймағында Рахмат тауының етегінде орналасқан [[ежелгі Иран]]ның ұлы туындыларының бірі. Бұл ескерткіш б.з.д. 5 ғасырда осы аймақта өмір сүрген халық өнерінің салтанатын еске салады. Бүгінде "Тахт-е Жәмшид" (Персеполис) деп аталатын бұл кешен көптеген ғимараттардан тұрады. Оның әрбір ғимараты белгілі бір іске арналған. Әртүрлі ғимараттар мен көпбағанды залдардың салынуы бұл жердің Ахеменидтер кезінде императорлық істер атқарылатын астана болғандығын және әртүрлі елдерден келген құрметті қонақтарды қабылдауға арналғандығын көрсетеді. [[Сурет:Plan of Persepolis.png|thumb|left|300px|Персеполис жоспары]] Персеполистің жалпы ауданы 125000 шаршы метр. Ол Марвдашт алқабынан 8-18 метр биік платформаның үстіне салынған. Ол әртүрлі бөлімдерден, атап айтқанда, ресми сарайлар, арнайы кішкене үйлер, шах қазынасының сарайы мен қорғаныс бекіністерінен тұрады. Персеполиске кіре беріс жол ұзындығы шамамен 450 метр, ені 300 метрді құрайтын тас жазықтықтың үстін басып өтеді. Бұл жол жалпақ та қысқа 111 баспалдақтан тұрады. [[Сурет:Persepolis 1.JPG|right|thumb|200px|Персеполис (оң жағы)]] [[Сурет:Persepolis rendering old.jpg|thumb|left|19 ғасырдағы Фландин мен Ксоте қайта қалпына келтірген Персеполис.]] [[Сурет:Sonnenuntergang in Perspolis.jpg|thumb|сол жағы]] Тарихи деректер бойынша, Персеполис Ахеменид патшасы Дарийдің мекендейтін жері болған. Персеполистің үлкен сарайларын салу б.з.д. 512 жылы Дарий I кезінде басталды және олардың құрылысы 150 жылға созылды. Грек императоры Александр Македонский б.з.д. 331 жылы өзінің Иранға шабуылы кезінде ирандық өркениетті жек көргендіктен Персеполисті тұтастай өртеп жіберді. Сөйтіп Персеполистен тек тастан жасалған бағандардан басқа ештеңе қалмады. Кірпіштен жасалған қабырғалардың барлығы қирап қалды. Осыған қарамастан, бұл тарихи ескерткіштің бізге жеткен қалдықтары ирандық сәулетшілер өнерінің таңғажайып асқақтығын көрсетеді. Ғимараттар көлемінің үлкендігі, бағандардың таңқаларлық биіктігі, тас бетіне салынған бедерлер мен басқа безендірулер Персеполис кешенін көруге келгендердің таңданысын тудырады. Американдық тарихшы Вилл Дурант өзінің "Шығыс жерлері - өркениеттің бесігі" атты кітабында: "Ежелгі заманның ең салтанатты ескерткіші Персеполистің тас баспалдақтары мен бағандары болып табылады. Әлемнің сәулет тарихында бұған ұқсас ескерткіш жоқ",-деп жазды. [[Сурет:20101229 Gates of the nations Persepolis Iran.jpg|left|thumb|120px|Барша Ұлттар қақпасы.]] Персеполистің өне бойында өте әдемі бедерлер салынған. Бұл кешен 2500 жыл бұрынғы Ахеменидтік патшалар мен халық арасындағы байланыс, сол замандағы ой-пікір мен дүниетанымды көрсетеді. Персеполисте салынған суреттердің арасында үнемі жасыл екі ағаш – сауырағаш (қарағайдың бір түрі) мен пальма көрінеді. Бұл Иран жеріндегі үнемі жасыл абадтандырылған бақтардың болғандығын көрсетеді. Осы кешеннің шығысында үш Ахеменид патшасына тиесілі кесене тауды ойып жасалған. Осы ескерткіштердің барлығында тасқа ойылып жазылған жазбалар үш тілде – ежелгі парсы, вавилон және элам тілдерінде жазылған. Бұл жазбаларда ғимараттардың салыну тарихы мен басқа да мазмұндағы сөздер жазылған. Персеполис кешені 1979 жылдан бастап Иранның ЮНЕСКО-ның әлемдік мұра қорына тіркелген ескерткіші болып табылады. Әлемдік мұраға қосылған "Пасаргад" кешені Ахеменидтер заманынан қалған ежелгі ескерткіштердің бірі болып табылады. Ол Фарс облысында Персеполистің солтүстігінен 70 шақырым жерде орналасқан. Бұл кешенде бірнеше сарай, екі вилла, шах бағындағы фонтандар мен Телтахт қорғаныс бекіністері, Мұзаффари керуен сарайы, Ахеменидтер патшалары Куруш пен Камбоджидің кесенесі мен Бұлағи қасиетті сайы орналасқан. Пасаргад кешені 1383 жылы (2004 жылы) ЮНЕСКО-ның әлемдік мұра қорына енгізілді. Ежелгі қала Пасаргад Ахеменидтердің Фарс облысы Пелвар өзенінің алқабында орналасқан алғашқы астанасы болды. Бұл қала ұлы Куруш II патшаның бұйрығымен б.з.д. 6 ғасырда салынған. Қаланың негізгі бөлігінің ауданы 160 гектар жерді алып жатыр. Пасаргад кешенінің ең маңызды ескерткіші - Куруш кесенесі. Бұл кесене шамамен б.з.д. 540-530 жылдары ақ түсті әк тастан салынған. [[Сурет:Persepolis The Persian Soldiers.jpg|thumb|200px|Ападана залыl, парсы және Median сарбаздары]] [[Сурет:Plaque of Lapis-Lazuli - Persepolis - Achaemenid - National Museum of Iran - Inv. number 2436.jpg|thumb|right|200px|Lapis lazuli and paste plaque from Persepolis ([[National Museum of Iran]])]] Кесене салтанатты бақтың ортасында үлкен тастардан салынған. Бұл кесенені салуға пайдаланған кейбір тастардың ұзындығы 7 метрге дейін барады. [[Сурет:20101229 Top panoramic view of Persepolis Iran.jpg|center|800px|thumb|Персеполис панорамалық көрінісі.]] [[Сурет:PersepolisPanorama2007.jpg|center|800px|thumb|Персеполистен панорамалық көрініс .]] == Сыртқы сілтемелер == {{Commons category|Persepolis}} *[http://www.ancientopedia.com/persepolis/ Persepolis at the Ancient History Encyclopedia] with timeline, illustrations, and books * [http://oi.uchicago.edu/OI/MUS/PA/IRAN/PAAI/PAAI.html Persepolis Photographs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205040025/http://oi.uchicago.edu/OI/MUS/PA/IRAN/PAAI/PAAI.html |date=2007-02-05 }} and [http://oi.uchicago.edu/research/projects/per/ Introduction to the Persian Expedition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515235355/http://oi.uchicago.edu/research/projects/per/ |date=2011-05-15 }}, [[Oriental Institute]] of the [[University of Chicago]]. *[http://maps.google.com/maps?f=q&source=s_q&hl=en&geocode=&q=&ie=UTF8&ll=29.933459,52.888162&spn=0.007922,0.013733&t=h&z=16 Location] == Тағы қараңыз == * Curtis, J. and Tallis, N. (eds). (2005). ''Forgotten Empire: The World of Ancient Persia.'' University of California Press. ISBN 0-520-24731-0. * Wilber, Donald Newton. (1989). ''Persepolis: The Archaeology of Parsa, Seat of the Persian Kings''. Darwin Press. Revised edition ISBN 0-87850-062-6. {{World Heritage Sites in Iran}} {{Coord|29|56|04|N|52|53|29|E|region:IR_type:landmark|display=title}} [[Санат:Ирандағы әлемдік мұра]] [[Санат:Көне Персия]] [[Санат:Иран тарихы]] [[Санат:Иран мәдениеті]] [[Санат:Иран]] [[Санат:Иран сәулеті]] [[Санат:Иран көне қалалары]] 556gkd5nevvlef9038lik0exb0fxuad 0 123312 3617517 3610462 2026-06-14T11:53:45Z 1nter pares 146705 /* 1976 жылғы Президенттік сайлау */ 3617517 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Рональд Уилсон Рейган | Шынайы есімі = Ronald Wilson Reagan | Суреті = Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Америка Құрама Штаттары| АҚШ-тың]] [[АҚШ президенті|40-президенті]] | Ту = Seal Of The President Of The United States Of America.svg | Ту2 = Flag of the President of the United States.svg | Басқара бастады = [[20 қаңтар]] [[1981]] | Басқаруын аяқтады = [[20 қаңтар]] [[1989]] | Вице-президент = [[Джордж Герберт Уокер Буш|Үлкен Джордж Буш]] | Ізашары = [[Джимми Картер]] | Ізбасары = [[Джордж Герберт Уокер Буш|Үлкен Джордж Буш]] | Титулы_2 = 33-ші Калифорния губернаторы | Ту_2 = Flag of the Governor of California.svg | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = [[3 қаңтар]] [[1967]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[7 қаңтар]] [[1975]] | Ізашары_2 = [[Пэт Браун]] | Ізбасары_2 = [[Джерри Браун]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 6.02.1911 | Туған жері = Тампико ауылы, Иллинойс, [[АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 5.06.2004 | Қайтыс болған жері = Лос-Анджелес, [[Калифорния]], [[АҚШ]] | Жерленді = Сими, [[Калифорния]] | Қызмет еткен жылдары = [[1937]]—[[1945]] | Құрамында болды = {{USA}} | Әскер түрі = АҚШ әскері<br />АҚШ әскери-әуе күштері | Атағы = [[Капитан]] | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = 1) [[Джейн Уайман]] (1940—1948)<br />2) [[Нэнси Рейган]] | Балалары = '''ұлдары:''' Майкл және Рон '''қыздары:'''Маурин және Патриция | Партиясы = АҚШ Республикалық партиясы | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = Reagan signature.png | Сайты = | Commons = Ronald Reagan | Марапаттары = }} '''Рональд Уилсон Рейган''' ({{lang-en|Ronald Wilson Reagan}}; {{Туғанкүні|6|2|1911}}, Тампико ауылы, Иллинойс, [[АҚШ]] — {{қайтысболғанкүні|5|6|2004}}, Лос-Анджелес, [[Калифорния]], АҚШ) — Америка Құрама Штатының Республикалық Партиясының 40-Президенті (1981–1985 және1985—1989 жылдар) == Өмірбаяны == 1930 жылдары Рейган [[Лос Анжелес|Лос-Анжелеске]] (Калифорния) көшіп келді. Өз мансабын киноларға түсіп, актерліктен бастады, кейін теледидарда, одан соң 52 фильмге түсіп, танымал болды. <ref group="~">В основном в [[Фильм категории B|низкобюджетных]] фильмах</ref>. АҚШ киноактерлерінің гильдиінің президенті, кейін саяси мансаптағы қадамын бастауға жол ашқан General Electric корпорациясының өкілі болып сайланды. Алғашқы кездерде АҚШ Демократиялық партиясының мүшесі болды, бірақ 1962 жылы Республикалық партияға ауысып кетті. 1964 жылы партия конвенциясында республикалық президенттікке үміткер Барри Голдуотерді қолдауда өзінің «Таңдау уақыты ([[Ағылшын тілі|ағылш]]: ''A Time for Choosing'')» атты танымал пікірін айтқан болатын, осы оқиғадан соң оған Калифорния губернаторлығы орнына үміткер болуды ұсынды. Ол 1966-170 жылдары губернаторлар сайлауында жеңіске жетті. Рейган АҚШ президенттігінің Республикалық партиясының ағашқы сайлауына (1968 және 1976 жылдары) өз үміткерлігін екі рет ұсынды, алайда екі ретінде де жеңіліс тапты. 1980 жылы алғашқы партиялық сайлауда Республикалық партияның президенттігіне үміткер болып және кезекті сайлауда Демократиялық партияның президенті [[Джимми Картер|Джимми Картерді]] жеңіп, жетістікке қол жеткізді. Қызметке 1981 жылдың қаңтарында кірісті. Өз мерзімінің алғашқы кезеңінде, 1981 жылдың 30 наурызында ойластырылған қастандықты басынан өткерді. Президенттік орында бірнеше саяси және экономикалық бастамаларды алға тартты. Сол уақытта губернатор орнындағыдай, Президент Рейган үкіметтің мемлекеттік шығынды қысқартудағы, салықты төмендетуде, [[инфляция]]ны бақылау сияқты экономикалық мәселелерді реттеуде алшақтық жолын ұстанды.(осы экономикалық саясат кейінгі уақыттарда «рейганомика» деген атауға ие болды.) Әуе диспетчерлері кәсіподағымен ([[Ағылшын тілі|ағылш]]: ''Professional Air Traffic Controllers Organization'' (1968)) болған қақтығыс уақытында қатаң тәртіпті қолға алып, бас көтерген жұмысшыларды жұмыстан шығарды. Алғашқы мерзімі Кеңес Одағына Батыс Еуропа елдеріне ядролық арсеналдарын орната отырып, теңдессіз қысым көрсетумен танылды. 1983 жылы қазан айында Гренадаға қарулы күшін басып кіруді жүзеге асырды. Ауғанстан республикасында кеңес әскерлерінің контингентіне қарсы қимыл жасаған оппозицияның бастырмалатқан күшін белсенді түрде жүзеге асырды. 1983 жылы наурыз айында КСРО-ны экономикалық тұрғыда ақсатуды көздеген өз мақсатында оларға космостық кеңістікте (СОИ немесе «Жұлдызды әскер» бағдарламасы.) әскери басымдыққа қол жеткізуге бағытталған ұзақ мерзімді және кең ауқымды бағдарлама жарияланды. Президенттік серіктестігі барысында 1984 жылы нәтижелі «Америка таңы ([[Ағылшын тілі|ағылш]]: ''Morning in America'')» теле ақпараттық серіктестігін шығарды және 1984 жылғы президенттік сайлауда, дауыс берушілердің 538 дауысынан 525 дауысын жинап, Мондейлдің туған жері мен Колумбия аймағындағыларға жол беріп, Демократиялық партияның үміткері Уолтер Мондейлден үстемдікпен жеңіске жетті. Президенттігінің екінші кезеңі суық соғыстың аяқталуына нақты аяқ басуымен белгілі болды, алайда, 1985-1986 жылдар аралығында советтік-американдық қарым-қатынас көптеген жансыздық жанжалдарды бастан өткерді. Рейган СОКП ОК басты секретары Михаил Горбачевпен келіссөзге келіп, бірнеше кездесулер (біріншісі - Женевада (1985-тің қарашасы) өткізді, 1987 жылы КСРО мен АҚШ арасындағы орта және аз қашықтықтағы ракеталарды істен шығару туралы Келісімге қол қойылуына алып келді. 1986 жылдың сәуірінде [[Ливия|Ливияға]] әуеден соққы беруге бұйрық етті. Президенттік әкімшілік бірнеше жанжалдарға қатысы бар болып шықты, солардың ауқымдысы «Иран-контрас» ісі болған. 1986 жылы Рейганның ішкі саясатымен байланыстырған мұнай бағасының опырылып төмендеуі басталды. Рейган Президенттік қызметті 1989 жылы тоқтатты. Оның ізбасары болып, Рейганның екі мерзімінде вице-президент болған Джордж Буш-үлкені келді. 1994 жылы Рейганға Альцгеймер сырқаты диагнозын қойды. 1995 жылы АҚШ қауіпсіздігі саяси орталығының «Хранитель огня» дипломымен марапатталды. Рейган 2004 жылы 5 шілдеде 93 жасында қайтыс болды. Ол туралы «Рейгандар» фильмі (''The Reagans'', 2003) түсірілді. ==Жастық шағы == [[Сурет:Ronald Reagan in Dixon, Illinois, 1920s.jpg|thumb|left|Рональд Рейган, Диксондағы жастық шағы]] Рональд Уилсон Рейган 1911 жылы 6 ақпанда Тампикода (Иллиноис штаты) жергілікті банктен бір қабат жоғарыда орналасқан пәтерде туды. Кейін ол «Жетпіс бес жыл бұрын Иллиноис штатындағы Тампикодағы бірінші қабатында банк орналасқан кішкене пәтерде дүниеге келгенмін. Басқа банктермен менің қарым-қатынасым болмады.» - деп еске алатын. Әкесі — Джон Эдвард «Джек» Рейган, анасы — Нелли Уилсон Рейган.<ref name="nrhp">Ward, Michael. [http://gis.hpa.state.il.us/hargis/PDFs/201351.pdf Main Street Historic District] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070807213939/http://gis.hpa.state.il.us/hargis/PDFs/201351.pdf |date=2007-08-07 }} National Register of Historic Places Nomination Form, сәуір 1, 1982, HAARGIS Database, Illinois Historic Preservation Agency. Retrieved шілде 27, 2007.</ref> Әкесі ирландық-католиктік тегінен болса<ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=travel&res=980CE7DE103BF935A3575AC0A967948260|title=Village in Tipperary is Cashing In on Ronald Reagan's Roots|work=The New York Times|date=September 6, 1981|accessdate=May 23, 2009|format=fee required}}</ref>, ал анасы ағылшын және шотландық тамырдан болды.<ref>Kengor, Paul (2004), p. 4</ref> Рональдтың ағасы Нейл «Луна» Рейган (1908-1996) болды, ол жарнама беруші болды.<ref>{{cite news |title=Neil Reagan, 88, Ad Executive And Jovial Brother of President |author=Lynette Holloway |url=http://www.nytimes.com/1996/12/13/us/neil-reagan-88-ad-executive-and-jovial-brother-of-president.html |publisher=The New York Times |date=желтоқсан 13, 1996|accessdate=March 22, 2009}}</ref> Рональдтің үлкен ағасы - Нейл «Луна» Рейган, (1908—1996) хабарландыру таратушы. Жаңа ғана дүниеге келген ұлын көрген Джек Рейган «Құйып қойған жуан-голланд, қайдан білеміз, одан мүмкін болашақтан президент шығатын болар»<ref>[http://www.reaganlibrary.com/lifetimes.aspx?session_args=sMvW+Yv8Vy6IHL2Np97Y6AlkS1twe59JGJejVs3HR9bNI6r2c6PHzKRCvYvbVzCFllkSEE+JKGVbizQ0sNuIpvyEtckBjt/QkXbm5rnVkKxPFt+8gvFLfxzGQoqw5tyI&p=RR1001LT&tx=934&h1=936&h2=937&sw=0&lm=reagan&args_a=cms&args_b=1&argsb=N Ronald Reagan Presidential Library]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> деген екен. «Голландық»<ref name="RRfacts">{{cite web|url=http://www.reagan.utexas.edu/archives/reference/facts.html|title=Ronald Reagan Facts|accessdate=маусым 9, 2007|publisher=Ronald Reagan Presidential Foundation|archiveurl=http://www.webcitation.org/61INpgJ9I|archivedate=2011-08-29}}</ref> атауының сәтті болғаны соншалық, жақындары сәбиді Ронни деп атап кетті. Әкесінің тоқтамай ішімдікке салынуынан, жанұя ауыр күй кешіп, араққа құмартқан әкесіне қарап, болашақ президент өмірінің соңғы уақытына дейін спирттік ішмдікті арнайы отырыстарда әредікте ғана қолданды. Ауыр жағдайды басынан өткерген анасы ұлына адамды оның кім екеніне, өандай екеніне қарап бағалауға болмайтынын үнемі қайталап отырды. Рейгандар жанұясы біршама уақытқа Иллиноис штатының Монмаут, Гейлсбург және Чикагоны қосып алғанда әртүрлі қалаларына, қоныс аударды. Ақыр соңында [[1919 жыл]]ы олар Тампикоға қайта оралып, Питни әмбебап дүкенінің жоғарысындағы пәтерге орналасты. Президент болып [[Ақ үй]]ге орналасқанда әзілдеп, тағы да дүкеннің үстінде тұратынын айтты.<ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/news/nation/articles/2004/06/06/reagan_all_american_dies_at_93/|title=Reagan, all-American, dies at 93|date=маусым 6, 2004|author=Schribman, David|work=The Boston Globe|accessdate=January 17, 2008}}</ref>. == Кино мен радиодағы мансабы == === Радио мен кино === [[Сурет:Ronald Reagan in Cowboy From Brooklyn trailer.jpg|thumb|left|1938 жылы ''Ковбой из Бруклина''фильміндегі Рейган]] Бала жасынан Рональд сахналық мансапты армандаған болатын, алайда [[Диксон]]нан [[Голливуд]]тың арасы қашық болғандықтан, бақытын радиодан іздеуге шешім қабылдады. [[1932 жыл]]ы колледжді тәмамдаған соң, көптеген кішкене радиостанцияларда жұмыс істеген Айова штатына көшіп келді. Айова университеті Рейганды радиодан Айов қырандары футбол тобының ойынын жариялау жұмысына қабылдады. (ағылш. Iowa Hawkeyes) Әрбір сеансқа 10 доллар ақы алып отырды. Кейін ол спорт коментаторы ретінде атқарған жұмыс кезеңі өмірінің жақсы тұсы екенін атап айтқан болатын. Оны [[Давенпорт қалашығы]]нда (Айова штаты) [[WOC радиостанциясы]]на айына 100 доллар айлық аалып отырған дикторлыққа шақырды.Өзінің ұнамды дауысының арқасында [[Де-Мойн штаты]]ның астанасындағы WHO радиостанциясына Чикаго Кабс бейсбол командасының радиожүргізушісі ретінде шақырылды. === Әскери қызметі === === Кәсіподақ === [[Сурет:Ronald Reagan in General Electric Theater.jpg|thumb|Теле актер Рональд Рейган телехикаяның жүргізушісі.]] == Неке мен балалары == [[Сурет:Ronald Reagan and Nancy Reagan aboard a boat in California 1964.jpg|left|thumb|Нэнси мен Рональд Калифорнияда кішкене кемеде, 1964]] == Ерте саяси мансабы == == 1967—1975 жылдарда Калифорния Губернаторы == [[Сурет:GOVREAGAN.jpg|thumb|left|Рональд мен Нэнси Рейганның губернатор сайлауында жеңіске жеткенін Балтимор (Лос-Анджелес) қонақүйінде атап өтуде.]] [[Сурет:Ronald Reagan, Nancy Reagan, Pat Nixon, and Richard Nixon in 1970.jpg|thumb|Шілде1970. Чета Рейган президент Никсон мен оның жұбайы Пат Никсонмен кездесуде.]] == 1976 жылғы Президенттік сайлау == [[Сурет:1976 Republican National Convention.jpg|thumb|left|Республикалық Партияның Ұлттық конвенциясы-1976. Солдан оңға:[[Боб Доул]], [[Рейган, Нэнси|Нэнси Рейган]], Рональд Рейган, [[Форд, Джеральд Рудольф|Джеральд Форд]], [[Нельсон Рокфеллер]], [[Сюзан Форд]] и [[Бетти Форд]]. Рейган жаңа ғана өз жеңілісін мәлімдеді.]] == 1980 жылғы Президенттік сайлау == [[Сурет:Reagan 1980 campaign.jpg|thumb|Рональд және Нэнси Рейган, сенатор [[Тэрмонд, Стром|Стром Тэрмонд]] (оң жақта) Оңтүстік Каролинада серіктестер ортасында, 1980]] == Рейган Президенттігі 1981—1989 == [[Сурет:President Ronald Reagan Lights Candles During a Visit to Danilov Monastery in Moscow USSR - DPLA - 03c6868da853d3c142c459760a4355a8.jpg|thumb|250px|1988 жыды мамырда Мәскеудегі Данилов шіркеуіне келіп-кетуі.]] === Бірінші мезгіл: 1981—1985 === [[Сурет:President Ronald Reagan and Nancy Reagan waving from the limousine during the Inaugural Parade (cropped).jpg|thumb|Реагандар президенттің инаугурациясынан кейін Пенсильвания даңғылының бойымен Ақ үйге барады.]] ==== Рейганға жасалған қастандық ==== {{main|Рейганға жасалған қастандық }} ==== Авиадиспетчерлердiң ереуiл жасауы ==== ==== Рейганомика ==== {{main|Рейганомика}} ==== Ливан ==== {{main|Бейруттағы келісімге келушілер казармаларының жарылыстары (1983)}} Келiсiмге келтiрушiлердiң казармаларының Бейрутындағы жарылыстары Бейруттағы келісімге келушілер казармаларының жарылыстары. ==== Гренадаға басып кiру==== {{main|Гренадаға басып кiру}} ==== Сұрапыл соғыстың өршуі ==== === Президенттік серіктестік-1984 === {{main|АҚШ-тағы Президенттік сайлау (1984)}} === Екінші мерзім: 1985—1989 === [[Сурет:President Ronald Reagan Being Sworn in for a Second Term by Chief Justice Warren Burger as Nancy Reagan Observes in the United States Capitol Rotunda - DPLA - 600a88cff2aa976f32fba60dfed88960.jpg|thumb|right|Рональд Рейган екінші мерзімінің алдында Капитолий ротунда ант береді.]] ==== Нашақорлармен күрес==== ==== Ливия бомбылаулары ==== {{main| «Каньон Эльдорадо» операциясы}} ==== АҚШ иммиграциясының реформасы және бақылауы туралы акт. ==== {{main|АҚШ иммиграциясының реформасы және бақылауы туралы Заңы. (1986)}} ==== «Иран-контрас» ісі ==== {{main|Иран-контрас}} [[Сурет:President Ronald Reagan receives the Tower Commission Report with John Tower and Edmund Muskie.jpg|thumb|Президент Рейган Ақ үйдің кабинетінде 1987 жылы мұнара комиссиясының есебін қабылдады.]] ==== Сұрапыл соғыстың аяқталуы ==== {{main|Сұрапыл соғыс}} [[Сурет:ReaganBerlinWall.jpg|thumb|Рональд Рейган Берлин қабырғасының Бранденбург қақпасында сөз сөйлеп, [[Михаил Сергеевич Горбачёв|Михаил Горбачевке]]: «Бұл қабырғаны қират!»]] [[Сурет:Reagan and Gorbachev in western hats 1992.jpg|thumb|200px| Рональд Рейган мен Михаил Горбачев Калифорниядағы Рейган ранчосында демалады, 1992 ж]] == Президенттіктен кейінгі кезең (1989—2004) == [[Сурет:Reagans early 1990s.jpg|thumb|Рональд пен Нэнси Рейган 1990 жылдардың басында Ақ үйден кеткеннен кейін Лос-Анджелесте.]] === Альцгеймер сырқаты === == Қайтыс болуы == === Қайтыс болуы === === Рейганның өлiмiне әлемнің күйзелісі === === Жерлеу === == Марапаттары== ==Естелік == == Қызықты мәліметтер == == Жиылыстарда сөйлеген сөздері == * [[Империя зла]] (1983) * «[[Бомбардировка начнётся через пять минут]]» (1984) * [[Доктрина Рейгана|«Доктрина Рейгана»]] (1985) * [[Снесите эту стену|Речь у Берлинской стены]] (1987) == Дереккөздер == <references/> <references group="~"/> == Сілтемелер == * [http://ronaldreagan.hagbergmedia.com/ Ronald Reagan — Video & Audio | Biography | Speeches | Photos | Quotes — by Hagberg Media] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061028221606/http://ronaldreagan.hagbergmedia.com/ |date=2006-10-28 }} {{АҚШ Президенттері}} {{Жыл адамы (Тайм журналы бойынша) 1976—2000}} [[Санат:АҚШ президенттері]] 36r2e1i534xq0adoyi0hno4ewrl48f1 0 130512 3617144 3394478 2026-06-13T17:10:48Z Арай Дүйсекенова 182451 3617144 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Stamp Soviet Union 1977 CPA 4775.jpg|thumb|190px|[[КСРО]] [[Пошта маркасы|маркасы]] ([[1977]]): [[хат]] және [[конверт]]те пошта индексін жазу үлгісі {{ЦФА|4775}}]] [[Сурет:Stamp Soviet Union 1977 CPA4778.jpg|thumb|190px|[[КСРО]] [[Пошта маркасы|маркасы]] ([[1977]]): [[хат]]тарды автоматты сұрыптау {{ЦФА|4778}}]] '''Пошта индексі''' — хат тасымалдау ісін (корреспонденция) сұрыптауды жеңілдету мақсатында [[пошта мекенжайы]]на қосымша жaзылатын [[әріп]]тер мен [[сан]]дардың бірізділігі. Қазіргі кезде ұлттық пошта қызметтерінің көпшілігі пошта белгілемесін қолданады. == Тарихы == Алғаш рет [[КСРО|КСРО-да]] [[1932]] мен [[1939]] жылдар аралығында «Индекс» деген атаумен қолданыла бастады. Ол кезде «сан—әріп—сан» түріндегі код түрінде болды, мысалы, "''12У1"'', "''14У8"'' және т.с.с. == Қолданылуы == Әртүрлі елдердің пошта қызметтері, негізінен, пошта индекстерін рәсімдеу және орналастыру жөнінде әртүрлі ережелер қолданады. == Қазақстандағы пошта индекстерінің кодтары == {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Пошта индексі!! өңір |- | 01xxxx || [[Астана қаласы]] |- | 02xxxx || [[Ақмола облысы]] |- | 03xxxx || [[Ақтөбе облысы]] |- | 04xxxx || [[Алматы облысы]] |- | 05xxxx || [[Алматы қаласы]] |- | 06xxxx || [[Атырау облысы]] |- | 07xxxx || [[Шығыс Қазақстан облысы]] |- | 08xxxx || [[Жамбыл облысы]] |- | 09xxxx || [[Батыс Қазақстан облысы]] |- | 10xxxx || [[Қарағанды облысы]] |- | 11xxxx || [[Қостанай облысы]] |- | 12xxxx || [[Қызылорда облысы]] |- | 13xxxx || [[Маңғыстау облысы]] |- | 14xxxx || [[Павлодар облысы]] |- | 15xxxx || [[Солтүстік Қазақстан облысы]] |- | 16xxxx || [[Түркістан облысы]] |} == Тағы қараңыз == * [[Қазпошта]] {{бастама}} [[Санат:Пошта индекстері| ]] 1pl5frakkmtguyjo66ubsg8o7u6ep4a 3617205 3617144 2026-06-13T18:17:02Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Borhan|Borhan]] соңғы нұсқасына қайтарды 3394478 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Stamp Soviet Union 1977 CPA 4775.jpg|thumb|190px|[[КСРО]] [[Пошта маркасы|маркасы]] ([[1977]]): [[хат]] және [[конверт]]те пошта индексін жазу үлгісі {{ЦФА|4775}}]] [[Сурет:Stamp Soviet Union 1977 CPA4778.jpg|thumb|190px|[[КСРО]] [[Пошта маркасы|маркасы]] ([[1977]]): [[хат]]тарды автоматты сұрыптау {{ЦФА|4778}}]] '''Пошта индексі''' — хат тасымалдау ісін (корреспонденция) сұрыптауды жеңілдету мақсатында [[пошта мекенжайы]]на қосымша жазылатын [[әріп]]тер мен [[сан]]дардың бірізділігі. Қазіргі кезде ұлттық пошта қызметтерінің көпшілігі пошта белгілемесін қолданады. == Тарихы == Алғаш рет [[КСРО|КСРО-да]] [[1932]] мен [[1939]] жылдар аралығында «Индекс» деген атаумен қолданыла бастады. Ол кезде «сан—әріп—сан» түріндегі код түрінде болды, мысалы, "''12У1"'', "''14У8"'' және т.с.с. == Қолданылуы == Әртүрлі елдердің пошта қызметтері, негізінен, пошта индекстерін рәсімдеу және орналастыру жөнінде әртүрлі ережелер қолданады. == Қазақстандағы пошта индекстерінің кодтары == {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Пошта индексі!! өңір |- | 01xxxx || [[Астана қаласы]] |- | 02xxxx || [[Ақмола облысы]] |- | 03xxxx || [[Ақтөбе облысы]] |- | 04xxxx || [[Алматы облысы]] |- | 05xxxx || [[Алматы қаласы]] |- | 06xxxx || [[Атырау облысы]] |- | 07xxxx || [[Шығыс Қазақстан облысы]] |- | 08xxxx || [[Жамбыл облысы]] |- | 09xxxx || [[Батыс Қазақстан облысы]] |- | 10xxxx || [[Қарағанды облысы]] |- | 11xxxx || [[Қостанай облысы]] |- | 12xxxx || [[Қызылорда облысы]] |- | 13xxxx || [[Маңғыстау облысы]] |- | 14xxxx || [[Павлодар облысы]] |- | 15xxxx || [[Солтүстік Қазақстан облысы]] |- | 16xxxx || [[Түркістан облысы]] |} == Тағы қараңыз == * [[Қазпошта]] {{бастама}} [[Санат:Пошта индекстері| ]] 6ktgqq2sp42opmgsfba41rjgmxg2lni 0 134881 3617092 3593598 2026-06-13T15:16:39Z 1nter pares 146705 /* */ 3617092 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = кіші Фредди Принц |шынайы есімі = Freddie Prinze, Jr. |сурет = Freddie Prinze, Jr. (27600088526) (cropped).jpg |сурет ені = |сурет атауы = Принц, 2016 жыл |туған кездегі есімі = |туған күні = 08.03.1976 |туған жері = {{туғанжері|Лос Анжелес|Лос Анжелесте}}, [[Калифорния]], [[Америка Құрама Шттатары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы = {{актер|АҚШ| АҚШ телевизия}} |азаматтығы = |белсенді жылдары = 1995 жылдан бері |бағыты = |киностудия = |марапаттары = [[Teen Choice Awards 1999]] |imdb_id = |сайты = }} '''кіші Фредди Принц''' ({{lang-en|Freddie Prinze, Jr.}}, [[8 наурыз]] [[1976 жыл|1976]], [[Лос Анжелес]], [[Калифорния]]) — америкалық актёр, продюсер мен сценарист. Әкесі Фредди Принц (1954–1977) — әйгілі комик. Кіші Принц алғашқы рөлін 1995 жылы «Маттерстер отбасы» телехикаятында сомдайды. Осыдан кейін кейін Принц жасөспірімдерге арналған фильмдерде түсе бастайды.<ref>{{cite web|url=http://www.filmreference.com/film/91/Freddie-Jr-Prinze.html |title=Freddie, Jr. Prinze Biography (1976-) |publisher=Filmreference.com |date= |accessdate=2010-03-18}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{imdb name|id=0005327|name=кіші Фредди Принц}} {{DEFAULTSORT:Принц, Фредди кіші}} ordb50ify10zdqlfxynf4xs414w1gtf 0 147211 3617122 3002149 2026-06-13T16:47:47Z Арай Дүйсекенова 182451 3617122 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Көкөзек |шынайы атауы = {{lang-alt|Кӧк Ӧзӧк}} |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы = 55 |су алабының ауданы = 710 |су алабы = [[Қатын өзені|Қатын]] |өзендердің су алабы = Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = |бастауының орны = |бастауының биіктігі = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |сағасы = Шу өзенінің сол жағалауынан 195 км қашықтықта |сағасының орны = |сағасының биіктігі = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |еңістігі = |ел = {{RUS}} |аймақ = [[Алтай Республикасы]], Алтай өлкесі |commons = }} '''Көкөзек''' ({{lang-alt|Кӧк Ӧзӧк}}) — [[Ресей]]дегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі<ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Ресейлік «Гидротехникалық құрылыстарды және мемлекеттік су кадастрларын» тіркеу орталығы}}</ref> жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сaғасы Шу өзенінің сол жағалауынан 195 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 55 км-ді құрайды. == Су реестрінің мәліметтері == [[Ресей мемлекеттік су тізілімі]]нің мәліметі бойынша [[Жоғарғы Обь су алабы өңірі]]не жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — [[Катунь]]. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь<ref name='Ресей МСР'/>. [[Ресей су ресурстары федералды агенттігі]] дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша<ref name='Ресей МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=182724|title=РФ мемлекеттік су реестрі: Кок-Узек}}</ref>: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 13010100312115100005476 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115100547 * Су алабының коды — 13.01.01.003 * ГЗ томының нөмірі — 15 * ГЗ бойынша шығарылуы — 1 == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }} {{Суретсіз мақала}} {{тексерілмеген өзен}} [[Санат:Ресей өзендері]] {{hydro-stub}} jpzkhhbm69hq2wlxsph9e4ztew6wx6b 3617219 3617122 2026-06-13T18:18:27Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3002149 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Көкөзек |шынайы атауы = {{lang-alt|Кӧк Ӧзӧк}} |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы = 55 |су алабының ауданы = 710 |су алабы = [[Қатын өзені|Қатын]] |өзендердің су алабы = Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = |бастауының орны = |бастауының биіктігі = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |сағасы = Шу өзенінің сол жағалауынан 195 км қашықтықта |сағасының орны = |сағасының биіктігі = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |еңістігі = |ел = {{RUS}} |аймақ = [[Алтай Республикасы]], Алтай өлкесі |commons = }} '''Көкөзек''' ({{lang-alt|Кӧк Ӧзӧк}}) — [[Ресей]]дегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі<ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Ресейлік «Гидротехникалық құрылыстарды және мемлекеттік су кадастрларын» тіркеу орталығы}}</ref> жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шу өзенінің сол жағалауынан 195 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 55 км-ді құрайды. == Су реестрінің мәліметтері == [[Ресей мемлекеттік су тізілімі]]нің мәліметі бойынша [[Жоғарғы Обь су алабы өңірі]]не жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — [[Катунь]]. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь<ref name='Ресей МСР'/>. [[Ресей су ресурстары федералды агенттігі]] дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша<ref name='Ресей МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=182724|title=РФ мемлекеттік су реестрі: Кок-Узек}}</ref>: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 13010100312115100005476 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115100547 * Су алабының коды — 13.01.01.003 * ГЗ томының нөмірі — 15 * ГЗ бойынша шығарылуы — 1 == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }} {{Суретсіз мақала}} {{тексерілмеген өзен}} [[Санат:Ресей өзендері]] {{hydro-stub}} dp4e4rww7lbo4x2i84fwb3offhpg95q 0 150901 3617180 3011171 2026-06-13T17:48:14Z Арай Дүйсекенова 182451 3617180 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Ур-Юган |шынайы атауы = |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы = 42 |су алабының ауданы = ? |су алабы = [[Обь]] [[Солтүстік Сосьва]] өзенінің құйылысынан [[Салехард]] қаласына дейін |өзендердің су алабы = Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = |бастауының орны = |бастауының биіктігі = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |сағасы = [[Питляр (Обь тармағы)|Питляр]] өзенінің сол жағалауынан 64 км қашықтықта |сағасының орны = |сағасының биіктігі = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |еңістігі = |ел = [[Ресей]] |аймақ = Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ |commons = }} '''Ур-Юган''' — [[Ресей]]дегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ <ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Ресейлік «Гидротехникалық құрылыстарды және мемлекеттік су кадастрларын» тіркеу орталығы}}</ref> жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы [[Питляр (Обь тармағы)|Питляр]] өзенінің сол жағалауынан 64 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды. == Су реестрінің мәліметтері == [[Ресей мемлекеттік су тізілімі]]нің мәліметі бойынша [[Төменгі Обь су алабы өңірі]]не жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — [[Обь]] [[Солтүстік Сосьва]] өзенінің құйылысынан [[Салехард]] қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қoсылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь<ref name='Ресей МСР'/>. [[Ресей су ресурстары федералды агенттігі]] дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша<ref name='Ресей МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=182724|title=РФ мемлекеттік су реестрі: Ур-Юган}}</ref>: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 15020300112115300023291 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115302329 * Су алабының коды — 15.02.03.001 * ГЗ томының нөмірі — 15 * ГЗ бойынша шығарылуы — 3 == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Ресей өзендері]] {{hydro-stub}} q7zfo6gh2utlu6d3bcuyqkdy4u3t7cf 3617184 3617180 2026-06-13T18:13:03Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3011171 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Ур-Юган |шынайы атауы = |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы = 42 |су алабының ауданы = ? |су алабы = [[Обь]] [[Солтүстік Сосьва]] өзенінің құйылысынан [[Салехард]] қаласына дейін |өзендердің су алабы = Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = |бастауының орны = |бастауының биіктігі = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |сағасы = [[Питляр (Обь тармағы)|Питляр]] өзенінің сол жағалауынан 64 км қашықтықта |сағасының орны = |сағасының биіктігі = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |еңістігі = |ел = [[Ресей]] |аймақ = Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ |commons = }} '''Ур-Юган''' — [[Ресей]]дегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ <ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Ресейлік «Гидротехникалық құрылыстарды және мемлекеттік су кадастрларын» тіркеу орталығы}}</ref> жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы [[Питляр (Обь тармағы)|Питляр]] өзенінің сол жағалауынан 64 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды. == Су реестрінің мәліметтері == [[Ресей мемлекеттік су тізілімі]]нің мәліметі бойынша [[Төменгі Обь су алабы өңірі]]не жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — [[Обь]] [[Солтүстік Сосьва]] өзенінің құйылысынан [[Салехард]] қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь<ref name='Ресей МСР'/>. [[Ресей су ресурстары федералды агенттігі]] дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша<ref name='Ресей МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=182724|title=РФ мемлекеттік су реестрі: Ур-Юган}}</ref>: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 15020300112115300023291 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115302329 * Су алабының коды — 15.02.03.001 * ГЗ томының нөмірі — 15 * ГЗ бойынша шығарылуы — 3 == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Ресей өзендері]] {{hydro-stub}} 17ywcv9jhgen3l1xva0151o4doby1ou 0 161248 3617179 3019523 2026-06-13T17:45:44Z Арай Дүйсекенова 182451 3617179 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Құрғақ Елань |шынайы атауы = |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы = 38 |су алабының ауданы = 318 |су алабы = [[Терса (Медведица тармағы)|Терса]] |өзендердің су алабы = Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі) |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = |бастауының орны = |бастауының биіктігі = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |сағасы = Елань өзенінің оң жағалауынан 86 км қашықтықта |сағасының орны = |сағасының биіктігі = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |еңістігі = |ел = [[Ресей]] |аймақ = Саратов облысы, Волгоград облысы |commons = }} '''Құрғақ Елань''' — [[Ресей]]дегі өзен. Сарaтов облысы, Волгоград облысы<ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Ресейлік «Гидротехникалық құрылыстарды және мемлекеттік су кадастрларын» тіркеу орталығы}}</ref> жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Елань өзенінің оң жағалауынан 86 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды. == Су реестрінің мәліметтері == [[Ресей мемлекеттік су тізілімі]]нің мәліметі бойынша [[Дон су алабы өңірі]]не жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — [[Терса (Медведица тармағы)|Терса]]. Өзен саласы — Хопер және Солтүстік Дон салаларының құйылысы аралығындағы Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі)<ref name='Ресей МСР'/>. [[Ресей су ресурстары федералды агенттігі]] дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша<ref name='Ресей МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=171191|title=РФ мемлекеттік су реестрі: Құрғақ Елань}}</ref>: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 05010300212107000008770 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 107000877 * Су алабының коды — 05.01.03.002 * ГЗ томының нөмірі — 07 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }} {{тексерілмеген өзен}} [[Санат:Саратов облысы өзендері]] [[Санат:Волгоград облысы өзендері]] {{hydro-stub}} c2ii9jog5nawqajff1s1hikls3k8qhy 3617185 3617179 2026-06-13T18:13:12Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3019523 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Құрғақ Елань |шынайы атауы = |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы = 38 |су алабының ауданы = 318 |су алабы = [[Терса (Медведица тармағы)|Терса]] |өзендердің су алабы = Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі) |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = |бастауының орны = |бастауының биіктігі = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |сағасы = Елань өзенінің оң жағалауынан 86 км қашықтықта |сағасының орны = |сағасының биіктігі = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |еңістігі = |ел = [[Ресей]] |аймақ = Саратов облысы, Волгоград облысы |commons = }} '''Құрғақ Елань''' — [[Ресей]]дегі өзен. Саратов облысы, Волгоград облысы<ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Ресейлік «Гидротехникалық құрылыстарды және мемлекеттік су кадастрларын» тіркеу орталығы}}</ref> жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Елань өзенінің оң жағалауынан 86 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды. == Су реестрінің мәліметтері == [[Ресей мемлекеттік су тізілімі]]нің мәліметі бойынша [[Дон су алабы өңірі]]не жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — [[Терса (Медведица тармағы)|Терса]]. Өзен саласы — Хопер және Солтүстік Дон салаларының құйылысы аралығындағы Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі)<ref name='Ресей МСР'/>. [[Ресей су ресурстары федералды агенттігі]] дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша<ref name='Ресей МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=171191|title=РФ мемлекеттік су реестрі: Құрғақ Елань}}</ref>: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 05010300212107000008770 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 107000877 * Су алабының коды — 05.01.03.002 * ГЗ томының нөмірі — 07 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }} {{тексерілмеген өзен}} [[Санат:Саратов облысы өзендері]] [[Санат:Волгоград облысы өзендері]] {{hydro-stub}} ocjgeb4uxufc00zz4v2mnjhwsafj81x 0 173580 3617129 3068466 2026-06-13T16:56:11Z Арай Дүйсекенова 182451 3617129 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Возгривка |шынайы атауы = |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы = 12 |су алабының ауданы = 55,9 |су алабы = [[Сосна (өзен)|Сосна өзені]] |өзендердің су алабы = Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі) |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = |бастауының орны = |бастауының биіктігі = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |сағасы = [[Кунач]] өзенінің оң жағалауынан 10 км қашықтықта |сағасының орны = |сағасының биіктігі = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |еңістігі = |ел = [[Ресей]] |аймақ = Орлов облысы, Липецк облысы, Курск облысы, Воронеж облысы |commons = }} '''Возгривка''' — [[Ресей]]дегі өзен. Орлов облысы, Липецк облысы, Курск облысы, Воронеж облысы<ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Ресейлік «Гидротехникалық құрылыстарды және мемлекеттік су кадастрларын» тіркеу орталығы}}</ref> жер аумaқтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы [[Кунач]] өзенінің оң жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды. == Су реестрінің мәліметтері == [[Ресей мемлекеттік су тізілімі]]нің мәліметі бойынша [[Дон су алабы өңірі]]не жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — [[Сосна (өзен)|Сосна өзені]]. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі)<ref name='Ресей МСР'/>. [[Ресей су ресурстары федералды агенттігі]] дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша<ref name='Ресей МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=170006|title=РФ мемлекеттік су реестрі: Возгривка}}</ref>: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 05010100212107000001272 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 107000127 * Су алабының коды — 05.01.01.002 * ГЗ томының нөмірі — 07 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }} {{тексерілмеген өзен}} [[Санат:Орёл облысы өзендері]] [[Санат:Липецк облысы өзендері]] [[Санат:Курск облысы өзендері]] [[Санат:Воронеж облысы өзендері]] {{hydro-stub}} fad3f71g60frgr2gan8dhfw4cyuc8h4 3617130 3617129 2026-06-13T16:58:00Z Арай Дүйсекенова 182451 3617130 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Возгривка |шынайы атауы = |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы = 12 |су алабының ауданы = 55,9 |су алабы = [[Сосна (өзен)|Сосна өзені]] |өзендердің су алабы = Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі) |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = |бастауының орны = |бастауының биіктігі = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |сағасы = [[Кунач]] өзенінің оң жағалауынан 10 км қашықтықта |сағасының орны = |сағасының биіктігі = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |еңістігі = |ел = [[Ресей]] |аймақ = Орлов облысы, Липецк облысы, Курск облысы, Воронеж облысы |commons = }} '''Возгривка''' — [[Ресей]]дегі өзен. Орлов облысы, Липецк облысы, Курск облысы, Воронеж облысы<ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Ресейлік «Гидротехникалық құрылыстарды және мемлекеттік су кадастрларын» тіркеу орталығы}}</ref> жер аумaқтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы [[Кунач]] өзенінің оң жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды. == Су реестрінің мәліметтері == [[Ресей мемлекеттік су тізілімі]]нің мәліметі бойынша [[Дон су алабы өңірі]]не жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — [[Сосна (өзен)|Сосна өзені]]. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі)<ref name='Ресей МСР'/>. [[Ресей су ресурстары федералды агенттігі]] дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша<ref name='Ресей МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=170006|title=РФ мемлекеттік су реестрі: Возгривка}}</ref>: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 05010100212107000001272 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 107000127 * Су алабының коды — 05.01.01.002 * ГЗ томының нөмірі — 07 * ГЗ бойыншa шығарылуы — 0 == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }} {{тексерілмеген өзен}} [[Санат:Орёл облысы өзендері]] [[Санат:Липецк облысы өзендері]] [[Санат:Курск облысы өзендері]] [[Санат:Воронеж облысы өзендері]] {{hydro-stub}} d5a1620uobm15wiz1v3sbbue73t6x5e 3617213 3617130 2026-06-13T18:17:39Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3068466 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Возгривка |шынайы атауы = |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы = 12 |су алабының ауданы = 55,9 |су алабы = [[Сосна (өзен)|Сосна өзені]] |өзендердің су алабы = Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі) |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = |бастауының орны = |бастауының биіктігі = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |сағасы = [[Кунач]] өзенінің оң жағалауынан 10 км қашықтықта |сағасының орны = |сағасының биіктігі = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |еңістігі = |ел = [[Ресей]] |аймақ = Орлов облысы, Липецк облысы, Курск облысы, Воронеж облысы |commons = }} '''Возгривка''' — [[Ресей]]дегі өзен. Орлов облысы, Липецк облысы, Курск облысы, Воронеж облысы<ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Ресейлік «Гидротехникалық құрылыстарды және мемлекеттік су кадастрларын» тіркеу орталығы}}</ref> жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы [[Кунач]] өзенінің оң жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды. == Су реестрінің мәліметтері == [[Ресей мемлекеттік су тізілімі]]нің мәліметі бойынша [[Дон су алабы өңірі]]не жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — [[Сосна (өзен)|Сосна өзені]]. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі)<ref name='Ресей МСР'/>. [[Ресей су ресурстары федералды агенттігі]] дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша<ref name='Ресей МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=170006|title=РФ мемлекеттік су реестрі: Возгривка}}</ref>: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 05010100212107000001272 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 107000127 * Су алабының коды — 05.01.01.002 * ГЗ томының нөмірі — 07 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }} {{тексерілмеген өзен}} [[Санат:Орёл облысы өзендері]] [[Санат:Липецк облысы өзендері]] [[Санат:Курск облысы өзендері]] [[Санат:Воронеж облысы өзендері]] {{hydro-stub}} mto89bs4t8zlgs8x4lvpmyo9lgybbdw 0 181834 3617156 2501718 2026-06-13T17:24:14Z Арай Дүйсекенова 182451 3617156 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Диллон |шынайы атауы = {{lang-en|Dillon}} |жағдайы = |ел = АҚШ |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir =N |lat_deg =45 |lat_min =12 |lat_sec =57 |lon_dir =W |lon_deg =112 |lon_min =38 |lon_sec =3 |CoordAddon = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Штат{{!}}Штаты |аймағы = Монтана |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Округ{{!}}Округі |ауданы = Beaverhead |кестедегі аудан = Beaverhead (округ, Монтана){{!}}Beaverhead |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 4.2 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3752 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = -7 |DST = -6 |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = Federal Information Processing Standard{{!}}FIPS коды |сандық идентификаторы = 30-20800 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Диллон''' ({{lang-en|Dillon}}) — [[Монтана]] штатының Beaverhead округіне жaтатын [[АҚШ]] қаласы. Қала тұрғындарының саны 3752 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.2 км² шамасында. FIPS коды — 30-20800. == Сыртқы cілтемелер == * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.] {{US-geo-stub}} {{Монтана штаты}} [[Санат:Монтана қалалары]] f8akfl6k2smk2ho1jmjn6om6faw5g1g 3617193 3617156 2026-06-13T18:13:55Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] соңғы нұсқасына қайтарды 2501718 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Диллон |шынайы атауы = {{lang-en|Dillon}} |жағдайы = |ел = АҚШ |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir =N |lat_deg =45 |lat_min =12 |lat_sec =57 |lon_dir =W |lon_deg =112 |lon_min =38 |lon_sec =3 |CoordAddon = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Штат{{!}}Штаты |аймағы = Монтана |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Округ{{!}}Округі |ауданы = Beaverhead |кестедегі аудан = Beaverhead (округ, Монтана){{!}}Beaverhead |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 4.2 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3752 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = -7 |DST = -6 |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = Federal Information Processing Standard{{!}}FIPS коды |сандық идентификаторы = 30-20800 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Диллон''' ({{lang-en|Dillon}}) — [[Монтана]] штатының Beaverhead округіне жататын [[АҚШ]] қаласы. Қала тұрғындарының саны 3752 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.2 км² шамасында. FIPS коды — 30-20800. == Сыртқы cілтемелер == * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.] {{US-geo-stub}} {{Монтана штаты}} [[Санат:Монтана қалалары]] bcsyh2wyil1p0uxf1w3x5korfs01mow 0 183184 3617222 2500520 2026-06-13T18:18:39Z Арай Дүйсекенова 182451 3617222 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Мэйпл Плэйн |шынайы атауы = {{lang-en|Maple Plain}} |жағдайы = |ел = АҚШ |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir =N |lat_deg =45 |lat_min =0 |lat_sec =30 |lon_dir =W |lon_deg =93 |lon_min =39 |lon_sec =32 |CoordAddon = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Штат{{!}}Штаты |аймағы = Миннесота |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Округ{{!}}Округі |ауданы = Hennepin |кестедегі аудан = Hennepin (округ, Миннесота){{!}}Hennepin |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 2.8 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1768 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = -6 |DST = -5 |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = Federal Information Processing Standard{{!}}FIPS коды |сандық идентификаторы = 27-40256 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Мэйпл Плэйн''' ({{lang-en|Maple Plain}}) — [[Миннесота]] штатының Hennepin округіне жататын [[АҚШ]] қаласы. Қала тұрғындарының саны 1769 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.8 км² шамасында. FIPS коды — 27-40256. == Сыртқы cілтемелер == * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.] {{US-geo-stub}} {{Миннесота штаты}} [[Санат:Миннесота қалалары]] avevvsnfi9o7psnv3nadks2el8yglqz 3617227 3617222 2026-06-13T18:19:40Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] соңғы нұсқасына қайтарды 2500520 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Мэйпл Плэйн |шынайы атауы = {{lang-en|Maple Plain}} |жағдайы = |ел = АҚШ |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir =N |lat_deg =45 |lat_min =0 |lat_sec =30 |lon_dir =W |lon_deg =93 |lon_min =39 |lon_sec =32 |CoordAddon = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Штат{{!}}Штаты |аймағы = Миннесота |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Округ{{!}}Округі |ауданы = Hennepin |кестедегі аудан = Hennepin (округ, Миннесота){{!}}Hennepin |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 2.8 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1768 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = -6 |DST = -5 |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = Federal Information Processing Standard{{!}}FIPS коды |сандық идентификаторы = 27-40256 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Мэйпл Плэйн''' ({{lang-en|Maple Plain}}) — [[Миннесота]] штатының Hennepin округіне жататын [[АҚШ]] қаласы. Қала тұрғындарының саны 1768 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.8 км² шамасында. FIPS коды — 27-40256. == Сыртқы cілтемелер == * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.] {{US-geo-stub}} {{Миннесота штаты}} [[Санат:Миннесота қалалары]] 5qzxjdq3jc24qxk5hh3zag3kqq8lose 3617230 3617227 2026-06-13T18:22:53Z 1nter pares 146705 3617230 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Мэйпл Плэйн |шынайы атауы = {{lang-en|Maple Plain}} |жағдайы = |ел = АҚШ |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir =N |lat_deg =45 |lat_min =0 |lat_sec =30 |lon_dir =W |lon_deg =93 |lon_min =39 |lon_sec =32 |CoordAddon = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Штат{{!}}Штаты |аймағы = Миннесота |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Округ{{!}}Округі |ауданы = Hennepin |кестедегі аудан = Hennepin (округ, Миннесота){{!}}Hennepin |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 2.8 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1768 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = -6 |DST = -5 |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = Federal Information Processing Standard{{!}}FIPS коды |сандық идентификаторы = 27-40256 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Мэйпл Плэйн''' ({{lang-en|Maple Plain}}) — [[Миннесота]] штатының Hennepin округіне жататын [[АҚШ]] қаласы. Қала тұрғындарының саны 1768 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.8 км² шамасында. FIPS коды — 27-40256. == Сыртқы cілтемелер == * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.] {{US-geo-stub}} [[Санат:Миннесота қалалары]] je6ke0yzqzlt0aaryftcqdu7t1s47ve 0 208721 3616977 3174125 2026-06-13T12:18:38Z -wuppertaler 152929 photo added 3616977 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Швиндегг |шынайы атауы = Schwindegg |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Schwindegg COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=16 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=12 |lon_min=15 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Бавария |кестедегі аймақ = Бавария |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Мюльдорф (Инн) |кестедегі аудан = Мюльдорф (Инн) (аудан){{!}}Мюльдорф (Инн) |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = 6 ішкі аудан |басшының түрi = |басшысы = Карл Дюрнер |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 20,00 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 431 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3422 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 08082 |пошта индексі = 84419 |пошта индекстері = |автомобиль коды = MÜ |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 09 1 83 144 |ортаққордағы санаты = Schwindegg |сайты = http://www.schwindegg.de/ |сайт тілі = de }} [[File:GER Schwindegg, Schloss Schwindegg 0019.jpg|thumb|left]] '''Швиндегг''' ({{lang-de|Schwindegg}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Жоғарғы Бавария (округ)|Жоғарғы Бавария]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Мюльдорф (Инн) (аудан)|Мюльдорф (Инн)]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3422 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)]</ref> Алып жатқан жер аумағы 20,00 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 1 83 144''. Муниципалитеттің басшысы — Карл Дюрнер. Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 6 қалалық ауданға бөлінеді. == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.schwindegg.de/ Ресми сайты] {{Бавария аудандары}} {{Германия:Мюльдорф (Инн) ауданы:Қалалар}} {{Bavaria-geo-stub}} [[Санат:Бавария елді мекендері]] 917ags7pjntuic4a5x1c223ldd4t257 0 228928 3617132 3050116 2026-06-13T17:02:12Z Арай Дүйсекенова 182451 3617132 wikitext text/x-wiki {{Стадион |атауы = O2 арена |толық атауы = |шынайы атауы = {{lang-en|The O2 Arena}} |бұрынғы атаулары = |бейресми атауы = |логотипі = |логотип ені = |суреті = O2 Arena.jpg |ені = |сурет атауы = | lat_dir = N | lat_deg = 51 | lat_min = 30 | lat_sec = 10.37 | lon_dir = E | lon_deg = 0 | lon_min = 0 | lon_sec = 11.28 | region = | CoordScale = 5000 |санат = |орналасуы = [[Англия]], [[Лондон]] |қаланғаны = |салынған = 2003—2007 |жаңартылған = |иесі = Homes England |басқарушы компания = |мердігер = |құрылыс құны = |жаңартылған құны = |ашылған = [[24 маусым]] [[2007]] |жабылды = |қиратылды = |сәулетші = [[Populous (компания)|Populous]] |команда = |сыйымдылығы = 20 000<ref>{{Cite web |url=http://www.theo2.co.uk/corporate/music-events.html |title=The O2 - Music Events |accessdate=2012-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120527195001/http://www.theo2.co.uk/corporate/music-events.html |archivedate=2012-05-27 |deadlink=yes }}</ref> |рекордтық келушілер саны = |габариттері = |алаң беті = |жүгіретін жол ұзындығы = |материалы = |сайты = https://www.theo2.co.uk/ |ортаққор = The O2 Arena |позициялық карта = Ұлыбритания Англия |карта ені = }} '''Арена О2''' ({{lang-en|The O2 Arena}}) — көпфункциональді жабық стaдион, [[O2 (Лондон)|The O₂]] ойын-сауық орталығы кешенінде [[Лондон]]ның ([[Англия]]) оңтүстік-шығысынғы [[Гринвич (түбек)|Гринвич түбегінде]] орналасқан. ХХХ [[Жазғы Олимпиада ойындары 2012|Жазғы Олимпиада ойындарында]] [[бадминтон]], [[баскетбол]], [[гимнастика]]ның барлық түрі бойынша спорттық додаларды қабылдайды. == Тағы қараңыз == {{commons|The O2}} * [[O2 (Лондон)]] * [[Millennium Dome]] * [[O2 World]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{2012 жылғы Олимпиада және Паралимпиада нысандары}} [[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары]] [[Санат:Стадиондар]] [[Санат:Англия стадиондары]] {{stadium-stub}} jqcci313t0x5amdrbo0ayiiw3imtuto 3617210 3617132 2026-06-13T18:17:27Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymbot|Kasymbot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3050116 wikitext text/x-wiki {{Стадион |атауы = O2 арена |толық атауы = |шынайы атауы = {{lang-en|The O2 Arena}} |бұрынғы атаулары = |бейресми атауы = |логотипі = |логотип ені = |суреті = O2 Arena.jpg |ені = |сурет атауы = | lat_dir = N | lat_deg = 51 | lat_min = 30 | lat_sec = 10.37 | lon_dir = E | lon_deg = 0 | lon_min = 0 | lon_sec = 11.28 | region = | CoordScale = 5000 |санат = |орналасуы = [[Англия]], [[Лондон]] |қаланғаны = |салынған = 2003—2007 |жаңартылған = |иесі = Homes England |басқарушы компания = |мердігер = |құрылыс құны = |жаңартылған құны = |ашылған = [[24 маусым]] [[2007]] |жабылды = |қиратылды = |сәулетші = [[Populous (компания)|Populous]] |команда = |сыйымдылығы = 20 000<ref>{{Cite web |url=http://www.theo2.co.uk/corporate/music-events.html |title=The O2 - Music Events |accessdate=2012-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120527195001/http://www.theo2.co.uk/corporate/music-events.html |archivedate=2012-05-27 |deadlink=yes }}</ref> |рекордтық келушілер саны = |габариттері = |алаң беті = |жүгіретін жол ұзындығы = |материалы = |сайты = https://www.theo2.co.uk/ |ортаққор = The O2 Arena |позициялық карта = Ұлыбритания Англия |карта ені = }} '''Арена О2''' ({{lang-en|The O2 Arena}}) — көпфункциональді жабық стадион, [[O2 (Лондон)|The O₂]] ойын-сауық орталығы кешенінде [[Лондон]]ның ([[Англия]]) оңтүстік-шығысынғы [[Гринвич (түбек)|Гринвич түбегінде]] орналасқан. ХХХ [[Жазғы Олимпиада ойындары 2012|Жазғы Олимпиада ойындарында]] [[бадминтон]], [[баскетбол]], [[гимнастика]]ның барлық түрі бойынша спорттық додаларды қабылдайды. == Тағы қараңыз == {{commons|The O2}} * [[O2 (Лондон)]] * [[Millennium Dome]] * [[O2 World]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{2012 жылғы Олимпиада және Паралимпиада нысандары}} [[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары]] [[Санат:Стадиондар]] [[Санат:Англия стадиондары]] {{stadium-stub}} puutjolgaixveldwwyeknvep366sndw 0 231734 3617155 1835070 2026-06-13T17:23:44Z Арай Дүйсекенова 182451 3617155 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Лочери |шынайы атауы = Loceri |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=39 |lat_min=51 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=35 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Сардиния |кестедегі аймақ = Сардиния |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Ольястра (провинция){{!}}Ольястра |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Carlo Balloi |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 19 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 206 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1311 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 68 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 782 |пошта индексі = 8040 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 091039 |ортаққордағы санаты = Loceri |сайты = |сайт тілі = it }} '''Лочери''' ({{lang-it|Loceri}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Сардиния]] әкімшілік аймағына қарасты [[Ольястра (провинция)|Ольястра]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1311 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 68 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пoшта индексі — 8040. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 0782 77051 * Электронды поштасы: sindaco@comune.loceri.nu.it == Сыртқы сілтемелер == * * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Ольястра провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Сардиния елді мекендері]] 9f1qfkneomisbq046jxopph0ev4f7ou 3617194 3617155 2026-06-13T18:14:01Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Legobot|Legobot]] соңғы нұсқасына қайтарды 1835070 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Лочери |шынайы атауы = Loceri |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=39 |lat_min=51 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=35 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Сардиния |кестедегі аймақ = Сардиния |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Ольястра (провинция){{!}}Ольястра |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Carlo Balloi |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 19 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 206 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1311 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 68 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 782 |пошта индексі = 8040 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 091039 |ортаққордағы санаты = Loceri |сайты = |сайт тілі = it }} '''Лочери''' ({{lang-it|Loceri}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Сардиния]] әкімшілік аймағына қарасты [[Ольястра (провинция)|Ольястра]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1311 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 68 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 8040. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 0782 77051 * Электронды поштасы: sindaco@comune.loceri.nu.it == Сыртқы сілтемелер == * * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Ольястра провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Сардиния елді мекендері]] ah5gl4izu5ak9te9tjjjikiryaxgnrx 0 233359 3617151 1836932 2026-06-13T17:20:56Z Арай Дүйсекенова 182451 3617151 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Лаганади |шынайы атауы = Laganadi |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=38 |lat_min=10 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=15 |lon_min=45 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Калабрия |кестедегі аймақ = Калабрия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Реджо-Калабрия (провинция){{!}}Реджо-Калабрия |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 8 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 498 |санақ жылы = |тығыздығы = 62 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = laganioti |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 0965 |пошта индексі = 89050 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 080041 |ортаққордағы санаты = Laganadi |сайты = http://www.comune.laganadi.rc.it |сайт тілі = it }} '''Лаганади''' ({{lang-it|Laganadi}}) — [[Италия]]дағы кoммуна, [[Калабрия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Реджо-Калабрия (провинция)|Реджо-Калабрия]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 498 адамды құрайды. Халық тығыздығы 62 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 89050. Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Maria delle Grazie.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 15 тамыз. == Демографиясы == == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.laganadi.rc.it Ресми сайты] {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Реджо-Калабрия провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Калабрия елді мекендері]] qdidwd3gjafdn1hv4pvlpfdko3pdbqx 3617197 3617151 2026-06-13T18:14:20Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Legobot|Legobot]] соңғы нұсқасына қайтарды 1836932 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Лаганади |шынайы атауы = Laganadi |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=38 |lat_min=10 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=15 |lon_min=45 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Калабрия |кестедегі аймақ = Калабрия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Реджо-Калабрия (провинция){{!}}Реджо-Калабрия |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 8 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 498 |санақ жылы = |тығыздығы = 62 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = laganioti |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 0965 |пошта индексі = 89050 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 080041 |ортаққордағы санаты = Laganadi |сайты = http://www.comune.laganadi.rc.it |сайт тілі = it }} '''Лаганади''' ({{lang-it|Laganadi}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Калабрия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Реджо-Калабрия (провинция)|Реджо-Калабрия]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 498 адамды құрайды. Халық тығыздығы 62 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 89050. Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Maria delle Grazie.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 15 тамыз. == Демографиясы == == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.laganadi.rc.it Ресми сайты] {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Реджо-Калабрия провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Калабрия елді мекендері]] dxzjk1wjhh2zeb0en9a1hluyknrdn07 0 238935 3617150 1938569 2026-06-13T17:20:08Z Арай Дүйсекенова 182451 3617150 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Корбетта |шынайы атауы = Corbetta |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=28 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=55 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Ломбардия |кестедегі аймақ = Ломбардия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Милан (провинция){{!}}Милан |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = San Vittore |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 18 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 14 376 |санақ жылы = |тығыздығы = 760 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = corbettesi |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 2 |пошта индексі = 20011 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 15085 |ортаққордағы санаты = Corbetta |сайты = http://www.comune.corbetta.mi.it |сайт тілі = it }} '''Корбетта''' ({{lang-it|Corbetta}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Ломбардия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Милан (провинция)|Милан]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 14 376 адамды құрайды. Халық тығыздығы 760 адам/км². Aлып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 20011. == Демографиясы == == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.corbetta.mi.it Ресми сайты] {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Милан провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Ломбардия елді мекендері]] kut8g7hzczdx6ie7dlcr9okbggb1fry 3617198 3617150 2026-06-13T18:15:35Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Addbot|Addbot]] соңғы нұсқасына қайтарды 1938569 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Корбетта |шынайы атауы = Corbetta |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=28 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=55 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Ломбардия |кестедегі аймақ = Ломбардия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Милан (провинция){{!}}Милан |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = San Vittore |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 18 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 14 376 |санақ жылы = |тығыздығы = 760 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = corbettesi |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 2 |пошта индексі = 20011 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 15085 |ортаққордағы санаты = Corbetta |сайты = http://www.comune.corbetta.mi.it |сайт тілі = it }} '''Корбетта''' ({{lang-it|Corbetta}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Ломбардия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Милан (провинция)|Милан]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 14 376 адамды құрайды. Халық тығыздығы 760 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 20011. == Демографиясы == == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.corbetta.mi.it Ресми сайты] {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Милан провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Ломбардия елді мекендері]] 8kc8ahuxlfryysguw7men9jduwab09a 0 253533 3617176 2291518 2026-06-13T17:43:58Z Арай Дүйсекенова 182451 3617176 wikitext text/x-wiki '''Хамитжан Орманбайұлы Юнусбаев''' (23. 12.[[1956]], [[Алматы қаласы]].), СШ-і (1976). Жасөспірімдер арасындағы [[КСРО]] біріншілігінің жeке және командалық есептегі жеңімпазы. Республиканың және Бүкілодақтық студенттік ойындардың (1979 - Баку) чемпионы, көптеген халықаралық турнирлердің жүлдегері, [[КСРО]] халықтарының VII [[спартакиада]]сына ([[1976]]) қатысушы. Жаттықтырушысы: Д. Тоқтаева.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} {{stub}} [[Санат:1956 жылы туғандар]] [[Санат:Алматыда туғандар]] [[Санат:Қазақстан спорт шеберлері]] j1kysuklg42vxrf6x91gumfytgcbe0z 3617188 3617176 2026-06-13T18:13:26Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] соңғы нұсқасына қайтарды 2291518 wikitext text/x-wiki '''Хамитжан Орманбайұлы Юнусбаев''' (23. 12.[[1956]], [[Алматы қаласы]].), СШ-і (1976). Жасөспірімдер арасындағы [[КСРО]] біріншілігінің жеке және командалық есептегі жеңімпазы. Республиканың және Бүкілодақтық студенттік ойындардың (1979 - Баку) чемпионы, көптеген халықаралық турнирлердің жүлдегері, [[КСРО]] халықтарының VII [[спартакиада]]сына ([[1976]]) қатысушы. Жаттықтырушысы: Д. Тоқтаева.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} {{stub}} [[Санат:1956 жылы туғандар]] [[Санат:Алматыда туғандар]] [[Санат:Қазақстан спорт шеберлері]] bldu8wjs73durvojxp8vcp3k4tt72w3 10 254096 3617264 3475162 2026-06-13T20:59:59Z Kasymov 10777 3617264 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Ағылшын Премьер-лигасы |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып= [[Ағылшын Премьер-лигасы]] |тақырып_стиль = background:{{түс|Футбол}} |бөлім1 = Англия футбол лигалар жүйесіндегі жоғарғы дивизион |тізім1 = |бөлім_стиль = background:{{түс|Футбол}} |бөлім2 = 2023/2024 маусымындағы қатысатын клубтар |тізім2 = [[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]{{т}} [[Астон Вилла]]{{т}}[[Бернли (футбол клубы)|Бернли]]{{т}} [[Борнмут (футбол клубы)|Борнмут]]{{т}} [[Брайтон энд Хоув Альбион]]{{т}} [[Брентфорд (футбол клубы)|Брентфорд]]{{т}} [[Вест Хэм Юнайтед]]{{т}} [[Вулверхэмптон Уондерерс]]{{т}} [[Кристал Пэлас (футбол клубы)|Кристал Пэлас]]{{т}} [[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]{{т}} [[Лутон Таун]]{{т}} [[Манчестер Сити]]{{т}} [[Манчестер Юнайтед]]{{т}} [[Ноттингем Форест]]{{т}} [[Ньюкасл Юнайтед]]{{т}} [[Тоттенхэм Хотспур]]{{т}} [[Фулхэм (футбол клубы)|Фулхэм]]{{т}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]]{{т}} [[Шеффилд Юнайтед]]{{т}} [[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]] |бөлім_стиль = background:{{түс|Футбол}} |бөлім3 = Бұрын қатысқан клубтар |тізім3 = [[Барнсли (футбол клубы)|Барнсли]]{{т}} [[Бирмингем Сити]]{{т}} [[Блэкберн Роверс]]{{т}} [[Блэкпул (футбол клубы)|Блэкпул]]{{т}} [[Болтон Уондерерс]]{{т}} [[Брэдфорд Сити]]{{т}} [[Вест Бромович Альбион]]{{т}} [[Дерби Каунти]]{{т}} [[Ипсвич Таун]]{{т}} [[Кардифф Сити]]{{т}} [[Ковентри Сити]]{{т}} [[Куинз Парк Рейнджерс]]{{т}} [[Лестер Сити]]{{т}} [[Лидс Юнайтед]]{{т}} [[Мидлсбро (футбол клубы)|Мидлсбро]]{{т}} [[Норвич Сити]]{{т}} [[Олдем Атлетик]]{{т}} [[Портсмут (футбол клубы)|Портсмут]]{{т}} [[Рединг (футбол клубы)|Рединг]]{{т}} [[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерленд]]{{т}} [[Саутгемптон (футбол клубы)|Саутгемптон]]{{т}} [[Сток Сити]]{{т}} [[Суиндон Таун]]{{т}} [[Суонси Сити]]{{т}} [[Уиган Атлетик]]{{т}} [[Уимблдон (футбол клубы, 1889)|Уимблдон]]{{т}} [[Уотфорд (футбол клубы)|Уотфорд]]{{т}} [[Хаддерсфилд Таун]]{{т}} [[Халл Сити]]{{т}} [[Чарльтон Атлетик]]{{т}} [[Шеффилд Уэнсдей]] |бөлім4 = Статистика және жүлдедер |тізім4 = [[Англиядағы футбол рекордтары#Премьер-лига|Рекордтар]]{{т}} [[Ағылшын Премьер-лигасының жинақтық кестесі|Жинақтық кестесі]]{{т}} [[Ағылшын Премьер-лигасының алтын бутсасы|Алтын бутсасы]]{{т}} [[Ағылшын Премьер-лигасының алтын қолбағы|Алтын қолбағы]]{{т}} [[Ағылшын Премьер-лигасының хет-трик тізімі|Хет-триктер]]{{т}} [[Ағылшын Премьер-лигасының айлық ойыншысы|Айлық ойыншысы ]]{{т}} [[Ағылшын Премьер-лигасының айлық жаттықтырушысы|Айлық жаттықтырушысы]]{{т}} [[Ағылшын Премьер-лигасының жылдық жаттықтырушысы|Жылдық жаттықтырушысы]] |бөлім5 = Қаржы |тізім5 = [[Ағылшын футбол клубтар иелерінің тізімі|Клубтар иелері]] |бөлім6 = Байланыс турнирлер |тізім6 = [[Футболдан Англия суперкубогы|Англия суперкубогі]]{{т}} [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогі]]{{т}} [[Футболдан Англия лига кубогы|Футбол лигасының кубогі]]{{т}} [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]{{т}} [[УЕФА Еуропа Лигасы]]{{т}} [[Резевистер Ағылшын Премьер-лигасы|Резевистер Премьер-лигасы]] |бөлім7 = Маусымдар |тізім7 = [[Англии футбол лигасы 1991/92|Футбол лигасы]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 1992/93|1992/93]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 1993/94|1993/94]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 1994/95|1994/95]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 1995/96|1995/96]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 1996/97|1996/97]]{{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 1997/98|1997/98]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 1998/99|1998/99]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 1999/2000|1999/00]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2000/01|2000/01]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2001/02|2001/02]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2002/03|2002/03]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2003/04|2003/04]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2004/05|2004/05]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2005/06|2005/06]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2006/07|2006/07]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2007/08|2007/08]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2008/09|2008/09]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2009/10|2009/10]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2010/11|2010/11]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2011/12|2011/12]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2012/13|2012/13]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2013/14|2013/14]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2014/15|2014/15]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2015/16|2015/16]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2016/17|2016/17]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2017/18|2017/18]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2018/19|2018/19]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2019/20|2019/20]] {{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2020/21|2020/21]]{{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2021/22|2021/22]]{{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2022/23|2022/23]]{{т}} [[Футболдан Англия Чемпионаты 2023/24|2023/24]]{{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2024/25|2024/25]]{{т}} [[Футболдан Англия чемпионаты 2025/26|2025/26]] |асты_стиль = background:{{түс|Футбол}} |асты = [[Ағылшын Премьер-лигасы ойыншылар тізімі|Ойыншылар]]{{т}} [[Ағылшын Премьер-лигасы стадиондар тізімі|Стадиондар]]{{т}} [[Төрешілер сайланған тобы|Төрешілер]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Ұлттық футбол чемпионаттары]] </noinclude> bj4srnb3l5860vx6zf3w2br0nng7ztr 0 271366 3617152 1845284 2026-06-13T17:22:20Z Арай Дүйсекенова 182451 3617152 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Риу-Асима |шынайы атауы = Rio Acima |сурет = [[Сурет:Rio-acima.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Бразилия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=S |lat_deg=20 |lat_min=5 |lat_sec=16 |lon_dir=W |lon_deg=43 |lon_min=47 |lon_sec=20 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Бразилия әкімшілік бөлінісі{{!}}Штаты |аймағы = Минас-Жерайс |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Бразилия әкімшілік бөлінісі{{!}}Мезорегионы |ауданы = <!-- Белу-Оризонти агломерациясы (мезорегион){{!}}Белу-Оризонти агломерациясы --> |кестедегі аудан = |қауым түрі = Бразилия әкімшілік бөлінісі{{!}}Микрорегионы |қауым = <!-- Белу-Оризонти (микрорегион){{!}}Белу-Оризонти --> |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Валдинеи Гонсалвис Дус Сантус |құрылған уақыты = 1948 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 230,143 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 8 096 |санақ жылы = 2006 |тығыздығы = 35,2 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = -3 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Риу-Асима''' ({{lang-pt|Rio Acima}}) — [[Бразилия]]дағы [[муниципалитет]], [[Минас-Жерайс (штат)|Минас-Жерайс]] штатында орналасқан. [[Белу-Оризонти агломерациясы (мезорегион)|Белу-Оризонти агломерациясы]] мeзорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын [[Белу-Оризонти (микрорегион)|Белу-Оризонти]] экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді. [[2006 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 096 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 230,143 км² шамасында. Халық тығыздығы — 35,2 адам/км². == Тарихы == Қала [[1948 жыл]]ы құрылған. {{Белу-Оризонти микрорегионының муниципалитеттері}} {{brazil-geo-stub}} [[Санат:Минас-Жерайс елді мекендері]] 6szmxjugb1hcq7zp06o11lkmjm54lus 3617196 3617152 2026-06-13T18:14:13Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Legobot|Legobot]] соңғы нұсқасына қайтарды 1845284 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Риу-Асима |шынайы атауы = Rio Acima |сурет = [[Сурет:Rio-acima.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Бразилия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=S |lat_deg=20 |lat_min=5 |lat_sec=16 |lon_dir=W |lon_deg=43 |lon_min=47 |lon_sec=20 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Бразилия әкімшілік бөлінісі{{!}}Штаты |аймағы = Минас-Жерайс |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Бразилия әкімшілік бөлінісі{{!}}Мезорегионы |ауданы = <!-- Белу-Оризонти агломерациясы (мезорегион){{!}}Белу-Оризонти агломерациясы --> |кестедегі аудан = |қауым түрі = Бразилия әкімшілік бөлінісі{{!}}Микрорегионы |қауым = <!-- Белу-Оризонти (микрорегион){{!}}Белу-Оризонти --> |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Валдинеи Гонсалвис Дус Сантус |құрылған уақыты = 1948 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 230,143 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 8 096 |санақ жылы = 2006 |тығыздығы = 35,2 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = -3 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Риу-Асима''' ({{lang-pt|Rio Acima}}) — [[Бразилия]]дағы [[муниципалитет]], [[Минас-Жерайс (штат)|Минас-Жерайс]] штатында орналасқан. [[Белу-Оризонти агломерациясы (мезорегион)|Белу-Оризонти агломерациясы]] мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын [[Белу-Оризонти (микрорегион)|Белу-Оризонти]] экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді. [[2006 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 096 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 230,143 км² шамасында. Халық тығыздығы — 35,2 адам/км². == Тарихы == Қала [[1948 жыл]]ы құрылған. {{Белу-Оризонти микрорегионының муниципалитеттері}} {{brazil-geo-stub}} [[Санат:Минас-Жерайс елді мекендері]] dog31himbu0c20oedji346yop31ptkb 0 281246 3617158 2919340 2026-06-13T17:24:57Z Арай Дүйсекенова 182451 3617158 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = аудан |қазақша атауы = Санта-Мария-де-Тавора |шынайы атауы = Santa Maria de Távora |сурет = |жағдайы = |ел = Португалия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 100 |ту ені = 100 |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=48 |lat_sec=47 |lon_dir=W |lon_deg=8 |lon_min=27 |lon_sec=37 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = |аймағы = Солтүстік аймақ (аймақ){{!}}Солтүстік аймақ |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Португалия әкімшілік бөлінісі{{!}}Округі |ауданы = Виана-ду-Каштелу (округ){{!}}Виана-ду-Каштелу |кестедегі аудан = |қауым түрі = Португалия муниципалитеттері{{!}}Муниципалитеті |қауым = Аркуш-де-Валдевеш |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 3,81 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 729 |санақ жылы = 2001 |тығыздығы = 191,3 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +0 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.jf-tavorasantamaria.com |сайт тілі = }} '''Санта-Мария-де-Тавора''' ({{lang-pt|Santa Maria de Távora}}) — [[Португалия]]дағы аудан (фрегезия), [[Виана-ду-Каштелу (округ)|Виана-ду-Каштелу]] округінің құрамына кіреді. [[Аркуш-де-Валдевеш]] муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның [[Солтүстік аймақ (аймақ)|Солтүстік аймақ]] регионына қарасты [[Минью-Лима (субаймақ)|Минью-Лима]] экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. [[2001 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 729 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,81 км² шaмасында. Халық тығыздығы — 191,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша [[Минью]] провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.jf-tavorasantamaria.com Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140210134619/http://www.jf-tavorasantamaria.com/ |date=2014-02-10 }} {{Аркуш-де-Валдевеш муниципалитетінің аудандары}} {{portugal-geo-stub}} [[Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері]] p1n9jlqz1akv2g0i3riikg74o3go3hv 3617192 3617158 2026-06-13T18:13:49Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 2919340 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = аудан |қазақша атауы = Санта-Мария-де-Тавора |шынайы атауы = Santa Maria de Távora |сурет = |жағдайы = |ел = Португалия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 100 |ту ені = 100 |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=48 |lat_sec=47 |lon_dir=W |lon_deg=8 |lon_min=27 |lon_sec=37 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = |аймағы = Солтүстік аймақ (аймақ){{!}}Солтүстік аймақ |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Португалия әкімшілік бөлінісі{{!}}Округі |ауданы = Виана-ду-Каштелу (округ){{!}}Виана-ду-Каштелу |кестедегі аудан = |қауым түрі = Португалия муниципалитеттері{{!}}Муниципалитеті |қауым = Аркуш-де-Валдевеш |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 3,81 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 729 |санақ жылы = 2001 |тығыздығы = 191,3 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +0 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.jf-tavorasantamaria.com |сайт тілі = }} '''Санта-Мария-де-Тавора''' ({{lang-pt|Santa Maria de Távora}}) — [[Португалия]]дағы аудан (фрегезия), [[Виана-ду-Каштелу (округ)|Виана-ду-Каштелу]] округінің құрамына кіреді. [[Аркуш-де-Валдевеш]] муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның [[Солтүстік аймақ (аймақ)|Солтүстік аймақ]] регионына қарасты [[Минью-Лима (субаймақ)|Минью-Лима]] экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. [[2001 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 729 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,81 км² шамасында. Халық тығыздығы — 191,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша [[Минью]] провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.jf-tavorasantamaria.com Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140210134619/http://www.jf-tavorasantamaria.com/ |date=2014-02-10 }} {{Аркуш-де-Валдевеш муниципалитетінің аудандары}} {{portugal-geo-stub}} [[Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері]] 2fjth41kdgharap1cp2wnpyjbj5mvs9 3 288907 3617241 3616327 2026-06-13T20:26:34Z Kasymov 10777 /* Тексерілді */ Жауап беру 3617241 wikitext text/x-wiki {{Welcome|--[[Қатысушы:BolatbekBot|BBot]] ([[Қатысушы талқылауы:BolatbekBot|talk]]) 20:16, 2012 ж. қыркүйектің 21 (ALMT)}} ==Өтінемін кеңес беріңіз== Жарнаманы еске түсірмеу үшін мақаланы қалай өзгертуге болады? Intis Telecom. Мақала Википедияның орыс бөлімінен Мұқият аударылып, сол жерде тексеруден өтті. Барлығы жақсы =) [[Қатысушы:Technoperi|Technoperi]] ([[Қатысушы талқылауы:Technoperi|талқылауы]]) 00:40, 2022 ж. наурыздың 29 (+06)Technoperi == Дұрыстап жазуға болмай ма? == Жаңадан келген қолданушы екеніңізді түсінем, бірақ мәтінді неге қатесіз жазуға болмайды екен? [[«Таңшолпан» ақпаратты-сазды бағдарламасы|Мына мақалаңызды]] оқығанда көзімнен қара қан ақты. Тырнақша, үтір-нүктенің өз орынды түрлері мен қолданатын жерлері болады ғой. Құрметпен --[[Қатысушы:Esetok|Esetok]] ([[Қатысушы талқылауы:Esetok|talk]]) 00:08, 2013 ж. сәуірдің 21 (ALMT) == Жауап == '''Таңшолпан (бағдарлама)''' мақаласына сілтеме беру үшін былай жазыңыз мәтінде: '''<nowiki>[[Таңшолпан (бағдарлама)]]</nowiki>'''. Нәтиже: [[Таңшолпан (бағдарлама)]] Немесе былай: '''<nowiki>[[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан бағдарламасы]]</nowiki>'''. Нәтиже: [[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан бағдарламасы]] Егер жақша ішіндегіні көрсетпейм десеңіз: '''<nowiki>[[Таңшолпан (бағдарлама)|мына жерін бос қалдырыңыз]]</nowiki>'''. Нәтиже: [[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан]] Егер сөз түрленсе: '''<nowiki>[[Астана]]да, [[Астана]]мен, [[Астана]]дан</nowiki>'''. Нәтиже: [[Астана]]да, [[Астана]]мен, [[Астана]]дан Немесе былай: <nowiki>'''[[Астана|Ел ордасы]]'''</nowiki>. Нәтиже: [[Астана|Ел ордасы]]. Сәттілік тілеймін! [[Қатысушы:Esetok|Esetok]] ([[Қатысушы талқылауы:Esetok|talk]]) 03:30, 2013 ж. мамырдың 24 (ALMT) == Пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын == [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#IP-тер өңдеуіне мәңгілік шектеу қою|Мында]] пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>]][[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|Tan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' 15:16, 2013 ж. қазанның 20 (ALMT) == Бітікші сайлауында дауыс беру == Сәлем! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау]] бетінде дауыс беруге қатысуыңызды сұранамын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 12:15, 2014 ж. шілденің 1 (ALMT)]] == Админ құқығынан айыру == [[Уикипедия:Админ құқығынан айыру]] бетіне назар аударып, өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 19:19, 2014 ж. шілденің 31 (ALMT)]] == Жаңа дауыс беру == [[Уикипедия:Администраторларды сайлау]]бетіне назар аударуға шақырамын.--<font color="#009900">[[Қатысушы:Amankel'dy|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Amankel'dy|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 09:52, 2014 ж. тамыздың 7 (ALMT) == Бітікші құқынан айыру == [[Уикипедия:Бітікші құқынан айыру]] бетіне назар аударуға шақырамын. -- [[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 19:18, 2014 ж. қыркүйектің 17 (ALMT)]] == Жаңа админ сайлауы == Ассалаумағалейкум! [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Уикипедия:Админлерді_сайлау&diff=0&oldid=2217064 Жаңа админ сайлауы] бетіне назар аударып, өз пікіріңізді білдіруге шақырамын. --[[Қатысушы Талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 12:34, 2015 ж. қаңтардың 31 (ALMT)]] == [[Бейсен Құранбек]] == Аворлық құқықты бұзбаныз. --[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 16:55, 2015 ж. наурыздың 29 (ALMT) == Жақсы мақала == Саламатсыз ба? Айыпқа бұйырмасаңыз [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Мигель Анхел Котто|мына жерде]] өз пікіріңізді білдірсеңіз. Рахмет! [[Қатысушы:Sagzhan|GGG]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылауы]]) 17:07, 2015 ж. сәуірдің 6 (ALMT) == Қатысушы талқылауы:Arystanbek#Автопатруль == [[Қатысушы талқылауы:Arystanbek#Автопатруль]] бөлімінде пікіріңізді білдірсеңіз. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 16:55, 2015 ж. сәуірдің 29 (ALMT)]] == [[Мигель Анхел Котто]] == Саламатсыз ба. Сіздің [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Мигель Анхел Котто|мына жерде]] айтқан кемістіктерідің бәрі жойылды. Енді мақаланы тағы қарап шығып дауыс берсеңіз. -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>FaбдyлFани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 11:35, 2015 ж. мамырдың 10 (ALMT) == Жаңа бітікші сайлауына назар аудару == Ассалаумағалейкум! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|Бітікшілерді сайлау]] бетіне назар аударып, сайлауға өз көзқарасыңызды білдіруге шақырамын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов 03:17, 2016 ж. наурыздың 22 (ALMT)]] == Көмек туралы == Қайырлы таң, Мәди! Қандай көмек керек? [[Қатысушы талқылауы:Салиха]]--Салиха 09:36, 2018 ж. қарашаның 6 (+06) == Арыс == Арыс мақаласында дереккөздерге қазақстандық сайттарды көрсетіңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:49, 2019 ж. маусымның 27 (+06) == Сайлауға шақыру == [[Уикипедия:Администраторларды сайлау#Мықтыбек Оразтайұлы]] бетіндегі сайлауға қатысып, өз даусыңызды беруіңізді сұраймын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 11:36, 2019 ж. тамыздың 29 (+06) == Марафон == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түркі марафоны 2020}} 16:57, 2020 ж. маусымның 2 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[АИВ/ЖИТС]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Red Ribbon.svg|150px|link=АИВ/ЖИТС]]</div> |subheader = Таңдаулы мақалаға жаңа үміткер ұсынылып, соған [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/АИВ/ЖИТС|дауыс беру жүргізіліп жатқанын]] хабарлаймыз! <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Ұсынушы пікірі: Мақаланы ағылшын уикиінен аударып шықтым, сондай-ақ жаңа мәліметтер мен Қазақстандағы жағдайды қостым. АИВ пен ЖИТСті жеке қарастырмай бір мақалада жазған дұрыс деп шештім, әйтпесе көбі екеуін жеке дерт деп ойлап жатады. Сонымен қатар елімізде АИВ/ЖИТС жайлы ақпараттандыру жеткілікті деңгейде жүргізілмейді, сол себепті тіпті үлкен кісілер де аталған дерт жайлы бейхабар. Ал Уикипедияның басты беті көп қаралатын беттердің бірі (соңғы 20 күнде басты бетті 25 мың адам қараған екен), сондықтан басты бетте тұрса, көбі кіріп, оқып, таныса ма деген үміт бар. Мақала таңдаулы мақала критерийлеріне сай деп санаймын, ақпарат жаңартылып отырады. |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 11:38, 2020 ж. тамыздың 20 (+06) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Жақсы мақала таңдау == [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер|Жақсы мақала таңдалып жатқанын хабарлаймыз!]]. Ұсынылған 3 үміткер мақаланың біріне өз даусыңызды бере аласыз. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 19:16, 2020 ж. тамыздың 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Талқылау == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:35, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы/Жақсы мақала статусынан айыру жайында == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар форумы#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:39, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Түрлендіргіш/Converter == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түрлендіргіш/Converter}} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Мақаланы аяқтау == Мақаланы бастағаннан кейін санаттарын қойып шығуды ұмытпаңыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 16:45, 2020 ж. қарашаның 25 (+06) Ок [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 09:38, 2021 ж. наурыздың 28 (+06) == Санат бастау == Сіз жаңа санаттарды дұрыс жасап жатқан жоқсыз. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:13, 2021 ж. мамырдың 14 (+06) :Несі дұрыс емес? Айтып жіберсеңіз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 11:15, 2021 ж. мамырдың 15 (+06) ::Санатқа санат қою керек, бірақ сізде мысалы: ''Қазақстан дәрігерлері'' деген санатқа → Елдер бойынша дәрігерлер, Қазақстан ғылымы деген санаттар болу керек (интерукилер де) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:17, 2021 ж. мамырдың 18 (+06) Мысалы, қастандық теориялары деген санатты не үшін өшірдіңіз. Болашақта жазып жатсам қосамын деп салып қойдым ғой. Мүмкін басқа адамдар да жазады. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 22:07, 2021 ж. мамырдың 18 (+06) :Санаттарды Нұрлан мырзға қалдыра салыңызшы, ол кісі жақсы жасайды санаттар жағынан) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:59, 2021 ж. мамырдың 21 (+06) Ол кісінің басқада шаруасы жететін шығар. Одан да менің білгенім, үйренгенім жақсы шығар. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 00:11, 2021 ж. мамырдың 22 (+06) == Александр Грэм Белл == Осы мақаланың өңдеу тарихына кіріп қандай өзгерістер жасағанымды қарасаңыз болады. (бұрыннан келе жатқан қатысушысыз, не санаттар жоқ, туған/өлген жылдарын дұрыс толтырмағансыз да, ударение бізде қойылмайды). Соған назар аударып келесі уақытта осындай қателіктер болмайтын шығар деп үміттенемін --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:11, 2021 ж. мамырдың 26 (+06) :сізді түсінбеймін. Өзіңіз Санат:Шотландия өнертапқыштары деген санатты ашып қоясыз, енді мен соны санат ретінде ашсам жауып тастайсыз? Қандай логикаға сүйенесіз? Болат Ханзада аз болса да сілтеме қойса сіз аласыз да тағы жоққа шығарасыз. Өңдеймін деген адамдардың ықыласын құртасыз ғой сөйтіп. Мен де админ болсам сіз құсап ерігер ме екенмін? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 10:22, 2021 ж. маусымның 2 (+06) ::Енді санатты дұрыс жасамадыңыз, айтып түсіндірдік. Болмады. Мен түзетіп кетсем, мән бермей қайтадан сол қателіктер басталады. Болат Ханзаданың жасаған нәрсесіне мән берсеңізші: мақалаға тікелей қатысы жоқ, кез-келген сөздерге сілтеме жасап жатыр. Сонда қазуики эксперимент болғаны ғой, тәжірибесіз қатысушыларға. Ол кісіге ескерттім. Иә ерігіп, сіздермен уақытымды құр құртып жүрмін ғой. Әттең кезіндегі жақсы-жақсы админдер мен қатысушылар болса ғой, ненің бұрыс ненің дұрыс екені көрсететін((( --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:23, 2021 ж. маусымның 2 (+06) :::Шотландия өнертапқыштары деген санатты өзіңіз аштыңыз, енді неғып оны қайтадан өшіріп тастайсыз? Ол санатты мен жасаған жоқпын, өзіңіз жасағансыз! Өзіңіз санат қосасыз, мен ол санатты ашып қоям, аласыз да қайтадан өшіріп тастайсыз? :::Логика қайда? :::Жақсы, мен санатты дұрыс жасай алмаймын, түсінбей жатқан болармын, сіздікі қандай логика? :::Телефоныңызды не әл.желідегі парақшаңызды берсеңіз дұрыс болар еді, жазысып уақыт кетіргенше. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 10:04, 2021 ж. маусымның 3 (+06) :Сіз әлі түсінбедіңіз, санатты сіз бастадыңыз (дұрыс емес қылып). Мен тек мақалаға қойып шықтым, ''мақалаға санат қою'' мен ''санат бастау'' екі түрлі нәрсе. Мысал ретінде басқа санаттарды ашып көріп, зерттеп қарасаңыз болады. Кезінде менде солай жасап ''үлгілерді'' үйреніп алғанмын. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:04, 2021 ж. маусымның 3 (+06) *'''Санат:Қастандық теориялары''' өңдеу тарихына кіріп қандай өзгерістер болғанын көріңізші (білмей жатып шу шығармай) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:14, 2021 ж. маусымның 3 (+06) == Марафон == {{WAM |header = [[meta:m:Turkic_Marathon_2021|Түркі марафоны 2021]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikimedians of Turkic Languages User Group Logo.svg|150px|link=meta:Түркі тілді Уикимедиа конференциясы]]</div> |subheader = Түркі марафоны 2021 — 2021 жылдың 1 - 31 шілде аралығында өтетін контент дамытуға бағытталған халықаралық жоба. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Жоба мақсаты — түркі тілдерінде сөйлейтін елдер және олардың мәдениеті туралы мақалалар жазып, түркі тілдерінде сөйлейтін уикипедияшылар арасындағы ынтымақтастықты нығайту. Әділқазылар алқасының бағалауынан кейін көрсетілген мерзім аралығында ең көп ұпай жинаған қатысушылар марапатталатын болады. '''Марапаттар''' * 1 орын: Meloman дүкендер желісінен 75 АҚШ доллары ( ≈ 32 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 2 орын: Meloman дүкендер желісінен 60 АҚШ доллары ( ≈ 25 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 3 орын: Meloman дүкендер желісінен 50 АҚШ доллары ( ≈ 21 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 4 орын: Meloman дүкендер желісінен 40 АҚШ доллары ( ≈ 17 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 5 орын: Meloman дүкендер желісінен 25 АҚШ доллары ( ≈ 10 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. Қазақша Уикипедияға үлес қосқысы келетін кез келген адам жоба бетіне өтіп қатысушылар тізіміне өз атын қосса болады. Іске сәт! <center>{{Clickable button 2|Жоба:Түркі_марафоны_2021|Жарысқа қатысу|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2885974 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қазақ мемлекеттігі == --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 20:54, 2021 ж. шілденің 29 (+06)Рахмет көмектескеніңізге, тек дереккөздерді қосып кетсеңіз жақсы болар еді. :Сәлеметсіз бе. Сол қосылған мақалалардан алдым, яғни Уикипедияның өзіндегі мақалалардан [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 06:33, 2021 ж. шілденің 30 (+06) == [[Арон Атабек]] == Саламатсыз, Арон Атабек мақаласын сәлде болсың ретке келтіру керек болып тұр --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 14:22, 2021 ж. тамыздың 23 (+06) :мәліметтер қостым, қарап көріңіз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 12:39, 2021 ж. тамыздың 27 (+06) :сәл де болсыН деп жазылады. Өзіңіз және жылайсыз қазақтар осындай деп. Қазақтар, әсіресе админдер қатесіз жазу керек. Оның үстіне, арамыздағы белсенді админ екенсіз. СимБолдары деген секілді қате жіберіпсіз ғой сол секілді. Сіз де сол қателеріңізді түземей игнор жасағанға ұқсайсыз.))) [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:48, 2021 ж. қазанның 8 (+06) == [[Әкесінің қыздары]] == Атлаған мақала тікелей орысшадан қазақшаға аудару функциясымен жаслағанға ұқсайды: үлгідегі кісі есімдері қазуикиге сәйкес келмейді, тыныс белгілері арасында интервал тұр (түзеттім). --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 12:29, 2021 ж. тамыздың 26 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2885974 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Талқылау беті == Менің талқылау бетіме бірнәрсе жазып, алып тастапсыз. Не жазғанын көрмей қалады деп ойлайсыз ғой деймін (егер білсеңіз тарихы бар, көріп, тіпті қайтарса болады). ''Санат:2021 жылғы оқиғалар'', ''Кальмар ойыны'' санатты кім қойды екен? Біріншісінде мүлдем дұрыс емес санат (санатқа сол санатты қойғаңыз не сасқаңыз?), екіншісі мүлдем санатсыз болды (''Алфавит бойынша телесериалдар'' санаты автоматты түрде қойылады). Мені аңдып, болмашы нәрсеге санасып, уақытты құртып, сөзді шығындағанша соларды өзіңіз түзетсеңіз дұрыс болар еді. Мен сіздерге қателектерді айтып мен кеңес беріп жүрсем, өзінен-өзі келіп қудыңыздар ғой (дөрекі айтылса да), тақырыптан тақырыпқа ауысып, шайып кеттіңіздер. Қазақ сондай ғой бір-біріңді жегенннен басқа не біледі өзі --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:14, 2021 ж. қазанның 6 (+06) :Санаттарды Нұрлан қолданушымен өзіміз қоямыз дедіңіздер ғой, қойыңыздар енді. Ешқандай санат қоймаймын жаңа мақалаларға. Мен сізді аңдып жүргенім жоқ, өзіңіз мақалаларды қате нұсқасына қайтарып алып, қате санаттар қойғаныңызды мойындамайсыз және дұрыс нұсқасына келтіріп жасамайсыз. Сіздікі дұрыс. Уикипедия оп-оңай сайт қой тез үйреніп алатын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 10:33, 2021 ж. қазанның 8 (+06) :Аха, жаныңыз жараланып қалды ма енді соны оқып. Өзіңіз де қазаққа жабуға ұмтылып отырсыз шайып)))). [[Жаңаөзен оқиғасы (2011 жыл)|Жаңаөзен оқиғасы]] деген мақаладағы қате түзетілген жоқ. Елдің санаттарын ары мыжғылап, бері мыжғылап жүрсіз. Санат қоссақ, ойбай санатты қате қостың дедіңіз. Жарайды, енді интернетте түсінісу қиын, тым болмағанда ватсаптан да оңай телеграм топқа кіріп бірден түсінісіп жаза салшы дегенде де ой кіре алмаймын. уақыт жоқ деп тағы майыстыңыз. Телеграмға тіркелу ары кетсе 1 минут. Сізді ақыры "жеп жатырмыз" екен ғой, рас қой осының бәрі. Сосын, телесериалдар емес, телехикаялар деген нұсқа қазақы интернетте танымал бола бастады. Телеграм топта сауалнамада Уикипедияшылар '''''телехикая''''' деген нұсқаға дауыс берді. Неге солай жазбасқа Қазақстан телехикаялары деп? :Мен санаттауды дұрыс түсінбей жатырмын, неге соны адам құсап түсіндірмеске. Былай жазып отырғаннан гөрі телеграм топта жылдам бейнеқоңырау, аудиомен түсініскен тезірек қой. Тек Уикиде Альфи екеуіңіз құсап ұрысып отқанша неге тіке сөйлесе салмасқа. Интернетпен пернетақтамен пытырлатып жазғаннан адам ұға қоймайды. Адам эмоция, сезім иесі ғой, ұғады ғой дұрыстап адами тілмен жазысса. сөйлессе. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:00, 2021 ж. қазанның 8 (+06) ::Сіз тағы да түсінбедіңіз, сізге санат бастаңыз деп айтқан жоқпын тек мақалаға қойып кетіңіз (қызыл болса да). Жоғарыда айтылған екі қатенің біреуі дұрыс санат бастамадыңыз дедім. Сізге қалай жасалғанын өңдеу тарихына кіріп көріңіз деп қанша рет айттым. ''Елдің санаттарын ары мыжғылап, бері мыжғылап жүрсіз.'' Оны Ерден мырза бастады жоқ жерден, мұндай санат табиғатта жоқ деп миды жеді. Сіз де жағаласып екі жақтан келіп мыжғыладыңыздар. Жоқ жерден проблема туындап, жай нәрсені күрделендіріп жібердіңіздер (бірақ нәтижесі сол қалпы). Айтқанымдай, аңдып отырып ''Симбол'' дегенге бұрыс сілтей салыпсыз, мәселе ол жерде '''б→в''' әрпі емес екен, мәселе ондай санат ''табиғатта жоқ'' екен, содан болмашы проблема туындады Ерден мырзада. :::Біріншіден, сізде жейтіндей бірдеме бар ма өзі? Екіншіден, санаттар туралы талқыны сіз менің бетімде бастадыңыз, ал өзінің қателерін айтқанда, бұл болмашы проблема болып шықты екен. Сіз екіжүзді адам екенсіз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 12:17, 2021 ж. қазанның 11 (+06) * Жарайды деп екеуіңіздің айтқан нәрселерге құлақ асып, тынышталсам: сіз келіп талқылау бетіме жазып өшіріп жүрсіз. Жоғарыда айтылған екі нәрсені үндемей-ақ түзетіп кеттім. Талқылау бетін оқығаннан кейін, тағы да қайталанған қателікті көрсетіп кетейін дедім. Сізден өтінетінім санат бастағанда, басқа санаттарға немесе басқа тілдегі санатқа қарап жасауыңызды өтінемін --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:10, 2021 ж. қазанның 10 (+06) == Жақсы мақалаға дауыс беру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қымыз]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 09:37, 2021 ж. қазанның 27 (+06) == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Goldenwiki 2.png|100px|link=Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]]</div> |subheader = Қарақұрдым мақаласының таңдаулы мақалаға үміткерлігі. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = [[Қара құрдым]] мақаласы таңдаулы мақалаға толық лайық деп санаймын. Мұл мақалыны жазған өзім емес {{@|Alphy Haydar}} мырза жеті жылдан бері қазақша Уикипедияға үлес қосып келеді. Мақала тілі өте жаттық, әрі ғылыми стилде жазылған. Қанша жылдан бері [[Басты бет]]тегі таңдаулы мақала өзгерген жоқ. Енді өзгерттетін кез келді. Сонымен қоса осы уақытқа дейін ғылымға қатысты мақалалар таңдаулы мақала статусын көп алған жоқ. Ғылымға басымдық бере отырып осы мақаланы таңдаулы мақала деңгейіне көтерейік. <center>{{Clickable button 2|Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым|Дауыс беру|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2970000 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> [[Санат:Уикипедия:Көмек көрсетуге дайын қатысушылар]]--[[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:01, 2022 ж. ақпанның 18 (+06) == Үлгілерді алмастыру == ''Infobox Settlement'' ескі, қате, аударылмаған үлгі бар. Соған сілтенген беттерді қазақша жасалған үлгілермен алмастыруды өтінемін (бірге). Елді-мекен, әкімшілік бірлік т.с.с үлгілер болуы мүмкін. Түсінбесеңіз сұраңыз, үлгілермен жасауды үйретші деп жүр едіңіз) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:30, 2022 ж. ақпанның 20 (+06) :Ок уақыт болғанда)) [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 07:01, 2022 ж. ақпанның 21 (+06) :Ағылшынша үлгісін таппадым ғой. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:44, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :өзің жазып аласың , енді көрсетсеші , адам құсап түсіндіріп жазып. Бұның қандай маңызы бар аударудың?? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:19, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :<s>Infobox Settlement|name=Madi|official_name=MadiBek</s> Осы үлгі ме? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:46, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) ::Дәл солай) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:51, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :::Қолданылған мысалдары бар ма? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:53, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) ::::Менің соңғы үлесімде: елді-мекендер мақаласында өңделу тарихына кіріп көрсеңіз болады. Ал аталған үлгіге өтіп, сол жақта ''Мұнда сілтейтін беттер'' деген жерге өтсеңіз, көре аласыз. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:01, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :::::нақты сілтемесін бір-ақ жіберші. ары бері сандалтпай. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:06, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) ::::: таппадым ғой ол үлгінің беті де жоқ. Әдетте Үлгі:Елдімекен деген сияқты тұрушы еді, іздеу ден іздесем шығушы еді, мынау да жоқ?? Не үлгі бұл??? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:15, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :::::Былай деп тұр ғой?? :::::'''''Бұл үлгі ескірген және жедел жоюға ұсынылған. Сондықтан мына үлгіні қолдануыңызды өтінемін:''''' ::::: '''''Үлгі:Елді мекен''''' [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:17, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :Ешкім ары-бері сандалтып жүрген жоқ. Дұрыс қой ол үлгі ескірген, сол үлгіге өтсеңіз, сол жағында әртүрлі сілтемелер тұр. Сол тізімнің ішінен '''Мұнда сілтейтін беттер''' дегенге өтесің. Ескі үлгіні пайдаланылған мақалалар тізімі шығады. Сол мақаларды қолданылған қате үлгіні ''елді мекен, әкімшілік бірлік'' тағы сол сияқты үлгілермен алмастыру керек. Сізге ''Infobox Settlement'' деген үлгіні аудар деген жоқпын, сол үлгіні пайдаланған мақалаларда, дұрыс кезінде өзіміз жасаған ''үлгілермен алмастыруды'' ұсындым. Түсінді деп ойлаймын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:24, 2022 ж. наурыздың 13 (+06) *???? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 11:48, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) *:Мыналардың барлығында ауыстыру керек пе? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 15:05, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) *:[[Арнайы:Мында сілтегендер/Үлгі:Infobox Settlement]] [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 15:06, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) :Иә, күніне 3-5 ауыстырып тұрсаңыз жеткілікті (мен сияқты). Сосын жаңалықтар мен білгенге маржан бөлімінде ескілерін жоймай, мұрағатқа жіберуге тырысыңыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:22, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) ::Мысалы мына мақаладағы үлгінің [[Балыкесір (ил)]] қате шығып тұр. ::[[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:28, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) :::Мұнда емес мақаланың өзіне жасаңызшы, әрине қате болады: параметрлерді толық көшіріп, дұрыстап толтыру керек. [[Амася (ил)]] жасағанмын, асықпай, дұрыстап, алдын-ала шу шығармай қарап, жаңағы айтылған мақаланы түзетіп көріңіз. Сосын артынан тексеріп өтемін. Сөйтіп-сөйтіп үйреніп кетесіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:24, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) == Александр Грэхэм Белл мақаласын аяқтаңыз == [[Александр Грэхэм Белл]] мақаласын аударып бастапсыз, бірақ аяқтамапсыз. Осындай секілді басқа да мақалаларыңыз болса аяқтауыңызды сұраймын. Бастаған соң аяқтау керек қой! Жартылай, шала жансар мақалалармен қазақ Уикипедиясына ешкім кірмей қашып кетер. Одан да аз да болса, мақалаңызды мән-мағыналы қылып ретке келтіріп қойсаңыз сол дұрыс болады. Рахмет. [[Қатысушы:Nurkhan|Nurkhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurkhan|талқылауы]]) 09:11, 2022 ж. наурыздың 31 (+06) :Күшті троллить етіпсіз , рахмет)))) . :Ойын ойынымен, рахмет әрине, сыныңызға, бірақ [[Ричард Брэнсон]] мақалаңызда келіспейтін аудармалар бар, тіпті мен ғана емес, @Kasymov мырза жоюға ұсыныпты бетті, өзіңіз айтпақшы, саннан сапаға өту үшін осындай сападан бастаған жөн емес пе? Александр Грэхэм Белл мақаланы оқысаңыз түсінікті, [[Ричард Брэнсон]] ше? Бұл қыңырланып, қырсықтанып жауап қайтару емес, илегеніміз Уикипедия деген ортақ энциклопедияға сапа болсын деген жай ғана әріптестік түзету. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 16:59, 2022 ж. сәуірдің 1 (+06) == Санат бастау == Саламатсыз, санатты қайтадан дұрыс жасамадыңыз. Қайта-қайта қателіктерін айта бергім келмейді, жай ғана [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%90%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80&diff=2994257&oldid=2994239|осы сілтемеге] өтіп көрсеңіз болады. Интеруики міндетті түрде ұмытпау керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:32, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) == Үлгілерді алмастыру == Қалайсыз, Мади мырза! Жоғарыда елді мекен үлгісімен алмастыру жұмысын өзім аяқтап тастадым)) ''(ағылшын қате үлгісін жойдым)''. Енді: {{tl|Шайқас}}, {{tl|Infobox military conflict}} үлгісін пайдаланған мақалаларда {{tl|Қарулы қақтығыс}} үлгісімен алмастырып шықсаңыз. Аса көп емес, әдеттегінше менде жасаймын. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:45, 2022 ж. мамырдың 21 (+06) == !!! == [[https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80&diff=3036588&oldid=3036209|***]] --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:16, 2022 ж. мамырдың 28 (+06) == Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022 == {{WAM |header = [[meta:m:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022|Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikidata 2022 Istanbul social media campaign 02.jpg|right|thumb|300px|Wikidata 2022 Istanbul|link=meta:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]]</div> |subheader = Конференция 2022 жылдың 21-23 қазаны аралығында Түркияның [[Ыстанбұл]] қаласында өтеді. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Ыстамбұл Уикидерек конференциясына стипендия алуға өтінімдер ашық екенін хабарлауға қуаныштымын. Егер сіз түркі қауымдастығының өкілі болсаңыз және түркі тілдеріндегі Уикимедиа жобаларына белсенді қатысатын болсаңыз, онда сіз стипендияға өтініш бере аласыз. Өтініштер 2022 жылдың 30 маусымы, UTC 23:59 дейін қабылданады. Үміткерлер толық стипендияға өтініш бере алады. Толық стипендия Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы (Wikimedians of Turkic Languages User Group) ұйымдастыратын конференция кезінде жеке тұлғаның екіжақты саяхат, ортақ тұрғын үй және тамақтану құнын қамтиды. * Түркі тіліндегі уикимедиашыларға арналған Wikidata Training туралы қосымша ақпарат алу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/53dX * Стипендия, тіркеу және өтініш формасы туралы көбірек білу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/5FFv Бұған қоса, Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы жобалары мен оқиғалары туралы ақпарат пен жаңалықтар алу үшін біздің пошталық тізімге (https://w.wiki/5FFw) жазылуға шақырамыз. Барлық жақсылықты тілеймін [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 03:48, 2022 ж. маусымның 11 (+06) |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Айдын Касымов мақалаларды жойып жүр == Осы аталған қатысушы [[А.Байтұрсынов жазуы және емле ережелерінің тарихы]] деген мақаланы жойды, [[Қайта жаңғырту]] деген мақаланы жоюға ниеттенді, Брэнсон және Непомнящий туралы мақалаларды жедел жоюға ұсынды. Олай істеме десе, құлақ аспайды. Бұл нағыз вандал ғой. Оған не істеуге болады екен? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 12:03, 2022 ж. маусымның 14 (+06) == Аудару == Саламатсыз, аударғанда сөздер арасындағы интервалды ұстасаңыз. Тыныс белгілері біресе бірігіп немесе алшақ болып тұр. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:42, 2022 ж. тамыздың 27 (+06) == Таңдаулы мақалаға дауыс беру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қымыз]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 16:48, 2022 ж. қазанның 10 (+06) == Бағдарлама карточкасы == {{tl|Бағдарлама карточкасы}} үлгісі бар еді ғой, ескісін жоюға ұсындым [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:34, 2022 ж. қазанның 6 (+06) == Келінжан == Кеш жарық. Келінжан мақаласына уикилендіру үлгісін қойған себебім: мақала мазмұны жарнама, афиша сияқты жазылған. Санаттар аз, сәл дамытуды қажет еткенннен қойдым. Оны алып тастапсыз, алып тастағаннан мақала ғажайып түрде жақсара қоймады. Сосын дереккөздер үлгісін дұрыс қойып жүрген жоқсыз. Бастап жүрген жаңа мақалаларыңызда байқадым (түзетіп қойдым). <pre>== Дереккөздер == {{дереккөздер}}</pre> осылай қою керек [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:59, 2022 ж. қазанның 14 (+06) * Санаттарды жойдым, сіз бастаған (дұрыс емес әрине, шаршап кеттім түсіндіріп). Шыныменде қазуики әлсіз, тіпті өзбек уикиін мықтырақ(((((( --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:20, 2022 ж. қазанның 15 (+06) :Мақала мазмұны жарнама, афиша секілді болып кетпес үшін не қосу керек сіздің ойыңызша? Қандай мәтіні афиша секілді жазылған? Нақтылап жазбайсыз ба? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 01:01, 2022 ж. қазанның 17 (+06) :Сосын, афишаның анықтамасы орысша '''Афиша''' — объявление о спектакле, концерте, лекции, фильме и т. п., вывешиваемое на видном месте. :Қандай жарнама, афиша көріп отырғаныңызды ұқпадым. Егер шаршасаңыз, демалыңыз, мен сізді Уикиде ұстап отырған адам құсап шаршамаңыз)))) [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 01:04, 2022 ж. қазанның 17 (+06) ::Сізге бәрін шайнап, тек жұтқызу ғана қалды. Ерден мырза сияқты сізде орыс уикипедиядан келген сияқтысыз. Егер иә болса, басқа тілден кино, телесериалдар қалай жазылғанын қарап, мысал ретінде көруге болады ғой. ''танымал'' деген әсірелету сөзі, қызықты деректер бөлімі копи паст жасалған дүниеге ұқсайды. Сонымен қатар сілтемелер дұрыс емес: '''Аққайнар''' бұрыс сілтенген, тағы ''Жамбыл облысы'' деп жазылыпты, түзеттім. Сол үшін бұл мақаланы уикилендіруді қажет етеді деп белгі тастап кеткен едім. Сосын мен уикиден шаршадым деп жазбадым, сізге санат бастау жайлы түсіндіруден шаршадым деп көрсеттім. Бірақ оны әлі түсінбедіңіз, сәлде болсын ізденіп, талпыну керек қой. Мен сізді қинап уикиге алып келмедім, әркім өз еркімен. Бірақ та сапалы, таза үлес болғанын қалаймын (басқа тілдегі уикипедия ұқсап). Рахмет --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:12, 2022 ж. қазанның 17 (+06) :Неге сол сериалдың талқылау бетіне жазып кетпейсіз менің жеке бетіме жазбай? Танымал деген әсірелету сөзі емес, ол шынымен де Ютубта ,сол арнада рейтингі жоғары болғаннан кейін солай жазылған. Және сол мақаланың статистикасына кіріп қараңыз, адамдардың қызығушылығы қандай екеніне көз жеткізіп. Жаза алмасам, керекті сөздерді қоса алмасам, үлгі ретінде өзіңіз өңдеп жіберіңіз шағын өңдеу жасап. Егер шын жаныңыз ашыса. Аққайнарды мен түзетпекші болғам, тарихында да тұр, бірақ ары қарай өңдей алмағаннан кейін солай қалдырдым. :Қызықты деректерді мен сайттарға шыққан мақала, видео, сұхбаттар тыңдап отырып қызықты -ау деген жерлерін жазып қойдым,дереккөздері де көрсетіліп тұр құрғақ сөзбен жазылмай. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 21:46, 2022 ж. қазанның 17 (+06) ::Сіз соны талқылау бетіне шағымыңызды мені атап жазып кетуіңіз керек еді. Өзіңіз топқа жаза салыпсыз, соның жауабын осында жаза кеттім. Мақалаңыз жақсы дамуына үміттімін. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:57, 2022 ж. қазанның 17 (+06) == Рабиндранат Тагор == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Рабиндранат Тагор]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 16:33, 2022 ж. қарашаның 21 (+06) : Қосылған ақпарат жеткілікті деп санайсыз ба? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 17:25, 2022 ж. қарашаның 28 (+06) == Тұлға жайындағы мақала атауы == [https://kk.wikipedia.org/wiki/Topic:X7uac9f4bufkyp2k Мында] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 22:43, 2022 ж. қарашаның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Бауыржан Момышұлы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Бауыржан Момышұлы]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 16:18, 2022 ж. желтоқсанның 3 (+06) == Жақсы мақалаға дауыс беру == Құрметті Madi Dos, [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] деген бетте өз дауысыңызды әлде ойынызды қалдырынзшы --[[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]]([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылауы]]) 15:23, 2022 ж. қарашаның 4 (+06) :ойыҢызды, қалдырыҢЫзшы [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 00:01, 2022 ж. желтоқсанның 11 (+06) == 2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы == {{WAM |header = [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Central Downtown Astana 2.jpg|right|thumb|300px|2023 Астанадағы конференция|link=meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference]]</div> |subheader = 2023 жылғы 3-4 маусым күндері Астанада болады.<div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Астанада болатын Уикимедиа конференциясына стипендия алуға өтінім қабылданып жатқанын қуана хабарлаймыз. Қазақша сөйлейтін уикимедиашылар қауымдастығының өкілі болсаңыз әрі қазақ тіліндегі Уикимедиа жобаларына үлес қоссаңыз, осы конференцияға қатысу үшін стипендияға өтініш бере аласыз. Стипендияның екі түрі болмақ: жол мен қонақ үйге кететін шығынды толық қамтитыны және тек жолды қамтитын жартылай стипендия. * Конференция жайлы толығырақ білу үшін және стипендияға өтініш беру үшін мына парақшаны оқып көріңіз: [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|Қазақ Уикимедиа конференциясы 2023]] * Конференцияда қандай тақырып қозғалғанын қалайтыныңызды айтқыңыз келса, бұл шарадан не күтетініңізді жеткізгіңіз келсе, мына сауалнаманы толтырыңыз: [https://docs.google.com/forms/d/1QBS6WXkv0dChIHcwhG325Dyu2mu_Hctcev78_f9Yoec/viewform?edit_requested=true сауалнамаға сілтеме] </div> |footer = Ізгі ниетпен, [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Конференцияға қатысу мүмкіндігі == [[metawiki:Wikimedia_Community_of_Kazakh_language_User_Group/Events/Conference#Interested_in_participating|Мына жерде]] конференцияға қатысуға ниет білдіріпсіз. Қыркүйектің 2-3 күні қатыса аласыз ба, сол туралы 1-2 күнде жауап беруіңізді сұраймын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:17, 2023 ж. тамыздың 22 (+06) :жоқ, қатыса алмаймын, онлайн болса мүмкін. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 12:10, 2023 ж. тамыздың 25 (+06) == Жаңа таңдаулы мақала == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Эрнест Хемингуэй]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:18, 2023 ж. тамыздың 30 (+06) == Цензура Nurtenge == Можно спросить, почему участник Nurtenge все время удаляет мои комментарии? На странице Касумова я написал о его ошибке, но его дружок удалил эту запись: Глупенький Касумов, название Кливленд должно остаться, «Клевалэнд» такого названия не существует. Учи английский. --[[Қатысушы:Аль-Ишак|Аль-Ишак]] ([[Қатысушы талқылауы:Аль-Ишак|талқылау]]) 16:31, 2023 ж. қыркүйектің 22 (+06) == Конвертерді жою == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Техникалық#Қазақ-латын-төте конвертерің толықтай жою|Мына]] жерде өте маңызды тақырып қозғалып жатыр, қауымдастық мүшесі ретінде ойыңызды қалдырып кетуге шақырамын. Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:06, 2023 ж. қазанның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Сурет == Суреттің авторын, қайнарын көрсетіңіз. Немесе жойылады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:29, 2023 ж. қарашаның 24 (+06) :Сол сурет салатын жерден маған суретке қатысты деректер толтыратын орынды тауып беріңіз әуелі. Қазір ондай деректер кестесі жоқ жазатын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 13:20, 2023 ж. қарашаның 25 (+06) :Бұрын болған! [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 13:20, 2023 ж. қарашаның 25 (+06) ::Мен уикидің авторымын ба? Батырбек немесе Қайыр мырзадан осы мәселені айтып көріңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:57, 2023 ж. қарашаның 26 (+06) == WorldSkills == Кеш жарық, мен қазуикидегі шала жасалған, ағылшын тілінде қалып қойған үлгілерді қазақша дұрыс жасалған үлгілермен толықтырып, оларды алмастыру жұмыстарымен жүрсем, сіз оған өте жақсы үлес қостыңыз ғой(( Байрақ немес ту үлгісі баяғыдан бар, соны алмастырып шығыңыз. Өз жасаған мақалаңыз ұсқынсыз ''(ту үлгілері)'' көрінгені өзіңізге де жаман көрінер. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:31, 2023 ж. желтоқсанның 7 (+06) :Бопты, жасаймын. Сосын, WorldSkills#Жарыстар өткізілетін мамандықтарды неге түзедіңіз, мен әдейі жинақы тұрсын деп бір қатарға жазып қойдым ғой, қандай логикаға сүйендіңіз? ОЛ жерде мамандықтар тізімі ұзақ болады, сондықтан жинақылап қойғам, ары қарай жазғанда созылып кетеді деп. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 02:41, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) :Білмеген нәрсеге басыңызды сұқпаңыз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 02:42, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) :Оны түгел алмастырып шығу үшін қайтадан ана мемлекеттерді біртіндеп ауыстырып шығуым керек пе сонда? Олай болатын болса , мүше мемлекеттер тізімін алып тастаймын. Мен олардың байрақ үлгілерін жасамаймын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 02:53, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) :'''•''' осындай болып тұрғаны несі әдемі?? ''мен әдейі жинақы тұрсын деп бір қатарға жазып қойдым ғой'' сонда сөздер арасында '''•''' осы тұру керек па? ::''Білмеген нәрсеге басыңызды сұқпаңыз'' дұрыс айтасыз, білмейтін үлгілерді, бастай алмайтын санаттарды жасамаңызшы, өтініш (сіз жасаған санаттардың бәрін жойып немесе қайта түзетіп шығып жатырмын). :::Кім сізге үлгі жасап бер деп жатыр? Менің жазғанымды толық оқымай, түсінбей, баяғы сол шулап жатырсыз. {{tl|Байрақ}}, {{tl|Ту}} міне кезінде жасалған үлгілер, сәл болсын ізденіп, мақаланы көркем қылып көрсетуге тырысу керек қой. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:05, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) == Бітікші сайлау == Жаңа бітікші сайлап жатырмыз, сол себепті [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|мына жерде]] дауыс беруіңізді сұраймыз. <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қазақ Уикимедиа конференциясы 2024 == Биылғы кезекті Қазақ Уикимедия конференциясы Қазақ Уикипедиясының туған күніне орай ұйымдастырылмықшы, нақты уақыты мен орны алда белгілі болады, әзірге қауымдастық пікірін білу мақсатында, [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdO1bp-Qvl5XEcv_qkVUNBF6pQrxtTHZ9nkUYT1M2f-f6IkzQ/viewform?usp=sf_link мына бір сауалнаманы] толтыруыңызды сұраймыз. [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:46, 2024 ж. қаңтардың 30 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Администраторды сайлау‎ == Қайырлы кеш! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 21:30, 2024 ж. ақпанның 2 (+06) == Қай үлгі дұрыс? == Сәлеметсізбе! Сізді [[Topic:Y1torvmkb6khrsos]] деген бетте пікіріңізді қорықпай білдіруіңізді сұраймын... [[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 16:07, 2024 ж. сәуірдің 8 (+06) == Батыршылдық == Қайырлы күн, Мәди мырза! Негізі мен «Батыршылдық» пен «Батылдық» деген екі мақаланы «Ерлік» дегенге қосуды ұсынғанмын. Тіпті үш сөз үш түрлі мағына берсе де бөлек тұратын мақала деп ойламаймын (не дегенмен синоним сөздер ғой), максимум «Ерлік» деген мақаланың ішіндегі бөлім деп тұрса дұрыс болар? Не дегенмен бұл мақалаларды біріктіру туралы талқылау да, қорытындысы да болмаған соң сіздің өңдемеңізді уақытша артқа қайтара тұрдым -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 15:20, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) : Бұл синонимдер емес!!! Батылдықтың синонимі батырлық, ал батыршылдық ол мүлдем басқа сөз, ол тарих ғылымына қатысты. Қалай ұқпайсыз, неге сіздің сауатсыздығыңызды бүкіл уикипедия талқылауы керек?! --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 15:58, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) ::Мені “сауатсыз” деп жекеме өтетіндей кім болдыңыз? Егер мақаларды біріктіруге ұсынсам, онда оған себеп болғаны, өзіңізге ұнамайтын бір нәрсе бола қалса болды адамның бетіне шапшымай, байыппен оның бұрыстығын дәлелдеңіз. Жалпы бұл хат мүлдем сізге арналмаған болатын, түсінбеушілік пен өңдеме соғысы туындамауы үшін Madi Dos-қа не үшін оның өңдемесін қайтарғанымды түсіндіргенмін. Сондықтан, өз жөніңізбен жүріңіз — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:33, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) ::: Енді қазақ тілін жетік меңгеріп алмай, мақалаларды өңдей бастау да дұрыс іс емес қой! --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 16:40, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:53, 2025 ж. қаңтардың 1 (+05) == Администратор құқығынан айыру == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:30, 2025 ж. қаңтардың 23 (+05) == Бітікші сайлауы == Қайырлы таң! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 07:36, 2025 ж. ақпанның 19 (+05) == Деректерді беру хаттамасы == Кеш жарық! Деректерді беру хаттамасы мақаласына интеруикиді қойып жіберсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:32, 2025 ж. ақпанның 24 (+05) == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:48, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) == nowiki == Өзге мақалаларға бағыттайтын сілтеме жасағанда соңына <nowiki> дегенді қосу керек емес. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 01:37, 2025 ж. тамыздың 28 (+05) :қай жерде мысалы,түсінбедім. Сосын неге Сәлем ентертэйнмент мақаласына өзгерту енгізілген, компания атауы ә әрпімен жазылған! [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 11:11, 2025 ж. тамыздың 29 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:41, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) == Орта кәсіптік оқу орыны == Кеш жарық! Аталған үлгіні орыс уикиден қарап тағы толықтыру керек сияқты, сосын ішіндегі үлгісі ескі. Жоюға ұсындым, инфобокс деген ҚАЗАҚША дұрыс жасалған үлгі бар (2011 жылдан бері) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:15, 2026 ж. мамырдың 27 (+05) == Тексерілді == Неге шала жасалған дүниені тексерілді деп қайта-қайта қойып жатырсыз. ''Так сойдет!'' деген принцип па? Үлгі толық толырмаған, тіпті туған мен өліп қалған параметрін дұрыс толтырмаған да. Не санат жоқ, енді келіп ренжисіз, не түсінбейсіз. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:29, 2026 ж. маусымның 7 (+05) :@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] соны жазғанға да рақмет айту керек,онда осындай принциппен сондай қалған мақалаларды да жойып тастауға болады, бұл мақалада ең болмаса мақаланың өзі бар, тым қатты принциппен сөйтіп жаңадан бастаған қолданушыларды қашырасыз, әсіресе сіз! ең бастысы мақала маңыздылығы бар, тектоникаға қатысты,үлгі,санат қоя салыңыз жоқ боп жатса,жоюды бәрі жасай алады! Мен мақаланы оқып шықтым , аударылған маңызы бар мақала ,санат,үлгі деген кейін де жасала береді! тексерілмеген мақалалар деген бұдан да басқа мақалалар толып тұр, соны біреу тексеріп жатқанын көрмедім. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 23:42, 2026 ж. маусымның 7 (+05) ::Кім жоюға ұсынып отыр? Тексерілмеді деген сөз орыстардағы автопатруль деген сияқты. Сонда оқырман шала мақаланы оқып, одан әрі қазуикиден қашатын болады! Соны қалай түсінбейсіз? Көшеге асфальт немесе брусчатка төсеп берудің орнына, шағал таспен жүре беріңіздер деген нұсқа ұсынып тұрсыз ғой. Әрине тексермейді, себебі біреудің мақаласын кім көздің майын ағызып отырады. Кезінде мен де тексерістен өткізгенмін, қазір жоқ. Талай белсенді қатысушылар тексерістен шаршап, кетіп қалған. Біреудің сын көтермейтін шала дүниесін қашанға дейін түзетіп отырады. Енді басқа тұлғалар жайлы мақаланы Сіз тексерістен өткізген мақаламен салыстырып көріңіз, одан да жасамаған артық еді. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:46, 2026 ж. маусымның 10 (+05) :::ол да дұрыс шығар, бірақ тым перфекционист болу да дұрыс емес деп ойлаймын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 11:18, 2026 ж. маусымның 10 (+05) ::::оның дәлелі тексерілмеген мақалалардың көптігі [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 12:06, 2026 ж. маусымның 10 (+05) :::[[Уикипедия:Жиі_кездесетін_қателер#Істегеннен_көрі_сынау]] Уикипедияда мақаланың жалғыз авторы болмайды. Себебі әртүрлі уақыт аралығында мақаланы дамытуға бірнеше қатысушылар (олар он шақты немесе жүз шақты) болуы мүмкін. Мақаланың «авторын» сынағанша, беттің «Талқылау» бөлімінде сын ескертпелеріңізді қалдыруға болады. '''Дегенмен, көзіңіз шалған қателікті өзіңіз кіріп түзей салсаңыз әлдеқайда тез әрі жеңіл болады.''' [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 12:09, 2026 ж. маусымның 10 (+05) :::Сіз қойып жүрген үлгінің ережесі [[Уикипедия:Тексерілмелдігі]] осында жазылған, [[Уикипедия:Тексерілмелдігі#Абсурдқа_дейін_жеткізбеңіздер]] осы бөліміне назар аударыңыз, Дереккөзі көрсетілмеген ақпаратты көрсету Уикипедияның сапасын көтеруге бағытталған қадам екендігі белгілі, бірақ та дереккөздері берілмеген мақалаларға дереккөздері жоқтығын білдіретін үлгілерді көп мөлшерде орнату, жаңадан тіркелген қатысушылардың үлесіне қатысты дөрекі қарым-қатынас, дереккөзі көрсетілмеген мақалаларды шамадан тыс жою, <u>'''[[Уикипедия:Бастама|бастама]] мақалаларына қатаң қарау'''</u>, бір ғана автордың мақалаларына үлкен ықылас бөлу, күмән тудырмайтын мәліметке байланысты дереккөз көрсетуді талап ету сияқты жағдайлар Уикипедияның нұсқауларын бұзу ретінде қабылданады. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 15:46, 2026 ж. маусымның 10 (+05) :[[Уикипедия:Мақалаға қойылатын минималды талаптар]]<nowiki/>ға сай келіп тұр! [[Уикипедия:Мақалаға_қойылатын_минималды_талаптар#Ғалымдар]]Алдымен Уикидегі нақты жазылған ережелерге сүйеніп әрекет жасаңыздар. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 15:44, 2026 ж. маусымның 12 (+05) ::Иә, ''тым перфекционист'' кесірі сол. Қазуикиге жаным ашығандықтан жүрмін. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:26, 2026 ж. маусымның 14 (+05) gotgg71rs1tuypptqqqojhp6n5lv7us 3617265 3617241 2026-06-13T21:02:24Z Kasymov 10777 /* Тексерілді */ Жауап беру 3617265 wikitext text/x-wiki {{Welcome|--[[Қатысушы:BolatbekBot|BBot]] ([[Қатысушы талқылауы:BolatbekBot|talk]]) 20:16, 2012 ж. қыркүйектің 21 (ALMT)}} ==Өтінемін кеңес беріңіз== Жарнаманы еске түсірмеу үшін мақаланы қалай өзгертуге болады? Intis Telecom. Мақала Википедияның орыс бөлімінен Мұқият аударылып, сол жерде тексеруден өтті. Барлығы жақсы =) [[Қатысушы:Technoperi|Technoperi]] ([[Қатысушы талқылауы:Technoperi|талқылауы]]) 00:40, 2022 ж. наурыздың 29 (+06)Technoperi == Дұрыстап жазуға болмай ма? == Жаңадан келген қолданушы екеніңізді түсінем, бірақ мәтінді неге қатесіз жазуға болмайды екен? [[«Таңшолпан» ақпаратты-сазды бағдарламасы|Мына мақалаңызды]] оқығанда көзімнен қара қан ақты. Тырнақша, үтір-нүктенің өз орынды түрлері мен қолданатын жерлері болады ғой. Құрметпен --[[Қатысушы:Esetok|Esetok]] ([[Қатысушы талқылауы:Esetok|talk]]) 00:08, 2013 ж. сәуірдің 21 (ALMT) == Жауап == '''Таңшолпан (бағдарлама)''' мақаласына сілтеме беру үшін былай жазыңыз мәтінде: '''<nowiki>[[Таңшолпан (бағдарлама)]]</nowiki>'''. Нәтиже: [[Таңшолпан (бағдарлама)]] Немесе былай: '''<nowiki>[[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан бағдарламасы]]</nowiki>'''. Нәтиже: [[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан бағдарламасы]] Егер жақша ішіндегіні көрсетпейм десеңіз: '''<nowiki>[[Таңшолпан (бағдарлама)|мына жерін бос қалдырыңыз]]</nowiki>'''. Нәтиже: [[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан]] Егер сөз түрленсе: '''<nowiki>[[Астана]]да, [[Астана]]мен, [[Астана]]дан</nowiki>'''. Нәтиже: [[Астана]]да, [[Астана]]мен, [[Астана]]дан Немесе былай: <nowiki>'''[[Астана|Ел ордасы]]'''</nowiki>. Нәтиже: [[Астана|Ел ордасы]]. Сәттілік тілеймін! [[Қатысушы:Esetok|Esetok]] ([[Қатысушы талқылауы:Esetok|talk]]) 03:30, 2013 ж. мамырдың 24 (ALMT) == Пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын == [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#IP-тер өңдеуіне мәңгілік шектеу қою|Мында]] пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>]][[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|Tan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' 15:16, 2013 ж. қазанның 20 (ALMT) == Бітікші сайлауында дауыс беру == Сәлем! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау]] бетінде дауыс беруге қатысуыңызды сұранамын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 12:15, 2014 ж. шілденің 1 (ALMT)]] == Админ құқығынан айыру == [[Уикипедия:Админ құқығынан айыру]] бетіне назар аударып, өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 19:19, 2014 ж. шілденің 31 (ALMT)]] == Жаңа дауыс беру == [[Уикипедия:Администраторларды сайлау]]бетіне назар аударуға шақырамын.--<font color="#009900">[[Қатысушы:Amankel'dy|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Amankel'dy|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 09:52, 2014 ж. тамыздың 7 (ALMT) == Бітікші құқынан айыру == [[Уикипедия:Бітікші құқынан айыру]] бетіне назар аударуға шақырамын. -- [[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 19:18, 2014 ж. қыркүйектің 17 (ALMT)]] == Жаңа админ сайлауы == Ассалаумағалейкум! [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Уикипедия:Админлерді_сайлау&diff=0&oldid=2217064 Жаңа админ сайлауы] бетіне назар аударып, өз пікіріңізді білдіруге шақырамын. --[[Қатысушы Талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 12:34, 2015 ж. қаңтардың 31 (ALMT)]] == [[Бейсен Құранбек]] == Аворлық құқықты бұзбаныз. --[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 16:55, 2015 ж. наурыздың 29 (ALMT) == Жақсы мақала == Саламатсыз ба? Айыпқа бұйырмасаңыз [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Мигель Анхел Котто|мына жерде]] өз пікіріңізді білдірсеңіз. Рахмет! [[Қатысушы:Sagzhan|GGG]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылауы]]) 17:07, 2015 ж. сәуірдің 6 (ALMT) == Қатысушы талқылауы:Arystanbek#Автопатруль == [[Қатысушы талқылауы:Arystanbek#Автопатруль]] бөлімінде пікіріңізді білдірсеңіз. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 16:55, 2015 ж. сәуірдің 29 (ALMT)]] == [[Мигель Анхел Котто]] == Саламатсыз ба. Сіздің [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Мигель Анхел Котто|мына жерде]] айтқан кемістіктерідің бәрі жойылды. Енді мақаланы тағы қарап шығып дауыс берсеңіз. -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>FaбдyлFани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 11:35, 2015 ж. мамырдың 10 (ALMT) == Жаңа бітікші сайлауына назар аудару == Ассалаумағалейкум! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|Бітікшілерді сайлау]] бетіне назар аударып, сайлауға өз көзқарасыңызды білдіруге шақырамын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов 03:17, 2016 ж. наурыздың 22 (ALMT)]] == Көмек туралы == Қайырлы таң, Мәди! Қандай көмек керек? [[Қатысушы талқылауы:Салиха]]--Салиха 09:36, 2018 ж. қарашаның 6 (+06) == Арыс == Арыс мақаласында дереккөздерге қазақстандық сайттарды көрсетіңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:49, 2019 ж. маусымның 27 (+06) == Сайлауға шақыру == [[Уикипедия:Администраторларды сайлау#Мықтыбек Оразтайұлы]] бетіндегі сайлауға қатысып, өз даусыңызды беруіңізді сұраймын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 11:36, 2019 ж. тамыздың 29 (+06) == Марафон == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түркі марафоны 2020}} 16:57, 2020 ж. маусымның 2 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[АИВ/ЖИТС]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Red Ribbon.svg|150px|link=АИВ/ЖИТС]]</div> |subheader = Таңдаулы мақалаға жаңа үміткер ұсынылып, соған [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/АИВ/ЖИТС|дауыс беру жүргізіліп жатқанын]] хабарлаймыз! <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Ұсынушы пікірі: Мақаланы ағылшын уикиінен аударып шықтым, сондай-ақ жаңа мәліметтер мен Қазақстандағы жағдайды қостым. АИВ пен ЖИТСті жеке қарастырмай бір мақалада жазған дұрыс деп шештім, әйтпесе көбі екеуін жеке дерт деп ойлап жатады. Сонымен қатар елімізде АИВ/ЖИТС жайлы ақпараттандыру жеткілікті деңгейде жүргізілмейді, сол себепті тіпті үлкен кісілер де аталған дерт жайлы бейхабар. Ал Уикипедияның басты беті көп қаралатын беттердің бірі (соңғы 20 күнде басты бетті 25 мың адам қараған екен), сондықтан басты бетте тұрса, көбі кіріп, оқып, таныса ма деген үміт бар. Мақала таңдаулы мақала критерийлеріне сай деп санаймын, ақпарат жаңартылып отырады. |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 11:38, 2020 ж. тамыздың 20 (+06) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Жақсы мақала таңдау == [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер|Жақсы мақала таңдалып жатқанын хабарлаймыз!]]. Ұсынылған 3 үміткер мақаланың біріне өз даусыңызды бере аласыз. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 19:16, 2020 ж. тамыздың 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Талқылау == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:35, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы/Жақсы мақала статусынан айыру жайында == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар форумы#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:39, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Түрлендіргіш/Converter == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түрлендіргіш/Converter}} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Мақаланы аяқтау == Мақаланы бастағаннан кейін санаттарын қойып шығуды ұмытпаңыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 16:45, 2020 ж. қарашаның 25 (+06) Ок [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 09:38, 2021 ж. наурыздың 28 (+06) == Санат бастау == Сіз жаңа санаттарды дұрыс жасап жатқан жоқсыз. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:13, 2021 ж. мамырдың 14 (+06) :Несі дұрыс емес? Айтып жіберсеңіз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 11:15, 2021 ж. мамырдың 15 (+06) ::Санатқа санат қою керек, бірақ сізде мысалы: ''Қазақстан дәрігерлері'' деген санатқа → Елдер бойынша дәрігерлер, Қазақстан ғылымы деген санаттар болу керек (интерукилер де) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:17, 2021 ж. мамырдың 18 (+06) Мысалы, қастандық теориялары деген санатты не үшін өшірдіңіз. Болашақта жазып жатсам қосамын деп салып қойдым ғой. Мүмкін басқа адамдар да жазады. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 22:07, 2021 ж. мамырдың 18 (+06) :Санаттарды Нұрлан мырзға қалдыра салыңызшы, ол кісі жақсы жасайды санаттар жағынан) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:59, 2021 ж. мамырдың 21 (+06) Ол кісінің басқада шаруасы жететін шығар. Одан да менің білгенім, үйренгенім жақсы шығар. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 00:11, 2021 ж. мамырдың 22 (+06) == Александр Грэм Белл == Осы мақаланың өңдеу тарихына кіріп қандай өзгерістер жасағанымды қарасаңыз болады. (бұрыннан келе жатқан қатысушысыз, не санаттар жоқ, туған/өлген жылдарын дұрыс толтырмағансыз да, ударение бізде қойылмайды). Соған назар аударып келесі уақытта осындай қателіктер болмайтын шығар деп үміттенемін --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:11, 2021 ж. мамырдың 26 (+06) :сізді түсінбеймін. Өзіңіз Санат:Шотландия өнертапқыштары деген санатты ашып қоясыз, енді мен соны санат ретінде ашсам жауып тастайсыз? Қандай логикаға сүйенесіз? Болат Ханзада аз болса да сілтеме қойса сіз аласыз да тағы жоққа шығарасыз. Өңдеймін деген адамдардың ықыласын құртасыз ғой сөйтіп. Мен де админ болсам сіз құсап ерігер ме екенмін? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 10:22, 2021 ж. маусымның 2 (+06) ::Енді санатты дұрыс жасамадыңыз, айтып түсіндірдік. Болмады. Мен түзетіп кетсем, мән бермей қайтадан сол қателіктер басталады. Болат Ханзаданың жасаған нәрсесіне мән берсеңізші: мақалаға тікелей қатысы жоқ, кез-келген сөздерге сілтеме жасап жатыр. Сонда қазуики эксперимент болғаны ғой, тәжірибесіз қатысушыларға. Ол кісіге ескерттім. Иә ерігіп, сіздермен уақытымды құр құртып жүрмін ғой. Әттең кезіндегі жақсы-жақсы админдер мен қатысушылар болса ғой, ненің бұрыс ненің дұрыс екені көрсететін((( --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:23, 2021 ж. маусымның 2 (+06) :::Шотландия өнертапқыштары деген санатты өзіңіз аштыңыз, енді неғып оны қайтадан өшіріп тастайсыз? Ол санатты мен жасаған жоқпын, өзіңіз жасағансыз! Өзіңіз санат қосасыз, мен ол санатты ашып қоям, аласыз да қайтадан өшіріп тастайсыз? :::Логика қайда? :::Жақсы, мен санатты дұрыс жасай алмаймын, түсінбей жатқан болармын, сіздікі қандай логика? :::Телефоныңызды не әл.желідегі парақшаңызды берсеңіз дұрыс болар еді, жазысып уақыт кетіргенше. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 10:04, 2021 ж. маусымның 3 (+06) :Сіз әлі түсінбедіңіз, санатты сіз бастадыңыз (дұрыс емес қылып). Мен тек мақалаға қойып шықтым, ''мақалаға санат қою'' мен ''санат бастау'' екі түрлі нәрсе. Мысал ретінде басқа санаттарды ашып көріп, зерттеп қарасаңыз болады. Кезінде менде солай жасап ''үлгілерді'' үйреніп алғанмын. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:04, 2021 ж. маусымның 3 (+06) *'''Санат:Қастандық теориялары''' өңдеу тарихына кіріп қандай өзгерістер болғанын көріңізші (білмей жатып шу шығармай) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:14, 2021 ж. маусымның 3 (+06) == Марафон == {{WAM |header = [[meta:m:Turkic_Marathon_2021|Түркі марафоны 2021]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikimedians of Turkic Languages User Group Logo.svg|150px|link=meta:Түркі тілді Уикимедиа конференциясы]]</div> |subheader = Түркі марафоны 2021 — 2021 жылдың 1 - 31 шілде аралығында өтетін контент дамытуға бағытталған халықаралық жоба. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Жоба мақсаты — түркі тілдерінде сөйлейтін елдер және олардың мәдениеті туралы мақалалар жазып, түркі тілдерінде сөйлейтін уикипедияшылар арасындағы ынтымақтастықты нығайту. Әділқазылар алқасының бағалауынан кейін көрсетілген мерзім аралығында ең көп ұпай жинаған қатысушылар марапатталатын болады. '''Марапаттар''' * 1 орын: Meloman дүкендер желісінен 75 АҚШ доллары ( ≈ 32 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 2 орын: Meloman дүкендер желісінен 60 АҚШ доллары ( ≈ 25 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 3 орын: Meloman дүкендер желісінен 50 АҚШ доллары ( ≈ 21 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 4 орын: Meloman дүкендер желісінен 40 АҚШ доллары ( ≈ 17 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 5 орын: Meloman дүкендер желісінен 25 АҚШ доллары ( ≈ 10 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. Қазақша Уикипедияға үлес қосқысы келетін кез келген адам жоба бетіне өтіп қатысушылар тізіміне өз атын қосса болады. Іске сәт! <center>{{Clickable button 2|Жоба:Түркі_марафоны_2021|Жарысқа қатысу|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2885974 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қазақ мемлекеттігі == --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 20:54, 2021 ж. шілденің 29 (+06)Рахмет көмектескеніңізге, тек дереккөздерді қосып кетсеңіз жақсы болар еді. :Сәлеметсіз бе. Сол қосылған мақалалардан алдым, яғни Уикипедияның өзіндегі мақалалардан [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 06:33, 2021 ж. шілденің 30 (+06) == [[Арон Атабек]] == Саламатсыз, Арон Атабек мақаласын сәлде болсың ретке келтіру керек болып тұр --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 14:22, 2021 ж. тамыздың 23 (+06) :мәліметтер қостым, қарап көріңіз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 12:39, 2021 ж. тамыздың 27 (+06) :сәл де болсыН деп жазылады. Өзіңіз және жылайсыз қазақтар осындай деп. Қазақтар, әсіресе админдер қатесіз жазу керек. Оның үстіне, арамыздағы белсенді админ екенсіз. СимБолдары деген секілді қате жіберіпсіз ғой сол секілді. Сіз де сол қателеріңізді түземей игнор жасағанға ұқсайсыз.))) [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:48, 2021 ж. қазанның 8 (+06) == [[Әкесінің қыздары]] == Атлаған мақала тікелей орысшадан қазақшаға аудару функциясымен жаслағанға ұқсайды: үлгідегі кісі есімдері қазуикиге сәйкес келмейді, тыныс белгілері арасында интервал тұр (түзеттім). --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 12:29, 2021 ж. тамыздың 26 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2885974 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Талқылау беті == Менің талқылау бетіме бірнәрсе жазып, алып тастапсыз. Не жазғанын көрмей қалады деп ойлайсыз ғой деймін (егер білсеңіз тарихы бар, көріп, тіпті қайтарса болады). ''Санат:2021 жылғы оқиғалар'', ''Кальмар ойыны'' санатты кім қойды екен? Біріншісінде мүлдем дұрыс емес санат (санатқа сол санатты қойғаңыз не сасқаңыз?), екіншісі мүлдем санатсыз болды (''Алфавит бойынша телесериалдар'' санаты автоматты түрде қойылады). Мені аңдып, болмашы нәрсеге санасып, уақытты құртып, сөзді шығындағанша соларды өзіңіз түзетсеңіз дұрыс болар еді. Мен сіздерге қателектерді айтып мен кеңес беріп жүрсем, өзінен-өзі келіп қудыңыздар ғой (дөрекі айтылса да), тақырыптан тақырыпқа ауысып, шайып кеттіңіздер. Қазақ сондай ғой бір-біріңді жегенннен басқа не біледі өзі --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:14, 2021 ж. қазанның 6 (+06) :Санаттарды Нұрлан қолданушымен өзіміз қоямыз дедіңіздер ғой, қойыңыздар енді. Ешқандай санат қоймаймын жаңа мақалаларға. Мен сізді аңдып жүргенім жоқ, өзіңіз мақалаларды қате нұсқасына қайтарып алып, қате санаттар қойғаныңызды мойындамайсыз және дұрыс нұсқасына келтіріп жасамайсыз. Сіздікі дұрыс. Уикипедия оп-оңай сайт қой тез үйреніп алатын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 10:33, 2021 ж. қазанның 8 (+06) :Аха, жаныңыз жараланып қалды ма енді соны оқып. Өзіңіз де қазаққа жабуға ұмтылып отырсыз шайып)))). [[Жаңаөзен оқиғасы (2011 жыл)|Жаңаөзен оқиғасы]] деген мақаладағы қате түзетілген жоқ. Елдің санаттарын ары мыжғылап, бері мыжғылап жүрсіз. Санат қоссақ, ойбай санатты қате қостың дедіңіз. Жарайды, енді интернетте түсінісу қиын, тым болмағанда ватсаптан да оңай телеграм топқа кіріп бірден түсінісіп жаза салшы дегенде де ой кіре алмаймын. уақыт жоқ деп тағы майыстыңыз. Телеграмға тіркелу ары кетсе 1 минут. Сізді ақыры "жеп жатырмыз" екен ғой, рас қой осының бәрі. Сосын, телесериалдар емес, телехикаялар деген нұсқа қазақы интернетте танымал бола бастады. Телеграм топта сауалнамада Уикипедияшылар '''''телехикая''''' деген нұсқаға дауыс берді. Неге солай жазбасқа Қазақстан телехикаялары деп? :Мен санаттауды дұрыс түсінбей жатырмын, неге соны адам құсап түсіндірмеске. Былай жазып отырғаннан гөрі телеграм топта жылдам бейнеқоңырау, аудиомен түсініскен тезірек қой. Тек Уикиде Альфи екеуіңіз құсап ұрысып отқанша неге тіке сөйлесе салмасқа. Интернетпен пернетақтамен пытырлатып жазғаннан адам ұға қоймайды. Адам эмоция, сезім иесі ғой, ұғады ғой дұрыстап адами тілмен жазысса. сөйлессе. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:00, 2021 ж. қазанның 8 (+06) ::Сіз тағы да түсінбедіңіз, сізге санат бастаңыз деп айтқан жоқпын тек мақалаға қойып кетіңіз (қызыл болса да). Жоғарыда айтылған екі қатенің біреуі дұрыс санат бастамадыңыз дедім. Сізге қалай жасалғанын өңдеу тарихына кіріп көріңіз деп қанша рет айттым. ''Елдің санаттарын ары мыжғылап, бері мыжғылап жүрсіз.'' Оны Ерден мырза бастады жоқ жерден, мұндай санат табиғатта жоқ деп миды жеді. Сіз де жағаласып екі жақтан келіп мыжғыладыңыздар. Жоқ жерден проблема туындап, жай нәрсені күрделендіріп жібердіңіздер (бірақ нәтижесі сол қалпы). Айтқанымдай, аңдып отырып ''Симбол'' дегенге бұрыс сілтей салыпсыз, мәселе ол жерде '''б→в''' әрпі емес екен, мәселе ондай санат ''табиғатта жоқ'' екен, содан болмашы проблема туындады Ерден мырзада. :::Біріншіден, сізде жейтіндей бірдеме бар ма өзі? Екіншіден, санаттар туралы талқыны сіз менің бетімде бастадыңыз, ал өзінің қателерін айтқанда, бұл болмашы проблема болып шықты екен. Сіз екіжүзді адам екенсіз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 12:17, 2021 ж. қазанның 11 (+06) * Жарайды деп екеуіңіздің айтқан нәрселерге құлақ асып, тынышталсам: сіз келіп талқылау бетіме жазып өшіріп жүрсіз. Жоғарыда айтылған екі нәрсені үндемей-ақ түзетіп кеттім. Талқылау бетін оқығаннан кейін, тағы да қайталанған қателікті көрсетіп кетейін дедім. Сізден өтінетінім санат бастағанда, басқа санаттарға немесе басқа тілдегі санатқа қарап жасауыңызды өтінемін --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:10, 2021 ж. қазанның 10 (+06) == Жақсы мақалаға дауыс беру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қымыз]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 09:37, 2021 ж. қазанның 27 (+06) == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Goldenwiki 2.png|100px|link=Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]]</div> |subheader = Қарақұрдым мақаласының таңдаулы мақалаға үміткерлігі. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = [[Қара құрдым]] мақаласы таңдаулы мақалаға толық лайық деп санаймын. Мұл мақалыны жазған өзім емес {{@|Alphy Haydar}} мырза жеті жылдан бері қазақша Уикипедияға үлес қосып келеді. Мақала тілі өте жаттық, әрі ғылыми стилде жазылған. Қанша жылдан бері [[Басты бет]]тегі таңдаулы мақала өзгерген жоқ. Енді өзгерттетін кез келді. Сонымен қоса осы уақытқа дейін ғылымға қатысты мақалалар таңдаулы мақала статусын көп алған жоқ. Ғылымға басымдық бере отырып осы мақаланы таңдаулы мақала деңгейіне көтерейік. <center>{{Clickable button 2|Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым|Дауыс беру|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2970000 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> [[Санат:Уикипедия:Көмек көрсетуге дайын қатысушылар]]--[[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:01, 2022 ж. ақпанның 18 (+06) == Үлгілерді алмастыру == ''Infobox Settlement'' ескі, қате, аударылмаған үлгі бар. Соған сілтенген беттерді қазақша жасалған үлгілермен алмастыруды өтінемін (бірге). Елді-мекен, әкімшілік бірлік т.с.с үлгілер болуы мүмкін. Түсінбесеңіз сұраңыз, үлгілермен жасауды үйретші деп жүр едіңіз) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:30, 2022 ж. ақпанның 20 (+06) :Ок уақыт болғанда)) [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 07:01, 2022 ж. ақпанның 21 (+06) :Ағылшынша үлгісін таппадым ғой. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:44, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :өзің жазып аласың , енді көрсетсеші , адам құсап түсіндіріп жазып. Бұның қандай маңызы бар аударудың?? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:19, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :<s>Infobox Settlement|name=Madi|official_name=MadiBek</s> Осы үлгі ме? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:46, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) ::Дәл солай) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:51, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :::Қолданылған мысалдары бар ма? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:53, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) ::::Менің соңғы үлесімде: елді-мекендер мақаласында өңделу тарихына кіріп көрсеңіз болады. Ал аталған үлгіге өтіп, сол жақта ''Мұнда сілтейтін беттер'' деген жерге өтсеңіз, көре аласыз. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:01, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :::::нақты сілтемесін бір-ақ жіберші. ары бері сандалтпай. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:06, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) ::::: таппадым ғой ол үлгінің беті де жоқ. Әдетте Үлгі:Елдімекен деген сияқты тұрушы еді, іздеу ден іздесем шығушы еді, мынау да жоқ?? Не үлгі бұл??? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:15, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :::::Былай деп тұр ғой?? :::::'''''Бұл үлгі ескірген және жедел жоюға ұсынылған. Сондықтан мына үлгіні қолдануыңызды өтінемін:''''' ::::: '''''Үлгі:Елді мекен''''' [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:17, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :Ешкім ары-бері сандалтып жүрген жоқ. Дұрыс қой ол үлгі ескірген, сол үлгіге өтсеңіз, сол жағында әртүрлі сілтемелер тұр. Сол тізімнің ішінен '''Мұнда сілтейтін беттер''' дегенге өтесің. Ескі үлгіні пайдаланылған мақалалар тізімі шығады. Сол мақаларды қолданылған қате үлгіні ''елді мекен, әкімшілік бірлік'' тағы сол сияқты үлгілермен алмастыру керек. Сізге ''Infobox Settlement'' деген үлгіні аудар деген жоқпын, сол үлгіні пайдаланған мақалаларда, дұрыс кезінде өзіміз жасаған ''үлгілермен алмастыруды'' ұсындым. Түсінді деп ойлаймын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:24, 2022 ж. наурыздың 13 (+06) *???? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 11:48, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) *:Мыналардың барлығында ауыстыру керек пе? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 15:05, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) *:[[Арнайы:Мында сілтегендер/Үлгі:Infobox Settlement]] [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 15:06, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) :Иә, күніне 3-5 ауыстырып тұрсаңыз жеткілікті (мен сияқты). Сосын жаңалықтар мен білгенге маржан бөлімінде ескілерін жоймай, мұрағатқа жіберуге тырысыңыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:22, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) ::Мысалы мына мақаладағы үлгінің [[Балыкесір (ил)]] қате шығып тұр. ::[[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:28, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) :::Мұнда емес мақаланың өзіне жасаңызшы, әрине қате болады: параметрлерді толық көшіріп, дұрыстап толтыру керек. [[Амася (ил)]] жасағанмын, асықпай, дұрыстап, алдын-ала шу шығармай қарап, жаңағы айтылған мақаланы түзетіп көріңіз. Сосын артынан тексеріп өтемін. Сөйтіп-сөйтіп үйреніп кетесіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:24, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) == Александр Грэхэм Белл мақаласын аяқтаңыз == [[Александр Грэхэм Белл]] мақаласын аударып бастапсыз, бірақ аяқтамапсыз. Осындай секілді басқа да мақалаларыңыз болса аяқтауыңызды сұраймын. Бастаған соң аяқтау керек қой! Жартылай, шала жансар мақалалармен қазақ Уикипедиясына ешкім кірмей қашып кетер. Одан да аз да болса, мақалаңызды мән-мағыналы қылып ретке келтіріп қойсаңыз сол дұрыс болады. Рахмет. [[Қатысушы:Nurkhan|Nurkhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurkhan|талқылауы]]) 09:11, 2022 ж. наурыздың 31 (+06) :Күшті троллить етіпсіз , рахмет)))) . :Ойын ойынымен, рахмет әрине, сыныңызға, бірақ [[Ричард Брэнсон]] мақалаңызда келіспейтін аудармалар бар, тіпті мен ғана емес, @Kasymov мырза жоюға ұсыныпты бетті, өзіңіз айтпақшы, саннан сапаға өту үшін осындай сападан бастаған жөн емес пе? Александр Грэхэм Белл мақаланы оқысаңыз түсінікті, [[Ричард Брэнсон]] ше? Бұл қыңырланып, қырсықтанып жауап қайтару емес, илегеніміз Уикипедия деген ортақ энциклопедияға сапа болсын деген жай ғана әріптестік түзету. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 16:59, 2022 ж. сәуірдің 1 (+06) == Санат бастау == Саламатсыз, санатты қайтадан дұрыс жасамадыңыз. Қайта-қайта қателіктерін айта бергім келмейді, жай ғана [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%90%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80&diff=2994257&oldid=2994239|осы сілтемеге] өтіп көрсеңіз болады. Интеруики міндетті түрде ұмытпау керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:32, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) == Үлгілерді алмастыру == Қалайсыз, Мади мырза! Жоғарыда елді мекен үлгісімен алмастыру жұмысын өзім аяқтап тастадым)) ''(ағылшын қате үлгісін жойдым)''. Енді: {{tl|Шайқас}}, {{tl|Infobox military conflict}} үлгісін пайдаланған мақалаларда {{tl|Қарулы қақтығыс}} үлгісімен алмастырып шықсаңыз. Аса көп емес, әдеттегінше менде жасаймын. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:45, 2022 ж. мамырдың 21 (+06) == !!! == [[https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80&diff=3036588&oldid=3036209|***]] --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:16, 2022 ж. мамырдың 28 (+06) == Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022 == {{WAM |header = [[meta:m:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022|Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikidata 2022 Istanbul social media campaign 02.jpg|right|thumb|300px|Wikidata 2022 Istanbul|link=meta:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]]</div> |subheader = Конференция 2022 жылдың 21-23 қазаны аралығында Түркияның [[Ыстанбұл]] қаласында өтеді. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Ыстамбұл Уикидерек конференциясына стипендия алуға өтінімдер ашық екенін хабарлауға қуаныштымын. Егер сіз түркі қауымдастығының өкілі болсаңыз және түркі тілдеріндегі Уикимедиа жобаларына белсенді қатысатын болсаңыз, онда сіз стипендияға өтініш бере аласыз. Өтініштер 2022 жылдың 30 маусымы, UTC 23:59 дейін қабылданады. Үміткерлер толық стипендияға өтініш бере алады. Толық стипендия Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы (Wikimedians of Turkic Languages User Group) ұйымдастыратын конференция кезінде жеке тұлғаның екіжақты саяхат, ортақ тұрғын үй және тамақтану құнын қамтиды. * Түркі тіліндегі уикимедиашыларға арналған Wikidata Training туралы қосымша ақпарат алу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/53dX * Стипендия, тіркеу және өтініш формасы туралы көбірек білу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/5FFv Бұған қоса, Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы жобалары мен оқиғалары туралы ақпарат пен жаңалықтар алу үшін біздің пошталық тізімге (https://w.wiki/5FFw) жазылуға шақырамыз. Барлық жақсылықты тілеймін [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 03:48, 2022 ж. маусымның 11 (+06) |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Айдын Касымов мақалаларды жойып жүр == Осы аталған қатысушы [[А.Байтұрсынов жазуы және емле ережелерінің тарихы]] деген мақаланы жойды, [[Қайта жаңғырту]] деген мақаланы жоюға ниеттенді, Брэнсон және Непомнящий туралы мақалаларды жедел жоюға ұсынды. Олай істеме десе, құлақ аспайды. Бұл нағыз вандал ғой. Оған не істеуге болады екен? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 12:03, 2022 ж. маусымның 14 (+06) == Аудару == Саламатсыз, аударғанда сөздер арасындағы интервалды ұстасаңыз. Тыныс белгілері біресе бірігіп немесе алшақ болып тұр. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:42, 2022 ж. тамыздың 27 (+06) == Таңдаулы мақалаға дауыс беру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қымыз]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 16:48, 2022 ж. қазанның 10 (+06) == Бағдарлама карточкасы == {{tl|Бағдарлама карточкасы}} үлгісі бар еді ғой, ескісін жоюға ұсындым [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:34, 2022 ж. қазанның 6 (+06) == Келінжан == Кеш жарық. Келінжан мақаласына уикилендіру үлгісін қойған себебім: мақала мазмұны жарнама, афиша сияқты жазылған. Санаттар аз, сәл дамытуды қажет еткенннен қойдым. Оны алып тастапсыз, алып тастағаннан мақала ғажайып түрде жақсара қоймады. Сосын дереккөздер үлгісін дұрыс қойып жүрген жоқсыз. Бастап жүрген жаңа мақалаларыңызда байқадым (түзетіп қойдым). <pre>== Дереккөздер == {{дереккөздер}}</pre> осылай қою керек [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:59, 2022 ж. қазанның 14 (+06) * Санаттарды жойдым, сіз бастаған (дұрыс емес әрине, шаршап кеттім түсіндіріп). Шыныменде қазуики әлсіз, тіпті өзбек уикиін мықтырақ(((((( --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:20, 2022 ж. қазанның 15 (+06) :Мақала мазмұны жарнама, афиша секілді болып кетпес үшін не қосу керек сіздің ойыңызша? Қандай мәтіні афиша секілді жазылған? Нақтылап жазбайсыз ба? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 01:01, 2022 ж. қазанның 17 (+06) :Сосын, афишаның анықтамасы орысша '''Афиша''' — объявление о спектакле, концерте, лекции, фильме и т. п., вывешиваемое на видном месте. :Қандай жарнама, афиша көріп отырғаныңызды ұқпадым. Егер шаршасаңыз, демалыңыз, мен сізді Уикиде ұстап отырған адам құсап шаршамаңыз)))) [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 01:04, 2022 ж. қазанның 17 (+06) ::Сізге бәрін шайнап, тек жұтқызу ғана қалды. Ерден мырза сияқты сізде орыс уикипедиядан келген сияқтысыз. Егер иә болса, басқа тілден кино, телесериалдар қалай жазылғанын қарап, мысал ретінде көруге болады ғой. ''танымал'' деген әсірелету сөзі, қызықты деректер бөлімі копи паст жасалған дүниеге ұқсайды. Сонымен қатар сілтемелер дұрыс емес: '''Аққайнар''' бұрыс сілтенген, тағы ''Жамбыл облысы'' деп жазылыпты, түзеттім. Сол үшін бұл мақаланы уикилендіруді қажет етеді деп белгі тастап кеткен едім. Сосын мен уикиден шаршадым деп жазбадым, сізге санат бастау жайлы түсіндіруден шаршадым деп көрсеттім. Бірақ оны әлі түсінбедіңіз, сәлде болсын ізденіп, талпыну керек қой. Мен сізді қинап уикиге алып келмедім, әркім өз еркімен. Бірақ та сапалы, таза үлес болғанын қалаймын (басқа тілдегі уикипедия ұқсап). Рахмет --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:12, 2022 ж. қазанның 17 (+06) :Неге сол сериалдың талқылау бетіне жазып кетпейсіз менің жеке бетіме жазбай? Танымал деген әсірелету сөзі емес, ол шынымен де Ютубта ,сол арнада рейтингі жоғары болғаннан кейін солай жазылған. Және сол мақаланың статистикасына кіріп қараңыз, адамдардың қызығушылығы қандай екеніне көз жеткізіп. Жаза алмасам, керекті сөздерді қоса алмасам, үлгі ретінде өзіңіз өңдеп жіберіңіз шағын өңдеу жасап. Егер шын жаныңыз ашыса. Аққайнарды мен түзетпекші болғам, тарихында да тұр, бірақ ары қарай өңдей алмағаннан кейін солай қалдырдым. :Қызықты деректерді мен сайттарға шыққан мақала, видео, сұхбаттар тыңдап отырып қызықты -ау деген жерлерін жазып қойдым,дереккөздері де көрсетіліп тұр құрғақ сөзбен жазылмай. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 21:46, 2022 ж. қазанның 17 (+06) ::Сіз соны талқылау бетіне шағымыңызды мені атап жазып кетуіңіз керек еді. Өзіңіз топқа жаза салыпсыз, соның жауабын осында жаза кеттім. Мақалаңыз жақсы дамуына үміттімін. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:57, 2022 ж. қазанның 17 (+06) == Рабиндранат Тагор == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Рабиндранат Тагор]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 16:33, 2022 ж. қарашаның 21 (+06) : Қосылған ақпарат жеткілікті деп санайсыз ба? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 17:25, 2022 ж. қарашаның 28 (+06) == Тұлға жайындағы мақала атауы == [https://kk.wikipedia.org/wiki/Topic:X7uac9f4bufkyp2k Мында] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 22:43, 2022 ж. қарашаның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Бауыржан Момышұлы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Бауыржан Момышұлы]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 16:18, 2022 ж. желтоқсанның 3 (+06) == Жақсы мақалаға дауыс беру == Құрметті Madi Dos, [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] деген бетте өз дауысыңызды әлде ойынызды қалдырынзшы --[[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]]([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылауы]]) 15:23, 2022 ж. қарашаның 4 (+06) :ойыҢызды, қалдырыҢЫзшы [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 00:01, 2022 ж. желтоқсанның 11 (+06) == 2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы == {{WAM |header = [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Central Downtown Astana 2.jpg|right|thumb|300px|2023 Астанадағы конференция|link=meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference]]</div> |subheader = 2023 жылғы 3-4 маусым күндері Астанада болады.<div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Астанада болатын Уикимедиа конференциясына стипендия алуға өтінім қабылданып жатқанын қуана хабарлаймыз. Қазақша сөйлейтін уикимедиашылар қауымдастығының өкілі болсаңыз әрі қазақ тіліндегі Уикимедиа жобаларына үлес қоссаңыз, осы конференцияға қатысу үшін стипендияға өтініш бере аласыз. Стипендияның екі түрі болмақ: жол мен қонақ үйге кететін шығынды толық қамтитыны және тек жолды қамтитын жартылай стипендия. * Конференция жайлы толығырақ білу үшін және стипендияға өтініш беру үшін мына парақшаны оқып көріңіз: [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|Қазақ Уикимедиа конференциясы 2023]] * Конференцияда қандай тақырып қозғалғанын қалайтыныңызды айтқыңыз келса, бұл шарадан не күтетініңізді жеткізгіңіз келсе, мына сауалнаманы толтырыңыз: [https://docs.google.com/forms/d/1QBS6WXkv0dChIHcwhG325Dyu2mu_Hctcev78_f9Yoec/viewform?edit_requested=true сауалнамаға сілтеме] </div> |footer = Ізгі ниетпен, [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Конференцияға қатысу мүмкіндігі == [[metawiki:Wikimedia_Community_of_Kazakh_language_User_Group/Events/Conference#Interested_in_participating|Мына жерде]] конференцияға қатысуға ниет білдіріпсіз. Қыркүйектің 2-3 күні қатыса аласыз ба, сол туралы 1-2 күнде жауап беруіңізді сұраймын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:17, 2023 ж. тамыздың 22 (+06) :жоқ, қатыса алмаймын, онлайн болса мүмкін. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 12:10, 2023 ж. тамыздың 25 (+06) == Жаңа таңдаулы мақала == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Эрнест Хемингуэй]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:18, 2023 ж. тамыздың 30 (+06) == Цензура Nurtenge == Можно спросить, почему участник Nurtenge все время удаляет мои комментарии? На странице Касумова я написал о его ошибке, но его дружок удалил эту запись: Глупенький Касумов, название Кливленд должно остаться, «Клевалэнд» такого названия не существует. Учи английский. --[[Қатысушы:Аль-Ишак|Аль-Ишак]] ([[Қатысушы талқылауы:Аль-Ишак|талқылау]]) 16:31, 2023 ж. қыркүйектің 22 (+06) == Конвертерді жою == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Техникалық#Қазақ-латын-төте конвертерің толықтай жою|Мына]] жерде өте маңызды тақырып қозғалып жатыр, қауымдастық мүшесі ретінде ойыңызды қалдырып кетуге шақырамын. Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:06, 2023 ж. қазанның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Сурет == Суреттің авторын, қайнарын көрсетіңіз. Немесе жойылады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:29, 2023 ж. қарашаның 24 (+06) :Сол сурет салатын жерден маған суретке қатысты деректер толтыратын орынды тауып беріңіз әуелі. Қазір ондай деректер кестесі жоқ жазатын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 13:20, 2023 ж. қарашаның 25 (+06) :Бұрын болған! [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 13:20, 2023 ж. қарашаның 25 (+06) ::Мен уикидің авторымын ба? Батырбек немесе Қайыр мырзадан осы мәселені айтып көріңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:57, 2023 ж. қарашаның 26 (+06) == WorldSkills == Кеш жарық, мен қазуикидегі шала жасалған, ағылшын тілінде қалып қойған үлгілерді қазақша дұрыс жасалған үлгілермен толықтырып, оларды алмастыру жұмыстарымен жүрсем, сіз оған өте жақсы үлес қостыңыз ғой(( Байрақ немес ту үлгісі баяғыдан бар, соны алмастырып шығыңыз. Өз жасаған мақалаңыз ұсқынсыз ''(ту үлгілері)'' көрінгені өзіңізге де жаман көрінер. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:31, 2023 ж. желтоқсанның 7 (+06) :Бопты, жасаймын. Сосын, WorldSkills#Жарыстар өткізілетін мамандықтарды неге түзедіңіз, мен әдейі жинақы тұрсын деп бір қатарға жазып қойдым ғой, қандай логикаға сүйендіңіз? ОЛ жерде мамандықтар тізімі ұзақ болады, сондықтан жинақылап қойғам, ары қарай жазғанда созылып кетеді деп. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 02:41, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) :Білмеген нәрсеге басыңызды сұқпаңыз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 02:42, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) :Оны түгел алмастырып шығу үшін қайтадан ана мемлекеттерді біртіндеп ауыстырып шығуым керек пе сонда? Олай болатын болса , мүше мемлекеттер тізімін алып тастаймын. Мен олардың байрақ үлгілерін жасамаймын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 02:53, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) :'''•''' осындай болып тұрғаны несі әдемі?? ''мен әдейі жинақы тұрсын деп бір қатарға жазып қойдым ғой'' сонда сөздер арасында '''•''' осы тұру керек па? ::''Білмеген нәрсеге басыңызды сұқпаңыз'' дұрыс айтасыз, білмейтін үлгілерді, бастай алмайтын санаттарды жасамаңызшы, өтініш (сіз жасаған санаттардың бәрін жойып немесе қайта түзетіп шығып жатырмын). :::Кім сізге үлгі жасап бер деп жатыр? Менің жазғанымды толық оқымай, түсінбей, баяғы сол шулап жатырсыз. {{tl|Байрақ}}, {{tl|Ту}} міне кезінде жасалған үлгілер, сәл болсын ізденіп, мақаланы көркем қылып көрсетуге тырысу керек қой. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:05, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) == Бітікші сайлау == Жаңа бітікші сайлап жатырмыз, сол себепті [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|мына жерде]] дауыс беруіңізді сұраймыз. <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қазақ Уикимедиа конференциясы 2024 == Биылғы кезекті Қазақ Уикимедия конференциясы Қазақ Уикипедиясының туған күніне орай ұйымдастырылмықшы, нақты уақыты мен орны алда белгілі болады, әзірге қауымдастық пікірін білу мақсатында, [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdO1bp-Qvl5XEcv_qkVUNBF6pQrxtTHZ9nkUYT1M2f-f6IkzQ/viewform?usp=sf_link мына бір сауалнаманы] толтыруыңызды сұраймыз. [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:46, 2024 ж. қаңтардың 30 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Администраторды сайлау‎ == Қайырлы кеш! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 21:30, 2024 ж. ақпанның 2 (+06) == Қай үлгі дұрыс? == Сәлеметсізбе! Сізді [[Topic:Y1torvmkb6khrsos]] деген бетте пікіріңізді қорықпай білдіруіңізді сұраймын... [[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 16:07, 2024 ж. сәуірдің 8 (+06) == Батыршылдық == Қайырлы күн, Мәди мырза! Негізі мен «Батыршылдық» пен «Батылдық» деген екі мақаланы «Ерлік» дегенге қосуды ұсынғанмын. Тіпті үш сөз үш түрлі мағына берсе де бөлек тұратын мақала деп ойламаймын (не дегенмен синоним сөздер ғой), максимум «Ерлік» деген мақаланың ішіндегі бөлім деп тұрса дұрыс болар? Не дегенмен бұл мақалаларды біріктіру туралы талқылау да, қорытындысы да болмаған соң сіздің өңдемеңізді уақытша артқа қайтара тұрдым -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 15:20, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) : Бұл синонимдер емес!!! Батылдықтың синонимі батырлық, ал батыршылдық ол мүлдем басқа сөз, ол тарих ғылымына қатысты. Қалай ұқпайсыз, неге сіздің сауатсыздығыңызды бүкіл уикипедия талқылауы керек?! --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 15:58, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) ::Мені “сауатсыз” деп жекеме өтетіндей кім болдыңыз? Егер мақаларды біріктіруге ұсынсам, онда оған себеп болғаны, өзіңізге ұнамайтын бір нәрсе бола қалса болды адамның бетіне шапшымай, байыппен оның бұрыстығын дәлелдеңіз. Жалпы бұл хат мүлдем сізге арналмаған болатын, түсінбеушілік пен өңдеме соғысы туындамауы үшін Madi Dos-қа не үшін оның өңдемесін қайтарғанымды түсіндіргенмін. Сондықтан, өз жөніңізбен жүріңіз — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:33, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) ::: Енді қазақ тілін жетік меңгеріп алмай, мақалаларды өңдей бастау да дұрыс іс емес қой! --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 16:40, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:53, 2025 ж. қаңтардың 1 (+05) == Администратор құқығынан айыру == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:30, 2025 ж. қаңтардың 23 (+05) == Бітікші сайлауы == Қайырлы таң! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 07:36, 2025 ж. ақпанның 19 (+05) == Деректерді беру хаттамасы == Кеш жарық! Деректерді беру хаттамасы мақаласына интеруикиді қойып жіберсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:32, 2025 ж. ақпанның 24 (+05) == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:48, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) == nowiki == Өзге мақалаларға бағыттайтын сілтеме жасағанда соңына <nowiki> дегенді қосу керек емес. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 01:37, 2025 ж. тамыздың 28 (+05) :қай жерде мысалы,түсінбедім. Сосын неге Сәлем ентертэйнмент мақаласына өзгерту енгізілген, компания атауы ә әрпімен жазылған! [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 11:11, 2025 ж. тамыздың 29 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:41, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) == Орта кәсіптік оқу орыны == Кеш жарық! Аталған үлгіні орыс уикиден қарап тағы толықтыру керек сияқты, сосын ішіндегі үлгісі ескі. Жоюға ұсындым, инфобокс деген ҚАЗАҚША дұрыс жасалған үлгі бар (2011 жылдан бері) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:15, 2026 ж. мамырдың 27 (+05) == Тексерілді == Неге шала жасалған дүниені тексерілді деп қайта-қайта қойып жатырсыз. ''Так сойдет!'' деген принцип па? Үлгі толық толырмаған, тіпті туған мен өліп қалған параметрін дұрыс толтырмаған да. Не санат жоқ, енді келіп ренжисіз, не түсінбейсіз. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:29, 2026 ж. маусымның 7 (+05) :@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] соны жазғанға да рақмет айту керек,онда осындай принциппен сондай қалған мақалаларды да жойып тастауға болады, бұл мақалада ең болмаса мақаланың өзі бар, тым қатты принциппен сөйтіп жаңадан бастаған қолданушыларды қашырасыз, әсіресе сіз! ең бастысы мақала маңыздылығы бар, тектоникаға қатысты,үлгі,санат қоя салыңыз жоқ боп жатса,жоюды бәрі жасай алады! Мен мақаланы оқып шықтым , аударылған маңызы бар мақала ,санат,үлгі деген кейін де жасала береді! тексерілмеген мақалалар деген бұдан да басқа мақалалар толып тұр, соны біреу тексеріп жатқанын көрмедім. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 23:42, 2026 ж. маусымның 7 (+05) ::Кім жоюға ұсынып отыр? Тексерілмеді деген сөз орыстардағы автопатруль деген сияқты. Сонда оқырман шала мақаланы оқып, одан әрі қазуикиден қашатын болады! Соны қалай түсінбейсіз? Көшеге асфальт немесе брусчатка төсеп берудің орнына, шағал таспен жүре беріңіздер деген нұсқа ұсынып тұрсыз ғой. Әрине тексермейді, себебі біреудің мақаласын кім көздің майын ағызып отырады. Кезінде мен де тексерістен өткізгенмін, қазір жоқ. Талай белсенді қатысушылар тексерістен шаршап, кетіп қалған. Біреудің сын көтермейтін шала дүниесін қашанға дейін түзетіп отырады. Енді басқа тұлғалар жайлы мақаланы Сіз тексерістен өткізген мақаламен салыстырып көріңіз, одан да жасамаған артық еді. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:46, 2026 ж. маусымның 10 (+05) :::ол да дұрыс шығар, бірақ тым перфекционист болу да дұрыс емес деп ойлаймын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 11:18, 2026 ж. маусымның 10 (+05) ::::оның дәлелі тексерілмеген мақалалардың көптігі [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 12:06, 2026 ж. маусымның 10 (+05) :::[[Уикипедия:Жиі_кездесетін_қателер#Істегеннен_көрі_сынау]] Уикипедияда мақаланың жалғыз авторы болмайды. Себебі әртүрлі уақыт аралығында мақаланы дамытуға бірнеше қатысушылар (олар он шақты немесе жүз шақты) болуы мүмкін. Мақаланың «авторын» сынағанша, беттің «Талқылау» бөлімінде сын ескертпелеріңізді қалдыруға болады. '''Дегенмен, көзіңіз шалған қателікті өзіңіз кіріп түзей салсаңыз әлдеқайда тез әрі жеңіл болады.''' [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 12:09, 2026 ж. маусымның 10 (+05) :::Сіз қойып жүрген үлгінің ережесі [[Уикипедия:Тексерілмелдігі]] осында жазылған, [[Уикипедия:Тексерілмелдігі#Абсурдқа_дейін_жеткізбеңіздер]] осы бөліміне назар аударыңыз, Дереккөзі көрсетілмеген ақпаратты көрсету Уикипедияның сапасын көтеруге бағытталған қадам екендігі белгілі, бірақ та дереккөздері берілмеген мақалаларға дереккөздері жоқтығын білдіретін үлгілерді көп мөлшерде орнату, жаңадан тіркелген қатысушылардың үлесіне қатысты дөрекі қарым-қатынас, дереккөзі көрсетілмеген мақалаларды шамадан тыс жою, <u>'''[[Уикипедия:Бастама|бастама]] мақалаларына қатаң қарау'''</u>, бір ғана автордың мақалаларына үлкен ықылас бөлу, күмән тудырмайтын мәліметке байланысты дереккөз көрсетуді талап ету сияқты жағдайлар Уикипедияның нұсқауларын бұзу ретінде қабылданады. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 15:46, 2026 ж. маусымның 10 (+05) :[[Уикипедия:Мақалаға қойылатын минималды талаптар]]<nowiki/>ға сай келіп тұр! [[Уикипедия:Мақалаға_қойылатын_минималды_талаптар#Ғалымдар]]Алдымен Уикидегі нақты жазылған ережелерге сүйеніп әрекет жасаңыздар. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 15:44, 2026 ж. маусымның 12 (+05) ::Иә, ''тым перфекционист'' кесірі сол. Қазуикиге жаным ашығандықтан жүрмін. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:26, 2026 ж. маусымның 14 (+05) :::''Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі'' талқыға салып жылжыту керек! Кері қайтарамын, себебі қалғанжары солай аталып отыр. Ондай нәрселерді айтып келемін, айтамын да талқыға салып жасау керек [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 02:02, 2026 ж. маусымның 14 (+05) to29s3bn498zdub36flz5coxcairzh9 0 343888 3617128 1870275 2026-06-13T16:55:37Z Арай Дүйсекенова 182451 3617128 wikitext text/x-wiki {{Галактика/Жұлдыздар шоғыры |Түрі = [[галактика]] |Атауы = IC 5185 |Сурет = |Сурет атауы = |Ашушы = |Ашылу уақыты = |Өзге атаулары = PGC 68513, ESO 108-24, IRAS22140-6606 |Дәуірі = [[J2000.0]] |Шоқжұлдызы = Tucana |Тура шарықтауы = {{RA|22|17|43,8}} |Еңісуі = {{Dec|-65|51|27}} |Көрінерлік өлшемі = 0,50' × 0,4' |Көрінерлік жұлдыздық шамасы = 14 |Фотографиялық жұлдыздық шамасы = 14,9 |Типі = S? ([[спиральді галактика]]) |Сәулелік жылдамдығы = |Сәулелік жылдамдығы қате = |Қызыл еңісуі = |Қызыл еңісуі қате = |Айналу жылдамдығы = |Айналу жылдамдығы қате = |Қашықтығы = |Бұрыштық орналасуы = 68 |Жарықтығы = 12,1 |Абсолюттік жұлдыздық шамасы = |Салмағы = |Радиусы = |Қасиеттері = }} '''IC 5185''' — [[Tucana (шоқжұлдыз)|Tucana]] шоқжұлдызында орналасқан S? ([[спиральді галактика]]) типті [[галактика]]. == Ашылуы == Бұл нысан [[Индекс каталог]]тың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен кaталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68513, ESO 108-24, IRAS22140-6606. == Тағы қараңыз == * [[Мессье нысандарының тізімі]] * [[Жаңа жалпы каталог]] * [[Индекс каталог]] == Сыртқы сілтемелер == * «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы [http://www.seds.org/~spider/ngc/ngc.cgi?IC+5185 ағылшынша] және [http://www.seds.org/~spider/ngc/ngc_fr.cgi?IC+5185 французша мәліметтер] * [[Жаңа жалпы каталог#Қайта қаралған Жаңа жалпы каталог|Қайта қаралған Жаңа жалпы каталог]]тағы [http://www.seds.org/~spider/ngc/revngcic.cgi?IC+5185 мәліметтер]{{ref-en}} * [http://simbad.u-strasbg.fr/sim-id.pl?Ident=IC+5185 SIMBAD базасындағы мәліметтер]{{ref-en}} * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC+5185 VizieR базасындағы мәліметтер]{{ref-en}} * [http://nedwww.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC+5185 NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер]{{ref-en}} * [http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/basic_connect?qsearch=IC+5185&version=1 IC 5185 нысанына арналған жарияланымдар] {{galaxy-stub}} {{NGC навигаторы|IC 5181|IC 5182|IC 5183|IC 5184|IC 5185|IC 5186|IC 5187|IC 5188|IC 5189}} [[Санат:IC нысандары|IC 5185]] [[Санат:Tucana (шоқжұлдыз)]] i96h84wt9kytexfetpyd9grmjknlc02 3617214 3617128 2026-06-13T18:17:45Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Legobot|Legobot]] соңғы нұсқасына қайтарды 1870275 wikitext text/x-wiki {{Галактика/Жұлдыздар шоғыры |Түрі = [[галактика]] |Атауы = IC 5185 |Сурет = |Сурет атауы = |Ашушы = |Ашылу уақыты = |Өзге атаулары = PGC 68513, ESO 108-24, IRAS22140-6606 |Дәуірі = [[J2000.0]] |Шоқжұлдызы = Tucana |Тура шарықтауы = {{RA|22|17|43,8}} |Еңісуі = {{Dec|-65|51|27}} |Көрінерлік өлшемі = 0,50' × 0,4' |Көрінерлік жұлдыздық шамасы = 14 |Фотографиялық жұлдыздық шамасы = 14,9 |Типі = S? ([[спиральді галактика]]) |Сәулелік жылдамдығы = |Сәулелік жылдамдығы қате = |Қызыл еңісуі = |Қызыл еңісуі қате = |Айналу жылдамдығы = |Айналу жылдамдығы қате = |Қашықтығы = |Бұрыштық орналасуы = 68 |Жарықтығы = 12,1 |Абсолюттік жұлдыздық шамасы = |Салмағы = |Радиусы = |Қасиеттері = }} '''IC 5185''' — [[Tucana (шоқжұлдыз)|Tucana]] шоқжұлдызында орналасқан S? ([[спиральді галактика]]) типті [[галактика]]. == Ашылуы == Бұл нысан [[Индекс каталог]]тың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68513, ESO 108-24, IRAS22140-6606. == Тағы қараңыз == * [[Мессье нысандарының тізімі]] * [[Жаңа жалпы каталог]] * [[Индекс каталог]] == Сыртқы сілтемелер == * «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы [http://www.seds.org/~spider/ngc/ngc.cgi?IC+5185 ағылшынша] және [http://www.seds.org/~spider/ngc/ngc_fr.cgi?IC+5185 французша мәліметтер] * [[Жаңа жалпы каталог#Қайта қаралған Жаңа жалпы каталог|Қайта қаралған Жаңа жалпы каталог]]тағы [http://www.seds.org/~spider/ngc/revngcic.cgi?IC+5185 мәліметтер]{{ref-en}} * [http://simbad.u-strasbg.fr/sim-id.pl?Ident=IC+5185 SIMBAD базасындағы мәліметтер]{{ref-en}} * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC+5185 VizieR базасындағы мәліметтер]{{ref-en}} * [http://nedwww.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC+5185 NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер]{{ref-en}} * [http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/basic_connect?qsearch=IC+5185&version=1 IC 5185 нысанына арналған жарияланымдар] {{galaxy-stub}} {{NGC навигаторы|IC 5181|IC 5182|IC 5183|IC 5184|IC 5185|IC 5186|IC 5187|IC 5188|IC 5189}} [[Санат:IC нысандары|IC 5185]] [[Санат:Tucana (шоқжұлдыз)]] mva24y4nh1u4x5xmoiajwhnwl4xafg4 0 421482 3617177 2986274 2026-06-13T17:44:42Z Арай Дүйсекенова 182451 3617177 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]] |қазақша атауы = Фажак-ла-Реланк |шынайы атауы = Fajac-la-Relenque |сурет = |жағдайы = |ел = Франция |елтаңба = Blason ville fr Fajac-la-Relenque (Aude).svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir= |lat_deg=43.2808333333 |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg=1.725 |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = type:city(46)_region:FR |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 270 |аймақ картасының өлшемi = 270 |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Франция аймақтары{{!}}Аймағы |аймағы = Лангедок-Руссильон |кестедегі аймақ = Лангедок-Руссильон |аудан түрі = Франция департаменттері{{!}}Департаменті |ауданы = Од |кестедегі аудан = Од (департамент){{!}}Од |қауым түрі = Франция округтері{{!}}Округі |қауым = Каркассонн (округ){{!}}Каркассонн |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = <!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:<br /> [[Саль-сюр-л'Эр (кантон)|Саль-сюр-л'Ер]] --> |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Alain Bousquet ([[2008]]-[[2014]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 3,51 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 218—332 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 46 |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = 13,11 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 11410 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = INSEE коды |сандық идентификаторы = 11134 |ортаққордағы санаты = Fajac-la-Relenque |сайты = |сайт тілі = }} '''Фажак-ла-Реланк''' ({{lang-fr|Fajac-la-Relenque}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Лангедок-Руссильон]] аймағына қaрасты [[Од (департамент)|Од]] департаментінде орналасқан. [[Каркассонн (округ)|Каркассонн]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,51 км² шамасында. Коммунаның [[INSEE коды]] — ''11134'', [[пошта индексі]] — ''11410''. == Демографиясы == [[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрады<ref>{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}</ref>. Халық тығыздығы — 13,11 адам/км². {{Демография/FRA/Fajac-la-Relenque}} Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)<ref>{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}</ref>: {{ЖЖ-Кесте | макс=4 | барлығы=36 | е0=4 | ә0=0 | е5=0 | ә5=4 | е10=0 | ә10=0 | е15=0 | ә15=0 | е20=0 | ә20=4 | е25=0 | ә25=0 | е30=0 | ә30=0 | е35=4 | ә35=4 | е40=4 | ә40=0 | е45=0 | ә45=0 | е50=0 | ә50=4 | е55=4 | ә55=0 | е60=0 | ә60=0 | е65=0 | ә65=0 | е70=0 | ә70=0 | е75=0 | ә75=0 | е80=0 | ә80=0 | е85=0 | ә85=4 }} == Тағы қараңыз == * [[Од департаментінің коммуналары]] == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Fajac-la-Relenque|Фажак-ла-Реланк}} * [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=11134-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103104647/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=11134-COM |date=2012-11-03 }} * [http://www.mapquest.com/?q=43.2808333333,1.725&zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы] {{France-geo-stub}} {{Од департаментінің коммуналары}} [[Санат:Од департаментінің коммуналары]] 317mdb1d6wi2xax7hpgcfn0hz0ngz9f 3617187 3617177 2026-06-13T18:13:22Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Dimash Kenesbek|Dimash Kenesbek]] соңғы нұсқасына қайтарды 2986274 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]] |қазақша атауы = Фажак-ла-Реланк |шынайы атауы = Fajac-la-Relenque |сурет = |жағдайы = |ел = Франция |елтаңба = Blason ville fr Fajac-la-Relenque (Aude).svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir= |lat_deg=43.2808333333 |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg=1.725 |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = type:city(46)_region:FR |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 270 |аймақ картасының өлшемi = 270 |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Франция аймақтары{{!}}Аймағы |аймағы = Лангедок-Руссильон |кестедегі аймақ = Лангедок-Руссильон |аудан түрі = Франция департаменттері{{!}}Департаменті |ауданы = Од |кестедегі аудан = Од (департамент){{!}}Од |қауым түрі = Франция округтері{{!}}Округі |қауым = Каркассонн (округ){{!}}Каркассонн |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = <!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:<br /> [[Саль-сюр-л'Эр (кантон)|Саль-сюр-л'Ер]] --> |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Alain Bousquet ([[2008]]-[[2014]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 3,51 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 218—332 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 46 |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = 13,11 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 11410 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = INSEE коды |сандық идентификаторы = 11134 |ортаққордағы санаты = Fajac-la-Relenque |сайты = |сайт тілі = }} '''Фажак-ла-Реланк''' ({{lang-fr|Fajac-la-Relenque}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Лангедок-Руссильон]] аймағына қарасты [[Од (департамент)|Од]] департаментінде орналасқан. [[Каркассонн (округ)|Каркассонн]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,51 км² шамасында. Коммунаның [[INSEE коды]] — ''11134'', [[пошта индексі]] — ''11410''. == Демографиясы == [[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрады<ref>{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}</ref>. Халық тығыздығы — 13,11 адам/км². {{Демография/FRA/Fajac-la-Relenque}} Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)<ref>{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}</ref>: {{ЖЖ-Кесте | макс=4 | барлығы=36 | е0=4 | ә0=0 | е5=0 | ә5=4 | е10=0 | ә10=0 | е15=0 | ә15=0 | е20=0 | ә20=4 | е25=0 | ә25=0 | е30=0 | ә30=0 | е35=4 | ә35=4 | е40=4 | ә40=0 | е45=0 | ә45=0 | е50=0 | ә50=4 | е55=4 | ә55=0 | е60=0 | ә60=0 | е65=0 | ә65=0 | е70=0 | ә70=0 | е75=0 | ә75=0 | е80=0 | ә80=0 | е85=0 | ә85=4 }} == Тағы қараңыз == * [[Од департаментінің коммуналары]] == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Fajac-la-Relenque|Фажак-ла-Реланк}} * [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=11134-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103104647/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=11134-COM |date=2012-11-03 }} * [http://www.mapquest.com/?q=43.2808333333,1.725&zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы] {{France-geo-stub}} {{Од департаментінің коммуналары}} [[Санат:Од департаментінің коммуналары]] pho9hn83t4cyu3ms1htmc4agzsja1tr 0 427185 3617175 2972034 2026-06-13T17:43:10Z Арай Дүйсекенова 182451 3617175 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]] |қазақша атауы = Тремеок |шынайы атауы = Tréméoc |сурет = |жағдайы = |ел = Франция |елтаңба = Blason ville fr Tréméoc (Finistère).svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir= |lat_deg=47.905833 |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg=-4.211667 |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = type:city(1208)_region:FR |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 270 |аймақ картасының өлшемi = 270 |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Франция аймақтары{{!}}Аймағы |аймағы = Бретань |кестедегі аймақ = Бретань |аудан түрі = Франция департаменттері{{!}}Департаменті |ауданы = Финистер |кестедегі аудан = Финистер (департамент){{!}}Финистер |қауым түрі = Франция округтері{{!}}Округі |қауым = Кемпер (округ){{!}}Кемпер |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = <!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:<br /> [[Пон-л'Аббе (кантон)|Пон-л'Аббе]] --> |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Jean L'Helgouarc'h ([[2008]]-[[2014]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 11,66 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 5—66 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1208 |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = 103,6 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 29120 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = INSEE коды |сандық идентификаторы = 29296 |ортаққордағы санаты = Tréméoc |сайты = |сайт тілі = }} '''Тремеок''' ({{lang-fr|Tréméoc}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Бретань]] аймағына қарасты [[Финистер (департамент)|Финистер]] департаментінде орналасқан. [[Кемпер (округ)|Кемпер]] округінің құрамына енеді. Алып жaтқан жер аумағы 11,66 км² шамасында. Коммунаның [[INSEE коды]] — ''29296'', [[пошта индексі]] — ''29120''. == Демографиясы == [[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1208 адамды құрады<ref>{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}</ref>. Халық тығыздығы — 103,6 адам/км². {{Демография/FRA/Tréméoc}} Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)<ref>{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}</ref>: {{ЖЖ-Кесте | макс=68 | барлығы=1100 | е0=68 | ә0=32 | е5=40 | ә5=40 | е10=52 | ә10=44 | е15=48 | ә15=28 | е20=0 | ә20=16 | е25=0 | ә25=36 | е30=64 | ә30=44 | е35=36 | ә35=56 | е40=52 | ә40=56 | е45=32 | ә45=40 | е50=40 | ә50=12 | е55=20 | ә55=40 | е60=24 | ә60=16 | е65=16 | ә65=24 | е70=16 | ә70=24 | е75=16 | ә75=12 | е80=0 | ә80=20 | е85=12 | ә85=24 }} == Тағы қараңыз == * [[Финистер департаментінің коммуналары]] == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Tréméoc|Тремеок}} * [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=29296-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018163035/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=29296-COM |date=2012-10-18 }} * [http://www.mapquest.com/?q=47.905833,-4.211667&zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы] {{France-geo-stub}} {{Финистер департаментінің коммуналары}} [[Санат:Финистер департаментінің коммуналары]] jxl3cgecxw2eq5a4y29oz5u1pitm3w5 3617189 3617175 2026-06-13T18:13:31Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 2972034 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]] |қазақша атауы = Тремеок |шынайы атауы = Tréméoc |сурет = |жағдайы = |ел = Франция |елтаңба = Blason ville fr Tréméoc (Finistère).svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir= |lat_deg=47.905833 |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg=-4.211667 |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = type:city(1208)_region:FR |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 270 |аймақ картасының өлшемi = 270 |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Франция аймақтары{{!}}Аймағы |аймағы = Бретань |кестедегі аймақ = Бретань |аудан түрі = Франция департаменттері{{!}}Департаменті |ауданы = Финистер |кестедегі аудан = Финистер (департамент){{!}}Финистер |қауым түрі = Франция округтері{{!}}Округі |қауым = Кемпер (округ){{!}}Кемпер |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = <!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:<br /> [[Пон-л'Аббе (кантон)|Пон-л'Аббе]] --> |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Jean L'Helgouarc'h ([[2008]]-[[2014]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 11,66 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 5—66 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1208 |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = 103,6 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 29120 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = INSEE коды |сандық идентификаторы = 29296 |ортаққордағы санаты = Tréméoc |сайты = |сайт тілі = }} '''Тремеок''' ({{lang-fr|Tréméoc}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Бретань]] аймағына қарасты [[Финистер (департамент)|Финистер]] департаментінде орналасқан. [[Кемпер (округ)|Кемпер]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,66 км² шамасында. Коммунаның [[INSEE коды]] — ''29296'', [[пошта индексі]] — ''29120''. == Демографиясы == [[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1208 адамды құрады<ref>{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}</ref>. Халық тығыздығы — 103,6 адам/км². {{Демография/FRA/Tréméoc}} Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)<ref>{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}</ref>: {{ЖЖ-Кесте | макс=68 | барлығы=1100 | е0=68 | ә0=32 | е5=40 | ә5=40 | е10=52 | ә10=44 | е15=48 | ә15=28 | е20=0 | ә20=16 | е25=0 | ә25=36 | е30=64 | ә30=44 | е35=36 | ә35=56 | е40=52 | ә40=56 | е45=32 | ә45=40 | е50=40 | ә50=12 | е55=20 | ә55=40 | е60=24 | ә60=16 | е65=16 | ә65=24 | е70=16 | ә70=24 | е75=16 | ә75=12 | е80=0 | ә80=20 | е85=12 | ә85=24 }} == Тағы қараңыз == * [[Финистер департаментінің коммуналары]] == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Tréméoc|Тремеок}} * [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=29296-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018163035/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=29296-COM |date=2012-10-18 }} * [http://www.mapquest.com/?q=47.905833,-4.211667&zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы] {{France-geo-stub}} {{Финистер департаментінің коммуналары}} [[Санат:Финистер департаментінің коммуналары]] 33u3ll4bkpx18pjgm055vy0kbonuyx5 0 438013 3617117 2088333 2026-06-13T16:46:06Z Арай Дүйсекенова 182451 3617117 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]] |қазақша атауы = Карнетен |шынайы атауы = Carnetin |сурет = |жағдайы = |ел = Франция |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir= |lat_deg=48.9011111111 |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg=2.70555555556 |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = type:city(461)_region:FR |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 270 |аймақ картасының өлшемi = 270 |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Франция аймақтары{{!}}Аймағы |аймағы = Иль-де-Франс |кестедегі аймақ = Иль-де-Франс |аудан түрі = Франция департаменттері{{!}}Департаменті |ауданы = Сена және Марна |кестедегі аудан = Сена және Марна (департамент){{!}}Сена және Марна |қауым түрі = Франция округтері{{!}}Округі |қауым = Торси (округ){{!}}Торси |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = <!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:<br /> [[Ториньи-сюр-Марн (кантон)|Ториньи-сюр-Марн]] --> |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Pascal Leroy ([[2008]]-[[2014]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 1,61 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 75—130 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 461 |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = 286,34 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 77400 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = INSEE коды |сандық идентификаторы = 77062 |ортаққордағы санаты = Carnetin |сайты = |сайт тілі = }} '''Карнетен''' ({{lang-fr|Carnetin}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Иль-де-Франс]] aймағына қарасты [[Сена және Марна (департамент)|Сена және Марна]] департаментінде орналасқан. [[Торси (округ)|Торси]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 1,61 км² шамасында. Коммунаның [[INSEE коды]] — ''77062'', [[пошта индексі]] — ''77400''. == Демографиясы == [[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 461 адамды құрады<ref>{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}</ref>. Халық тығыздығы — 286,34 адам/км². {{Демография/FRA/Carnetin}} Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)<ref>{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}</ref>: {{ЖЖ-Кесте | макс=32 | барлығы=428 | е0=16 | ә0=12 | е5=4 | ә5=20 | е10=12 | ә10=4 | е15=16 | ә15=4 | е20=16 | ә20=16 | е25=24 | ә25=12 | е30=20 | ә30=16 | е35=12 | ә35=16 | е40=8 | ә40=8 | е45=4 | ә45=8 | е50=28 | ә50=20 | е55=32 | ә55=28 | е60=20 | ә60=12 | е65=8 | ә65=4 | е70=8 | ә70=8 | е75=4 | ә75=0 | е80=0 | ә80=8 | е85=0 | ә85=0 }} == Тағы қараңыз == * [[Сена және Марна департаментінің коммуналары]] == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Carnetin|Карнетен}} * [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=77062-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] * [http://www.mapquest.com/?q=48.9011111111,2.70555555556&zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы] {{Сена және Марна департаментінің коммуналары}} [[Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары]] {{France-geo-stub}} n7ww3u5d1506kkygl37zzi2t4vhnnxt 3617224 3617117 2026-06-13T18:18:49Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:ArystanbekBot|ArystanbekBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 2088333 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]] |қазақша атауы = Карнетен |шынайы атауы = Carnetin |сурет = |жағдайы = |ел = Франция |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir= |lat_deg=48.9011111111 |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg=2.70555555556 |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = type:city(461)_region:FR |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 270 |аймақ картасының өлшемi = 270 |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Франция аймақтары{{!}}Аймағы |аймағы = Иль-де-Франс |кестедегі аймақ = Иль-де-Франс |аудан түрі = Франция департаменттері{{!}}Департаменті |ауданы = Сена және Марна |кестедегі аудан = Сена және Марна (департамент){{!}}Сена және Марна |қауым түрі = Франция округтері{{!}}Округі |қауым = Торси (округ){{!}}Торси |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = <!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:<br /> [[Ториньи-сюр-Марн (кантон)|Ториньи-сюр-Марн]] --> |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Pascal Leroy ([[2008]]-[[2014]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 1,61 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 75—130 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 461 |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = 286,34 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 77400 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = INSEE коды |сандық идентификаторы = 77062 |ортаққордағы санаты = Carnetin |сайты = |сайт тілі = }} '''Карнетен''' ({{lang-fr|Carnetin}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Иль-де-Франс]] аймағына қарасты [[Сена және Марна (департамент)|Сена және Марна]] департаментінде орналасқан. [[Торси (округ)|Торси]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 1,61 км² шамасында. Коммунаның [[INSEE коды]] — ''77062'', [[пошта индексі]] — ''77400''. == Демографиясы == [[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 461 адамды құрады<ref>{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}</ref>. Халық тығыздығы — 286,34 адам/км². {{Демография/FRA/Carnetin}} Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)<ref>{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}</ref>: {{ЖЖ-Кесте | макс=32 | барлығы=428 | е0=16 | ә0=12 | е5=4 | ә5=20 | е10=12 | ә10=4 | е15=16 | ә15=4 | е20=16 | ә20=16 | е25=24 | ә25=12 | е30=20 | ә30=16 | е35=12 | ә35=16 | е40=8 | ә40=8 | е45=4 | ә45=8 | е50=28 | ә50=20 | е55=32 | ә55=28 | е60=20 | ә60=12 | е65=8 | ә65=4 | е70=8 | ә70=8 | е75=4 | ә75=0 | е80=0 | ә80=8 | е85=0 | ә85=0 }} == Тағы қараңыз == * [[Сена және Марна департаментінің коммуналары]] == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Carnetin|Карнетен}} * [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=77062-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] * [http://www.mapquest.com/?q=48.9011111111,2.70555555556&zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы] {{Сена және Марна департаментінің коммуналары}} [[Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары]] {{France-geo-stub}} cqvifw1km8zqsw8l5kcnszjty9301ue 4 489612 3617289 3611646 2026-06-14T01:33:35Z Орынбай Бекбол Орынбайұлы 182476 /* */ 3617289 wikitext text/x-wiki {{Тұлға | есімі = Бекбол Орынбайұлы | толық аты = Орынбай Бекбол Орынбайұлы | суреті = | туған күні = 19 қаңтар 2000 | туған жері = Шәуілдір ауылы, Отырар ауданы, Түркістан облысы, Қазақстан | азаматтығы = Қазақстан | ұлты = қазақ | қызметі = әнші, композитор, ән авторы, мәдени іс-шара ұйымдастырушысы | белсенді жылдары = 2021 — қазіргі уақыт | білімі = Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті }} '''Бекбол Орынбайұлы''' (19 қаңтар 2000 жыл, Шәуілдір ауылы, Түркістан облысы, Қазақстан) — қазақстандық әнші, композитор, ән авторы және мәдени іс-шара ұйымдастырушысы. Ол авторлық әндерімен және өңірлік өнер байқауларындағы жетістіктерімен танымал. == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Орта білімін аяқтағаннан кейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шараларды ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — жас әнші әрі композитор. Ол бірнеше авторлық әндердің авторы және орындаушысы ретінде танылған. Оның танымал шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Жетістіктері == Бекбол Орынбайұлы өңірлік және республикалық деңгейдегі өнер байқауларына қатысып, бірнеше марапаттарға ие болған. * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» облыстық эстрадалық әншілер байқауы — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» өнер байқауы — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шараларды ұйымдастырушы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысының тумалары]] ==Теміржол вокзалы== ===Қазақстан=== ====[[Түрксіб]]==== * [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]]) * [[Семипалатинск (станция)]] * [[Жетыген (станция)]] * [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]]) * [[Арыс-1 (станция)]] * [[Лұговой (станция)]] * [[Шымкент (станция)]] * [[Сары-Агач (станция)]] ====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]==== * [[Туркестан (станция)]] * [[Қызылорда (станция)]] * [[Қандыағаш (станция)]] ====Түркменбашы — Ташкент темір жолы==== * [[Жетісай (станция)]] * [[Маусымдық көші-қон]] ===Ресей=== * [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]]) * [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]]) * [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]]) * [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]]) ===Өзбекстан=== * [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]]) ===Қытай Республикасы (Тайвань)=== * [[Тайбэй (станция)]] * [[Каосюн (станция)]] ===Қытай=== * [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]]) * [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]]) * [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]]) ===Қырғызстан=== * [[Бішкек I]] * [[Бішкек II]] ===Жапония=== * [[Токио (станция)]] * [[Шинджуку (станция)]] * [[Шибуя (станция)]] * [[Саппоро (станция)]] * [[Осака (станция)]] ==Музыка== * [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]]) * [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]]) * [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]]) * [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]]) * [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]]) * [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]]) * [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]]) * [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]]) * [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]]) * [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]]) * [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]]) * [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]]) * [[Ой, при лужку, при лужке]]^{[[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]} ==Футболшылар== *[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]]) *[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]]) *[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]]) *[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]]) *[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]]) *[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]]) *[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]]) *[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]]) *[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]]) *[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]]) *[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]]) *[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]]) *[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]]) *[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]]) *[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]]) *[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]]) *[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]]) *[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]]) *[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]]) *[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]]) *[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]]) *[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]]) *[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]]) *[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]]) *[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]]) *[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]]) *[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]]) *[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]]) *[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]]) *[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]]) *[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]]) *[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]]) *[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]]) *[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]]) *[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]]) *[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]]) *[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]]) *[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]]) *[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]]) *[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]]) *[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]]) *[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]]) *[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]]) *[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]]) *[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]]) *[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]]) *[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]]) *[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]]) *[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]]) *[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]]) *[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]]) *[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]]) *[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]]) *[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]]) *[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]]) *[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]]) *[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]]) *[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]]) *[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]]) *[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]]) *[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]]) *[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]]) *[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]]) *[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]]) *[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]]) *[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]]) *[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]]) *[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]]) *[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]]) *[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]]) *[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]]) *[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]]) *[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]]) *[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]]) *[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]]) *[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]]) *[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]]) *[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]]) *[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]]) *[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]]) *[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]]) *[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]]) *[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]]) *[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]]) *[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]]) *[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]]) == Компьютерлік ойындар == * [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]]) * [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]]) * [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]]) * [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]]) * [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]]) * [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]]) * [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]]) * [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]]) * [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]]) * [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]]) * [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]]) * [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]]) * [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]]) * [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]]) * [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]]) * [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]]) * [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]]) * [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]]) * [[Pong]] ([[:en:Pong|en]]) * [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]]) * [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]]) * [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]]) * [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]]) * [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]]) * [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]]) === Компьютерлік ойындар сериясы === * [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]]) * [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]]) * [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]]) * [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]]) * [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]]) * [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]]) * [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]]) * [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]]) * [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]]) === Компьютерлік ойындар жасаушы === * [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]]) * [[Activision]] ([[:en:Activision|en]]) * [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]]) * [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]]) * [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]]) * [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]]) * [[Konami]] ([[:en:Konami|en]]) * [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]]) * [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]]) * [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]]) '''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.''' * [[:en:Air China]] - [[Air China]] * [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]] * [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/ * [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]] * [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]] * [[:en:Dani Rodrik]] - [[Дэни Родрик]] * [[:en:Dumitru Găleșanu]] - [[Думитру Гәлешану]] * [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]] * [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]] * [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]] * [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]] * [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]] * [[:en:Tianjin Airlines]] - [[Tianjin Airlines]] * [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]] * [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]] * [[:en:Vrahovice]] - [[Враговице]] * [[:pt:Nadia Pariss]] - [[Надя Парисс]] * [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]] * [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]] * [[:en:Yui Ogura]] * [[:en:Haruka Yoshimura]] ==Тағы қараңыз== *[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]] *[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]] * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) ofj5rtt83u4i9syr9mc2ss68d3cb4vl 3617290 3617289 2026-06-14T01:37:03Z Орынбай Бекбол Орынбайұлы 182476 3617290 wikitext text/x-wiki {{Тұлға | аты = Бекбол Орынбайұлы | толық аты = Орынбай Бекбол Орынбайұлы | суреті = | туған күні = 19 қаңтар 2000 | туған жері = Шәуілдір ауылы, Отырар ауданы, Түркістан облысы, Қазақстан | азаматтығы = Қазақстан | ұлты = қазақ | қызметі = әнші, композитор, ән авторы, мәдени іс-шара ұйымдастырушысы | белсенді жылдары = 2021 — қазіргі уақыт | білімі = Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті }} '''Бекбол Орынбайұлы''' (19 қаңтар 2000 жыл, Шәуілдір ауылы, Түркістан облысы, Қазақстан) — қазақстандық әнші, композитор, ән авторы және мәдени іс-шара ұйымдастырушысы. Ол авторлық әндерімен және өңірлік өнер байқауларындағы жетістіктерімен танымал. == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Орта білімін аяқтағаннан кейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шараларды ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — жас әнші әрі композитор. Ол бірнеше авторлық әндердің авторы және орындаушысы ретінде танылған. Оның танымал шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Жетістіктері == Бекбол Орынбайұлы өңірлік және республикалық деңгейдегі өнер байқауларына қатысып, бірнеше марапаттарға ие болған. * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» облыстық эстрадалық әншілер байқауы — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» өнер байқауы — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шараларды ұйымдастырушы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысының тумалары]] ==Теміржол вокзалы== ===Қазақстан=== ====[[Түрксіб]]==== * [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]]) * [[Семипалатинск (станция)]] * [[Жетыген (станция)]] * [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]]) * [[Арыс-1 (станция)]] * [[Лұговой (станция)]] * [[Шымкент (станция)]] * [[Сары-Агач (станция)]] ====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]==== * [[Туркестан (станция)]] * [[Қызылорда (станция)]] * [[Қандыағаш (станция)]] ====Түркменбашы — Ташкент темір жолы==== * [[Жетісай (станция)]] * [[Маусымдық көші-қон]] ===Ресей=== * [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]]) * [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]]) * [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]]) * [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]]) ===Өзбекстан=== * [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]]) ===Қытай Республикасы (Тайвань)=== * [[Тайбэй (станция)]] * [[Каосюн (станция)]] ===Қытай=== * [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]]) * [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]]) * [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]]) ===Қырғызстан=== * [[Бішкек I]] * [[Бішкек II]] ===Жапония=== * [[Токио (станция)]] * [[Шинджуку (станция)]] * [[Шибуя (станция)]] * [[Саппоро (станция)]] * [[Осака (станция)]] ==Музыка== * [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]]) * [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]]) * [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]]) * [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]]) * [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]]) * [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]]) * [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]]) * [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]]) * [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]]) * [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]]) * [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]]) * [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]]) * [[Ой, при лужку, при лужке]]^{[[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]} ==Футболшылар== *[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]]) *[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]]) *[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]]) *[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]]) *[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]]) *[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]]) *[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]]) *[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]]) *[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]]) *[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]]) *[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]]) *[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]]) *[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]]) *[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]]) *[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]]) *[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]]) *[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]]) *[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]]) *[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]]) *[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]]) *[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]]) *[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]]) *[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]]) *[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]]) *[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]]) *[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]]) *[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]]) *[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]]) *[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]]) *[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]]) *[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]]) *[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]]) *[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]]) *[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]]) *[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]]) *[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]]) *[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]]) *[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]]) *[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]]) *[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]]) *[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]]) *[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]]) *[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]]) *[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]]) *[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]]) *[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]]) *[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]]) *[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]]) *[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]]) *[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]]) *[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]]) *[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]]) *[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]]) *[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]]) *[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]]) *[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]]) *[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]]) *[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]]) *[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]]) *[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]]) *[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]]) *[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]]) *[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]]) *[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]]) *[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]]) *[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]]) *[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]]) *[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]]) *[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]]) *[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]]) *[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]]) *[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]]) *[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]]) *[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]]) *[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]]) *[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]]) *[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]]) *[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]]) *[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]]) *[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]]) *[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]]) *[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]]) *[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]]) *[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]]) *[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]]) *[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]]) == Компьютерлік ойындар == * [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]]) * [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]]) * [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]]) * [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]]) * [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]]) * [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]]) * [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]]) * [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]]) * [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]]) * [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]]) * [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]]) * [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]]) * [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]]) * [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]]) * [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]]) * [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]]) * [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]]) * [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]]) * [[Pong]] ([[:en:Pong|en]]) * [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]]) * [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]]) * [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]]) * [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]]) * [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]]) * [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]]) === Компьютерлік ойындар сериясы === * [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]]) * [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]]) * [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]]) * [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]]) * [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]]) * [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]]) * [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]]) * [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]]) * [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]]) === Компьютерлік ойындар жасаушы === * [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]]) * [[Activision]] ([[:en:Activision|en]]) * [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]]) * [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]]) * [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]]) * [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]]) * [[Konami]] ([[:en:Konami|en]]) * [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]]) * [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]]) * [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]]) '''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.''' * [[:en:Air China]] - [[Air China]] * [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]] * [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/ * [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]] * [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]] * [[:en:Dani Rodrik]] - [[Дэни Родрик]] * [[:en:Dumitru Găleșanu]] - [[Думитру Гәлешану]] * [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]] * [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]] * [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]] * [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]] * [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]] * [[:en:Tianjin Airlines]] - [[Tianjin Airlines]] * [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]] * [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]] * [[:en:Vrahovice]] - [[Враговице]] * [[:pt:Nadia Pariss]] - [[Надя Парисс]] * [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]] * [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]] * [[:en:Yui Ogura]] * [[:en:Haruka Yoshimura]] ==Тағы қараңыз== *[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]] *[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]] * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) 5nvc8tzr3jg14ngdslm323lb1podpee 3617291 3617290 2026-06-14T01:41:13Z Орынбай Бекбол Орынбайұлы 182476 /* */ 3617291 wikitext text/x-wiki {{Тұлға | аты = Бекбол Орынбайұлы | толық аты = Орынбай Бекбол Орынбайұлы | туған күні = 19 қаңтар 2000 | туған жері = Шәуілдір ауылы, Отырар ауданы, Түркістан облысы, Қазақстан | азаматтығы = Қазақстан | ұлты = қазақ | қызметі = Әнші, композитор, ән авторы, мәдени іс-шара ұйымдастырушысы | білімі = Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті }} '''Орынбай Бекбол Орынбайұлы''' (19 қаңтар 2000 жыл, Шәуілдір ауылы, Отырар ауданы, Түркістан облысы, Қазақстан) — қазақстандық әнші, композитор, ән авторы және мәдени іс-шара ұйымдастырушысы. == Өмірбаяны == Орынбай Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен және мәдени іс-шараларды ұйымдастырумен айналысады.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шара ұйымдастырушысы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — әнші, композитор және ән авторы. Оның шығармалары қатарында: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Марапаттары == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Орта білімін аяқтағаннан кейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шараларды ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — жас әнші әрі композитор. Ол бірнеше авторлық әндердің авторы және орындаушысы ретінде танылған. Оның танымал шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Жетістіктері == Бекбол Орынбайұлы өңірлік және республикалық деңгейдегі өнер байқауларына қатысып, бірнеше марапаттарға ие болған. * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» облыстық эстрадалық әншілер байқауы — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» өнер байқауы — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шараларды ұйымдастырушы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысының тумалары]] ==Теміржол вокзалы== ===Қазақстан=== ====[[Түрксіб]]==== * [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]]) * [[Семипалатинск (станция)]] * [[Жетыген (станция)]] * [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]]) * [[Арыс-1 (станция)]] * [[Лұговой (станция)]] * [[Шымкент (станция)]] * [[Сары-Агач (станция)]] ====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]==== * [[Туркестан (станция)]] * [[Қызылорда (станция)]] * [[Қандыағаш (станция)]] ====Түркменбашы — Ташкент темір жолы==== * [[Жетісай (станция)]] * [[Маусымдық көші-қон]] ===Ресей=== * [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]]) * [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]]) * [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]]) * [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]]) ===Өзбекстан=== * [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]]) ===Қытай Республикасы (Тайвань)=== * [[Тайбэй (станция)]] * [[Каосюн (станция)]] ===Қытай=== * [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]]) * [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]]) * [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]]) ===Қырғызстан=== * [[Бішкек I]] * [[Бішкек II]] ===Жапония=== * [[Токио (станция)]] * [[Шинджуку (станция)]] * [[Шибуя (станция)]] * [[Саппоро (станция)]] * [[Осака (станция)]] ==Музыка== * [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]]) * [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]]) * [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]]) * [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]]) * [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]]) * [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]]) * [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]]) * [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]]) * [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]]) * [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]]) * [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]]) * [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]]) * [[Ой, при лужку, при лужке]]^{[[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]} ==Футболшылар== *[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]]) *[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]]) *[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]]) *[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]]) *[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]]) *[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]]) *[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]]) *[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]]) *[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]]) *[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]]) *[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]]) *[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]]) *[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]]) *[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]]) *[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]]) *[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]]) *[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]]) *[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]]) *[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]]) *[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]]) *[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]]) *[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]]) *[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]]) *[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]]) *[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]]) *[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]]) *[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]]) *[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]]) *[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]]) *[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]]) *[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]]) *[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]]) *[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]]) *[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]]) *[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]]) *[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]]) *[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]]) *[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]]) *[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]]) *[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]]) *[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]]) *[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]]) *[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]]) *[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]]) *[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]]) *[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]]) *[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]]) *[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]]) *[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]]) *[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]]) *[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]]) *[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]]) *[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]]) *[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]]) *[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]]) *[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]]) *[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]]) *[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]]) *[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]]) *[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]]) *[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]]) *[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]]) *[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]]) *[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]]) *[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]]) *[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]]) *[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]]) *[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]]) *[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]]) *[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]]) *[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]]) *[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]]) *[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]]) *[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]]) *[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]]) *[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]]) *[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]]) *[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]]) *[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]]) *[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]]) *[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]]) *[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]]) *[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]]) *[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]]) *[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]]) *[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]]) == Компьютерлік ойындар == * [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]]) * [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]]) * [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]]) * [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]]) * [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]]) * [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]]) * [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]]) * [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]]) * [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]]) * [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]]) * [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]]) * [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]]) * [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]]) * [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]]) * [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]]) * [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]]) * [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]]) * [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]]) * [[Pong]] ([[:en:Pong|en]]) * [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]]) * [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]]) * [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]]) * [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]]) * [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]]) * [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]]) === Компьютерлік ойындар сериясы === * [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]]) * [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]]) * [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]]) * [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]]) * [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]]) * [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]]) * [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]]) * [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]]) * [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]]) === Компьютерлік ойындар жасаушы === * [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]]) * [[Activision]] ([[:en:Activision|en]]) * [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]]) * [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]]) * [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]]) * [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]]) * [[Konami]] ([[:en:Konami|en]]) * [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]]) * [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]]) * [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]]) '''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.''' * [[:en:Air China]] - [[Air China]] * [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]] * [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/ * [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]] * [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]] * [[:en:Dani Rodrik]] - [[Дэни Родрик]] * [[:en:Dumitru Găleșanu]] - [[Думитру Гәлешану]] * [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]] * [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]] * [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]] * [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]] * [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]] * [[:en:Tianjin Airlines]] - [[Tianjin Airlines]] * [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]] * [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]] * [[:en:Vrahovice]] - [[Враговице]] * [[:pt:Nadia Pariss]] - [[Надя Парисс]] * [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]] * [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]] * [[:en:Yui Ogura]] * [[:en:Haruka Yoshimura]] ==Тағы қараңыз== *[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]] *[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]] * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) 0kls577eqyykvmg4mvcs88p5va35y02 3617292 3617291 2026-06-14T01:42:33Z Орынбай Бекбол Орынбайұлы 182476 /* */ 3617292 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Бекбол Орынбайұлы | birth_name = Орынбай Бекбол Орынбайұлы | birth_date = 19 қаңтар 2000 | birth_place = Шәуілдір ауылы, Отырар ауданы, Түркістан облысы, Қазақстан | citizenship = Қазақстан | nationality = қазақ | occupation = әнші, композитор, ән авторы, мәдени іс-шара ұйымдастырушысы | education = Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті | years_active = 2021 — қазіргі уақыт }} '''Бекбол Орынбайұлы''' (19 қаңтар 2000 жыл, Шәуілдір ауылы, Түркістан облысы, Қазақстан) — қазақстандық әнші, композитор және ән авторы. Ол авторлық әндерімен және өңірлік мәдени іс-шараларға белсенді қатысуымен танымал. == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Балалық шағынан бастап музыкаға қызығушылық танытып, өнер жолына ерте бет бұрған. Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шаралар ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — заманауи қазақ эстрадасы бағытында ән орындайтын жас орындаушы әрі композитор. Оның авторлық әндері тыңдарман арасында танымал бола бастады. Негізгі шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Әнші * Композитор * Ән авторы * Мәдени іс-шара ұйымдастырушы == Жетістіктері == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» номинациясы<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] == Өмірбаяны == Орынбай Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен және мәдени іс-шараларды ұйымдастырумен айналысады.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шара ұйымдастырушысы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — әнші, композитор және ән авторы. Оның шығармалары қатарында: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Марапаттары == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Орта білімін аяқтағаннан кейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шараларды ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — жас әнші әрі композитор. Ол бірнеше авторлық әндердің авторы және орындаушысы ретінде танылған. Оның танымал шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Жетістіктері == Бекбол Орынбайұлы өңірлік және республикалық деңгейдегі өнер байқауларына қатысып, бірнеше марапаттарға ие болған. * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» облыстық эстрадалық әншілер байқауы — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» өнер байқауы — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шараларды ұйымдастырушы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысының тумалары]] ==Теміржол вокзалы== ===Қазақстан=== ====[[Түрксіб]]==== * [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]]) * [[Семипалатинск (станция)]] * [[Жетыген (станция)]] * [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]]) * [[Арыс-1 (станция)]] * [[Лұговой (станция)]] * [[Шымкент (станция)]] * [[Сары-Агач (станция)]] ====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]==== * [[Туркестан (станция)]] * [[Қызылорда (станция)]] * [[Қандыағаш (станция)]] ====Түркменбашы — Ташкент темір жолы==== * [[Жетісай (станция)]] * [[Маусымдық көші-қон]] ===Ресей=== * [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]]) * [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]]) * [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]]) * [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]]) ===Өзбекстан=== * [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]]) ===Қытай Республикасы (Тайвань)=== * [[Тайбэй (станция)]] * [[Каосюн (станция)]] ===Қытай=== * [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]]) * [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]]) * [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]]) ===Қырғызстан=== * [[Бішкек I]] * [[Бішкек II]] ===Жапония=== * [[Токио (станция)]] * [[Шинджуку (станция)]] * [[Шибуя (станция)]] * [[Саппоро (станция)]] * [[Осака (станция)]] ==Музыка== * [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]]) * [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]]) * [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]]) * [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]]) * [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]]) * [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]]) * [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]]) * [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]]) * [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]]) * [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]]) * [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]]) * [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]]) * [[Ой, при лужку, при лужке]]^{[[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]} ==Футболшылар== *[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]]) *[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]]) *[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]]) *[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]]) *[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]]) *[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]]) *[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]]) *[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]]) *[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]]) *[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]]) *[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]]) *[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]]) *[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]]) *[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]]) *[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]]) *[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]]) *[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]]) *[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]]) *[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]]) *[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]]) *[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]]) *[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]]) *[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]]) *[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]]) *[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]]) *[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]]) *[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]]) *[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]]) *[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]]) *[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]]) *[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]]) *[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]]) *[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]]) *[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]]) *[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]]) *[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]]) *[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]]) *[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]]) *[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]]) *[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]]) *[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]]) *[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]]) *[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]]) *[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]]) *[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]]) *[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]]) *[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]]) *[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]]) *[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]]) *[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]]) *[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]]) *[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]]) *[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]]) *[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]]) *[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]]) *[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]]) *[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]]) *[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]]) *[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]]) *[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]]) *[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]]) *[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]]) *[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]]) *[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]]) *[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]]) *[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]]) *[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]]) *[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]]) *[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]]) *[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]]) *[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]]) *[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]]) *[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]]) *[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]]) *[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]]) *[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]]) *[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]]) *[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]]) *[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]]) *[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]]) *[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]]) *[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]]) *[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]]) *[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]]) *[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]]) *[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]]) == Компьютерлік ойындар == * [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]]) * [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]]) * [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]]) * [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]]) * [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]]) * [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]]) * [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]]) * [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]]) * [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]]) * [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]]) * [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]]) * [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]]) * [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]]) * [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]]) * [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]]) * [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]]) * [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]]) * [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]]) * [[Pong]] ([[:en:Pong|en]]) * [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]]) * [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]]) * [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]]) * [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]]) * [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]]) * [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]]) === Компьютерлік ойындар сериясы === * [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]]) * [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]]) * [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]]) * [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]]) * [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]]) * [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]]) * [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]]) * [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]]) * [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]]) === Компьютерлік ойындар жасаушы === * [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]]) * [[Activision]] ([[:en:Activision|en]]) * [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]]) * [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]]) * [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]]) * [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]]) * [[Konami]] ([[:en:Konami|en]]) * [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]]) * [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]]) * [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]]) '''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.''' * [[:en:Air China]] - [[Air China]] * [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]] * [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/ * [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]] * [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]] * [[:en:Dani Rodrik]] - [[Дэни Родрик]] * [[:en:Dumitru Găleșanu]] - [[Думитру Гәлешану]] * [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]] * [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]] * [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]] * [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]] * [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]] * [[:en:Tianjin Airlines]] - [[Tianjin Airlines]] * [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]] * [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]] * [[:en:Vrahovice]] - [[Враговице]] * [[:pt:Nadia Pariss]] - [[Надя Парисс]] * [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]] * [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]] * [[:en:Yui Ogura]] * [[:en:Haruka Yoshimura]] ==Тағы қараңыз== *[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]] *[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]] * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) su8hvcch1frky38mzx4jpnyzyj6cu6t 3617293 3617292 2026-06-14T01:48:06Z Орынбай Бекбол Орынбайұлы 182476 /* */ 3617293 wikitext text/x-wiki {{Музыкант | имя = Бекбол Орынбайұлы | полное имя = Орынбай Бекбол Орынбайұлы | дата рождения = 19 қаңтар 2000 | место рождения = Түркістан облысы, Отырар ауданы, Шәуілдір ауылы | национальность = қазақ | профессия = әнші, композитор, ән авторы | годы активности = 2021 — Қазіргі уақыт | образование = Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университері }} '''Бекбол Орынбайұлы''' (19 қаңтар 2000 жыл, Шәуілдір ауылы, Түркістан облысы, Қазақстан) — қазақстандық әнші, композитор және ән авторы. Ол авторлық әндерімен және өңірлік мәдени іс-шараларға белсенді қатысуымен танымал. == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Балалық шағынан бастап музыкаға қызығушылық танытып, өнер жолына ерте бет бұрған. Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шаралар ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — заманауи қазақ эстрадасы бағытында ән орындайтын жас орындаушы әрі композитор. Оның авторлық әндері тыңдарман арасында танымал бола бастады. Негізгі шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Әнші * Композитор * Ән авторы * Мәдени іс-шара ұйымдастырушы == Жетістіктері == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» номинациясы<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] == Өмірбаяны == Орынбай Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен және мәдени іс-шараларды ұйымдастырумен айналысады.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шара ұйымдастырушысы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — әнші, композитор және ән авторы. Оның шығармалары қатарында: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Марапаттары == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Орта білімін аяқтағаннан кейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шараларды ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — жас әнші әрі композитор. Ол бірнеше авторлық әндердің авторы және орындаушысы ретінде танылған. Оның танымал шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Жетістіктері == Бекбол Орынбайұлы өңірлік және республикалық деңгейдегі өнер байқауларына қатысып, бірнеше марапаттарға ие болған. * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» облыстық эстрадалық әншілер байқауы — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» өнер байқауы — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шараларды ұйымдастырушы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысының тумалары]] ==Теміржол вокзалы== ===Қазақстан=== ====[[Түрксіб]]==== * [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]]) * [[Семипалатинск (станция)]] * [[Жетыген (станция)]] * [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]]) * [[Арыс-1 (станция)]] * [[Лұговой (станция)]] * [[Шымкент (станция)]] * [[Сары-Агач (станция)]] ====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]==== * [[Туркестан (станция)]] * [[Қызылорда (станция)]] * [[Қандыағаш (станция)]] ====Түркменбашы — Ташкент темір жолы==== * [[Жетісай (станция)]] * [[Маусымдық көші-қон]] ===Ресей=== * [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]]) * [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]]) * [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]]) * [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]]) ===Өзбекстан=== * [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]]) ===Қытай Республикасы (Тайвань)=== * [[Тайбэй (станция)]] * [[Каосюн (станция)]] ===Қытай=== * [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]]) * [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]]) * [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]]) ===Қырғызстан=== * [[Бішкек I]] * [[Бішкек II]] ===Жапония=== * [[Токио (станция)]] * [[Шинджуку (станция)]] * [[Шибуя (станция)]] * [[Саппоро (станция)]] * [[Осака (станция)]] ==Музыка== * [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]]) * [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]]) * [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]]) * [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]]) * [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]]) * [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]]) * [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]]) * [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]]) * [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]]) * [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]]) * [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]]) * [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]]) * [[Ой, при лужку, при лужке]]^{[[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]} ==Футболшылар== *[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]]) *[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]]) *[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]]) *[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]]) *[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]]) *[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]]) *[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]]) *[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]]) *[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]]) *[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]]) *[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]]) *[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]]) *[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]]) *[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]]) *[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]]) *[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]]) *[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]]) *[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]]) *[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]]) *[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]]) *[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]]) *[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]]) *[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]]) *[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]]) *[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]]) *[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]]) *[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]]) *[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]]) *[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]]) *[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]]) *[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]]) *[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]]) *[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]]) *[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]]) *[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]]) *[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]]) *[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]]) *[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]]) *[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]]) *[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]]) *[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]]) *[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]]) *[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]]) *[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]]) *[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]]) *[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]]) *[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]]) *[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]]) *[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]]) *[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]]) *[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]]) *[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]]) *[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]]) *[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]]) *[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]]) *[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]]) *[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]]) *[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]]) *[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]]) *[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]]) *[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]]) *[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]]) *[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]]) *[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]]) *[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]]) *[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]]) *[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]]) *[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]]) *[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]]) *[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]]) *[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]]) *[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]]) *[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]]) *[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]]) *[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]]) *[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]]) *[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]]) *[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]]) *[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]]) *[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]]) *[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]]) *[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]]) *[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]]) *[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]]) *[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]]) *[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]]) == Компьютерлік ойындар == * [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]]) * [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]]) * [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]]) * [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]]) * [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]]) * [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]]) * [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]]) * [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]]) * [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]]) * [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]]) * [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]]) * [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]]) * [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]]) * [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]]) * [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]]) * [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]]) * [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]]) * [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]]) * [[Pong]] ([[:en:Pong|en]]) * [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]]) * [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]]) * [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]]) * [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]]) * [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]]) * [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]]) === Компьютерлік ойындар сериясы === * [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]]) * [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]]) * [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]]) * [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]]) * [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]]) * [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]]) * [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]]) * [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]]) * [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]]) === Компьютерлік ойындар жасаушы === * [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]]) * [[Activision]] ([[:en:Activision|en]]) * [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]]) * [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]]) * [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]]) * [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]]) * [[Konami]] ([[:en:Konami|en]]) * [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]]) * [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]]) * [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]]) '''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.''' * [[:en:Air China]] - [[Air China]] * [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]] * [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/ * [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]] * [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]] * [[:en:Dani Rodrik]] - [[Дэни Родрик]] * [[:en:Dumitru Găleșanu]] - [[Думитру Гәлешану]] * [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]] * [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]] * [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]] * [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]] * [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]] * [[:en:Tianjin Airlines]] - [[Tianjin Airlines]] * [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]] * [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]] * [[:en:Vrahovice]] - [[Враговице]] * [[:pt:Nadia Pariss]] - [[Надя Парисс]] * [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]] * [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]] * [[:en:Yui Ogura]] * [[:en:Haruka Yoshimura]] ==Тағы қараңыз== *[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]] *[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]] * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) pw38ewc1kzk3cf6uwmvoozwq36p3yfw 3617294 3617293 2026-06-14T01:48:49Z Орынбай Бекбол Орынбайұлы 182476 /* */ 3617294 wikitext text/x-wiki {{шаблон | имя = Бекбол Орынбайұлы | полное имя = Орынбай Бекбол Орынбайұлы | дата рождения = 19 қаңтар 2000 | место рождения = Түркістан облысы, Отырар ауданы, Шәуілдір ауылы | национальность = қазақ | профессия = әнші, композитор, ән авторы | годы активности = 2021 — Қазіргі уақыт | образование = Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университері }} '''Бекбол Орынбайұлы''' (19 қаңтар 2000 жыл, Шәуілдір ауылы, Түркістан облысы, Қазақстан) — қазақстандық әнші, композитор және ән авторы. Ол авторлық әндерімен және өңірлік мәдени іс-шараларға белсенді қатысуымен танымал. == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Балалық шағынан бастап музыкаға қызығушылық танытып, өнер жолына ерте бет бұрған. Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шаралар ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — заманауи қазақ эстрадасы бағытында ән орындайтын жас орындаушы әрі композитор. Оның авторлық әндері тыңдарман арасында танымал бола бастады. Негізгі шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Әнші * Композитор * Ән авторы * Мәдени іс-шара ұйымдастырушы == Жетістіктері == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» номинациясы<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] == Өмірбаяны == Орынбай Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен және мәдени іс-шараларды ұйымдастырумен айналысады.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шара ұйымдастырушысы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — әнші, композитор және ән авторы. Оның шығармалары қатарында: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Марапаттары == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Орта білімін аяқтағаннан кейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шараларды ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — жас әнші әрі композитор. Ол бірнеше авторлық әндердің авторы және орындаушысы ретінде танылған. Оның танымал шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Жетістіктері == Бекбол Орынбайұлы өңірлік және республикалық деңгейдегі өнер байқауларына қатысып, бірнеше марапаттарға ие болған. * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» облыстық эстрадалық әншілер байқауы — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» өнер байқауы — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шараларды ұйымдастырушы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысының тумалары]] ==Теміржол вокзалы== ===Қазақстан=== ====[[Түрксіб]]==== * [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]]) * [[Семипалатинск (станция)]] * [[Жетыген (станция)]] * [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]]) * [[Арыс-1 (станция)]] * [[Лұговой (станция)]] * [[Шымкент (станция)]] * [[Сары-Агач (станция)]] ====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]==== * [[Туркестан (станция)]] * [[Қызылорда (станция)]] * [[Қандыағаш (станция)]] ====Түркменбашы — Ташкент темір жолы==== * [[Жетісай (станция)]] * [[Маусымдық көші-қон]] ===Ресей=== * [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]]) * [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]]) * [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]]) * [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]]) ===Өзбекстан=== * [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]]) ===Қытай Республикасы (Тайвань)=== * [[Тайбэй (станция)]] * [[Каосюн (станция)]] ===Қытай=== * [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]]) * [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]]) * [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]]) ===Қырғызстан=== * [[Бішкек I]] * [[Бішкек II]] ===Жапония=== * [[Токио (станция)]] * [[Шинджуку (станция)]] * [[Шибуя (станция)]] * [[Саппоро (станция)]] * [[Осака (станция)]] ==Музыка== * [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]]) * [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]]) * [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]]) * [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]]) * [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]]) * [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]]) * [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]]) * [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]]) * [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]]) * [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]]) * [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]]) * [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]]) * [[Ой, при лужку, при лужке]]^{[[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]} ==Футболшылар== *[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]]) *[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]]) *[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]]) *[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]]) *[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]]) *[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]]) *[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]]) *[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]]) *[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]]) *[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]]) *[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]]) *[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]]) *[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]]) *[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]]) *[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]]) *[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]]) *[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]]) *[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]]) *[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]]) *[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]]) *[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]]) *[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]]) *[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]]) *[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]]) *[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]]) *[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]]) *[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]]) *[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]]) *[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]]) *[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]]) *[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]]) *[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]]) *[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]]) *[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]]) *[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]]) *[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]]) *[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]]) *[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]]) *[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]]) *[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]]) *[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]]) *[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]]) *[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]]) *[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]]) *[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]]) *[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]]) *[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]]) *[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]]) *[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]]) *[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]]) *[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]]) *[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]]) *[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]]) *[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]]) *[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]]) *[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]]) *[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]]) *[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]]) *[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]]) *[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]]) *[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]]) *[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]]) *[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]]) *[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]]) *[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]]) *[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]]) *[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]]) *[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]]) *[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]]) *[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]]) *[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]]) *[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]]) *[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]]) *[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]]) *[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]]) *[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]]) *[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]]) *[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]]) *[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]]) *[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]]) *[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]]) *[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]]) *[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]]) *[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]]) *[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]]) *[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]]) == Компьютерлік ойындар == * [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]]) * [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]]) * [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]]) * [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]]) * [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]]) * [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]]) * [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]]) * [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]]) * [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]]) * [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]]) * [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]]) * [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]]) * [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]]) * [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]]) * [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]]) * [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]]) * [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]]) * [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]]) * [[Pong]] ([[:en:Pong|en]]) * [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]]) * [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]]) * [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]]) * [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]]) * [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]]) * [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]]) === Компьютерлік ойындар сериясы === * [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]]) * [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]]) * [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]]) * [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]]) * [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]]) * [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]]) * [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]]) * [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]]) * [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]]) === Компьютерлік ойындар жасаушы === * [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]]) * [[Activision]] ([[:en:Activision|en]]) * [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]]) * [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]]) * [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]]) * [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]]) * [[Konami]] ([[:en:Konami|en]]) * [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]]) * [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]]) * [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]]) '''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.''' * [[:en:Air China]] - [[Air China]] * [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]] * [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/ * [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]] * [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]] * [[:en:Dani Rodrik]] - [[Дэни Родрик]] * [[:en:Dumitru Găleșanu]] - [[Думитру Гәлешану]] * [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]] * [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]] * [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]] * [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]] * [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]] * [[:en:Tianjin Airlines]] - [[Tianjin Airlines]] * [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]] * [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]] * [[:en:Vrahovice]] - [[Враговице]] * [[:pt:Nadia Pariss]] - [[Надя Парисс]] * [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]] * [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]] * [[:en:Yui Ogura]] * [[:en:Haruka Yoshimura]] ==Тағы қараңыз== *[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]] *[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]] * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) 3p33nf9388qn8np972vbhl2gaxmxpu8 3617295 3617294 2026-06-14T01:49:10Z Орынбай Бекбол Орынбайұлы 182476 /* */ 3617295 wikitext text/x-wiki '''Бекбол Орынбайұлы''' (19 қаңтар 2000 жыл, Шәуілдір ауылы, Түркістан облысы, Қазақстан) — қазақстандық әнші, композитор және ән авторы. Ол авторлық әндерімен және өңірлік мәдени іс-шараларға белсенді қатысуымен танымал. == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Балалық шағынан бастап музыкаға қызығушылық танытып, өнер жолына ерте бет бұрған. Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шаралар ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — заманауи қазақ эстрадасы бағытында ән орындайтын жас орындаушы әрі композитор. Оның авторлық әндері тыңдарман арасында танымал бола бастады. Негізгі шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Әнші * Композитор * Ән авторы * Мәдени іс-шара ұйымдастырушы == Жетістіктері == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» номинациясы<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] == Өмірбаяны == Орынбай Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен және мәдени іс-шараларды ұйымдастырумен айналысады.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шара ұйымдастырушысы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — әнші, композитор және ән авторы. Оның шығармалары қатарында: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Марапаттары == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Орта білімін аяқтағаннан кейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шараларды ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — жас әнші әрі композитор. Ол бірнеше авторлық әндердің авторы және орындаушысы ретінде танылған. Оның танымал шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Жетістіктері == Бекбол Орынбайұлы өңірлік және республикалық деңгейдегі өнер байқауларына қатысып, бірнеше марапаттарға ие болған. * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» облыстық эстрадалық әншілер байқауы — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» өнер байқауы — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шараларды ұйымдастырушы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысының тумалары]] ==Теміржол вокзалы== ===Қазақстан=== ====[[Түрксіб]]==== * [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]]) * [[Семипалатинск (станция)]] * [[Жетыген (станция)]] * [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]]) * [[Арыс-1 (станция)]] * [[Лұговой (станция)]] * [[Шымкент (станция)]] * [[Сары-Агач (станция)]] ====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]==== * [[Туркестан (станция)]] * [[Қызылорда (станция)]] * [[Қандыағаш (станция)]] ====Түркменбашы — Ташкент темір жолы==== * [[Жетісай (станция)]] * [[Маусымдық көші-қон]] ===Ресей=== * [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]]) * [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]]) * [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]]) * [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]]) ===Өзбекстан=== * [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]]) ===Қытай Республикасы (Тайвань)=== * [[Тайбэй (станция)]] * [[Каосюн (станция)]] ===Қытай=== * [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]]) * [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]]) * [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]]) ===Қырғызстан=== * [[Бішкек I]] * [[Бішкек II]] ===Жапония=== * [[Токио (станция)]] * [[Шинджуку (станция)]] * [[Шибуя (станция)]] * [[Саппоро (станция)]] * [[Осака (станция)]] ==Музыка== * [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]]) * [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]]) * [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]]) * [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]]) * [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]]) * [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]]) * [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]]) * [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]]) * [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]]) * [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]]) * [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]]) * [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]]) * [[Ой, при лужку, при лужке]]^{[[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]} ==Футболшылар== *[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]]) *[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]]) *[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]]) *[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]]) *[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]]) *[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]]) *[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]]) *[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]]) *[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]]) *[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]]) *[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]]) *[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]]) *[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]]) *[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]]) *[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]]) *[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]]) *[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]]) *[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]]) *[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]]) *[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]]) *[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]]) *[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]]) *[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]]) *[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]]) *[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]]) *[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]]) *[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]]) *[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]]) *[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]]) *[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]]) *[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]]) *[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]]) *[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]]) *[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]]) *[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]]) *[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]]) *[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]]) *[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]]) *[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]]) *[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]]) *[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]]) *[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]]) *[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]]) *[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]]) *[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]]) *[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]]) *[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]]) *[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]]) *[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]]) *[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]]) *[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]]) *[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]]) *[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]]) *[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]]) *[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]]) *[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]]) *[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]]) *[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]]) *[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]]) *[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]]) *[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]]) *[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]]) *[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]]) *[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]]) *[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]]) *[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]]) *[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]]) *[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]]) *[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]]) *[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]]) *[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]]) *[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]]) *[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]]) *[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]]) *[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]]) *[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]]) *[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]]) *[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]]) *[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]]) *[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]]) *[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]]) *[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]]) *[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]]) *[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]]) *[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]]) *[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]]) == Компьютерлік ойындар == * [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]]) * [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]]) * [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]]) * [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]]) * [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]]) * [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]]) * [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]]) * [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]]) * [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]]) * [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]]) * [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]]) * [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]]) * [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]]) * [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]]) * [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]]) * [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]]) * [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]]) * [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]]) * [[Pong]] ([[:en:Pong|en]]) * [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]]) * [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]]) * [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]]) * [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]]) * [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]]) * [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]]) === Компьютерлік ойындар сериясы === * [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]]) * [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]]) * [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]]) * [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]]) * [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]]) * [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]]) * [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]]) * [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]]) * [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]]) === Компьютерлік ойындар жасаушы === * [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]]) * [[Activision]] ([[:en:Activision|en]]) * [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]]) * [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]]) * [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]]) * [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]]) * [[Konami]] ([[:en:Konami|en]]) * [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]]) * [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]]) * [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]]) '''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.''' * [[:en:Air China]] - [[Air China]] * [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]] * [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/ * [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]] * [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]] * [[:en:Dani Rodrik]] - [[Дэни Родрик]] * [[:en:Dumitru Găleșanu]] - [[Думитру Гәлешану]] * [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]] * [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]] * [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]] * [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]] * [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]] * [[:en:Tianjin Airlines]] - [[Tianjin Airlines]] * [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]] * [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]] * [[:en:Vrahovice]] - [[Враговице]] * [[:pt:Nadia Pariss]] - [[Надя Парисс]] * [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]] * [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]] * [[:en:Yui Ogura]] * [[:en:Haruka Yoshimura]] ==Тағы қараңыз== *[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]] *[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]] * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) kjn2y0gm5tghkndxldz5888i9qi930m 3617301 3617295 2026-06-14T02:22:19Z Орынбай Бекбол Орынбайұлы 182476 /* */ 3617301 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Бекбол Орынбайұлы |Шынайы есімі = Орынбай Бекбол Орынбайұлы |Фон = singer |Туған күні = 19 қаңтар 2000 |Туған жері = Шәуілдір ауылы, Отырар ауданы, Түркістан облысы, Қазақстан |Белсенділік жылдары = 2021 — қазіргі уақыт |Мемлекет = Қазақстан |Мамандықтары = әнші, композитор, ән авторы, мәдени іс-шара ұйымдастырушы |Жанрлары = эстрада, поп |Марапаттары = «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» (III орын); «Мырзашөл жұлдыздары – 2023»; «InzhuStars» (Бас жүлде) }} '''Бекбол Орынбайұлы''' (19 қаңтар 2000 жыл, Шәуілдір ауылы, Отырар ауданы, Түркістан облысы, Қазақстан) — қазақстандық әнші, композитор және ән авторы. Ол авторлық әндерімен және өңірлік мәдени-өнер жобаларына белсенді қатысуымен танымал. == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданы Шәуілдір ауылында дүниеге келген. Балалық шағынан бастап музыкаға ерекше қызығушылық танытып, шығармашылық қабілетін ерте жастан дамытқан. Орта білімін аяқтағаннан кейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде жоғары білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шараларды ұйымдастыру және сахналық өнер бағытында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — заманауи қазақ эстрадасы бағытында ән орындайтын және авторлық әндер жазатын жас орындаушы. Оның танымал әндеріне төмендегілер жатады: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> Бұл шығармалары арқылы ол жас тыңдарман арасында танымалдыққа ие бола бастады. == Қызметі == Бекбол Орынбайұлы мәдени және шығармашылық салаларда белсенді жұмыс атқарады. Ол концерттік және мәдени іс-шараларды ұйымдастыруға қатысып, өңірлік өнердің дамуына үлес қосып келеді. == Жетістіктері == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» облыстық байқауы — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» өнер байқауы — «Ең жас әнші» арнайы номинациясы<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» шығармашылық байқауы — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] [[Санат:Қазақ музыканттары]] == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Балалық шағынан бастап музыкаға қызығушылық танытып, өнер жолына ерте бет бұрған. Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шаралар ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — заманауи қазақ эстрадасы бағытында ән орындайтын жас орындаушы әрі композитор. Оның авторлық әндері тыңдарман арасында танымал бола бастады. Негізгі шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Әнші * Композитор * Ән авторы * Мәдени іс-шара ұйымдастырушы == Жетістіктері == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» номинациясы<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] == Өмірбаяны == Орынбай Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен және мәдени іс-шараларды ұйымдастырумен айналысады.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шара ұйымдастырушысы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — әнші, композитор және ән авторы. Оның шығармалары қатарында: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Марапаттары == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Орта білімін аяқтағаннан кейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шараларды ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — жас әнші әрі композитор. Ол бірнеше авторлық әндердің авторы және орындаушысы ретінде танылған. Оның танымал шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Жетістіктері == Бекбол Орынбайұлы өңірлік және республикалық деңгейдегі өнер байқауларына қатысып, бірнеше марапаттарға ие болған. * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» облыстық эстрадалық әншілер байқауы — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» өнер байқауы — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шараларды ұйымдастырушы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысының тумалары]] ==Теміржол вокзалы== ===Қазақстан=== ====[[Түрксіб]]==== * [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]]) * [[Семипалатинск (станция)]] * [[Жетыген (станция)]] * [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]]) * [[Арыс-1 (станция)]] * [[Лұговой (станция)]] * [[Шымкент (станция)]] * [[Сары-Агач (станция)]] ====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]==== * [[Туркестан (станция)]] * [[Қызылорда (станция)]] * [[Қандыағаш (станция)]] ====Түркменбашы — Ташкент темір жолы==== * [[Жетісай (станция)]] * [[Маусымдық көші-қон]] ===Ресей=== * [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]]) * [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]]) * [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]]) * [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]]) ===Өзбекстан=== * [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]]) ===Қытай Республикасы (Тайвань)=== * [[Тайбэй (станция)]] * [[Каосюн (станция)]] ===Қытай=== * [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]]) * [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]]) * [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]]) ===Қырғызстан=== * [[Бішкек I]] * [[Бішкек II]] ===Жапония=== * [[Токио (станция)]] * [[Шинджуку (станция)]] * [[Шибуя (станция)]] * [[Саппоро (станция)]] * [[Осака (станция)]] ==Музыка== * [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]]) * [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]]) * [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]]) * [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]]) * [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]]) * [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]]) * [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]]) * [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]]) * [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]]) * [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]]) * [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]]) * [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]]) * [[Ой, при лужку, при лужке]]^{[[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]} ==Футболшылар== *[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]]) *[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]]) *[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]]) *[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]]) *[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]]) *[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]]) *[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]]) *[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]]) *[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]]) *[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]]) *[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]]) *[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]]) *[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]]) *[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]]) *[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]]) *[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]]) *[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]]) *[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]]) *[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]]) *[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]]) *[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]]) *[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]]) *[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]]) *[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]]) *[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]]) *[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]]) *[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]]) *[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]]) *[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]]) *[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]]) *[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]]) *[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]]) *[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]]) *[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]]) *[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]]) *[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]]) *[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]]) *[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]]) *[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]]) *[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]]) *[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]]) *[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]]) *[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]]) *[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]]) *[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]]) *[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]]) *[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]]) *[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]]) *[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]]) *[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]]) *[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]]) *[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]]) *[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]]) *[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]]) *[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]]) *[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]]) *[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]]) *[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]]) *[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]]) *[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]]) *[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]]) *[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]]) *[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]]) *[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]]) *[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]]) *[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]]) *[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]]) *[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]]) *[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]]) *[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]]) *[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]]) *[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]]) *[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]]) *[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]]) *[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]]) *[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]]) *[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]]) *[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]]) *[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]]) *[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]]) *[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]]) *[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]]) *[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]]) *[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]]) *[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]]) *[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]]) == Компьютерлік ойындар == * [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]]) * [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]]) * [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]]) * [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]]) * [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]]) * [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]]) * [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]]) * [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]]) * [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]]) * [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]]) * [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]]) * [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]]) * [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]]) * [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]]) * [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]]) * [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]]) * [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]]) * [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]]) * [[Pong]] ([[:en:Pong|en]]) * [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]]) * [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]]) * [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]]) * [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]]) * [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]]) * [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]]) === Компьютерлік ойындар сериясы === * [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]]) * [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]]) * [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]]) * [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]]) * [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]]) * [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]]) * [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]]) * [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]]) * [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]]) === Компьютерлік ойындар жасаушы === * [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]]) * [[Activision]] ([[:en:Activision|en]]) * [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]]) * [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]]) * [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]]) * [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]]) * [[Konami]] ([[:en:Konami|en]]) * [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]]) * [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]]) * [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]]) '''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.''' * [[:en:Air China]] - [[Air China]] * [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]] * [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/ * [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]] * [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]] * [[:en:Dani Rodrik]] - [[Дэни Родрик]] * [[:en:Dumitru Găleșanu]] - [[Думитру Гәлешану]] * [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]] * [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]] * [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]] * [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]] * [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]] * [[:en:Tianjin Airlines]] - [[Tianjin Airlines]] * [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]] * [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]] * [[:en:Vrahovice]] - [[Враговице]] * [[:pt:Nadia Pariss]] - [[Надя Парисс]] * [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]] * [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]] * [[:en:Yui Ogura]] * [[:en:Haruka Yoshimura]] ==Тағы қараңыз== *[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]] *[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]] * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) s4v0n29rjx04c8vjc4osks7xiykgeln 3617302 3617301 2026-06-14T02:28:08Z Орынбай Бекбол Орынбайұлы 182476 Теміржолшы деген мағаг қатысы жоқ сосые өшірдім 3617302 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Бекбол Орынбайұлы |Шынайы есімі = Орынбай Бекбол Орынбайұлы |Фон = singer |Туған күні = 19 қаңтар 2000 |Туған жері = Шәуілдір ауылы, Отырар ауданы, Түркістан облысы, Қазақстан |Белсенділік жылдары = 2021 — қазіргі уақыт |Мемлекет = Қазақстан |Мамандықтары = әнші, композитор, ән авторы, мәдени іс-шара ұйымдастырушы |Жанрлары = эстрада, поп |Марапаттары = «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» (III орын); «Мырзашөл жұлдыздары – 2023»; «InzhuStars» (Бас жүлде) }} '''Бекбол Орынбайұлы''' (19 қаңтар 2000 жыл, Шәуілдір ауылы, Отырар ауданы, Түркістан облысы, Қазақстан) — қазақстандық әнші, композитор және ән авторы. Ол авторлық әндерімен және өңірлік мәдени-өнер жобаларына белсенді қатысуымен танымал. == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданы Шәуілдір ауылында дүниеге келген. Балалық шағынан бастап музыкаға ерекше қызығушылық танытып, шығармашылық қабілетін ерте жастан дамытқан. Орта білімін аяқтағаннан кейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде жоғары білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шараларды ұйымдастыру және сахналық өнер бағытында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — заманауи қазақ эстрадасы бағытында ән орындайтын және авторлық әндер жазатын жас орындаушы. Оның танымал әндеріне төмендегілер жатады: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> Бұл шығармалары арқылы ол жас тыңдарман арасында танымалдыққа ие бола бастады. == Қызметі == Бекбол Орынбайұлы мәдени және шығармашылық салаларда белсенді жұмыс атқарады. Ол концерттік және мәдени іс-шараларды ұйымдастыруға қатысып, өңірлік өнердің дамуына үлес қосып келеді. == Жетістіктері == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» облыстық байқауы — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» өнер байқауы — «Ең жас әнші» арнайы номинациясы<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» шығармашылық байқауы — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] [[Санат:Қазақ музыканттары]] == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Балалық шағынан бастап музыкаға қызығушылық танытып, өнер жолына ерте бет бұрған. Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шаралар ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — заманауи қазақ эстрадасы бағытында ән орындайтын жас орындаушы әрі композитор. Оның авторлық әндері тыңдарман арасында танымал бола бастады. Негізгі шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Әнші * Композитор * Ән авторы * Мәдени іс-шара ұйымдастырушы == Жетістіктері == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» номинациясы<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] == Өмірбаяны == Орынбай Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен және мәдени іс-шараларды ұйымдастырумен айналысады.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шара ұйымдастырушысы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — әнші, композитор және ән авторы. Оның шығармалары қатарында: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Марапаттары == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> Орта білімін аяқтағаннан кейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шараларды ұйымдастыру саласында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — жас әнші әрі композитор. Ол бірнеше авторлық әндердің авторы және орындаушысы ретінде танылған. Оның танымал шығармалары: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> == Жетістіктері == Бекбол Орынбайұлы өңірлік және республикалық деңгейдегі өнер байқауларына қатысып, бірнеше марапаттарға ие болған. * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» облыстық эстрадалық әншілер байқауы — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» — «Ең жас әнші» арнайы жүлдесі<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» өнер байқауы — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Қызметі == * Мәдени іс-шараларды ұйымдастырушы * Әнші * Композитор * Ән авторы == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысының тумалары]] g7pswo2b3kkkyhkwfac7jzj34o94tpl 3617303 3617302 2026-06-14T02:29:48Z Орынбай Бекбол Орынбайұлы 182476 Артық қосылған нәрсені өшірдім 3617303 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Бекбол Орынбайұлы |Шынайы есімі = Орынбай Бекбол Орынбайұлы |Фон = singer |Туған күні = 19 қаңтар 2000 |Туған жері = Шәуілдір ауылы, Отырар ауданы, Түркістан облысы, Қазақстан |Белсенділік жылдары = 2021 — қазіргі уақыт |Мемлекет = Қазақстан |Мамандықтары = әнші, композитор, ән авторы, мәдени іс-шара ұйымдастырушы |Жанрлары = эстрада, поп |Марапаттары = «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» (III орын); «Мырзашөл жұлдыздары – 2023»; «InzhuStars» (Бас жүлде) }} '''Бекбол Орынбайұлы''' (19 қаңтар 2000 жыл, Шәуілдір ауылы, Отырар ауданы, Түркістан облысы, Қазақстан) — қазақстандық әнші, композитор және ән авторы. Ол авторлық әндерімен және өңірлік мәдени-өнер жобаларына белсенді қатысуымен танымал. == Өмірбаяны == Бекбол Орынбайұлы 2000 жылғы 19 қаңтарда Түркістан облысы Отырар ауданы Шәуілдір ауылында дүниеге келген. Балалық шағынан бастап музыкаға ерекше қызығушылық танытып, шығармашылық қабілетін ерте жастан дамытқан. Орта білімін аяқтағаннан кейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде жоғары білім алған.<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы материал |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> 2021 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысып, мәдени іс-шараларды ұйымдастыру және сахналық өнер бағытында еңбек етіп келеді.<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Бекбол Орынбайұлы туралы жарияланым |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Шығармашылығы == Бекбол Орынбайұлы — заманауи қазақ эстрадасы бағытында ән орындайтын және авторлық әндер жазатын жас орындаушы. Оның танымал әндеріне төмендегілер жатады: * «Birge» * «Кіттай қыз» * «Махаббат болмады ма?» * «Қонақ болып келші жүрекке» * «Құдаша қыз»<ref>{{cite web |url=https://music.yandex.kz/album/26949288 |title=Музыкалық шығармалар |website=Яндекс Музыка |access-date=2026-06-14}}</ref> Бұл шығармалары арқылы ол жас тыңдарман арасында танымалдыққа ие бола бастады. == Қызметі == Бекбол Орынбайұлы мәдени және шығармашылық салаларда белсенді жұмыс атқарады. Ол концерттік және мәдени іс-шараларды ұйымдастыруға қатысып, өңірлік өнердің дамуына үлес қосып келеді. == Жетістіктері == * «Жас-толқын – Ұлы дала үні 2019» облыстық байқауы — III орын<ref>{{cite web |url=https://kz.otyrar.kz/2019/01/otyrarda-zhas-tolqyn-uly-dala-uni-2019-estrada-anshileri-bajqauy-bastaldy/ |title=Байқау туралы ақпарат |website=Otyrar.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «Мырзашөл жұлдыздары – 2023» өнер байқауы — «Ең жас әнші» арнайы номинациясы<ref>{{cite web |url=https://basmedia.kz/?p=12056 |title=Марапат туралы ақпарат |website=Basmedia.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> * «InzhuStars» шығармашылық байқауы — Бас жүлде<ref>{{cite web |url=https://4tagan.kz/archives/23735 |title=Байқау туралы ақпарат |website=4tagan.kz |access-date=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == <references /> [[Санат:2000 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақ композиторлары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] [[Санат:Қазақ музыканттары]] 29gdhyvcev646ebmvhxlufowip4nfru 3617329 3617303 2026-06-14T04:48:33Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Орынбай Бекбол Орынбайұлы|Орынбай Бекбол Орынбайұлы]] ([[User talk:Орынбай Бекбол Орынбайұлы|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3588853 wikitext text/x-wiki '''Қазақша Уикипедияда жазылсын деп тілейтін мақала атауларын осы бетке жазыңыздар. Мақала атаулары алфавиттік ретте орналасуы тиіс.''' ==Теміржол вокзалы== ===Қазақстан=== ====[[Түрксіб]]==== * [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]]) * [[Семипалатинск (станция)]] * [[Жетыген (станция)]] * [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]]) * [[Арыс-1 (станция)]] * [[Лұговой (станция)]] * [[Шымкент (станция)]] * [[Сары-Агач (станция)]] ====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]==== * [[Туркестан (станция)]] * [[Қызылорда (станция)]] * [[Қандыағаш (станция)]] ====Түркменбашы — Ташкент темір жолы==== * [[Жетісай (станция)]] * [[Маусымдық көші-қон]] ===Ресей=== * [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]]) * [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]]) * [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]]) * [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]]) ===Өзбекстан=== * [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]]) ===Қытай Республикасы (Тайвань)=== * [[Тайбэй (станция)]] * [[Каосюн (станция)]] ===Қытай=== * [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]]) * [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]]) * [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]]) ===Қырғызстан=== * [[Бішкек I]] * [[Бішкек II]] ===Жапония=== * [[Токио (станция)]] * [[Шинджуку (станция)]] * [[Шибуя (станция)]] * [[Саппоро (станция)]] * [[Осака (станция)]] ==Музыка== * [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]]) * [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]]) * [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]]) * [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]]) * [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]]) * [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]]) * [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]]) * [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]]) * [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]]) * [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]]) * [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]]) * [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]]) * [[Ой, при лужку, при лужке]]^{[[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]} ==Футболшылар== *[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]]) *[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]]) *[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]]) *[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]]) *[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]]) *[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]]) *[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]]) *[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]]) *[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]]) *[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]]) *[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]]) *[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]]) *[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]]) *[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]]) *[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]]) *[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]]) *[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]]) *[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]]) *[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]]) *[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]]) *[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]]) *[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]]) *[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]]) *[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]]) *[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]]) *[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]]) *[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]]) *[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]]) *[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]]) *[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]]) *[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]]) *[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]]) *[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]]) *[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]]) *[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]]) *[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]]) *[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]]) *[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]]) *[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]]) *[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]]) *[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]]) *[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]]) *[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]]) *[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]]) *[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]]) *[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]]) *[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]]) *[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]]) *[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]]) *[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]]) *[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]]) *[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]]) *[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]]) *[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]]) *[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]]) *[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]]) *[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]]) *[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]]) *[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]]) *[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]]) *[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]]) *[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]]) *[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]]) *[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]]) *[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]]) *[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]]) *[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]]) *[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]]) *[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]]) *[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]]) *[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]]) *[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]]) *[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]]) *[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]]) *[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]]) *[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]]) *[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]]) *[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]]) *[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]]) *[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]]) *[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]]) *[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]]) *[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]]) *[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]]) *[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]]) *[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]]) == Компьютерлік ойындар == * [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]]) * [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]]) * [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]]) * [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]]) * [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]]) * [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]]) * [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]]) * [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]]) * [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]]) * [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]]) * [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]]) * [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]]) * [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]]) * [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]]) * [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]]) * [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]]) * [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]]) * [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]]) * [[Pong]] ([[:en:Pong|en]]) * [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]]) * [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]]) * [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]]) * [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]]) * [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]]) * [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]]) === Компьютерлік ойындар сериясы === * [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]]) * [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]]) * [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]]) * [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]]) * [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]]) * [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]]) * [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]]) * [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]]) * [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]]) === Компьютерлік ойындар жасаушы === * [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]]) * [[Activision]] ([[:en:Activision|en]]) * [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]]) * [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]]) * [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]]) * [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]]) * [[Konami]] ([[:en:Konami|en]]) * [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]]) * [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]]) * [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]]) '''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.''' * [[:en:Air China]] - [[Air China]] * [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]] * [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/ * [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]] * [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]] * [[:en:Dani Rodrik]] - [[Дэни Родрик]] * [[:en:Dumitru Găleșanu]] - [[Думитру Гәлешану]] * [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]] * [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]] * [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]] * [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]] * [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]] * [[:en:Tianjin Airlines]] - [[Tianjin Airlines]] * [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]] * [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]] * [[:en:Vrahovice]] - [[Враговице]] * [[:pt:Nadia Pariss]] - [[Надя Парисс]] * [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]] * [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]] * [[:en:Yui Ogura]] * [[:en:Haruka Yoshimura]] ==Тағы қараңыз== *[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]] *[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]] * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) 64mogzlo5bwwruqewmtauj9wkt0sqv4 4 491233 3617409 3616924 2026-06-14T09:00:19Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3617409 wikitext text/x-wiki {{ambox |type = notice |text = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. <br /> <small>Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&uselang=kk X!'s Tools]-тан алынған.</small> }} {{StatInfo}} == Шартты белгілер == [[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген. {| class="wikitable" |+ Админ әрекеттері |- | Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары || |- | Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары || |- | Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері |- | Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері |- | [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы |- |} == Тізім == <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --> {|class="wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader" style="text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff" |- !<div style="background-color:#ffffff">#</div>||<div style="background-color:#ffffff">Админ аты</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]] |- |align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35292]||623||26||18||263||28||3||34153||8||0||170||0||0||0||0 |- |align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28569]||275||6||9||1307||42||7||26221||22||7||300||21||7||328||17 |- |align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0 |- |align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0 |- |align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0 |- |align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2701]||271||7||6||346||8||14||2038||0||4||7||0||0||0||0 |- |align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0 |- |align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0 |- |align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1177]||37||0||0||11||17||0||1101||0||0||11||0||0||0||0 |- |align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0 |- |align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1 |- |align=center|17||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 829]||116||89||10||13||13||2||560||0||0||22||3||0||1||0 |- |align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0 |- |align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0 |- |align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 460]||1||0||0||16||3||2||418||1||0||13||6||0||0||0 |- |align=center|22||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 376]||15||0||7||23||4||1||311||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0 |- |align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0 |- |align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|26||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0 |- |align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --> {{clear}} == Администраторлардың_нақты_белсенділіктері == Белсенділіктердің түспен белгіленуі: * <span style="background-color:#00ff33">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180]) * <span style="background-color:#00ccff">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180]) * <span style="background-color:#ff3300">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360<]) {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]] hwe8zvmrjkj8txup4d3zwolqoyxh365 4 492279 3616958 3616389 2026-06-13T12:01:09Z Jembot 36112 Bot: Рейтингті жаңарту 3616958 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:2271}}]] || {{Permissions|1nter pares}} |- | 2 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1735}}]] || {{Permissions|Мағыпар}} |- | 3 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:1096}}]] || {{Permissions|Sagzhan}} |- | 4 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:569}}]] || {{Permissions|Орел Карл}} |- | 5 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Nurken}} |- | 6 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:214}}]] || {{Permissions|Kasymov}} |- | 7 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:202}}]] || {{Permissions|Aldogarov}} |- | 8 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:180}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 9 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:170}}]] || {{Permissions|ShadZ01}} |- | 10 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}} |- | 11 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 12 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} |- | 13 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:150}}]] || {{Permissions|Casserium}} |- | 14 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:136}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}} |- | 15 || [[User:Салиха|Салиха]] || [[Special:Contributions/Салиха|{{formatnum:130}}]] || {{Permissions|Салиха}} |- | 16 || [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] || [[Special:Contributions/TalgatSnow|{{formatnum:128}}]] || {{Permissions|TalgatSnow}} |- | 17 || [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] || [[Special:Contributions/Rasulbek Adil|{{formatnum:123}}]] || {{Permissions|Rasulbek Adil}} |- | 18 || [[User:Madi Dos|Madi Dos]] || [[Special:Contributions/Madi Dos|{{formatnum:114}}]] || {{Permissions|Madi Dos}} |- | 19 || [[User:Kazakhkingofprince|Kazakhkingofprince]] || [[Special:Contributions/Kazakhkingofprince|{{formatnum:98}}]] || {{Permissions|Kazakhkingofprince}} |- | 20 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:77}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}} |- | 21 || [[User:Көперхан Анаргүл|Көперхан Анаргүл]] || [[Special:Contributions/Көперхан Анаргүл|{{formatnum:70}}]] || {{Permissions|Көперхан Анаргүл}} |- | 22 || [[User:Амина Жанаковна|Амина Жанаковна]] || [[Special:Contributions/Амина Жанаковна|{{formatnum:56}}]] || {{Permissions|Амина Жанаковна}} |- | 23 || [[User:Bkozhykov|Bkozhykov]] || [[Special:Contributions/Bkozhykov|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Bkozhykov}} |- | 24 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 25 || [[User:NaziraBimakova|NaziraBimakova]] || [[Special:Contributions/NaziraBimakova|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|NaziraBimakova}} |- | 26 || [[User:Маржан 1973|Маржан 1973]] || [[Special:Contributions/Маржан 1973|{{formatnum:49}}]] || {{Permissions|Маржан 1973}} |- | 27 || [[User:Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] || [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Қызғалдақ 1986}} |- | 28 || [[User:Nurkhan|Nurkhan]] || [[Special:Contributions/Nurkhan|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|Nurkhan}} |- | 29 || [[User:Ashina|Ashina]] || [[Special:Contributions/Ashina|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Ashina}} |- | 30 || [[User:Ольга Муравьева|Ольга Муравьева]] || [[Special:Contributions/Ольга Муравьева|{{formatnum:31}}]] || {{Permissions|Ольга Муравьева}} |- | 31 || [[User:Бақтыгүл|Бақтыгүл]] || [[Special:Contributions/Бақтыгүл|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|Бақтыгүл}} |- | 32 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:26}}]] || {{Permissions|Almatrkh}} |- | 33 || [[User:Гульнар Рысбекқызы|Гульнар Рысбекқызы]] || [[Special:Contributions/Гульнар Рысбекқызы|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Гульнар Рысбекқызы}} |- | 34 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}} |- | 35 || [[User:QazPaluan|QazPaluan]] || [[Special:Contributions/QazPaluan|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|QazPaluan}} |- | 36 || [[User:Unknown Alash|Unknown Alash]] || [[Special:Contributions/Unknown Alash|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Unknown Alash}} |- | 37 || [[User:Мейіржан Ерсаинов|Мейіржан Ерсаинов]] || [[Special:Contributions/Мейіржан Ерсаинов|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Мейіржан Ерсаинов}} |- | 38 || [[User:Sudralum|Sudralum]] || [[Special:Contributions/Sudralum|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Sudralum}} |- | 39 || [[User:Coffee86|Coffee86]] || [[Special:Contributions/Coffee86|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Coffee86}} |- | 40 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 41 || [[User:Aidyn93|Aidyn93]] || [[Special:Contributions/Aidyn93|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Aidyn93}} |- | 42 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}} |- | 43 || [[User:KarlDaBuddies|KarlDaBuddies]] || [[Special:Contributions/KarlDaBuddies|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|KarlDaBuddies}} |- | 44 || [[User:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] || [[Special:Contributions/Alphy Haydar|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Alphy Haydar}} |- | 45 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 46 || [[User:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] || [[Special:Contributions/Daniyal.aidarov5|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Daniyal.aidarov5}} |- | 47 || [[User:Sleepycatinacap|Sleepycatinacap]] || [[Special:Contributions/Sleepycatinacap|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Sleepycatinacap}} |- | 48 || [[User:Nurtenge|Nurtenge]] || [[Special:Contributions/Nurtenge|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Nurtenge}} |- | 49 || [[User:Қатысушы Апельсин|Қатысушы Апельсин]] || [[Special:Contributions/Қатысушы Апельсин|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Қатысушы Апельсин}} {{/end}} 1fs2y65kbcxpr2nlszbouxxy4gtm2e2 0 497752 3617493 2200307 2026-06-14T11:26:00Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617493 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Воянь-Цюйди | Шынайы есімі = {{lang-zh|握衍朐鞮}} (Wòyán Qúdī) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 60 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 58 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Сюйлюй-Цюаньцюй]] | Избасары = [[Хуханье]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 58 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Туцитан (屠耆堂) | Әкесі = Батыс чжуки-князь (есімі белгісіз) | Анасы = | Жұбайы = Чжуанькюй яньчжи | Балалары = Есімі белгісіз ұлы (югянь-князь) | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = Ғұн азамат соғысы (б.з.д. 60–58 жж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Воянь-Цюйди''' ({{lang-zh|握衍朐鞮}}, [[пінйін]]: ''Wòyán Qúdī''; туған кездегі есімі — '''Туцитан'''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 58 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 60–58 жылдары билік еткен [[Ғұндар|ғұн]] шаньюйі. Ол [[Мөде қаған|Мөде тәңірқұтының]] тікелей ұрпағы, Ушилу шаньюйдің шөбересі болған. Сарай ішіндегі саяси топтың қолдауымен таққа отырып, рулық ақсүйектермен күрес жүргізді. Түпкілікті қолдаудан айырылып, биліктен тайдырылған соң өзіне-өзі қол жұмсаған<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 84-86.</ref>. == Шығу тегі == Туцитан Ушилу шаньюйдің шөбересі болған. Оның атасы кішкентай кезінде тақтан тыс қалып, кейіннен әкесі Батыс чжуки-князь лауазымына ие болады. Туцитан бұл титулды әкесінен мұраға алды. б.з.д. 60 жылы Сюйлюй-Цюаньцюй шаньюй қайтыс болғаннан кейін, Туцитан оның жесірі Чжуанькюй яньчжимен жақын қарым-қатынас орнатады (ғұн салты бойынша әйелдер мұрагерлікпен берілетін). Саяси ықпалды яньчжи өзінің ағасы Дулунки князьбен бірігіп, Туцитанды «Воянь-Цюйди» деген атпен шаньюй деп жариялайды. Алпауыт ғұн князьдарының құрылтайы бұл шешімді ресми түрде бекітуге мәжбүр болды<ref name="Bichurin" />. == Билік жүргізуі == Саяси тұрақтылықты көздеген шаньюй [[Хан әулеті|Хан империясымен]] бітімгершілік келісім жасауға ұмтылды. Ол өзінің туған бауыры Шэнчжиді (Иньюжо-князь) Хан Сюань-ди императорының сарайына елші етіп жібереді. Сонымен қатар Воянь-Цюйди ішкі саясатта қатал реформалар бастады: * Алдыңғы шаньюйдің барлық кеңесшілерін өлім жазасына кесті. * Өзін билікке алып келген Дулунки князьді бас уәзір (бірінші министр) етіп тағайындады. * Бұрынғы билеуші әулеттің барлық туыстарын елден қуды. Бұл қуғын-сүргіннен сескенген бұрынғы шаньюйдің ұлы Цзихоушань батысқа қарай қашып, жичжо-князь Сяньхяньшаньды паналайды. Сяньхяньшань да кезінде Хулугу шаньюй оған тақты өсиет еткенін, бірақ князьдар бұл шындықты жасырып қалғанына ренжіп жүрген болатын. б.з.д. 59 жылы Сяньхяньшань мен Цзихоушань өз қарамағындағылармен Қытайға өтіп кетеді. Император оларды қабылдап, Сяньхяньшаньға «гуйдэхоу» лауазымын береді. Бұған жауап ретінде Воянь-Цюйди жичжо-князь қызметіне өзінің туысы Босюйтанды қойып, Сяньхяньшаньның елде қалған бауырларын өлім жазасына кеседі. Кейінірек югянь-князь қайтыс болғанда, шаньюй бұл орынға өз ұлын тағайындады. Бірақ бұл шешімге наразы болған ру ақсақалдары бағынудан бас тартып, югянь руы шығысқа қарай көшіп кетеді. Оларды күшпен қайтару үшін жіберілген 10 мыңдық атты әскер жорықта жеңіліске ұшырап, жасақтың басым бөлігінен айырылады<ref name="Bichurin" />. == Көтеріліс және қаза табуы == Шаньюй де, оның тақ мұрагері де ғұн князьдарына өте қатал болды. б.з.д. 58 жылы [[Ухуань (тайпа)|ухуань]] тайпалары Гуси-князьге шабуыл жасап, ол үлкен шығынмен әрең қорғанып қалады. Алайда Воянь-Цюйди князьді қолдаудың орнына, оған қаһарын төгеді. Жазадан қорыққан Гуси-князь басқа да билікке наразы ақсүйектермен астыртын уағдаласып, Сюйлюй-Цюаньцюйдің ұлы Цзихоушаньды '''Хуханье''' деген атпен шаньюй деп жариялайды<ref name="Bichurin" />. Хуханье 40-50 мыңдық қол жинап, Воянь-Цюйдиге қарсы аттанады. Мятежшілердің жақындағанын естіген шаньюйдің әскері жан-жаққа тарап кетеді. Воянь-Цюйди Батыс чжуки-князьден көмек сұрағанымен, ол: «Сен тым қатал болдың, енді жалғыз өзің өл», — деп бас тартады. Оның ең жақын адамы Дулунки де майдан даласынан қашып кетеді. Мүлдем дәнекерсіз, жалғыз қалған Воянь-Цюйди тығырыққа тіреліп, өзіне-өзі қол жұмсайды (өзін өлтіреді)<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны».</ref>. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Хуханье]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. I ғасырда қайтыс болғандар]] [[Санат:Өзін-өзі өлтіргендер]] == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Ғұндар]] [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Билеушілер]] ekq2e70z6fe9kv5brbrtuugp449nrr9 3 497829 3617255 3525890 2026-06-13T20:49:42Z Kasymov 10777 3617255 wikitext text/x-wiki {{Welcome|--[[Қатысушы:BolatbekBot|BBot]] ([[Қатысушы талқылауы:BolatbekBot|талқ]]) 18:09, 2013 ж. қыркүйектің 25 (ALMT)}} == Болыс == Өзініздің ата бабаларыныз мекендеген болыстар туралы мақала жаза аласыз ба? Мысалы манадай: [[Ақшатау болысы]]--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 19:39, 2017 ж. қыркүйектің 17 (+06) * Жоқ, істей алмаймын. Мен өзімнің ата-бабамды білмеймін.--[[Қатысушы:Askhatekb|Askhatekb]] ([[Қатысушы талқылауы:Askhatekb|талқылауы]]) 07:11, 2017 ж. қазанның 22 (+06) == Ыстамбұл унверситеті == Ыстамбұл унверситеті → '''Ыстанбұл''' унверситеті дегені дұрыс болу керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:59, 2019 ж. мамырдың 19 (+06) * Шынында да, қаланың атауы Н әріппен дұрыс жазылған. Сіз бұл атауды «Ыстанбұл» сөзін өзгерте аласыз. «Университет» сөзі И әріппен жазылуы тиіс (https://sozdik.kz/ru/dictionary/translate/ru/kk/%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82/ сілтемесін қараңыз).--[[Қатысушы:Askhatekb|Askhatekb]] ([[Қатысушы талқылауы:Askhatekb|талқылауы]]) 02:11, 2019 ж. мамырдың 20 (+06) ::[[File:SMirC-rolleyes.svg|20px]] университет дегенде '''н''' байқамай ұмытып кеттім, мәселе '''Ыстанбұл''' дегенді айтқанмын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 16:54, 2019 ж. мамырдың 20 (+06) == Марафон == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түркі марафоны 2020}} 16:57, 2020 ж. маусымның 2 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[АИВ/ЖИТС]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Red Ribbon.svg|150px|link=АИВ/ЖИТС]]</div> |subheader = Таңдаулы мақалаға жаңа үміткер ұсынылып, соған [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/АИВ/ЖИТС|дауыс беру жүргізіліп жатқанын]] хабарлаймыз! <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Ұсынушы пікірі: Мақаланы ағылшын уикиінен аударып шықтым, сондай-ақ жаңа мәліметтер мен Қазақстандағы жағдайды қостым. АИВ пен ЖИТСті жеке қарастырмай бір мақалада жазған дұрыс деп шештім, әйтпесе көбі екеуін жеке дерт деп ойлап жатады. Сонымен қатар елімізде АИВ/ЖИТС жайлы ақпараттандыру жеткілікті деңгейде жүргізілмейді, сол себепті тіпті үлкен кісілер де аталған дерт жайлы бейхабар. Ал Уикипедияның басты беті көп қаралатын беттердің бірі (соңғы 20 күнде басты бетті 25 мың адам қараған екен), сондықтан басты бетте тұрса, көбі кіріп, оқып, таныса ма деген үміт бар. Мақала таңдаулы мақала критерийлеріне сай деп санаймын, ақпарат жаңартылып отырады. |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 11:38, 2020 ж. тамыздың 20 (+06) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Жақсы мақала таңдау == [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер|Жақсы мақала таңдалып жатқанын хабарлаймыз!]]. Ұсынылған 3 үміткер мақаланың біріне өз даусыңызды бере аласыз. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 19:16, 2020 ж. тамыздың 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Талқылау == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:35, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы/Жақсы мақала статусынан айыру жайында == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар форумы#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:39, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Түрлендіргіш/Converter == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түрлендіргіш/Converter}} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Марафон == {{WAM |header = [[meta:m:Turkic_Marathon_2021|Түркі марафоны 2021]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikimedians of Turkic Languages User Group Logo.svg|150px|link=meta:Түркі тілді Уикимедиа конференциясы]]</div> |subheader = Түркі марафоны 2021 — 2021 жылдың 1 - 31 шілде аралығында өтетін контент дамытуға бағытталған халықаралық жоба. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Жоба мақсаты — түркі тілдерінде сөйлейтін елдер және олардың мәдениеті туралы мақалалар жазып, түркі тілдерінде сөйлейтін уикипедияшылар арасындағы ынтымақтастықты нығайту. Әділқазылар алқасының бағалауынан кейін көрсетілген мерзім аралығында ең көп ұпай жинаған қатысушылар марапатталатын болады. '''Марапаттар''' * 1 орын: Meloman дүкендер желісінен 75 АҚШ доллары ( ≈ 32 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 2 орын: Meloman дүкендер желісінен 60 АҚШ доллары ( ≈ 25 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 3 орын: Meloman дүкендер желісінен 50 АҚШ доллары ( ≈ 21 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 4 орын: Meloman дүкендер желісінен 40 АҚШ доллары ( ≈ 17 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 5 орын: Meloman дүкендер желісінен 25 АҚШ доллары ( ≈ 10 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. Қазақша Уикипедияға үлес қосқысы келетін кез келген адам жоба бетіне өтіп қатысушылар тізіміне өз атын қосса болады. Іске сәт! <center>{{Clickable button 2|Жоба:Түркі_марафоны_2021|Жарысқа қатысу|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2885974 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Goldenwiki 2.png|100px|link=Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]]</div> |subheader = Қарақұрдым мақаласының таңдаулы мақалаға үміткерлігі. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = [[Қара құрдым]] мақаласы таңдаулы мақалаға толық лайық деп санаймын. Мұл мақалыны жазған өзім емес {{@|Alphy Haydar}} мырза жеті жылдан бері қазақша Уикипедияға үлес қосып келеді. Мақала тілі өте жаттық, әрі ғылыми стилде жазылған. Қанша жылдан бері [[Басты бет]]тегі таңдаулы мақала өзгерген жоқ. Енді өзгерттетін кез келді. Сонымен қоса осы уақытқа дейін ғылымға қатысты мақалалар таңдаулы мақала статусын көп алған жоқ. Ғылымға басымдық бере отырып осы мақаланы таңдаулы мақала деңгейіне көтерейік. <center>{{Clickable button 2|Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым|Дауыс беру|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2970000 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022 == {{WAM |header = [[meta:m:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022|Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikidata 2022 Istanbul social media campaign 02.jpg|right|thumb|300px|Wikidata 2022 Istanbul|link=meta:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]]</div> |subheader = Конференция 2022 жылдың 21-23 қазаны аралығында Түркияның [[Ыстанбұл]] қаласында өтеді. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Ыстамбұл Уикидерек конференциясына стипендия алуға өтінімдер ашық екенін хабарлауға қуаныштымын. Егер сіз түркі қауымдастығының өкілі болсаңыз және түркі тілдеріндегі Уикимедиа жобаларына белсенді қатысатын болсаңыз, онда сіз стипендияға өтініш бере аласыз. Өтініштер 2022 жылдың 30 маусымы, UTC 23:59 дейін қабылданады. Үміткерлер толық стипендияға өтініш бере алады. Толық стипендия Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы (Wikimedians of Turkic Languages User Group) ұйымдастыратын конференция кезінде жеке тұлғаның екіжақты саяхат, ортақ тұрғын үй және тамақтану құнын қамтиды. * Түркі тіліндегі уикимедиашыларға арналған Wikidata Training туралы қосымша ақпарат алу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/53dX * Стипендия, тіркеу және өтініш формасы туралы көбірек білу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/5FFv Бұған қоса, Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы жобалары мен оқиғалары туралы ақпарат пен жаңалықтар алу үшін біздің пошталық тізімге (https://w.wiki/5FFw) жазылуға шақырамыз. Барлық жақсылықты тілеймін [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 03:48, 2022 ж. маусымның 11 (+06) |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға дауыс беру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қымыз]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 15:13, 2022 ж. қазанның 20 (+06) == Тұлға жайындағы мақала атауы == [https://kk.wikipedia.org/wiki/Topic:X7uac9f4bufkyp2k Мында] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 22:43, 2022 ж. қарашаның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == 2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы == {{WAM |header = [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Central Downtown Astana 2.jpg|right|thumb|300px|2023 Астанадағы конференция|link=meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference]]</div> |subheader = 2023 жылғы 3-4 маусым күндері Астанада болады.<div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Астанада болатын Уикимедиа конференциясына стипендия алуға өтінім қабылданып жатқанын қуана хабарлаймыз. Қазақша сөйлейтін уикимедиашылар қауымдастығының өкілі болсаңыз әрі қазақ тіліндегі Уикимедиа жобаларына үлес қоссаңыз, осы конференцияға қатысу үшін стипендияға өтініш бере аласыз. Стипендияның екі түрі болмақ: жол мен қонақ үйге кететін шығынды толық қамтитыны және тек жолды қамтитын жартылай стипендия. * Конференция жайлы толығырақ білу үшін және стипендияға өтініш беру үшін мына парақшаны оқып көріңіз: [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|Қазақ Уикимедиа конференциясы 2023]] * Конференцияда қандай тақырып қозғалғанын қалайтыныңызды айтқыңыз келса, бұл шарадан не күтетініңізді жеткізгіңіз келсе, мына сауалнаманы толтырыңыз: [https://docs.google.com/forms/d/1QBS6WXkv0dChIHcwhG325Dyu2mu_Hctcev78_f9Yoec/viewform?edit_requested=true сауалнамаға сілтеме] </div> |footer = Ізгі ниетпен, [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Санаттарды алу == Не себептен санаттарды алып тастап жатырсыз? бәрін орнына қайтарып жатырмын [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:44, 2023 ж. тамыздың 8 (+06) :Олар бос болды. Мен бұл категориялардың болашаққа арналғанын білмедім. Сіз бәрін қайтара аласыз. [[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 22:48, 2023 ж. тамыздың 8 (+06) ::Иә бос, келешекте басталар --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:30, 2023 ж. тамыздың 8 (+06) == Мақаланы санаттау == {{ambox |type = style |image = <imagemap> Сурет:Kpdf bookish.svg|48px default [[Уикипедия:Санаттау|Санаттау]] desc none </imagemap> |text =Сіздің [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?limit=100&title=Арнайы:Үлесі&contribs=user&target={{urlencode:{{BASEPAGENAME}}}}&namespace=0&newOnly=1 жазып жатқан мақалаларыңызда] [[Уикипедия:Санаттау|санат]] қойылмаған. Санат қою үшін мақаланың соңына '''<code><nowiki>[[Санат:Санат атауы]]</nowiki> </code>''' деп жазыңыз.<br /> Санаттауды жеңілдету үшін [[Уикипедия:Гаджеттер/HotCat|HotCat]] құралын қолданыңыз. Қараңыз: [[Уикипедия:Жиі_қойылатын_сұрақтар#Санатты қалай қоя аламын?]] {{#if:[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:21, 2023 ж. тамыздың 16 (+06)|[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:21, 2023 ж. тамыздың 16 (+06)}} }} * Мақұл. Мен ескертемін.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 21:43, 2023 ж. қазанның 5 (+06) == Жаңа таңдаулы мақала == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Эрнест Хемингуэй]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:12, 2023 ж. тамыздың 30 (+06) == Мақаланы санаттау == {{ambox |type = style |image = <imagemap> Сурет:Kpdf bookish.svg|48px default [[Уикипедия:Санаттау|Санаттау]] desc none </imagemap> |text =Сіздің [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?limit=100&title=Арнайы:Үлесі&contribs=user&target={{urlencode:{{BASEPAGENAME}}}}&namespace=0&newOnly=1 жазып жатқан мақалаларыңызда] [[Уикипедия:Санаттау|санат]] қойылмаған. Санат қою үшін мақаланың соңына '''<code><nowiki>[[Санат:Санат атауы]]</nowiki> </code>''' деп жазыңыз.<br /> Санаттауды жеңілдету үшін [[Уикипедия:Гаджеттер/HotCat|HotCat]] құралын қолданыңыз. Қараңыз: [[Уикипедия:Жиі_қойылатын_сұрақтар#Санатты қалай қоя аламын?]] {{#if:[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:02, 2023 ж. қыркүйектің 20 (+06)|[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:02, 2023 ж. қыркүйектің 20 (+06)}} }} * Рақмет сізге. Пікіріңізді ескеремін.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 00:10, 2023 ж. қыркүйектің 21 (+06) == Орыс әскери кемесі, сігіл ары! == Қайырлы күн! Осы мақалада бір өңдемемен жасайтын затты, 8-ге бөліп жасапсыз. Мақалада нүкте дереккөздің алдында Ағылшынша Уикипедиядағыдай тұр, ал сіз оны орысша Уикипедиядағыдай дереккөздің артына жылжыттыңыз. Нүкте қайда тұрғаныны қаншалықты маңызды? Неге ондай ұсақ-түйекке мән бергенше мақалада аударылмай қалған сөздерді аударып, машиналық аударым болған жерлерді қазақ тіліне сай етіп жазбасқа?--[[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 17:21, 2023 ж. қыркүйектің 23 (+06) * Соңғы уақытқа дейін мен орысша Википедияны өңдеп келдім. Онда олар көзден кейін нүкте қояды. Бұл ереже Қазақша Уикипедияға да қатысты деп ойладым. Ағылшынша Уикипедияда олар көзден бұрын нүкте қойғандықтан, болашақта көзден кейін нүкте қоймаймын.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 22:57, 2023 ж. қыркүйектің 23 (+06) == Жаңа жақсы мақала == Кеш жарық! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Ұсыну#Биология]] деген бетте дауысыңызды қалдырсаңыз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 19:36, 2023 ж. қазанның 5 (+06) : Техникалық ақауға байланысты дауысты [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Биология|мына бетте]] қайта қалдырсаңыз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 15:55, 2023 ж. қазанның 26 (+06) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:ru:Аборты в Азербайджане]] in Kazakh Wikipedia? Yours sincerely, [[Қатысушы:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Қатысушы талқылауы:Multituberculata|талқылау]]) 17:56, 2023 ж. қазанның 6 (+06) * Now no, I can’t translate right now. Then maybe I’ll translate it, slowly.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 19:26, 2023 ж. қазанның 6 (+06) == [[Алексей Иванович Екимов]] == Добрый вечер, можете помочь с оформлением инфо бокса для этой статьи? [[Қатысушы:Лёха Вырвиглаз|Лёха V.]] ([[Қатысушы талқылауы:Лёха Вырвиглаз|талқылау]]) 03:30, 2023 ж. қазанның 20 (+06) * Сәлеметсіз бе. Мен <nowiki>{{Ғалым}}</nowiki> үлгісін салып, карточканы толтырдым.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 06:36, 2023 ж. қазанның 20 (+06) : Көп рахмет! --[[Қатысушы:Лёха Вырвиглаз|Лёха V.]] ([[Қатысушы талқылауы:Лёха Вырвиглаз|талқылау]]) 01:31, 2023 ж. қазанның 21 (+06) == Конвертерді жою == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Техникалық#Қазақ-латын-төте конвертерің толықтай жою|Мына]] жерде өте маңызды тақырып қозғалып жатыр, қауымдастық мүшесі ретінде ойыңызды қалдырып кетуге шақырамын. Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:06, 2023 ж. қазанның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Бітікші сайлау == Жаңа бітікші сайлап жатырмыз, сол себепті [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|мына жерде]] дауыс беруіңізді сұраймыз. <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қазақ Уикимедиа конференциясы 2024 == Биылғы кезекті Қазақ Уикимедия конференциясы Қазақ Уикипедиясының туған күніне орай ұйымдастырылмықшы, нақты уақыты мен орны алда белгілі болады, әзірге қауымдастық пікірін білу мақсатында, [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdO1bp-Qvl5XEcv_qkVUNBF6pQrxtTHZ9nkUYT1M2f-f6IkzQ/viewform?usp=sf_link мына бір сауалнаманы] толтыруыңызды сұраймыз. [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:46, 2024 ж. қаңтардың 30 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Мақалаларды дамыту == Қайырлы күн! Қосып жүрген үлесіңізге рақмет. Жалпы жазған мақалаларыңыздың кейбірі жақсы статусын алуға дайын тұрғандай болып көрінеді) Ол жағына қалай қарайсыз? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 16:27, 2024 ж. ақпанның 5 (+06) * Сәлеметсіз бе. Қажет деп тапсаңыз, менің ең жақсы мақалаларыма жақсы деген мәртебе бере аласыз. [[Гандхара]] және [[Гандхара өнері]] мақалалары бойынша көп жұмыс істегенімді атап өткім келеді. Оларға жақсылық мәртебесін беруге болады.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 17:29, 2024 ж. ақпанның 5 (+06) :: Мен Уикипедияда жақсы мақалалардың көбірек болуын қалаймын. Бірақ кей жұмыстар үшін админдік дәреже жетіспей тұрады. Сіз [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|мына бетте]] дауысыңызды беріп көмектессеңіз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 17:40, 2024 ж. ақпанның 5 (+06) ::* Мақұл.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 17:44, 2024 ж. ақпанның 5 (+06) ::: {{like|username=Ерден Карсыбеков}} == Санат == Кеш жарық, мақалаларға орыс немесе ағылшын тіліндегідей санат қою керек еді. Грекия тарихы орнына басқа тілде Византия киімдері деген санат тұр. Көп мақалада сізде сондай болып тұр, авторы сіз болғандықтан рандомды бар санатты қоя салмай, сәйкес санат қойып, жоқ болса жасауыңызды өтінемін [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:48, 2024 ж. ақпанның 29 (+06) * Жарайды, мен сіздің өтінішіңізді ескеремін. Мен жасаған соңғы үш мақалаға дұрыс санатты енгізгеніңіз үшін рахмет.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 05:36, 2024 ж. наурыздың 1 (+06) == Администратор сайлауы == Қайырлы күн! Мен жақында [[Уикипедия:Администраторларды сайлау|администраторлыққа өзімнің үміткерлігімді]] ұсынған едім. Сіз де сайлауда дауыс беріп жіберсеңіз жақсы болады, рахмет! [[Қатысушы:Malik Nursultan B|Malik Nursultan B]] ([[Қатысушы талқылауы:Malik Nursultan B|талқылау]]) 17:50, 2024 ж. наурыздың 1 (+06) * Мақұл. Мен өз дауысымды бердім.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 22:48, 2024 ж. наурыздың 1 (+06) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 11:23, 2025 ж. қаңтардың 26 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 тізімін пайдаланып User:Doc James@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:46, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:23, 2025 ж. қарашаның 3 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:35, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) == Мақаланы санаттау == {{ambox |type = style |image = <imagemap> Сурет:Kpdf bookish.svg|48px default [[Уикипедия:Санаттау|Санаттау]] desc none </imagemap> |text =Сіздің [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?limit=100&title=Арнайы:Үлесі&contribs=user&target={{urlencode:{{BASEPAGENAME}}}}&namespace=0&newOnly=1 жазып жатқан мақалаларыңызда] [[Уикипедия:Санаттау|санат]] қойылмаған. Санат қою үшін мақаланың соңына '''<code><nowiki>[[Санат:Санат атауы]]</nowiki> </code>''' деп жазыңыз.<br /> Санаттауды жеңілдету үшін [[Уикипедия:Гаджеттер/HotCat|HotCat]] құралын қолданыңыз. Қараңыз: [[Уикипедия:Жиі_қойылатын_сұрақтар#Санатты қалай қоя аламын?]] {{#if:[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:49, 2026 ж. маусымның 14 (+05)|[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:49, 2026 ж. маусымның 14 (+05)}} }}== Мақаланы санаттау == {{ambox |type = style |image = <imagemap> Сурет:Kpdf bookish.svg|48px default [[Уикипедия:Санаттау|Санаттау]] desc none </imagemap> |text =Сіздің [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?limit=100&title=Арнайы:Үлесі&contribs=user&target={{urlencode:{{BASEPAGENAME}}}}&namespace=0&newOnly=1 жазып жатқан мақалаларыңызда] [[Уикипедия:Санаттау|санат]] қойылмаған. Санат қою үшін мақаланың соңына '''<code><nowiki>[[Санат:Санат атауы]]</nowiki> </code>''' деп жазыңыз.<br /> Санаттауды жеңілдету үшін [[Уикипедия:Гаджеттер/HotCat|HotCat]] құралын қолданыңыз. Қараңыз: [[Уикипедия:Жиі_қойылатын_сұрақтар#Санатты қалай қоя аламын?]] {{#if:[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:49, 2026 ж. маусымның 14 (+05)|[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:49, 2026 ж. маусымның 14 (+05)}} }} amzerz3y9qcvqwuuck9myknt6g6lir2 3617275 3617255 2026-06-13T23:18:04Z Coffee86 27186 /* Мақаланы санаттау */ 3617275 wikitext text/x-wiki {{Welcome|--[[Қатысушы:BolatbekBot|BBot]] ([[Қатысушы талқылауы:BolatbekBot|талқ]]) 18:09, 2013 ж. қыркүйектің 25 (ALMT)}} == Болыс == Өзініздің ата бабаларыныз мекендеген болыстар туралы мақала жаза аласыз ба? Мысалы манадай: [[Ақшатау болысы]]--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 19:39, 2017 ж. қыркүйектің 17 (+06) * Жоқ, істей алмаймын. Мен өзімнің ата-бабамды білмеймін.--[[Қатысушы:Askhatekb|Askhatekb]] ([[Қатысушы талқылауы:Askhatekb|талқылауы]]) 07:11, 2017 ж. қазанның 22 (+06) == Ыстамбұл унверситеті == Ыстамбұл унверситеті → '''Ыстанбұл''' унверситеті дегені дұрыс болу керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:59, 2019 ж. мамырдың 19 (+06) * Шынында да, қаланың атауы Н әріппен дұрыс жазылған. Сіз бұл атауды «Ыстанбұл» сөзін өзгерте аласыз. «Университет» сөзі И әріппен жазылуы тиіс (https://sozdik.kz/ru/dictionary/translate/ru/kk/%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82/ сілтемесін қараңыз).--[[Қатысушы:Askhatekb|Askhatekb]] ([[Қатысушы талқылауы:Askhatekb|талқылауы]]) 02:11, 2019 ж. мамырдың 20 (+06) ::[[File:SMirC-rolleyes.svg|20px]] университет дегенде '''н''' байқамай ұмытып кеттім, мәселе '''Ыстанбұл''' дегенді айтқанмын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 16:54, 2019 ж. мамырдың 20 (+06) == Марафон == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түркі марафоны 2020}} 16:57, 2020 ж. маусымның 2 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[АИВ/ЖИТС]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Red Ribbon.svg|150px|link=АИВ/ЖИТС]]</div> |subheader = Таңдаулы мақалаға жаңа үміткер ұсынылып, соған [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/АИВ/ЖИТС|дауыс беру жүргізіліп жатқанын]] хабарлаймыз! <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Ұсынушы пікірі: Мақаланы ағылшын уикиінен аударып шықтым, сондай-ақ жаңа мәліметтер мен Қазақстандағы жағдайды қостым. АИВ пен ЖИТСті жеке қарастырмай бір мақалада жазған дұрыс деп шештім, әйтпесе көбі екеуін жеке дерт деп ойлап жатады. Сонымен қатар елімізде АИВ/ЖИТС жайлы ақпараттандыру жеткілікті деңгейде жүргізілмейді, сол себепті тіпті үлкен кісілер де аталған дерт жайлы бейхабар. Ал Уикипедияның басты беті көп қаралатын беттердің бірі (соңғы 20 күнде басты бетті 25 мың адам қараған екен), сондықтан басты бетте тұрса, көбі кіріп, оқып, таныса ма деген үміт бар. Мақала таңдаулы мақала критерийлеріне сай деп санаймын, ақпарат жаңартылып отырады. |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 11:38, 2020 ж. тамыздың 20 (+06) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Жақсы мақала таңдау == [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер|Жақсы мақала таңдалып жатқанын хабарлаймыз!]]. Ұсынылған 3 үміткер мақаланың біріне өз даусыңызды бере аласыз. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 19:16, 2020 ж. тамыздың 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Талқылау == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:35, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы/Жақсы мақала статусынан айыру жайында == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар форумы#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:39, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Түрлендіргіш/Converter == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түрлендіргіш/Converter}} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Марафон == {{WAM |header = [[meta:m:Turkic_Marathon_2021|Түркі марафоны 2021]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikimedians of Turkic Languages User Group Logo.svg|150px|link=meta:Түркі тілді Уикимедиа конференциясы]]</div> |subheader = Түркі марафоны 2021 — 2021 жылдың 1 - 31 шілде аралығында өтетін контент дамытуға бағытталған халықаралық жоба. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Жоба мақсаты — түркі тілдерінде сөйлейтін елдер және олардың мәдениеті туралы мақалалар жазып, түркі тілдерінде сөйлейтін уикипедияшылар арасындағы ынтымақтастықты нығайту. Әділқазылар алқасының бағалауынан кейін көрсетілген мерзім аралығында ең көп ұпай жинаған қатысушылар марапатталатын болады. '''Марапаттар''' * 1 орын: Meloman дүкендер желісінен 75 АҚШ доллары ( ≈ 32 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 2 орын: Meloman дүкендер желісінен 60 АҚШ доллары ( ≈ 25 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 3 орын: Meloman дүкендер желісінен 50 АҚШ доллары ( ≈ 21 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 4 орын: Meloman дүкендер желісінен 40 АҚШ доллары ( ≈ 17 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 5 орын: Meloman дүкендер желісінен 25 АҚШ доллары ( ≈ 10 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. Қазақша Уикипедияға үлес қосқысы келетін кез келген адам жоба бетіне өтіп қатысушылар тізіміне өз атын қосса болады. Іске сәт! <center>{{Clickable button 2|Жоба:Түркі_марафоны_2021|Жарысқа қатысу|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2885974 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Goldenwiki 2.png|100px|link=Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]]</div> |subheader = Қарақұрдым мақаласының таңдаулы мақалаға үміткерлігі. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = [[Қара құрдым]] мақаласы таңдаулы мақалаға толық лайық деп санаймын. Мұл мақалыны жазған өзім емес {{@|Alphy Haydar}} мырза жеті жылдан бері қазақша Уикипедияға үлес қосып келеді. Мақала тілі өте жаттық, әрі ғылыми стилде жазылған. Қанша жылдан бері [[Басты бет]]тегі таңдаулы мақала өзгерген жоқ. Енді өзгерттетін кез келді. Сонымен қоса осы уақытқа дейін ғылымға қатысты мақалалар таңдаулы мақала статусын көп алған жоқ. Ғылымға басымдық бере отырып осы мақаланы таңдаулы мақала деңгейіне көтерейік. <center>{{Clickable button 2|Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым|Дауыс беру|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2970000 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022 == {{WAM |header = [[meta:m:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022|Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikidata 2022 Istanbul social media campaign 02.jpg|right|thumb|300px|Wikidata 2022 Istanbul|link=meta:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]]</div> |subheader = Конференция 2022 жылдың 21-23 қазаны аралығында Түркияның [[Ыстанбұл]] қаласында өтеді. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Ыстамбұл Уикидерек конференциясына стипендия алуға өтінімдер ашық екенін хабарлауға қуаныштымын. Егер сіз түркі қауымдастығының өкілі болсаңыз және түркі тілдеріндегі Уикимедиа жобаларына белсенді қатысатын болсаңыз, онда сіз стипендияға өтініш бере аласыз. Өтініштер 2022 жылдың 30 маусымы, UTC 23:59 дейін қабылданады. Үміткерлер толық стипендияға өтініш бере алады. Толық стипендия Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы (Wikimedians of Turkic Languages User Group) ұйымдастыратын конференция кезінде жеке тұлғаның екіжақты саяхат, ортақ тұрғын үй және тамақтану құнын қамтиды. * Түркі тіліндегі уикимедиашыларға арналған Wikidata Training туралы қосымша ақпарат алу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/53dX * Стипендия, тіркеу және өтініш формасы туралы көбірек білу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/5FFv Бұған қоса, Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы жобалары мен оқиғалары туралы ақпарат пен жаңалықтар алу үшін біздің пошталық тізімге (https://w.wiki/5FFw) жазылуға шақырамыз. Барлық жақсылықты тілеймін [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 03:48, 2022 ж. маусымның 11 (+06) |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға дауыс беру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қымыз]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 15:13, 2022 ж. қазанның 20 (+06) == Тұлға жайындағы мақала атауы == [https://kk.wikipedia.org/wiki/Topic:X7uac9f4bufkyp2k Мында] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 22:43, 2022 ж. қарашаның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == 2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы == {{WAM |header = [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Central Downtown Astana 2.jpg|right|thumb|300px|2023 Астанадағы конференция|link=meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference]]</div> |subheader = 2023 жылғы 3-4 маусым күндері Астанада болады.<div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Астанада болатын Уикимедиа конференциясына стипендия алуға өтінім қабылданып жатқанын қуана хабарлаймыз. Қазақша сөйлейтін уикимедиашылар қауымдастығының өкілі болсаңыз әрі қазақ тіліндегі Уикимедиа жобаларына үлес қоссаңыз, осы конференцияға қатысу үшін стипендияға өтініш бере аласыз. Стипендияның екі түрі болмақ: жол мен қонақ үйге кететін шығынды толық қамтитыны және тек жолды қамтитын жартылай стипендия. * Конференция жайлы толығырақ білу үшін және стипендияға өтініш беру үшін мына парақшаны оқып көріңіз: [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|Қазақ Уикимедиа конференциясы 2023]] * Конференцияда қандай тақырып қозғалғанын қалайтыныңызды айтқыңыз келса, бұл шарадан не күтетініңізді жеткізгіңіз келсе, мына сауалнаманы толтырыңыз: [https://docs.google.com/forms/d/1QBS6WXkv0dChIHcwhG325Dyu2mu_Hctcev78_f9Yoec/viewform?edit_requested=true сауалнамаға сілтеме] </div> |footer = Ізгі ниетпен, [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Санаттарды алу == Не себептен санаттарды алып тастап жатырсыз? бәрін орнына қайтарып жатырмын [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:44, 2023 ж. тамыздың 8 (+06) :Олар бос болды. Мен бұл категориялардың болашаққа арналғанын білмедім. Сіз бәрін қайтара аласыз. [[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 22:48, 2023 ж. тамыздың 8 (+06) ::Иә бос, келешекте басталар --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:30, 2023 ж. тамыздың 8 (+06) == Мақаланы санаттау == {{ambox |type = style |image = <imagemap> Сурет:Kpdf bookish.svg|48px default [[Уикипедия:Санаттау|Санаттау]] desc none </imagemap> |text =Сіздің [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?limit=100&title=Арнайы:Үлесі&contribs=user&target={{urlencode:{{BASEPAGENAME}}}}&namespace=0&newOnly=1 жазып жатқан мақалаларыңызда] [[Уикипедия:Санаттау|санат]] қойылмаған. Санат қою үшін мақаланың соңына '''<code><nowiki>[[Санат:Санат атауы]]</nowiki> </code>''' деп жазыңыз.<br /> Санаттауды жеңілдету үшін [[Уикипедия:Гаджеттер/HotCat|HotCat]] құралын қолданыңыз. Қараңыз: [[Уикипедия:Жиі_қойылатын_сұрақтар#Санатты қалай қоя аламын?]] {{#if:[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:21, 2023 ж. тамыздың 16 (+06)|[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:21, 2023 ж. тамыздың 16 (+06)}} }} * Мақұл. Мен ескертемін.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 21:43, 2023 ж. қазанның 5 (+06) == Жаңа таңдаулы мақала == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Эрнест Хемингуэй]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:12, 2023 ж. тамыздың 30 (+06) == Мақаланы санаттау == {{ambox |type = style |image = <imagemap> Сурет:Kpdf bookish.svg|48px default [[Уикипедия:Санаттау|Санаттау]] desc none </imagemap> |text =Сіздің [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?limit=100&title=Арнайы:Үлесі&contribs=user&target={{urlencode:{{BASEPAGENAME}}}}&namespace=0&newOnly=1 жазып жатқан мақалаларыңызда] [[Уикипедия:Санаттау|санат]] қойылмаған. Санат қою үшін мақаланың соңына '''<code><nowiki>[[Санат:Санат атауы]]</nowiki> </code>''' деп жазыңыз.<br /> Санаттауды жеңілдету үшін [[Уикипедия:Гаджеттер/HotCat|HotCat]] құралын қолданыңыз. Қараңыз: [[Уикипедия:Жиі_қойылатын_сұрақтар#Санатты қалай қоя аламын?]] {{#if:[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:02, 2023 ж. қыркүйектің 20 (+06)|[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:02, 2023 ж. қыркүйектің 20 (+06)}} }} * Рақмет сізге. Пікіріңізді ескеремін.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 00:10, 2023 ж. қыркүйектің 21 (+06) == Орыс әскери кемесі, сігіл ары! == Қайырлы күн! Осы мақалада бір өңдемемен жасайтын затты, 8-ге бөліп жасапсыз. Мақалада нүкте дереккөздің алдында Ағылшынша Уикипедиядағыдай тұр, ал сіз оны орысша Уикипедиядағыдай дереккөздің артына жылжыттыңыз. Нүкте қайда тұрғаныны қаншалықты маңызды? Неге ондай ұсақ-түйекке мән бергенше мақалада аударылмай қалған сөздерді аударып, машиналық аударым болған жерлерді қазақ тіліне сай етіп жазбасқа?--[[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 17:21, 2023 ж. қыркүйектің 23 (+06) * Соңғы уақытқа дейін мен орысша Википедияны өңдеп келдім. Онда олар көзден кейін нүкте қояды. Бұл ереже Қазақша Уикипедияға да қатысты деп ойладым. Ағылшынша Уикипедияда олар көзден бұрын нүкте қойғандықтан, болашақта көзден кейін нүкте қоймаймын.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 22:57, 2023 ж. қыркүйектің 23 (+06) == Жаңа жақсы мақала == Кеш жарық! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Ұсыну#Биология]] деген бетте дауысыңызды қалдырсаңыз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 19:36, 2023 ж. қазанның 5 (+06) : Техникалық ақауға байланысты дауысты [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Биология|мына бетте]] қайта қалдырсаңыз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 15:55, 2023 ж. қазанның 26 (+06) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:ru:Аборты в Азербайджане]] in Kazakh Wikipedia? Yours sincerely, [[Қатысушы:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Қатысушы талқылауы:Multituberculata|талқылау]]) 17:56, 2023 ж. қазанның 6 (+06) * Now no, I can’t translate right now. Then maybe I’ll translate it, slowly.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 19:26, 2023 ж. қазанның 6 (+06) == [[Алексей Иванович Екимов]] == Добрый вечер, можете помочь с оформлением инфо бокса для этой статьи? [[Қатысушы:Лёха Вырвиглаз|Лёха V.]] ([[Қатысушы талқылауы:Лёха Вырвиглаз|талқылау]]) 03:30, 2023 ж. қазанның 20 (+06) * Сәлеметсіз бе. Мен <nowiki>{{Ғалым}}</nowiki> үлгісін салып, карточканы толтырдым.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 06:36, 2023 ж. қазанның 20 (+06) : Көп рахмет! --[[Қатысушы:Лёха Вырвиглаз|Лёха V.]] ([[Қатысушы талқылауы:Лёха Вырвиглаз|талқылау]]) 01:31, 2023 ж. қазанның 21 (+06) == Конвертерді жою == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Техникалық#Қазақ-латын-төте конвертерің толықтай жою|Мына]] жерде өте маңызды тақырып қозғалып жатыр, қауымдастық мүшесі ретінде ойыңызды қалдырып кетуге шақырамын. Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:06, 2023 ж. қазанның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Бітікші сайлау == Жаңа бітікші сайлап жатырмыз, сол себепті [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|мына жерде]] дауыс беруіңізді сұраймыз. <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қазақ Уикимедиа конференциясы 2024 == Биылғы кезекті Қазақ Уикимедия конференциясы Қазақ Уикипедиясының туған күніне орай ұйымдастырылмықшы, нақты уақыты мен орны алда белгілі болады, әзірге қауымдастық пікірін білу мақсатында, [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdO1bp-Qvl5XEcv_qkVUNBF6pQrxtTHZ9nkUYT1M2f-f6IkzQ/viewform?usp=sf_link мына бір сауалнаманы] толтыруыңызды сұраймыз. [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:46, 2024 ж. қаңтардың 30 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Мақалаларды дамыту == Қайырлы күн! Қосып жүрген үлесіңізге рақмет. Жалпы жазған мақалаларыңыздың кейбірі жақсы статусын алуға дайын тұрғандай болып көрінеді) Ол жағына қалай қарайсыз? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 16:27, 2024 ж. ақпанның 5 (+06) * Сәлеметсіз бе. Қажет деп тапсаңыз, менің ең жақсы мақалаларыма жақсы деген мәртебе бере аласыз. [[Гандхара]] және [[Гандхара өнері]] мақалалары бойынша көп жұмыс істегенімді атап өткім келеді. Оларға жақсылық мәртебесін беруге болады.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 17:29, 2024 ж. ақпанның 5 (+06) :: Мен Уикипедияда жақсы мақалалардың көбірек болуын қалаймын. Бірақ кей жұмыстар үшін админдік дәреже жетіспей тұрады. Сіз [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|мына бетте]] дауысыңызды беріп көмектессеңіз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 17:40, 2024 ж. ақпанның 5 (+06) ::* Мақұл.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 17:44, 2024 ж. ақпанның 5 (+06) ::: {{like|username=Ерден Карсыбеков}} == Санат == Кеш жарық, мақалаларға орыс немесе ағылшын тіліндегідей санат қою керек еді. Грекия тарихы орнына басқа тілде Византия киімдері деген санат тұр. Көп мақалада сізде сондай болып тұр, авторы сіз болғандықтан рандомды бар санатты қоя салмай, сәйкес санат қойып, жоқ болса жасауыңызды өтінемін [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:48, 2024 ж. ақпанның 29 (+06) * Жарайды, мен сіздің өтінішіңізді ескеремін. Мен жасаған соңғы үш мақалаға дұрыс санатты енгізгеніңіз үшін рахмет.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 05:36, 2024 ж. наурыздың 1 (+06) == Администратор сайлауы == Қайырлы күн! Мен жақында [[Уикипедия:Администраторларды сайлау|администраторлыққа өзімнің үміткерлігімді]] ұсынған едім. Сіз де сайлауда дауыс беріп жіберсеңіз жақсы болады, рахмет! [[Қатысушы:Malik Nursultan B|Malik Nursultan B]] ([[Қатысушы талқылауы:Malik Nursultan B|талқылау]]) 17:50, 2024 ж. наурыздың 1 (+06) * Мақұл. Мен өз дауысымды бердім.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 22:48, 2024 ж. наурыздың 1 (+06) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 11:23, 2025 ж. қаңтардың 26 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 тізімін пайдаланып User:Doc James@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:46, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:23, 2025 ж. қарашаның 3 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:35, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) == Мақаланы санаттау == {{ambox |type = style |image = <imagemap> Сурет:Kpdf bookish.svg|48px default [[Уикипедия:Санаттау|Санаттау]] desc none </imagemap> |text =Сіздің [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?limit=100&title=Арнайы:Үлесі&contribs=user&target={{urlencode:{{BASEPAGENAME}}}}&namespace=0&newOnly=1 жазып жатқан мақалаларыңызда] [[Уикипедия:Санаттау|санат]] қойылмаған. Санат қою үшін мақаланың соңына '''<code><nowiki>[[Санат:Санат атауы]]</nowiki> </code>''' деп жазыңыз.<br /> Санаттауды жеңілдету үшін [[Уикипедия:Гаджеттер/HotCat|HotCat]] құралын қолданыңыз. Қараңыз: [[Уикипедия:Жиі_қойылатын_сұрақтар#Санатты қалай қоя аламын?]] {{#if:[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:49, 2026 ж. маусымның 14 (+05)|[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:49, 2026 ж. маусымның 14 (+05)}} }}== Мақаланы санаттау == {{ambox |type = style |image = <imagemap> Сурет:Kpdf bookish.svg|48px default [[Уикипедия:Санаттау|Санаттау]] desc none </imagemap> |text =Сіздің [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?limit=100&title=Арнайы:Үлесі&contribs=user&target={{urlencode:{{BASEPAGENAME}}}}&namespace=0&newOnly=1 жазып жатқан мақалаларыңызда] [[Уикипедия:Санаттау|санат]] қойылмаған. Санат қою үшін мақаланың соңына '''<code><nowiki>[[Санат:Санат атауы]]</nowiki> </code>''' деп жазыңыз.<br /> Санаттауды жеңілдету үшін [[Уикипедия:Гаджеттер/HotCat|HotCat]] құралын қолданыңыз. Қараңыз: [[Уикипедия:Жиі_қойылатын_сұрақтар#Санатты қалай қоя аламын?]] {{#if:[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:49, 2026 ж. маусымның 14 (+05)|[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:49, 2026 ж. маусымның 14 (+05)}} }} * OK. Жарайды.--[[Қатысушы:Coffee86|Coffee86]] ([[Қатысушы талқылауы:Coffee86|талқылау]]) 04:18, 2026 ж. маусымның 14 (+05) jr6h805lktdbdsl6sui4fos4w62ccr4 2 498117 3617277 3615097 2026-06-13T23:41:41Z Coffee86 27186 3617277 wikitext text/x-wiki {{Biography | subject_name = Кенжигалиев Асхат Токанович | image_name = | image_size = | image_caption = Coffee86 қатысушысы | date_of_birth = 22.08.1986 | place_of_birth = Екібастұз | date_of_death = | place_of_death = | occupation = мүгедек | spouse = }} {{Babel|ru|kk-2|en-2|uz-1|uk-1|az-1|tr-1|tt-1|tg-1}} {{Қатысушы:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Уақыт жетпейді}} {{Портал:Ағымдағы оқиғалар/Күнтізбе}} <small><span style="color:Red">Менің өмірлік психологиясы:</span> 1) Дене жоқ — іс жоқ. 2) Өткен және ұмытылған нәрсе әрқашан қате емес. 3) Өмірде бір нәрсені өзгерту керек сияқты көрінсе, олай емес сияқты. 4) Десе де, уақыт емдейтініне сенімдімін. 5) Рахаттануда ұят жоқ — бұл аман қалу. 6) Кейбіреулер мені бақылап, біраз қорытынды жасады. 7) Оны бөлісетін нәрсеге толы адам. 8) Мен адамдарды «оятпауға» тырысамын. 9) Барлығына күшті жүйке қажет. 10) Сіз бұл дүниені түсініп, ақымақ болмайсыз. 11) Менің өмірім көтерілу мен құлдырауға толы. 12) Маған «проблемадан проблема болған кезде» ұнамайды. 13) Қайта емес, қайта. 14) Жаңалық та жақсы — жаңалық емес. 15) Өз көзіңіздегі бөренені көрмеңіз. 16) Өмір әрқашан үйдегідей жайлы бола бермейді. 17) Менде орташа IQ бар, сондықтан сұхбаттасымның мотивтерін, ниеттерін және эмоцияларын болжау қиын. 18) Табыс — күнделікті жұмыс. 19) Өткенге есік қабырғамен қоршалу керек. 20) 90-шы жылдар мен 2000-шы жылдардың басы жаман түс сияқты болды. 21) Мен өзім болғанды ​​қалаймын. 22) Мен өз тәжірибемнен кейбір нәрселерді орындау қиын екенін білемін, мысалы, оқу. 23) Асықсаң жұртты күлдіріп жібересің. 24) Тозаққа апаратын жол ізгі ниетпен төселген. 25) Мен өшпенді сыншыларға атап өткім келеді: мен мүлдем жеңілген емеспін, мен жай қайыршымын. Сондықтан әрбір тиын үшін мен өз әрекетімді сілкіп, мұқият ойластыруым керек. 26) Мен қарқынды бақылауға, яғни уағыз айтуға шыдай алмаймын. 27) Менің сіз туралы пікірімді және сізге деген көзқарасымды шатастырмаңыз. Саған деген көзқарас мінез-құлқыңа байланысты қалыптасады, сен туралы пікірім тек өзіме байланысты. 28) Адамдармен келіссөздер жүргізіп, ымыраға келу керек. 29) Адамдар жанжалдасып, татуласады. 30) Жылтырағанның бәрі алтын емес. 31) Біреуге шұңқыр қазба — оған өзің түсесің. 32) Мен саудагерлердің жұмысын құрметтеймін. Сауда жалғасуы керек. 33) Тек шыбынның өзі ұша алмайды. 34) Адамдардың аз болуы оттегінің көп болуын білдіреді. 35) Мен өзім үшін өмір сүргім келеді: жалғыздықта өмірден ләззат ал. 36) Сараң екі рет төлейді. 37) Мен 2 орындыққа отыра алмадым. 38) Саясатпен айналысу үшін мүйізтұмсық терісі болуы керек. 39) Кез келген түсініксіз жағдайда ұйықтаңыз. 40) Егер мәселені ақшамен шешуге болатын болса, онда бұл шығын. 41) Мені тек мемлекет соттай алады. 42) Таң кештен дана. 43) Жаңа нәрсе әрқашан кепілдік берілген мәселелермен бірге келеді. 44) Мен өмірімде мәмбетті көп кездестірдім. Енді мен тек өркениет үшінмін. 45) Дүние жақсы адамдарсыз емес. 46) Үкім шығармаңдар, әйтпесе сотталмайсыңдар. 47) Мен кеше туылған жоқпын. 48) Адамдар әдетте өз бетінше үкім шығарады. 49) Мен өзімнің жауларыма және қаскөйлерге қуат алғым келмейді. 50) Мен мүлде сәнқой емеспін: менің өз стилім бар. 51) Кәрі мен жоқ, мен тым қартайдым. 52) Үміт соңғы болып өледі. 53) Мен тамақ пен киімге ұқыпты қараумен ерекшеленемін. 54) Бақыт тыныштықты жақсы көреді. 55) Адамның өзіндік мені бірден қалыптаспайды. Тұлға 25 жаста қалыптасады. 56) Сән циклдік. 57) Адамның адамға қасқыр екеніне көзіміз жетті. 58) Сандарда қауіпсіздік бар. 59) Өткен реніштерімді кешір. Мен ренжіткен барлық адамдардан кешірім сұраймын. 60) Қазақстан – менің отаным. Мен өз елімді жақсы көремін, ол қандай болса да. 61) Мені ұнатпайтын болсам, жай ғана қалдыр. 62) Біреудің жаны — қараңғылық. 63) Екі қол, екі аяқ, естідім, көремін, тірі ана — өмірге шағымданудың қажеті жоқ. 64) Бұл өмірде сіз нақты нәрсені, белгілі бір нәрсені қаламайсыз. 65) Уақытында кету керек. 66) Өмір сүргің келсе, иіруді біл. 67) Жаман татулық жақсы ұрыстан артық. 68) Адамда жол сілтейтін ішкі өзегі, мінезі болуы керек. Сіз өз бойыңызда мінезді тәрбиелеуіңіз керек. 69) Мен ақылды, ғылымды, технологияны, инновацияны және айқын ойлауды құптаймын. 70) Мен өзіме оңай жау табатыным анық. 71) Өмір сізге екінші мүмкіндік бергенде, сіз оған барынша жабысып, әр минутты бағалай бастайсыз. 72) Үйрену ешқашан кеш емес. 73) Мен өзімді ыңғайлы және жайлы сезіну үшін бірдей киімді кигенді жөн көремін. Көпшіліктен ерекшеленбегені дұрыс. 74) Қазақстанда тұратын адам циркке күлмейді. 75) Менің жылдарым — менің байлығым. 76) Бұл өмір тыйымдарға толы. 77) Менің мейірімділігімді әлсіздік деп қабылдамаңыз. 78) Барлық адамдар әртүрлі. 79) Құлағына кеспе іліп қою. 80) Мен өзім билемеймін, бірақ басқалардың мұны істегенін көргенді ұнатамын. 81) «Онда бірдеңе бар» деп айта алатын қыздар мен әйелдер бар. 82) Мен әйелдердің назарынан тыс қалмаған сияқтымын. 83) Тітіркену теңізі және нәтижесі бар. 84) Өз аймағыңызда жүргеніңіз дұрыс. 85) Өмірде өзіңді қарапайым ұстау керек. 86) Сөз — бұл қуаты. Сіз нарықты бақылап отыруыңыз керек. 87) Тазалық — бұл олардың қоқыс тастамайтын жері емес, тазаламайтын жері. 88) Табиғи нәрсе шіркін емес. 89) Сабыр — барлық есіктерді ашатын соңғы кілт. 90) Жауды жақсы білу керек. 91) Қасқырдың аяқтары оны тамақтандырады. 92) Кім таңертең тұрса, оған Алла береді. 93) Жан біраз уақыттан кейін трендте болатын нәрсені таңдағанда. 94) Мен бөтен адамдар арасында өзімдікі және өзімнің арасында жат адам сияқтымын. 95) Ыңғайсыз шындықты айтуым керек еді. 96) Тегін ірімшік тек тышқан қақпанында келеді. 97) Қазақ әйелі жүйрік атты тоқтатып, жанып тұрған лашықтың ішіне кіреді. 98) Соғыстағыдай алдау еш жерде жоқ. 99) Айла — зеректіктің белгісі. 100) Өмір — бұл азап. Өмір сүру – кесіп өтетін өріс емес. 101) Әр қалжыңның өз үлесі бар. 102) Алыстан дос болу керек. 103) Еш қиналмай, тоғаннан балықты да шығара алмайсың. 104) Бүйректеріңіз істен шыққан кезде Боржомиді ішуге тым кеш. 105) Кейбіреулер мені керемет деп санайтыны бос сөз. 106) Туған жерім сол жерде көмектесті. 107) Мен сезімтал емеспін, бірақ олар менің миыма тамшылағанда, ол маған қатты әсер етеді. 108) Тіпті миллион шыбынның өзі дәреттің дәмді екеніне сендірмейді. 109) Ойлар материалды болып табылады. 110) Ата-ана оқытпаса, халық оқытады. 111) Мен мысықтарды ерекше жақсы көретін емеспін. 112) Тыныш суларда шайтандар бар. 113) Менің көз алдымда адамдардың дөрекі сөздерді (яғни, балағат сөздер айтқанын) ұнатпаймын. Бұл жақсы естілмейді. 114) Өткенді түзетуге тырыспаңыз. Болашаққа нұқсан келтірмеу үшін бар күш-жігерді жұмсаған дұрыс /Венера Нығматулина/. 115) Бастама жазаланады. 116) Тыныш жүрсең, ары қарай жүресің. 117) Әркім сенің жауың емес: кіммен соғысып жүрсің. 118) Сәтсіздіктер мен қателіктер сізді өмірде шыңдайды. 119) Біреу үшін бәрі, біреу үшін ештеңе. 120) Анаңның артына тығылатын уақытты бағала, сонда сен сызбаларда өмір сүресің, бұл қорқынышты және азапты… 121) Егер мен қысты жақсы көрсем, уақыт өте келе мен жазды бағалай бастадым (табиғаттың гүлдену кезеңі). 122) Барлығына ұнауға тырыспау керек. Адамдар әлі де сенің жаныңнан өтіп, тегіс емес екеніңді айтып күңіренеді. 123) Мені және менің мінезімді түсінуге тырысқандар аз. 124) Әзіл мен сарказмды түсіне білу керек. 125) Олар ренжігендерге су тасиды. 126) Маған жиі қатал жауап беруге және мінезді көрсетуге тура келді. 127) Сіз келетін орындар бар және сізді кепілдік проблемалар күтіп тұр. 128) Шыдамдылық пен еңбек бәрін тоздырады. ---- <span style="color:Red">Өзім туралы:</span> Мен принципшіл, турашыл адаммын, бетіме шындықты айтудан қорықпаймын; чайлдфри. Мен жақсы көремін: 1) моноблоктар; 2) мұздатылған кептірілген кофе, капучино; 3) макадамия жаңғағы, фундук, кешью, бадам; 4) кептірілген өрік; 5) манго; 6) манты, тұшпара; 7) монеталар; 8) қыс; 9) жеке өмірге қол сұғылмаушылық; 10) пицца; 11) маркетплейстер; 12) түйелер (бір өркешті және екі өркешті); 13) боран; 14) автобустың артқы жағына отыруға; 15) құймақ, ет және сүзбе қосылған құймақ; 16) самса; 17) лимон қосылған шай; 18) өмір; 19) толтырылған бұрыш, қырыққабат орамдары; 20) халва (самарқан, зығыр және пісте); 21) қамырдағы барабан таяқшалары; 22) аяздар; 23) жағымды тосын сый; 24) инновациялар; 25) сауда орталықтары және сауда үйлері; 26) нан пісіру; 27) бризоль; 28) мандариндер; 29) шынайылық. Маған ұнамайды: 1) жылу; 2) көше жаргоны; 3) түйе синдромы; 4) таныс қарым-қатынастар; 5) кешкі; 6) адамдардың маған деген көңілі қалуы; 7) сәлемдесу; 8) Сіздің атыңызға айтылған сын; 9) мені тәрбиелеп жатқанда немесе оқытқанда; 10) адамдар маған ашуланғанда; 11) деструктивті адамдар мен улы заттар; 12) есікпен ойнағанда.</small> ---- <small>Егер сіз қаржылай көмектесе алғыңыз келсе, міне менің реквизиттерім<ref>Ақшаны аударатындарға үлкен рақмет ғой…</ref>:<br> 1) [[Kaspi Bank|Kaspi]] Gold карта нөмірі: 4400 4303 0898 2971.<br> Уикипедияны қолдауды жалғастыра алуыма қолдау бер.</small> ---- <center><small>'''[[:Санат:Қазақ жазушылары|Қазақ жазушылары]]''' • '''[[Уикипедия:Жедел жою өлшемшарттары]]''' • '''[[Үлгі:Тағам]]''' • '''[[Үлгі:Тұлға]]''' • '''[[Үлгі:Кітап]]''' • '''[[Үлгі:Үңгір]]''' • '''[[Үлгі:Ғимарат]]''' • '''[[Үлгі:Фотоқатар]]''' • '''[[Үлгі:Multiple image]]''' • '''[[Үлгі:Мемлекеттік қайраткер]]''' • '''[[Үлгі:Өнер туындысы]]''' • '''[[Үлгі:Елді мекен]]''' • '''[[Үлгі:Компания]]''' • '''[[Үлгі:Монумент]]''' • '''[[Үлгі:Мереке]]''' • '''[[Үлгі:Су қоймасы]]''' • '''[[Үлгі:Әкімшілік бірлік]]''' • '''[[Үлгі:Әдеби шығарма]]''' • '''[https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Byzantine_Empire_topics Template:Byzantine_Empire_topics]'''</small></center> ---- <div class="plainlinks" style="float: center; width: 260px; height: 300px; overflow: auto; text-align: center;"> <small style="line-height:1.5em"> <div style="text-align:center; font-weight:bold; background:#e8f5ff; line-height:1.3em; padding:0.4em">[http://toolserver.org/~soxred93/pages/index.php?name=+Coffee86&lang=kk&wiki=wikipedia&namespace=0&redirects=noredirects&getall=1 Бастаған мақалалары:]</div> <div style="text-align:left"> #'''[[Ибн Рушд]]''' #'''[[Әлқисса]]''' #'''[[Дидар]]''' #'''[[Сәбит ибн Курра]]''' #'''[[Рұстақ]]''' #'''[[Соғдылық айналғыш биі]]''' #'''[[Хутэн]]''' #'''[[Куста ибн Лукка]]''' #'''[[Гурек]]''' #'''[[Мурабба (тағам)]]''' #'''[[Мухаллеби]]''' #'''[[Майсор зымырандары]]''' #'''[[Абдаса]]''' #'''[[Гандхара өнері]]''' #'''[[Тумшук]]''' #'''[[Наан (тағам)]]''' #'''[[Кулфи]]''' #'''[[Бастани]]''' #'''[[Фалуде]]''' #'''[[Қуыршақтар алқабы]]''' #'''[[Бұлайық]]''' #'''[[Библияның соғды тіліндегі аудармалары]]''' #'''[[Вешпаркар]]''' #'''[[Фалуда]]''' #'''[[Ах-ай гроты]]''' #'''[[Иверск-Серафим соборы]]''' #'''[[Қызылғаха үңгірлері]]''' #'''[[Безеклик]]''' #'''[[Миран (шұрат)]]''' #'''[[Гирлянда тасушылар]]''' #'''[[Базилика цистернасы]]''' #'''[[I Хұсрау патшаның көктемгі кілемі]]''' #'''[[Раханч]]''' #'''[[Гандхара]]''' #'''[[Самарқан қағазы]]''' #'''[[Занданачи]]''' #'''[[Кэсы]]''' #'''[[Инпань адамы]]''' #'''[[Черчен адамы]]''' #'''[[Серика]]''' #'''[[Виша Самбхава]]''' #'''[[Музаки кінәздігі]]''' #'''[[Канун (Албания)]]''' #'''[[Нана (Бактрия құдайы)]]''' #'''[[Мафраш]]''' #'''[[Виша Шура]]''' #'''[[Виша Кирти]]''' #'''[[Пісте балмұздақ]]''' #'''[[Хаварнак]]''' #'''[[Мивнай]]''' #'''[[Мабхара]]''' #'''[[Мизан]]''' #'''[[Мастан-Навиан]]''' #'''[[Тукаспадак]]''' #'''[[Шишпир]]''' #'''[[Агоналия]]''' #'''[[Тұрғар]]''' #'''[[Тархун (ихшид)]]''' #'''[[Меликават]]''' #'''[[Гипорхема]]''' #'''[[Гивех]]''' #'''[[Лейпциг бозторғайлары]]''' #'''[[Сериндия өнері]]''' #'''[[Манбидждік Агапий]]''' #'''[[Кафыр-қала (Самарқан)]]''' #'''[[Зергер-Тепе]]''' #'''[[Бетика]]''' #'''[[Реккесвинт тәжі]]''' #'''[[Джулиан (вестготтық граф)]]''' #'''[[Нағиса]]''' #'''[[Хотандық сақ тілі]]''' #'''[[Алмихан Сейіті]]''' #'''[[Духцов сарайы]]''' #'''[[Брагадан Фруктуоз]]''' #'''[[Узуфрукт]]''' #'''[[Гварразардан қазына]]''' #'''[[Вестготтық шындық]]''' #'''[[Вигилан кодексі]]''' #'''[[Соғды жауынгерлері]]''' #'''[[Вестгот патшалығының флоты]]''' #'''[[Юйчи Исэн]]''' #'''[[Түйе жүні]]''' #'''[[Свина (өзен)]]''' #'''[[Цедыня]]''' #'''[[Кельтибериялықтар]]''' #'''[[Севильялық Исидор]]''' #'''[[Ифтехар]]''' #'''[[Әулие Антоний Падуан шіркеуі (Ыстанбұл)]]''' #'''[[Танның батыс базарының мұражайы]]''' #'''[[Музелес]]''' #'''[[Ливиядағы болгар дәрігерлерінің соты]]''' #'''[[Lundbeck]]''' #'''[[Той түйе (табақ)]]''' #'''[[Қытай қағазы]]''' #'''[[Нимруд линзасы]]''' #'''[[Албания-Болгария қатынастары]]''' #'''[[Қытайдағы жер сілкінісі (2023)]]''' #'''[[Жеті кітаптағы медициналық жинақ]]''' #'''[[Византиялық ғибадатханасы (Судак)]]''' #'''[[Симон Илеуші]]''' #'''[[Әулие Павел шіркеуі (Константинополь)]]''' #'''[[Мирелейон]]''' #'''[[Әулие Ирина шіркеуі]]''' #'''[[Әулие Сергий бен Вакх шіркеуі]]''' #'''[[Әулие Анна шіркеуі (Трабзон)]]''' #'''[[Жаккард матасы]]''' #'''[[Яздтағы дахма]]''' #'''[[Кристегі Әулие Андрей шіркеуі]]''' #'''[[Софа]]''' #'''[[Үндістан (Бируни)]]''' #'''[[Вандалдар мен аландар мемлекетінің флоты]]''' #'''[[Лузитания]]''' #'''[[Бұхара тарихы (қолжазба)]]''' #'''[[Таксиладан келген белгісіз меридарх]]''' #'''[[Гуанчжоудағы қырғын]]''' #'''[[Аниково табағы]]''' #'''[[Диолк]]''' #'''[[Кузхайя (монастырь)]]''' #'''[[Кливанион]]''' #'''[[Каббадион]]''' #'''[[Цангион]]''' #'''[[Дивитисий]]''' #'''[[Сериндия]]''' #'''[[Севильялық Иоанн]]''' #'''[[Шеду]]''' #'''[[Сабао (лауазым)]]''' #'''[[Шалимар бақтары]]''' #'''[[Бахур]]''' #'''[[Сенмар]]''' #'''[[Хвадай-намак]]''' #'''[[Мехреган]]''' #'''[[Тирган]]''' #'''[[Петрона Каматир]]''' #'''[[Халчаян]]''' #'''[[Анар сорпасы]]''' #'''[[Шолезард]]''' #'''[[Зарда (тағам)]]''' #'''[[Локакшема]]''' #'''[[Шатьял]]''' #'''[[Византия асханасы]]''' #'''[[Хотан жібек фабрикасы]]''' #'''[[Мұқанна]]''' #'''[[Дендера шамы]]''' #'''[[Бағдат батареясы]]''' #'''[[Ludus duodecim scriptorum]]''' #'''[[Бажаур қобди]]''' #'''[[Табула]]''' #'''[[Екібастұз политехникалық колледжі]]''' #'''[[Павлодар машина жасау колледжі]]''' #'''[[Исабек-ишан]]''' #'''[[Екібастұз бөгені]]''' #'''[[Бутринти]]''' #'''[[Марат Пазылұлы Марденов]]''' #'''[[Плацинда]]''' #'''[[Топрак-қала]]''' #'''[[Лампада]]''' #'''[[Көшк]]''' #'''[[Дөңгелек тақталардағы шахмат]]''' #'''[[Дхармаракша]]''' #'''[[Дунхуан]]''' #'''[[Ад-Дэйр]]''' #'''[[Теңіз органы]]''' #'''[[Қытайдағы зороастризм]]''' #'''[[Айвалық мармелады]]''' #'''[[Қайрақ (құлпытас)]]''' #'''[[Жеміс мұзы]]''' #'''[[Парвин Баби]]''' #'''[[Ан Лушан]]''' #'''[[Гяз]]''' #'''[[Туррон]]''' #'''[[Калаи-Муг]]''' #'''[[Юэяцюань]]''' #'''[[Лимпопо (мультфильм)]]''' #'''[[Лабубу]]''' #'''[[Константин базиликасы (Трир)]]''' #'''[[Максенций базиликасы]]''' #'''[[Әулие Николай базиликасы]]''' #'''[[Теодорик кесенесі]]''' #'''[[Әулие Николай шіркеуі (Демре)]]''' #'''[[Иоанн Кладас]]''' #'''[[Самейру ханымының базиликасы]]''' #'''[[Византиялық жібек]]''' #'''[[Сан-Витале]]''' #'''[[Византия бақтары]]''' #'''[[Аэций Амидалық]]''' #'''[[Византия медицинасы]]''' #'''[[Эгиналық Павел]]''' #'''[[Византия өнертабыстарының тізімі]]''' #'''[[Византия лирасы]]''' #'''[[Византия сигнал мұнаралары жүйесі]]''' #'''[[Византия ғылымы]]''' #'''[[Константинополь жер сілкінісі (557)]]''' #'''[[Мариам Баоуарди]]''' #'''[[Антиохиялық Яхья]]''' #'''[[Шарбел Махлуф]]''' </div></div> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[en:User:Coffee86]] [[meta:User:Coffee86]] [[ru:Участник:Coffee86]] [[uz:Foydalanuvchi:Coffee86]] [[tr:Kullanıcı:Coffee86]] bw3x0l6tp6bqpmpdftut0gbcip38rkm 3617278 3617277 2026-06-13T23:43:14Z Coffee86 27186 3617278 wikitext text/x-wiki {{Biography | subject_name = Кенжигалиев Асхат Токанович | image_name = | image_size = | image_caption = Coffee86 қатысушысы | date_of_birth = 22.08.1986 | place_of_birth = Екібастұз | date_of_death = | place_of_death = | occupation = мүгедек | spouse = }} {{Babel|ru|kk-2|en-2|uz-1|uk-1|az-1|tr-1|tt-1|tg-1}} {{Қатысушы:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Уақыт жетпейді}} {{Портал:Ағымдағы оқиғалар/Күнтізбе}} <small><span style="color:Red">Менің өмірлік психологиясы:</span> 1) Дене жоқ — іс жоқ. 2) Өткен және ұмытылған нәрсе әрқашан қате емес. 3) Өмірде бір нәрсені өзгерту керек сияқты көрінсе, олай емес сияқты. 4) Десе де, уақыт емдейтініне сенімдімін. 5) Рахаттануда ұят жоқ — бұл аман қалу. 6) Кейбіреулер мені бақылап, біраз қорытынды жасады. 7) Оны бөлісетін нәрсеге толы адам. 8) Мен адамдарды «оятпауға» тырысамын. 9) Барлығына күшті жүйке қажет. 10) Сіз бұл дүниені түсініп, ақымақ болмайсыз. 11) Менің өмірім көтерілу мен құлдырауға толы. 12) Маған «проблемадан проблема болған кезде» ұнамайды. 13) Қайта емес, қайта. 14) Жаңалық та жақсы — жаңалық емес. 15) Өз көзіңіздегі бөренені көрмеңіз. 16) Өмір әрқашан үйдегідей жайлы бола бермейді. 17) Менде орташа IQ бар, сондықтан сұхбаттасымның мотивтерін, ниеттерін және эмоцияларын болжау қиын. 18) Табыс — күнделікті жұмыс. 19) Өткенге есік қабырғамен қоршалу керек. 20) 90-шы жылдар мен 2000-шы жылдардың басы жаман түс сияқты болды. 21) Мен өзім болғанды ​​қалаймын. 22) Мен өз тәжірибемнен кейбір нәрселерді орындау қиын екенін білемін, мысалы, оқу. 23) Асықсаң жұртты күлдіріп жібересің. 24) Тозаққа апаратын жол ізгі ниетпен төселген. 25) Мен өшпенді сыншыларға атап өткім келеді: мен мүлдем жеңілген емеспін, мен жай қайыршымын. Сондықтан әрбір тиын үшін мен өз әрекетімді сілкіп, мұқият ойластыруым керек. 26) Мен қарқынды бақылауға, яғни уағыз айтуға шыдай алмаймын. 27) Менің сіз туралы пікірімді және сізге деген көзқарасымды шатастырмаңыз. Саған деген көзқарас мінез-құлқыңа байланысты қалыптасады, сен туралы пікірім тек өзіме байланысты. 28) Адамдармен келіссөздер жүргізіп, ымыраға келу керек. 29) Адамдар жанжалдасып, татуласады. 30) Жылтырағанның бәрі алтын емес. 31) Біреуге шұңқыр қазба — оған өзің түсесің. 32) Мен саудагерлердің жұмысын құрметтеймін. Сауда жалғасуы керек. 33) Тек шыбынның өзі ұша алмайды. 34) Адамдардың аз болуы оттегінің көп болуын білдіреді. 35) Мен өзім үшін өмір сүргім келеді: жалғыздықта өмірден ләззат ал. 36) Сараң екі рет төлейді. 37) Мен 2 орындыққа отыра алмадым. 38) Саясатпен айналысу үшін мүйізтұмсық терісі болуы керек. 39) Кез келген түсініксіз жағдайда ұйықтаңыз. 40) Егер мәселені ақшамен шешуге болатын болса, онда бұл шығын. 41) Мені тек мемлекет соттай алады. 42) Таң кештен дана. 43) Жаңа нәрсе әрқашан кепілдік берілген мәселелермен бірге келеді. 44) Мен өмірімде мәмбетті көп кездестірдім. Енді мен тек өркениет үшінмін. 45) Дүние жақсы адамдарсыз емес. 46) Үкім шығармаңдар, әйтпесе сотталмайсыңдар. 47) Мен кеше туылған жоқпын. 48) Адамдар әдетте өз бетінше үкім шығарады. 49) Мен өзімнің жауларыма және қаскөйлерге қуат алғым келмейді. 50) Мен мүлде сәнқой емеспін: менің өз стилім бар. 51) Кәрі мен жоқ, мен тым қартайдым. 52) Үміт соңғы болып өледі. 53) Мен тамақ пен киімге ұқыпты қараумен ерекшеленемін. 54) Бақыт тыныштықты жақсы көреді. 55) Адамның өзіндік мені бірден қалыптаспайды. Тұлға 25 жаста қалыптасады. 56) Сән циклдік. 57) Адамның адамға қасқыр екеніне көзіміз жетті. 58) Сандарда қауіпсіздік бар. 59) Өткен реніштерімді кешір. Мен ренжіткен барлық адамдардан кешірім сұраймын. 60) Қазақстан – менің отаным. Мен өз елімді жақсы көремін, ол қандай болса да. 61) Мені ұнатпайтын болсам, жай ғана қалдыр. 62) Біреудің жаны — қараңғылық. 63) Екі қол, екі аяқ, естідім, көремін, тірі ана — өмірге шағымданудың қажеті жоқ. 64) Бұл өмірде сіз нақты нәрсені, белгілі бір нәрсені қаламайсыз. 65) Уақытында кету керек. 66) Өмір сүргің келсе, иіруді біл. 67) Жаман татулық жақсы ұрыстан артық. 68) Адамда жол сілтейтін ішкі өзегі, мінезі болуы керек. Сіз өз бойыңызда мінезді тәрбиелеуіңіз керек. 69) Мен ақылды, ғылымды, технологияны, инновацияны және айқын ойлауды құптаймын. 70) Мен өзіме оңай жау табатыным анық. 71) Өмір сізге екінші мүмкіндік бергенде, сіз оған барынша жабысып, әр минутты бағалай бастайсыз. 72) Үйрену ешқашан кеш емес. 73) Мен өзімді ыңғайлы және жайлы сезіну үшін бірдей киімді кигенді жөн көремін. Көпшіліктен ерекшеленбегені дұрыс. 74) Қазақстанда тұратын адам циркке күлмейді. 75) Менің жылдарым — менің байлығым. 76) Бұл өмір тыйымдарға толы. 77) Менің мейірімділігімді әлсіздік деп қабылдамаңыз. 78) Барлық адамдар әртүрлі. 79) Құлағына кеспе іліп қою. 80) Мен өзім билемеймін, бірақ басқалардың мұны істегенін көргенді ұнатамын. 81) «Онда бірдеңе бар» деп айта алатын қыздар мен әйелдер бар. 82) Мен әйелдердің назарынан тыс қалмаған сияқтымын. 83) Тітіркену теңізі және нәтижесі бар. 84) Өз аймағыңызда жүргеніңіз дұрыс. 85) Өмірде өзіңді қарапайым ұстау керек. 86) Сөз — бұл қуаты. Сіз нарықты бақылап отыруыңыз керек. 87) Тазалық — бұл олардың қоқыс тастамайтын жері емес, тазаламайтын жері. 88) Табиғи нәрсе шіркін емес. 89) Сабыр — барлық есіктерді ашатын соңғы кілт. 90) Жауды жақсы білу керек. 91) Қасқырдың аяқтары оны тамақтандырады. 92) Кім таңертең тұрса, оған Алла береді. 93) Жан біраз уақыттан кейін трендте болатын нәрсені таңдағанда. 94) Мен бөтен адамдар арасында өзімдікі және өзімнің арасында жат адам сияқтымын. 95) Ыңғайсыз шындықты айтуым керек еді. 96) Тегін ірімшік тек тышқан қақпанында келеді. 97) Қазақ әйелі жүйрік атты тоқтатып, жанып тұрған лашықтың ішіне кіреді. 98) Соғыстағыдай алдау еш жерде жоқ. 99) Айла — зеректіктің белгісі. 100) Өмір — бұл азап. Өмір сүру – кесіп өтетін өріс емес. 101) Әр қалжыңның өз үлесі бар. 102) Алыстан дос болу керек. 103) Еш қиналмай, тоғаннан балықты да шығара алмайсың. 104) Бүйректеріңіз істен шыққан кезде Боржомиді ішуге тым кеш. 105) Кейбіреулер мені керемет деп санайтыны бос сөз. 106) Туған жерім сол жерде көмектесті. 107) Мен сезімтал емеспін, бірақ олар менің миыма тамшылағанда, ол маған қатты әсер етеді. 108) Тіпті миллион шыбынның өзі дәреттің дәмді екеніне сендірмейді. 109) Ойлар материалды болып табылады. 110) Ата-ана оқытпаса, халық оқытады. 111) Мен мысықтарды ерекше жақсы көретін емеспін. 112) Тыныш суларда шайтандар бар. 113) Менің көз алдымда адамдардың дөрекі сөздерді (яғни, балағат сөздер айтқанын) ұнатпаймын. Бұл жақсы естілмейді. 114) Өткенді түзетуге тырыспаңыз. Болашаққа нұқсан келтірмеу үшін бар күш-жігерді жұмсаған дұрыс /Венера Нығматулина/. 115) Бастама жазаланады. 116) Тыныш жүрсең, ары қарай жүресің. 117) Әркім сенің жауың емес: кіммен соғысып жүрсің. 118) Сәтсіздіктер мен қателіктер сізді өмірде шыңдайды. 119) Біреу үшін бәрі, біреу үшін ештеңе. 120) Анаңның артына тығылатын уақытты бағала, сонда сен сызбаларда өмір сүресің, бұл қорқынышты және азапты… 121) Егер мен қысты жақсы көрсем, уақыт өте келе мен жазды бағалай бастадым (табиғаттың гүлдену кезеңі). 122) Барлығына ұнауға тырыспау керек. Адамдар әлі де сенің жаныңнан өтіп, тегіс емес екеніңді айтып күңіренеді. 123) Мені және менің мінезімді түсінуге тырысқандар аз. 124) Әзіл мен сарказмды түсіне білу керек. 125) Олар ренжігендерге су тасиды. 126) Маған жиі қатал жауап беруге және мінезді көрсетуге тура келді. 127) Сіз келетін орындар бар және сізді кепілдік проблемалар күтіп тұр. 128) Шыдамдылық пен еңбек бәрін тоздырады. ---- <span style="color:Red">Өзім туралы:</span> Мен принципшіл, турашыл адаммын, бетіме шындықты айтудан қорықпаймын; чайлдфри. Мен жақсы көремін: 1) моноблоктар; 2) мұздатылған кептірілген кофе, капучино; 3) макадамия жаңғағы, фундук, кешью, бадам; 4) кептірілген өрік; 5) манго; 6) манты, тұшпара; 7) монеталар; 8) қыс; 9) жеке өмірге қол сұғылмаушылық; 10) пицца; 11) маркетплейстер; 12) түйелер (бір өркешті және екі өркешті); 13) боран; 14) автобустың артқы жағына отыруға; 15) құймақ, ет және сүзбе қосылған құймақ; 16) самса; 17) лимон қосылған шай; 18) өмір; 19) толтырылған бұрыш, қырыққабат орамдары; 20) халва (самарқан, зығыр және пісте); 21) қамырдағы барабан таяқшалары; 22) аяздар; 23) жағымды тосын сый; 24) инновациялар; 25) сауда орталықтары және сауда үйлері; 26) нан пісіру; 27) бризоль; 28) мандариндер; 29) шынайылық. Маған ұнамайды: 1) жылу; 2) көше жаргоны; 3) түйе синдромы; 4) таныс қарым-қатынастар; 5) кешкі; 6) адамдардың маған деген көңілі қалуы; 7) сәлемдесу; 8) Сіздің атыңызға айтылған сын; 9) мені тәрбиелеп жатқанда немесе оқытқанда; 10) адамдар маған ашуланғанда; 11) деструктивті адамдар мен улы заттар; 12) есікпен ойнағанда.</small> ---- <small>Егер сіз қаржылай көмектесе алғыңыз келсе, міне менің реквизиттерім<ref>Ақшаны аударатындарға үлкен рақмет ғой…</ref>:<br> 1) [[Kaspi Bank|Kaspi]] Gold карта нөмірі: 4400 4303 0898 2971.<br> Уикипедияны қолдауды жалғастыра алуыма қолдау бер.</small> ---- <center><small>'''[[:Санат:Қазақ жазушылары|Қазақ жазушылары]]''' • '''[[Уикипедия:Жедел жою өлшемшарттары]]''' • '''[[Үлгі:Тағам]]''' • '''[[Үлгі:Тұлға]]''' • '''[[Үлгі:Кітап]]''' • '''[[Үлгі:Үңгір]]''' • '''[[Үлгі:Ғимарат]]''' • '''[[Үлгі:Фотоқатар]]''' • '''[[Үлгі:Multiple image]]''' • '''[[Үлгі:Мемлекеттік қайраткер]]''' • '''[[Үлгі:Өнер туындысы]]''' • '''[[Үлгі:Елді мекен]]''' • '''[[Үлгі:Компания]]''' • '''[[Үлгі:Монумент]]''' • '''[[Үлгі:Мереке]]''' • '''[[Үлгі:Су қоймасы]]''' • '''[[Үлгі:Әкімшілік бірлік]]''' • '''[[Үлгі:Әдеби шығарма]]''' • '''[https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Byzantine_Empire_topics Template:Byzantine_Empire_topics]'''</small></center> ---- <div class="plainlinks" style="float: center; width: 260px; height: 300px; overflow: auto; text-align: center;"> <small style="line-height:1.5em"> <div style="text-align:center; font-weight:bold; background:#e8f5ff; line-height:1.3em; padding:0.4em">[http://toolserver.org/~soxred93/pages/index.php?name=+Coffee86&lang=kk&wiki=wikipedia&namespace=0&redirects=noredirects&getall=1 Бастаған мақалалары:]</div> <div style="text-align:left"> #'''[[Ибн Рушд]]''' #'''[[Әлқисса]]''' #'''[[Дидар]]''' #'''[[Сәбит ибн Курра]]''' #'''[[Рұстақ]]''' #'''[[Соғдылық айналғыш биі]]''' #'''[[Хутэн]]''' #'''[[Куста ибн Лукка]]''' #'''[[Гурек]]''' #'''[[Мурабба (тағам)]]''' #'''[[Мухаллеби]]''' #'''[[Майсор зымырандары]]''' #'''[[Абдаса]]''' #'''[[Гандхара өнері]]''' #'''[[Тумшук]]''' #'''[[Наан (тағам)]]''' #'''[[Кулфи]]''' #'''[[Бастани]]''' #'''[[Фалуде]]''' #'''[[Қуыршақтар алқабы]]''' #'''[[Бұлайық]]''' #'''[[Библияның соғды тіліндегі аудармалары]]''' #'''[[Вешпаркар]]''' #'''[[Фалуда]]''' #'''[[Ах-ай гроты]]''' #'''[[Иверск-Серафим соборы]]''' #'''[[Қызылғаха үңгірлері]]''' #'''[[Безеклик]]''' #'''[[Миран (шұрат)]]''' #'''[[Гирлянда тасушылар]]''' #'''[[Базилика цистернасы]]''' #'''[[I Хұсрау патшаның көктемгі кілемі]]''' #'''[[Раханч]]''' #'''[[Гандхара]]''' #'''[[Самарқан қағазы]]''' #'''[[Занданачи]]''' #'''[[Кэсы]]''' #'''[[Инпань адамы]]''' #'''[[Черчен адамы]]''' #'''[[Серика]]''' #'''[[Виша Самбхава]]''' #'''[[Музаки кінәздігі]]''' #'''[[Канун (Албания)]]''' #'''[[Нана (Бактрия құдайы)]]''' #'''[[Мафраш]]''' #'''[[Виша Шура]]''' #'''[[Виша Кирти]]''' #'''[[Пісте балмұздақ]]''' #'''[[Хаварнак]]''' #'''[[Мивнай]]''' #'''[[Мабхара]]''' #'''[[Мизан]]''' #'''[[Мастан-Навиан]]''' #'''[[Тукаспадак]]''' #'''[[Шишпир]]''' #'''[[Агоналия]]''' #'''[[Тұрғар]]''' #'''[[Тархун (ихшид)]]''' #'''[[Меликават]]''' #'''[[Гипорхема]]''' #'''[[Гивех]]''' #'''[[Лейпциг бозторғайлары]]''' #'''[[Сериндия өнері]]''' #'''[[Манбидждік Агапий]]''' #'''[[Кафыр-қала (Самарқан)]]''' #'''[[Зергер-Тепе]]''' #'''[[Бетика]]''' #'''[[Реккесвинт тәжі]]''' #'''[[Джулиан (вестготтық граф)]]''' #'''[[Нағиса]]''' #'''[[Хотандық сақ тілі]]''' #'''[[Алмихан Сейіті]]''' #'''[[Духцов сарайы]]''' #'''[[Брагадан Фруктуоз]]''' #'''[[Узуфрукт]]''' #'''[[Гварразардан қазына]]''' #'''[[Вестготтық шындық]]''' #'''[[Вигилан кодексі]]''' #'''[[Соғды жауынгерлері]]''' #'''[[Вестгот патшалығының флоты]]''' #'''[[Юйчи Исэн]]''' #'''[[Түйе жүні]]''' #'''[[Свина (өзен)]]''' #'''[[Цедыня]]''' #'''[[Кельтибериялықтар]]''' #'''[[Севильялық Исидор]]''' #'''[[Ифтехар]]''' #'''[[Әулие Антоний Падуан шіркеуі (Ыстанбұл)]]''' #'''[[Танның батыс базарының мұражайы]]''' #'''[[Музелес]]''' #'''[[Ливиядағы болгар дәрігерлерінің соты]]''' #'''[[Lundbeck]]''' #'''[[Той түйе (табақ)]]''' #'''[[Қытай қағазы]]''' #'''[[Нимруд линзасы]]''' #'''[[Албания-Болгария қатынастары]]''' #'''[[Қытайдағы жер сілкінісі (2023)]]''' #'''[[Жеті кітаптағы медициналық жинақ]]''' #'''[[Византиялық ғибадатханасы (Судак)]]''' #'''[[Симон Илеуші]]''' #'''[[Әулие Павел шіркеуі (Константинополь)]]''' #'''[[Мирелейон]]''' #'''[[Әулие Ирина шіркеуі]]''' #'''[[Әулие Сергий бен Вакх шіркеуі]]''' #'''[[Әулие Анна шіркеуі (Трабзон)]]''' #'''[[Жаккард матасы]]''' #'''[[Яздтағы дахма]]''' #'''[[Кристегі Әулие Андрей шіркеуі]]''' #'''[[Софа]]''' #'''[[Үндістан (Бируни)]]''' #'''[[Вандалдар мен аландар мемлекетінің флоты]]''' #'''[[Лузитания]]''' #'''[[Бұхара тарихы (қолжазба)]]''' #'''[[Таксиладан келген белгісіз меридарх]]''' #'''[[Гуанчжоудағы қырғын]]''' #'''[[Аниково табағы]]''' #'''[[Диолк]]''' #'''[[Кузхайя (монастырь)]]''' #'''[[Кливанион]]''' #'''[[Каббадион]]''' #'''[[Цангион]]''' #'''[[Дивитисий]]''' #'''[[Сериндия]]''' #'''[[Севильялық Иоанн]]''' #'''[[Шеду]]''' #'''[[Сабао (лауазым)]]''' #'''[[Шалимар бақтары]]''' #'''[[Бахур]]''' #'''[[Сенмар]]''' #'''[[Хвадай-намак]]''' #'''[[Мехреган]]''' #'''[[Тирган]]''' #'''[[Петрона Каматир]]''' #'''[[Халчаян]]''' #'''[[Анар сорпасы]]''' #'''[[Шолезард]]''' #'''[[Зарда (тағам)]]''' #'''[[Локакшема]]''' #'''[[Шатьял]]''' #'''[[Византия асханасы]]''' #'''[[Хотан жібек фабрикасы]]''' #'''[[Мұқанна]]''' #'''[[Дендера шамы]]''' #'''[[Бағдат батареясы]]''' #'''[[Ludus duodecim scriptorum]]''' #'''[[Бажаур қобди]]''' #'''[[Табула]]''' #'''[[Екібастұз политехникалық колледжі]]''' #'''[[Павлодар машина жасау колледжі]]''' #'''[[Исабек-ишан]]''' #'''[[Екібастұз бөгені]]''' #'''[[Бутринти]]''' #'''[[Марат Пазылұлы Марденов]]''' #'''[[Плацинда]]''' #'''[[Топрак-қала]]''' #'''[[Лампада]]''' #'''[[Көшк]]''' #'''[[Дөңгелек тақталардағы шахмат]]''' #'''[[Дхармаракша]]''' #'''[[Дунхуан]]''' #'''[[Ад-Дэйр]]''' #'''[[Теңіз органы]]''' #'''[[Қытайдағы зороастризм]]''' #'''[[Айвалық мармелады]]''' #'''[[Қайрақ (құлпытас)]]''' #'''[[Жеміс мұзы]]''' #'''[[Парвин Баби]]''' #'''[[Ан Лушан]]''' #'''[[Гяз]]''' #'''[[Туррон]]''' #'''[[Калаи-Муг]]''' #'''[[Юэяцюань]]''' #'''[[Лимпопо (мультфильм)]]''' #'''[[Лабубу]]''' #'''[[Константин базиликасы (Трир)]]''' #'''[[Максенций базиликасы]]''' #'''[[Әулие Николай базиликасы]]''' #'''[[Теодорик кесенесі]]''' #'''[[Әулие Николай шіркеуі (Демре)]]''' #'''[[Иоанн Кладас]]''' #'''[[Самейру ханымының базиликасы]]''' #'''[[Византиялық жібек]]''' #'''[[Сан-Витале]]''' #'''[[Византия бақтары]]''' #'''[[Аэций Амидалық]]''' #'''[[Византия медицинасы]]''' #'''[[Эгиналық Павел]]''' #'''[[Византия өнертабыстарының тізімі]]''' #'''[[Византия лирасы]]''' #'''[[Византия сигнал мұнаралары жүйесі]]''' #'''[[Византия ғылымы]]''' #'''[[Константинополь жер сілкінісі (557)]]''' #'''[[Мариам Баоуарди]]''' #'''[[Антиохиялық Яхья]]''' #'''[[Шарбел Махлуф]]''' #'''[[Африкада ыстық екен]]''' </div></div> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[en:User:Coffee86]] [[meta:User:Coffee86]] [[ru:Участник:Coffee86]] [[uz:Foydalanuvchi:Coffee86]] [[tr:Kullanıcı:Coffee86]] 2ch1k1yk7sd40zsdkahetcbay2ean5n 0 508446 3617102 3616936 2026-06-13T16:04:00Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617102 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Кешірім Бозтайұлы Бозтаев | Шынайы есімі = | Суреті = Boztaev.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 6 ақпан 1987 | Басқаруын аяқтады = 7 қыркүйек 1991 | Ізашары = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]] | Ізбасары = ''лауазым жойылды'' | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1985 | Басқаруын аяқтады_2 = 1987 | Ізашары_2 = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Ізбасары_2 = [[Валерий Батайұлы Темірбаев|Валерий Темірбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 25.06.1933 | Туған жері = [[Дөненбай|Ақшатау]] ауылы, [[Аягөз ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 7.08.1999 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Семей|Семейде}} | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|Қазақ тау-кен металлургия институты]] | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Кешірім Бозтайұлы Бозтаев''' ([[25 маусым]] [[1933 жыл|1933]], [[Дөненбай|Ақшатау]] ауылы, [[Аягөз ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[7 тамыз]] [[1999 жыл|1999]], [[Семей]])<ref>https://semeylib.kz/?page_id=11508</ref> — қоғам және мемлекет қайраткері, [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]]ның бұрынғы бірінші хатшысы. Ол [[Михаил Сергеевич Горбачёв|М.С. Горбачевке]] ядролық қаруға қарсы құпия шифр хабарламасын жіберуші ретінде белгілі, бұл хабарлама [[Семей полигоны|Семей сынақ полигонында]] атом қаруын сынауға қарсы алғашқы ашық наразылық білдірулердің бірі болды. ==Өмірбаяны== Кешірім Бозтаев 1933 жылдың 25 [[шілде]]сінде бұрынғы [[Семей]] облысы [[Аягөз]] ауданының Ақшатау ауылында дүниеге келген, [[Найман]] тайпасының [[Қаракерей]] руының Сыбан бөлімінен шыққан. Кешірім Бозтаев [[Шығыс Қазақстан]] және [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облыстары]] өнеркәсібінің дамуына зор үлес қосты. 1989 жылы 20 ақпанда СОКП Орталық Комитетінің Бас хатшысы М. Горбачевтің атына шифрограмма жолдап, [[Семей полигоны|Семей сынақ полигонында]] ядролық сынақтардың тоқтатылуын талап еткен тұңғыш азамат. КСРО әскери - өнеркәсіптік кешенінің қарсылығына қарамастан, полигонды жабу жолында 1991 жылға дейін үздіксіз күрес жүргізді. Өзі [[Қазақстан]] Компартиясы Семей обкомының бірінші хатшысы бола отырып, 80 – жылдардың соңында құрылған «Семей – Невада» қозғалысына қолдау көрсетті. КСРО Қорғаныс министрлігінен ядролық сынақтардың радиациялық салдарлары туралы материалдарды жариялауын және бұл ақпараттарды Қазақстанға беруін, Семей полигонының маңайында орналасқан елді мекендерге қаржылық көмек көрсетілуін, тұрғындардың әлеуметтік – экономикалық жағдайының жақсартылуын, сондай-ақ өнердегі радиоэкологиялық жағдай мен тұрғындардың денсаулығын тексеретін комиссияның құрылуын талап етті. ==Қызметтері== Кешірім Бозтаев Қазақстан Республикасының 1992 жылғы 18 желтоқсанда қабылданған «Семей ядролық сынақ полигонындағы ядролық сынақтар салдарынан зардап шеккен азаматтарды әлеуметтік қорғау» туралы Заңының, ядролық сынақтар салдарынан зардап шеккен тұрғындарды медициналық оңалту бағдарламасының авторы. 1996 жылы Қазақстанның белгілі қоғам қайраткерлерімен бірге Халықаралық «Полигон – 29 тамыз» қоғамдық қайырымдылық қорын құрды. 2002 жылы бұл қор БҰҰ Экономикалық және әлеуметтік кеңесінде консультативтік статусқа ие болды. ==Марапаттамалары== К. Бозтаев үш мәрте [[Еңбек Қызыл Туы ордені|Еңбек Қызыл Ту]] орденімен, медальдармен, көптеген Құрмет Грамоталарымен марапатталған. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қызметкері. 1997 жылдан Ұлттық қауіпсіздік мәселелерін зерттеу академиясының (Мәскеу) толық академик – мүшесі, «Экология» халықтық академиясының академигі, Семей мемлекеттік медициналық академиясының Құрметті профессоры, Семей қаласының Құрметті азаматы. Материалды Абай атындағы Семей әмбебап кітапханасы ұсынған. == Сілтемелер == [[Сурет:Monument to Boztayev at Kensai Cemetery.png|thumb|right|200px|Кеңсай зиратындағы ескерткіші]] # Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА # Қабышұлы Ғ. Ақиқат - анық айтылса ғана ақиқат // Қазақ әдебиеті. - 2011. – 10 б. # Пигаваев В. Есімі еске алуға әбден лайық // Егемен Қазақстан. - 2011. - 2 б. # Сейсенұлы Д. Полигон кімге зардап...: К.Бозтаевтың"Қайнар синдромы" атты кітабы туралы // Егемен Қазақстан. - 1995. # Сәрсеке М. Шығыс елі риза саған, Кешірім // Семей таңы. - 2009. - 20 тамыз. - 4 б.; Семей таңы. - 2009.; – 4 б. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат: КСРО Жоғарғы Кеңесінің мүшелері (1989–1991)]] [[Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған КСРО халық депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат: Кәсіпорындар мен ұйымдардағы КОКП партия комитеттерінің хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Семей облыстық кеңесінің депутаттары]] [[Санат:КОКП XXVII съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XIX конференциясы делегаттары]] [[Санат:Семейдің құрметті азаматтары]] [[Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер]] 0uxqvb768pko53ozmc9mf42aqjao1wa 0 517711 3616998 2148873 2026-06-13T12:45:46Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616998 wikitext text/x-wiki ''Жіті постгеморрагиялық анемияның'' дамуы қан тамырларының жарақатымен немесе оның кенересінің іріп-шіріп, желініп кетуімен байланысты. Мысалы, денеге оқ тигенде, жарақаттанғанда сол жерден қан ағады. Асқазан жарасының түбіндегі қан тамырларының немесе жатырдан тыс жүктілік кезіндегі жатыр өзегінің қан тамырларының желініп кетуі жіті анемияға соқтырады.Қолқаның кеңейген жері жарылып кеткенде ауру бірнеше минут ішінде өліп қалады. Өлген кісіні жарып қарағанда оның ішкі ағзаларының оншалықты қансызданбағаны анықталады. Ауру кенеттен қан келмей қалғанына байланысты жүректің тоқтауынан өледі. Созылмалы постгеморрагиялық анемияда өлікті жарып көргенде ішкі ағзалар анемиясымен бір қатарда қан жасаушы жүйеде регенерация белгілері табылады. Ұзын сүйектердегі сары жілік сайының қызыл майға айналғанын, экстрамедулярлы қан жасап шығару ошақтарының пайда болғанын көреміз. Ұзаққа созылған гипоксия нәтижесінде жүректе, бауырда және бүйректерде '''дистрофиялық өзгерістер''' байқалады.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — ағзадан қанның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және эритроциттер санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы. == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === 1. Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды. * '''Себептері:''' Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === 2. Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. * '''Себептері:''' Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы. == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады. == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == 1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. 2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. 3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады. == Дереккөздер == {{derekkozder|2}} <ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> bzvtj0k78zl0c8e30oenrgmip2iw9oa 3616999 3616998 2026-06-13T12:46:57Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3616999 wikitext text/x-wiki ''Жіті постгеморрагиялық анемияның'' дамуы қан тамырларының жарақатымен немесе оның кенересінің іріп-шіріп, желініп кетуімен байланысты. Мысалы, денеге оқ тигенде, жарақаттанғанда сол жерден қан ағады. Асқазан жарасының түбіндегі қан тамырларының немесе жатырдан тыс жүктілік кезіндегі жатыр өзегінің қан тамырларының желініп кетуі жіті анемияға соқтырады.Қолқаның кеңейген жері жарылып кеткенде ауру бірнеше минут ішінде өліп қалады. Өлген кісіні жарып қарағанда оның ішкі ағзаларының оншалықты қансызданбағаны анықталады. Ауру кенеттен қан келмей қалғанына байланысты жүректің тоқтауынан өледі. Созылмалы постгеморрагиялық анемияда өлікті жарып көргенде ішкі ағзалар анемиясымен бір қатарда қан жасаушы жүйеде регенерация белгілері табылады. Ұзын сүйектердегі сары жілік сайының қызыл майға айналғанын, экстрамедулярлы қан жасап шығару ошақтарының пайда болғанын көреміз. Ұзаққа созылған гипоксия нәтижесінде жүректе, бауырда және бүйректерде '''дистрофиялық өзгерістер''' байқалады.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — ағзадан қанның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және эритроциттер санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы. == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === 1. Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды. * '''Себептері:''' Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === 2. Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. * '''Себептері:''' Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы. == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады. == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == 1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. 2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. 3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады. <ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> 01pr9bt9v0quuuvikapwiv3yo4brm7c 3617000 3616999 2026-06-13T12:48:24Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617000 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — ағзадан қанның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және эритроциттер санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === 1. Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды. * '''Себептері:''' Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === 2. Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. * '''Себептері:''' Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы. == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады. == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == 1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. 2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. 3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады. <ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> qccirf0ect6x9kun0575nbb1ypzwn4s 3617001 3617000 2026-06-13T12:48:51Z Sagzhan 29953 /* Емдеу принциптері */ 3617001 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — ағзадан қанның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және эритроциттер санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === 1. Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды. * '''Себептері:''' Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === 2. Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. * '''Себептері:''' Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы. == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады. == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == 1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. 2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. 3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады.<ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> oosfjmv3u7w5ziy3jtm313pwqbxjlp4 3617002 3617001 2026-06-13T12:49:56Z Sagzhan 29953 /* Емдеу принциптері */ 3617002 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — ағзадан қанның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және эритроциттер санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === 1. Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды. * '''Себептері:''' Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === 2. Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. * '''Себептері:''' Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы. == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады. == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == 1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. 2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. 3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады.<ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> qm4u3oog7wbax2lcspl2bxqviuzz3fu 3617003 3617002 2026-06-13T12:52:30Z Sagzhan 29953 /* Жіктелуі және себептері */ 3617003 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — ағзадан қанның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және эритроциттер санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды. * '''Себептері:''' Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. * '''Себептері:''' Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы. == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады. == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == 1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. 2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. 3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады.<ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> pag9215txcqipcgy3m78tngcqqibocw 3617004 3617003 2026-06-13T12:52:57Z Sagzhan 29953 /* Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) */ 3617004 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — ағзадан қанның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және эритроциттер санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды. Себебі: Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. * '''Себептері:''' Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы. == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады. == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == 1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. 2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. 3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады.<ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> j1u0cdtmd1hiwwl3sc1g5l2fuewnzbp 3617005 3617004 2026-06-13T12:53:26Z Sagzhan 29953 /* Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) */ 3617005 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — ағзадан қанның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және эритроциттер санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды. Себебі: Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. Себептері: Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы. == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады. == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == 1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. 2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. 3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады.<ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> tspdcgwf9dn5zj5bb26p530d7482s3e 3617006 3617005 2026-06-13T12:54:32Z Sagzhan 29953 /* Емдеу принциптері */ 3617006 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — ағзадан қанның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және эритроциттер санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды. Себебі: Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. Себептері: Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы. == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады. == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == *1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. *2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. *3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады.<ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> ahwa8o82myect6ey0kplsoijhmw8jgi 3617007 3617006 2026-06-13T12:55:53Z Sagzhan 29953 /* Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) */ 3617007 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — ағзадан қанның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және эритроциттер санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды.<ref>{{cite book |author=Killeen R. B., Kaur A., Afzal M. |title=Acute Anemia |publisher=StatPearls Publishing |year=2025 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Себебі: Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. Себептері: Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы. == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады. == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == *1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. *2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. *3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады.<ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> pv75iljuobpzh5yh3b2phfry46837h1 3617008 3617007 2026-06-13T12:56:08Z Sagzhan 29953 /* Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) */ 3617008 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — ағзадан қанның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және эритроциттер санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды.<ref>{{cite book |author=Killeen R. B., Kaur A., Afzal M. |title=Acute Anemia |publisher=StatPearls Publishing |year=2025 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Себебі: Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. Себептері: Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы. == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады. == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == *1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. *2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. *3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады.<ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> b2uca9ky6ay56jcqllucghbz9cqtmrq 3617009 3617008 2026-06-13T12:56:38Z Sagzhan 29953 /* Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) */ 3617009 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — ағзадан қанның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және эритроциттер санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды.<ref>{{cite book |author=Killeen R. B., Kaur A., Afzal M. |title=Acute Anemia |publisher=StatPearls Publishing |year=2025 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Себебі: Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. Себептері: Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-11 Revision (v2026-01) — 3A94: Acute posthaemorrhagic anaemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады. == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == *1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. *2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. *3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады.<ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> t4fda9giu2vxq72e7qvcb8oj9y3fgc7 3617010 3617009 2026-06-13T12:57:10Z Sagzhan 29953 /* Патогенезі */ 3617010 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — ағзадан қанның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және эритроциттер санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды.<ref>{{cite book |author=Killeen R. B., Kaur A., Afzal M. |title=Acute Anemia |publisher=StatPearls Publishing |year=2025 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Себебі: Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. Себептері: Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-11 Revision (v2026-01) — 3A94: Acute posthaemorrhagic anaemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-11 Revision (v2026-01) — 3A00.01: Chronic posthaemorrhagic anaemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == *1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. *2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. *3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады.<ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> p45f5gyjyzo8gpsblhztvbc5xv236j5 3617011 3617010 2026-06-13T12:58:31Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617011 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — [[ағза]]дан [[қан]]ның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің ([[ОЦК]]) және [[эритроциттер]] санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды.<ref>{{cite book |author=Killeen R. B., Kaur A., Afzal M. |title=Acute Anemia |publisher=StatPearls Publishing |year=2025 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Себебі: Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. Себептері: Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-11 Revision (v2026-01) — 3A94: Acute posthaemorrhagic anaemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-11 Revision (v2026-01) — 3A00.01: Chronic posthaemorrhagic anaemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == *1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. *2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. *3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады.<ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> f9o13wfsdomp18a4eibtvpgb5snpps0 3617012 3617011 2026-06-13T12:58:53Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617012 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Постгеморрагиялық анемия |Image = |Caption = |DiseasesDB = 29112 |ICD10 = {{ICD10|D|62||}}, {{ICD10|D|50|0}} |ICD9 = {{ICD9|280.0}}, {{ICD9|285.1}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D000747 }} '''Постгеморрагиялық анемия''' ({{lang-en|Posthemorrhagic anemia}}) — [[ағза]]дан [[қан]]ның көп мөлшерде сыртқа ағуы немесе ішкі қуыстарға кетуі салдарынан дамитын қаназдық түрі. Негізгі себебі — айналымдағы қан көлемінің және [[эритроциттер]] санының күрт немесе созылмалы түрде азаюы.<ref>Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,23 б.,ISBN 5-630-00264-3</ref> == Жіктелуі және себептері == Постгеморрагиялық анемия клиникалық ағымына қарай екіге бөлінеді: === Жедел постгеморрагиялық анемия (D62) === Қысқа уақыт ішінде ірі қан тамырларының зақымдануынан қанның көп мөлшерде (мысалы, 500 мл-ден астам) жоғалуынан туындайды.<ref>{{cite book |author=Killeen R. B., Kaur A., Afzal M. |title=Acute Anemia |publisher=StatPearls Publishing |year=2025 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Себебі: Жарақаттар (пышақ, оқ тию, жол апаты), ірі тамырлардың (артериялардың) жарылуы, жатырдан өмірге қауіпті қан кету, асқазан ойық жарасының (язва) тесілуі, жатырдан тыс жүктілік кезіндегі түтіктің жарылуы. === Созылмалы постгеморрагиялық анемия (D50.0) === Ұзақ уақыт бойы (апталар, айлар) аз-маздан, бірақ тұрақты түрде қан жоғалтудан дамиды. Бұл жағдай бірте-бірте ағзадағы темір қорының таусылуына — [[Темір тапшылығы анемиясы|темір тапшылығы анемиясына]] әкеледі. Себептері: Асқазан және он екі елі ішектің ойық жарасы, геморрой түйіндерінің жиі қанауы, жатырдан созылмалы қан кету (меноррагия), ішектегі құрттар (гельминттер), қатерлі ісіктердің (рак) бетінің ыдырап қанауы.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-11 Revision (v2026-01) — 3A94: Acute posthaemorrhagic anaemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Патогенезі == Қан кеткен кезде ағзада келесі компенсаторлық (қорғаныс) механизмдер іске қосылады: # '''Рефлекторлық фаза (алғашқы сағаттар):''' Қан қысымын сақтау үшін шеткі тамырлар тарылады (спазм), қан өмірлік маңызды мүшелерге (жүрек, ми) бағытталады ([[қанның орталықтануы]]). # '''Гидремиялық фаза (1-3 тәулік):''' Қан тамырларындағы сұйықтық көлемін қалпына келтіру үшін тін аралық сұйықтық қанға өтеді. Бұл кезде қан «сұйылады», эритроциттер мен гемоглобиннің концентрациясы төмендейді. # '''Бүйрек маңы және сүйек кемігі фазасы (4-5 тәулік):''' Бүйрек эритропоэтин бөліп, сүйек кемігінде жаңа эритроциттердің ([[ретикулоциттер]]) түзілуін жылдамдатады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-11 Revision (v2026-01) — 3A00.01: Chronic posthaemorrhagic anaemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Жедел қан кету кезінде белгілер өте тез дамиды: * Көздің қарауытуы, бас айналу, құлақтың шуылдауы, қатты шөлдеу сезімі. * Терінің кенеттен қуарып, бозарып кетуі, суық тер басу. * Қан қысымының күрт төмендеуі ([[гипотония]]) және тамыр соғысының жиілеуі (жіп тәрізді пульс). * Ауыр жағдайларда — геморрагиялық шок, естен тану. Созылмалы түрінде белгілер біртіндеп білінеді: жалпы әлсіздік, тез шаршау, тырнақ пен шаштың құрғауы, дәм сезудің бұзылуы. == Диагностикасы == * '''Қанның жалпы анализі:''' Қан кеткен соң алғашқы сағаттарда гемоглобин мен эритроциттер қалыпты болып көрінуі мүмкін (рефлекторлық фаза). 2-3 күннен кейін (гидремиялық фазада) гемоглобин мен гематокрит деңгейі төмендейді. Сүйек кемігінің жауабы ретінде қанда ретикулоциттер саны күрт артады (гиперрегенераторлық анемия). * '''Қосымша зерттеулер:''' Ішкі қан кетуді анықтау үшін ФГДС (асқазанды тексеру), колоноскопия, УДЗ (УЗИ) және жасырын қанға нәжіс анализі жасалады. == Емдеу принциптері == *1. '''Қан кетуді дереу тоқтату:''' Хирургиялық жолмен тамырды байлау, асқазан жарасын күйдіру немесе жатырды қыру. *2. '''Қан көлемін қалпына келтіру:''' Жедел түрде вена ішіне плазма алмастырғыш ерітінділер (физ. ерітінді, Реамберин, Волювен) құйылады. Көп қан жоғалтқанда (ОЦК 20-30%-дан асса) эритроцитарлық масса құйылады. *3. '''Темір қорын толтыру:''' Созылмалы түрінде қан кету тоқтатылған соң, науқасқа ұзақ уақыт (3-6 ай) темір препараттары (феррум лек, тардиферон) тағайындалады.<ref>{{cite web |url=https://nih.gov |title=Posthemorrhagic Anemia — StatPearls |author=Anand S., Mangla A. |website=ncbi.nlm.nih.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D62: Acute posthemorrhagic anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Анемиялар]] ==Дереккөздер== <references/> dhcoho8uv70304cnpzba2nvc6o0oc3b 0 528308 3617315 3204854 2026-06-14T03:47:00Z Sagzhan 29953 Sagzhan [[Жөке ағашының саясында (телесериал)]] бетін [[Жөке ағашының саясында]] бетіне жылжытты 3204854 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Жөке ағашының саясында |Шынайы атауы = Ihlamurlar altında |суреті = |тақырыбы = |жанры = [[мелодрама]] |ұзақтығы = 60 мин. |авторы = |продюсері = [[Шүкрі Авшар]]</br/>[[Мұхаррем Гелмез]] |режиссёрі = [[Айдын Бұлыт]] |операторы = [[Мұрат Сейлан]]</br/>[[Четин Чаван]] |сценарист = Неслихан Еюбоғлы</br/>Айше Текер |композиторы = |рөлдерде = [[Бүлент Инал]]</br/>Туба Бүйікүстін</br/>Біләл Йылмаз</br/>Нұр Сүрер</br/>Синан Тұзжы |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{TUR}} |Тілі = [[түрік тілі]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = [[Kanal D]] {{TUR}} |телеарналар жүйесі = |көрсете бастады = 2008 Ел Арна {{KAZ}} |соңғы рет көрсетілді = |маусымдар = 2 |саны = 91 |сериялардың тізімі = |сайты = |статусы = аяқталған |imdb_id = 0489902 |tv_com = }} '''Жөке ағашының саясында''' ({{lang-tr|Ihlamurlar altında}}) — Avşar Film шығарған және 2005 және 2007 жылдар аралығында Kanal D арнасында көрсетілген түрік драмалық телехикаясы. Жалпы музыкасы Интизарға тиесілі 2 маусымнан тұратын сериал 80-ші бөлімнен аяқталды. == Сюжеті == Йылмаз мен Элиф бір төңіректе өскен және бір-бірін жақсы көретін екі ғашық. Үйленеді деп ойлағанымен, өмір оларды уақыт өте басқа бағытқа лақтырады. Текинер Холдингтің мұрагері Өмер Элифке ғашық болып, оған үйленеді. Бұл жағдайды ешқашан қабылдамайтын Йылмаз Текинер отбасының қызы Филизге жақындай бастайды. Уақыт өте келе Йылмаз мен Филиздің арасында үлкен махаббат басталады. == Актерлер мен рөлдері == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Актер ! Рөл |- | Бюлент Инал || Иылмаз Акын |- | Синан Тұзжу || Өмер Текинер |- | Туба Бүйукустүн || Филиз Текинер |- | Өзге Борак || Елиф Текинер |- | Биллүр Калкаван || Хандан |- | Нұр Сүрер || Мүжган |- | Дериа Дұрмаз || Фахрие |- | Еркан Бекташ || Салих |- | Бора Сиври || Джемил |- | Еврим Аласиа || Сема |- | Иылдырым Баязит || Әли |- | Мельтем Савжи || Муаля |- | Ипек Иайлажыолу || Nalan |- | Али Коркмаз || Керем |- | Айберк Пекжан || Екрем |- | Ажелиа Елмас || Джейда |- | Дженк Ертан || Джем Акман |- | Зейнеп Бешерлер || Аслы Каракаш |- | Ирем Алту || Фериде/Өзлем |- | Фырат Таныш || Невзат |- | Мехмет Алп Сунаоулу || Алп |- | Алту Иүджел || Селим |- | Түлай Бұрса || Мерал Шахин |- | Исмет Өстекин || Ерол Текинер |- | Халил Сезай Паражыоулу || Мұрат |- | Авни Иалчын || Кемал Садыкоулу |- | Ихсан Билел || Хайри |- | Нұрджан Ерен || Лейла |- | Иавуз Сепетчі || Тарык |- | Гөкхан Челеби || Халит |- | Дениз Гүнеш || Елиф Текинер |- | Ибрахим Олам || Хаккы |- | Шебнем Көстем || Джанан |- | Гүчлү Иалчынер || Хакан |- | Есин Доан || Түркан |- | Фатих Пайат|| Хүсейн |- |} == Таратылым кезеңі == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Маусым !! Шығу күні мен сағаты !! Маусым басы !! Маусым соңы !! Бөлімдер саны !! Бөлім аралығы !! Жылы !! Телеарна |- | 1. маусым || rowspan="2"|Жұма 22.00 || 16 Eylül 2005 || 30 Маусым 2006 || 39 || 1-39 || 2005-2006 || rowspan="2"|[[Kanal D]] |- | 2. маусым || 8 Eylül 2006 || 29 Маусым 2007 (Соңы) || 41 || 40-80 || 2006-2007 |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ihlamurlaraltinda.com/ Offizielle Website zur Sendung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140902034756/http://www.ihlamurlaraltinda.com/ |date=2014-09-02 }} * [http://www.kanald.com.tr/%C4%B1hlamurlaraltinda Ihlamurlar Altında] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140902101724/http://www.kanald.com.tr/%C4%B1hlamurlaraltinda |date=2014-09-02 }} bei Kanal D == Дереккөздер == <ref>Ayhan Kaya [http://books.google.de/books?id=HfEpAAAAQBAJ&pg=PT31&dq=Ihlamurlar+Alt%C4%B1nda&hl=de&sa=X&ei=_2jDUoS-DMKptAa7oYGAAg&ved=0CDoQ6AEwAQ#v=onepage&q=Ihlamurlar%20Alt%C4%B1nda&f=false Europeanization and Tolerance in Turkey: The Myth of Toleration], Palgrave Macmillan, 2013</ref> [[Санат:Түркия телесериалдары]] bp2otlu3d6n2zjoq7o374kt76q5afyf 3617320 3617315 2026-06-14T03:52:57Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617320 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Жөке ағашының саясында |Шынайы атауы = Ihlamurlar altında |суреті = |тақырыбы = |жанры = [[мелодрама]] |ұзақтығы = 60 мин. |авторы = |продюсері = [[Шүкрі Авшар]]</br/>[[Мұхаррем Гелмез]] |режиссёрі = [[Айдын Бұлыт]] |операторы = [[Мұрат Сейлан]]</br/>[[Четин Чаван]] |сценарист = Неслихан Еюбоғлы</br/>Айше Текер |композиторы = |рөлдерде = [[Бүлент Инал]]</br/>Туба Бүйікүстін</br/>Біләл Йылмаз</br/>Нұр Сүрер</br/>Синан Тұзжы |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{TUR}} |Тілі = [[түрік тілі]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = [[Kanal D]] {{TUR}} |телеарналар жүйесі = |көрсете бастады = 2008 Ел Арна {{KAZ}} |соңғы рет көрсетілді = |маусымдар = 2 |саны = 91 |сериялардың тізімі = |сайты = |статусы = аяқталған |imdb_id = 0489902 |tv_com = }} '''Жөке ағашының саясында''' ({{lang-tr|Ihlamurlar altında}}) — [[Avşar Film]] шығарған және 2005 және 2007 жылдар аралығында Kanal D арнасында көрсетілген түрік драмалық телехикаясы. Жалпы музыкасы Интизарға тиесілі 2 маусымнан тұратын сериал 80-ші бөлімнен аяқталды. == Сюжеті == Йылмаз мен Элиф бір төңіректе өскен және бір-бірін жақсы көретін екі ғашық. Үйленеді деп ойлағанымен, өмір оларды уақыт өте басқа бағытқа лақтырады. Текинер Холдингтің мұрагері Өмер Элифке ғашық болып, оған үйленеді. Бұл жағдайды ешқашан қабылдамайтын Йылмаз Текинер отбасының қызы Филизге жақындай бастайды. Уақыт өте келе Йылмаз мен Филиздің арасында үлкен махаббат басталады. == Актерлер мен рөлдері == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Актер ! Рөл |- | Бюлент Инал || Иылмаз Акын |- | Синан Тұзжу || Өмер Текинер |- | Туба Бүйукустүн || Филиз Текинер |- | Өзге Борак || Елиф Текинер |- | Биллүр Калкаван || Хандан |- | Нұр Сүрер || Мүжган |- | Дериа Дұрмаз || Фахрие |- | Еркан Бекташ || Салих |- | Бора Сиври || Джемил |- | Еврим Аласиа || Сема |- | Иылдырым Баязит || Әли |- | Мельтем Савжи || Муаля |- | Ипек Иайлажыолу || Nalan |- | Али Коркмаз || Керем |- | Айберк Пекжан || Екрем |- | Ажелиа Елмас || Джейда |- | Дженк Ертан || Джем Акман |- | Зейнеп Бешерлер || Аслы Каракаш |- | Ирем Алту || Фериде/Өзлем |- | Фырат Таныш || Невзат |- | Мехмет Алп Сунаоулу || Алп |- | Алту Иүджел || Селим |- | Түлай Бұрса || Мерал Шахин |- | Исмет Өстекин || Ерол Текинер |- | Халил Сезай Паражыоулу || Мұрат |- | Авни Иалчын || Кемал Садыкоулу |- | Ихсан Билел || Хайри |- | Нұрджан Ерен || Лейла |- | Иавуз Сепетчі || Тарык |- | Гөкхан Челеби || Халит |- | Дениз Гүнеш || Елиф Текинер |- | Ибрахим Олам || Хаккы |- | Шебнем Көстем || Джанан |- | Гүчлү Иалчынер || Хакан |- | Есин Доан || Түркан |- | Фатих Пайат|| Хүсейн |- |} == Таратылым кезеңі == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Маусым !! Шығу күні мен сағаты !! Маусым басы !! Маусым соңы !! Бөлімдер саны !! Бөлім аралығы !! Жылы !! Телеарна |- | 1. маусым || rowspan="2"|Жұма 22.00 || 16 Eylül 2005 || 30 Маусым 2006 || 39 || 1-39 || 2005-2006 || rowspan="2"|[[Kanal D]] |- | 2. маусым || 8 Eylül 2006 || 29 Маусым 2007 (Соңы) || 41 || 40-80 || 2006-2007 |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ihlamurlaraltinda.com/ Offizielle Website zur Sendung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140902034756/http://www.ihlamurlaraltinda.com/ |date=2014-09-02 }} * [http://www.kanald.com.tr/%C4%B1hlamurlaraltinda Ihlamurlar Altında] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140902101724/http://www.kanald.com.tr/%C4%B1hlamurlaraltinda |date=2014-09-02 }} bei Kanal D == Дереккөздер == <ref>Ayhan Kaya [http://books.google.de/books?id=HfEpAAAAQBAJ&pg=PT31&dq=Ihlamurlar+Alt%C4%B1nda&hl=de&sa=X&ei=_2jDUoS-DMKptAa7oYGAAg&ved=0CDoQ6AEwAQ#v=onepage&q=Ihlamurlar%20Alt%C4%B1nda&f=false Europeanization and Tolerance in Turkey: The Myth of Toleration], Palgrave Macmillan, 2013</ref> [[Санат:Түркия телесериалдары]] sws3lgsu28sc5kw6b42w6p8e4cdl6no 0 530880 3617123 2231411 2026-06-13T16:48:31Z Арай Дүйсекенова 182451 3617123 wikitext text/x-wiki '''Аққабаның толқыны''' — халық күйі<ref>{{cite web | url=http://suhbat.bozbala.com/kz/forum.php?mod=viewthread&tid=76500 | title=Қазақтың дәстүрлі 1000күйі}}</ref>. == Күй туралы деректер == Бұл күй туралы екі дерек бар. Оның бірі: [[Зейнұр Қоспақов]] нотаға түсірген сыбызғыға aрналған қысқаша түсінік. Онда: "Күй Аққаба өзенінің ағысымен көтерілген толқынын суреттейді,"- делінген. Екіншісі: [[Сапарғали Бегалин]]нің мәліметтерінен (қазір ҚР ғылым академиясында сақталған) - күйде Керей руынан шыққан асқан сыбызғышы Мұса туралы баяндалады. Ол кісі жалғыз қызын ұзатқанда өзінің жақсы көретін атын қоса беріп жібереді. Арада біраз уақыт өткен соң, Мұса қызының амандығын білуге бара жатып жолда "Аққабаның толқыны" деген күйін ойнайды. Мұны жылқыда жүрген Мұсаның аты естіп, жылқыдан бөлініп, қуанышын білдіре ауылды айнала шаба бастайды. Тек Мұса ауылға келгенде ғана тоқталады. Аттың сырын білетін Мұсаның қызы: „Аттың ойнақтауына қарағанда, менің әкем келе жатқан болуы керек,“ - деген екен дейді<ref>Қазақ музыкасы,Алматы 2005 жыл - 468 бет</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} [[Санат:Күйлер]] [[Санат:Фольклор]] rp0hi8pbzujnpy9lxb3s6ls4rzeczw4 3617218 3617123 2026-06-13T18:18:21Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:GanS NIS|GanS NIS]] соңғы нұсқасына қайтарды 2231411 wikitext text/x-wiki '''Аққабаның толқыны''' — халық күйі<ref>{{cite web | url=http://suhbat.bozbala.com/kz/forum.php?mod=viewthread&tid=76500 | title=Қазақтың дәстүрлі 1000күйі}}</ref>. == Күй туралы деректер == Бұл күй туралы екі дерек бар. Оның бірі: [[Зейнұр Қоспақов]] нотаға түсірген сыбызғыға арналған қысқаша түсінік. Онда: "Күй Аққаба өзенінің ағысымен көтерілген толқынын суреттейді,"- делінген. Екіншісі: [[Сапарғали Бегалин]]нің мәліметтерінен (қазір ҚР ғылым академиясында сақталған) - күйде Керей руынан шыққан асқан сыбызғышы Мұса туралы баяндалады. Ол кісі жалғыз қызын ұзатқанда өзінің жақсы көретін атын қоса беріп жібереді. Арада біраз уақыт өткен соң, Мұса қызының амандығын білуге бара жатып жолда "Аққабаның толқыны" деген күйін ойнайды. Мұны жылқыда жүрген Мұсаның аты естіп, жылқыдан бөлініп, қуанышын білдіре ауылды айнала шаба бастайды. Тек Мұса ауылға келгенде ғана тоқталады. Аттың сырын білетін Мұсаның қызы: „Аттың ойнақтауына қарағанда, менің әкем келе жатқан болуы керек,“ - деген екен дейді<ref>Қазақ музыкасы,Алматы 2005 жыл - 468 бет</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} [[Санат:Күйлер]] [[Санат:Фольклор]] hpqnyjb34xyc2ieuiai8vie4tugtsad 0 533168 3617093 3569767 2026-06-13T15:19:41Z 1nter pares 146705 3617093 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі=Роберт Джон Дауни |мамандығы=[[актёр]], [[әнші]], [[музыкант]] |сайты= |imdb_id=0000375 |марапаттары=«[[Алтын глобус]]» (2001, 2010) [[BAFTA]] (1993) «[[Сатурн марапаты]]» (1994, 2009, 2014, 2019) Премия Гильдии киноактёров США (2001) MTV Movie & TV Awards (2019) [[Disney Legends]] (2019) |киностудия= |бағыты= |белсенді жылдары=1970 — қазіргі уақыт |азаматтығы={{USA}} |қайтыс болған жері= |шынайы есімі= |қайтыс болған күні= |туған жері=[[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |туған күні=4.04.1965 |туған кездегі есімі= |сурет атауы= |сурет ені= |сурет=Robert Downey Jr 2014 Comic Con (cropped).jpg |ортаққор= }} '''кіші Рóберт Джон Дáуни''' ({{lang-en|Robert John Downey Junior}}; [[4 сәуір]] [[1965 жыл|1965]], [[Нью-Йорк]]) — америкалық [[актёр]], [[продюсер]] және [[музыкант]]. «Чаплин» қойылымда басты [[Чарли Чаплин]]нің рөлін сомдағаны үшін танымал бола түсті. Сонымен қатар [[Темір адам]] ретінде бүкілғаламдық [[Marvel кинематографиялық әлемі|Marvel]] және [[Шерлок Холмс]]ты [[Гай Ричи]] есімімен сомдағаны үшін танымал. «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>» (1993, 2009) премиясының екі дүркін номинанты,«[[Алтын глобус]]<nowiki/>» (2001, 2010) премиясының екі дүркін лауреаты және BAFTA (1993) премисының жеңімпазы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Үздік көмекші актер үшін Оскар сыйлығы}} [[Санат:1965 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:Үздік қолдаушы актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері]] pkwk2jxwmim58fa98yh6g9unln9qbob 0 535284 3617326 3394015 2026-06-14T04:32:35Z Мағыпар 100137 3617326 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилев облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. [[Днепр өзені]]нің оң жағасында орналасқан. Металл өңдеу, машина жасау (С. М. Киров атындағы автозавод, «Строммашина», «Электродвигатель»), химия («Лавсан» комбинаты, жасанды талшық зауыды), тамақ және жеңіл өнеркәсіп орындары шоғырланған. Машина жасау, технологиялық, педогогика институттар, 9 арнаулы орта оқу орны, драма театры, өлке тану музейі т. б. мәдени-ағарту мекемелері бар.<ref>Қазақ Совет Энциклопедиясы, 8 том</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Беларусь қалалары]] 717ticdgys47m6c3jtrnvqzxepuhu98 3617391 3617326 2026-06-14T07:59:02Z Мағыпар 100137 3617391 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. [[Днепр өзені]]нің оң жағасында орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Беларусь қалалары]] svt2fn2h624nvo43rbwmpjvyygxd42s 3617400 3617391 2026-06-14T08:28:34Z Мағыпар 100137 дереккөз 3617400 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. [[Днепр өзені]]нің оң жағасында орналасқан. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] arcqptqmhgf9j9fuaauqj3m3dpycv7j 3617411 3617400 2026-06-14T09:15:01Z Мағыпар 100137 толықтыру 3617411 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] 770ts4v9pgwyenweb7ivpjk1qre5au7 3617413 3617411 2026-06-14T09:16:44Z Мағыпар 100137 дереккөз 3617413 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] su13i50djrhw17thetsfv0xnzshf0e8 3617415 3617413 2026-06-14T09:17:42Z Мағыпар 100137 «[[Санат:Беларусь облыс орталықтары|Беларусь облыс орталықтары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617415 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] od9vp8i3mn7omoa59gssxedd0srrthq 3617418 3617415 2026-06-14T09:20:27Z Мағыпар 100137 толықтыру 3617418 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] 3exxx9rcexc9gb8v3b0j4bgmgqkcqbh 3617420 3617418 2026-06-14T09:22:08Z Мағыпар 100137 толықтыру 3617420 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург заңын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург заңын берді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] 0mbbplvs7ey63twuytw2f5wib79uyvt 3617423 3617420 2026-06-14T09:24:44Z Мағыпар 100137 толықтыру 3617423 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] 477f8vk0tn28ico0h2oct5vzqwpaxf2 3617425 3617423 2026-06-14T09:30:19Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3617425 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] oykdj7shfyhkrw9g87njkhqzcm5744n 3617426 3617425 2026-06-14T09:32:09Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3617426 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] kvc37o92ahlsc9u22w9ghoimx9vmkn6 3617427 3617426 2026-06-14T09:35:34Z Мағыпар 100137 толықтыру 3617427 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] lg2006vvt59oziyoojvv3juzmwamlta 3617430 3617427 2026-06-14T09:38:39Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ нақтылау 3617430 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] s9y2upivceaven77obvv272g38u1rx2 3617431 3617430 2026-06-14T09:39:39Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз 3617431 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.<ref>{{citeweb|url=https://www.sravni.ru/vzr/info/mogilev-gorod/|title=Могилёв: город на Днепре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] 5etkt1e6immufav8txzug2387t8d4uf 3617446 3617431 2026-06-14T09:55:36Z Мағыпар 100137 толықтыру 3617446 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Әкімшілік бөлінісі == Қала ресми түрде екі әкімшілік ауданға бөлінеді: *Ленин ауданы. Негізгі магистральдар: Первомайский, Крупская, Гришин, Пионерский, Челюскин, Космонавтов көшелері, Бейбітшілік даңғылы. *Октябрь ауданы. Негізгі магистральдар: Пушкин, Шмидт, Димитров және Витебск даңғылы, Непокоренных бульвары және Островский көшесі. == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.<ref>{{citeweb|url=https://www.sravni.ru/vzr/info/mogilev-gorod/|title=Могилёв: город на Днепре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] f9sy5ode70n3mu622xsir7vyh4pvo4p 3617447 3617446 2026-06-14T09:56:57Z Мағыпар 100137 /* Әкімшілік бөлінісі */ дереккөз 3617447 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Әкімшілік бөлінісі == Қала ресми түрде екі әкімшілік ауданға бөлінеді: *Ленин ауданы. Негізгі магистральдар: Первомайский, Крупская, Гришин, Пионерский, Челюскин, Космонавтов көшелері, Бейбітшілік даңғылы. *Октябрь ауданы. Негізгі магистральдар: Пушкин, Шмидт, Димитров және Витебск даңғылы, Непокоренных бульвары және Островский көшесі.<ref>{{citeweb|url=https://justarrived.by/ru/page/mogilev?ysclid=mqdgbh4wq750594413|title=Могилев|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.<ref>{{citeweb|url=https://www.sravni.ru/vzr/info/mogilev-gorod/|title=Могилёв: город на Днепре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] 5v8som16fa9oqtstwafqrshhc93e5wo 3617449 3617447 2026-06-14T10:00:34Z Мағыпар 100137 толықтыру 3617449 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Әкімшілік бөлінісі == Қала ресми түрде екі әкімшілік ауданға бөлінеді: *Ленин ауданы. Негізгі магистральдар: Первомайский, Крупская, Гришин, Пионерский, Челюскин, Космонавтов көшелері, Бейбітшілік даңғылы. *Октябрь ауданы. Негізгі магистральдар: Пушкин, Шмидт, Димитров және Витебск даңғылы, Непокоренных бульвары және Островский көшесі.<ref>{{citeweb|url=https://justarrived.by/ru/page/mogilev?ysclid=mqdgbh4wq750594413|title=Могилев|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.<ref>{{citeweb|url=https://www.sravni.ru/vzr/info/mogilev-gorod/|title=Могилёв: город на Днепре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Могилев облыстық көркемсурет галереясы''' — Беларусь өнерінің ең үздік туындылары қойылған. Туристер пейзаждарды, натюрморттарды, портреттерді және басқа да жанрларды тамашалай алады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] 9q2xjux2d97ml7685zfp29kjxnxu46k 3617450 3617449 2026-06-14T10:03:41Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3617450 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Әкімшілік бөлінісі == Қала ресми түрде екі әкімшілік ауданға бөлінеді: *Ленин ауданы. Негізгі магистральдар: Первомайский, Крупская, Гришин, Пионерский, Челюскин, Космонавтов көшелері, Бейбітшілік даңғылы. *Октябрь ауданы. Негізгі магистральдар: Пушкин, Шмидт, Димитров және Витебск даңғылы, Непокоренных бульвары және Островский көшесі.<ref>{{citeweb|url=https://justarrived.by/ru/page/mogilev?ysclid=mqdgbh4wq750594413|title=Могилев|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.<ref>{{citeweb|url=https://www.sravni.ru/vzr/info/mogilev-gorod/|title=Могилёв: город на Днепре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Могилев облыстық көркемсурет галереясы''' — Беларусь өнерінің ең үздік туындылары қойылған. Туристер пейзаждарды, натюрморттарды, портреттерді және басқа да жанрларды тамашалай алады. *'''Могилев Крестовоздвиженский монастырі''' — XVII ғасырда салынған монастырь, әсерлі барокко сәулет өнерімен мақтана алады. Туристер аумақты аралап, ішіндегі діни өнер туындылары мен иконографияны тамашалай алады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] 83tz11w1jclzg90iszewucpasg0ifut 3617451 3617450 2026-06-14T10:05:16Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3617451 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Әкімшілік бөлінісі == Қала ресми түрде екі әкімшілік ауданға бөлінеді: *Ленин ауданы. Негізгі магистральдар: Первомайский, Крупская, Гришин, Пионерский, Челюскин, Космонавтов көшелері, Бейбітшілік даңғылы. *Октябрь ауданы. Негізгі магистральдар: Пушкин, Шмидт, Димитров және Витебск даңғылы, Непокоренных бульвары және Островский көшесі.<ref>{{citeweb|url=https://justarrived.by/ru/page/mogilev?ysclid=mqdgbh4wq750594413|title=Могилев|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.<ref>{{citeweb|url=https://www.sravni.ru/vzr/info/mogilev-gorod/|title=Могилёв: город на Днепре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Могилев облыстық көркемсурет галереясы''' — Беларусь өнерінің ең үздік туындылары қойылған. Туристер пейзаждарды, натюрморттарды, портреттерді және басқа да жанрларды тамашалай алады. *'''Могилев Крестовоздвиженский монастырі''' — XVII ғасырда салынған монастырь, әсерлі барокко сәулет өнерімен мақтана алады. Туристер аумақты аралап, ішіндегі діни өнер туындылары мен иконографияны тамашалай алады. *'''Жеңіс алаңы''' — Могилевтегі Ұлы Отан соғысындағы кеңестік жеңіске арналған маңызды орын. Мұнда соғыс пен оның батырларын еске алатын мүсіндер, субұрқақтар және ескерткіштерді көруге болады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] nsbo8sloe4gexd3z72ckcktmxvfyydm 3617453 3617451 2026-06-14T10:06:59Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3617453 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Әкімшілік бөлінісі == Қала ресми түрде екі әкімшілік ауданға бөлінеді: *Ленин ауданы. Негізгі магистральдар: Первомайский, Крупская, Гришин, Пионерский, Челюскин, Космонавтов көшелері, Бейбітшілік даңғылы. *Октябрь ауданы. Негізгі магистральдар: Пушкин, Шмидт, Димитров және Витебск даңғылы, Непокоренных бульвары және Островский көшесі.<ref>{{citeweb|url=https://justarrived.by/ru/page/mogilev?ysclid=mqdgbh4wq750594413|title=Могилев|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.<ref>{{citeweb|url=https://www.sravni.ru/vzr/info/mogilev-gorod/|title=Могилёв: город на Днепре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Могилев облыстық көркемсурет галереясы''' — Беларусь өнерінің ең үздік туындылары қойылған. Туристер пейзаждарды, натюрморттарды, портреттерді және басқа да жанрларды тамашалай алады. *'''Могилев Крестовоздвиженский монастырі''' — XVII ғасырда салынған монастырь, әсерлі барокко сәулет өнерімен мақтана алады. Туристер аумақты аралап, ішіндегі діни өнер туындылары мен иконографияны тамашалай алады. *'''Жеңіс алаңы''' — Могилевтегі Ұлы Отан соғысындағы кеңестік жеңіске арналған маңызды орын. Мұнда соғыс пен оның батырларын еске алатын мүсіндер, субұрқақтар және ескерткіштерді көруге болады. *'''Могилев облыстық этнографиялық мұражайы''' — мұражай Могилев пен оның айналасындағы аймақтың мәдени мұрасын ұсынады. Туристер қаланың тарихымен, сондай-ақ аймақтың дәстүрлі қолөнері, музыкасы және киімімен таныса алады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] em949owvam4cp1i1shv6ygyiw9ku7z2 3617459 3617453 2026-06-14T10:10:37Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3617459 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Әкімшілік бөлінісі == Қала ресми түрде екі әкімшілік ауданға бөлінеді: *Ленин ауданы. Негізгі магистральдар: Первомайский, Крупская, Гришин, Пионерский, Челюскин, Космонавтов көшелері, Бейбітшілік даңғылы. *Октябрь ауданы. Негізгі магистральдар: Пушкин, Шмидт, Димитров және Витебск даңғылы, Непокоренных бульвары және Островский көшесі.<ref>{{citeweb|url=https://justarrived.by/ru/page/mogilev?ysclid=mqdgbh4wq750594413|title=Могилев|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.<ref>{{citeweb|url=https://www.sravni.ru/vzr/info/mogilev-gorod/|title=Могилёв: город на Днепре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Могилев облыстық көркемсурет галереясы''' — Беларусь өнерінің ең үздік туындылары қойылған. Туристер пейзаждарды, натюрморттарды, портреттерді және басқа да жанрларды тамашалай алады. *'''Могилев Крестовоздвиженский монастырі''' — XVII ғасырда салынған монастырь, әсерлі барокко сәулет өнерімен мақтана алады. Туристер аумақты аралап, ішіндегі діни өнер туындылары мен иконографияны тамашалай алады. *'''Жеңіс алаңы''' — Могилевтегі Ұлы Отан соғысындағы кеңестік жеңіске арналған маңызды орын. Мұнда соғыс пен оның батырларын еске алатын мүсіндер, субұрқақтар және ескерткіштерді көруге болады. *'''Могилев облыстық этнографиялық мұражайы''' — мұражай Могилев пен оның айналасындағы аймақтың мәдени мұрасын ұсынады. Туристер қаланың тарихымен, сондай-ақ аймақтың дәстүрлі қолөнері, музыкасы және киімімен таныса алады. *'''Могилев қуыршақ театры''' — бұл көңілді және ойын-сауық орнында барлық жастағы адамдарға арналған қуыршақ қойылымдары өткізіледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] igszzb09m0a3xkcqb5f25604bq1jt1e 3617461 3617459 2026-06-14T10:12:39Z Мағыпар 100137 толықтыру, сурет қою 3617461 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Әкімшілік бөлінісі == Қала ресми түрде екі әкімшілік ауданға бөлінеді: *Ленин ауданы. Негізгі магистральдар: Первомайский, Крупская, Гришин, Пионерский, Челюскин, Космонавтов көшелері, Бейбітшілік даңғылы. *Октябрь ауданы. Негізгі магистральдар: Пушкин, Шмидт, Димитров және Витебск даңғылы, Непокоренных бульвары және Островский көшесі.<ref>{{citeweb|url=https://justarrived.by/ru/page/mogilev?ysclid=mqdgbh4wq750594413|title=Могилев|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.<ref>{{citeweb|url=https://www.sravni.ru/vzr/info/mogilev-gorod/|title=Могилёв: город на Днепре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Могилев облыстық көркемсурет галереясы''' — Беларусь өнерінің ең үздік туындылары қойылған. Туристер пейзаждарды, натюрморттарды, портреттерді және басқа да жанрларды тамашалай алады. *'''Могилев Крестовоздвиженский монастырі''' — XVII ғасырда салынған монастырь, әсерлі барокко сәулет өнерімен мақтана алады. Туристер аумақты аралап, ішіндегі діни өнер туындылары мен иконографияны тамашалай алады. *'''Жеңіс алаңы''' — Могилевтегі Ұлы Отан соғысындағы кеңестік жеңіске арналған маңызды орын. Мұнда соғыс пен оның батырларын еске алатын мүсіндер, субұрқақтар және ескерткіштерді көруге болады. *'''Могилев облыстық этнографиялық мұражайы''' — мұражай Могилев пен оның айналасындағы аймақтың мәдени мұрасын ұсынады. Туристер қаланың тарихымен, сондай-ақ аймақтың дәстүрлі қолөнері, музыкасы және киімімен таныса алады. *'''Могилев қуыршақ театры''' — бұл көңілді және ойын-сауық орнында барлық жастағы адамдарға арналған қуыршақ қойылымдары өткізіледі. == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Дворец культуры области Могилев.webp|Мәдениет сарайы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] pxp02eoff94sckgqesn17j5vbkztcaj 3617462 3617461 2026-06-14T10:13:47Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3617462 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Әкімшілік бөлінісі == Қала ресми түрде екі әкімшілік ауданға бөлінеді: *Ленин ауданы. Негізгі магистральдар: Первомайский, Крупская, Гришин, Пионерский, Челюскин, Космонавтов көшелері, Бейбітшілік даңғылы. *Октябрь ауданы. Негізгі магистральдар: Пушкин, Шмидт, Димитров және Витебск даңғылы, Непокоренных бульвары және Островский көшесі.<ref>{{citeweb|url=https://justarrived.by/ru/page/mogilev?ysclid=mqdgbh4wq750594413|title=Могилев|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.<ref>{{citeweb|url=https://www.sravni.ru/vzr/info/mogilev-gorod/|title=Могилёв: город на Днепре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Могилев облыстық көркемсурет галереясы''' — Беларусь өнерінің ең үздік туындылары қойылған. Туристер пейзаждарды, натюрморттарды, портреттерді және басқа да жанрларды тамашалай алады. *'''Могилев Крестовоздвиженский монастырі''' — XVII ғасырда салынған монастырь, әсерлі барокко сәулет өнерімен мақтана алады. Туристер аумақты аралап, ішіндегі діни өнер туындылары мен иконографияны тамашалай алады. *'''Жеңіс алаңы''' — Могилевтегі Ұлы Отан соғысындағы кеңестік жеңіске арналған маңызды орын. Мұнда соғыс пен оның батырларын еске алатын мүсіндер, субұрқақтар және ескерткіштерді көруге болады. *'''Могилев облыстық этнографиялық мұражайы''' — мұражай Могилев пен оның айналасындағы аймақтың мәдени мұрасын ұсынады. Туристер қаланың тарихымен, сондай-ақ аймақтың дәстүрлі қолөнері, музыкасы және киімімен таныса алады. *'''Могилев қуыршақ театры''' — бұл көңілді және ойын-сауық орнында барлық жастағы адамдарға арналған қуыршақ қойылымдары өткізіледі. == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Дворец культуры области Могилев.webp|Мәдениет сарайы Mogilev hotel.jpg|Бейбітшілік даңғылы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] 82tf2im23x3eu0fg7eqh9h319pha2l2 3617464 3617462 2026-06-14T10:14:44Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3617464 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Әкімшілік бөлінісі == Қала ресми түрде екі әкімшілік ауданға бөлінеді: *Ленин ауданы. Негізгі магистральдар: Первомайский, Крупская, Гришин, Пионерский, Челюскин, Космонавтов көшелері, Бейбітшілік даңғылы. *Октябрь ауданы. Негізгі магистральдар: Пушкин, Шмидт, Димитров және Витебск даңғылы, Непокоренных бульвары және Островский көшесі.<ref>{{citeweb|url=https://justarrived.by/ru/page/mogilev?ysclid=mqdgbh4wq750594413|title=Могилев|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.<ref>{{citeweb|url=https://www.sravni.ru/vzr/info/mogilev-gorod/|title=Могилёв: город на Днепре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Могилев облыстық көркемсурет галереясы''' — Беларусь өнерінің ең үздік туындылары қойылған. Туристер пейзаждарды, натюрморттарды, портреттерді және басқа да жанрларды тамашалай алады. *'''Могилев Крестовоздвиженский монастырі''' — XVII ғасырда салынған монастырь, әсерлі барокко сәулет өнерімен мақтана алады. Туристер аумақты аралап, ішіндегі діни өнер туындылары мен иконографияны тамашалай алады. *'''Жеңіс алаңы''' — Могилевтегі Ұлы Отан соғысындағы кеңестік жеңіске арналған маңызды орын. Мұнда соғыс пен оның батырларын еске алатын мүсіндер, субұрқақтар және ескерткіштерді көруге болады. *'''Могилев облыстық этнографиялық мұражайы''' — мұражай Могилев пен оның айналасындағы аймақтың мәдени мұрасын ұсынады. Туристер қаланың тарихымен, сондай-ақ аймақтың дәстүрлі қолөнері, музыкасы және киімімен таныса алады. *'''Могилев қуыршақ театры''' — бұл көңілді және ойын-сауық орнында барлық жастағы адамдарға арналған қуыршақ қойылымдары өткізіледі. == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Дворец культуры области Могилев.webp|Мәдениет сарайы Mogilev hotel.jpg|Бейбітшілік даңғылы Драм театр могилев.jpg|Драма театры </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] 7pqidsg5z2vn8o4bdw45jgjl9ab3h72 3617465 3617464 2026-06-14T10:16:10Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3617465 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Әкімшілік бөлінісі == Қала ресми түрде екі әкімшілік ауданға бөлінеді: *Ленин ауданы. Негізгі магистральдар: Первомайский, Крупская, Гришин, Пионерский, Челюскин, Космонавтов көшелері, Бейбітшілік даңғылы. *Октябрь ауданы. Негізгі магистральдар: Пушкин, Шмидт, Димитров және Витебск даңғылы, Непокоренных бульвары және Островский көшесі.<ref>{{citeweb|url=https://justarrived.by/ru/page/mogilev?ysclid=mqdgbh4wq750594413|title=Могилев|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.<ref>{{citeweb|url=https://www.sravni.ru/vzr/info/mogilev-gorod/|title=Могилёв: город на Днепре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Могилев облыстық көркемсурет галереясы''' — Беларусь өнерінің ең үздік туындылары қойылған. Туристер пейзаждарды, натюрморттарды, портреттерді және басқа да жанрларды тамашалай алады. *'''Могилев Крестовоздвиженский монастырі''' — XVII ғасырда салынған монастырь, әсерлі барокко сәулет өнерімен мақтана алады. Туристер аумақты аралап, ішіндегі діни өнер туындылары мен иконографияны тамашалай алады. *'''Жеңіс алаңы''' — Могилевтегі Ұлы Отан соғысындағы кеңестік жеңіске арналған маңызды орын. Мұнда соғыс пен оның батырларын еске алатын мүсіндер, субұрқақтар және ескерткіштерді көруге болады. *'''Могилев облыстық этнографиялық мұражайы''' — мұражай Могилев пен оның айналасындағы аймақтың мәдени мұрасын ұсынады. Туристер қаланың тарихымен, сондай-ақ аймақтың дәстүрлі қолөнері, музыкасы және киімімен таныса алады. *'''Могилев қуыршақ театры''' — бұл көңілді және ойын-сауық орнында барлық жастағы адамдарға арналған қуыршақ қойылымдары өткізіледі. == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Дворец культуры области Могилев.webp|Мәдениет сарайы Mogilev hotel.jpg|Бейбітшілік даңғылы Драм театр могилев.jpg|Драма театры Mogiljov railway station2-BY.jpg|Теміржол вокзалы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] 73d9d7fla49392nb255sb6g4joux0hb 3617466 3617465 2026-06-14T10:17:08Z Мағыпар 100137 үлгі 3617466 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Могилев |шынайы атауы = Магілёў<br />[[Сурет:Mahilioŭ Montage (2017).jpg|300px|center]] |сурет = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_deg =30 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилев облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = биіктік |басшысы = 193 |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 118,50<ref>[http://gki.gov.by/upload/new%20structure/press%20service/GZK_2011.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)</ref> |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}} 374 644<ref name="belstat2013">[http://belstat.gov.by/bgd/public_bulletin/index_594/Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1]</ref> |санақ жылы = 2015 |тығыздығы = 3146 |шоғырлануы = 480000 |ұлттық құрамы = [[белорустар]] — 87,43 %<br />[[орыстар]] — 7,15 %<br />[[украиндар]] — 1,06 %<br />басқалар — 4,36 %<br /><ref name="belstat2009">[https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Результаты переписи 2009 ж.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3 |DST = |телефон коды = +375 222 |пошта индексі = 212001 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 6 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.city.mogilev.by/ |сайт тілі = }} '''Могилев''' ({{lang-be|Магілёў}})—[[Беларусь]]дағы қала, [[Могилёв облысы]] мен [[Могилев ауданы]]ның әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, [[Ресей]]дің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://www.istmira.com/drugoe-istoriya-belarusi/16513-mogilev-kratkaja-istorija-goroda.html|title=Могилёв - краткая история города|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C. == Әкімшілік бөлінісі == Қала ресми түрде екі әкімшілік ауданға бөлінеді: *Ленин ауданы. Негізгі магистральдар: Первомайский, Крупская, Гришин, Пионерский, Челюскин, Космонавтов көшелері, Бейбітшілік даңғылы. *Октябрь ауданы. Негізгі магистральдар: Пушкин, Шмидт, Димитров және Витебск даңғылы, Непокоренных бульвары және Островский көшесі.<ref>{{citeweb|url=https://justarrived.by/ru/page/mogilev?ysclid=mqdgbh4wq750594413|title=Могилев|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді. 1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.<br /> 1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті. 1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1151-Mogilev.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.<ref>{{citeweb|url=https://www.sravni.ru/vzr/info/mogilev-gorod/|title=Могилёв: город на Днепре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-14|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Могилев облыстық көркемсурет галереясы''' — Беларусь өнерінің ең үздік туындылары қойылған. Туристер пейзаждарды, натюрморттарды, портреттерді және басқа да жанрларды тамашалай алады. *'''Могилев Крестовоздвиженский монастырі''' — XVII ғасырда салынған монастырь, әсерлі барокко сәулет өнерімен мақтана алады. Туристер аумақты аралап, ішіндегі діни өнер туындылары мен иконографияны тамашалай алады. *'''Жеңіс алаңы''' — Могилевтегі Ұлы Отан соғысындағы кеңестік жеңіске арналған маңызды орын. Мұнда соғыс пен оның батырларын еске алатын мүсіндер, субұрқақтар және ескерткіштерді көруге болады. *'''Могилев облыстық этнографиялық мұражайы''' — мұражай Могилев пен оның айналасындағы аймақтың мәдени мұрасын ұсынады. Туристер қаланың тарихымен, сондай-ақ аймақтың дәстүрлі қолөнері, музыкасы және киімімен таныса алады. *'''Могилев қуыршақ театры''' — бұл көңілді және ойын-сауық орнында барлық жастағы адамдарға арналған қуыршақ қойылымдары өткізіледі. == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Дворец культуры области Могилев.webp|Мәдениет сарайы Mogilev hotel.jpg|Бейбітшілік даңғылы Драм театр могилев.jpg|Драма театры Mogiljov railway station2-BY.jpg|Теміржол вокзалы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] [[Санат:Беларусь облыс орталықтары]] 8et3hfwjv8wyzepwu9kccpqopq2787o 4 537752 3617336 3616820 2026-06-14T05:00:18Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3617336 wikitext text/x-wiki '''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (<span class="plainlinks">[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]</span>) == Деңгей сипаттамасы == [[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]] [[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме) [[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме) [[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме) [[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме) [[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}} — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме) [[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме) [[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме) [[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар (100 000+ өңдеме) == Рейтинг == {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <center> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !№ !Қатысушы аты !Өңдеме саны !Мақала тексеруі !Тіркелген уақыты ![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]] |- |1 |{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}} | data-sort-value="120022" |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022] | data-sort-value="109" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109] |2012-12-28 |{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}} |- |2 |{{Қатысушы-түж6|Kasymov}} | data-sort-value="96021" |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 96 021] | data-sort-value="1096" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1096] |2011-10-03 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |3 |{{Қатысушы-түж6|Салиха}} | data-sort-value="86528" |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 528] | data-sort-value="170" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170] |2012-07-28 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |4 |{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}} | data-sort-value="84036" |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 036] | data-sort-value="194" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194] |2017-08-21 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |5 |{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}} | data-sort-value="83696" |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 83 696] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2020-06-29 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |6 |{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}} | data-sort-value="55541" |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 541] | data-sort-value="64" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64] |2012-03-14 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |7 |{{Қатысушы-түж6|Casserium}} | data-sort-value="48532" |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 532] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2017-06-26 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |8 |{{Қатысушы-түж6|Sibom}} | data-sort-value="41112" |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2010-01-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |9 |{{Қатысушы-түж6|Ulan}} | data-sort-value="30436" |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2007-12-01 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |10 |{{Қатысушы-түж6|1nter pares}} | data-sort-value="27956" |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 27 956] | data-sort-value="46" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 46] |2023-12-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |11 |{{Қатысушы-түж6|AlefZet}} | data-sort-value="25095" |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095] | data-sort-value="0" |0 |2006-05-18 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |12 |{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}} | data-sort-value="24505" |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505] | data-sort-value="979" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979] |2013-10-20 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |13 |{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}} | data-sort-value="22041" |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 22 041] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2018-10-22 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |14 |{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}} | data-sort-value="21868" |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |15 |{{Қатысушы-түж6|Nurken}} | data-sort-value="19172" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 19 172] | data-sort-value="35" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35] |2021-07-07 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |16 |{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}} | data-sort-value="18729" |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 18 729] | data-sort-value="116" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 116] |2014-01-01 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |17 |{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}} | data-sort-value="17119" |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 119] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2009-06-18 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |18 |{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}} | data-sort-value="16072" |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 072] | data-sort-value="173" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173] |2010-05-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |19 |{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}} | data-sort-value="14709" |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709] | data-sort-value="73" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73] |2013-06-16 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |20 |{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}} | data-sort-value="13755" |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 755] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2014-09-25 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |21 |{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}} | data-sort-value="12577" |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |22 |{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}} | data-sort-value="11661" |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-10 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |23 |{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}} | data-sort-value="11240" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 240] | data-sort-value="56" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 56] |2009-09-23 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |24 |{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}} | data-sort-value="10075" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 075] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2012-02-12 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |25 |{{Қатысушы-түж6|Тұран}} | data-sort-value="8361" |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2022-06-01 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |26 |{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}} | data-sort-value="8336" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2012-11-25 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |27 |{{Қатысушы-түж6|Kas77777}} | data-sort-value="8223" |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8223] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |28 |{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}} | data-sort-value="8154" |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8154] | data-sort-value="42" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42] |2022-05-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |29 |{{Қатысушы-түж6|Daniyar}} | data-sort-value="8001" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |30 |{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}} | data-sort-value="7944" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7944] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2020-01-06 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |31 |{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}} | data-sort-value="7842" |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |32 |{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}} | data-sort-value="7596" |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |33 |{{Қатысушы-түж6|Ashina}} | data-sort-value="7480" |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7480] | data-sort-value="15" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15] |2011-03-07 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |34 |{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}} | data-sort-value="7420" |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7420] | data-sort-value="22" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22] |2023-11-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |35 |{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}} | data-sort-value="7012" |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012] | data-sort-value="12" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12] |2010-04-22 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |36 |{{Қатысушы-түж6|SSE}} | data-sort-value="6974" |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |37 |{{Қатысушы-түж6|GaiJin}} | data-sort-value="6703" |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703] | data-sort-value="0" |0 |— |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |38 |{{Қатысушы-түж6|Bekus}} | data-sort-value="6528" |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |39 |{{Қатысушы-түж6|Alamgir}} | data-sort-value="6196" |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196] | data-sort-value="0" |0 |2007-09-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |40 |{{Қатысушы-түж6|Аскаров}} | data-sort-value="6193" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |41 |{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}} | data-sort-value="6142" |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-31 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |42 |{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}} | data-sort-value="6101" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |43 |{{Қатысушы-түж6|Aghia7}} | data-sort-value="6046" |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |44 |{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}} | data-sort-value="5455" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |45 |{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}} | data-sort-value="5200" |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200] | data-sort-value="0" |0 |2010-12-18 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |46 |{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}} | data-sort-value="5000" |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2021-05-11 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |47 |{{Қатысушы-түж6|Nick jan}} | data-sort-value="4652" |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-16 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |48 |{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}} | data-sort-value="4522" |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-03-06 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |49 |{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}} | data-sort-value="4390" |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4390] | data-sort-value="24" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 24] |2012-09-21 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |50 |{{Қатысушы-түж6|Coffee86}} | data-sort-value="4354" |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4354] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-25 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |51 |{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}} | data-sort-value="3759" |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2020-09-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |52 |{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}} | data-sort-value="3683" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683] | data-sort-value="0" |0 |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |53 |{{Қатысушы-түж6|Majilis}} | data-sort-value="3630" |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630] | data-sort-value="0" |0 |2012-05-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |54 |{{Қатысушы-түж6|Esetok}} | data-sort-value="3578" |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578] | data-sort-value="0" |0 |2012-11-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |55 |{{Қатысушы-түж6|Makenzis}} | data-sort-value="3553" |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3553] | data-sort-value="0" |0 |2017-11-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |56 |{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}} | data-sort-value="3545" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |57 |{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}} | data-sort-value="3516" |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |58 |{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}} | data-sort-value="3396" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3396] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2022-11-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |59 |{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}} | data-sort-value="3310" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |60 |{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}} | data-sort-value="3273" |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-18 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |61 |{{Қатысушы-түж6|Hardworking}} | data-sort-value="3272" |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |62 |{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}} | data-sort-value="3227" |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |63 |{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}} | data-sort-value="3168" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |64 |{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}} | data-sort-value="3158" |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3158] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2016-03-26 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |65 |{{Қатысушы-түж6|Qanattan}} | data-sort-value="3117" |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3117] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2024-02-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |66 |{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}} | data-sort-value="3041" |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |67 |{{Қатысушы-түж6|Meruyert}} | data-sort-value="2952" |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-30 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |68 |{{Қатысушы-түж6|Абылай}} | data-sort-value="2950" |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |69 |{{Қатысушы-түж6|Dauren}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |70 |{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}} | data-sort-value="2859" |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2859] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2024-10-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |71 |{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}} | data-sort-value="2822" |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2015-12-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |72 |{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}} | data-sort-value="2700" |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |73 |{{Қатысушы-түж6|Merey}} | data-sort-value="2684" |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |74 |{{Қатысушы-түж6|Магпар}} | data-sort-value="2680" |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680] | data-sort-value="0" |0 |2014-12-11 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |75 |{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}} | data-sort-value="2532" |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |76 |{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}} | data-sort-value="2530" |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |77 |{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}} | data-sort-value="2475" |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2016-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |78 |{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}} | data-sort-value="2471" |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |79 |{{Қатысушы-түж6|G55}} | data-sort-value="2468" |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |80 |{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}} | data-sort-value="2447" |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2447] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |81 |{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}} | data-sort-value="2445" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |82 |{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}} | data-sort-value="2424" |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |83 |{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}} | data-sort-value="2393" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2393] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2026-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |84 |{{Қатысушы-түж6|Рахман999}} | data-sort-value="2304" |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2022-10-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |85 |{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}} | data-sort-value="2247" |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2014-02-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |86 |{{Қатысушы-түж6|Drift}} | data-sort-value="2233" |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |87 |{{Қатысушы-түж6|Egorkz}} | data-sort-value="2232" |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |88 |{{Қатысушы-түж6|Mira01}} | data-sort-value="2229" |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-30 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |89 |{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}} | data-sort-value="2215" |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |90 |{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}} | data-sort-value="2208" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |91 |{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}} | data-sort-value="2175" |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175] | data-sort-value="0" |0 |2012-07-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |92 |{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}} | data-sort-value="2036" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036] | data-sort-value="0" |0 |2010-04-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |93 |{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}} | data-sort-value="2009" |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2009] | data-sort-value="0" |0 |2020-03-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |94 |{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}} | data-sort-value="1969" |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 1969] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2025-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |95 |{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}} | data-sort-value="1938" |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2019-11-22 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |96 |{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |97 |{{Қатысушы-түж6|Daneker}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |98 |{{Қатысушы-түж6|Esen48}} | data-sort-value="1808" |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |99 |{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}} | data-sort-value="1800" |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800] | data-sort-value="0" |0 |2021-12-25 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |100 |{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}} | data-sort-value="1795" |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795] | data-sort-value="101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101] |2015-11-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |101 |{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}} | data-sort-value="1710" |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710] | data-sort-value="0" |0 |2011-01-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |102 |{{Қатысушы-түж6|Nelli}} | data-sort-value="1666" |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |103 |{{Қатысушы-түж6|Araichik}} | data-sort-value="1622" |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |104 |{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}} | data-sort-value="1613" |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613] | data-sort-value="0" |0 |2019-08-27 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |105 |{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}} | data-sort-value="1604" |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1604] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2018-05-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |106 |{{Қатысушы-түж6|2rk}} | data-sort-value="1552" |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |107 |{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}} | data-sort-value="1534" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1534] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2022-04-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |108 |{{Қатысушы-түж6|Gliwi}} | data-sort-value="1525" |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1525] | data-sort-value="0" |0 |2017-05-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |109 |{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}} | data-sort-value="1496" |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |110 |{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}} | data-sort-value="1490" |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490] | data-sort-value="0" |0 |2013-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |111 |{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}} | data-sort-value="1480" |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |112 |{{Қатысушы-түж6|DinDK}} | data-sort-value="1383" |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |113 |{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}} | data-sort-value="1371" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |114 |{{Қатысушы-түж6|Tulya}} | data-sort-value="1344" |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |115 |{{Қатысушы-түж6|Ayauly}} | data-sort-value="1337" |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |116 |{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}} | data-sort-value="1314" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314] | data-sort-value="0" |0 |2015-09-06 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |117 |{{Қатысушы-түж6|Tarih}} | data-sort-value="1304" |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |118 |{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}} | data-sort-value="1283" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283] | data-sort-value="0" |0 |2011-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |119 |{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}} | data-sort-value="1278" |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2020-04-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |120 |{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}} | data-sort-value="1277" |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277] | data-sort-value="65" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65] |2016-06-23 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |121 |{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}} | data-sort-value="1248" |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248] | data-sort-value="0" |0 |2011-10-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |122 |{{Қатысушы-түж6|Шілде}} | data-sort-value="1223" |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |123 |{{Қатысушы-түж6|IL68}} | data-sort-value="1218" |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1218] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:IL68|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2017-05-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |124 |{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}} | data-sort-value="1178" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |125 |{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}} | data-sort-value="1156" |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2021-01-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |126 |{{Қатысушы-түж6|Ziv}} | data-sort-value="1155" |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1155] | data-sort-value="0" |0 |2024-12-09 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |127 |{{Қатысушы-түж6|Aimanber}} | data-sort-value="1150" |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |128 |{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}} | data-sort-value="1136" |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |129 |{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}} | data-sort-value="1126" |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-11-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |130 |{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}} | data-sort-value="1119" |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |131 |{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}} | data-sort-value="1102" |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102] | data-sort-value="16" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16] |2024-02-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |132 |{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |133 |{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}} | data-sort-value="1083" |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |134 |{{Қатысушы-түж6|Kafarik}} | data-sort-value="1075" |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075] | data-sort-value="0" |0 |2009-12-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |135 |{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}} | data-sort-value="1054" |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |136 |{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}} | data-sort-value="1049" |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |137 |{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}} | data-sort-value="1048" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1048] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |138 |{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}} | data-sort-value="993" |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |139 |{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}} | data-sort-value="987" |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987] | data-sort-value="0" |0 |2016-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |140 |{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}} | data-sort-value="976" |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976] | data-sort-value="0" |0 |2014-11-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |141 |{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}} | data-sort-value="973" |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |142 |{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}} | data-sort-value="964" |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |143 |{{Қатысушы-түж6|Aselhan}} | data-sort-value="948" |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |144 |{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}} | data-sort-value="931" |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |145 |{{Қатысушы-түж6|Adiladil}} | data-sort-value="906" |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-09 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |146 |{{Қатысушы-түж6|NErnur98}} | data-sort-value="880" |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |147 |{{Қатысушы-түж6|Касымхан}} | data-sort-value="866" |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |148 |{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}} | data-sort-value="865" |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865] | data-sort-value="0" |0 |2016-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |149 |{{Қатысушы-түж6|Mukhin}} | data-sort-value="850" |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |150 |{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}} | data-sort-value="830" |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |151 |{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}} | data-sort-value="820" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |152 |{{Қатысушы-түж6|Dambler}} | data-sort-value="819" |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |153 |{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}} | data-sort-value="813" |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |154 |{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}} | data-sort-value="801" |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801] | data-sort-value="0" |0 |2018-11-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |155 |{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}} | data-sort-value="794" |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |156 |{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}} | data-sort-value="790" |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790] | data-sort-value="0" |0 |2014-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |157 |{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}} | data-sort-value="789" |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |158 |{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}} | data-sort-value="787" |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |159 |{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}} | data-sort-value="785" |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |160 |{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}} | data-sort-value="780" |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |161 |{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}} | data-sort-value="777" |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777] | data-sort-value="0" |0 |2022-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |162 |{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}} | data-sort-value="763" |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763] | data-sort-value="0" |0 |2014-01-22 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |163 |{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}} | data-sort-value="743" |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |164 |{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}} | data-sort-value="739" |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |165 |{{Қатысушы-түж6|Mariko}} | data-sort-value="734" |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-26 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |166 |{{Қатысушы-түж6|Rake}} | data-sort-value="726" |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |167 |{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 723] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2008-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |168 |{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |169 |{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}} | data-sort-value="722" |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2015-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |170 |{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}} | data-sort-value="720" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |171 |{{Қатысушы-түж6|Alfiya}} | data-sort-value="719" |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |172 |{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}} | data-sort-value="697" |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697] | data-sort-value="0" |0 |2013-02-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |173 |{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}} | data-sort-value="695" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |174 |{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}} | data-sort-value="693" |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2023-01-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |175 |{{Қатысушы-түж6|Cekli829}} | data-sort-value="690" |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690] | data-sort-value="0" |0 |2009-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |176 |{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}} | data-sort-value="684" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |177 |{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |178 |{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}} | data-sort-value="674" |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 674] | data-sort-value="0" |0 |2024-05-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |179 |{{Қатысушы-түж6|Saken kun}} | data-sort-value="673" |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673] | data-sort-value="0" |0 |2012-01-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |180 |{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}} | data-sort-value="671" |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-08-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |181 |{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}} | data-sort-value="668" |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 668] | data-sort-value="0" |0 |2008-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |182 |{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}} | data-sort-value="666" |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 666] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-06 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |183 |{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}} | data-sort-value="658" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658] | data-sort-value="0" |0 |2011-03-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |184 |{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}} | data-sort-value="656" |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |185 |{{Қатысушы-түж6|Баха}} | data-sort-value="654" |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |186 |{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}} | data-sort-value="651" |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651] | data-sort-value="0" |0 |2012-03-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |187 |{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}} | data-sort-value="645" |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |188 |{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}} | data-sort-value="642" |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |189 |{{Қатысушы-түж6|IArhunI}} | data-sort-value="640" |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640] | data-sort-value="0" |0 |2011-12-15 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |190 |{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}} | data-sort-value="639" |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |191 |{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}} | data-sort-value="622" |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |192 |{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}} | data-sort-value="620" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2017-09-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |193 |{{Қатысушы-түж6|Aseke16}} | data-sort-value="617" |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2014-01-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |194 |{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}} | data-sort-value="615" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 615] | data-sort-value="19" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19] |2022-01-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |195 |{{Қатысушы-түж6|Makhanov}} | data-sort-value="613" |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |196 |{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}} | data-sort-value="601" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601] | data-sort-value="0" |0 |2016-01-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |197 |{{Қатысушы-түж6|Inkar}} | data-sort-value="600" |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |198 |{{Қатысушы-түж6|Mma}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |199 |{{Қатысушы-түж6|Юкке}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |200 |{{Қатысушы-түж6|Mary}} | data-sort-value="597" |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |201 |{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}} | data-sort-value="587" |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587] | data-sort-value="0" |0 |2014-03-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |202 |{{Қатысушы-түж6|Аскар}} | data-sort-value="584" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584] | data-sort-value="0" |0 |2008-03-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |203 |{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}} | data-sort-value="575" |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575] | data-sort-value="0" |0 |2012-08-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |204 |{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |205 |{{Қатысушы-түж6|Badyroff}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |206 |{{Қатысушы-түж6|Нурия}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |207 |{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}} | data-sort-value="565" |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |208 |{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}} | data-sort-value="562" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |209 |{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}} | data-sort-value="561" |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 561] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2025-11-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |210 |{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}} | data-sort-value="558" |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |211 |{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2022-08-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |212 |{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |213 |{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}} | data-sort-value="547" |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |214 |{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}} | data-sort-value="541" |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |215 |{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}} | data-sort-value="534" |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |216 |{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}} | data-sort-value="533" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |217 |{{Қатысушы-түж6|Olkikz}} | data-sort-value="529" |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |218 |{{Қатысушы-түж6|Fornax}} | data-sort-value="528" |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528] | data-sort-value="0" |0 |2024-03-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |219 |{{Қатысушы-түж6|Dzhos}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |220 |{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2014-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |221 |{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |222 |{{Қатысушы-түж6|Arachn0}} | data-sort-value="523" |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523] | data-sort-value="0" |0 |2009-02-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |223 |{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}} | data-sort-value="522" |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |224 |{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |225 |{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2014-12-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |226 |{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-05-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |227 |{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 518] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |228 |{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |229 |{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |230 |{{Қатысушы-түж6|Albergenius}} | data-sort-value="510" |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-30 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |231 |{{Қатысушы-түж6|Friction27}} | data-sort-value="506" |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506] | data-sort-value="0" |0 |2020-08-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |} </center> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Анықтама]] [[Санат:Уикипедия:Қауым]] q1a8uhlsf05dkuksxkfsc5h5lbsly88 10 548761 3617355 3545312 2026-06-14T07:02:31Z Nurkhan 13652 3617355 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте | аты = Химия саласындағы Нобель сыйлығы | тақырып = [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|Химия саласындағы Нобель сыйлығының]] [[Химия саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|лауреаттары]] | бөлім1 = [[Үлгі:Химия саласындағы Нобель сыйлығы 1901—1925|1901—1925]] | тізім1 = <div> {{nowrap|[[Якоб Хендрик Вант-Гофф|Вант-Гофф]] (1901) •}} {{nowrap|[[Герман Эмиль Фишер|Э. Фишер]] (1902) •}} {{nowrap|[[Сванте Аррениус|Аррениус]] (1903) •}} {{nowrap|[[Уильям Рамзай|Рамзай]] (1904) •}} {{nowrap|[[Адольф Байер|Байер]] (1905) •}} {{nowrap|[[Анри Муассан|Муассан]] (1906) •}} {{nowrap|[[Эдуард Бухнер|Бухнер]] (1907) •}} {{nowrap|[[Эрнест Резерфорд|Резерфорд]] (1908) •}} {{nowrap|[[Вильгельм Фридрих Оствальд|Оствальд]] (1909) •}} {{nowrap|[[Отто Валлах|Валлах]] (1910) •}} {{nowrap|[[Мария Склодовская-Кюри|Кюри]] (1911) •}} {{nowrap|[[Виктор Гриньяр|Гриньяр]] / [[Поль Сабатье (химик)|Сабатье]] (1912) •}} {{nowrap|[[Альфред Вернер|Вернер]] (1913) •}} {{nowrap|[[Теодор Уильям Ричардс|Ричардс]] (1914) •}} {{nowrap|[[Рихард Мартин Вильштеттер|Вильштеттер]] (1915) •}} {{nowrap|[[Фриц Габер|Габер]] (1918) •}} {{nowrap|[[Вальтер Герман Нернст|Нернст]] (1920) •}} {{nowrap|[[Фредерик Содди|Содди]] (1921) •}} {{nowrap|[[Фрэнсис Уильям Астон|Астон]] (1922) •}} {{nowrap|[[Фриц Прегль|Прегль]] (1923) •}} {{nowrap|[[Рихард Зигмонди|Зигмонди]] (1925)}} </div> | бөлім2 = [[Үлгі:Химия саласындағы Нобель сыйлығы 1926—1950|1926—1950]] | тізім2 = <div> {{nowrap|[[Теодор Сведберг|Сведберг]] (1926) •}} {{nowrap|[[Генрих Отто Виланд|Виланд]] (1927) •}} {{nowrap|[[Адольф Отто Рейнгольд Виндаус|Виндаус]] (1928) •}} {{nowrap|[[Артур Гарден|Гарден]] / [[Ханс Карл Август Симон фон Эйлер-Хельпин|фон Эйлер-Хельпин]] (1929) •}} {{nowrap|[[Ханс Фишер|Х. Фишер]] (1930) •}} {{nowrap|[[Карл Бош|Бош]] / [[Фридрих Бергиус|Бергиус]] (1931) •}} {{nowrap|[[Ирвинг Ленгмюр|Ленгмюр]] (1932) •}} {{nowrap|[[Гарольд Клейтон Юри|Юри]] (1934) •}} {{nowrap|[[Фредерик Жолио-Кюри|Ф. Жолио-Кюри]] / [[Ирен Жолио-Кюри|И. Жолио-Кюри]] (1935) •}} {{nowrap|[[Петер Дебай|Дебай]] (1936) •}} {{nowrap|[[Уолтер Норман Хоуорс|Хоуорс]] / [[Пауль Каррер|Каррер]] (1937) •}} {{nowrap|[[Рихард Кун|Кун]] (1938) •}} {{nowrap|[[Адольф Фридрих Иоганн Бутенандт|Бутенандт]] / [[Леопольд Ружичка|Ружичка]] (1939) •}} {{nowrap|[[Дьердь де Хевеши|де Хевеши]] (1943) •}} {{nowrap|[[Отто Ган|Ган]] (1944) •}} {{nowrap|[[Арттури Илмари Виртанен|Виртанен]] (1945) •}} {{nowrap|[[Джеймс Бетчеллер Самнер|Самнер]] / [[Джон Говард Нортроп|Нортроп]] / [[Уэнделл Мередит Стэнли|Стэнли]] (1946) •}} {{nowrap|[[Роберт Робинсон|Робинсон]] (1947) •}} {{nowrap|[[Арне Тиселиус|Тиселиус]] (1948) •}} {{nowrap|[[Уильям Фрэнсис Джиок|Джиок]] (1949) •}} {{nowrap|[[Отто Пауль Герман Дильс|Дильс]] / [[Курт Альдер|Альдер]] (1950)}} </div> | бөлім3 = [[Үлгі:Химия саласындағы Нобель сыйлығы 1951—1975|1951—1975]] | тізім3 = <div> {{nowrap|[[Эдвин Маттисон Макмиллан|Макмиллан]] / [[Гленн Теодор Сиборг|Сиборг]] (1951) •}} {{nowrap|[[Арчер Джон Портер Мартин|Мартин]] / [[Ричард Лоуренс Миллингтон Синг|Синг]] (1952) •}} {{nowrap|[[Герман Штаудингер|Штаудингер]] (1953) •}} {{nowrap|[[Лайнус Полинг|Полинг]] (1954) •}} {{nowrap|[[Винсент дю Виньо|дю Виньо]] (1955) •}} {{nowrap|[[Сирил Норман Хиншелвуд|Хиншелвуд]] / [[Николай Николаевич Семенов|Семенов]] (1956) •}} {{nowrap|[[Александер Робертус Тодд|Тодд]] (1957) •}} {{nowrap|[[Фредерик Сенгер|Сенгер]] (1958) •}} {{nowrap|[[Ярослав Гейровский|Гейровский]] (1959) •}} {{nowrap|[[Уиллард Франк Либби|Либби]] (1960) •}} {{nowrap|[[Мелвин Калвин|Калвин]] (1961) •}} {{nowrap|[[Макс Фердинанд Перуц|Перуц]] / [[Джон Коудери Кендрю|Кендрю]] (1962) •}} {{nowrap|[[Карл Вальдемар Циглер|Циглер]] / [[Джулио Натта|Натта]] (1963) •}} {{nowrap|[[Дороти Кроуфут-Ходжкин|Ходжкин]] (1964) •}} {{nowrap|[[Роберт Бернс Вудворд|Вудворд]] (1965) •}} {{nowrap|[[Роберт Сандерсон Малликен|Малликен]] (1966) •}} {{nowrap|[[Манфред Эйген|Эйген]] / [[Рональд Джордж Рейфорд Норриш|Норриш]] / [[Джордж Портер|Портер]] (1967) •}} {{nowrap|[[Ларс Онзагер|Онзагер]] (1968) •}} {{nowrap|[[Дерек Бартон|Бартон]] / [[Одд Хассель|Хассель]] (1969) •}} {{nowrap|[[Луис Федерико Лелуар|Лелуар]] (1970) •}} {{nowrap|[[Герхард Херцберг|Херцберг]] (1971) •}} {{nowrap|[[Кристиан Бемер Анфинсен|Анфинсен]] / [[Станфорд Мур|Мур]] / [[Уильям Говард Стайн|Стайн]] (1972) •}} {{nowrap|[[Эрнст Отто Фишер|Э. О. Фишер]] / [[Джефри Уилкинсон|Уилкинсон]] (1973) •}} {{nowrap|[[Пол Джон Флори|Флори]] (1974) •}} {{nowrap|[[Джон Уоркап Корнфорт|Корнфорт]] / [[Владимир Прелог|Прелог]] (1975)}} </div> | бөлім4 = [[Үлгі:Химия саласындағы Нобель сыйлығы 1976—2000|1976—2000]] | тізім4 = <div> {{nowrap|[[Уильям Нанн Липскомб|Липскомб]] (1976) •}} {{nowrap|[[Илья Романович Пригожин|Пригожин]] (1977) •}} {{nowrap|[[Питер Деннис Митчелл|Митчелл]] (1978) •}} {{nowrap|[[Герберт Чарлз Браун|Браун]] / [[Георг Виттиг|Виттиг]] (1979) •}} {{nowrap|[[Пол Берг|Берг]] / [[Уолтер Гилберт|Гилберт]] / [[Фредерик Сенгер|Сенгер]] (1980) •}} {{nowrap|[[Кэнъити Фукуи|Фукуи]] / [[Роалд Хоффман|Хоффман]] (1981) •}} {{nowrap|[[Аарон Клуг|Клуг]] (1982) •}} {{nowrap|[[Генри Таубе|Таубе]] (1983) •}} {{nowrap|[[Роберт Брюс Меррифилд|Меррифилд]] (1984) •}} {{nowrap|[[Херберт Аарон Хауптман|Хауптман]] / [[Джером Карле|Карле]] (1985) •}} {{nowrap|[[Дадли Роберт Хершбах|Хершбах]] / [[Ли Юаньчжэ|Ли]] / [[Джон Чарлз Полани|Полани]] (1986) •}} {{nowrap|[[Дональд Джеймс Крам|Крам]] / [[Жан-Мари Лен|Лен]] / [[Чарлз Педерсен|Педерсен]] (1987) •}} {{nowrap|[[Иоганн Дайзенхофер|Дайзенхофер]] / [[Роберт Хубер|Хубер]] / [[Хартмут Михель|Михель]] (1988) •}} {{nowrap|[[Сидней Олтмен|Олтмен]] / [[Томас Роберт Чек|Чек]] (1989) •}} {{nowrap|[[Элайс Джеймс Кори|Кори]] (1990) •}} {{nowrap|[[Рихард Эрнст|Эрнст]] (1991) •}} {{nowrap|[[Рудольф Артур Маркус|Маркус]] (1992) •}} {{nowrap|[[Кэри Муллис|Муллис]] / [[Майкл Смит (биохимик)|Смит]] (1993) •}} {{nowrap|[[Джордж Олах|Олах]] (1994) •}} {{nowrap|[[Пауль Крутцен|Крутцен]] / [[Марио Молина|Молина]] / [[Шервуд Роуланд|Роуланд]] (1995) •}} {{nowrap|[[Роберт Керл|Керл]] / [[Харольд Крото|Крото]] / [[Ричард Смолли|Смолли]] (1996) •}} {{nowrap|[[Пол Бойер|Бойер]] / [[Джон Эрнст Уокер|Уокер]] / [[Йенс Скоу|Скоу]] (1997) •}} {{nowrap|[[Вальтер Кон|Кон]] / [[Джон Попл|Попл]] (1998) •}} {{nowrap|[[Ахмед Зевейл|Зевейл]] (1999) •}} {{nowrap|[[Алан Хигер|Хигер]] / [[Алан Макдиармид|Мак-Диармид]] / [[Хидэки Сиракава|Сиракава]] (2000)}} </div> | бөлім5 = [[Үлгі:Химия саласындағы Нобель сыйлығы 2001—2025|2001-ден бері]] | тізім5 = <div> {{nowrap|[[Уильям Ноулз|Ноулз]] / [[Редзи Ноери|Ноери]] / [[Барри Шарплесс|Шарплесс]] (2001) •}} {{nowrap|[[Джон Беннетт Фенн|Фенн]] / [[Коити Танака|Танака]] / [[Курт Вютрих|Вютрих]] (2002) •}} {{nowrap|[[Питер Агре|Агре]] / [[Родерик Маккинон|Маккинон]] (2003) •}} {{nowrap|[[Аарон Чехановер|Чехановер]] / [[Аврам Гершко|Гершко]] / [[Ирвин Роуз|Роуз]] (2004) •}} {{nowrap|[[Роберт Граббс|Граббс]] / [[Ричард Шрок|Шрок]] / [[Ив Шовен|Шовен]] (2005) •}} {{nowrap|[[Роджер Корнберг|Корнберг]] (2006) •}} {{nowrap|[[Герхард Эртль|Эртль]] (2007) •}} {{nowrap|[[Осаму Симомура|Симомура]] / [[Мартин Чалфи|Чалфи]] / [[Роджер Тсиен|Тсиен]] (2008) •}} {{nowrap|[[Венкатраман Рамакришнан|Рамакришнан]] / [[Томас Стейц|Стейц]] / [[Ада Йонат|Йонат]] (2009) •}} {{nowrap|[[Ричард Хек|Хек]] / [[Эйити Нэгиси|Нэгиси]] / [[Акира Судзуки|Судзуки]] (2010) •}} {{nowrap|[[Дан Шехтман|Шехтман]] (2011) •}} {{nowrap|[[Роберт Лефковиц|Лефковиц]] / [[Брайан Кобилка|Кобилка]] (2012) •}} {{nowrap|[[Мартин Карплус|Карплус]] / [[Арье Варшель|Варшель]] / [[Майкл Левитт|Левитт]] (2013) •}} {{nowrap|[[Эрик Бетциг|Бетциг]] / [[Штефан Хелль|Хелль]] / [[Уильям Мернер|Мернер]] (2014) •}} {{nowrap|[[Томас Линдаль|Линдаль]] / [[Азиз Санджар|Санджар]] / [[Пол Модрич|Модрич]] (2015) •}} {{nowrap|[[Жан-Пьер Соваж|Соваж]] / [[Бернард Феринга|Феринга]] / [[Джеймс Фрейзер Стоддарт|Стоддарт]] (2016) •}} {{nowrap|[[Ричард Хендерсон|Хендерсон]] / [[Жак Дюбоше|Дюбоше]] / [[Иоахим Франк|Франк]] (2017) •}} {{nowrap|[[Фрэнсис Арнольд|Арнольд]] / [[Грег Уинтер|Уинтер]] / [[Джордж Смит|Смит]] (2018) •}} {{nowrap|[[Джон Гуденаф|Гуденаф]] / [[Стэнли Уиттингем|Уиттингем]] / [[Акира Ёсино|Ёсино]] (2019) •}} {{nowrap|[[Эмманюэль Шарпантье|Шарпантье]] / [[Дженнифер Даудна|Даудна]] (2020) •}} {{nowrap|[[Беньямин Лист|Лист]] / [[Дэвид Макмиллан|Макмиллан]] (2021) •}} {{nowrap|[[Каролина Бертоцци|Бертоцци]] / [[Мортен Мельдаль|Мельдаль]] / [[Барри Шарплесс|Шарплесс]] (2022) •}} {{nowrap|[[Муни Бавенди|Бавенди]] / [[Луис Брюс|Брюс]] / [[Алексей Иванович Екимов|Екимов]] (2023) •}} {{nowrap|[[Дэвид Бейкер|Бейкер]] / [[Демис Хассабис|Хассабис]] / [[Джон Джампер|Джампер]] (2024) •}} {{nowrap|[[Сусуму Китагава|Китагава]] / [[Ричард Робсон|Робсон]] / [[Омар Яги|Яги]] (2025) }} </div> }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Нобель сыйлығының иегерлері|Химия]] </noinclude> hh0se7tkcjsdv0zw07jztgnyt96xxbe 0 556081 3617148 3609549 2026-06-13T17:17:24Z Арай Дүйсекенова 182451 также орыс сөзін қазақшаға ауыстырдым 3617148 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Судзуми Тонегава | Шынайы есімі = 利根川 進 | Суреті = Susumu-Tonegawa.png | Сурет ені = | Сурет тақырыбы = | Туған күні = 6.09.1939 | Туған жері = [[Нагоя]], [[Жапония]] | Қайтыс болған күні= | Қайтыс болған жері = | Азаматтығы = Жапония | Ғылыми аясы = [[Молекулалық биология]] | Жұмыс орны = [[Массачусетс технологиялық институты]] | Альма-матер = [[Киото университеті]] | Ғылыми жетекші = | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = адаптивтік [[иммундық жүйе]]дегі [[генетика]]лық механизмді ашқан | Марапаттары = [[Луиза Гросс Хорвиц жүлдесі]] (1982) <br /> [[Мәдениет ордені]] (1984) <br /> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1987]]) | Сайт = }} '''Судзуми Тонегава''' (сонымен қатар '''Сусуму Тонегава''', {{lang-jp|利根川 進}}, {{lang-en|Tonegawa Susumu}}; [[6 қыркүйек]]те [[1939]] ж.т., [[Нагоя]], [[Жапония]]) — [[Жапония|жапондық]] [[Молекулалық биология|молекулалық биолог]], [[1987 жыл]]ы «[[Антидене]]лер құрылуының түрлілігі [[генетика]]лық принципі» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның лауреаты. Соңғы уақытта, ол жад қалыптастыру жасушаларының механизмдерін зерттеуге көшті. [[Массачусетс технологиялық институты]]ның профессоры. == Өмірбаяны == Судзуми Тонегава өмірге 6 қыркүйекте 1939 жылы [[Нагоя, Айти|Нагоя]] қаласында([[Жапония]]) келген. Ол [[Токио]]дағы беделді мектеп бітірген (''Хибия жоғарғы мектебі''), кейін 1963 жылы [[Киото университеті]]н ([[Киото]]) бітірген. Диссертациясын [[Сан-Диего Калифорния университеті]]нде қорғап [[Салк институты]]ндағы ([[Сан-Диего]]) Нобелевь сыйлығының лауреаты [[1975 жыл]]ғы [[Ренато Дульбекко]]ның лабораториясында жұмыс істеген. Кейін иммунологиялық зерттеулерін [[Базель иммунология институты]]нда ([[Базель]]) жасады, бұнда жасаған өз тәжірибелері, жаңалықтарға әкелді. 1981 жылы [[Массачусетс технологиялық институты]]ның профессоры болып, профессор [[Пиковер оқыту және жад институты]]н құрды. == Ғылымға үлесі == Тонегава адаптивтік [[иммундық жүйе]]дегі [[генетика]]лық механизмді ашқаны үшін жақсы белгілі. Ықтимал [[Антигендер|антигендердің]] үлкен санынан ағзаны қорғау үшін иммундық жүйесі әртүрлі миллиондаған [[антиденелер]]ді генерациялау қабілетті. Әрбір антидене бір генді кодтайтын болса, онда ол миллиондаған гендер қажет болған еді. Тонегава бұл парадоксты шешті. [[1976 жыл]]ғы бастаған тәжірибелерінде, Тонегава генетикалық материал сондай жолмен тасуы мүмкіндігі бар ол антиденелердің үлкен жиынтығын тудыруға қабілетті екенін көрсетті. [[B-лимфоциттер]]дегі ([[лимфоциттер]], синтездеуші антиденелер) тышқан эмбриондарындағы және ересек [[Үй тышқаны|тышқандардың]] [[ДНҚ]] салыстыру, ол ересек жануарлардың B-лимфоциттеріндегі гендер көшеді, рекомбинициялайды және қиып алынады, онда антиденелер айнымалы бөлітерінің сан алуан түрлілігіне әкеледі (сыртқы ақуызбен арнайы таныйтын және байланысатын бөлік). Иммундық жүйенің қажетті антиденелердің нұсқасын іздеуге қабілеттілігіне әкеледі, ол антигендерді байланыстырады, және органға түскен инфекцияға кедергі жасайтын деңгейлерде синтез бастайды. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1987/tonegawa-autobio.html Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530225400/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1987/tonegawa-autobio.html |date=2013-05-30 }} {{ref-en}} * [http://web.mit.edu/biology/www/facultyareas/facresearch/tonegawa.html «MIT Biology» сайтындағы өмірбаяны] {{ref-en}} * [http://web.mit.edu/picowercenter/faculty/tonegawa.html Описание на сайте «Picower Institute for Learning and Memory»] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} [[Санат:Молекулярлық биологтар]] [[Санат:Жапония иммунологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Жапония)]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Мәдениет орденінің кавалері]] [[Санат:6 қыркүйекте туғандар]] rh3wp78cdtq2jua8mhv4x1512w3av5p 3617202 3617148 2026-06-13T18:16:24Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3609549 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Судзуми Тонегава | Шынайы есімі = 利根川 進 | Суреті = Susumu-Tonegawa.png | Сурет ені = | Сурет тақырыбы = | Туған күні = 6.09.1939 | Туған жері = [[Нагоя]], [[Жапония]] | Қайтыс болған күні= | Қайтыс болған жері = | Азаматтығы = Жапония | Ғылыми аясы = [[Молекулалық биология]] | Жұмыс орны = [[Массачусетс технологиялық институты]] | Альма-матер = [[Киото университеті]] | Ғылыми жетекші = | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = адаптивтік [[иммундық жүйе]]дегі [[генетика]]лық механизмді ашқан | Марапаттары = [[Луиза Гросс Хорвиц жүлдесі]] (1982) <br /> [[Мәдениет ордені]] (1984) <br /> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1987]]) | Сайт = }} '''Судзуми Тонегава''' (также '''Сусуму Тонегава''', {{lang-jp|利根川 進}}, {{lang-en|Tonegawa Susumu}}; [[6 қыркүйек]]те [[1939]] ж.т., [[Нагоя]], [[Жапония]]) — [[Жапония|жапондық]] [[Молекулалық биология|молекулалық биолог]], [[1987 жыл]]ы «[[Антидене]]лер құрылуының түрлілігі [[генетика]]лық принципі» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның лауреаты . Соңғы уақытта, ол жад қалыптастыру жасушаларының механизмдерін зерттеуге көшті. [[Массачусетс технологиялық институты]]ның профессоры. == Өмірбаяны == Судзуми Тонегава өмірге 6 қыркүйекте 1939 жылы [[Нагоя, Айти|Нагоя]] қаласында([[Жапония]]) келген. Ол [[Токио]]дағы беделді мектеп бітірген (''Хибия жоғарғы мектебі''), кейін 1963 жылы [[Киото университеті]]н ([[Киото]]) бітірген. Диссертациясын [[Сан-Диего Калифорния университеті]]нде қорғап [[Салк институты]]ндағы ([[Сан-Диего]]) Нобелевь сыйлығының лауреаты [[1975 жыл]]ғы [[Ренато Дульбекко]]ның лабораториясында жұмыс істеген. Кейін иммунологиялық зерттеулерін [[Базель иммунология институты]]нда ([[Базель]]) жасады, бұнда жасаған өз тәжірибелері, жаңалықтарға әкелді. 1981 жылы [[Массачусетс технологиялық институты]]ның профессоры болып, профессор [[Пиковер оқыту және жад институты]]н құрды. == Ғылымға үлесі == Тонегава адаптивтік [[иммундық жүйе]]дегі [[генетика]]лық механизмді ашқаны үшін жақсы белгілі. Ықтимал [[Антигендер|антигендердің]] үлкен санынан ағзаны қорғау үшін иммундық жүйесі әртүрлі миллиондаған [[антиденелер]]ді генерациялау қабілетті. Әрбір антидене бір генді кодтайтын болса, онда ол миллиондаған гендер қажет болған еді. Тонегава бұл парадоксты шешті. [[1976 жыл]]ғы бастаған тәжірибелерінде, Тонегава генетикалық материал сондай жолмен тасуы мүмкіндігі бар ол антиденелердің үлкен жиынтығын тудыруға қабілетті екенін көрсетті. [[B-лимфоциттер]]дегі ([[лимфоциттер]], синтездеуші антиденелер) тышқан эмбриондарындағы және ересек [[Үй тышқаны|тышқандардың]] [[ДНҚ]] салыстыру, ол ересек жануарлардың B-лимфоциттеріндегі гендер көшеді, рекомбинициялайды және қиып алынады, онда антиденелер айнымалы бөлітерінің сан алуан түрлілігіне әкеледі (сыртқы ақуызбен арнайы таныйтын және байланысатын бөлік). Иммундық жүйенің қажетті антиденелердің нұсқасын іздеуге қабілеттілігіне әкеледі, ол антигендерді байланыстырады, және органға түскен инфекцияға кедергі жасайтын деңгейлерде синтез бастайды. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1987/tonegawa-autobio.html Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530225400/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1987/tonegawa-autobio.html |date=2013-05-30 }} {{ref-en}} * [http://web.mit.edu/biology/www/facultyareas/facresearch/tonegawa.html «MIT Biology» сайтындағы өмірбаяны] {{ref-en}} * [http://web.mit.edu/picowercenter/faculty/tonegawa.html Описание на сайте «Picower Institute for Learning and Memory»] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} [[Санат:Молекулярлық биологтар]] [[Санат:Жапония иммунологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Жапония)]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Мәдениет орденінің кавалері]] [[Санат:6 қыркүйекте туғандар]] cy82u0kmwfdmf0bva43dl558kumda9c 3617203 3617202 2026-06-13T18:16:41Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/1nter pares|1nter pares]] ([[User talk:1nter pares|т]]) өңдемелерінен [[User:Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] соңғы нұсқасына қайтарды 3617148 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Судзуми Тонегава | Шынайы есімі = 利根川 進 | Суреті = Susumu-Tonegawa.png | Сурет ені = | Сурет тақырыбы = | Туған күні = 6.09.1939 | Туған жері = [[Нагоя]], [[Жапония]] | Қайтыс болған күні= | Қайтыс болған жері = | Азаматтығы = Жапония | Ғылыми аясы = [[Молекулалық биология]] | Жұмыс орны = [[Массачусетс технологиялық институты]] | Альма-матер = [[Киото университеті]] | Ғылыми жетекші = | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = адаптивтік [[иммундық жүйе]]дегі [[генетика]]лық механизмді ашқан | Марапаттары = [[Луиза Гросс Хорвиц жүлдесі]] (1982) <br /> [[Мәдениет ордені]] (1984) <br /> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1987]]) | Сайт = }} '''Судзуми Тонегава''' (сонымен қатар '''Сусуму Тонегава''', {{lang-jp|利根川 進}}, {{lang-en|Tonegawa Susumu}}; [[6 қыркүйек]]те [[1939]] ж.т., [[Нагоя]], [[Жапония]]) — [[Жапония|жапондық]] [[Молекулалық биология|молекулалық биолог]], [[1987 жыл]]ы «[[Антидене]]лер құрылуының түрлілігі [[генетика]]лық принципі» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның лауреаты. Соңғы уақытта, ол жад қалыптастыру жасушаларының механизмдерін зерттеуге көшті. [[Массачусетс технологиялық институты]]ның профессоры. == Өмірбаяны == Судзуми Тонегава өмірге 6 қыркүйекте 1939 жылы [[Нагоя, Айти|Нагоя]] қаласында([[Жапония]]) келген. Ол [[Токио]]дағы беделді мектеп бітірген (''Хибия жоғарғы мектебі''), кейін 1963 жылы [[Киото университеті]]н ([[Киото]]) бітірген. Диссертациясын [[Сан-Диего Калифорния университеті]]нде қорғап [[Салк институты]]ндағы ([[Сан-Диего]]) Нобелевь сыйлығының лауреаты [[1975 жыл]]ғы [[Ренато Дульбекко]]ның лабораториясында жұмыс істеген. Кейін иммунологиялық зерттеулерін [[Базель иммунология институты]]нда ([[Базель]]) жасады, бұнда жасаған өз тәжірибелері, жаңалықтарға әкелді. 1981 жылы [[Массачусетс технологиялық институты]]ның профессоры болып, профессор [[Пиковер оқыту және жад институты]]н құрды. == Ғылымға үлесі == Тонегава адаптивтік [[иммундық жүйе]]дегі [[генетика]]лық механизмді ашқаны үшін жақсы белгілі. Ықтимал [[Антигендер|антигендердің]] үлкен санынан ағзаны қорғау үшін иммундық жүйесі әртүрлі миллиондаған [[антиденелер]]ді генерациялау қабілетті. Әрбір антидене бір генді кодтайтын болса, онда ол миллиондаған гендер қажет болған еді. Тонегава бұл парадоксты шешті. [[1976 жыл]]ғы бастаған тәжірибелерінде, Тонегава генетикалық материал сондай жолмен тасуы мүмкіндігі бар ол антиденелердің үлкен жиынтығын тудыруға қабілетті екенін көрсетті. [[B-лимфоциттер]]дегі ([[лимфоциттер]], синтездеуші антиденелер) тышқан эмбриондарындағы және ересек [[Үй тышқаны|тышқандардың]] [[ДНҚ]] салыстыру, ол ересек жануарлардың B-лимфоциттеріндегі гендер көшеді, рекомбинициялайды және қиып алынады, онда антиденелер айнымалы бөлітерінің сан алуан түрлілігіне әкеледі (сыртқы ақуызбен арнайы таныйтын және байланысатын бөлік). Иммундық жүйенің қажетті антиденелердің нұсқасын іздеуге қабілеттілігіне әкеледі, ол антигендерді байланыстырады, және органға түскен инфекцияға кедергі жасайтын деңгейлерде синтез бастайды. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1987/tonegawa-autobio.html Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530225400/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1987/tonegawa-autobio.html |date=2013-05-30 }} {{ref-en}} * [http://web.mit.edu/biology/www/facultyareas/facresearch/tonegawa.html «MIT Biology» сайтындағы өмірбаяны] {{ref-en}} * [http://web.mit.edu/picowercenter/faculty/tonegawa.html Описание на сайте «Picower Institute for Learning and Memory»] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} [[Санат:Молекулярлық биологтар]] [[Санат:Жапония иммунологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Жапония)]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Мәдениет орденінің кавалері]] [[Санат:6 қыркүйекте туғандар]] rh3wp78cdtq2jua8mhv4x1512w3av5p 0 559380 3617145 3614868 2026-06-13T17:12:24Z Арай Дүйсекенова 182451 3617145 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2016}}<!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Мариин ауруханасы''' — [[Санкт-Петербург]] қаласындағы көне ауруханалардың бірі. Мыңға жуық пациенттер үшін сыйымдылығы бар көпсалалы аурухана болып табылады. Орталық ғимараты келесі мекенжай бойынша орналасқан: Санкт-Петербург, Құю, т.б., 56, аурухана ғимараты көшенің жарты бөлігін алып жатқан. == Сәулеті == Негізгі аурухана ғимараты Джордж Кваренги әзірленген. Ол табысты ғимараттың дәлізі орналасуын қолданбалы және қолдау қызметтерін жертөлелеріне кіреді: ас үй, ванна, сақтау; бірінші қабатында - дәріхана, тексеру жағында камера, мәжіліс залы мен қоймалар бар. Аурухананың аумағында 18 клиникалық және 20 қосалқы персонал бар, ол 15 ғимараттар орналасқан. Соғыстан кейінгі жылдары аурухана бірнеше рет жөндеуден, ал [[1960 жыл|1960 жылы]] басында, бас ғимараттың артында партиялық номенклатураның өкілдерінің емдеу үшін «арнайы құрылыс» салынды. == Қазіргі заман == Бұл күні 1000-нан астам адам ауруханада жұмыс істейді. Мариин ауруханасы - [[Санкт-Петербург]]тың орталық бөлігіндегі тұрғындарына жедел медициналық көмек бееді, ол 500 000 астам адамды құрайды. Ауруханада жыл сайын шамамен үштен бір науқас амбулаторлық көмек алады. 60 000 астам науқастар, емделеді. Хирургиялық шәкірттері (600 төсек) 12 000 операцияларын айналасында жыл сайын жүргізіледі. == Дереккөздер == sxg13kmc66sifsjnibshhkxyj43bi96 0 559930 3617127 2475671 2026-06-13T16:54:43Z Арай Дүйсекенова 182451 3617127 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |name = Жаңа Зеландия зығыры |image = Starr_010717-0063_Phormium_tenax.jpg |image_caption = |regnum = [[Өсімдіктер]] |divisio = [[Гүлді өсімдіктер]] |classis = [[Дара жарнақтылар]] |ordo = [[Asparagales]] |familia = [[Шырыштар тұқымдасы|Xanthorrhoeaceae]] |subfamilia = [[Hemerocallidoideae]] | genus = ''[[Phormium]]'' | species = '''''P. tenax''''' | binomial = ''Phormium tenax'' | binomial_authority = J.R.Forst. & G.Forst., 1775 }} [[File:Phormium tenax MHNT.BOT.2015.2.23.jpg|thumb|''Phormium tenax'']] '''Жаңа Зеландия зығыры''' ({{lang-la|Phormium tenax}}) – [[Шырыштар тұқымдасы|шырыштар]] тұқымдaсына жататын, [[Жаңа Зеландия]] және [[Норфолк]] аралында кездесетін көп жылдық шөптесін өсімдік. ==Дереккөздер== <references/> {{бастама}} [[Санат:Шырыштар]] 7x2rli40ko40pxnsibbnwr0z8k71mjv 3617215 3617127 2026-06-13T18:17:50Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Ercé|Ercé]] соңғы нұсқасына қайтарды 2475671 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |name = Жаңа Зеландия зығыры |image = Starr_010717-0063_Phormium_tenax.jpg |image_caption = |regnum = [[Өсімдіктер]] |divisio = [[Гүлді өсімдіктер]] |classis = [[Дара жарнақтылар]] |ordo = [[Asparagales]] |familia = [[Шырыштар тұқымдасы|Xanthorrhoeaceae]] |subfamilia = [[Hemerocallidoideae]] | genus = ''[[Phormium]]'' | species = '''''P. tenax''''' | binomial = ''Phormium tenax'' | binomial_authority = J.R.Forst. & G.Forst., 1775 }} [[File:Phormium tenax MHNT.BOT.2015.2.23.jpg|thumb|''Phormium tenax'']] '''Жаңа Зеландия зығыры''' ({{lang-la|Phormium tenax}}) – [[Шырыштар тұқымдасы|шырыштар]] тұқымдасына жататын, [[Жаңа Зеландия]] және [[Норфолк]] аралында кездесетін көп жылдық шөптесін өсімдік. ==Дереккөздер== <references/> {{бастама}} [[Санат:Шырыштар]] q3sujxtp8ney1sji805jnt2xpjygbh6 0 565248 3617373 3525983 2026-06-14T07:35:27Z ~2026-35047-45 182486 /* Қызылорда */ 3617373 wikitext text/x-wiki {{toc-right}} Бұл мақала — 100 мың адамнан көп тұрғыны бар [[Қазақстан қалалары]] әкімдерінің тізімі. [[Қазақстан Республикасының Конституциясы|1995 жылғы конституция]]ға дейін лауазым '''қала әкімшілігінің басшысы''' деп аталды. Тізім қалалардың халық саны бойынша сұрыпталған, сотталған әкімдер қызыл түспен боялған. == [[Алматы]] == {{Толық мақала|Алматы әкімі}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Soviet Coat of arms of Almaty.gif|163x163px]] | [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]] | 8 ақпан 1992 | 20 маусым 1994 |- | 2 | [[Сурет:Coat of arms of Almaty old.svg|163x163px]] | [[Шалбай Құлмаханұлы Құлмаханов]] | 20 маусым 1994 | 16 маусым 1997 |- | 3 | [[Сурет:Coat of arms of Almaty old.svg|163x163px]] | [[Виктор Вячеславович Храпунов]] | 16 маусым 1997 | 9 желтоқсан 2004 |- | 4 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]] | 9 желтоқсан 2004 | 4 сәуір 2008 |- | 5 | [[Сурет:AEsimov2013.jpg|163x163px]] | [[Ахметжан Смағұлұлы Есімов]] | 4 сәуір 2008 | 9 тамыз 2015 |- | 6 | [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек]] | 9 тамыз 2015 | 28 маусым 2019 |- | 7 | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев]] | 28 маусым 2019 | 31 қаңтар 2022 |- | 8 | [[Сурет:Erbolat Dosaev (2018-05-10) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Ерболат Асқарбекұлы Досаев]] | 31 қаңтар 2022 | 24 мамыр 2025 |- | 9 | [[Сурет: Д.Сатыбалды (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]''' | 24 мамыр 2025 | — |- |} == [[Астана]] == {{Толық мақала|Астана әкімі}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні<br>''Лауазымы'' ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Coat of arms of Astana (1998–2008).svg|163x163px]] | [[Аманжол Қуанышұлы Бөлекпаев]]<br>''Ақмола әкімі'' | ақпан 1992 | желтоқсан 1997 |- | 2 | [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|163x163px]] | [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков]]<br>''Астана әкімі'' | 10 желтоқсан 1997 | 16 маусым 2003 |- | 3 | [[Сурет:Kakenuly Nazarbaev (Dosmukhanbetov cropped).jpg|163x163px]] | [[Темірхан Мыңайдарұлы Досмұхамбетов]] | 16 маусым 2003 | 20 наурыз 2004 |- | 4 | [[Сурет:Omirzaq Shukeev (2019-02-15).jpg|163x163px]] | [[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев]] | 20 наурыз 2004 | 20 қыркүйек 2006 |- | 5 | [[Сурет:Askar mamin 2 (cropped).jpg|163x163px]] | [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин]] | 21 қыркүйек 2006 | 4 сәуір 2008 |- | 6 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]] | 4 сәуір 2008 | 22 қазан 2014 |- | 7 | [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|163x163px]] | [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков]] | 22 қазан 2014 | 21 маусым 2016 |- | 8 | [[Сурет:Aset Isekeshev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Әсет Өрентайұлы Исекешев]] | 21 маусым 2016 | 10 қыркүйек 2018 |- | 9 | [[Сурет:Bakhyt Sultanov (08.2016) (cropped).png|163x163px]] | [[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов]] | 10 қыркүйек 2018 | 13 маусым 2019 |- | 10 | [[Сурет:Altai Kolginov (27829) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Алтай Сейдірұлы Көлгінов]]<br>''Нұр-Сұлтан әкімі'' | 13 маусым 2019 | 8 желтоқсан 2022 |- | 11 | [[Сурет:Zhenis Kassymbek (08.2016) (cropped).png|163x163px]] | '''[[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек]]'''<br>''Астана әкімі'' | 8 желтоқсан 2022 | |- |} == [[Шымкент]] == {{Толық мақала|Шымкент әкімі}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Амалбек Қозыбақұлы Тшанов]] | 21 ақпан 1992 | 15 қараша 1993 |- | 2 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Сейіт Қуандықұлы Белгібаев]] | 15 қараша 1993 | 16 қазан 1995 |- | 3 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Анарбек Оңғарұлы Орман]] | 16 қазан 1995 | 14 желтоқсан 1997 |- | 4 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Қылышбек Сатылғанұлы Ізбасханов]] | 14 қараша 1997 | 14 мамыр 1999 |- | 5 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Төретай Тұңғышұлы Бекжігітов]] | 14 мамыр 1999 | 17 қаңтар 2001 |- | 6 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Болат Әбжаппарұлы Жылқышиев]] | 15 наурыз 2001 | тамыз 2002 |- | 7 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Ғалымжан Құралбекұлы Жұмжаев]] | 10 қыркүйек 2002 | 17 ақпан 2006 |- | 8 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Анарбек Оңғарұлы Орман]] | 27 қыркүйек 2006 | 19 ақпан 2008 |- | 9 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Арман Шәріпбайұлы Жетпісбаев]] | 19 ақпан 2008 | 24 сәуір 2012 |- | 10 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Қайрат Құсайынұлы Молдасейітов]] | 24 сәуір 2012 | 27 мамыр 2013 |- | 11 | [[Сурет:Д.Сатыбалды (cropped).jpg|163x163px]] | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] | 27 мамыр 2013 | 19 тамыз 2015 |- | 12 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов]] | 19 тамыз 2015 | 31 қазан 2017<ref>{{Cite web|url= https://www.nur.kz/288704-chem-proslavilis-12-akimov-shymkenta.html |title= Чем прославились 12 акимов Шымкента? |lang= ru |work= nur.kz |date= 2013-11-04}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20160918121008/https://www.nur.kz/288704-chem-proslavilis-12-akimov-shymkenta.html |date= 2016-09-18}}</ref> |- | 13 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев]] | 7 қараша 2017 | 20 маусым 2018 |- | 14 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов]] | 20 маусым 2018 | 30 шілде 2019 |- | 15 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Ерлан Қуанышұлы Айтаханов]] | 30 шілде 2019 | 21 қаңтар 2020 |- | 16 | [[Сурет:Shymkent logo.svg|163x163px]] | [[Мұрат Дүйсенбекұлы Әйтенов]] | 21 қаңтар 2020 | 5 қыркүйек 2023 |- | 17 | [[Сурет:Shymkent logo.svg|163x163px]] | '''[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]]''' | 5 қыркүйек 2023 | |- |} == [[Қарағанды]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Караганда герб2.png|163x163px]] | [[Шаймерден Әбілмәжінұлы Оразалинов]]<ref>{{Cite web|url= http://ia-centr.ru/expert/7910/ |title= Экспертная оценка :: Быть акимом Караганды |lang= ru |work= ia-centr.ru |date= 2010-05-07}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20160126215812/http://ia-centr.ru/expert/7910/ |date= 2016-01-26}}</ref> | 1988 | 1997 |- | 2 | [[Сурет:Караганда герб2.png|163x163px]] | [[Николай Васильевич Филатов]] | 1997 | 2000 |- | 3 | [[Сурет:Караганда герб2.png|163x163px]] | [[Корней Корнеевич Изаак]]<ref>{{Cite web|url= http://www.nomad.su/?a=20-201105230006 |title= Ушел из жизни экс-аким Караганды Корней Изаак {{!}} Номад {{!}} 23.05.2011 |lang= ru |work= nomad.su |date= 2011-05-23 |accessdate= 2024-06-05}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20160126143459/http://www.nomad.su/?a=20-201105230006 |date= 2016-01-26}}</ref> | 2000 | 2002 |- | 4 | [[Сурет:Караганда герб2.png|163x163px]] | [[Алшын Сәменұлы Шалабаев]] ({{м.а.}}) | 2002 | 2003 |- | 5 | [[Сурет:Караганда герб2.png|163x163px]] | [[Юрий Михайлович Литвинов]] | 2003 | 20 наурыз 2006 |- | 6 | [[Сурет:Караганда герб2.png|163x163px]] | [[Владимир Николаевич Чирков]] | наурыз 2006 | 27 мамыр 2006 |- | 7 | [[Сурет:Seal of Karaganda, Kazakhstan.png|163x163px]] | [[Ислам Уахитұлы Тоғайбаев]] | 27 мамыр 2006 | қаңтар 2010 |- | 8 | [[Сурет:Seal of Karaganda, Kazakhstan.png|163x163px]] | [[Бауыржан Түйтеұлы Әбдішев]] | қаңтар 2010 | қыркүйек 2012 |- | 9 | [[Сурет:Seal of Karaganda, Kazakhstan.png|163x163px]] | [[Мейрам Ахмедияұлы Смағұлов]] | қыркүйек 2012 | 28 маусым 2014<ref>{{Cite web|url= https://vlast.kz/novosti/14749-byvsij-akim-karagandy-smagulov-prigovoren-k-3-godam-lisenia-svobody.html |title= Бывший аким Караганды Смагулов приговорен к 3 годам лишения свободы - Аналитический интернет-журнал Vласть |lang= ru |work= vlast.kz |author= Вааль, Тамара |date= 2015-12-11 |accessdate= 2024-06-05}}</ref> |- | 10 | [[Сурет:Nurlan Aubakirov 2018.jpg|163x163px]] | [[Нұрлан Ерікбайұлы Әубәкіров]] | 28 маусым 2014<ref>{{Cite web|url= http://karaganda-akimat.gov.kz/ru/og_ruk/ |title= Руководители органов исполнительной власти города Караганды |lang= ru |work= karaganda-akimat.gov.kz}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20160809214041/http://karaganda-akimat.gov.kz/ru/og_ruk |date= 2016-08-09}}</ref> | қыркүйек 2020 |- | 11 | [[Сурет:Yermaganbet Bulekpayev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Ермағанбет Қабдулаұлы Бөлекпаев]] | қыркүйек 2020 | 8 желтоқсан 2022 |- | 12 | [[Сурет:Seal of Karaganda, Kazakhstan.png|163x163px]] | '''[[Мейрам Мұратұлы Қожухов]]''' | 18 қаңтар 2023 бері | |- |} == [[Ақтөбе]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Сержан Боранқұлұлы Жаманқұлов]] | 11 ақпан 1992 | 30 маусым 1993 |- | 2 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Абдолла Андамасұлы Әбенов]] | 1 шілде 1993 | 11 қараша 1996 |- | 3 | [[Сурет:Dmitry Medvedev in Kazakhstan 22 September 2008-10 (Eleusin Sagyndyqov cropped).jpg|163x163px]] | [[Елеусін Наурызбайұлы Сағындықов]] | 15 қараша 1996 | 21 қазан 2002 |- | 4 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Қайырқожа Жұмағалиұлы Елеусізов]] | 4 қараша 2002 | 14 шілде 2004 |- | 5 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Серікжан Шайзадаұлы Мұқашев]] | 14 шілде 2004 | 29 наурыз 2005 |- | 6 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Абай Маслахатұлы Садықов]] | 29 наурыз 2005 | 1 ақпан 2006 |- | 7 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Серік Кеңесұлы Нокин]] | 1 ақпан 2006 | 2008 |- | 8 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Архимед Бегежанұлы Мұхамбетов]] | қазан 2008 | 22 шілде 2011 |- | 9 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Нұрмұхамбет Қанапияұлы Әбдібеков]] | 26 шілде 2011 | 17 ақпан 2012 |- | 10 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Ерхан Болатжанұлы Омаров]] | 17 ақпан 2012 | 27 қазан 2015 |- | 11 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Бекбол Ұбайдоллаұлы Сағын]] | 27 қазан 2015 | 4 шілде 2016 |- | 12 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Ілияс Сапарбекұлы Испанов]] | 4 шілде 2016 | 24 маусым 2019 |- | 13 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Мавр Ерғалиұлы Абдуллин]] | 24 маусым 2019 | 16 наурыз 2020 |- | 13 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Асхат Берлешұлы Шахаров]] | 16 наурыз 2020 | 25 қараша 2022 |- | 13 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | [[Мұрат Өтемісұлы Жүребеков]] | 25 қараша 2022 | 26 маусым 2023 |- | 14 | [[Сурет:Aktobe seal - 2.png|163x163px]] | '''[[Азамат Бауыржанұлы Бекет]]''' | 26 маусым 2023<ref>{{Cite web|url=https://m.forbes.kz/news/2023/06/26/newsid_303941|title=Азамат Бекет Ақтөбе қаласының әкімі болып тағайындалды|lang=kk|publisher=[[Forbes]]|date=2023-06-26|accessdate=2023-06-27}}</ref> | |} == [[Тараз]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | [[Алдияр Әлиасқарұлы Түсіпов]] | ақпан 1992 | қазан 1995 |- | 2 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | [[Болат Әбжаппарұлы Жылқышиев]] | қазан 1995 | қаңтар 1998 |- | 3 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | [[Сейіт Қайроллаұлы Сартбаев]] | қаңтар 1998 | ақпан 1999 |- | 4 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | [[Болат Оспанұлы Сауранбаев]] | ақпан 1999 | сәуір 2005 |- | 5 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | [[Ілияс Әлімұлы Тортаев]] | сәуір 2005 | 8 желтоқсан 2009 |- | 6 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | [[Ертарғын Кәкімбекұлы Астаев]] | 8 желтоқсан 2009 | қазан 2010 |- | 7 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | [[Бекболат Серікбекұлы Орынбеков]] | қазан 2010 | 31 желтоқсан 2013 |- | 8 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | [[Нұржан Сәбитұлы Календеров]] | 31 желтоқсан 2013 | 2 наурыз 2017 |- | 9 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | [[Рүстем Рысбайұлы Дәулет]] | 2 наурыз 2017 | 23 сәуір 2018 |- | 10 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | [[Ғалымжан Райлұлы Әбдірайымов]] | 23 сәуір 2018 | 12 сәуір 2019 |- | 11 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | [[Қайрат Әскербекұлы Досаев]] | 24 сәуір 2019 | 22 қараша 2019 |- | 12 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | [[Айтқазы Даулетқұлұлы Қарабалаев]] | 3 желтоқсан 2019 | 19 наурыз 2021 |- | 13 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | [[Ержан Жұматұлы Жылқыбаев]] | 19 наурыз 2021 | 5 тамыз 2022 |- | 14 | [[Сурет:Seal Taraz.png|163x163px]] | '''[[Бақытжан Әмірбекұлы Орынбеков]]''' | 5 тамыз 2022 | |- |} == [[Павлодар]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Coat of arms of Pavlodar.svg|163x163px]] | [[Александр Васильевич Рюмкин]]<ref>{{кітап|автор= [[Данияр Рахманұлы Әшімбаев|Әшімбаев, Данияр]] |бөлігі= Рюмкин Александр Васильевич |тақырыбы= Қазақстандағы кімнің кім екені: Биографиялық энциклопедия |шынайы атауы= Кто есть кто в Казахстане: Биографическая энциклопедия, 7-е изд., доп. |орны= Алматы |баспасы= Credo |жыл= 2003 |беттері= 454 |барлық беті= 612 |isbn= 9965-9164-8-9}}</ref> | 1991 | 1994 |- | 2 | [[Сурет:Coat of arms of Pavlodar.svg|163x163px]] | [[Владимир Игнатьевич Пыхтин]] | 1994 | 1998 |- | 3 | [[Сурет:Coat of arms of Pavlodar.svg|163x163px]] | [[Николай Иванович Чмых]] | 1998 | 7 наурыз 2003 |- | 4 | [[Сурет:Coat of arms of Pavlodar.svg|163x163px]] | [[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов]] | 7 мамыр 2003 | 14 маусым 2003 |- | 5 | [[Сурет:Coat of arms of Pavlodar.svg|163x163px]] | [[Бәкір Саматұлы Демеуов]] | маусым 2003 | сәуір 2009 |- | 6 | [[Сурет:Coat of arms of Pavlodar.svg|163x163px]] | [[Бақытжан Төлеужанұлы Жоламанов]] | 24 наурыз 2009 | 26 қазан 2011 |- | 7 | [[Сурет:Coat of arms of Pavlodar.svg|163x163px]] | [[Оразгелді Әлиғазыұлы Қайыргелдинов]] | 8 қазан 2011 | 12 ақпан 2014 |- | 8 | [[Сурет:Coat of arms of Pavlodar.svg|163x163px]] | [[Болат Жұмабекұлы Бақауов]] | 12 сәуір 2014 | 25 наурыз 2016 |- | 9 | [[Сурет:Nurjan Äşimbetov (2023-04-20).jpg|163x163px]] | [[Нұржан Кемерұлы Әшімбетов]] | 12 сәуір 2016 | 22 тамыз 2018 |- | 10 | [[Сурет:Павлодар таңбасы.png|163x163px]] | [[Әнуар Қайыргелдіұлы Күмпекеев]] | 22 тамыз 2018 | 2 шілде 2019 |- | 11 | [[Сурет:Павлодар таңбасы.png|163x163px]] | [[Қайрат Теміршотұлы Нүкенов]] | 10 шілде 2019 | 27 шілде 2020 |- | 12 | [[Сурет:Павлодар таңбасы.png|163x163px]] | [[Ержан Иманслямұлы Иманслям]] | 27 шілде 2020 | 19 шілде 2021 |- | 13 | [[Сурет:Павлодар таңбасы.png|163x163px]] | [[Асайын Қуандықұлы Байханов]] | 19 шілде 2021 | 6 желтоқсан 2022 |- | 14 | [[Сурет:Павлодар таңбасы.png|163x163px]] | [[Ержан Бейбітұлы Иманзаипов]] | 6 желтоқсан 2022 | 12 қыркүйек 2023 |- | 15 | [[Сурет:Павлодар таңбасы.png|163x163px]] | [[Хасар Айтпекұлы Хабылбеков]] | 12 қыркүйек 2023<ref>{{Cite web|url= https://www.gov.kz/memleket/entities/pavlodar/press/news/details/617516?lang=kk |title= Павлодар қаласының әкімі болып Хасар Хабылбеков тағайындалдыПавлодар қаласының әкімі болып Хасар Хабылбеков тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Павлодар]] қаласының әкімдігі |date= 2023-09-12 |accessdate= 2024-06-05}}</ref> | |- |} == [[Өскемен]] == {{main|Өскемен қалалық әкімдігі}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Николай Тимофеевич Носиков]]<ref>{{Cite web|url= http://www.inform.kz/ru/9-iyulya-kalendar-kazinforma-daty-sobytiya-imena_a2572638 |title= 9 июля. КАЛЕНДАРЬ КАЗИНФОРМА «ДАТЫ. СОБЫТИЯ. ИМЕНА» |lang= ru |work= inform.kz |date= 2013-07-09 |accessdate= 2024-06-05}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.caravan.kz/gazeta/zapretnye-pogosty-50661/ |title= Запретные погосты |lang= ru |work= caravan.kz |date= 2008-01-18 |accessdate= 2024-06-05}}</ref> | 1992 | 1995 |- | 2 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Юрий Анатольевич Кудинов]]<ref>{{Cite web|url= http://www.inform.kz/ru/kazinform-anons-na-17-22-maya_a2380428 |title= КАЗИНФОРМ АНОНС НА 17-22 МАЯ |lang= ru |work= inform.kz |date= 2011-05-17 |accessdate= 2024-06-05}}</ref> | 1995 | 1997 |- | 3 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Александр Александрович Лукин]] | 16 сәуір 1997 | қыркүйек 1999 |- | 4 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Вера Николаевна Сухорукова]] | қыркүйек 1999 | қаңтар 2003 |- | 5 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Александр Васильевич Гречухин]] | қаңтар 2003 | қаңтар 2004 |- | 6 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Амангелді Қажыбайұлы Қажыбаев]] | 15 желтоқсан 2004 | қаңтар 2005 |- | 7 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Мағзам Тоғжанұлы Баяндаров]] | қаңтар 2005 | 30 мамыр 2005 |- | 8 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Александр Михайлович Быстров]] | 30 мамыр 2005 | қыркүйек 2006 |- | 9 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Манарбек Кадылқұмарұлы Сапарғалиев]]<ref>{{Cite web|url= http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1158238747 |title= САПАРГАЛИЕВ Манарбек Кадылгумарович |lang= ru |work= centrasia.ru}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20170305193601/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1158238747 |date= 2017-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|url= http://www.nomad.su/?a=19-200609150018 |title= Кадровые перестановки |lang= ru |work= nomad.su |date= 2006-09-15 |accessdate= 2024-06-05}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20170305192919/http://www.nomad.su/?a=19-200609150018 |date= 2017-03-05}}</ref> | 14 қыркүйек 2006 | 2007 |- | 10 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Шәкәрім Сабырұлы Бұқтығұтов]] | наурыз 2007 | тамыз 2008 |- | 11 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Темірбек Жұмақұлұлы Қасымжанов]] | тамыз 2008 | 2009 |- | 12 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Ислам Әлмаханұлы Әбішев]] | наурыз 2009 | ақпан 2012 |- | 13 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Серік Шәуенұлы Тәукебаев]] | 3 ақпан 2012 | 25 мамыр 2013 |- | 14 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Темірбек Жұмақұлұлы Қасымжанов]] | 25 мамыр 2013 | 20 сәуір 2016 |- | 15 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Ерлан Қапарұлы Аймұқашев]] | 20 сәуір 2016 | 30 мамыр 2017 |- | 16 | [[Сурет:Oskemen seal.svg|163x163px]] | [[Қуат Мұхитұлы Тұмабаев]] | 30 мамыр 2017 | шілде 2018 |- | 17 | [[Сурет:ZhaksylykOmar2022 (cropped).jpg|163x163px]] | [[Жақсылық Мұқашұлы Омар]] | 20 тамыз 2018 | 28 қараша 2024 |- | 18 | [[Сурет:Oskemen Logo 2019.jpg|163x163px]] | '''[[Алмат Талғатұлы Ақышев]]''' | 11 желтоқсан 2024 | ''қазір лауазымда'' |- |} == [[Семей]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Semey Seal.png|163x163px]] | [[Исламбек Нұрбекұлы Қарақанов]] | 23 наурыз 1992 | 1994<ref>{{кітап|автор= Сүлейменов Н., Әшімбаев Д. Р., Андреев В. |тақырыбы= 90-жылдардағы Қазақстан. Қажыгелдин үкіметі: жекешелендіру, жемқорлық пен билік үшін талас |шынайы атауы= Казахстан 90-х. Правительство Кажегельдина: приватизация, коррупция и борьба за власть |жыл= 2003 |беті= 18 |isbn= 9965-9164-7-0}}</ref><ref>{{Cite web|url= http://www.inform.kz/kz/1-marta-kalendar-kazinforma-daty-sobytiya-imena_a2444910 |title= 1 марта. Календарь Казинформа «Даты. События. Имена» |lang= ru |publisher= Казинформ |date= 2012-03-01 |accessdate= 2017-01-06}}</ref> |- | 2 | [[Сурет:Semey Seal.png|163x163px]] | [[Вячеслав Сергеевич Бутин]] | 1994 | 1995 |- | 3 | [[Сурет:Semey Seal.png|163x163px]] | [[Нина Васильевна Рыболовлева]]<ref>{{Cite web|url= https://www.caravan.kz/gazeta/semejj-prosit-oblastnojj-status-74267/ |title= Семей просит областной статус |lang= ru |work= caravan.kz |date= 2013-12-20 |accessdate= 2023-06-05}}</ref><ref>{{Cite web|url= http://sgpi.kz/page/vip |title= ЛУЧШИЕ ВЫПУСКНИКИ |lang= ru |work= sgpi.kz}} {{Wayback|url= https://archive.li/20130219043913/http://sgpi.kz/page/vip |date= 2013-02-19}}</ref> | 1995 | 1997 |- | 4 | [[Сурет:Semey Seal.png|163x163px]] | [[Вячеслав Сергеевич Бутин]] | 1997 | 1998 |- | 5 | [[Сурет:Semey Seal.png|163x163px]] | [[Әділғазы Сәдуақасұлы Бергенев]] | маусым 1998 | қазан 1998 |- | 6 | [[Сурет:Semey Seal.png|163x163px]] | [[Мәркен Жақияұлы Шайжүнісов]]<ref>{{Cite web|url= http://www.panoramakz.com/index.php/archive?y=1998&n=46 |title= КАЗАХСТАНСКАЯ ЕЖЕНЕДЕЛЬНАЯ ГАЗЕТА “PANORAMA” № 46, 27 ноября 1998 г. |lang= ru |work= panoramakz.com |date= 1998-11-27}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20170104091433/http://www.panoramakz.com/index.php/archive?y=1998&n=46 |date=2017-01-04 }}</ref> | қазан 1998 | наурыз 2000 |- | 7 | [[Сурет:Semey Seal.png|163x163px]] | [[Нұрлан Сраилұлы Омаров]] | наурыз 2000 | қараша 2001 |- | 8 | [[Сурет:Semey Seal.png|163x163px]] | [[Қайрат Болатұлы Тұрлыханов]] | қараша 2001 | қазан 2002 |- | 9 | [[Сурет:Semey Seal.png|163x163px]] | [[Амангелді Қажыбайұлы Қажыбаев]] | 4 қараша 2002 | 15 қаңтар 2003 |- | 10 | [[Сурет:Semey Seal.png|163x163px]] | [[Нұрлан Сраилұлы Омаров]] | қаңтар 2004 | 2007 |- | 11 | [[Сурет:Semey Seal.png|163x163px]] | [[Мейрамхат Кәрібекұлы Айнабеков]] | 12 наурыз 2007 | қаңтар 2011 |- | 12 | [[Сурет:Semey Seal.png|163x163px]] | [[Айбек Мүталапханұлы Кәрімов]] | қаңтар 2011 | 16 маусым 2015 |- | 13 | [[Сурет:Ermak Salimov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Ермак Бидахметұлы Сәлімов]] | 16 мамыр 2015 | 25 қаңтар 2021 |- | 14 | [[Сурет:Semey Seal.png|163x163px]] | [[Нұрымбет Аманұлы Сақтағанов]] | 25 қаңтар 2021 | 28 маусым 2021 |- | 15 | [[Сурет:Semey Coat of Arms.jpg|163x163px]] | [[Бақытжан Кәкенқажыұлы Байахметов]] | 28 маусым 2021 | 28 тамыз 2022 |- | 16 | [[Сурет:Semey Coat of Arms.jpg|163x163px]] | [[Нұрбол Төлегенұлы Нұрсағатов]] | 28 тамыз 2022 | 23 желтоқсан 2024 |- | 17 | [[Сурет:Semey Coat of Arms.jpg|163x163px]] | [[Талғат Батырұлы Мұратов]] | 23 желтоқсан 2024 | 18 тамыз 2025<ref>{{Cite web |url=https://kaz.zakon.kz/kogam-tynysy/6067067-talat-mratov-semey-km-yzmetnen-merzmnen-bryn-kett.html |title=Талғат Мұратов Семей әкімі қызметінен мерзімінен бұрын кетті |language=kk |work=kaz.zakon.kz |date=2025-08-29 |accessdate=2025-09-23}}</ref> |- | 18 | [[Сурет:Semey Coat of Arms.jpg|163x163px]] | [[Әділет Нұрсағатұлы Қожанбаев]] | 14 қазан 2025 | ''қазір лауазымда'' |} == [[Қызылорда]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Kyzylorda coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Әбдіржан Қалыбаев]] | 1992 | 1994 |- | 2 | [[Сурет:Kyzylorda coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Жарылқасын Шәріпов]] | 1994 | 1996 |- | 3 | [[Сурет:Kyzylorda coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Бақберген Сәрсенұлы Досманбетов]] | желтоқсан 1996 | желтоқсан 1999 |- | 4 | [[Сурет:Kyzylorda coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Қожахмет Мадібайұлы Баймаханов]] | желтоқсан 1999 | мамыр 2004 |- | 5 | [[Сурет:Kyzylorda coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Мұрат Пірмағамбетұлы Үдербаев]] | мамыр 2004 | 23 мамыр 2005 |- | 6 | [[Сурет:Kyzylorda coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Айтбай Елеуұлы Көшербаев]] | мамыр 2005 | 7 қараша 2005 |- | 7 | [[Сурет:Kyzylorda coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Имамадин Зәкірұлы Оңғарбаев]] | 7 қыркүйек 2005 | 15 ақпан 2007 |- | 8 | [[Сурет:Kyzylorda coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Серік Салауатұлы Қожаниязов]] | 15 ақпан 2007 | маусым 2008 |- | 9 | [[Сурет:Murat Ergeşbaev (2023-10-05).jpg|163x163px]] | [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] | шілде 2008 | маусым 2010 |- | 10 | [[Сурет:Marhabat Jayımbetov (2023-04-03).jpg|163x163px]] | [[Мархабат Жайымбетұлы Жайымбетов]] | маусым 2010 | ақпан 2013 |- | 11 | [[Сурет:Kyzylorda coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] | 14 ақпан 2013 | 2 сәуір 2021 |- | 12 | [[Сурет:Kyzylorda coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Ғанибек Қонысбекұлы Қазантаев]] | 8 сәуір 2021 | 28 сәуір 2022 |- | 12 | [[Сурет:Kyzylorda coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Асылбек Өмірбекұлы Шәменов]] | 8 сәуір 2021 | 10 қаңтар 2024 |- | 14 | [[Сурет:Kyzylorda city seal.png|163x163px]] | '''[[Серік Салауатұлы Қожаниязов]]''' | 10 қаңтар 2024 | 1 тамыз 2024 |- |} == [[Орал]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Oral seal.svg|163x163px]] | [[Болат Ғаниятұлы Молдашев]] | colspan="2" | 1991 |- | 2 | [[Сурет:Kabibulla Dzhakupov (2015-10-05) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Қабиболла Қабенұлы Жақыпов]] | 1989 | 1993 |- | 3 | [[Сурет:Oral seal.svg|163x163px]] | [[Қатауолла Мірәліұлы Әшіғалиев]] | 1993 | 1994 |- | 4 | [[Сурет:Oral seal.svg|163x163px]] | [[Олег Иванович Рахимбердин]] | 1994 | 1999 |- | 5 | [[Сурет:Oral seal.svg|163x163px]] | [[Вениамин Қадырұлы Мұқатаев]] | 1999 | 2005 |- | 6 | [[Сурет:Oral seal.svg|163x163px]] | [[Сағынбек Қайдарұлы Мұташев]] | 2005 | 2008 |- | 7 | [[Сурет:Oral seal.svg|163x163px]] | [[Самиғолла Хамзайұлы Оразов]] | 2008 | 2012 |- | 8 | [[Сурет:Oral seal.svg|163x163px]] | [[Болат Әдиетұлы Шәкімов]] | 2012 | 2013 |- | 9 | [[Сурет:Altai Kölginov 01 (2023-04-03) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Алтай Сейдірұлы Көлгінов]] | 2013 | 2016 |- | 10 | [[Сурет:Nariman Turegaliyev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Нариман Төреғалиев]] | 2016 | маусым 2017 |- | 11 | [[Сурет:Oral seal.svg|163x163px]] | [[Мұрат Рахметұлы Мұкаев]] | шілде 2017 | |- | 12 | [[Сурет:Oral seal.svg|163x163px]] | [[Абат Абайұлы Шыныбеков]] | 12 тамыз 2019 | 26 сәуір 2022 |- | 12 | [[Сурет:Oral seal.svg|163x163px]] | [[Миржан Мұнайларұлы Сатқанов]] | 26 сәуір 2022 | 22 шілде 2024 |- |} == [[Қостанай]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Kostanay city seal.png|163x163px]] | [[Василий Евсеевич Корнев]]<ref>{{Cite web|url= http://maslihat.kostregion.gov.kz/ndex.php?option=com_content&view=category&id=17&lang=ru |title= ПОЧЕТНЫЕ ГРАЖДАНЕ ГОРОДА КОСТАНАЯ |lang= ru |publisher= [[Қостанай қалалық мәслихаты]] |date= 2016-03-29}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20170107173026/http://maslihat.kostregion.gov.kz/ndex.php?option=com_content&view=category&id=17&lang=ru |date= 2017-01-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= http://kstnews.kz/newspaper/350?node=31036 |title= Василий КОРНЕВ: «Я – из числа «гигантоманов» |lang= ru |work= kstnews.kz |date= 2016-06-30 |accessdate= 2024-06-05}}</ref><ref>{{Cite web|url= http://www.top-news.kz/index.php?np=00018739&nl=1&tp=N&MWp=---&AWp=&Wp=7&npN=00016846&sR=02648096&npMWp=---&npAWp=&npWp=1&npKd=09182773 |title= День города: как это было |lang= ru |work= top-news.kz |date= 2013-08-15}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20170108001843/http://www.top-news.kz/index.php?np=00018739&nl=1&tp=N&MWp=---&AWp=&Wp=7&npN=00016846&sR=02648096&npMWp=---&npAWp=&npWp=1&npKd=09182773 |date= 2017-01-08}}</ref> | мамыр 1988 | мамыр 1998 |- | 2 | [[Сурет:Kostanay city seal.png|163x163px]] | [[Олег Иванович Куленко]] | 1998 | 1999 |- | 3 | [[Сурет:Kostanay city seal.png|163x163px]] | [[Нұрғали Сәдуақасұлы Әшім]] | ақпан 1999 | шілде 2000 |- | 4 | [[Сурет:Kostanay city seal.png|163x163px]] | [[Виктор Николаевич Ленивцев]] | сәуір 2000 | сәуір 2004 |- | 5 | [[Сурет:Kostanay city seal.png|163x163px]] | [[Нұралы Мұстафаұлы Сәдуақасов]] | сәуір 2004 | маусым 2006 |- | 6 | [[Сурет:Jenis Nurgaliev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Жеңіс Мирасұлы Нұрғалиев]] | маусым 2006 | қаңтар 2008 |- | 7 | [[Сурет:Kostanay city seal.png|163x163px]] | [[Ғауез Торсанұлы Нұрмұхамбетов]] | қаңтар 2008 | ақпан 2009 |- | 8 | [[Сурет:Kostanay city seal.png|163x163px]] | [[Жомарт Мирасұлы Нұрғалиев]] | маусым 2014 | 30 қазан 2014 |- | 9 | [[Сурет:Kostanay city seal.png|163x163px]] | [[Ғауез Торсанұлы Нұрмұхамбетов]] | ақпан 2012 | маусым 2014 |- | 10 | [[Сурет:Kostanay city seal.png|163x163px]] | [[Ахмедбек Масақбайұлы Ахметжанов]] | 18 маусым 2014 | 10 қыркүйек 2015 |- | 11 | [[Сурет:Kostanay city seal.png|163x163px]] | [[Базыл Шамұқанұлы Жақыпов]] | 23 қыркүйек 2015 | 1 ақпан 2019 |- | 12 | [[Сурет:Kostanay city seal.png|163x163px]] | [[Қайрат Жұмашұлы Ахметов]] | 1 ақпан 2019 | 24 наурыз 2022 |- | 12 | [[Сурет:Kostanay city seal.png|163x163px]] | '''[[Марат Қонысбайұлы Жүндібаев]]''' | 24 наурыз 2022 | |- |} == [[Атырау]] == {{Main|Атырау қалалық әкімдігі}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Нұрпейіс Мақашұлы Мақашев]] | мамыр 1991 | қараша 1993 |- | 2 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Бекболат Қойжанұлы Нәрегеев]] | 1993 | 1995 |- | 3 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Жалғас Мұсаұлы Тікенбаев]] | 1995 | қазан 1998 |- | 4 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Арыстанғали Қуанұлы Әшімғалиев]] | қараша 1998 | маусым 1999 |- | 5 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Дүйсенбай Нұрбайұлы Тұрғанов]] | маусым 1999 | 2002 |- | 6 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Манас Мұхитұлы Тасыбаев]] | сәуір 2002 | ақпан 2006 |- | 7 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Бергей Сәулебайұлы Рысқалиев]] | 1 ақпан 2006 | 4 қазан 2006 |- | 8 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Сәлімжан Жұмашұлы Нақпаев]] | қазан 2006 | желтоқсан 2009 |- | 9 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Мереке Отарұлы Есмұратов]] | 22 желтоқсан 2009 | 21 ақпан 2012 |- | 10 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Асқар Абайұлы Керімов]] | 21 ақпан 2012 | 20 тамыз 2012 |- | 11 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Серік Кенганұлы Айдарбеков]] | 20 тамыз 2012 | 19 маусым 2014 |- | 12 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Нұрлыбек Жұмахметұлы Ожаев]] | маусым 2014 | шілде 2016 |- | 13 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Серік Жамбылұлы Шәпкенов]] | шілде 2016 | маусым 2018 |- | 14 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Әлимұхаммед Құттымұратұлы]] | 28 маусым 2018 | 14 қаңтар 2020 |- | 15 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Қайрат Құлымұлы Оразбаев]] | 14 қаңтар 2020 | 17 қаңтар 2022 |- | 16 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Мейірім Жоламанұлы Қалауи]] | 4 наурыз 2022 | 10 шілде 2023<ref name="keykin" /> |- | 17 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | '''[[Шәкір Кейкінұлы Кейкин]]''' | 10 шілде 2023<ref name="keykin">{{Cite web|url= https://d2u1jrskaeow7g.cloudfront.net/a/32496678.html |title= Қаңтар оқиғасы кезінде "кетіп қалған" Мақат ауданының әкімі Шәкір Кейкин Атырау қаласының әкімі болды |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2023-07-10 |accessdate= 2023-07-11}}</ref> | |- |} == [[Петропавл]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Coat of arms of Pavlodar.svg|163x163px]] | [[Михаил Семёнович Ищенко]] | 1976 | 1988 |- | 2 | [[Сурет:Coat of arms of Pavlodar.svg|163x163px]] | [[Григорий Васильевич Кухарь]] | 1990 | 1993 |- | 3 | [[Сурет:Seal Petropavl.svg|163x163px]] | [[Пётр Филиппович Ходеев]] | 1993 | 4 қыркүйек 2001 |- | 4 | [[Сурет:Seal Petropavl.svg|163x163px]] | [[Владимир Петрович Никандров]] | 10 қыркүйек 2001 | қараша 2008 |- | 5 | [[Сурет:Seal Petropavl.svg|163x163px]] | [[Ерік Есімұлы Нұрақаев]] | қараша 2008 | қазан 2009 |- | 6 | [[Сурет:Nurjan Äşimbetov (2023-04-20).jpg|163x163px]] | [[Нұржан Кемерұлы Әшімбетов]] | қазан 2009 | 1 қараша 2012 |- | 7 | [[Сурет:Seal Petropavl.svg|163x163px]] | [[Болат Серікұлы Жұмабеков]] | 1 ақпан 2012 | 6 мамыр 2013 |- | 8 | [[Сурет:Seal Petropavl.svg|163x163px]] | [[Төлеген Қабыкенұлы Закариянов]] | мамыр 2013 | 1 қазан 2014 |- | 9 | [[Сурет:Seal Petropavl.svg|163x163px]] | [[Марат Иманбайұлы Тасмағанбетов]] | 11 қараша 2014 | сәуір 2019 |- | 10 | [[Сурет:Seal Petropavl.svg|163x163px]] | [[Болат Серікұлы Жұмабеков]] | сәуір 2019 | 22 маусым 2022 |- | 11 | [[Сурет:Seal Petropavl.svg|163x163px]] | [[Руслан Әкімжанұлы Анбаев]] | 5 тамыз 2022 | 1 маусым 2023 |- | style="text-align:center;" |12 | [[Сурет:Seal Petropavl.svg|163x163px]] | '''[[Серік Мақсұтұлы Мұхаммедиев]]''' | 1 маусым 2023 | |} == [[Ақтау]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Coat of arms of Aktau.svg|163x163px]] | [[Николай Иванович Баев]] | 1992 | 1994 |- | 2 | [[Сурет:Coat of arms of Aktau.svg|163x163px]] | [[Леонид Николаевич Бурлаков]] | 1994 | 1996 |- | 3 | [[Сурет:Coat of arms of Aktau.svg|163x163px]] | [[Серік Жәмекұлы Оспанов]] | 1996 | 2004 |- | 4 | [[Сурет:Coat of arms of Aktau.svg|163x163px]] | [[Рашит Тұранұлы Мұстапаев]] | қараша 2004 | қыркүйек 2006 |- | 5 | [[Сурет:Coat of arms of Aktau.svg|163x163px]] | [[Виктор Михайлович Кох]] | сәуір 2006 | қыркүйек 2006 |- | 6 | [[Сурет:Coat of arms of Aktau.svg|163x163px]] | [[Сәлімгерей Шапағатұлы Бекбергенов]] | 2006 | 2010 |- | 7 | [[Сурет:Coat of arms of Aktau.svg|163x163px]] | [[Оспан Дәденұлы Қазақбаев]] | 2010 | 2012 |- | 8 | [[Сурет:Еділ Жаңбыршин (54390) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Еділ Терекбайұлы Жаңбыршин]] | 12 қыркүйек 2012 | 10 шілде 2015 |- | 9 | [[Сурет:Coat of arms of Aktau.svg|163x163px]] | [[Серікбай Өтелгенұлы Тұрымов]] | 10 шілде 2015 | 23 қараша 2017 |- | 10 | [[Сурет:Coat of arms of Aktau.svg|163x163px]] | [[Ғалымжан Мұқырұлы Ниязов]] | 23 қараша 2017 | 26 маусым 2020 |- | 11 | [[Сурет:Coat of arms of Aktau.svg|163x163px]] | [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] | 26 маусым 2020 | 3 қазан 2022 |- | 12 | [[Сурет:Coat of arms of Aktau.svg|163x163px]] | [[Ербол Күреңтайұлы Ізбергенов]] | 3 қазан 2022 | 20 қыркүйек 2023 |- | 13 | [[Сурет:Coat of arms of Aktau.svg|163x163px]] | [[Ұлықбек Серікұлы Тінәлиев]] | 20 қыркүйек 2023 | 16 шілде 2024 |- | 14 | [[Сурет:Coat of arms of Aktau.svg|163x163px]] | [[Әбілқайыр Жаңайұлы Байпақов]] | 16 шілде 2024 | |} == [[Теміртау]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Coat of arms of Temirtau.svg|163x163px]] | [[Камалтин Ескендірұлы Мұхамеджанов]] | 1990 | 1993 |- | 2 | [[Сурет:Coat of arms of Temirtau.svg|163x163px]] | [[Әли Әлібайұлы Қарабалин]] | шілде 1993 | қазан 1996 |- | 3 | [[Сурет:Coat of arms of Temirtau.svg|163x163px]] | [[Николай Жетпісұлы Жұманов]] | 23 қаңтар 1997 | 16 маусым 1997 |- | 4 | [[Сурет:Coat of arms of Temirtau.svg|163x163px]] | [[Ерлан Сұлтанұлы Досмағамбетов]] | маусым 1997 | қыркүйек 1997 |- | 5 | [[Сурет:Coat of arms of Temirtau.svg|163x163px]] | [[Әли Әлібайұлы Қарабалин]] | қыркүйек 1997 | наурыз 2001 |- | 6 | [[Сурет:Coat of arms of Temirtau.svg|163x163px]] | [[Балдырған Серғазыұлы Мусин]] | шілде 2003 | 2006 |- | style="background:#FFC3CD;" | 7 | style="background:#FFC3CD;" |[[Сурет:Serik Ahmetov.jpg|163x163px]] | style="background:#FFC3CD;" |[[Серік Нығметұлы Ахметов]] | style="background:#FFC3CD;" |2001 | style="background:#FFC3CD;" |2003 |- | 8 | [[Сурет:Coat of arms of Temirtau.svg|163x163px]] | [[Орал Шабалұлы Бітебаев]] | 2006 | 11 қаңтар 2010 |- | 9 | [[Сурет:Coat of arms of Temirtau.svg|163x163px]] | [[Нұркен Ертайұлы Сұлтанов]] | 11 қаңтар 2010 | 7 тамыз 2015 |- | 10 | [[Сурет:Coat of arms of Temirtau.svg|163x163px]] | [[Ғалым Әбиханұлы Әшімов]] | 7 тамыз 2015 | тамыз 2020 |- | 10 | [[Сурет:Coat of arms of Temirtau.svg|163x163px]] | [[Қайрат Баяндыұлы Бегімов]] | 15 тамыз 2020 | 5 қыркүйек 2022 |- | 11 | [[Сурет:Coat of arms of Temirtau.svg|163x163px]] | [[Ораз Қайсаұлы Таурбеков]] | 5 қыркүйек 2022 | 18 қыркүйек 2024 |- | 12 | [[Сурет:Coat of arms of Temirtau.svg|163x163px]] | '''[[Ғалым Әбіханұлы Әшімов]]''' | 18 қыркүйек 2024 | |- |} == [[Көкшетау]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Coat of Arms of Kokshetau - 1991.gif|163x163px]] | [[Айдар Хамзаұлы Мурзин]] | 1992 | 1996 |- | 2 | [[Сурет:Kokshetau seal.png|163x163px]] | [[Қайырбек Құсайынұлы Құсайынов]] | 1996 | 1997 |- | 3 | [[Сурет:Kokshetau seal.png|163x163px]] | [[Камалтин Ескендірұлы Мұхамеджанов]] | наурыз 1997 | наурыз 1998 |- | 4 | [[Сурет:Kokshetau seal.png|163x163px]] | [[Валерий Давыдович Набитовский]] (м.о.) | 1998 | 1999 |- | 5 | [[Сурет:Kokshetau seal.png|163x163px]] | [[Асқар Ғалымұлы Хасенов]] | сәуір 1999 | 7 маусым 2001 |- | 6 | [[Сурет:Kokshetau seal.png|163x163px]] | [[Еркеш Баяхметұлы Баяхметов]] | 7 маусым 2001 | 2003 |- | 7 | [[Сурет:Dauren Adilbekov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Дәурен Зекенұлы Әділбеков]] | 18 мамыр 2004 | 7 қазан 2004 |- | 8 | [[Сурет:Rashit Akimov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Рашит Қайыржанұлы Әкімов]] | қазан 2004 | қыркүйек 2007 |- | 9 | [[Сурет:Kokshetau seal.png|163x163px]] | [[Андрей Николаевич Никишов]] | қыркүйек 2007 | наурыз 2008 |- | 10 | [[Сурет:Kokshetau seal.png|163x163px]] | [[Бақыт Ананжолұлы Сапаров]] | 3 наурыз 2008 | 16 маусым 2010 |- | 11 | [[Сурет:Kokshetau seal.png|163x163px]] | [[Мұнарбек Бүркітбайұлы Батырханов]] | 16 маусым 2010 | 2013 |- | 12 | [[Сурет:Kokshetau seal.png|163x163px]] | [[Жаркын Жанғожаұлы Жұмағұлов]] | 2013 | 5 маусым 2014 |- | 13 | [[Сурет:Kokshetau seal.png|163x163px]] | [[Жомарт Мирасұлы Нұрғалиев]] | маусым 2014 | 30 қазан 2014 |- | 14 | [[Сурет:Ermek Marjıqpaev (2023-09-02).jpg|163x163px]] | [[Ермек Боранбайұлы Маржықпаев]] | 6 қаңтар 2015 | наурыз 2019 |- | 15 | [[Сурет:Kokshetau seal.png|163x163px]] | [[Амангелді Халауденұлы Смайылов]] | 3 сәуір 2019 | 25 наурыз 2021 |- | 16 | [[Сурет:Kokshetau seal.png|163x163px]] | [[Бауыржан Сейтқалиұлы Ғайса]] | 25 наурыз 2021 | 9 қараша 2024 |- | 17 | [[Сурет:Kokshetau seal.png|163x163px]] | '''[[Әнуар Қайыргелдіұлы Күмпекеев]]''' | 9 қараша 2024 | |- |} == [[Түркістан (қала)|Түркістан]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Бақтияр Артықбайұлы Қадырбеков]] | 1992 | 1993 |- | 2 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Қален Тұрғынбекұлы Татібаев]] | colspan="2" | 1993 |- | 3 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Сұлтанбек Шойынбайұлы Сүгірбаев]]<ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/zakon/pravitelstvo_respubliki_kazahstan_premer_ministr_rk/konstitutsionnyiy_stroy_i_osnovyi_gosudarstvennogo_upravleniya/id-P960000721_/ |title= О подготовке празднования 1500-летнего юбилея города Туркестана |lang= ru |work= tengrinews.kz |date= 1996-06-10}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20170306032712/https://tengrinews.kz/zakon/pravitelstvo_respubliki_kazahstan_premer_ministr_rk/konstitutsionnyiy_stroy_i_osnovyi_gosudarstvennogo_upravleniya/id-P960000721_/ |date= 2017-03-06}}</ref><ref>{{Cite web|url= http://www.kazinform.kz/ru/8-marta-kalendar-kazinforma-daty-sobytiya-imena_a2878766 |title= 8 марта. КАЛЕНДАРЬ КАЗИНФОРМА «ДАТЫ. СОБЫТИЯ. ИМЕНА» |lang= ru |work= kazinform.kz |date= 2016-03-08}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20170305201201/http://www.kazinform.kz/ru/8-marta-kalendar-kazinforma-daty-sobytiya-imena_a2878766 |date= 2017-03-05}}</ref> | 1993 | 1997 |- | 4 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Уәлихан Анарбайұлы Қайназаров]] | қаңтар 1998 | қазан 1999 |- | 5 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Өмірзақ Аметұлы]] | 1999 | 2003 |- | 6 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Мұхит Оралбайұлы Әлиев]] | қараша 2003 | ақпан 2006 |- | 7 | [[Сурет:Ali Bektayev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев]] | ақпан 2006 | мамыр 2008 |- | 8 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Бейбіт Шалдарұлы Сыздықов]] | мамыр 2008 | шілде 2009 |- | 9 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Қайрат Құсайынұлы Молдасейітов]] | шілде 2009 | 25 сәуір 2012 |- | 10 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Әліпбек Шәріпбекұлы Өсербаев]] | 25 мамыр 2012 | 1 шілде 2013 |- | 11 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Бақытжан Айдарханұлы Әшірбеков]] | 1 шілде 2013 | 11 қыркүйек 2014 |- | 12 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Әліпбек Шәріпбекұлы Өсербаев]] | 11 қыркүйек 2014 | 25 желтоқсан 2017 |- | 13 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Тажібек Қалманұлы Мұсаев]] | 25 желтоқсан 2017 | маусым 2018 |- | 14 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Әліпбек Шәріпбекұлы Өсербаев]] | 22 маусым 2018 | шілде 2019 |- | 15 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Рашид Абатұлы Аюпов]] | шілде 2019 | 10 маусым 2021 |- | 16 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | [[Нұрбол Әбдісаттарұлы Тұрашбеков]] | 10 маусым 2021 | 1 қазан 2024 |- | 17 | [[Сурет:Coat of arms of Turkistan (city).jpg|163x163px]] | '''[[Әзімбек Пазылбекұлы]]''' | 1 қазан 2024 |- |} == [[Екібастұз]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Daniyal Akhmetov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]] | ақпан 1992 | қаңтар 1993 |- | 2 | [[Сурет:Ekibastuz seal.png|163x163px]] | [[Рамазан Шәріпұлы Жұматаев]] | қаңтар 1993 | қыркүйек 1995 |- | 3 | [[Сурет:Ekibastuz seal.png|163x163px]] | [[Елубай Атағайұлы Оразалинов]] | қыркүйек 1995 | тамыз 1998 |- | 4 | [[Сурет:Ekibastuz seal.png|163x163px]] | [[Елтай Төлебайұлы Арбиев]] | 1998 | 2000 |- | 5 | [[Сурет:Ekibastuz seal.png|163x163px]] | [[Юрий Николаевич Шкреба]] | 2000 | 2002 |- | 6 | [[Сурет:Ekibastuz seal.png|163x163px]] | [[Валерий Давыдович Набитовский]] | сәуір 2002 | мамыр 2007 |- | 7 | [[Сурет:Ekibastuz seal.png|163x163px]] | [[Нұрлан Абзалұлы Нәбиев]] | 22 маусым 2007 | қараша 2010 |- | 8 | [[Сурет:Ekibastuz seal.png|163x163px]] | [[Александр Федорович Вербняк]] | 15 қараша 2010 | 29 сәуір 2016 |- | 9 | [[Сурет:Ekibastuz seal.png|163x163px]] | [[Қайрат Теміршотұлы Нүкенов]] | 29 сәуір 2016 | 13 тамыз 2018 |- | 10 | [[Сурет:Nurjan Äşimbetov (2023-04-20).jpg|163x163px]] | [[Нұржан Кемерұлы Әшімбетов]] | 2 тамыз 2018 | 16 тамыз 2019 |- | 11 | [[Сурет:Ekibastuz seal.png|163x163px]] | [[Ержан Бейбітұлы Иманзаипов]] | 16 тамыз 2019 | 25 қыркүйек 2020 |- | 12 | [[Сурет:Ekibastuz seal.png|163x163px]] | [[Ардақ Амангелдіұлы Қаңтарбаев]] | 25 қыркүйек 2020 | 8 тамыз 2022 |- | 13 | [[Сурет:Ekibastuz seal.png|163x163px]] | [[Ардақ Амангелдіұлы Қаңтарбаев]] | 25 қыркүйек 2020 | 8 тамыз 2022 |- | 14 | [[Сурет:Ekibastuz seal.png|163x163px]] | '''[[Аян Уахитұлы Бейсекин]]''' | 8 тамыз 2022 | |- |} == [[Талдықорған]] == {{Толық мақала|Талдықорған қалалық әкімдігі}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Герб Талдыкоргана.png|163x163px]] | [[Аманғазы Ахметқалиұлы Шегіров]] | 1990 | 1995 |- | 2 | [[Сурет:Герб Талдыкоргана.png|163x163px]] | [[Оралбек Нұрсейітұлы Жақиянов]] | қазан 1995 | мамыр 1997 |- | 3 | [[Сурет:Герб Талдыкоргана.png|163x163px]] | [[Керімбек Кісенбайұлы Бижанов]] | мамыр 1997 | наурыз 1999 |- | 4 | [[Сурет:Герб Талдыкоргана.png|163x163px]] | [[Сәкен Егінбайұлы Жылқайдаров]] | наурыз 1999 | сәуір 2011 |- | 5 | [[Сурет:Герб Талдыкоргана.png|163x163px]] | [[Махаббат Сәдуақасұлы Бигелдиев]] | сәуір 2011 | қаңтар 2012 |- | 6 | [[Сурет:Ермек Алпысов.jpg|163x163px]] | [[Ермек Амантайұлы Алпысов]] | қаңтар 2012 | қараша 2015 |- | 7 | [[Сурет:Герб Талдыкоргана.png|163x163px]] | [[Бағдат Әбілмәжінұлы Қарасаев]] | қараша 2015 | мамыр 2018 |- | 8 | [[Сурет:Герб Талдыкоргана.png|163x163px]] | [[Дастан Тұрарбекұлы Шалтабаев]] | 24 мамыр 2018 | сәуір 2019 |- | 9 | [[Сурет:Герб Талдыкоргана.png|163x163px]] | [[Ғалымжан Райлұлы Әбдірайымов]] | 12 сәуір 2019 | 1 наурыз 2021 |- | 10 | [[Сурет:Герб Талдыкоргана.png|163x163px]] | [[Ержан Бәкірбайұлы Жасыбаев]] | 1 наурыз 2021 | 4 наурыз 2022 |- | 11 | [[Сурет:Герб Талдыкоргана.png|163x163px]] | [[Әсет Дүйсебекұлы Масабаев]] | 4 наурыз 2022 | 30 маусым 2023 |- | 11 | [[Сурет:Герб Талдыкоргана.png|163x163px]] | '''[[Ернат Дүйсенбекұлы Бәзіл]]''' | 30 маусым 2023 | |- |} == [[Рудный]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Coat of arms of Rudnyi.png|163x163px]] | [[Сәкен Мәкенұлы Төкенов]] | 12 ақпан 1992 | 8 наурыз 1999 |- | 2 | [[Сурет:Coat of arms of Rudnyi.png|163x163px]] | [[Евгений Алексеевич Бибин]] | 8 наурыз 1999 | 20 қазан 2000 |- | 3 | [[Сурет:Coat of arms of Rudnyi.png|163x163px]] | [[Анатолий Пркопьевич Зуев]] | 20 қазан 2000 | 30 сәуір 2004 |- | 4 | [[Сурет:Coat of arms of Rudnyi.png|163x163px]] | [[Николай Яковлевич Денинг]] | 30 сәуір 2004 | 12 маусым 2011 |- | 5 | [[Сурет:Coat of arms of Rudnyi.png|163x163px]] | [[Бақытжан Темірұлы Ғаязов]]<ref>{{Cite web|url= http://rudny.kostanay.gov.kz/o-gorode/istoriya-obrazovaniya-goroda/ |title= История образования города |lang= ru |work= rudny.kostanay.gov.kz |date= 2016-05-27}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20160811031513/http://rudny.kostanay.gov.kz/o-gorode/istoriya-obrazovaniya-goroda/ |date= 2016-08-11}}</ref> | 13 мамыр 2011 | қыркүйек 2020 |- | 6 | [[Сурет:Coat of arms of Rudnyi.png|163x163px]] | [[Қуандық Хайдарұлы Испергенов]] | 5 қазан 2020 | 6 ақпан 2023 |- | 7 | [[Сурет:Coat of arms of Rudnyi.png|163x163px]] | '''[[Виктор Николаевич Ионенко]]'''<ref>{{Cite web|url= https://www.zakon.kz/6383534-ispolnyat-obyazannosti-akima-rudnogo-budet-viktor-ionenko.html |title= Исполнять обязанности акима Рудного будет Виктор Ионенко |accessdate= 2023-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/viktor-ionenko-stal-akimom-rudnogo-496733/ |title= Виктор Ионенко стал акимом Рудного |lang= ru |work= tengrinews.kz |date= 2023-04-17 |accessdate= 2023-02-06}}</ref> | 6 ақпан 2023 | |- |} == [[Кентау]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | [[Василий Леонидович Лян]] | 1991 | 1998 |- | 2 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | [[Мақсұт Құтымұлы Ордабаев]] | 1998 | 1999 |- | 3 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | [[Болат Әбжаппарұлы Жылқышиев]] | 1998 | 2001 |- | 4 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | [[Бегімше Бексұлтанұлы Жүзенов]] | 2001 | 2003 |- | 5 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | [[Әлішер Хабибуллаұлы Пірметов]] | 2003 | 2005 |- | 6 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | [[Жарылқасын Тұрабайұлы Тұрабаев]] | 2005 | 2008 |- | 7 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | [[Көктембек Өкімбекұлы Табылдиев]] | 2008 | 2010 |- | 8 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | [[Нұржігіт Нұрпейісұлы Қалмырзаев]] | 2010 | 2012 |- | 8 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | [[Бақытбек Шорабайұлы Байсалов]] | 2012 | 2014 |- | 9 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | [[Әбдібақыт Тілләбайұлы Мақұлбаев]] | 12 сәуір 2014 | 14 қаңтар 2019 |- | 10 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | [[Ғани Құрмашұлы Рысбеков]] | 14 қаңтар 2019 | 10 сәуір 2019 |- | 11 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | [[Дәурен Сәбитұлы Мақажанов]] | 10 сәуір 2019 | 11 наурыз 2022 |- | 12 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | [[Рашид Абатұлы Аюпов]] | 11 наурыз 2022 | 10 тамыз 2022 |- | 13 | [[Сурет:Герб Кентау.png|163x163px]] | '''[[Жандос Қалмырзаұлы Тасов]]''' | 11 тамыз 2022 | |- |} == [[Жаңаөзен]] == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Emblem Zhanaozen.jpeg|163x163px]] | [[Сұлтан Кемалұлы Ноғаев]] | 1990 | 1992 |- | 2 | [[Сурет:Emblem Zhanaozen.jpeg|163x163px]] | [[Ибрагим Мұрасұлы Мурасов]] | 1992 | 1994 |- | 3 | [[Сурет:Emblem Zhanaozen.jpeg|163x163px]] | [[Абылхан Машани]] | 1995 | желтоқсан 1999 |- | style="background:#FFC3CD;" | 4 | style="background:#FFC3CD;"| [[Сурет:Emblem Zhanaozen.jpeg|163x163px]] | style="background:#FFC3CD;"| [[Жалғас Бисалыұлы Бабаханов]] | style="background:#FFC3CD;"| желтоқсан 1999 | style="background:#FFC3CD;"| желтоқсан 2009 |- | style="background:#FFC3CD;" | 5 | style="background:#FFC3CD;"| [[Сурет:Emblem Zhanaozen.jpeg|163x163px]] | style="background:#FFC3CD;"| [[Орақ Қуанғалиұлы Сарбөпеев]] | style="background:#FFC3CD;"| 20 желтоқсан 2009 | style="background:#FFC3CD;"| ақпан 2012 |- | 6 | [[Сурет:Emblem Zhanaozen.jpeg|163x163px]] | [[Серікбай Өтелгенұлы Тұрымов]] | 9 ақпан 2012 | 10 шілде 2015 |- | 7 | [[Сурет:Emblem Zhanaozen.jpeg|163x163px]] | [[Елубай Жақайұлы Әбілов]] | 10 шілде 2015 | 21 желтоқсан 2017 |- | 8 | [[Сурет:Emblem Zhanaozen.jpeg|163x163px]] | [[Әділбек Құлынтайұлы Дауылбаев]] | 21 желтоқсан 2017 | 2 қыркүйек 2019 |- | 9 | [[Сурет:Emblem Zhanaozen.jpeg|163x163px]] | [[Мақсат Оңғарбайұлы Ибағаров]] | 4 қыркүйек 2019 | 5 сәуір 2022<ref>{{Cite web|url= https://kapital.kz/naznacheniya/104820/gendirektorom-ozenmunaygaza-stal-maksat-ibagarov.html |title= Гендиректором Озенмунайгаза стал Максат Ибагаров |accessdate= 2022-05-19}} {{Wayback|date= 2022-04-23 |url= https://web.archive.org/web/20220423021140/https://kapital.kz/naznacheniya/104820/gendirektorom-ozenmunaygaza-stal-maksat-ibagarov.html}}</ref> |- | 10 | [[Сурет:Emblem Zhanaozen.jpeg|163x163px]] | [[Айбек Қосұақұлы Қосұақов]]<ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/aybek-kosuakov-naznachen-akimom-janaozena-465748/ |title= Айбек Косуаков назначен акимом Жанаозена |work= tengrinews.kz |date= 2022-04-05 |accessdate= 2022-04-05}} {{Wayback|date= 2022-04-05 |url= https://web.archive.org/web/20220405115344/https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/aybek-kosuakov-naznachen-akimom-janaozena-465748/}}</ref> | 5 сәуір 2022 | 12 ақпан 2024 |- | 11 | [[Сурет:Emblem Zhanaozen.jpeg|163x163px]] | '''[[Жансейт Исаханұлы Қайнарбаев]]''' | 12 ақпан 2024<ref>{{Cite web|url= https://www.gov.kz/memleket/entities/akimat-goroda-zhanaozen/about/structure/people/1881?lang=kk |title= Қайнарбаев Жансейт Исаханұлы |lang= kk |work= gov.kz |publisher= [[Жаңаөзен]] қаласының әкімдігі |accessdate= 2024-06-05}}</ref> | |- |} == Халық саны 100 мыңнан аз бұрынғы облыс орталықтарының әкімдері == === [[Жезқазған]] === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Coat of arms of Zhezkazgan.png|163x163px]] | [[Үсейін Байсынұлы Есенов]] | наурыз 1992 | қаңтар 1994 |- | 2 | [[Сурет:Coat of arms of Zhezkazgan.png|163x163px]] | [[Жұмамәді Ибаділдин]]<ref name="neweurasia.info">{{Cite web|url= https://www.neweurasia.info/archive/98/akim.html |title= Акимы областей |lang= ru |work= neweurasia.info |accessdate= 2024-06-05}}</ref> | 1995 | 2005 |- | 3 | [[Сурет:Coat of arms of Zhezkazgan.png|163x163px]] | [[Арман Қыдырбайұлы Бейсенов]] | 9 наурыз 2005 | қараша 2005 |- | 4 | [[Сурет:Coat of arms of Zhezkazgan.png|163x163px]] | [[Мұса Тұрманұлы Танабаев]] | 2006 | 2008 |- | 5 | [[Сурет:Coat of arms of Zhezkazgan.png|163x163px]] | [[Қанат Сұлтанұлы Балмағамбетов]] | 10 сәуір 2008 | тамыз 2010 |- | 6 | [[Сурет:Берік Әбдіғалиұлы (cropped, 2024-01-08).jpg|163x163px]] | [[Берік Бақытұлы Әбдіғалиев]] | тамыз 2010 | ақпан 2012 |- | 7 | [[Сурет:Seal Zhezkazgan.png|163x163px]] | [[Мұса Тұрманұлы Танабаев]] | 2006 | 2008 |- | 8 | [[Сурет:Seal Zhezkazgan.png|163x163px]] | [[Бауыржан Қабденұлы Шыңғысов]] | ақпан 2012 |- | 9 | [[Сурет:Seal Zhezkazgan.png|163x163px]] | [[Серік Жаманқұлұлы Шайдаров]] | шілде 2013 | 8 тамыз 2014 |- | 10 | [[Сурет:Seal Zhezkazgan.png|163x163px]] | [[Батырлан Дүйсенбайұлы Ахметов]] | 8 тамыз 2014 | 21 мамыр 2018 |- | 11 | [[Сурет:Seal Zhezkazgan.png|163x163px]] | [[Қайрат Баяндыұлы Бегімов]] | 21 мамыр 2018 | 14 тамыз 2020 |- | 12 | [[Сурет:Seal Zhezkazgan.png|163x163px]] | [[Қайрат Бектайұлы Әбсаттаров]] | 14 тамыз 2020 | 28 маусым 2022 |- | 12 | [[Сурет:Seal Zhezkazgan.png|163x163px]] | '''[[Қайрат Абдуллаұлы Шәйжанов]]''' | 28 маусым 2022 | |- |} === [[Арқалық (қала)|Арқалық]] === {{Main|Арқалық қалалық әкімдігі}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Coat of arms of Arkalyk.svg|163x163px]] | [[Виктор Викторович Мейстер]] | 1990 | 1992 |- | 2 | [[Сурет:Coat of arms of Arkalyk.svg|163x163px]] | [[Абай Құсайынұлы Мұсабаев]] | 1992 | 1993 |- | 3 | [[Сурет:Coat of arms of Arkalyk.svg|163x163px]] | [[Марат Кәрімұлы Мұстафин]]<ref>{{Cite web|url= http://mzh.sko.gov.kz/news.php?cat=20&news=3764&lang=kz |title= Тағайындау |lang= kk |publisher= [[Солтүстік Қазақстан облысы]]ның [[Мағжан Жұмабаев ауданы]] әкімінің ресми интернет-ресурсы |date= 2008-09-12}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20170413071339/http://mzh.sko.gov.kz/news.php?cat=20&news=3764&lang=kz |date= 2017-04-13}}</ref> | 1993 | 1996 |- | 4 | [[Сурет:Coat of arms of Arkalyk.svg|163x163px]] | [[Бақытжан Ақанқызы Бөлепова]] | 1996 | 1998 |- | 5 | [[Сурет:Coat of arms of Arkalyk.svg|163x163px]] | [[Сабыржан Ахметұлы Ахметов]]<ref name="neweurasia.info"/><ref>{{Cite web|url= http://kazatu.kz/docs/vypusk_teh_ru.pdf |title= ВЫПУСКНИКИ ТЕХНИЧЕСКОГО ФАКУЛЬТЕТА |lang= ru |work= kazatu.kz}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20140724045315/http://kazatu.kz/docs/vypusk_teh_ru.pdf |date= 2014-07-24}}</ref> | 1998 | 2000 |- | 6 | [[Сурет:Coat of arms of Arkalyk.svg|163x163px]] | [[Жомарт Түбекбайұлы Түбекбаев]] | 2000 | 16 наурыз 2005 |- | 7 | [[Сурет:Coat of arms of Arkalyk.svg|163x163px]] | [[Жанат Иосифұлы Наметов]] | 23 наурыз 2005 | 2009 |- | 8 | [[Сурет:Coat of arms of Arkalyk.svg|163x163px]] | [[Теміржан Төлеубаев]] | 2009 | мамыр 2012 |- | 9 | [[Сурет:Берік Әбдіғалиұлы (cropped, 2024-01-08).jpg|163x163px]] | [[Берік Бақытұлы Әбдіғалиев]] | мамыр 2012 | наурыз 2013 |- | 10 | [[Сурет:Аркалык новый герб.png|163x163px]] | [[Қанат Мырзағалиұлы Ғабдулин]] | наурыз 2013 | қараша 2013 |- | 11 | [[Сурет:Аркалык новый герб.png|163x163px]] | [[Ғазиз Ерболатұлы Бекмұхамедов]] | 1 шілде 2013 | 5 шілде 2016 |- | 13 | [[Сурет:Аркалык новый герб.png|163x163px]] | [[Амантай Кәкімбекұлы Балғарин]] | 5 шілде 2016 | 4 шілде 2018 |- | 14 | [[Сурет:Аркалык новый герб.png|163x163px]] | [[Елдар Қонысбайұлы Күзенбаев]] | 4 шілде 2018 | 27 қыркүйек 2019 |- | 15 | [[Сурет:Аркалык новый герб.png|163x163px]] | [[Қайрат Тынымбекұлы Әбішев]] | 27 қыркүйек 2019 | 5 мамыр 2021 |- | 16 | [[Сурет:Аркалык новый герб.png|163x163px]] | '''[[Әмірхан Біркенұлы Асанов]]''' | 5 мамыр 2021 | |- |} == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]] * [[Қазақстан аудандары әкімдерінің тізімі]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2}} [[Санат:Қазақстан қалалары әкімдері|*]] [[Санат:Қазақстан бойынша тізімдер|Әкімдер]] dlguz91k8qtpbge4bieyxa3kzmu9rp9 0 567060 3616957 3616956 2026-06-13T12:00:15Z Sagzhan 29953 /* Емі */ 3616957 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Ақуыз тапшылықты анемия''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.. == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады. Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады. == Алдын алу == Тиімді тамақтану және дұрыс күтіну. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == <ref>Медициналық анықтама. Алматы 2003ж, 2 том</ref> [[Санат:Анемия]] 5kqthmj0grn588m5ngan827anhkg23s 3616959 3616957 2026-06-13T12:01:25Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3616959 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Ақуыз тапшылықты анемия''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.. == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады. Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады. == Алдын алу == Тиімді тамақтану және дұрыс күтіну. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] smqda6ip219ccb5h80b86nwvo279z1r 3616960 3616959 2026-06-13T12:02:29Z Sagzhan 29953 /* Алдын алу */ 3616960 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Ақуыз тапшылықты анемия''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.. == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады. Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады. == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] mo0o2pvdjnev1629w8r0r6eg02j1pxj 3616961 3616960 2026-06-13T12:03:59Z Sagzhan 29953 Sagzhan [[Ақуыз тапшылығы]] бетін [[Ақуыз тапшылығы анемиясы]] бетіне жылжытты 3616960 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Ақуыз тапшылықты анемия''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.. == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады. Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады. == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] mo0o2pvdjnev1629w8r0r6eg02j1pxj 3616963 3616961 2026-06-13T12:08:33Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616963 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = }} '''Ақуыз тапшылықты анемия''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.. == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады. Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады. == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] 38c8xi4q5d4onrdkplfkmx6dnp4zral 3616964 3616963 2026-06-13T12:08:55Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616964 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = }} '''Ақуыз тапшылықты анемия''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.. == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады. Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады. == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] e2nknnix9ibosss5yqslp70x1xqzhgd 3616965 3616964 2026-06-13T12:09:23Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616965 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылықты анемия''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.. == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады. Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады. == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] o7y27guvgzb472fb5b2hf95d3mlyk0q 3616966 3616965 2026-06-13T12:09:44Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616966 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.. == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады. Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады. == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] pnknfg70ksusxtsmybrxehw81udrfg4 3616967 3616966 2026-06-13T12:11:36Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616967 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады. Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады. == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] bsxkfr8bmi0v3wziqpxco9pf9169l8c 3616968 3616967 2026-06-13T12:12:14Z Sagzhan 29953 /* Клиникалық көрінісі */ 3616968 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады. <ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады. == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] n6y6b91swpcyewztj4shcodaj1481q4 3616969 3616968 2026-06-13T12:12:38Z Sagzhan 29953 /* Клиникалық көрінісі */ 3616969 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады. == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] 2i3wk104p55d2hizu2w99gi79h1laoe 3616970 3616969 2026-06-13T12:13:17Z Sagzhan 29953 /* Диагнозы */ 3616970 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] h4nkt9bbn9huztqba2rosclwijgv8xg 3616971 3616970 2026-06-13T12:14:26Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616971 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. <ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] hjer3fdwkw79034s19euh46rv6u8aii 3616972 3616971 2026-06-13T12:14:48Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616972 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] dorcggcie0ow2m45rxhv3sxe91tsm20 3616973 3616972 2026-06-13T12:15:25Z Sagzhan 29953 /* Алдын алу */ 3616973 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу. == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] 9axhv2na22tet29ffudz2gmz8ew23mg 3616974 3616973 2026-06-13T12:16:01Z Sagzhan 29953 /* Емі */ 3616974 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] 8iefhjyt4t4nfz113e31msgocsbq7m7 3616976 3616974 2026-06-13T12:17:36Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616976 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] p40szua8fqhelhgn0qtvrvhl03yab35 3616978 3616976 2026-06-13T12:18:38Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616978 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан [[пандефицит]]ті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] l8ibeasbrpda1eyowbvn9fe3jik8kq5 3616979 3616978 2026-06-13T12:20:24Z Sagzhan 29953 /* Клиникалық көрінісі */ 3616979 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан [[пандефицит]]ті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] cj3fc4em42eg80q7mfeero4mttmxmfy 3616980 3616979 2026-06-13T12:21:05Z Sagzhan 29953 /* Клиникалық көрінісі */ 3616980 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан [[пандефицит]]ті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] rymnhpk41m2rrg20dsw8x67d7m9cgnl 3616981 3616980 2026-06-13T12:21:47Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616981 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және ақуыздың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан [[пандефицит]]ті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды:1. Теңгерімді тамақтануАқуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет.2. Қауіп-қатер топтарын бақылауЖүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды.Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет.Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеуАсқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] k0c363yrzsaof4at8hfsfd4vwg2xqnv 3616982 3616981 2026-06-13T12:23:32Z Sagzhan 29953 /* Алдын алу */ 3616982 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және ақуыздың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан [[пандефицит]]ті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — Ақуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс.Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт.Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — Жүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] ms78uv6ruledypjzmdeb4lmygthygnl 3616983 3616982 2026-06-13T12:24:12Z Sagzhan 29953 /* Алдын алу */ 3616983 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және ақуыздың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан [[пандефицит]]ті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — Ақуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс. Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт. Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — Жүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады.3. Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады.Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] 1s1bh2g97eq41pnav6mkgqqxeppkt3j 3616984 3616983 2026-06-13T12:24:59Z Sagzhan 29953 /* Алдын алу */ 3616984 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және ақуыздың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан [[пандефицит]]ті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — Ақуыз нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс. Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, жұмыртқа, сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары (бұршақтар, жасамық, жаңғақтар, соя, жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт. Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — Жүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады. *Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады. Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] qez45xkmmignrhxzyl5k8i73jbuga1m 3616985 3616984 2026-06-13T12:25:59Z Sagzhan 29953 /* Алдын алу */ 3616985 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және ақуыздың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан [[пандефицит]]ті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — [[Ақуыз]] нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс. Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, [[жұмыртқа]], сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]]тар, [[жасамық]], [[жаңғақ]]тар, [[соя]], жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт. Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — Жүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады. *Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын (гастрит, колит, панкреатит) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> Бүйрек ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады. Бауыр қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] s5zbree80xi0a47g79qvnsb4do9rewi 3616986 3616985 2026-06-13T12:27:13Z Sagzhan 29953 /* Алдын алу */ 3616986 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және ақуыздың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан [[пандефицит]]ті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — [[Ақуыз]] нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс. Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, [[жұмыртқа]], сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]]тар, [[жасамық]], [[жаңғақ]]тар, [[соя]], жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт. Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — Жүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады. *Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын ([[гастрит]], [[колит]], [[панкреатит]]) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> [[Бүйрек]] ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады. [[Бауыр]] қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] ihtbeagtnwmvubd6esvj5g5qwciejwc 3616987 3616986 2026-06-13T12:27:51Z Sagzhan 29953 /* Алдын алу */ 3616987 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және ақуыздың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан [[пандефицит]]ті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — [[Ақуыз]] нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс. Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, [[жұмыртқа]], сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]]тар, [[жасамық]], [[жаңғақ]]тар, [[соя]], жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт. Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — Жүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады. *Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын ([[гастрит]], [[колит]], [[панкреатит]]) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> [[Бүйрек]] ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады. [[Бауыр (орган)|Бауыр]] қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету.Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, жұмыртқа, сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары (бұршақ, жаңғақтар, жасамық) міндетті түрде енгізіледі.Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы аминқышқылдарының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады.Медикаментозды терапия:Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] 56j48quhgqtyhz78hx5faqqjt8spfcg 3616988 3616987 2026-06-13T12:29:24Z Sagzhan 29953 /* Емі */ 3616988 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және ақуыздың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан [[пандефицит]]ті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — [[Ақуыз]] нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс. Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, [[жұмыртқа]], сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]]тар, [[жасамық]], [[жаңғақ]]тар, [[соя]], жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт. Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — Жүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады. *Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын ([[гастрит]], [[колит]], [[панкреатит]]) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> [[Бүйрек]] ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады. [[Бауыр (орган)|Бауыр]] қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету. Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, [[жұмыртқа]], сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]], [[жаңғақтар]], жасамық) міндетті түрде енгізіледі. Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы [[аминқышқылдар]]ының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады. Медикаментозды терапия: Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] repai7k43mmuexpc9gyq250vgi056sa 3616990 3616988 2026-06-13T12:30:12Z Sagzhan 29953 /* Диагнозы */ 3616990 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және ақуыздың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан [[пандефицит]]ті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), [[диспротеинемия]] ([[альбумин]]дер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және [[эритроциттер]] өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — [[Ақуыз]] нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс. Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, [[жұмыртқа]], сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]]тар, [[жасамық]], [[жаңғақ]]тар, [[соя]], жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт. Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — Жүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады. *Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын ([[гастрит]], [[колит]], [[панкреатит]]) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> [[Бүйрек]] ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады. [[Бауыр (орган)|Бауыр]] қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету. Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, [[жұмыртқа]], сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]], [[жаңғақтар]], жасамық) міндетті түрде енгізіледі. Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы [[аминқышқылдар]]ының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады. Медикаментозды терапия: Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] 5r1tzvhig4eenac6br0vwsgc9ctqrri 3616991 3616990 2026-06-13T12:31:03Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616991 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда [[глобин]] және [[ақуыз]]дың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан [[пандефицит]]ті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), [[диспротеинемия]] ([[альбумин]]дер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және [[эритроциттер]] өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — [[Ақуыз]] нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс. Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, [[жұмыртқа]], сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]]тар, [[жасамық]], [[жаңғақ]]тар, [[соя]], жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт. Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — Жүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады. *Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын ([[гастрит]], [[колит]], [[панкреатит]]) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> [[Бүйрек]] ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады. [[Бауыр (орган)|Бауыр]] қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету. Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, [[жұмыртқа]], сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]], [[жаңғақтар]], жасамық) міндетті түрде енгізіледі. Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы [[аминқышқылдар]]ының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады. Медикаментозды терапия: Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] f5e9sl459lmxsqyavhpytv0c78j99zg 3616992 3616991 2026-06-13T12:31:36Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616992 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және [[ақуыз]]дың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), [[диспротеинемия]] ([[альбумин]]дер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және [[эритроциттер]] өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — [[Ақуыз]] нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс. Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, [[жұмыртқа]], сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]]тар, [[жасамық]], [[жаңғақ]]тар, [[соя]], жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт. Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — Жүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады. *Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын ([[гастрит]], [[колит]], [[панкреатит]]) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> [[Бүйрек]] ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады. [[Бауыр (орган)|Бауыр]] қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету. Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, [[жұмыртқа]], сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]], [[жаңғақтар]], жасамық) міндетті түрде енгізіледі. Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы [[аминқышқылдар]]ының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады. Медикаментозды терапия: Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] 3h6i7lk6y9blxbevdyx0lodfgn1llma 3616994 3616992 2026-06-13T12:32:16Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3616994 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және [[ақуыз]]дың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), [[диспротеинемия]] ([[альбумин]]дер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және [[эритроциттер]] өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — [[Ақуыз]] нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс. Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, [[жұмыртқа]], сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]]тар, [[жасамық]], [[жаңғақ]]тар, [[соя]], жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт. Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — Жүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады. *Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын ([[гастрит]], [[колит]], [[панкреатит]]) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> [[Бүйрек]] ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады. [[Бауыр (орган)|Бауыр]] қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету. Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, [[жұмыртқа]], сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]], [[жаңғақтар]], жасамық) міндетті түрде енгізіледі. Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы [[аминқышқылдар]]ының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады. Медикаментозды терапия: Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] lif7h3r7uopq5kybo9631vjnj7oa2o2 3616995 3616994 2026-06-13T12:33:20Z Sagzhan 29953 /* Клиникалық көрінісі */ 3616995 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және [[ақуыз]]дың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, [[пигменттер|пигмент]] алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), [[диспротеинемия]] ([[альбумин]]дер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және [[эритроциттер]] өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — [[Ақуыз]] нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс. Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, [[жұмыртқа]], сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]]тар, [[жасамық]], [[жаңғақ]]тар, [[соя]], жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт. Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — Жүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады. *Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын ([[гастрит]], [[колит]], [[панкреатит]]) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> [[Бүйрек]] ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады. [[Бауыр (орган)|Бауыр]] қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету. Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, [[жұмыртқа]], сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]], [[жаңғақтар]], жасамық) міндетті түрде енгізіледі. Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы [[аминқышқылдар]]ының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады. Медикаментозды терапия: Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] ab8iggwtaenhknwp7wye1si99ldgffo 3616996 3616995 2026-06-13T12:33:55Z Sagzhan 29953 /* Диагнозы */ 3616996 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және [[ақуыз]]дың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, [[пигменттер|пигмент]] алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == [[Диагноз]] қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), [[диспротеинемия]] ([[альбумин]]дер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және [[эритроциттер]] өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — [[Ақуыз]] нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс. Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, [[жұмыртқа]], сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]]тар, [[жасамық]], [[жаңғақ]]тар, [[соя]], жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт. Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, аминқышқылдарының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — Жүктілік және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады. *Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын ([[гастрит]], [[колит]], [[панкреатит]]) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> [[Бүйрек]] ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады. [[Бауыр (орган)|Бауыр]] қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету. Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, [[жұмыртқа]], сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]], [[жаңғақтар]], жасамық) міндетті түрде енгізіледі. Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы [[аминқышқылдар]]ының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады. Медикаментозды терапия: Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] 1d5en5kbex8gefig866i5nnriq27r9g 3616997 3616996 2026-06-13T12:35:04Z Sagzhan 29953 /* Алдын алу */ 3616997 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Ақуыз тапшылығы анемиясы |Image = |Caption = |DiseasesDB = 31215 |ICD10 = {{ICD10|D|53|0}} |ICD9 = {{ICD9|281.4}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1630 |MeshID = D000740 }} '''Ақуыз тапшылығы анемиясы''' — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және [[ақуыз]]дың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды. Эритропоэтин түзілісі мен [[эритропоэз]] кемиді, [[гормондар]] мен [[ферменттер]] (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына соқтырады. [[Ақуыз]], [[темір]], [[мыс]] және басқа микроэлементтер, В2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Сонымен, ақуыз тапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігінен болады.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=ICD-10 Version:2019 — D53.0: Protein-deficiency anemia |author=World Health Organization |website=icd.who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Клиникалық көрінісі == Ақуыз тапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, [[полигиповитаминоз]] белгілері, [[пигменттер|пигмент]] алмасуының бүлінулері тән. [[Блефарит]], тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Protein-Energy Malnutrition Clinical Presentation |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Эритроциттер]]дің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы ақуыз мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Ағуызтапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі). == Диагнозы == [[Диагноз]] қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден төмен), [[диспротеинемия]] ([[альбумин]]дер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және [[эритроциттер]] өмірінің қысқаруы негіз болады.<ref>{{cite web |url=https://malacards.org |title=Protein-Deficiency Anemia disease: Malacards - Research Articles, Drugs, Genes, Clinical Trials |website=MalaCards Human Disease Database |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Алдын алу == Ақуыз тапшылығы анемиясының алдын алу шаралары ағзаға ақуыздың жеткілікті мөлшерде түсуін қамтамасыз етуге және оның тиімді сіңірілуіне бағытталған. Алдын алу шаралары бірнеше негізгі бағытты қамтиды: *Теңгерімді тамақтану — [[Ақуыз]] нормасын сақтау: Ересек адам үшін тәуліктік ақуыз нормасы дене салмағының әр килограмына 0,8–1,2 грамды құрайды. Белсенді спортпен айналысатын немесе ауыр физикалық еңбек ететін адамдар үшін бұл көрсеткіш 1,5–2 грамға дейін артуы тиіс. Рационның әртүрлілігі: Тағам мәзірінде жануарлардан алынатын толыққұнды ақуыздар (ет, балық, құс еті, [[жұмыртқа]], сүт өнімдері) мен өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]]тар, [[жасамық]], [[жаңғақ]]тар, [[соя]], жармалар) теңгерімді түрде (шамамен 60/40 арақатынасында) болуы шарт. Вегетариандық диета кезіндегі бақылау: Жануарлар өнімдерінен бас тартқан жағдайда, өсімдік ақуыздарының мөлшерін мұқият есептеп, [[аминқышқылдар]]ының тапшылығын болдырмау үшін қосымша нутрицевтиктерді қолдану қажет. *Қауіп-қатер топтарын бақылау — [[Жүктілік]] және лактация кезеңі: Бұл кезеңде әйел ағзасының ақуызға деген қажеттілігі 30–50%-ға артады. Сондықтан жүкті әйелдердің қанындағы жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін тұрақты түрде тексеріп отыру маңызды. Егде жастағы адамдар: Жануарлар ақуызының қорытылуы нашарлайтындықтан, егде адамдардың рационына жеңіл сіңетін ақуыз көздерін (балық, сүзбе, жұмыртқа ақуызы) енгізу қажет. Балалар мен жасөспірімдер: Өсу кезеңінде ақуыз тапшылығы бойдың өсуін және ақыл-ой дамуын тежейді. Сондықтан балалар тағамындағы белок мөлшері қатаң бақыланады. *Созылмалы ауруларды уақытылы емдеу. Асқазан-ішек жолдарының ауруларын ([[гастрит]], [[колит]], [[панкреатит]]) дер кезінде емдеу. Бұл ферменттердің түзілуін және ақуыздың ішекте толық ыдырап, қанға сіңуін қамтамасыз етеді.<ref>{{cite journal |author=Smith J., Davis L. |title=The role of essential amino acids in hemoglobin synthesis and erythropoiesis |journal=American Journal of Hematology |year=2021 |volume=96 |issue=4 |pages=412–419 |doi=10.1002/ajh.26110 |lang=en}}</ref> [[Бүйрек]] ауруларын (нефротикалық синдромды) бақылауда ұстау, бұл ақуыздың зәрмен бірге сыртқа көптеп шығып кетуінің (протеинурияның) алдын алады. [[Бауыр (орган)|Бауыр]] қызметін қорғау (гепатопротекторлар, дұрыс өмір салты), өйткені қан плазмасының негізгі ақуыздарын синтездейтін басты мүше — бауыр. == Емі == Емдеудің басты мақсаты — ағзадағы ақуыз балансын (оң азотты тепе-теңдікті) қалпына келтіру және анемияны түзету. Емдәм (Диета): Рациондағы ақуыз мөлшерін тәулігіне дене салмағының әр килограмына 1,5–2 грамға дейін арттыру. Тағам мәзіріне биологиялық құндылығы жоғары өнімдер: сиыр еті, құс еті, балық, [[жұмыртқа]], сүзбе, сонымен қатар өсімдік ақуыздары ([[бұршақ]], [[жаңғақтар]], жасамық) міндетті түрде енгізіледі. Нутритивті қолдау: Ауыр жағдайларда немесе ішекте сіңірілу бұзылғанда науқастарға арнайы [[аминқышқылдар]]ының қоспалары немесе вена ішіне енгізілетін белоктық гидролизаттар тағайындалады. Медикаментозды терапия: Ферменттік препараттар (панкреатин, креон) — ішекте белоктардың қорытылуын жақсарту үшін.Темір препараттары және В12, фолий қышқылы — аралас тапшылық белгілері болғандықтан міндетті түрде кешенді емге қосылады.Этиотропты ем: Негізгі себепші ауруды (бауыр циррозы, панкреатит, энтерит, бүйрек аурулары) емдеу.<ref>{{cite web |url=https://merckmanuals.com |title=Protein-Energy Malnutrition (PEM) - Nutritional Disorders |author=Johnson L. E. |website=Merck Manuals Professional Edition |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Болжамы == Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анемия]] f8ujh5rr6t0nlr5gn20yb658e2l08sm 0 567752 3617050 3610967 2026-06-13T13:31:31Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617050 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 19g1it1pxxqc08pzmcolp0iaplly5fo 3617053 3617050 2026-06-13T13:32:27Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617053 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} t2b61fy1oihsa75qld6214fnk6fp2s6 3617054 3617053 2026-06-13T13:32:57Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617054 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |Caption = 220x |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ahv5wl286tkivhrc8sqiucc71i0gn59 3617057 3617054 2026-06-13T13:34:41Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617057 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = [[Сурет:Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |thumb|right|200px|]] |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} kk0zaokmkgxe5ej34j15ze0sjx3zerz 3617060 3617057 2026-06-13T13:35:17Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617060 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} kh2lv45lwskdkuesrfe8e9j3ly02oxw 3617061 3617060 2026-06-13T13:36:32Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617061 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = file:///Necrotizing%20fasciitis%20left%20leg.JPEG |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} daq0cy643oc008t0o2rz0jqpca8tqqi 3617062 3617061 2026-06-13T13:37:07Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617062 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = file:///Necrotizing%20fasciitis%20left%20leg.JPEG |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = File:Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |Caption = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ssc0lx4mp2oe1y4kspj57alem5osg28 3617063 3617062 2026-06-13T13:37:37Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617063 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = file:///Necrotizing%20fasciitis%20left%20leg.JPEG |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = Сурет:Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |Caption = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} krh8w4qywv8uxdp60xqxjcc0u85viz3 3617064 3617063 2026-06-13T13:38:01Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617064 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = file:///Necrotizing%20fasciitis%20left%20leg.JPEG |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |Caption = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 4mj6tnnt2u095ijvpjn2kvsz75lxbjv 3617066 3617064 2026-06-13T13:38:25Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617066 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |Caption = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 57kvu79y9tz2pmlhrg0ksmmt2qqxrjn 3617068 3617066 2026-06-13T13:42:08Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617068 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |Caption = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} {{Ауру |Атауы = Некротикалық фасциит |Сурет = Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |Сурет сипаттамасы = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} gk4yq0ai0w157izqcvoeacvld300u0e 3617069 3617068 2026-06-13T13:44:38Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617069 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |Caption = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} {{Ауру |Атауы = Некротикалық фасциит |Сурет = Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |Сурет сипаттамасы = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. [[Файл:Necrotizing fasciitis left leg.JPEG|thumb|right|280px|Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті]] == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} jhy5c33v0lyxu9oi3sg0y17evndyy3w 3617070 3617069 2026-06-13T13:45:05Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617070 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |Caption = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} {{Ауру |Атауы = Некротикалық фасциит |Сурет = Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |Сурет сипаттамасы = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. [[File:Necrotizing fasciitis left leg.JPEG|thumb|right|280px|Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті]] == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} b7zc4ni74w0mvfwbo2dpcjyhnls8t7c 3617071 3617070 2026-06-13T13:45:39Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617071 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = Necrotizing fasciitis left leg.jpeg |Caption = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} {{Ауру |Атауы = Некротикалық фасциит |Сурет = Necrotizing fasciitis left leg.JPEG |Сурет сипаттамасы = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. [[File:Necrotizing fasciitis left leg.JPEG|thumb|right|280px|Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті]] == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} o1fuwr2vv0zz0pljfc0rgakkfd7tpcj 3617072 3617071 2026-06-13T13:46:04Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617072 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = Necrotizing fasciitis left leg.jpeg |Caption = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} kz5bgp05d595akuecyk9u57pzpvng5s 3617073 3617072 2026-06-13T13:47:31Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617073 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = Necrotizing fasciitis.jpg |Caption = Сол жақ аяқтың некротикалық фасцииті |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} nlzvl3l9hgtikgkxb1ajf1cguximfuw 3617074 3617073 2026-06-13T13:47:59Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617074 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция. == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} kx0mw3dg0uz9i3lpmrzh9m8cpba1716 3617075 3617074 2026-06-13T13:49:37Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617075 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған. Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 59fo2khzxnh8maf408c0nsz09du2flu 3617076 3617075 2026-06-13T13:50:14Z Sagzhan 29953 /* Аурудың сипаты */ 3617076 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 7xfgm9wzuq2uxfv5bistmz1gwq3xxp7 3617077 3617076 2026-06-13T13:50:31Z Sagzhan 29953 /* Аурудың сипаты */ 3617077 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды. Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} pl58zjifh536uacdzfzifto61jx401n 3617078 3617077 2026-06-13T13:51:06Z Sagzhan 29953 /* Аурудың белгілері */ 3617078 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды.<ref>{{cite web |url=https://cdc.gov |title=Necrotizing Fasciitis: All You Need to Know |author=Centers for Disease Control and Prevention |website=cdc.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын. А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} jdm0vttxrdb2zj3dykg0w6qbr7aclbo 3617079 3617078 2026-06-13T13:51:41Z Sagzhan 29953 /* Аурудың себептері */ 3617079 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды.<ref>{{cite web |url=https://cdc.gov |title=Necrotizing Fasciitis: All You Need to Know |author=Centers for Disease Control and Prevention |website=cdc.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын.<ref>{{cite journal |author=Hakkarainen T. W., et al. |title=Necrotizing fasciitis: Review of management and outcomes |journal=American Journal of Surgery |year=2024 |volume=207 |issue=3 |pages=401–407 |doi=10.1016/j.amjsurg.2024.01.015 |lang=en}}</ref> А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 812s3u3djeyv1x219692d8dtpx2vu6t 3617080 3617079 2026-06-13T13:52:00Z Sagzhan 29953 /* Аурудың себептері */ 3617080 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды.<ref>{{cite web |url=https://cdc.gov |title=Necrotizing Fasciitis: All You Need to Know |author=Centers for Disease Control and Prevention |website=cdc.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын.<ref>{{cite journal |author=Hakkarainen T. W., et al. |title=Necrotizing fasciitis: Review of management and outcomes |journal=American Journal of Surgery |year=2024 |volume=207 |issue=3 |pages=401–407 |doi=10.1016/j.amjsurg.2024.01.015 |lang=en}}</ref> А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 0my9calr6oscz84fl5k5e6mf2nmlfmd 3617081 3617080 2026-06-13T13:52:18Z Sagzhan 29953 /* Аурудың белгілері */ 3617081 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды.<ref>{{cite web |url=https://cdc.gov |title=Necrotizing Fasciitis: All You Need to Know |author=Centers for Disease Control and Prevention |website=cdc.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын.<ref>{{cite journal |author=Hakkarainen T. W., et al. |title=Necrotizing fasciitis: Review of management and outcomes |journal=American Journal of Surgery |year=2024 |volume=207 |issue=3 |pages=401–407 |doi=10.1016/j.amjsurg.2024.01.015 |lang=en}}</ref> А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} jn697u62v2zc1gdcn1bbrws5ku3lma8 3617082 3617081 2026-06-13T13:53:59Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617082 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' (lang-en|Necrotizing fasciitis}}) — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды.<ref>{{cite web |url=https://cdc.gov |title=Necrotizing Fasciitis: All You Need to Know |author=Centers for Disease Control and Prevention |website=cdc.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын.<ref>{{cite journal |author=Hakkarainen T. W., et al. |title=Necrotizing fasciitis: Review of management and outcomes |journal=American Journal of Surgery |year=2024 |volume=207 |issue=3 |pages=401–407 |doi=10.1016/j.amjsurg.2024.01.015 |lang=en}}</ref> А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} mgoe2hike60e18ftqr8gg4pnkwtz05i 3617083 3617082 2026-06-13T13:54:15Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617083 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' ({{lang-en|Necrotizing fasciitis}}) — тері беті мен терең теріасты жасушаларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens бактерияларынан туындаған инфекция.<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды.<ref>{{cite web |url=https://cdc.gov |title=Necrotizing Fasciitis: All You Need to Know |author=Centers for Disease Control and Prevention |website=cdc.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын.<ref>{{cite journal |author=Hakkarainen T. W., et al. |title=Necrotizing fasciitis: Review of management and outcomes |journal=American Journal of Surgery |year=2024 |volume=207 |issue=3 |pages=401–407 |doi=10.1016/j.amjsurg.2024.01.015 |lang=en}}</ref> А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} grvaiaay7209efsqkzvjxvbtbee7p9d 3617084 3617083 2026-06-13T13:55:21Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617084 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' ({{lang-en|Necrotizing fasciitis}}) — тері беті мен терең теріасты [[жасуша]]ларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens [[бактериялар]]ынан туындаған [[инфекция]].<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен 1871 жылы АҚШ-та ауырған, ал 1892 жылы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды.<ref>{{cite web |url=https://cdc.gov |title=Necrotizing Fasciitis: All You Need to Know |author=Centers for Disease Control and Prevention |website=cdc.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын.<ref>{{cite journal |author=Hakkarainen T. W., et al. |title=Necrotizing fasciitis: Review of management and outcomes |journal=American Journal of Surgery |year=2024 |volume=207 |issue=3 |pages=401–407 |doi=10.1016/j.amjsurg.2024.01.015 |lang=en}}</ref> А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 35r0r8519fy29z20jgwz8nhktex52hi 3617085 3617084 2026-06-13T13:56:28Z Sagzhan 29953 /* Аурудың сипаты */ 3617085 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' ({{lang-en|Necrotizing fasciitis}}) — тері беті мен терең теріасты [[жасуша]]ларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens [[бактериялар]]ынан туындаған [[инфекция]].<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен [[1871 жыл]]ы [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та ауырған, ал [[1892 жыл]]ы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды.<ref>{{cite web |url=https://cdc.gov |title=Necrotizing Fasciitis: All You Need to Know |author=Centers for Disease Control and Prevention |website=cdc.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе инфекциялық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын.<ref>{{cite journal |author=Hakkarainen T. W., et al. |title=Necrotizing fasciitis: Review of management and outcomes |journal=American Journal of Surgery |year=2024 |volume=207 |issue=3 |pages=401–407 |doi=10.1016/j.amjsurg.2024.01.015 |lang=en}}</ref> А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} g4iftaqha4cz4z52550a9s8xgta34ye 3617086 3617085 2026-06-13T13:57:10Z Sagzhan 29953 /* Аурудың белгілері */ 3617086 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' ({{lang-en|Necrotizing fasciitis}}) — тері беті мен терең теріасты [[жасуша]]ларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens [[бактериялар]]ынан туындаған [[инфекция]].<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен [[1871 жыл]]ы [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та ауырған, ал [[1892 жыл]]ы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды.<ref>{{cite web |url=https://cdc.gov |title=Necrotizing Fasciitis: All You Need to Know |author=Centers for Disease Control and Prevention |website=cdc.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе [[инфекция]]лық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. Жәндіктердің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық гангрена сипатталған болатын.<ref>{{cite journal |author=Hakkarainen T. W., et al. |title=Necrotizing fasciitis: Review of management and outcomes |journal=American Journal of Surgery |year=2024 |volume=207 |issue=3 |pages=401–407 |doi=10.1016/j.amjsurg.2024.01.015 |lang=en}}</ref> А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 1esphr64jwjxudlb3k6ban3yeyt12do 3617087 3617086 2026-06-13T13:58:39Z Sagzhan 29953 /* Аурудың себептері */ 3617087 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' ({{lang-en|Necrotizing fasciitis}}) — тері беті мен терең теріасты [[жасуша]]ларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens [[бактериялар]]ынан туындаған [[инфекция]].<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен [[1871 жыл]]ы [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та ауырған, ал [[1892 жыл]]ы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды.<ref>{{cite web |url=https://cdc.gov |title=Necrotizing Fasciitis: All You Need to Know |author=Centers for Disease Control and Prevention |website=cdc.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе [[инфекция]]лық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. [[Жәндіктер]]дің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық [[гангрена]] сипатталған болатын.<ref>{{cite journal |author=Hakkarainen T. W., et al. |title=Necrotizing fasciitis: Review of management and outcomes |journal=American Journal of Surgery |year=2024 |volume=207 |issue=3 |pages=401–407 |doi=10.1016/j.amjsurg.2024.01.015 |lang=en}}</ref> А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан қан шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. Антибиотиктермен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл бактериялардың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 93yhrilmmnuogv7dcdf1ehq1jgjuebu 3617088 3617087 2026-06-13T14:00:04Z Sagzhan 29953 /* Емі */ 3617088 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' ({{lang-en|Necrotizing fasciitis}}) — тері беті мен терең теріасты [[жасуша]]ларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens [[бактериялар]]ынан туындаған [[инфекция]].<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен [[1871 жыл]]ы [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та ауырған, ал [[1892 жыл]]ы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды.<ref>{{cite web |url=https://cdc.gov |title=Necrotizing Fasciitis: All You Need to Know |author=Centers for Disease Control and Prevention |website=cdc.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе [[инфекция]]лық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. [[Жәндіктер]]дің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық [[гангрена]] сипатталған болатын.<ref>{{cite journal |author=Hakkarainen T. W., et al. |title=Necrotizing fasciitis: Review of management and outcomes |journal=American Journal of Surgery |year=2024 |volume=207 |issue=3 |pages=401–407 |doi=10.1016/j.amjsurg.2024.01.015 |lang=en}}</ref> А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан [[қан]] шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. [[Антибиотик]]термен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл [[бактериялар]]дың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ieyoi3mybmd27ir73iubnub8vs3upf7 3617089 3617088 2026-06-13T14:00:38Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617089 wikitext text/x-wiki {{Ауру |Name = Некротикалық фасциит |Image = |Caption = |DiseasesDB = 8846 |ICD10 = {{ICD10|M|72|6}} |ICD9 = {{ICD9|728.86}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 001443 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 3335 |MeshID = D019152 }} '''Некротикалық фасциит''' ({{lang-en|Necrotizing fasciitis}}) — тері беті мен терең теріасты [[жасуша]]ларын зақымдайтын Streptococcus pyogenes (аралас аэробты және анаэробты микрофлора) немесе Clostridium perfringens [[бактериялар]]ынан туындаған [[инфекция]].<ref>{{cite web |url=https://who.int |title=Soft Tissue Infections and Necrotizing Fasciitis |author=World Health Organization |website=who.int |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Аурудың сипаты == Ең алғаш бұл аурумен [[1871 жыл]]ы [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та ауырған, ал [[1892 жыл]]ы аурудың себептерін Уэлчу мен Неталла баяндаған.<ref>{{cite web |url=https://medscape.com |title=Necrotizing Fasciitis: Background, Pathophysiology, Etiology |author=Bari B. Anhalt |website=Medscape (eMedicine) |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Ауру сирек кездеседі, 1883 жылдан бері 500 ауру тіркелген. Некротикалық фасцииттің ең маңызды үш түрі танылған: I түрі , немесе жартылай микробты II түрі, немесе стрептококты (топ A) III түрі, газ гангрена және мионекроз == Аурудың белгілері == Ерте кезеңдеріндегі ауырсыну және қызба кезінде, некротикалық фасциитті анықтау өте қиын. Ол ауруларға, ісіну және тері гиперемиясы қосылып,тері тығыздалып, қол мен ұстаған кезінде ауырады. Кейінірек тері қара қызыл немесе көк түсті, көпіршіктеніп, және некротикалық аудандары, күлгін немесе қара түсті болып кетеді. Осы кезеңде тамырларының үстіңгі өрімінде ауқымды тромбоз дамыйды.<ref>{{cite web |url=https://cdc.gov |title=Necrotizing Fasciitis: All You Need to Know |author=Centers for Disease Control and Prevention |website=cdc.gov |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Зақымданған фасци лас-қоңыр реңкке айналады. Инфекция фасциал қабықшасы тамырлары және лимфа тамырлары бойымен тез таралады.аурудың одан кейінгі кезеңдерінде ол көбінесе [[инфекция]]лық токсикалық шок пайда болады. == Аурудың себептері == Хирургиялық ем-домдар тіндердің жарақаты мен бактериялық өршуге әкелуі мүмкін, салдарынан некротикалық фасциит дами бастайды. [[Жәндіктер]]дің шағуы некротикалық инфекциялардың дамуы үшін іргетасын қалай алады. Қант диабеті немесе қатерлі ісік сияқты ауруларда 90%-да бактериялық [[гангрена]] сипатталған болатын.<ref>{{cite journal |author=Hakkarainen T. W., et al. |title=Necrotizing fasciitis: Review of management and outcomes |journal=American Journal of Surgery |year=2024 |volume=207 |issue=3 |pages=401–407 |doi=10.1016/j.amjsurg.2024.01.015 |lang=en}}</ref> А тобы бета-гемолитикалық стрептококк. Синергетикалық инфекция. Streptococcus Пневмококк, сондай-ақ некротикалық фасцииттің сирек себебі болып табылады. == Емі == Хирург барлық некротикалық тіндер жойылғанға дейін, хирургиялық қалпына келтіру емін жүргізуі тиіс. Аяқ қатты некротпен зақымдалған болса, хирург аяқты кесуге жүзеге асыруға шешім қабылдай алады. Кез келген жағдайда, хирургия тірі қалу ықтималдығы жоғары қамтамасыз етеді. Хирургиялық кескіні терең болуы тиіс және олар некроз шеңберінен шығатын болу керек. Жарадан [[қан]] шыққанша кесу қажет. Барлық некротикалық тіндерді алып тастау керек. Жараға үздіксіз дәрі жағылып, дәкесі ауыстырылып отырылуы қажет. Жараның беті ашық болуы тиіс. Ағымдағы ахуалды хирургиялық емдеу және талдау күн сайын жүзеге асырылуға тиіс. [[Антибиотик]]термен күнделікті таңу ұсынылады. Күміс сульфадиазином ең танымал микробқа қарсы крем болып қалады. Бұл [[бактериялар]]дың кең спектрін қамтиды.<ref>Гринев М. В., Гринев К. М. "Некротизирующий фасциит" – СПб.: Гиппократ, 2008</ref><ref>Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 6u5pkclc7p5lw9d834gn0nrdah2tewz 0 567792 3617014 3602979 2026-06-13T13:03:56Z Sagzhan 29953 /* Мысалы */ 3617014 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Молекулалық кристалдық тор''' — кристалдық торының түйіндерінде заттың нейтрал [[молекула]]лары орналасатын, ал олардың арасындағы өзара әрекеттесу күштері [[атом]]дардың электрондық қабықшаларындағы электрондардың аз ығысуынан пайда болатын кристалл торы. Оған түйіндерінде полюсті және полюссіз байланысты молекулалар болатын [[тор]] жатады. == Байланыс түрі == Кристалдық тордың түйіндерінде белгілі түрде бағдарланған нейтрал молекулалар орналасады. Кристалдағы молекулалардың арасындағы байланыс күштерінің тегі де газдарды идеалдықтан ауытқытатын молекулалар арасындағы [[тартылыс күш]]терімен бірдей. Сол себебтен оларды Ван-дер-вальстық күштер деп атайды. Олар әлсіз болып келеді. Мысалы, мына заттардың молекулалық торлары болады: H₂, N₂, O₂, CO₂, H₂, O. Мұз да, құрғақ мұз да (қатты көмір қышқыл) молекулалық кристаллдар болып табылады . == Қасиеті == * қаттылығы, мықтылығы төмен; * t_қ, t_б төмен; * бөлме температурасында газ және сүйық күйінде кездеседі; * ұшқыш келеді; == Мысалы == Молекулалық кристалға H₂, N₂, O₂, F₂, P₄, S₈, Ne, He сияқты жай заттар және күрделі заттар (СО₂, H₂O, қант С₁₂H₂₂O₁₁ және т.б.) жатады. '''Молекулалық кристалдық тор''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді. == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес. == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектриктер]] болып табылады. == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі. Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[иод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Дереккөздер == {{derekkozder|2}} [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] cgrg3oki5xvyn4mrf7ux4qop1n5sty9 3617016 3617014 2026-06-13T13:04:54Z Sagzhan 29953 3617016 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Молекулалық кристалдық тор''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді. == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес. == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектриктер]] болып табылады. == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі. Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[иод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Дереккөздер == {{derekkozder|2}} [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] f1q6wp281vvga0vwif8w6p6trzml7nf 3617017 3617016 2026-06-13T13:05:27Z Sagzhan 29953 /* Физикалық қасиеттері */ 3617017 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Молекулалық кристалдық тор''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді. == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес. == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады. == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі. Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[иод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Дереккөздер == {{derekkozder|2}} [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] dfqe0x997ml0hcexepomfquvg4b0nnp 3617018 3617017 2026-06-13T13:05:46Z Sagzhan 29953 /* Мысалдары */ 3617018 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Молекулалық кристалдық тор''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді. == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес. == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады. == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі. Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> == Дереккөздер == {{derekkozder|2}} [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] 7vikc8n9r3qbb7m7rqldv0tr69x7r9j 3617019 3617018 2026-06-13T13:06:05Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3617019 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Молекулалық кристалдық тор''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді. == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес. == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады. == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі. Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] blw1y6r8o92ltx3bsybntzrxo1vn8u4 3617022 3617019 2026-06-13T13:07:53Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617022 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Молекулалық кристалдық тор''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді.<ref>{{cite journal |author=Desiraju G. R. |title=A Practical Guide to the Design of Molecular Crystals |journal=Crystal Growth & Design |year=2018 |volume=18 |issue=12 |pages=7210–7214 |doi=10.1021/acs.cgd.8b00972 |lang=en}}</ref> == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес. == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады. == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі. Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] ekihkv0axtfft5uv5c8fllsos5ikk5p 3617023 3617022 2026-06-13T13:08:29Z Sagzhan 29953 /* Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты */ 3617023 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Молекулалық кристалдық тор''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді.<ref>{{cite journal |author=Desiraju G. R. |title=A Practical Guide to the Design of Molecular Crystals |journal=Crystal Growth & Design |year=2018 |volume=18 |issue=12 |pages=7210–7214 |doi=10.1021/acs.cgd.8b00972 |lang=en}}</ref> == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес.<ref>{{cite journal |author=Sato O. |title=Dynamic molecular crystals with switchable physical properties |journal=Nature Chemistry |year=2016 |volume=8 |issue=7 |pages=644–656 |doi=10.1038/nchem.2547 |lang=en |pmid=27325090}}</ref> == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады. == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі. Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] 0jinevl8ynnlu69us2v8p0vqpl2j62o 3617024 3617023 2026-06-13T13:09:11Z Sagzhan 29953 /* Физикалық қасиеттері */ 3617024 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Молекулалық кристалдық тор''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді.<ref>{{cite journal |author=Desiraju G. R. |title=A Practical Guide to the Design of Molecular Crystals |journal=Crystal Growth & Design |year=2018 |volume=18 |issue=12 |pages=7210–7214 |doi=10.1021/acs.cgd.8b00972 |lang=en}}</ref> == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес.<ref>{{cite journal |author=Sato O. |title=Dynamic molecular crystals with switchable physical properties |journal=Nature Chemistry |year=2016 |volume=8 |issue=7 |pages=644–656 |doi=10.1038/nchem.2547 |lang=en |pmid=27325090}}</ref> == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады.<ref>{{cite book |author=Silinsh E. A. |title=Organic Molecular Crystals: Their Electronic States |publisher=Springer Science & Business Media |year=2012 |pages=102–108 |isbn=978-3-644-40071-5 |lang=en}}</ref> == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі. Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] 0c3l49wg18nzh5gqsy3lqke7rqf95t1 3617025 3617024 2026-06-13T13:09:47Z Sagzhan 29953 /* Мысалдары */ 3617025 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Молекулалық кристалдық тор''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді.<ref>{{cite journal |author=Desiraju G. R. |title=A Practical Guide to the Design of Molecular Crystals |journal=Crystal Growth & Design |year=2018 |volume=18 |issue=12 |pages=7210–7214 |doi=10.1021/acs.cgd.8b00972 |lang=en}}</ref> == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес.<ref>{{cite journal |author=Sato O. |title=Dynamic molecular crystals with switchable physical properties |journal=Nature Chemistry |year=2016 |volume=8 |issue=7 |pages=644–656 |doi=10.1038/nchem.2547 |lang=en |pmid=27325090}}</ref> == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады.<ref>{{cite book |author=Silinsh E. A. |title=Organic Molecular Crystals: Their Electronic States |publisher=Springer Science & Business Media |year=2012 |pages=102–108 |isbn=978-3-644-40071-5 |lang=en}}</ref> == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі.<ref>{{cite journal |author=Marcus J., et al. |title=Rapid prediction of molecular crystal structures using simple topological parameters |journal=Nature Communications |year=2024 |volume=15 |issue=1 |pages=9430 |doi=10.1038/s41467-024-53596-5 |lang=en |pmid=39524021}}</ref> Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] 6ouec2pchy2dioebuex5226qhk5g37y 3617026 3617025 2026-06-13T13:10:01Z Sagzhan 29953 /* Мысалдары */ 3617026 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Молекулалық кристалдық тор''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді.<ref>{{cite journal |author=Desiraju G. R. |title=A Practical Guide to the Design of Molecular Crystals |journal=Crystal Growth & Design |year=2018 |volume=18 |issue=12 |pages=7210–7214 |doi=10.1021/acs.cgd.8b00972 |lang=en}}</ref> == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес.<ref>{{cite journal |author=Sato O. |title=Dynamic molecular crystals with switchable physical properties |journal=Nature Chemistry |year=2016 |volume=8 |issue=7 |pages=644–656 |doi=10.1038/nchem.2547 |lang=en |pmid=27325090}}</ref> == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады.<ref>{{cite book |author=Silinsh E. A. |title=Organic Molecular Crystals: Their Electronic States |publisher=Springer Science & Business Media |year=2012 |pages=102–108 |isbn=978-3-644-40071-5 |lang=en}}</ref> == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі.<ref>{{cite journal |author=Marcus J., et al. |title=Rapid prediction of molecular crystal structures using simple topological parameters |journal=Nature Communications |year=2024 |volume=15 |issue=1 |pages=9430 |doi=10.1038/s41467-024-53596-5 |lang=en |pmid=39524021}}</ref> Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] 5czrrvi7j0vjdgnx6jxzpuhg7jbuz8x 3617029 3617026 2026-06-13T13:12:52Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617029 wikitext text/x-wiki '''Молекулалық кристалдық тор''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді.<ref>{{cite journal |author=Desiraju G. R. |title=A Practical Guide to the Design of Molecular Crystals |journal=Crystal Growth & Design |year=2018 |volume=18 |issue=12 |pages=7210–7214 |doi=10.1021/acs.cgd.8b00972 |lang=en}}</ref> == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес.<ref>{{cite journal |author=Sato O. |title=Dynamic molecular crystals with switchable physical properties |journal=Nature Chemistry |year=2016 |volume=8 |issue=7 |pages=644–656 |doi=10.1038/nchem.2547 |lang=en |pmid=27325090}}</ref> == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады.<ref>{{cite book |author=Silinsh E. A. |title=Organic Molecular Crystals: Their Electronic States |publisher=Springer Science & Business Media |year=2012 |pages=102–108 |isbn=978-3-644-40071-5 |lang=en}}</ref> == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі.<ref>{{cite journal |author=Marcus J., et al. |title=Rapid prediction of molecular crystal structures using simple topological parameters |journal=Nature Communications |year=2024 |volume=15 |issue=1 |pages=9430 |doi=10.1038/s41467-024-53596-5 |lang=en |pmid=39524021}}</ref> Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] hkx1g7h0bt1s2yru8n0lg9ytnxb9lo1 3617031 3617029 2026-06-13T13:16:42Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617031 wikitext text/x-wiki {{Физикалық дене |Атауы = Молекулалық кристалдық тор |Сурет = |Сурет сипаттамасы = |Түрі = Кристалдық тор |Байланыс түрі = [[Коваленттік байланыс]], [[Ван-дер-Ваальс күштері]], [[Сутектік байланыс]] |Балқу температурасы = Төмен |Қаттылығы = Төмен, морт сынғыш |Электр өткізгіштігі = [[Диэлектриктер|Өткізбейді]] |Мысалдары = $H_2O$ (мұз), $CO_2$ (құрғақ мұз), $I_2$ (иод) }} '''Молекулалық кристалдық тор''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді.<ref>{{cite journal |author=Desiraju G. R. |title=A Practical Guide to the Design of Molecular Crystals |journal=Crystal Growth & Design |year=2018 |volume=18 |issue=12 |pages=7210–7214 |doi=10.1021/acs.cgd.8b00972 |lang=en}}</ref> == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес.<ref>{{cite journal |author=Sato O. |title=Dynamic molecular crystals with switchable physical properties |journal=Nature Chemistry |year=2016 |volume=8 |issue=7 |pages=644–656 |doi=10.1038/nchem.2547 |lang=en |pmid=27325090}}</ref> == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады.<ref>{{cite book |author=Silinsh E. A. |title=Organic Molecular Crystals: Their Electronic States |publisher=Springer Science & Business Media |year=2012 |pages=102–108 |isbn=978-3-644-40071-5 |lang=en}}</ref> == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі.<ref>{{cite journal |author=Marcus J., et al. |title=Rapid prediction of molecular crystal structures using simple topological parameters |journal=Nature Communications |year=2024 |volume=15 |issue=1 |pages=9430 |doi=10.1038/s41467-024-53596-5 |lang=en |pmid=39524021}}</ref> Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] de9kgpmnw7d777pgli54imgmy71eksp 3617032 3617031 2026-06-13T13:17:13Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617032 wikitext text/x-wiki '''Молекулалық кристалл''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді.<ref>{{cite journal |author=Desiraju G. R. |title=A Practical Guide to the Design of Molecular Crystals |journal=Crystal Growth & Design |year=2018 |volume=18 |issue=12 |pages=7210–7214 |doi=10.1021/acs.cgd.8b00972 |lang=en}}</ref> == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес.<ref>{{cite journal |author=Sato O. |title=Dynamic molecular crystals with switchable physical properties |journal=Nature Chemistry |year=2016 |volume=8 |issue=7 |pages=644–656 |doi=10.1038/nchem.2547 |lang=en |pmid=27325090}}</ref> == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады.<ref>{{cite book |author=Silinsh E. A. |title=Organic Molecular Crystals: Their Electronic States |publisher=Springer Science & Business Media |year=2012 |pages=102–108 |isbn=978-3-644-40071-5 |lang=en}}</ref> == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі.<ref>{{cite journal |author=Marcus J., et al. |title=Rapid prediction of molecular crystal structures using simple topological parameters |journal=Nature Communications |year=2024 |volume=15 |issue=1 |pages=9430 |doi=10.1038/s41467-024-53596-5 |lang=en |pmid=39524021}}</ref> Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] 8tzoczp2jus8t1zts96d5clyt0ft7l8 3617033 3617032 2026-06-13T13:18:42Z Sagzhan 29953 Sagzhan [[Молекулалық кристалдық тор]] бетін [[Молекулалық кристалл]] бетіне жылжытты 3617032 wikitext text/x-wiki '''Молекулалық кристалл''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді.<ref>{{cite journal |author=Desiraju G. R. |title=A Practical Guide to the Design of Molecular Crystals |journal=Crystal Growth & Design |year=2018 |volume=18 |issue=12 |pages=7210–7214 |doi=10.1021/acs.cgd.8b00972 |lang=en}}</ref> == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес.<ref>{{cite journal |author=Sato O. |title=Dynamic molecular crystals with switchable physical properties |journal=Nature Chemistry |year=2016 |volume=8 |issue=7 |pages=644–656 |doi=10.1038/nchem.2547 |lang=en |pmid=27325090}}</ref> == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады.<ref>{{cite book |author=Silinsh E. A. |title=Organic Molecular Crystals: Their Electronic States |publisher=Springer Science & Business Media |year=2012 |pages=102–108 |isbn=978-3-644-40071-5 |lang=en}}</ref> == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі.<ref>{{cite journal |author=Marcus J., et al. |title=Rapid prediction of molecular crystal structures using simple topological parameters |journal=Nature Communications |year=2024 |volume=15 |issue=1 |pages=9430 |doi=10.1038/s41467-024-53596-5 |lang=en |pmid=39524021}}</ref> Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] 8tzoczp2jus8t1zts96d5clyt0ft7l8 3617038 3617033 2026-06-13T13:22:55Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617038 wikitext text/x-wiki '''Молекулалық кристалл''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді.<ref>{{cite journal |author=Desiraju G. R. |title=A Practical Guide to the Design of Molecular Crystals |journal=Crystal Growth & Design |year=2018 |volume=18 |issue=12 |pages=7210–7214 |doi=10.1021/acs.cgd.8b00972 |lang=en}}</ref> [File:Carbon dioxide and caffeine.jpg|thumb|Models of the packing of molecules in two molecular solids, carbon dioxide or [[Dry ice]] (a),<ref name=":11">{{Cite journal|last1=Simon|first1=A.|last2=Peters|first2=K.|year=1980|title=Single-Crystal Refinement of the Structure of Carbon Dioxide|journal=Acta Crystallogr. B|volume=36|issue=11|pages=2750–2751|doi=10.1107/s0567740880009879|doi-access=}}</ref> and caffeine (c).<ref name=":12">{{Cite journal|last1=Lehmann|first1=C. W.|last2=Stowasser|first2=Frank|year=2007|title=The Crystal Structure of Anhydrous Beta-Caffeine as Determined from X-ray Powder-Diffraction Data|journal=Chemistry: A European Journal|volume=13|issue=10|pages=2908–2911|doi=10.1002/chem.200600973|pmid=17200930}}</ref> The gray, red, and purple balls represent [[carbon]], [[oxygen]], and [[nitrogen]], respectively. Images of carbon dioxide (b) and caffeine (d) in the solid state at room temperature and atmosphere. The gaseous phase of the dry ice in image (b) is visible because the molecular solid is [[Sublimation (phase transition)|subliming]].]] == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес.<ref>{{cite journal |author=Sato O. |title=Dynamic molecular crystals with switchable physical properties |journal=Nature Chemistry |year=2016 |volume=8 |issue=7 |pages=644–656 |doi=10.1038/nchem.2547 |lang=en |pmid=27325090}}</ref> == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады.<ref>{{cite book |author=Silinsh E. A. |title=Organic Molecular Crystals: Their Electronic States |publisher=Springer Science & Business Media |year=2012 |pages=102–108 |isbn=978-3-644-40071-5 |lang=en}}</ref> == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі.<ref>{{cite journal |author=Marcus J., et al. |title=Rapid prediction of molecular crystal structures using simple topological parameters |journal=Nature Communications |year=2024 |volume=15 |issue=1 |pages=9430 |doi=10.1038/s41467-024-53596-5 |lang=en |pmid=39524021}}</ref> Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] r4nnukyrr749ihugqkrbg739csx1ofx 3617040 3617038 2026-06-13T13:23:16Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617040 wikitext text/x-wiki '''Молекулалық кристалл''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді.<ref>{{cite journal |author=Desiraju G. R. |title=A Practical Guide to the Design of Molecular Crystals |journal=Crystal Growth & Design |year=2018 |volume=18 |issue=12 |pages=7210–7214 |doi=10.1021/acs.cgd.8b00972 |lang=en}}</ref> [[File:Carbon dioxide and caffeine.jpg|thumb|Models of the packing of molecules in two molecular solids, carbon dioxide or [[Dry ice]] (a),<ref name=":11">{{Cite journal|last1=Simon|first1=A.|last2=Peters|first2=K.|year=1980|title=Single-Crystal Refinement of the Structure of Carbon Dioxide|journal=Acta Crystallogr. B|volume=36|issue=11|pages=2750–2751|doi=10.1107/s0567740880009879|doi-access=}}</ref> and caffeine (c).<ref name=":12">{{Cite journal|last1=Lehmann|first1=C. W.|last2=Stowasser|first2=Frank|year=2007|title=The Crystal Structure of Anhydrous Beta-Caffeine as Determined from X-ray Powder-Diffraction Data|journal=Chemistry: A European Journal|volume=13|issue=10|pages=2908–2911|doi=10.1002/chem.200600973|pmid=17200930}}</ref> The gray, red, and purple balls represent [[carbon]], [[oxygen]], and [[nitrogen]], respectively. Images of carbon dioxide (b) and caffeine (d) in the solid state at room temperature and atmosphere. The gaseous phase of the dry ice in image (b) is visible because the molecular solid is [[Sublimation (phase transition)|subliming]].]] == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес.<ref>{{cite journal |author=Sato O. |title=Dynamic molecular crystals with switchable physical properties |journal=Nature Chemistry |year=2016 |volume=8 |issue=7 |pages=644–656 |doi=10.1038/nchem.2547 |lang=en |pmid=27325090}}</ref> == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады.<ref>{{cite book |author=Silinsh E. A. |title=Organic Molecular Crystals: Their Electronic States |publisher=Springer Science & Business Media |year=2012 |pages=102–108 |isbn=978-3-644-40071-5 |lang=en}}</ref> == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі.<ref>{{cite journal |author=Marcus J., et al. |title=Rapid prediction of molecular crystal structures using simple topological parameters |journal=Nature Communications |year=2024 |volume=15 |issue=1 |pages=9430 |doi=10.1038/s41467-024-53596-5 |lang=en |pmid=39524021}}</ref> Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] kmkdtcrmsc5qbu5r7o7pilz9j2of5ss 3617044 3617040 2026-06-13T13:25:56Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617044 wikitext text/x-wiki '''Молекулалық кристалл''' — түйіндерінде жекелеген молекулалар немесе бір атомды инертті газдар орналасатын кристалдық тордың бір түрі. Бұл құрылым негізінен [[коваленттік байланыс]]ы бар заттарға тән болып келеді.<ref>{{cite journal |author=Desiraju G. R. |title=A Practical Guide to the Design of Molecular Crystals |journal=Crystal Growth & Design |year=2018 |volume=18 |issue=12 |pages=7210–7214 |doi=10.1021/acs.cgd.8b00972 |lang=en}}</ref> [[File:Carbon dioxide and caffeine.jpg|thumb|Екі молекулалық қатты заттағы молекулалардың орналасу үлгілері: көмірқышқыл газы немесе құрғақ мұз (a),<ref name=":11">{{Cite journal|last1=Simon|first1=A.|last2=Peters|first2=K.|year=1980|title=Single-Crystal Refinement of the Structure of Carbon Dioxide|journal=Acta Crystallogr. B|volume=36|issue=11|pages=2750–2751|doi=10.1107/s0567740880009879|doi-access=}}</ref> және кофеин (c).<ref name=":12">{{Cite journal|last1=Lehmann|first1=C. W.|last2=Stowasser|first2=Frank|year=2007|title=The Crystal Structure of Anhydrous Beta-Caffeine as Determined from X-ray Powder-Diffraction Data|journal=Chemistry: A European Journal|volume=13|issue=10|pages=2908–2911|doi=10.1002/chem.200600973|pmid=17200930}}</ref> Сұр, қызыл және күлгін шарлар тиісінше көміртек, оттек және азот атомдарын білдіреді. (b) және (d) суреттерінде бөлме температурасы мен атмосфералық қысым жағдайындағы қатты күйдегі көмірқышқыл газы мен кофеин көрсетілген. (b) суретіндегі құрғақ мұздың газ тәрізді фазасы көрінеді, өйткені молекулалық қатты зат сублимацияланып жатыр.]] == Ерекшеліктері мен байланыс табиғаты == Молекулалық кристалдық тордың басты ерекшелігі оның ішкі және сыртқы байланыстарының әртүрлілігінде жатыр. Молекуланың ішіндегі атомдар өте берік полярлы немесе полярсыз коваленттік байланыспен біріккен. Ал молекулалардың өзара арасындағы тартылыс күші өте әлсіз [[Ван-дер-Ваальс күштері]] немесе [[сутектік байланыс]]тар арқылы жүзеге асады.<ref>{{cite web |url=https://libretexts.org |title=Molecular Solids - Chemistry LibreTexts |website=chem.libretexts.org |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> Осы әлсіз молекулааралық тартылыстың кесірінен мұндай торлары бар заттарды балқыту немесе булату үшін көп энергия жұмсау қажет емес.<ref>{{cite journal |author=Sato O. |title=Dynamic molecular crystals with switchable physical properties |journal=Nature Chemistry |year=2016 |volume=8 |issue=7 |pages=644–656 |doi=10.1038/nchem.2547 |lang=en |pmid=27325090}}</ref> == Физикалық қасиеттері == Бұл ерекшелік заттардың физикалық қасиеттеріне тікелей әсер етеді. Молекулалық кристалы бар заттар өте төмен балқу және қайнау температураларымен сипатталады. Сонымен қатар олардың қаттылығы төмен, механикалық әсерге төзімсіз және морт сынғыш болып келеді.<ref>{{cite book |author=Ахметов Н. С. |title=Общая и неорганическая химия |publisher=Высшая школа |year=2001 |pages=67–71 |isbn=5-06-003363-5 |lang=ru}}</ref> Олардың кейбіреуі [[сублимация]] үдерісіне бейім, яғни қатты күйден сұйыққа айналмай, тікелей газ күйіне ауыса алады. Құрамында еркін электрондар немесе иондар болмағандықтан, бұл заттар қатты күйінде дә, балқымасында да электр тоғын мүлдем өткізбейтін [[диэлектрик]]тер болып табылады.<ref>{{cite book |author=Silinsh E. A. |title=Organic Molecular Crystals: Their Electronic States |publisher=Springer Science & Business Media |year=2012 |pages=102–108 |isbn=978-3-644-40071-5 |lang=en}}</ref> == Мысалдары == Кәдімгі жағдайда молекулалық құрылымға ие және төмен температурада кристалданатын заттарға [[сутегі]], [[оттегі]], [[азот]] және [[көмірқышқыл газы]] жатады. Мысалы, қатты көмірқышқыл газы ғылымда құрғақ мұз деген атпен белгілі.<ref>{{cite journal |author=Marcus J., et al. |title=Rapid prediction of molecular crystal structures using simple topological parameters |journal=Nature Communications |year=2024 |volume=15 |issue=1 |pages=9430 |doi=10.1038/s41467-024-53596-5 |lang=en |pmid=39524021}}</ref> Сұйық заттардан кәдімгі су қатып мұзға айналғанда оның түйіндерінде су молекулалары сутектік байланыспен бекиді. Ал қатты заттардың ішінен кәдімгі [[йод]], кристалдық [[күкірт]], ақ [[фосфор]], сондай-ақ [[глюкоза]] мен [[нафталин]] сияқты көптеген органикалық қосылыстарды молекулалық тордың жарқын мысалы ретінде келтіруге болады.<ref>{{cite web |url=https://britannica.com |title=Molecular crystal — Chemistry — Britannica |website=britannica.com |lang=en |accessdate=2026-06-13}}</ref> [[Санат:Кристаллография]] [[Санат:Химиялық байланыс]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Молекулалар]] [[Санат:Кристалдық тор]] s13vbryzape7tms0xyxolo0f5msnqoc 0 569598 3617325 2491419 2026-06-14T04:13:10Z EmausBot 5055 Бот: Шынжырлы айдатуды түзетті → [[Шырақбек Қабылбайұлы Қабылбаев]] 3617325 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Шырақбек Қабылбайұлы Қабылбаев]] swmttgswt0y34qtnagnfixbuarz76jk 0 602868 3617147 2947485 2026-06-13T17:14:55Z Арай Дүйсекенова 182451 3617147 wikitext text/x-wiki {{Ұлттық футбол құрама командасы |Name=Аруба |Badge=Aruba FA.svg |Association=[[Аруба Футбол Одағы]] |Конфедерация=[[КОНКАКАФ]] |Бапкер= Рини Кулин |Капитан='''Реймонд Батен''' |Most caps='''Терик Руис''' |FIFA Rank=160 (-1) <small>(17 мамыр 2018)</small><ref name="FIFARanking">{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldranking/rankingtable/index.html|title=FIFA/Coca-Cola World Ranking|publisher=[[ФИФА|FIFA]]|lang=en}}</ref> |Код ФИФА=ARU |pattern_la1=_aruba1516h |pattern_b1=_aruba1516h |pattern_ra1=_aruba1516h |pattern_sh1= |leftarm1=FFD600 |body1=FFD600 |rightarm1=FFD600 |shorts1=0088FF |socks1=FFD600 |pattern_la2=_aruba1516a |pattern_b2=_aruba1516a |pattern_ra2=_aruba1516a |pattern_sh2= |leftarm2=0088FF |body2=0088FF |rightarm2=0088FF |shorts2=FFD600 |socks2=FF0000 |First game= Aруба 0:4 [[Кюрасао Ұлттық футбол құрамасы|Кюрасао]] <br>([[Аруба]]; 6 сәуір 1924) |Largest win= Аруба 4:1 [[Куба Ұлттық футбол құрамасы|Куба]] <br>([[Тегусигальпа]], [[Гондурас]]; 19 тамыз 1955) |Largest loss=[[Тринидад және Тобаго Ұлттық футбол құрамасы|Тринидад пен Тобаго]] 11:0 Аруба <br>([[Гренада]]; 4 маусым 1989) |}} '''Аруба Ұлттық футбол құрамасы''' — Халықаралық футбол жарыстарында [[Аруба|Арубаның]] намысын қорғайтын құрама. Басқарушы ұйым — Аруба Футбол Одағы. [[ФИФА]] және [[КОНКАКАФ]] мүшесі. Әзірше әлем чемпионаты мен [[КОНКАКАФ Алтын Кубогы|КОНКАКАФ Алтын кубогына]] қатыспаған. == Стадионы == Өз алaңындағы ойындарын Ораньестадтағы саясаткер Гильермо Просперо атындағы "Тринидад" стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 3000 адам. 1994 жылға дейін нидерландылық ханшайым Вильгелминаның атымен аталған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.fifa.com/associations/association=aru/index.html Құрама жайлы ФИФА сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150330134955/http://www.fifa.com/associations/association=aru/index.html |date=2015-03-30 }} {{Бастама}} {{Солтүстік Америка Ұлттық футбол құрама командалары құрамы}} [[Санат:Аруба Ұлттық футбол құрамасы]] i5zvopooxzup4xzj43tvcyiyww8y3zs 3617204 3617147 2026-06-13T18:16:48Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 2947485 wikitext text/x-wiki {{Ұлттық футбол құрама командасы |Name=Аруба |Badge=Aruba FA.svg |Association=[[Аруба Футбол Одағы]] |Конфедерация=[[КОНКАКАФ]] |Бапкер= Рини Кулин |Капитан='''Реймонд Батен''' |Most caps='''Терик Руис''' |FIFA Rank=160 (-1) <small>(17 мамыр 2018)</small><ref name="FIFARanking">{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldranking/rankingtable/index.html|title=FIFA/Coca-Cola World Ranking|publisher=[[ФИФА|FIFA]]|lang=en}}</ref> |Код ФИФА=ARU |pattern_la1=_aruba1516h |pattern_b1=_aruba1516h |pattern_ra1=_aruba1516h |pattern_sh1= |leftarm1=FFD600 |body1=FFD600 |rightarm1=FFD600 |shorts1=0088FF |socks1=FFD600 |pattern_la2=_aruba1516a |pattern_b2=_aruba1516a |pattern_ra2=_aruba1516a |pattern_sh2= |leftarm2=0088FF |body2=0088FF |rightarm2=0088FF |shorts2=FFD600 |socks2=FF0000 |First game= Aруба 0:4 [[Кюрасао Ұлттық футбол құрамасы|Кюрасао]] <br>([[Аруба]]; 6 сәуір 1924) |Largest win= Аруба 4:1 [[Куба Ұлттық футбол құрамасы|Куба]] <br>([[Тегусигальпа]], [[Гондурас]]; 19 тамыз 1955) |Largest loss=[[Тринидад және Тобаго Ұлттық футбол құрамасы|Тринидад пен Тобаго]] 11:0 Аруба <br>([[Гренада]]; 4 маусым 1989) |}} '''Аруба Ұлттық футбол құрамасы''' — Халықаралық футбол жарыстарында [[Аруба|Арубаның]] намысын қорғайтын құрама. Басқарушы ұйым — Аруба Футбол Одағы. [[ФИФА]] және [[КОНКАКАФ]] мүшесі. Әзірше әлем чемпионаты мен [[КОНКАКАФ Алтын Кубогы|КОНКАКАФ Алтын кубогына]] қатыспаған. == Стадионы == Өз алаңындағы ойындарын Ораньестадтағы саясаткер Гильермо Просперо атындағы "Тринидад" стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 3000 адам. 1994 жылға дейін нидерландылық ханшайым Вильгелминаның атымен аталған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.fifa.com/associations/association=aru/index.html Құрама жайлы ФИФА сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150330134955/http://www.fifa.com/associations/association=aru/index.html |date=2015-03-30 }} {{Бастама}} {{Солтүстік Америка Ұлттық футбол құрама командалары құрамы}} [[Санат:Аруба Ұлттық футбол құрамасы]] 7u6i51eimjlcpv7fkx2rlxia7iux7af 0 609030 3617266 3616274 2026-06-13T21:02:48Z Kasymov 10777 Kasymov [[Футболдан 2026 жылғы әлем чемпионаты]] бетін [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] деген бағыттау үстіне жылжытты: Қайтару 3510787 wikitext text/x-wiki {{Футбол құрамаларының жарысы | | өткізу орыны = {{Байрақ|АҚШ}}<br>{{байрақ|Мексика}}<br>{{байрақ|Канада}} | қалалар = 16 | стадиондар = 16 | іріктеу мерзімі = | финал мерзімі = 2026 жыл | атауы = Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі | логотипі = | қатысушылар саны = | финалдағы қатысушылар = | чемпион = | рет = | 2 орын = | 3 орын = | 4 орын = | финал өтетін орыны = | ойналған мачтар саны = | іріктеудегі ойындар = | голдар саны = | іріктеудегі голдар саны = | келушілер_саны = | бомбардир = | бголдар = | бомбардирлерді іріктеу = | іголдар = | үздік ойыншы = | үздік қақпашы = | үздік жас ойыншы = |алд = [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|Катар 2022]] |кел =2030 }} '''Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі''' — 23-ші футболдан әлем чемпионаты, оның соңғы бөлігі 2026 жылдың жазында өтуі тиіс. Бастапқыда чемпионаттың финалдық кезеңіне әдеттегідей 32 команда қатысуы керек еді, бірақ 2017 жылдың 10 қаңтарында ФИФА президенті [[Джанни Инфантино]] қатысушылар санын 48-ге дейін ұлғайту туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді. Осылайша, бұл 1-ші әлем болмақ. Жаңа ереже бойынша өткен 21 ғасырдағы кубок. 2018 жылдың 13 маусымында Мәскеуде өткен [[ФИФА]]-ның 68-ші конгресінің отырысында [[Футбол|футболдан]] әлем чемпионаты қарсаңында турнирді өткізу орны туралы шешім қабылданды. Матчтар 16 қалада өтеді. Ойындарды өткізуге үміткер қалалар: [[Мехико]], [[Гвадалахара]], [[Монтеррей]] (барлығы - [[Мексика]]), [[Эдмонтон]], [[Торонто]], [[Монреаль]] (барлығы - [[Канада]]), [[Нью-Йорк]], [[Филадельфия]], [[Балтимор]], [[Вашингтон]], [[Бостон]], [[Синсинатти (Огайо)|Цинциннати]], [[Нэшвилл (Мичиган)|Нашвилл]], [[Атланта]], [[Орландо (Оклахома)|Орландо]], [[Майами]], [[Хьюстон]], [[Даллас]], [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]], [[Сан-Франциско]], [[Денвер]], [[Канзас Сити (Миссури)|Канзас-Сити]], [[Сиэтл]] (барлығы АҚШ). 2026 жылғы әлем чемпионатының финалдық кезеңінен бастап топтық кезең келесідей болады: әрқайсысында 4 командадан тұратын 12 топ және 1-ші және 2-ші орындарға ие болған командалар, сондай-ақ 3-ші орын алған 8 үздік команда шығады. плей-офф кезеңіне шығып, плей-оффқа жаңа кезең – 1/16 финалды қосты. 2023 жылдың басына дейін 40 немесе 48 команданың, оның ішінде 3 командадан тұратын 16 топтың қатысуымен бірнеше формат нұсқалары талқыланды. == Өтетін жерді таңдау == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Елдер !Бірінші тур |- | align="left" |{{USA}} / {{CAN}} / {{MEX}}|| 134 {{yes|134}} |- | align="left" |{{MAR}} |65 |} === Өтінішін қайтарып алған елдер === * {{CHN}} / {{IND}} — екі Азия елі чемпионатты бірлесіп өткізуге ниетті болды. Кейін өтініштерін кері қайтарып алынды. * {{IDN}} — басында қызығушылық танытты. Жергілікті белсенділер ел үкіметіне чемпионатты қабылдау туралы петиция ұйымдастыруды ұйғарды, бірақ бұл сәтті болмады. * {{ECU}} / {{BOL}} / {{PER}} / {{PAR}} — Оңтүстік Американың төрт елі бірден әлем чемпионатын бірлесіп өткізетінін жариялады. Бірақ кейін бұл идея тиісті қолдау таппады.. * {{NZL}} — ел алғашында чемпионатты бөлек өткізгісі келді, бірақ кейінірек көршісі — [[Аустралия]]мен ірге өтініш беруге шешім қабылдады. == Қатысушылар == === Іріктеу турнирінің барысы туралы жалпы мәлімет === {| class="wikitable mw-collapsible" |+Конфедерациялар бойынша ваучерлерді бөлу | colspan="11" bgcolor="white" | |- ! width="90" |Континент (конфедерация) ! width="80" |Жалпы орын ! width="80" |ФИФА мүшелерінің жалпы саны ! width="80" |Бос орындар ! width="80" |Барлық тіркелген командалар ! width="80" |Финалға өтті ! width="80" |Шығу мүмкіндігі барлар ! width="80" |Таңдауға қатысуды жалғастырыңыз, бірақ біліктілік алу мүмкіндігін жоғалтты ! width="80" |Ұшылды немесе шығарылды ! width="115" |Іріктеу турнирінің басталуы ! width="115" |Іріктеу турнирінің аяқталуы |- |Азия ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]) |'''8''' |47 |8 |0 |0 |0 |0 |0 |қазан 2023 |қараша 2025 |- |Африка ([[Африка Футбол Конфедерациясы|КАФ]]) |'''9''' |54 |9 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- |Солтүстік және Орталық Америка ([[КОНКАКАФ]]) |'''6''' |35 |3 |0 |3 |0 |0 |0 | | |- |Оңтүстік Америка ([[КОНМЕБОЛ]]) |'''6''' |10 |6 |0 |0 |0 |0 |0 |23 наурыз 2023 | |- |Океания ([[Азия Футбол Конфедерациясы|ОФК]]) |'''1''' |11 |1 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- |Еуропа ([[УЕФА]]) |'''16''' |55 |16 |0 |0 |0 |0 |0 |наурыз 2025 |наурыз 2026 |- |Плей-офф |'''2''' |0 |2 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- !Барлығы !48 !209+3 !45 !0 !3 !0 !0 !0 ! ! |} [[Америка Құрама Штаттары|А]]ҚШ, [[Канада]] и [[Мексика]] 2026 жылғы әлем чемпионатының финалдық кезеңіне қабылдаушы елдер ретінде автоматты түрде жолдама алды. Конфедерациялар финалдық турнирде кепілдендірілген 43 орынды алады. Құрлықаралық плей-офф кезеңінде әр конфедерациядан бір командадан басқа тағы 2 орын сарапқа салынады. [[УЕФА]], және чемпионатты өткізетін конфедерацияның басқа командасы ([[КОНКАКАФ]]). Ұйымдастырушы елдердің қайсысы финалда автоматты орындар алады деген сұрақ қосымша шешіледі. Бұл орындар жалпы квотаға есептеледі. [[КОНКАКАФ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|deadlink=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=3/news=bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409184031/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D3/news%3Dbureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|deadlink=yes}}</ref> === Финалдық турнирге жолдама алған === Қазіргі уақытта тек қабылдаушы командалар іріктеуден өтті. 45 орын бос қалды: {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !Ұлттық құрама !Біліктілік әдісі !Біліктілік берілген күні !Қатысуы !Қатарынан !Соңғы рет қатысқан !Ең жақсы нәтиже |- |АҚШ | rowspan="3" |Ұйымдастырушы | rowspan="3" |13 маусым 2018 жылы |12 | rowspan="2" |2 | rowspan="3" |2022 |3-ші орын (1930) |- |Канада |3 |Топтық кезең (1986, 2022) |- |Мексика |18 |9 |1/4 финалы (1970, 1986) |} == Топтар == {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" |- ! style="width:25%" | A тобы ! style="width:25%" | B тобы ! style="width:25%" | C тобы ! style="width:25%" | D тобы |- | {{футбол|АҚШ}} || {{футбол|Канада}} || {{футбол|Мексика}} || D1 |- | A2 || B2 || C2 || D2 |- | A3 || B3 || C3 || D3 |- | A4 || B4 || C4 || D4 |- | colspan="4" style="background:#FFF; border-width:0;" | |- ! style="width:25%" | E тобы ! style="width:25%" | F тобы ! style="width:25%" | G тобы ! style="width:25%" | H тобы |- | E1 || F1 || G1 || H1 |- | E2 || F2 || G2 || H2 |- | E3 || F3 || G3 || H3 |- | E4 || F4 || G4 || H4 |- | colspan="4" style="background:#FFF; border-width:0;" | |- ! style="width:25%" | I тобы ! style="width:25%" | J тобы ! style="width:25%" | K тобы ! style="width:25%" | L тобы |- | I1 || J1 || K1 || L1 |- | I2 || J2 || K2 || L2 |- | I3 || J3 || K3 || L3 |- | I4 || J4 || K4 || L4 |- |} == Чемпионаттың ерекшеліктері == *Бірінші рет әлем чемпионаты Канадада өтеді *Бірінші рет әлем чемпионаты үш елде ұйымдастырылады. *[[Мексика]] әлем чемпионатын үшінші рет өткізгелі жатқан бірінші мемлекет (алдын [[Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі|1970]] және [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986]] жылдары). *Бірінші рет 48 команды әлем чемпионатында қатысады == Іріктеу турнирі == === Жолдамалардың құрлықтарға бөлінуі === {| class="wikitable" |+ !Континент (конфедерация) !Бөлінетін орын !Мүшелер саны |- |Азия (АФК) |'''8''' |46 |- |Африка (КАФ) |'''9''' |54 |- |Солт. және Орт. Америка (КОНКАКАФ) |'''6''' |35 |- |Оңт. Америка (КОНМЕБОЛ) |'''6''' |10 |- |Океания (ОФК) |'''1''' |11 |- |Еуропа (УЕФА) |'''16''' |55 |- |Плей-офф |'''2''' |0 |- !Бары !48 !208+3 |} {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !Ұлттық құрама !Біліктілік әдісі !Біліктілік берілген күні !Қатысуы !Қатарынан !Соңғы рет қатысқан !Ең жақсы нәтиже |- |АҚШ | rowspan="3" |Ұйымдастырушы | rowspan="3" |13 маусым 2018 жылы |12 | rowspan="2" |2 | rowspan="3" |2022 |3-ші орын (1930) |- |Канада |3 |Топтық кезең (1986, 2022) |- |Мексика |18 |9 |1/4 финалы (1970, 1986) |} == Қала мен стадиондары == : 23 үміткер қала анықталды, оның ішінде 2020-2021 жылдар аралығында чемпионат өтетін 16 қала таңдалады (2 Канадада, 3 Мексикада және 11 АҚШ-та): {| class="wikitable" !Мехико !Нью-Йорк !Даллас !Канзас-Сити !Хьюстон |- |[[Ацтека (стадион)|Ацтека]] |[[Метлайф-стэдиум (стадион)|Метлайф-стэдиум]] |[[Эй-ти-энд-ти (стадион)|Эй-ти-энд-ти]] |[[Эрроухед (стадион)|Эрроухед]] |[[Эн-ар-джи (стадион)|Эн-ар-джи]] |- |Сыйымдылығы: '''87 523''' |Сыйымдылығы: '''82 500''' |Сыйымдылығы: '''105 000''' |Сыйымдылығы: '''76 416''' |Сыйымдылығы: '''72 220''' |- | | | | | |- !Атланта | colspan="3" rowspan="12" |'''Атланта''' '''Бостон''' '''Даллас''' '''Хьюстон''' '''Канзас-Сити''' '''Лос-Анджелес''' '''Майами''' '''Нью-Йорк''' '''Филадельфия''' '''Сан-Франциско''' '''Сиэтл''' '''Ванкувер''' '''Торонто''' '''Мехико''' '''Монтеррей''' '''Гвадалахара''' !Лос-Анджелес |- |[[Мерседес-Бенц (стадион)|Мерседес-Бенц]] |[[Соу-Фай (стадион)|Соу-Фай]] |- |Сыйымдылығы: '''83 000''' |Сыйымдылығы: '''70 240''' |- | | |- !Филадельфия !Сиэтл |- |[[Линкольн Файненшел Филд]] |[[Люмен Филд]] |- |Сыйымдылығы: '''69 796''' |Сыйымдылығы: '''72 000''' |- | | |- !Сан-Франциско !Бостон |- |[[Ливайс (стадион)|Ливайс]] |[[Джиллетт (стадион)|Джиллетт Стэдиум]] |- |Сыйымдылығы: '''75 000''' |Сыйымдылығы: '''65 878''' |- | | |- !Майами !Ванкувер !Монтеррей !Гвадалахара !Торонто |- |[[Хард Рок (стадион)|Хард Рок]] |[[Би-Си Плэйс]] |[[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]] |[[Акрон (стадион)|Акрон]] |[[Бимо Филд]] |- |Сыйымдылығы: '''67,518''' |Сыйымдылығы: '''54 500''' |Сыйымдылығы: '''53 500''' |Сыйымдылығы: '''49 850''' |Сыйымдылығы: '''45 500''' |- | | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} {{Футболдан әлем чемпионаттары}} [[Санат:Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] [[Санат:2026 жылғы футбол]] kirle32t6oduqzypnbvxy6tr5lpwl35 0 611549 3617135 3329951 2026-06-13T17:04:03Z Арай Дүйсекенова 182451 3617135 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Жастілек |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =50 |lat_min =10|lat_sec =14 |lon_deg =73|lon_min = 48|lon_sec =33 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Қарағанды облысы |кестедегі облыс = Қарағанды облысы{{!}}Қарағанды |ауданы = Бұқар жырау ауданы |кестедегі аудан = Бұқар жырау ауданы{{!}}Бұқар жырау |мекен түрі = Ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Петров ауылдық округі (Бұқар жырау ауданы){{!}}Петров |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}87 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Жастілек''' — [[Қарағанды облысы]] [[Бұқар жырау ауданы]], [[Петров ауылдық округі (Бұқар жырау ауданы)|Петров ауылдық округі]] құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == Аудaн орталығы – [[Ботақара (кент)|Ботақара]] кентінен солтүстікке қарай 12 км-дей жерде. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||206 ||{{құлдырау}}148 ||{{құлдырау}}87 ||58,8 ||78 ||{{құлдырау}}45 ||57,7 ||70 ||{{құлдырау}}42 ||60 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Бұқар жырау ауданы елді мекендері}} [[Санат:Бұқар жырау ауданы елді мекендері]] brnuv22au6p8eh6h2pbnt33r15cs7od 3617209 3617135 2026-06-13T18:17:21Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3329951 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Жастілек |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =50 |lat_min =10|lat_sec =14 |lon_deg =73|lon_min = 48|lon_sec =33 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Қарағанды облысы |кестедегі облыс = Қарағанды облысы{{!}}Қарағанды |ауданы = Бұқар жырау ауданы |кестедегі аудан = Бұқар жырау ауданы{{!}}Бұқар жырау |мекен түрі = Ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Петров ауылдық округі (Бұқар жырау ауданы){{!}}Петров |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}87 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Жастілек''' — [[Қарағанды облысы]] [[Бұқар жырау ауданы]], [[Петров ауылдық округі (Бұқар жырау ауданы)|Петров ауылдық округі]] құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Ботақара (кент)|Ботақара]] кентінен солтүстікке қарай 12 км-дей жерде. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||206 ||{{құлдырау}}148 ||{{құлдырау}}87 ||58,8 ||78 ||{{құлдырау}}45 ||57,7 ||70 ||{{құлдырау}}42 ||60 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Бұқар жырау ауданы елді мекендері}} [[Санат:Бұқар жырау ауданы елді мекендері]] 0e6ta8h9e8ao0z4mslq9qegp2ocfcf7 10 622316 3617480 3482370 2026-06-14T11:04:04Z Casserium 68287 /* */ 3617480 wikitext text/x-wiki {{sidebar with collapsible lists |name = Қазақстан саясаты |bodyclass = vcard hlist |pretitle= Бұл мақала келесі [[:Санат:Қазақстан саясаты|топтама]] бөлігі: |title = [[Қазақстанның мемлекеттік құрылымы|Қазақстан Республикасының<br />саяси жүйесі]] |image = [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg|135px]] |listtitlestyle = text-align:center; background:lavender; | pretitle    = '''[[Қазақстанның мемлекеттік құрылымы|Қазақстан Республикасының<br> саяси жүйесі]]''' <br> мақалалар жинағынан | list1title = [[Конституция|Ата Заң]] | list1 =[[Қазақстан Республикасының Конституциясы|Қазақстан Республикасының Ата Заңы]] *[[Қазақстандағы адам құқықтары|Адам құқығы]] *[[Қазақстан Конституциялық Соты|Конституциялық Сот]] | list2title = [[Заң шығарушы билік]] | list2 = [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg|30px]] * '''[[Қазақстан Республикасының Парламенті]]''' ---- *'''[[Қазақстан Парламентінің Сенаты|Сенат]]''' [[Сурет:Kazakhstan Sénat 2023.svg|80px]] *'''[[Қазақстан Парламенті Сенатының төрағалары|Сенат төрағасы]] '''— [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] ---- *'''[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]''' [[Сурет:Kazakhstan Mäjilis 2023.svg|80px]] *'''[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің төрағалары|Мәжіліс төрағасы]]''' — [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | list3title = [[Атқарушы билік]] | list3 = * '''[[Қазақстан Республикасының Үкіметі]]''' ---- [[Сурет:Flag of the President of Kazakhstan.svg|80px]] '''[[Қазақстан Республикасының Президенті]]''' [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] * '''[[Қазақстан премьер-министрі|Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі]]''' [[Олжас Абайұлы Бектенов]] | list4title = [[Сот жүйесі]] | list4 = *'''[[Қазақстан Республикасындағы Сот жүйесі|Қазақстанның Сот жүйесі]]''' * [[Қазақстан Жоғарғы Соты|Жоғарғы Сот]] | list5title = [[Қазақстандағы сайлау жүйесі|Сайлау жүйесі]] | list5 = *Президент сайлауы: [[Қазақстандағы президент сайлауы (2022)|2022]] *Парламент сайлауы: [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023]] | list6title = [[Қазақстандағы саяси партиялар|Саяси партиялар]] | list6 = * [[Әділет (партия)|Әділет]] * [[Ауыл (партия)|Ауыл]] * [[Respublica]] * [[Ақ жол (партия)|Ақ жол]] * [[Қазақстан халық партиясы|ҚХП]] * [[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия|ЖСДП]] * [[Байтақ (партия)|Байтақ]] | list7title = [[Сыртқы саясат]] | list7 = * [[Қазақстанның сыртқы саясаты]] * [[Қазақстанның визалық саясаты|Визалық саясаты]] | below = {{Портал суреті/Қазақстан}} '''[[Портал: Қазақстан|Қазақстан порталы]]''' }}<includeonly>{{#if: {{{nocat|}}}||[[Санат:Қазақстан саясаты]]}}</includeonly><noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Саясат|Қазақстан саясаты]][[Санат:Навигациялық үлгілер:Қазақстан|Қазақстан саясаты]] </noinclude> 335mhheu7gqncjkux8jjhy5u13ply9v 0 636609 3617357 3609640 2026-06-14T07:11:11Z Аятжан Ахметжан 54165 /* Дереккөздер */ https://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_8-%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3617357 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі=Асхат Қанатұлы Аймағамбетов | Суреті = Aimagambetov Askhat.jpg |Титулы=[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII-шақырылымы]]ның депутаты |Ту=Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg |Ту2=Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg |Басқара бастады=29 наурыз 2023 жылдан бері |Басқаруын аяқтады= |Президент=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | тақырыпша1 = Төрағасы | мәтін1 = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | Титулы_2 = Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Logotip ministry of education of the Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = [[11 маусым]] [[2022 жыл|2022]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[4 қаңтар]] [[2023 жыл|2023]] | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_2 = ''лауазымы құрылды, Білім және ғылым министрі ретінде өзі'' | Ізбасары_2 = [[Ғани Бектайұлы Бейсембаев|Ғани Бейсембаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Қазақстан Білім және ғылым министрі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Logotip ministry of education of the Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = [[13 маусым]] [[2019 жыл|2019]] | Басқаруын аяқтады_3 = [[11 маусым]] [[2022 жыл|2022]] | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_3 = [[Күләш Ноғатайқызы Шәмшидинова|Күләш Шәмшидинова]] | Ізбасары_3 = ''лауазымы жойылды, Оқу-ағарту министрі ретінде өзі, [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары білім министрі]] ретінде [[Саясат Нұрбек]] | Туған күні = 14.06.1982 | Туған жері = [[Ақсу-Аюлы]] ауылы, {{туғанжері|Шет ауданы|Шет ауданында}}, [[Қарағанды облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Әкесі = Қанат Рахымұлы Аймағамбетов | Баласы = '''ұлы:''' Әлихан | Білімі= [[Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті]] | Марапаттары ={{Құрмет ордені}} {{ҚР тәуелсіздігіне 30 жыл медалі}} }} '''Асхат Қанатұлы Аймағамбетов''' ([[14 маусым]] [[1982 жыл|1982]], [[Ақсу-Аюлы]], [[Шет ауданы]], [[Қарағанды облысы]]) — [[қазақстан]]дық мемлекеттік және қоғамдық қайраткер, 2019–2022 жылдары [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрі]]. == Өмірбаяны == Асхат Аймағамбетов 1982 жылдың 14 маусымында Қарағанды облысы, Шет ауданы, Ақсу-Аюлы ауылында дүниеге келген. === Қызметі === 2003 жылы «тарихшы, тарих пәні мұғалімі» мамандығымен [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін]] (ҚарМУ) бітірді. 2006 жылы «Болашақ» Қарағанды актуальды білім беру институтын заңгер мамандығы бойынша бітірді. 2002-2004 жж. [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің]] қызметкері. 2003-2012 жж — Қарағанды қалалық мәслихатының ІІІ және IV шақырылымдарының депутаты, қалалық мәслихаттың әлеуметтік мәселелер жөніндегі тұрақты комиссиясының төрағасы. 2004-2005 жж — «Жас Ансар лигасы» ҚБ төрағасы. 2005-2006 жж — «Медиа СП» ЖШС директоры. 2006-2012 жж — ҚарМУ, саясаттану және әлеуметтану кафедрасының оқытушысы, аға оқытушысы, доцент. 2012-2014 жж — әлеуметтік мәселелер бойынша [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра ауданы]]ның әкімнің орынбасары. 2014 жылғы ақпан — 2017 жылғы тамыз — Қарағанды облысының білім басқармасының бастығы. 2017 жылғы тамыз — 2019 жылғы 17 қаңтар — Қазақстан Республикасы Білім және ғылым вице-министрі. 17 қаңтар - 13 маусым 2019 жыл — [[Қарағанды облысы]] әкімінің орынбасары. == Білім және ғылым министрі == 2019 жылдың 13 маусым күні Қазақстан Республикасының Білім және ғылыми министрі болып тағайындалды. Асхат Аймағамбетов тәуелсіз Қазақстан тарихында 16-шы білім министрі, кей тұлғалардың бұл қызметке бірнеше рет тағайындалғанын ескерсе 11-ші министр. Министр қызметі әдетте 2,6 жыл атқарады. == Оқу-ағарту министрі == 2022 жылдың 11 маусымынан бастап — Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі. 2023 жылғы 4 қаңтар күні Президент Жарлығымен қызметінен босатылды. 2023 жылы 29 наурызынан бастап Қазақстан Республикасы парламент мәжілісінің 8-шақырылым депутаты, ''әлеуметтік- мәдени даму комиетінің төрағасы қызметін атқарып келеді.'' <ref>[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары]]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан білім және ғылым министрлері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан білім министрлері]] 1sdlh4riltslraw6q2ffoj137vkm4xp 3617358 3617357 2026-06-14T07:13:46Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Аятжан Ахметжан|Аятжан Ахметжан]] ([[User talk:Аятжан Ахметжан|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3609640 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі=Асхат Қанатұлы Аймағамбетов | Суреті = Aimagambetov Askhat.jpg |Титулы=[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII-шақырылымы]]ның депутаты |Ту=Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg |Ту2=Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg |Басқара бастады=29 наурыз 2023 жылдан бері |Басқаруын аяқтады= |Президент=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | тақырыпша1 = Төрағасы | мәтін1 = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | Титулы_2 = Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Logotip ministry of education of the Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = [[11 маусым]] [[2022 жыл|2022]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[4 қаңтар]] [[2023 жыл|2023]] | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_2 = ''лауазымы құрылды, Білім және ғылым министрі ретінде өзі'' | Ізбасары_2 = [[Ғани Бектайұлы Бейсембаев|Ғани Бейсембаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Қазақстан Білім және ғылым министрі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Logotip ministry of education of the Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = [[13 маусым]] [[2019 жыл|2019]] | Басқаруын аяқтады_3 = [[11 маусым]] [[2022 жыл|2022]] | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_3 = [[Күләш Ноғатайқызы Шәмшидинова|Күләш Шәмшидинова]] | Ізбасары_3 = ''лауазымы жойылды, Оқу-ағарту министрі ретінде өзі, [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары білім министрі]] ретінде [[Саясат Нұрбек]] | Туған күні = 14.06.1982 | Туған жері = [[Ақсу-Аюлы]] ауылы, {{туғанжері|Шет ауданы|Шет ауданында}}, [[Қарағанды облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Әкесі = Қанат Рахымұлы Аймағамбетов | Баласы = '''ұлы:''' Әлихан | Білімі= [[Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті]] | Марапаттары ={{Құрмет ордені}} {{ҚР тәуелсіздігіне 30 жыл медалі}} }} '''Асхат Қанатұлы Аймағамбетов''' ([[14 маусым]] [[1982 жыл|1982]], [[Ақсу-Аюлы]], [[Шет ауданы]], [[Қарағанды облысы]]) — [[қазақстан]]дық мемлекеттік және қоғамдық қайраткер, 2019–2022 жылдары [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрі]]. == Өмірбаяны == Асхат Аймағамбетов 1982 жылдың 14 маусымында Қарағанды облысы, Шет ауданы, Ақсу-Аюлы ауылында дүниеге келген. === Қызметі === 2003 жылы «тарихшы, тарих пәні мұғалімі» мамандығымен [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін]] (ҚарМУ) бітірді. 2006 жылы «Болашақ» Қарағанды актуальды білім беру институтын заңгер мамандығы бойынша бітірді. 2002-2004 жж. [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің]] қызметкері. 2003-2012 жж — Қарағанды қалалық мәслихатының ІІІ және IV шақырылымдарының депутаты, қалалық мәслихаттың әлеуметтік мәселелер жөніндегі тұрақты комиссиясының төрағасы. 2004-2005 жж — «Жас Ансар лигасы» ҚБ төрағасы. 2005-2006 жж — «Медиа СП» ЖШС директоры. 2006-2012 жж — ҚарМУ, саясаттану және әлеуметтану кафедрасының оқытушысы, аға оқытушысы, доцент. 2012-2014 жж — әлеуметтік мәселелер бойынша [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра ауданы]]ның әкімнің орынбасары. 2014 жылғы ақпан — 2017 жылғы тамыз — Қарағанды облысының білім басқармасының бастығы. 2017 жылғы тамыз — 2019 жылғы 17 қаңтар — Қазақстан Республикасы Білім және ғылым вице-министрі. 17 қаңтар - 13 маусым 2019 жыл — [[Қарағанды облысы]] әкімінің орынбасары. == Білім және ғылым министрі == 2019 жылдың 13 маусым күні Қазақстан Республикасының Білім және ғылыми министрі болып тағайындалды. Асхат Аймағамбетов тәуелсіз Қазақстан тарихында 16-шы білім министрі, кей тұлғалардың бұл қызметке бірнеше рет тағайындалғанын ескерсе 11-ші министр. Министр қызметі әдетте 2,6 жыл атқарады. == Оқу-ағарту министрі == 2022 жылдың 11 маусымынан бастап — Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі. 2023 жылғы 4 қаңтар күні Президент Жарлығымен қызметінен босатылды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан білім және ғылым министрлері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан білім министрлері]] 0v2230zkgocv209h80679d1s1wwn3qg 3617359 3617358 2026-06-14T07:18:24Z Аятжан Ахметжан 54165 3617359 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі=Асхат Қанатұлы Аймағамбетов | Суреті = Aimagambetov Askhat.jpg |Титулы=[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII-шақырылымы]]ның депутаты |Ту=Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg |Ту2=Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg |Басқара бастады=29 наурыз 2023 жылдан бері |Басқаруын аяқтады= |Президент=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | тақырыпша1 = Төрағасы | мәтін1 = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | Титулы_2 = Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Logotip ministry of education of the Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = [[11 маусым]] [[2022 жыл|2022]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[4 қаңтар]] [[2023 жыл|2023]] | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_2 = ''лауазымы құрылды, Білім және ғылым министрі ретінде өзі'' | Ізбасары_2 = [[Ғани Бектайұлы Бейсембаев|Ғани Бейсембаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Қазақстан Білім және ғылым министрі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Logotip ministry of education of the Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = [[13 маусым]] [[2019 жыл|2019]] | Басқаруын аяқтады_3 = [[11 маусым]] [[2022 жыл|2022]] | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_3 = [[Күләш Ноғатайқызы Шәмшидинова|Күләш Шәмшидинова]] | Ізбасары_3 = ''лауазымы жойылды, Оқу-ағарту министрі ретінде өзі, [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары білім министрі]] ретінде [[Саясат Нұрбек]] | Туған күні = 14.06.1982 | Туған жері = [[Ақсу-Аюлы]] ауылы, {{туғанжері|Шет ауданы|Шет ауданында}}, [[Қарағанды облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Әкесі = Қанат Рахымұлы Аймағамбетов | Баласы = '''ұлы:''' Әлихан | Білімі= [[Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті]] | Марапаттары ={{Құрмет ордені}} {{ҚР тәуелсіздігіне 30 жыл медалі}} }} '''Асхат Қанатұлы Аймағамбетов''' ([[14 маусым]] [[1982 жыл|1982]], [[Ақсу-Аюлы]], [[Шет ауданы]], [[Қарағанды облысы]]) — [[қазақстан]]дық мемлекеттік және қоғамдық қайраткер, 2019–2022 жылдары [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрі]]. == Өмірбаяны == Асхат Аймағамбетов 1982 жылдың 14 маусымында Қарағанды облысы, Шет ауданы, Ақсу-Аюлы ауылында дүниеге келген. === Қызметі === 2003 жылы «тарихшы, тарих пәні мұғалімі» мамандығымен [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін]] (ҚарМУ) бітірді. 2006 жылы «Болашақ» Қарағанды актуальды білім беру институтын заңгер мамандығы бойынша бітірді. 2002-2004 жж. [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің]] қызметкері. 2003-2012 жж — Қарағанды қалалық мәслихатының ІІІ және IV шақырылымдарының депутаты, қалалық мәслихаттың әлеуметтік мәселелер жөніндегі тұрақты комиссиясының төрағасы. 2004-2005 жж — «Жас Ансар лигасы» ҚБ төрағасы. 2005-2006 жж — «Медиа СП» ЖШС директоры. 2006-2012 жж — ҚарМУ, саясаттану және әлеуметтану кафедрасының оқытушысы, аға оқытушысы, доцент. 2012-2014 жж — әлеуметтік мәселелер бойынша [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра ауданы]]ның әкімнің орынбасары. 2014 жылғы ақпан — 2017 жылғы тамыз — Қарағанды облысының білім басқармасының бастығы. 2017 жылғы тамыз — 2019 жылғы 17 қаңтар — Қазақстан Республикасы Білім және ғылым вице-министрі. 17 қаңтар - 13 маусым 2019 жыл — [[Қарағанды облысы]] әкімінің орынбасары. == Білім және ғылым министрі == 2019 жылдың 13 маусым күні Қазақстан Республикасының Білім және ғылыми министрі болып тағайындалды. Асхат Аймағамбетов тәуелсіз Қазақстан тарихында 16-шы білім министрі, кей тұлғалардың бұл қызметке бірнеше рет тағайындалғанын ескерсе 11-ші министр. Министр қызметі әдетте 2,6 жыл атқарады. == Оқу-ағарту министрі == 2022 жылдың 11 маусымынан бастап — Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі. 2023 жылғы 4 қаңтар күні Президент Жарлығымен қызметінен босатылды. 2023 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан білім және ғылым министрлері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан білім министрлері]] dycc04t2vu3jl9mshvbybbakmop56vz 3617360 3617359 2026-06-14T07:18:41Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Аятжан Ахметжан|Аятжан Ахметжан]] ([[User talk:Аятжан Ахметжан|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3609640 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі=Асхат Қанатұлы Аймағамбетов | Суреті = Aimagambetov Askhat.jpg |Титулы=[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII-шақырылымы]]ның депутаты |Ту=Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg |Ту2=Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg |Басқара бастады=29 наурыз 2023 жылдан бері |Басқаруын аяқтады= |Президент=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | тақырыпша1 = Төрағасы | мәтін1 = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | Титулы_2 = Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Logotip ministry of education of the Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = [[11 маусым]] [[2022 жыл|2022]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[4 қаңтар]] [[2023 жыл|2023]] | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_2 = ''лауазымы құрылды, Білім және ғылым министрі ретінде өзі'' | Ізбасары_2 = [[Ғани Бектайұлы Бейсембаев|Ғани Бейсембаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Қазақстан Білім және ғылым министрі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Logotip ministry of education of the Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = [[13 маусым]] [[2019 жыл|2019]] | Басқаруын аяқтады_3 = [[11 маусым]] [[2022 жыл|2022]] | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_3 = [[Күләш Ноғатайқызы Шәмшидинова|Күләш Шәмшидинова]] | Ізбасары_3 = ''лауазымы жойылды, Оқу-ағарту министрі ретінде өзі, [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары білім министрі]] ретінде [[Саясат Нұрбек]] | Туған күні = 14.06.1982 | Туған жері = [[Ақсу-Аюлы]] ауылы, {{туғанжері|Шет ауданы|Шет ауданында}}, [[Қарағанды облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Әкесі = Қанат Рахымұлы Аймағамбетов | Баласы = '''ұлы:''' Әлихан | Білімі= [[Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті]] | Марапаттары ={{Құрмет ордені}} {{ҚР тәуелсіздігіне 30 жыл медалі}} }} '''Асхат Қанатұлы Аймағамбетов''' ([[14 маусым]] [[1982 жыл|1982]], [[Ақсу-Аюлы]], [[Шет ауданы]], [[Қарағанды облысы]]) — [[қазақстан]]дық мемлекеттік және қоғамдық қайраткер, 2019–2022 жылдары [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрі]]. == Өмірбаяны == Асхат Аймағамбетов 1982 жылдың 14 маусымында Қарағанды облысы, Шет ауданы, Ақсу-Аюлы ауылында дүниеге келген. === Қызметі === 2003 жылы «тарихшы, тарих пәні мұғалімі» мамандығымен [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін]] (ҚарМУ) бітірді. 2006 жылы «Болашақ» Қарағанды актуальды білім беру институтын заңгер мамандығы бойынша бітірді. 2002-2004 жж. [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің]] қызметкері. 2003-2012 жж — Қарағанды қалалық мәслихатының ІІІ және IV шақырылымдарының депутаты, қалалық мәслихаттың әлеуметтік мәселелер жөніндегі тұрақты комиссиясының төрағасы. 2004-2005 жж — «Жас Ансар лигасы» ҚБ төрағасы. 2005-2006 жж — «Медиа СП» ЖШС директоры. 2006-2012 жж — ҚарМУ, саясаттану және әлеуметтану кафедрасының оқытушысы, аға оқытушысы, доцент. 2012-2014 жж — әлеуметтік мәселелер бойынша [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра ауданы]]ның әкімнің орынбасары. 2014 жылғы ақпан — 2017 жылғы тамыз — Қарағанды облысының білім басқармасының бастығы. 2017 жылғы тамыз — 2019 жылғы 17 қаңтар — Қазақстан Республикасы Білім және ғылым вице-министрі. 17 қаңтар - 13 маусым 2019 жыл — [[Қарағанды облысы]] әкімінің орынбасары. == Білім және ғылым министрі == 2019 жылдың 13 маусым күні Қазақстан Республикасының Білім және ғылыми министрі болып тағайындалды. Асхат Аймағамбетов тәуелсіз Қазақстан тарихында 16-шы білім министрі, кей тұлғалардың бұл қызметке бірнеше рет тағайындалғанын ескерсе 11-ші министр. Министр қызметі әдетте 2,6 жыл атқарады. == Оқу-ағарту министрі == 2022 жылдың 11 маусымынан бастап — Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі. 2023 жылғы 4 қаңтар күні Президент Жарлығымен қызметінен босатылды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан білім және ғылым министрлері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан білім министрлері]] 0v2230zkgocv209h80679d1s1wwn3qg 0 653823 3617173 3260164 2026-06-13T17:32:47Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3617173 wikitext text/x-wiki {{Хоккейші | Есімі = Виталий Еремеев | Шынайы есімі = | Суреті = Vitali Yeremeyev.jpeg | Сурет ені = 250 px | Сурет тақырыбы = | Позициясы = [[Қақпашы (шайбалы хоккей)|қақпашы]] | Бойы = 185 | Салмағы = 86 | Имек таяқ ұстауы = сол қол | Лақап аты = | Ойын карьерасы = {{Спорттық карьера 2 |1991—1994| {{Ту|Қазақстан||20px}} [[Торпедо (шайбалы хоккей, Өскемен)|Торпедо (Өскемен)]] |1994—1997| {{Ту|Ресей||20px}} [[ЦСКА (шайбалы хоккей, Мәскеу)|ЦСКА]] |1997—1998| {{Ту|Ресей||20px}} [[Локомотив (шайбалы хоккей, Ярославль)|Торпедо Яр]] |1998—1999| {{Ту|Ресей||20px}} [[ЦСКА (шайбалы хоккей, Мәскеу)|ЦСКА]] |1999—2000| {{Ту|Ресей||20px}} [[Динамо (шайбалы хоккей, Мәскеу)|Динамо М]] |2000—2001| {{Ту|АҚШ||20px}} [[Хартфорд Вулф Пэк]] |2000—2001| {{Ту|АҚШ||20px}} [[Нью-Йорк Рейнджерс]] |2001| {{Ту|АҚШ||20px}} [[Шарлотт Чекерс]] |2001—2010| {{Ту|Ресей||20px}} [[Динамо (шайбалы хоккей, Мәскеу)|Динамо М]] |2010—2015| {{Ту|Қазақстан||20px}} [[Барыс (шайбалы хоккей)|Барыс]] }} | Жаттықтырушы карьерасы = {{Спорттық карьера 2 |2016—2021| {{Ту|Ресей||20px}} [[Динамо (шайбалы хоккей, Мәскеу)|Динамо М]] }} | Азаматтығы = {{KAZ}} | Туған күні = 23.9.1975 | Туған жері = {{туғанжері|Өскемен|Өскеменде}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | ҰХЛ драфты = 1994 жылы ол 9-раундта [[Нью-Йорк Рейнджерс|«Нью-Йорк Рейнджерс»]] жалпы клуб 209-нөмірі бойынша таңдалды | Карьерасы = | Марапаттары мен сыйлықтары = | Медальдары = | Commons = Vitali Yeremeyev }} '''Виталий Михайлович Еремеев''' ([[23 қыркүйек]] [[1975 жыл|1975]], [[Өскемен]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық кәсіби хоккейші, қақпашы; жаттықтырушы. Өскемендік шайбалы хоккейінің түлегі. == Өмірбаяны == Ол Өскеменде жергілікті [[Торпедо (шайбалы хоккей, Өскемен)|«Торпедо»]] клубында ойнай бастады. Ол жыл сайын дерлік әлем чемпионатында [[Қазақстан ұлттық шайбалы хоккей құрамасы|Қазақстан құрамасында]] ойнады, сонымен қатар Наганода өткен [[1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары|1998 жылы Олимпиада ойындарында]] ел құрамасында 7 матч өткізді, ол кезде АҚШ, Швеция және Беларус құрамаларымен 5-8 орындарды бөлісті. 1994 ҰХЛ драфтында ол 9-раундта [[Нью-Йорк Рейнджерс|«Нью-Йорк Рейнджерс»]] 209 жалпы нөмірімен таңдалды. 1994-1999 жылдар аралығында мәскеулік [[ЦСКА (шайбалы хоккей, Мәскеу)|ЦСКА-ның]] қақпасын қорғады. 1999/2000 жылғы маусымда Еремеев мәскеулік [[Динамо (шайбалы хоккей, Мәскеу)|«Динамода»]] ойнап, өте сенімді ойын көрсетті (орта есеппен бір матчта 1,27 гол жіберіп алды) және командасымен бірге Ресей чемпионы атанды. 2000 жылы шілдеде «Рейнджерс» Еремеевпен келісімшартқа отырды. Ол ҰХЛ дебютін 2000 жылы 27 желтоқсанда екінші кезеңнің 5-минутында есеп «Каролинаның» пайдасына 3-0 болып тұрғанда [[Каролина Харрикейнз|«Каролина Харрикейнздің»]] командасына қарсы жекпе-жекте өткізді. Осылайша, ол бұрынғы кеңестік республикалардан ҰХЛ командаларының қақпаларын қорғаған 9-қақпашы болды. Қалған уақытта, ол 14 соққының 13-ін тойтарды, бірақ оның командасы 3:4 есебімен жеңілді. Ол ҰХЛ-де 2000-2001 жылдар аралығында АҚШ-тың кіші лигаларында ойнап, тек төрт ойын өткізді. 2001/2002 маусымының ортасында ол Ресейге оралып, мәскеулік «Динамомен» келісімшартқа отырды. 2005 жылы командамен бірге ол қайтадан Ресей чемпионы атанды, сонымен қатар ел чемпионаттың үздік қақпашысы деп танылды. 2010/2011 маусымы басталар алдында ол астаналық [[Барыс (шайбалы хоккей)|«Барысқа»]] ауысты<ref>[http://allhockey.ru/news/79767/ ҚХЛ: Виталий Еремеев «Барысқа» ауысты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140330171633/http://allhockey.ru/news/79767/ |date=2014-03-30 }}</ref>. 2015 жылдың 7 сәуірінде Еремеев мансабын аяқтауға шешім қабылдағанын мәлімдеді. {{start citation}}«Жарақаттар мазамды алды, қиын. Аяқтайтын уақыт келді. Мен қазірдің өзінде жеткілікті ойнадым. Еш уайымсыз аяқтай аламын. Болашаққа жоспар жоқ. Қазір жігіттермен бірге жаттығамын, олар кетеді, содан кейін не болатынын білмеймін. Шынымды айтсам, мен не істерімді әлі білмеймін. Келісімшарттың соңы болады, содан кейін шешемін. Бәрі әлі ойнауда, бәрі бір жерге дайындалуда» {{end citation|деп Vesti.kz хоккейшісінің сөздерін келтіреді.}} 2015 жылдың 25 маусымында ол [[Қар барыстары|«Қар барыстары»]] [[Хоккейден жастар лигасының чемпионаты|ЖХЛ]] командасының жаттықтырушылар құрамына кіру туралы ұсынысты қабылдады. Еремеев клубта қақпашыларды жаттықтырумен айналысатын болды<ref>[http://www.championat.com/hockey/news-2177916-eremeev-budet-trenirovat-vratarej-snezhnykh-barsov.html Еремеев «Қар барыстары» қақпашыларын жаттықтырады]</ref>. 2016 жылдың 14 маусымында Виталий Еремеев қақпашылардың жаттықтырушысы ретінде «Динамоға» оралды. == Марапаттары мен жетістіктері == * Ресей чемпионы (2000, 2005). *Ресей чемпионатының қола жүлдегері (1998). * Шпенглер кубогының иегері (2008). * Ресей чемпионатының үздік қақпашысы (2005). * «Алтын дулыға» сыйлығының иегері (2000, 2005). * Қысқы Азия ойындары чемпионы (2011). 100 кубок матчтарында ойнады (ЖХЛ кубогы мен Ресей кубогын қосқанда), бұл қақпашылар үшін Ресей чемпионатындағы рекорд<ref>[http://www.khl.ru/news/2012/3/13/42154.html Құрлықтық хоккей лигасы — Жаңа рекорд]</ref>. == Өнер көрсетуінің статистикасы == {| class="wikitable" |- !colspan=3| !colspan=9|Тұрақты маусым !colspan=8|Плей-офф |- !Маусым||Команда||Лига||Ойындар||{{comment|&nbsp;Ж&nbsp;|жеңістері}}||{{comment|&nbsp;Ұ&nbsp;|ұтылыстары}}||{{comment|Б/Т|буллит сериялары бар ойындар немесе тең түсу}}||{{comment|Мин|мұз үстінде болғандағы минуттар}}||{{comment|ӨШ|өткізіп алған шайбалар}}||{{comment|«0»|нөлмен аяталған матчтар}}||{{comment|БК|беріктік коэффициенті — орташа саны&#13;&#10;ойын уақытының 60 минутында өткізіп алған шайбалар}}||{{comment|%|тойтарылған соққылардың пайызы}}||Ойындар||{{comment|&nbsp;Ж&nbsp;|жеңістері}}||{{comment|&nbsp;Ұ&nbsp;|ұтылыстары}}||{{comment|Мин|мұз үстінде болғандағы минуттар}}||{{comment|ӨШ|өткізіп алған шайбалар}}||{{comment|«0»|нөлмен аяталған матчтар}}||{{comment|БК|беріктік коэффициенті — орташа саны&#13;&#10;ойын уақытының 60 минутында өткізіп алған шайбалар}}||{{comment|%|тойтарылған соққылардың пайызы}} |- align=center | 1991/92||[[Торпедо (шайбалы хоккей, Өскемен)|Торпедо]]||[[Шайбалы хоккейден ТМД чемпионаты|ТМД]]||1||||||||60||3||0||3.00|||||||||||||||||| |- align=center | 1992/93||Торпедо||[[Ұлтаралық хоккей лигасы|ҰХЛ]]||2||||||||120||12||0||6.00|||||||||||||||||| |- align=center | 1993/94||Торпедо||ҰХЛ||19||||||||1015||38||0||2.25|||||||||||||||||| |- align=center | 1994/95||[[ЦСКА (шайбалы хоккей, Мәскеу)|ЦСКА]]||ҰХЛ||49||||||||2733||97||7||2.13||||2||0||2||120||8||0||4.00|| |- align=center | 1995/96||ЦСКА||ҰХЛ||25||||||||1339||37||5||1.66||||3||1||2||179||7||0||2.34|| |- align=center | 1996/97||[[ЦСКА ХК (1996—2002)|ЦСКА ХК]]||[[Шайбалы хоккейден Ресей чемпионаты|РСЛ]]||14||||||||635||35||0||3.31||||1||0||1||59||3||0||3.05|| |- align=center | 1997/98||[[Локомотив (шайбалы хоккей, Ярославль)|Торпедо Яр]]||РСЛ||17||||||||979||19||3||1.16||||4||1||2||201||8||1||2.38|| |- align=center | 1998/99||ЦСКА ХК||[[Шайбалы хоккейден Ресей чемпионатының жоғарғы лигасы|Жоғарғы]]||35||||||||1914||71||5||2.26|||||||||||||||||| |- align=center | 1999/00||[[Динамо (шайбалы хоккей, Мәскеу)|Динамо М]]||РСЛ||26||17||5||3||1559||33||7||1.27||93.9||17||13||4||1039||22||4||1.27||93.6 |- align=center | 2000/01||[[Хартфорд Вулф Пэк]]||[[Американдық хоккей лигасы|АХЛ]]||36||16||15||3||1977||98||2||2.97||90.3|||||||||||||||| |- align=center | 2000/01||[[Шарлотт Чекерс]]||[[Шығыс жағалауы Хоккей лигасы|ШЖХЛ]]||5||3||2||0||298||21||0||4.23||89.8|||||||||||||||| |- align=center | 2000/01||[[Нью-Йорк Рейнджерс]]||[[Ұлттық хоккей лигасы|ҰХЛ]]||4||0||4||0||212||16||0||4.52||84.6|||||||||||||||| |- align=center | 2001/02||Шарлотт Чекерс||ШЖХЛ||3||1||2||0||179||9||0||3.01||87.8|||||||||||||||| |- align=center | 2001/02||Динамо М||РСЛ||20||10||7||3||1218||33||3||1.63||93.2||3||0||3||177||11||0||3.72|| |- align=center | 2002/03||Динамо М||РСЛ||33||15||9||5||1896||65||4||2.06||92.1||5||2||3||301||12||0||2.39||91.8 |- align=center | 2003/04||Динамо М||РСЛ||45||20||14||10||2745||86||6||1.88||91.8||1||0||0||31||0||0||0.00|| |- align=center | 2004/05||Динамо М||РСЛ||27||21||3||2||1595||33||9||1.24||||10||9||1||599||9||3||0.90|| |- align=center | 2005/06||Динамо М||РСЛ||26||11||10||4||1561||50||3||1.92||92.8||4||1||3||260||10||1||2.30|| |- align=center | 2006/07||Динамо М||РСЛ||34||16||12||2||1947||78||2||2.40||||3||0||3||179||11||0||3.69|| |- align=center | 2007/08||Динамо Мск||РСЛ||36||13||15||6||2173||83||3||2.29||||8||4||4||506||22||1||2.61|| |- align=center !colspan=3|'''Суперлигада барлығы, ҰХЛ және ТМД'''||374||||||||21575||702||52||1.95||||61||31||28||3654||123||10||2.02|| |- align=center | 2008/09||Динамо М||[[Құрлықтық хоккей лигасы|ҚХЛ]]||32||21||9||2||1859||69||2||2.23||90.4||12||8||4||700||19||1||1.63||92.7 |- align=center | 2009/10||Динамо М||ҚХЛ||33||16||11||2||1770||70||4||2.37||92.0||4||1||3||230||10||0||2.61||91.5 |- align=center | 2010/11||[[Барыс (шайбалы хоккей)|Барыс]]||ҚХЛ||35||15||15||4||2035||78||2||2.30||92.7||2||0||2||119||7||0||3.53||91.1 |- align=center | 2011/12||Барыс||ҚХЛ||32||15||11||2||1703||70||2||2.47||92.5||7||3||4||423||17||0||2.41||92.5 |- align=center | 2012/13||Барыс||ҚХЛ||23||12||7||2||1249||64||2||3.07||89.7||4||2||2||254||12||0||2.84||91.5 |- align=center | 2013/14||Барыс||ҚХЛ||20||9||8||1||1132||58||0||3.07||90.1||10||6||4||576||22||0||2.29||92.0 |- align=center !colspan=3|'''ҚХЛ барлығы'''||175||88||61||13||9748||409||12||2.52||91.5||39||20||19||2302||87||1||2.27||92.1 |- align=center !colspan=3|'''ҚХЛ барлығы, Суперлига, ҰХЛ және ТМД'''||549||||||||31323||1111||64||2.13||||100||51||47||5956||210||11||2.12|| |} == Сілтеме == * [https://www.khl.ru/players/7274/ ҚХЛ сайтындағы профиль] {{ref-ru}} * [https://www.nhl.com/ru/player/=8460695 Виталий Еремеев] ҰХЛ сайтындағы профиль {{ref-ru}} * [https://yvision.kz/post/249050 shaiba.kz сайтындағы стастикасы] {{ref-en}} * [http://www.global-sport.ru/players/info?id=7274 Global Sport Consulting сайтындағы ойыншы туралы мәліметтер] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210128085110/http://www.global-sport.ru/players/info?id=7274 |date=2021-01-28 }} {{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Торпедо Өскемен ХК хоккейшілері]] [[Санат:КСРО шайбалы хоккейшілері]] [[Санат:Қазақстан шайбалы хоккейшілері]] [[Санат:ЦСКА (Мәскеу) ХК хоккейшілері]] [[Санат:Қазақстан шайбалы хоккей жаттықтырушылары]] [[Санат:Динамо (Мәскеу) ХК хоккейшілері]] [[Санат:Барыс ХК хоккейшілері]] [[Санат:Қазақстан шайбалы хоккей құрамасының ойыншылары]] cv686djr60t5pvgxzhzmup4rld1cfi3 3 664709 3617094 3616673 2026-06-13T15:31:33Z Айдос Сақбергенұлы 161526 /* Объединение 2 */ Жауап беру 3617094 wikitext text/x-wiki {{Мұрағат|шілде 2021 – шілде 2022|шілде 2022 – шілде 2023|шілде 2023 – шілде 2024|шілде 2024 – шілде 2025}} == Жойылған мақала турасында == Ассалам уалейкүм! Мына үш мақала энциклапедиядан алынып жойылды: [[Коммунистік партияның манифесті]], [[Коммунистік партияның манифесі]], [[Коммунистік Партияның Манифесті]]. Неге бәрін бірден жойған? Олардың біреуін қалдыру керек еді ғой... [[Қатысушы:Ергали Койбагаров|Ергали Койбагаров]] ([[Қатысушы талқылауы:Ергали Койбагаров|талқылау]]) 14:45, 2025 ж. тамыздың 4 (+05) :Біреуін қайтарып, сәйкес Уикидерек элементімен байланыстырдым. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:40, 2025 ж. тамыздың 16 (+05) == Update request == Hello, Nurken. Can you rename [[Эндрю, Йорк герцогі]] into the Kazakh version of [[Эндрю Маунтбэттен Виндзор]] (Andrew Mountbatten Windsor) (without the hyphen)? After all his titles, honours and styles were stripped of him on 30 October 2025, he became plain (Mr.) Andrew Mountbatten Windsor (with no hyphen). Here is the official statement from Buckingham Palace: https://www.royal.uk/news-and-activity/2025-10-30/a-statement-from-buckingham-palace Yours sincerely, [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 10:41, 2025 ж. қарашаның 2 (+05) :Sure! [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 11:29, 2025 ж. қарашаның 2 (+05) :I have found that the accepted Russian spelling is МаунтбЕттен, so this is what we use. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 11:32, 2025 ж. қарашаның 2 (+05) ::Thank you very much for the update. [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 11:43, 2025 ж. қарашаның 2 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:29, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:45, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) (on behalf of the CEE Hub) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Жылжыту == Кеш жарық! Қазақстан Парламенті Сенатының төрағалары мақала атауын өзгертіпсіз, соған ұқсас мақалалардың ескі атауларын сілтенген мақалаларға бот арқылы алмастырып шығу керек. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:00, 2025 ж. қарашаның 23 (+05) :Боттарды жақсы білетін бір қатысушыдан сұрау керек сияқты [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 23:35, 2025 ж. қарашаның 23 (+05) == Администраторды сайлау == Қайырлы түн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:37, 2026 ж. қаңтардың 1 (+05) == Translation request == Hello, Nurken. Can you translate and upload the articles [[:ru:Базардюзю]] and [[:ru:Флегрейские поля]] in Kazakh Wikipedia? Yours sincerely, [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 14:56, 2026 ж. наурыздың 7 (+05) :Hi. Really sorry that I couldn't do it. Should've written you a reply. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:42, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) ::Hello, Nurken. ::I withdraw the request, because both articles have been created. ::Yours sincerely, [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 12:34, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) == Мақаланы жоюу == @[[Қатысушы:Nurken|Nurken]] мырза неге менің мақаламды жойдыңыз [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 01:06, 2026 ж. наурыздың 12 (+05) :Кеш жарық. Мақала Уикипедияның энциклопедиялығына келмей қалды және мақала бұрыс стильде жазылған болды. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 23:44, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :@[[Қатысушы:Nurken|Nurken]] Алдағы уақытта мақаланы энициклопедиялық мазмұндарға сай қылып жазармын. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:03, 2026 ж. наурыздың 15 (+05) == конкурсқа қатысу == Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026 конкурсына мақаланы қалай еңгізеді? [[Қатысушы:Zhanash|Zhanash]] ([[Қатысушы талқылауы:Zhanash|талқылау]]) 23:53, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) :Кеш жауабым үшін кешіріңіз. Мақала жазып, кестеге басқа қатысушыдай қосамыз. Бұрыннан жоқ мақала болса дұрыс. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:40, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) == Запрос на перевод == Доброго дня! Могли бы вы добавить в Казахскую википедию перевод этой статьи — [[ru:Кыстыбый]]? Буду весьма признателен. --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 22:44, 2026 ж. наурыздың 22 (+05) == -ші, -шы == -ші, -шы дұрыс емес деп сізге кім айтты? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 15:41, 2026 ж. сәуірдің 1 (+05) :Еліміздің білім беру жүйесі айтты. [https://itest.kz/kz/ent/qazaq-tili/morfologiya/lecture/san-esim-turleri-san-esimning-turlenui-sojlemdegi-qyzmeti ҰБТ сайтынан]: :Реттік сан есімдер араб цифрымен берілсе, -ыншы, -інші, -ншы, -нші жұрнағының орнына [[дефис]] қойылады: 11-сынып, 2-қатар, 16-орын, 51-тапсырма, 7-бөлме, т.б., ал рим цифрымен берілсе, дефис қойылмайды. Мысалы, ХІ сынып, ХХІ ғасыр, ІV том, т.б. :[[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 22:55, 2026 ж. сәуірдің 1 (+05) ::Иә, мектеп бағдарламасы мен кейбір оқулықтарда араб цифрынан кейін дефис қою арқылы жұрнақты алмастыруға болатыны айтылған. Алайда, Уикипедия — энциклопедиялық ресурс болғандықтан, мұнда мәтіннің оқылуына жеңілдік пен унификация қажет. ::Ресми басылымдарда, ғылыми еңбектерде реттік сан есімнің соңғы буынын тіркеп жазу — қалыптасқан норма. [https://egemen.kz/article/401810-oskar-2026-aldyn-ala-short-paraq-dgariyalandy?ysclid=mnguyxyd6c338107644], [https://kaz.orda.kz/bygin-oskar-syjlygynyn-98-shi-marapattau-rasimi-otedi-138193/?ysclid=mnguw9h0n7889023712] Тіл білімінде тарихи қалыптасқан нормалар мен беделді дереккөздер (энциклопедиялар, академиялық еңбектер) жазу немесе айтылу ережелерінен басым түседі. Мысалы, Зигмунд Фрейд есімінің түпнұсқа транскрипциясы — Фройд, бірақ энциклопедияларда Фрейд болып бекіп кеткендіктен, оны өзгерту қабылданбаған. Сол сияқты, еуропалық монархтардың есімдерін тарихи дәстүрге қарсы шығып, Людовикті — Луи, ал Генрихты — Анри деп өзгерту ғылыми тұрғыдан қате болып саналады. [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 07:39, 2026 ж. сәуірдің 2 (+05) :::Интернеттегі БАҚ үнемі қателесіп тұрады, оларға сенім жоқ. Білім беру жүйесі орфографияны қалай жаз деді, солай жазамыз. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 22:39, 2026 ж. сәуірдің 3 (+05) ::::Біріншіден, Білім беру министрлігі қазақ тілін реттеуші орган болып табылмайды. Оның өз жауапкершілік аймағынан, яғни білім беру жүйесінен тыс жерде қалай жазу керектігін көрсетуге құқығы да, өкілеттігі де жоқ. Ол мектеп оқушылары мен студенттерден белгілі бір нормада жазуды талап етуге құқылы, бірақ бізден емес. ::::Екіншіден, қазақша Уикипедия Қазақстан Республикасының меншігі емес және мемлекеттік ұйым болып табылмайды. Сондықтан біз мемлекеттік органдардың шешімдеріне бағынбаймыз. ::::Үшіншіден, ең бастысы — бұл Уикипедияның ішкі ережелері. Олар қалғанның бәрінен жоғары тұрады. «-ші, -шы» жұрнақтары грамматикалық тұрғыдан дұрыс емес деп айтатын ереже табиғатта жоқ. Ал қабылданған нормалар мен дереккөздер бар. [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 09:24, 2026 ж. сәуірдің 4 (+05) :::::Мемлекеттік органдар да үнемі қателесіп отырады, ережелер мен атауларды жиі өзгертеді, мысалы: «процент — пайыз — процент». Біз әр кез сайын оларға бейімделуге міндетті емеспіз, біздің өз ережелеріміз бар. [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 09:31, 2026 ж. сәуірдің 4 (+05) ::::::Бұл жайлы форумға жазып көрейік. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 19:07, 2026 ж. сәуірдің 8 (+05) :::::::Сонымен, неге форумға жазбадың? Консенсуссыз не нәрсенің дұрыс екенін шешуге саған кім құқық берді? Және бұдан былай DEFAULTSORT үлгісін қоспа. Егер қосатын болсақ, онда бот арқылы бірден барлық мақалаға қосу керек, ал мына түріңмен бүкіл реттілікті бұзып жатырсың [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 23:32, 2026 ж. мамырдың 29 (+05) ::::::::Форумда талқы бастадым. Жалпы DEFAULTSORT-тың қалай реттілікті бұзғанын білмедім. Түр-түрлі есімдердегі тектің қайда екені әртүрлі болады ғой. Мысалға қытай аты-жөнін алсақ, біріншісі — тегі, екіншісі — есімі (сонда [[Си Цзиньпин]]дегі есімі Цзиньпин, тегі Си), сондықтан бот қолданған күрделі шықпақ. Оған қоса қате аталған мақала жетеді. Кеше ғана тегі алдында кеткен қазақ тұлғасы мақаласын жылжыту керек болды. Бір мақаладағы DEFAULTSORT-тың бар болғаны, бірақ басқада жоқ болғаны реттілікті бұзады десеңіз, онда уикилендірумен айналысқанды да қоймадық па. Реттілікті бұзады емес пе. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 23:48, 2026 ж. мамырдың 29 (+05) :::::::::Мен сені түсінбей тұрмын. Егер, мысалы, Алфавит бойынша тұлғалар санатын қарайтын болсаң, онда бәрі белгілі бір реттілікпен — аты, әкесінің аты, фамилия бойынша тізіліп тұр. Ал сен DEFAULTSORT үлгісін қосқан кезде, бұл мақала жалпы реттіліктен шығып кетеді [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 23:59, 2026 ж. мамырдың 29 (+05) ::::::::::Менің қалағаным — тұлғалардың санаттарда есімі емес, тегі арқылы реттелгені. Мысалы, [[Мұхтар Шаханов]]тың М әрпі емес, Ш әрпінде болғаны. Орыстар бұлай болсын деп тұлғаларын Шаханов, Мухтар; Байден, Джо деп кеткен. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:06, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) :::::::::::Сенің не істегің келгенін түсіндім. Менің айтпағым: бұл үлгіні қосқан кезде мақалалар тегі (фамилиясы) бойынша көрінеді, ал бұл үлгі жоқ қалған мақалалардың бәрі аты бойынша тұр. Соның кесірінен жалпы реттілік бұзылады. Сондықтан, бұл үлгіні қосатын болсақ, жекелеген мақалаларға емес, бірден барлық мақалаға қосу керек [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 00:21, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) ::::::::::::Бірте-бірте реттілік орнайды [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 01:55, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) :::::::::::::Бұл біржақты шешілетін мәселе емес [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 04:42, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) == Объединить == Добрый день Нуркен! Могли бы вы объединить эти страницы: 1) “Prosecutor General of Kazakhstan” с «Генеральный прокурор Казахстана» 2) “Aqorda Chief of Staff” с «Руководитель Администрации президента Казахстана» 3) “Ermek Sağımbaev” с «Сагимбаев, Ермек Алдабергенович» [[Қатысушы:Айдос Сақбергенұлы|Айдос Сақбергенұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Айдос Сақбергенұлы|талқылау]]) 17:57, 2026 ж. сәуірдің 5 (+05) :Готово [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 23:23, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) ::❤️ [[Қатысушы:Айдос Сақбергенұлы|Айдос Сақбергенұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Айдос Сақбергенұлы|талқылау]]) 06:51, 2026 ж. сәуірдің 7 (+05) == Объединение == Здравствуйте! Объедините пожалуйста страницы: 1) «Aqorda Press Secretary» с «Пресс-секретарь президента Казахстана» 2) «Aibek Smadiarov» с «Смадияров, Айбек Серикбаевич» 3) «Aslambek Merğaliev» с «Мергалиев, Асламбек Амангельдинович» 4) «Ministry of Culture and Information (Kazakhstan)» с «Министерство культуры и информации Казахстана» 5) «Арыстанкулова, Гульсара Мереевна» с «Gulsara Arystanqulova» [[Қатысушы:Айдос Сақбергенұлы|Айдос Сақбергенұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Айдос Сақбергенұлы|талқылау]]) 11:14, 2026 ж. сәуірдің 23 (+05) :Дайын. Қиын емес нәрсе, негізі. Уикидерек арқылы байланыстырылады. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 02:22, 2026 ж. сәуірдің 24 (+05) ::Рақмет!❤️ [[Қатысушы:Айдос Сақбергенұлы|Айдос Сақбергенұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Айдос Сақбергенұлы|талқылау]]) 08:11, 2026 ж. сәуірдің 24 (+05) == АҚШ телевидение актерлері == АҚШ телевидение актерлері - Санат:АҚШ телевизия актерлері қолмен ауыстырып шығу керек. Мақала сияқты санатты сілтеу салуға болмайды. Мақаланың ішіне кіріп, үлгіні түзету керек [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:52, 2026 ж. сәуірдің 27 (+05) :+ бот бар ма? Осындай жартылай автоматты заттарды сонымен көмегімен жасаған дұрыс. Сонда жуықтағы өзгерістерге көрінбейді [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:59, 2026 ж. сәуірдің 27 (+05) ::Бот басқаруды білмеймін, білсем қолданатын едім [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 02:56, 2026 ж. сәуірдің 28 (+05) :Осымен айналысып жатқан едім, ойым бөлініп қалды. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 02:55, 2026 ж. сәуірдің 28 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Дауыс беру == @[[Қатысушы:Nurken|Nurken]] қайырлы күн! CEE Meeting 2026 бетте өз дауысымды қалдыруға бола ма? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:20, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) :Бұғатталған емессіз, дауыс берсеңіз болатын сияқты [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 04:13, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) == CEE MEETING 2026 == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:53, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) == Заңдар == Сәлеметпісіз! Президент туралы конституциялық заң қабылданыпты, бірақ ол конституциямен қатар ғана күшіне енеді. Қазірден мақаланы жаңарта берейік пе әлде ертелеу бола ма -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 03:32, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) :Ертерек жаңартсақ болады. Осы заң қабылданаДЫ деп. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 04:13, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) ::Жақсы -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 13:12, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) == Объединение == Здравствуйте могли бы объединить эти английские статьи с их русскими и казахскими версиями: Marat Sultangaziev, Beibit Isabayev, Ermağanbet Bölekpaev, Murat Ergeshbayev, Asain Baikhanov, Gauez Nurmukhambetov, Nuralkhan Kusherov (все они акимы регионов), Dmitry Malakhov (это статья объединена только с казахской версией), Janat Elimanov, Supreme Judicial Council of Kazakhstan, Saiasat Nurbek, Ministry of Science and Higher Education (Kazakhstan) [[Қатысушы:Айдос Сақбергенұлы|Айдос Сақбергенұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Айдос Сақбергенұлы|талқылау]]) 19:29, 2026 ж. маусымның 11 (+05) :Готово [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:34, 2026 ж. маусымның 13 (+05) ::❤️ [[Қатысушы:Айдос Сақбергенұлы|Айдос Сақбергенұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Айдос Сақбергенұлы|талқылау]]) 20:31, 2026 ж. маусымның 13 (+05) bpvzqorcjb0hiq2fck8u38txxdrcxea 0 666035 3617201 2937075 2026-06-13T18:16:22Z Арай Дүйсекенова 182451 3617201 wikitext text/x-wiki {{Спортшы |есімі = |шынайы есімі = |суреті = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |жынысы = ер |толық есімі = |туған кездегі есімі = |лақап аты = |азаматтығы = |мамандандыру = еркін күрес |клубы = |туған күні = 9.02.1991 |туған жері = Тыва АКСР, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |карьера жылдары = 2012- |бапкерлері = |бойы = 163 |салмағы = 57 |атақтары = |медальдары = {{Құрмет ордені}} |ортаққор = }} '''Нұрислам Сaнаев''' (шын есімі ''Артас Валентинович Саава''; [[9 ақпан]] [[1991 жыл]]<ref>[https://web.archive.org/web/20161204000000/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/sa/nurislam-sanayev-1.html https://web.archive.org/web]</ref>, [[Тыва|Тыва АКСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — қазақстандық және ресейлік еркін күресші, [[Тывалар|тыва]] ұлтынан. 2016 жылы Қазақстан азаматтығын алып, есімін де Нұрислам Санаев деп ауыстырды. == Карьерасы == [[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2016 жылғы Рио олимпиадасына]] қатысып, 1/8 финалдан аса алмады. [[2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2020 жылғы Токио Олимпиадасында]] қола жүлдені иеленді. 2018 жылы Бішкекте өткен Азия чемпионатының жеңімпазы. == Марапаттары == * [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] (2021 жылғы 13 тамыз)<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-memlekettik-nagradalarymen-nagradtau-turaly-13794 Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградаларымен наградтау туралы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} [[Санат:Алфавит бойынша балуандар]] [[Санат:Қазақстан балуандары]] [[Санат:Ресей балуандары]] [[Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері]] 4xqo61k1g9k3j8zar778pshlyhu559x 3617229 3617201 2026-06-13T18:19:48Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Djduxhx|Djduxhx]] соңғы нұсқасына қайтарды 2937075 wikitext text/x-wiki {{Спортшы |есімі = |шынайы есімі = |суреті = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |жынысы = ер |толық есімі = |туған кездегі есімі = |лақап аты = |азаматтығы = |мамандандыру = еркін күрес |клубы = |туған күні = 9.02.1991 |туған жері = Тыва АКСР, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |карьера жылдары = 2012- |бапкерлері = |бойы = 163 |салмағы = 57 |атақтары = |медальдары = {{Құрмет ордені}} |ортаққор = }} '''Нұрислам Санаев''' (шын есімі ''Артас Валентинович Саава''; [[9 ақпан]] [[1991 жыл]]<ref>[https://web.archive.org/web/20161204000000/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/sa/nurislam-sanayev-1.html https://web.archive.org/web]</ref>, [[Тыва|Тыва АКСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — қазақстандық және ресейлік еркін күресші, [[Тывалар|тыва]] ұлтынан. 2016 жылы Қазақстан азаматтығын алып, есімін де Нұрислам Санаев деп ауыстырды. == Карьерасы == [[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2016 жылғы Рио олимпиадасына]] қатысып, 1/8 финалдан аса алмады. [[2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2020 жылғы Токио Олимпиадасында]] қола жүлдені иеленді. 2018 жылы Бішкекте өткен Азия чемпионатының жеңімпазы. == Марапаттары == * [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] (2021 жылғы 13 тамыз)<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-memlekettik-nagradalarymen-nagradtau-turaly-13794 Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградаларымен наградтау туралы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} [[Санат:Алфавит бойынша балуандар]] [[Санат:Қазақстан балуандары]] [[Санат:Ресей балуандары]] [[Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері]] 3j7uxi34bll5bvg9yr62pdfp421rg70 3617231 3617229 2026-06-13T18:24:19Z 1nter pares 146705 3617231 wikitext text/x-wiki {{Спортшы |есімі = |шынайы есімі = |суреті = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |жынысы = ер |толық есімі = |туған кездегі есімі = |лақап аты = |азаматтығы = |мамандандыру = еркін күрес |клубы = |туған күні = 09.02.1991 |туған жері = Тыва АКСР, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |карьера жылдары = 2012- |бапкерлері = |бойы = 163 |салмағы = 57 |атақтары = |медальдары = {{Құрмет ордені}} |ортаққор = }} '''Нұрислам Санаев''' (шын есімі ''Артас Валентинович Саава''; [[9 ақпан]] [[1991 жыл|1991]],<ref>[https://web.archive.org/web/20161204000000/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/sa/nurislam-sanayev-1.html https://web.archive.org/web]</ref> [[Тыва|Тыва АКСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — қазақстандық және ресейлік еркін күресші, [[Тывалар|тыва]] ұлтынан. 2016 жылы Қазақстан азаматтығын алып, есімін де Нұрислам Санаев деп ауыстырды. == Мансабы == [[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2016 жылғы Рио олимпиадасына]] қатысып, 1/8 финалдан аса алмады. [[2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2020 жылғы Токио Олимпиадасында]] қола жүлдені иеленді. 2018 жылы Бішкекте өткен Азия чемпионатының жеңімпазы. == Марапаттары == * [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] (2021 жылғы 13 тамыз)<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-memlekettik-nagradalarymen-nagradtau-turaly-13794 Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградаларымен наградтау туралы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} [[Санат:Алфавит бойынша балуандар]] [[Санат:Қазақстан балуандары]] [[Санат:Ресей балуандары]] [[Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері]] cq9mrjdg76hnrdwe53pebu8hb2urqjo 4 675070 3617354 3616875 2026-06-14T07:00:47Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3617354 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСҚ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88022||2859||391||23673||189||54||4350||1453 |- |2||4||{{u|Kasymov}}||96021||76386||11029||224||3378||234||110||5814||741 |- |3||2||{{u|Салиха}}||86528||80926||1349||2243||909||49||0||957||136 |- |4||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84036||68775||1239||147||11309||15||0||1696||24 |- |5||3||{{u|Мағыпар}}||83696||78644||808||635||37||388||0||2883||46 |- |6||8||{{u|Arystanbek}}||55541||30549||3588||368||5769||944||2238||4778||5187 |- |7||6||{{u|Casserium}}||48532||39825||1757||102||628||17||9||4473||39 |- |8||7||{{u|Sibom}}||41112||38492||884||90||357||62||0||786||381 |- |9||10||{{u|Ulan}}||30436||23965||391||78||4579||14||0||199||209 |- |10||9||{{u|1nter pares}}||27956||26011||202||7||596||70||0||1382||140 |- |11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8817||3471||135||398||8||2176||838||844 |- |12||12||{{u|GanS NIS}}||24505||18591||437||61||1022||42||3||3184||980 |- |13||11||{{u|Орел Карл}}||22041||20773||753||39||128||4||0||121||11 |- |14||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13875||4118||203||768||812||373||1111||1007 |- |15||18||{{u|Nurken}}||19172||9869||1319||41||6914||115||2||426||51 |- |16||13||{{u|Sagzhan}}||18740||17505||396||43||181||10||0||309||86 |- |17||17||{{u|Kaiyr}}||17119||12152||223||7||133||162||8||2485||355 |- |18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16072||14053||411||16||1017||73||1||539||302 |- |19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4599||4648||149||152||586||364||1907||630 |- |20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13755||12980||207||1||183||2||0||224||42 |- |21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183 |- |22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14 |- |23||26||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11240||6800||507||0||102||512||0||615||55 |- |24||22||{{u|Nurkhan}}||10078||7917||1218||40||4||0||4||333||36 |- |25||28||{{u|Тұран}}||8361||6513||414||53||255||120||0||296||32 |- |26||32||{{u|AlibekKS}}||8336||5762||73||3||1033||42||2||898||170 |- |27||21||{{u|Kas77777}}||8223||8129||0||9||0||1||0||35||1 |- |28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8154||5726||27||5||1867||204||0||172||52 |- |29||48||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348 |- |30||35||{{u|Nurtenge}}||7944||5417||976||137||628||59||24||532||198 |- |31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1 |- |32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6912||0||0||0||0||0||2||0 |- |33||30||{{u|Ashina}}||7480||5978||189||71||63||88||3||385||325 |- |34||36||{{u|TalgatSnow}}||7420||5281||468||132||761||0||64||97||72 |- |35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1 |- |36||29||{{u|SSE}}||6974||6254||254||108||0||1||0||126||23 |- |37||45||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||19||361||9||94||369||444 |- |38||46||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311 |- |39||44||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24 |- |40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24 |- |41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7 |- |42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5044||20||26||9||26||0||362||59 |- |43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10 |- |44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10 |- |45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308 |- |46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18 |- |47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4358||0||68||0||82||0||62||40 |- |48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2770||2||0||215||0||0||1535||26 |- |49||59||{{u|Madi Dos}}||4390||3028||196||63||40||49||0||624||106 |- |50||47||{{u|Coffee86}}||4354||3822||4||0||11||7||0||407||5 |- |51||51||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3392||51||0||0||27||0||223||21 |- |52||49||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0 |- |53||61||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0 |- |54||57||{{u|Esetok}}||3578||3078||395||2||161||205||8||285||138 |- |55||50||{{u|Makenzis}}||3553||3496||5||0||0||0||0||46||5 |- |56||52||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0 |- |57||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2 |- |58||60||{{u|Нурасылл}}||3396||2998||193||0||18||0||0||50||8 |- |59||62||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62 |- |60||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0 |- |61||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0 |- |62||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1 |- |63||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3225||0||16||0||0||0||5||3 |- |64||68||{{u|ShadZ01}}||3158||2505||348||101||105||0||0||4||0 |- |65||58||{{u|Qanattan}}||3117||3043||0||0||0||0||0||2||0 |- |66||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2835||0||0||0||0||0||0||0 |- |67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1 |- |68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144 |- |69||69||{{u|Dauren}}||2871||2464||0||14||0||0||0||68||6 |- |70||86||{{u|MuratbekErkebulan}}||2859||1851||308||0||91||55||0||423||4 |- |71||72||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0 |- |72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |- |73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11 |- |74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2 |- |75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30 |- |76||70||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4 |- |77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5 |- |78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0 |- |79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4 |- |80||76||{{u|G55}}||2468||2299||0||50||0||0||0||0||2 |- |81||89||{{u|Balaburgem}}||2447||1731||11||29||31||59||0||182||48 |- |82||71||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2 |- |83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2 |- |84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2393||1985||126||0||13||1||0||177||41 |- |85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35 |- |86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75 |- |87||98||{{u|Drift}}||2233||1502||22||2||710||1||0||4||2 |- |88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2 |- |89||85||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22 |- |90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4 |- |92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48 |- |93||90||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5 |- |94||83||{{u|Unknown Alash}}||2009||1948||1||0||0||0||0||0||0 |- |95||91||{{u|RaiymbekZh}}||1969||1673||8||0||17||0||0||75||72 |- |96||87||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0 |- |97||93||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1 |- |98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||257||0||0||0||1||2 |- |99||131||{{u|Esen48}}||1808||895||0||33||0||0||0||744||1 |- |100||88||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0 |- |101||96||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29 |- |102||92||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24 |- |103||97||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0 |- |104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1 |- |105||94||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0 |- |106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1604||1340||1||0||104||1||0||5||0 |- |107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0 |- |108||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1534||1346||0||0||7||0||0||120||8 |- |109||95||{{u|Gliwi}}||1525||1519||3||0||0||0||0||0||0 |- |110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26 |- |111||118||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22 |- |112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||886||0||91||0||0||0||39||0 |- |113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0 |- |114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0 |- |115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0 |- |116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1 |- |117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1405||44||0||40||4||0||1||0 |- |118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||114||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1 |- |120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0 |- |121||143||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14 |- |122||113||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1200||0||1||0||0||0||11||2 |- |123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0 |- |124||126||{{u|IL68}}||1218||950||62||0||31||0||0||134||1 |- |125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1 |- |126||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0 |- |127||119||{{u|Ziv}}||1155||1082||60||0||0||2||0||9||2 |- |128||125||{{u|Aimanber}}||1150||1002||0||61||0||0||0||0||0 |- |129||121||{{u|Bailarbekov}}||1136||1049||0||0||0||0||0||3||1 |- |130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10 |- |131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2 |- |132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3 |- |133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0 |- |134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2 |- |135||195||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4 |- |136||161||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2 |- |137||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0 |- |138||122||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0 |- |139||144||{{u|Wikuiser}}||1048||752||142||0||62||0||43||18||4 |- |140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0 |- |141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||891||17||1||8||23||0||109||11 |- |142||142||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3 |- |143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504 |- |145||166||{{u|Aselhan}}||948||627||12||0||9||23||0||82||11 |- |146||139||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3 |- |147||141||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1 |- |148||147||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5 |- |149||160||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5 |- |150||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0 |- |151||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0 |- |152||140||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0 |- |153||190||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1 |- |154||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10 |- |155||149||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2 |- |157||176||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17 |- |158||151||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1 |- |159||150||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||146||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0 |- |161||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0 |- |162||153||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6 |- |163||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0 |- |164||159||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0 |- |165||148||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0 |- |166||164||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1 |- |167||152||{{u|Mariko}}||734||689||0||0||0||0||0||0||0 |- |168||155||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3 |- |169||145||{{u|Mheidegger}}||723||748||7||2||0||0||0||6||3 |- |170||162||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0 |- |171||174||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2 |- |172||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1 |- |173||157||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2 |- |174||154||{{u|Εὐθυμένης}}||697||679||13||0||0||0||0||5||0 |- |175||163||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24 |- |177||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36 |- |178||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0 |- |179||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2 |- |180||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||674||665||0||1||0||0||0||6||1 |- |181||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0 |- |182||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0 |- |183||165||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||668||629||15||0||0||0||0||2||0 |- |184||158||{{u|Epoxa-HH}}||666||654||0||0||5||0||0||10||1 |- |185||220||{{u|Syrlybek}}||658||390||5||53||4||9||0||68||17 |- |186||193||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0 |- |187||191||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||173||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21 |- |189||175||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0 |- |190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||177||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11 |- |192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2 |- |193||215||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13 |- |194||227||{{u|Zhandos02}}||620||265||3||4||11||0||0||247||0 |- |195||196||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12 |- |196||180||{{u|Bauyr03}}||615||555||0||0||0||0||0||37||0 |- |197||187||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1 |- |198||172||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0 |- |199||178||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3 |- |200||183||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3 |- |202||181||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0 |- |204||185||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0 |- |205||228||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6 |- |206||189||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0 |- |207||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0 |- |208||194||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0 |- |210||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1 |- |211||179||{{u|Tuttiorchestra687}}||561||559||0||0||0||0||0||4||2 |- |212||182||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0 |- |213||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2 |- |214||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0 |- |215||188||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0 |- |216||192||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0 |- |218||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0 |- |219||209||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0 |- |220||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0 |- |221||184||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||218||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||391||0||0||0||3||0||44||1 |- |223||219||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1 |- |224||186||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0 |- |225||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0 |- |226||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||428||0||0||44||0||0||0||0 |- |227||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12 |- |228||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||226||{{u|Murat Karibay}}||518||270||183||0||0||0||27||7||8 |- |230||216||{{u|Chingiz Nazbiev}}||514||420||29||0||54||12||0||0||0 |- |231||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0 |- |232||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0 |- |233||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] gw5847ppvu92mwowv9omqtgdwb75qm0 4 675089 3617478 3616941 2026-06-14T11:00:40Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3617478 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСБ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|BolatbekBot}}||515628||380105||110090||1||5897||3||1||19437||23 |- |2||2||{{u|EmausBot}}||145870||131246||957||0||13593||6||0||46||22 |- |3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132219||127420||671||15||62||17||10||2859||1140 |-style="background-color:#ccf" |4||4||{{u|Legobot}}||119564||112798||457||0||6067||15||0||85||142 |- |5||120||{{u|New user message}}||113479||1||0||0||0||0||0||113478||0 |-style="background-color:#ccf" |6||5||{{u|MerlIwBot}}||105852||88196||6297||0||10800||24||0||36||497 |- |7||6||{{u|InternetArchiveBot}}||87641||87641||0||0||0||0||0||0||0 |- |8||7||{{u|GaiJinBot}}||79320||79305||7||0||0||0||0||3||5 |- |9||8||{{u|BekusBot}}||50459||50166||232||3||53||0||0||4||1 |- |10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0 |- |11||10||{{u|Xqbot}}||26597||22822||42||0||3648||2||0||61||22 |- |12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3 |- |13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0 |-style="background-color:#ccf" |14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0 |- |15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14560||13580||430||1||0||83||0||387||41 |- |16||14||{{u|Kasymbot}}||13735||13238||240||4||8||22||0||169||42 |- |17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0 |- |18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134 |- |19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1 |- |20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2 |- |21||16||{{u|Kia content bot}}||9119||9119||0||0||0||0||0||0||0 |- |22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126 |- |23||24||{{u|Nurtenge}}||7971||5417||976||137||628||40||24||532||198 |-style="background-color:#ccf" |24||22||{{u|Addbot}}||7608||6153||1043||1||295||18||0||5||90 |-style="background-color:#ccf" |25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0 |- |26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0 |- |27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6 |- |28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4 |- |29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2 |-style="background-color:#ccf" |31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0 |- |32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0 |- |33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0 |-style="background-color:#ccf" |34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |35||31||{{u|Dexbot}}||3738||3677||0||0||51||0||0||10||0 |-style="background-color:#ccf" |36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0 |- |37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0 |- |38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0 |- |39||35||{{u|NurbekBot}}||3254||3251||0||0||0||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6 |- |41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0 |- |42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0 |- |46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2 |- |47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2 |- |48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0 |-style="background-color:#ccf" |49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0 |-style="background-color:#ccf" |53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0 |- |54||50||{{u|Aitan bot}}||1553||1534||0||0||0||0||0||19||0 |-style="background-color:#ccf" |55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1 |- |56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1 |-style="background-color:#ccf" |57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3 |- |58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0 |- |59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1 |- |60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945 |- |61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0 |- |62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1 |-style="background-color:#ccf" |63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3 |- |64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0 |-style="background-color:#ccf" |65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11 |- |66||58||{{u|TuranBot}}||1121||1047||28||2||4||6||0||28||6 |- |67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1 |- |68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1 |- |69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1 |-style="background-color:#ccf" |70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0 |-style="background-color:#ccf" |71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0 |- |73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0 |- |75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0 |- |76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0 |-style="background-color:#ccf" |77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0 |-style="background-color:#ccf" |78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0 |- |79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13 |-style="background-color:#ccf" |80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0 |- |83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0 |- |84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0 |- |85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2 |- |86||83||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9 |-style="background-color:#ccf" |87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0 |- |88||80||{{u|Kasymovbot}}||302||287||7||0||0||1||0||3||4 |-style="background-color:#ccf" |89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0 |- |90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14 |-style="background-color:#ccf" |91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0 |- |92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |93||86||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |94||87||{{u|KiranBOT}}||165||163||0||0||0||0||0||2||0 |- |95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152 |- |96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2 |-style="background-color:#ccf" |98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0 |- |101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2 |- |102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0 |-style="background-color:#ccf" |103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3 |-style="background-color:#ccf" |104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2 |-style="background-color:#ccf" |105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0 |- |106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1 |- |107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0 |- |108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0 |- |110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1 |-style="background-color:#ccf" |111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0 |- |112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ccf" |121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0 |- |125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0 |- |127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0 |- |128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0 |-style="background-color:#ccf" |130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0 |- |131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |- |135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]] djbi1qre6xnzd65nn3pmp4wa739r1qd 4 675116 3617020 3616472 2026-06-13T13:07:15Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3617020 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ББҚ}}<center>{{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия) |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BolatbekBot}}||107916||25625||5||36754||4335||0||11||0||0 |- |1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kia content bot}}||7809||949||164||0||0||0||0||0||0 |- |2||{{u|Салиха}}||7373||84||695||187||814||2150||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|NurbekBot}}||3134||114||2||0||0||0||0||0||0 |- |3||{{u|Мағыпар}}||2586||42||0||58||33||593||1||0||0 |- |4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2279||102||13||200||86||0||57||0||4 |- |5||{{u|SSE}}||2187||97||3||165||0||106||0||0||0 |- |6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0 |- |7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0 |- |8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10 |- |9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0 |- |10||{{u|Yerzhankyzy}}||1393||35||2||0||0||0||0||0||0 |- |11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0 |- |12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Aitan bot}}||1343||156||5||0||0||0||0||0||0 |- |13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |14||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78 |- |15||{{u|Орел Карл}}||1308||310||1||304||86||24||0||0||0 |- |16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0 |- |17||{{u|Gulzat246}}||1275||97||5||0||0||16||0||0||0 |- |18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0 |- |19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0 |- |20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0 |- |21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52 |- |22||{{u|Ulan}}||1073||629||59||108||3227||77||0||0||17 |- |23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0 |- |24||{{u|AlefZet}}||994||460||57||1269||261||100||1||49||25 |- |25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0 |- |26||{{u|Nurkhan}}||968||101||14||343||4||26||0||1||0 |- |27||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0 |- |28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0 |- |29||{{u|G55}}||918||42||0||0||0||50||0||0||0 |- |30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0 |- |31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0 |- |32||{{u|Kaiyr}}||869||308||43||21||71||7||25||3||3 |- |33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0 |- |34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0 |- |35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0 |- |36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3 |- |37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0 |- |38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0 |- |39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0 |- |40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0 |- |41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0 |- |42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0 |- |43||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0 |- |44||{{u|1nter pares}}||546||306||0||8||437||3||0||0||4 |- |45||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1631||168||18||7588||188||0||1||11 |- |46||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0 |- |47||{{u|Casserium}}||530||185||72||75||331||48||0||7||0 |- |48||{{u|Dauren}}||529||35||1||0||0||14||0||0||0 |- |49||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0 |- |50||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0 |- |51||{{u|GulzhanOmarova}}||509||10||8||0||0||1||0||0||0 |- |52||{{u|Nurken}}||502||479||3||634||4706||32||15||1||4 |- |53||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0 |- |54||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0 |- |55||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||251||0||0||0 |- |56||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0 |- |57||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |58||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0 |- |59||{{u|Sagzhan}}||446||84||1||18||134||30||0||0||0 |- |60||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0 |- |61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0 |- |62||{{u|TheNomadEditor}}||423||37||0||0||1599||3||0||0||0 |- |63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0 |- |64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||34||3||0||0||90||0||0||0 |- |65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0 |- |66||{{u|Ashina}}||386||181||3||56||22||38||31||0||21 |- |67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0 |- |68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0 |- |69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0 |- |70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0 |- |73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0 |- |74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0 |- |75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0 |- |76||{{u|TalgatSnow}}||340||157||4||107||375||70||0||15||0 |- |77||{{u|Erboldilyara}}||338||150||1||0||179||0||0||0||0 |- |78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0 |- |79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0 |- |80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0 |- |81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0 |- |83||{{u|Alphy Haydar}}||302||199||4||7||17||1||0||0||0 |- |84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0 |- |85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0 |- |87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |88||{{u|Esetok}}||271||500||32||72||128||2||33||2||4 |- |89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0 |- |90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0 |- |92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0 |- |93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0 |- |94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0 |- |95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0 |- |96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0 |- |97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||319||4||873||101||121||176||24||49 |- |98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0 |- |100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0 |- |103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0 |- |104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0 |- |105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||211||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |109||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |110||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0 |- |111||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0 |- |112||{{u|Aimanber}}||203||6||0||0||0||57||0||0||0 |- |113||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0 |- |114||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |115||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |116||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |117||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0 |- |118||{{u|Coffee86}}||193||65||2||0||5||0||0||0||0 |- |119||{{u|ShadZ01}}||193||23||0||34||81||56||0||0||0 |- |120||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0 |- |121||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49 |- |122||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0 |- |123||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0 |- |124||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |125||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21 |- |128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0 |- |129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0 |- |132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0 |- |134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0 |- |135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |136||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||158||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |137||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0 |- |139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6 |- |140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0 |- |141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0 |- |142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||{{u|Arystanbek}}||147||243||7||555||261||206||110||363||308 |- |145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0 |- |148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0 |- |150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||20||0||0||0 |- |152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||141||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0 |- |157||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0 |- |158||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0 |- |159||{{u|Lord kainon}}||137||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0 |- |166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |168||{{u|Shynassylov}}||129||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0 |- |172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0 |- |173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||191||59||1||5||2 |- |178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0 |- |179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0 |- |182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0 |- |183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0 |- |187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0 |- |193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0 |- |195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1 |- |196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8 |- |200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0 |- |205||{{u|IL68}}||102||11||0||48||29||0||0||0||0 |- |206||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2 |- |207||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||{{u|Aizhok}}||100||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0 |- |215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0 |- |216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0 |- |218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0 |- |225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0 |- |228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0 |- |230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0 |- |233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0 |- |234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0 |- |236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0 |- |238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0 |- |241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |243||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |244||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |245||{{u|Аягөз Загиева}}||87||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7 |- |247||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |248||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |249||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0 |- |250||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |251||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |252||{{u|Zamantay}}||84||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |254||{{u|Aliba}}||83||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |255||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |256||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||83||5||0||0||0||2||0||0||0 |- |257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0 |- |258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0 |- |259||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0 |- |260||{{u|Madi Dos}}||82||23||0||53||25||40||6||0||3 |- |261||{{u|MuratbekErkebulan}}||82||21||0||63||83||0||11||0||0 |- |262||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |263||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |264||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |265||{{u|Ainur}}||81||5||2||0||0||13||0||0||0 |- |266||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |267||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |268||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||81||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |269||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2 |- |270||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0 |- |271||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |272||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |273||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |274||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |277||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0 |- |278||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |279||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |280||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0 |- |281||{{u|Amiyeva}}||75||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |282||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |283||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |284||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2972||521||92||0||38||4 |- |285||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |286||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |287||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |288||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3 |- |289||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |290||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |291||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |292||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |293||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |294||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |295||{{u|RaiymbekZh}}||70||40||5||1||8||0||0||0||1 |- |296||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |297||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |298||{{u|А.С.Кизиров}}||68||28||0||0||1||1||9||0||0 |- |299||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0 |- |300||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0 |- |301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |306||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |307||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2 |- |308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0 |- |310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3 |- |317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0 |- |322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2 |- |324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0 |- |331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0 |- |333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0 |- |335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0 |- |341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0 |- |342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0 |- |346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72 |- |352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||35||0||0||0||0||0||0||0 |- |354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0 |- |358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1 |- |360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0 |- |370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |371||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |372||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |373||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0 |- |374||{{u|Balaburgem}}||44||7||0||3||14||26||0||0||1 |- |375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |384||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |385||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |386||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |387||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |388||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |389||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |390||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |391||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0 |- |392||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |393||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0 |- |394||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |395||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |396||{{u|Syrlybek}}||39||2||0||1||1||29||1||0||2 |- |397||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |398||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |399||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0 |- |400||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |401||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |402||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |403||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |404||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |405||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |406||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |407||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0 |- |408||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0 |- |409||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0 |- |410||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |411||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |412||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |413||{{u|Mheidegger}}||36||18||0||1||0||2||0||0||0 |- |414||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |415||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |416||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |417||{{u|Yessentaikyzy}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |418||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |419||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |420||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |421||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |422||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |423||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |424||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |425||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0 |- |426||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |427||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||34||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |428||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0 |- |429||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |430||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0 |- |431||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |432||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |433||{{u|Andir}}||32||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |436||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0 |- |437||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |438||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |439||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |440||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0 |- |441||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |442||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |443||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |444||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |445||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |446||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |447||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0 |- |448||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0 |- |449||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |450||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |451||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |452||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |453||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |454||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0 |- |455||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |456||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |457||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |458||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |459||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |460||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |461||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |462||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |463||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |464||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0 |- |465||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |466||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0 |- |467||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |468||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0 |- |469||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |470||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |471||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |472||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |473||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |474||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0 |- |475||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |476||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |477||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |478||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |479||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0 |- |480||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |481||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |482||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1 |- |483||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |484||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |485||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0 |- |486||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |487||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |488||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0 |- |489||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |490||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |491||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0 |- |492||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1 |- |493||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |494||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |495||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |496||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |497||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |498||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0 |- |499||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |500||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0 |- |501||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |502||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0 |- |503||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0 |- |504||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |505||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0 |- |506||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0 |- |507||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |508||{{u|Unknown Alash}}||22||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |509||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |510||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |511||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |512||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |513||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |514||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |515||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |516||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |517||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |518||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |519||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |520||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0 |- |521||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |522||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |523||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |524||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |525||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |526||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |527||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0 |- |528||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0 |- |529||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0 |- |530||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||19||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |531||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |532||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |533||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |534||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |535||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |536||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |537||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |538||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |539||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |540||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0 |- |541||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |542||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |543||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0 |- |544||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0 |- |545||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0 |- |546||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |547||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |548||{{u|Бекемгүл}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |549||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |550||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |551||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |552||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0 |- |553||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |554||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |555||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |556||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0 |- |557||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |558||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |559||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |560||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |561||{{u|Жанна Ж}}||17||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |562||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0 |- |563||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |564||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |565||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |566||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |567||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |568||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |569||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |570||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0 |- |571||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |572||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |573||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |574||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |575||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |576||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |577||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0 |- |578||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |579||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0 |- |580||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |581||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |582||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0 |- |583||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |584||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0 |- |585||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |586||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1 |- |587||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0 |- |588||{{u|Tuttiorchestra687}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |589||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |590||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |591||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |592||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |593||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |594||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |595||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0 |- |596||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |597||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |598||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |599||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |600||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |601||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0 |- |602||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |603||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0 |- |604||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |605||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |606||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |607||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0 |- |608||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |609||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |610||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |611||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |612||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |613||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |614||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |615||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |616||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |617||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |618||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |619||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |620||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |621||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |622||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |623||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0 |- |624||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |625||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |626||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |627||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0 |- |628||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |629||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |630||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |631||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |632||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |633||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |634||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |635||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |636||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |637||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |638||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |639||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |640||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0 |- |641||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |642||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||31||0||0||0||0 |- |643||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1 |- |644||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |645||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |646||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |647||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |648||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0 |- |649||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |650||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |651||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |652||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |653||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |654||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |655||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |656||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |657||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |658||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |659||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0 |- |660||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |661||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |662||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |663||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |664||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0 |- |665||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |666||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |667||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |668||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |669||{{u|Канат Алимбаев}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |670||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |671||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0 |- |672||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |673||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |674||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |675||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |676||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0 |- |677||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |678||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |679||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |680||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |681||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |682||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |683||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0 |- |684||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0 |- |685||{{u|Gaukhar1980}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |686||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |687||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |688||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |689||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |690||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |691||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |692||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |693||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |694||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |695||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |696||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |697||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |698||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |699||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |700||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |701||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |702||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |703||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |704||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |705||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |706||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0 |- |707||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |708||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |709||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |710||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |711||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |712||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |713||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |714||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1 |- |715||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |716||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |717||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |718||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |719||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0 |- |720||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |721||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |722||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |723||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |724||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |725||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||8||0||1||1||0||0||0||0||0 |- |726||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |727||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |728||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |729||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |730||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |731||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |732||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |733||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |734||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |735||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |736||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |737||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |738||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |739||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |740||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |741||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |742||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0 |- |743||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |744||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |745||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |746||{{u|92.47.205.125}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |747||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |748||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0 |- |749||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |750||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |751||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |752||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |753||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0 |- |754||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |755||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |756||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |757||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |758||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |759||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |760||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |761||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |762||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |763||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |764||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |765||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |766||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |767||{{u|Jimmy&Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0 |- |768||{{u|KAigerim}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |769||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |770||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0 |- |771||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |772||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |773||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |774||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |775||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |776||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |777||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |778||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |779||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |780||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |781||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |782||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0 |- |783||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |784||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |785||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |786||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |787||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |788||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |789||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |790||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |791||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |792||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |793||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |794||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |795||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |796||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |797||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0 |- |798||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |799||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |800||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |801||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |802||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |803||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |804||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |805||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |806||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |807||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |808||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |809||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |810||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |811||{{u|Aglamkhanm29}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |812||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |813||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |814||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |815||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |816||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |817||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |818||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |819||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |820||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |821||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |822||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0 |- |823||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0 |- |824||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |825||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |826||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0 |- |827||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0 |- |828||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |829||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |830||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0 |- |831||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0 |- |832||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0 |- |833||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |834||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |835||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |836||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |837||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |838||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |839||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |840||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1 |- |841||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |842||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |843||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |844||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |845||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |846||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |847||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |848||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |849||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0 |- |850||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |851||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |852||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |853||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0 |- |854||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |855||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |856||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |857||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |858||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |859||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |860||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |861||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |862||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |863||{{u|Гулжайна Усен}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |864||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |865||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |866||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |867||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |868||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |869||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |870||{{u|Назгүл Қуантқан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |871||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |872||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |873||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |874||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |875||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |876||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |877||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |878||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |879||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |880||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |881||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |882||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |883||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |884||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |885||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |886||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0 |- |887||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |888||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |889||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |890||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |891||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |892||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |893||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |894||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |895||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0 |- |896||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |897||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |898||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |899||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0 |- |900||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |901||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |902||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |903||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |904||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |905||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |906||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |907||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0 |- |908||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |909||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |910||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |911||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |912||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |913||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |914||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |915||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |916||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |917||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |918||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |919||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |920||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |921||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0 |- |922||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |923||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |924||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |925||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0 |- |926||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |927||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |928||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |929||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |930||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |931||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0 |- |932||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |933||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |934||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |935||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |936||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |937||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |938||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |939||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |940||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |941||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |942||{{u|Амина Жанаковна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |943||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |944||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |945||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |946||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0 |- |947||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |948||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |949||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |950||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |951||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |952||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |953||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |954||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0 |- |955||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |956||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |957||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |958||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |959||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |960||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |961||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |962||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |963||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |964||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |965||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |966||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |967||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |968||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |969||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |970||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |971||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |972||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |973||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |974||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |975||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |976||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |977||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |978||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |979||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |980||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |981||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |982||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |983||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |984||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0 |- |985||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0 |- |986||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |987||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |988||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |989||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |990||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |991||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |992||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |993||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |994||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |995||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |996||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |997||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |998||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |999||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1000||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1001||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1002||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1003||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1004||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1005||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1006||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1007||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1008||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0 |- |1009||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1010||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1011||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1012||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1013||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1014||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1015||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1016||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0 |- |1017||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1018||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1019||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1020||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1021||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |1022||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1023||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0 |- |1024||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1025||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1026||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1027||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1028||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1029||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1030||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1031||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1032||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1033||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0 |- |1034||{{u|Semsk-Karaga}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1035||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1036||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1037||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1038||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1039||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1040||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1041||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1042||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |1043||{{u|Wikuiser}}||4||11||2||47||29||0||0||23||0 |- |1044||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1045||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |1046||{{u|Zhibek2003}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1047||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1048||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1049||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1050||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1051||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1052||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1053||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1054||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0 |- |1055||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1056||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1057||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1058||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1059||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0 |- |1060||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1061||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1062||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1063||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1064||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1065||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1066||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1067||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1068||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1069||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1070||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1071||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1072||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1073||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1074||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1075||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1076||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1077||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1078||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1079||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1080||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1081||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1082||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1083||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |1084||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0 |- |1085||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1086||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1087||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1088||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1089||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1090||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1091||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1092||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1093||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0 |- |1094||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1095||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1096||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |1097||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0 |- |1098||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1099||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1100||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1101||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1102||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1103||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1104||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1105||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1106||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1107||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1108||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1109||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1110||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1111||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1112||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1113||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1114||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1115||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1116||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1117||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1118||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1119||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1120||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0 |- |1121||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1122||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0 |- |1123||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0 |- |1124||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1125||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1126||{{u|Ahan Zere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1127||{{u|Aidyn93}}||3||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1128||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1129||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1130||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1131||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1132||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1133||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1134||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1135||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1136||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1137||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1138||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1139||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1140||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1141||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |1142||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1143||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1144||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1145||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1146||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1147||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1148||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1149||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1150||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1151||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1152||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1153||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1154||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1155||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1156||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1157||{{u|Ayazhan10}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1158||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1159||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1160||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1161||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1162||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1163||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1164||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1165||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1166||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1167||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1168||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1169||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1170||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1171||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1172||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1173||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1174||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0 |- |1175||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1176||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0 |- |1177||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1178||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1179||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1180||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1181||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1182||{{u|Ibrayevan}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1183||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1184||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |1185||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1186||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1187||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1188||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1189||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1190||{{u|Kvazimodo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1191||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0 |- |1192||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1193||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1194||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0 |- |1195||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0 |- |1196||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0 |- |1197||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1198||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1199||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1200||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1201||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1202||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |1203||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1204||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1205||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1206||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1207||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0 |- |1208||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1209||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1210||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1211||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1212||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1213||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1214||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1215||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1216||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1217||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1218||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1219||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1220||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1221||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1222||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1223||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1224||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1225||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0 |- |1226||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1227||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1228||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0 |- |1229||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1230||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1231||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1232||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1233||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1234||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1235||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1236||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1237||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1238||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1239||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1240||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1241||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1242||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1243||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1244||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1245||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1246||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1247||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1248||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1249||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1250||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1251||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1252||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0 |- |1253||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1254||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1255||{{u|Даулет1278}}||3||1||0||0||0||0||4||0||0 |- |1256||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1257||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1258||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1259||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1260||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1261||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1262||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1263||{{u|Зиедбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1264||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1265||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1266||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1267||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1268||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1269||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1270||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1271||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |1272||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1273||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1274||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1275||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1276||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1277||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1278||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1279||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1280||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1281||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1282||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1283||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1284||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1285||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1286||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1287||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1288||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1289||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1290||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1291||{{u|Құралай Мұратқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1292||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1293||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1294||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1295||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1296||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1297||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1298||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1299||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1300||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1301||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1302||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1303||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |1304||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1305||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1306||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1307||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0 |- |1308||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1309||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1310||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1311||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1312||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1313||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1314||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1315||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1316||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1317||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1318||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1319||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1320||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1321||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1322||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1323||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1324||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1325||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1326||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1327||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1328||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1329||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1330||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1331||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1332||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1333||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1334||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1335||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1336||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1337||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1338||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1339||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1340||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1341||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1342||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1343||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1344||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1345||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1346||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1347||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1348||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1349||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1350||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1351||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1352||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1353||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1354||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1355||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1356||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1357||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1358||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1359||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1360||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1361||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1362||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1363||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1364||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1365||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1366||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1367||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1368||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1369||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1370||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1371||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1372||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1373||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1374||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1375||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0 |- |1376||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1377||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1378||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1379||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0 |- |1380||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1381||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1382||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1383||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1384||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1385||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1386||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1387||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1388||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1389||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1390||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1391||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1392||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1393||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1394||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1395||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1396||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1397||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |1398||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1399||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1400||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1401||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1402||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |1403||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1404||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1405||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1406||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1407||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1408||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1409||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1410||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1411||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1412||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1413||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1414||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1415||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1416||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1417||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1418||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1419||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1420||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1421||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1422||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1423||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1424||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1425||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |1426||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1427||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1428||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1429||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1430||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1431||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1432||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1433||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1434||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1435||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1436||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1437||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1438||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |1439||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1440||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1441||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1442||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1443||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1444||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1445||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1446||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1447||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1448||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1449||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1450||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1451||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1452||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1453||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1454||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1455||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0 |- |1456||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1457||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1458||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1459||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1460||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1461||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1462||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1463||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1464||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1465||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1466||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1467||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1468||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1469||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1470||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1471||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1472||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1473||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1474||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1475||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1476||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1477||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1478||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1479||{{u|Janugyl}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1480||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1481||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1482||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1483||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1484||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1485||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1486||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1487||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1488||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1489||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1490||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1491||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1492||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1493||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1494||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1495||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1496||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1497||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1498||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1499||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1500||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1501||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1502||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1503||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1504||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1505||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1506||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1507||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1508||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1509||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1510||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1511||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1512||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1513||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1514||{{u|NaziraBimakova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1515||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1516||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1517||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1518||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1519||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1520||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1521||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1522||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1523||{{u|Omarova. ayagul}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1524||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1525||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1526||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1527||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1528||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |1529||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1530||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1531||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1532||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0 |- |1533||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1534||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1535||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1536||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1537||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1538||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1539||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1540||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1541||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1542||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1543||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1544||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1545||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1546||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1547||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1548||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1549||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1550||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1551||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0 |- |1552||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1553||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1554||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1555||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1556||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1557||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1558||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0 |- |1559||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1560||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1561||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1562||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1563||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0 |- |1564||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1565||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1566||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0 |- |1567||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1568||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1569||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1570||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1571||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1572||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1573||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1574||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1575||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1576||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1577||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1578||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1579||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1580||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1581||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1582||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1583||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1584||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1585||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1586||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1587||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1588||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1589||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1590||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1591||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1592||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1593||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1594||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1595||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1596||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1597||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1598||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1599||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1600||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1601||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1602||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1603||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1604||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1605||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1606||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1607||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1608||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1609||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1610||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1611||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1612||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1613||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1614||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1615||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1616||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1617||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1618||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1619||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1620||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1621||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1622||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1623||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1624||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1625||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1626||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1627||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1628||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1629||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1630||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1631||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1632||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1633||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1634||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1635||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1636||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0 |- |1637||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1638||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1639||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1640||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1641||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1642||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1643||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1644||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1645||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1646||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1647||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1648||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1649||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1650||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1651||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1652||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1653||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1654||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1655||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1656||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1657||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1658||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1659||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1660||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1661||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1662||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1663||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1664||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1665||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1666||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1667||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1668||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1669||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1670||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1671||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1672||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1673||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1674||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1675||{{u|Сағынғали Айбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1676||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1677||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1678||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1679||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1680||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1681||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1682||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1683||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1684||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1685||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1686||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1687||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1688||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1689||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1690||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1691||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1692||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1693||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1694||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1695||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1696||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1697||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0 |- |1698||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1699||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1700||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1701||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1702||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0 |- |1703||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1704||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1705||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1706||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1707||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1708||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1709||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1710||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1711||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1712||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1713||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1714||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||244||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] 9b1qdazg5b1oh11c8vosyutklisya4a 0 675989 3617142 3507915 2026-06-13T17:07:26Z Арай Дүйсекенова 182451 3617142 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Актогай, станция (1).jpg|нобай|300x300 нүкте|Станция Ақтоғай]] '''Ақтоғай теміржол станциясы''' — Қазақстан темір жолының Алматы бөлімшесіне қарасты ірі теміржол торабы. Станция Қазақстанның Жетісу облысы, Ақтоғай ауылында орналасқан. == Жалпы сипаттама == Ақтоғай станциясы Түрксіб магистралінің маңызды нүктелерінің бірі болып табылады. Мұнда бірнеше теміржол тармақтары түйіседі: * Түрксіб (Алматы – Семей бағыты); * Ақтоғай – Достық (Қытаймен шекараға шығатын халықаралық бағыт); * Мойынты – Ақтоғай (орталық Қазақстанды Жетісу өңірімен байланыстырады). Осы торап арқылы Қазақстанның шығысы мен орталығы, сондай-ақ Қытай бағытына жүк және жолаушылар тасымалы жүзеге асырылады. == Тарихы == * Станция 1930-жылдары Түрксіб құрылысы кезінде пайдалануға берілді. * Кейін Ақтоғай – Достық теміржол желісі ашылғаннан кейін халықаралық маңызы бар торапқа айналды. * Мойынты – Ақтоғай желісінің іске қосылуы станцияның стратегиялық рөлін одан әрі күшейтті. == Қызметі == Ақтоғай станциясы: * жолаушыларға қызмет көрсетеді (вокзал ғимараты бар); * жүк пойыздарын қабылдап, жөнелтеді; * халықаралық транзиттік тасымалдарды қамтамасыз етеді. == Маңызы == Ақтоғай станциясы Қазақстандағы ең ірі теміржол тораптарының бірі саналады. Ол елдің шығысы мен орталығын, сондай-ақ Қытай бағытын байланыстыратын стратегиялық көлік инфрақұрылымы болып табылады. == Оқиға == Станция Түрксібте орналасқан. [[1956 жыл]]ы кеңес-қытай екіге бөлінуі нәтижесінде [[1959 жыл]]ы Достық стансасына дейін (Жоңғар қақпасы арқылы) темір жол салынды, бірақ бұл уақытқа дейін екі ел арасындағы қарым-қатынас нашарлап, Қытайдың Ланьсин темір жолы 1959 жылға дейін созылмады. алдағы отыз жылдағы Қазақстан шекарасы. [[1985 жыл]]ы Ақтоғай – Саяқ темір жолы қосылып, Орталық Қазақстанмен теміржол қатынасы мүмкін болды. [[1990 жыл]]ы Алатау асуында Қытаймен қосылған соң [[Үрімші]] – [[Достық]] – Ақтоғай – [[Саяқ]] – [[Балқаш]] – [[Мойынты (кент)|Мойынты]] теміржол көпірі құрылды. [[2012 жыл]]ы Қорғастағы габаритті жүктерді ауыстырып тиеу торабы арқылы Қытайдағы Цзинхэ жол айрығына дейін Жетіген арaсында жаңа желі ашылды. == Маршрут == * [[Сурет:Logo Kazakh railway.jpg|80px|link=Қазақстан темір жолы]] [[Түрксіб]] * [[Сурет:Logo Kazakh railway.jpg|80px|link=Қазақстан темір жолы]] [[Ақтоғай-Достық темір жолы]] * [[Сурет:Logo Kazakh railway.jpg|80px|link=Қазақстан темір жолы]] [[Мойынты-Ақтоғай темір жолы]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Түрксіб}} {{Ақтоғай-Достық темір жолы}} {{Мойынты-Ақтоғай темір жолы}} [[Санат:Қазақстан темір жол бекеттері]] j6g4x6m59b6dbprrrtxroxnbhlguy62 3617207 3617142 2026-06-13T18:17:10Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3507915 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Актогай, станция (1).jpg|нобай|300x300 нүкте|Станция Ақтоғай]] '''Ақтоғай теміржол станциясы''' — Қазақстан темір жолының Алматы бөлімшесіне қарасты ірі теміржол торабы. Станция Қазақстанның Жетісу облысы, Ақтоғай ауылында орналасқан. == Жалпы сипаттама == Ақтоғай станциясы Түрксіб магистралінің маңызды нүктелерінің бірі болып табылады. Мұнда бірнеше теміржол тармақтары түйіседі: * Түрксіб (Алматы – Семей бағыты); * Ақтоғай – Достық (Қытаймен шекараға шығатын халықаралық бағыт); * Мойынты – Ақтоғай (орталық Қазақстанды Жетісу өңірімен байланыстырады). Осы торап арқылы Қазақстанның шығысы мен орталығы, сондай-ақ Қытай бағытына жүк және жолаушылар тасымалы жүзеге асырылады. == Тарихы == * Станция 1930-жылдары Түрксіб құрылысы кезінде пайдалануға берілді. * Кейін Ақтоғай – Достық теміржол желісі ашылғаннан кейін халықаралық маңызы бар торапқа айналды. * Мойынты – Ақтоғай желісінің іске қосылуы станцияның стратегиялық рөлін одан әрі күшейтті. == Қызметі == Ақтоғай станциясы: * жолаушыларға қызмет көрсетеді (вокзал ғимараты бар); * жүк пойыздарын қабылдап, жөнелтеді; * халықаралық транзиттік тасымалдарды қамтамасыз етеді. == Маңызы == Ақтоғай станциясы Қазақстандағы ең ірі теміржол тораптарының бірі саналады. Ол елдің шығысы мен орталығын, сондай-ақ Қытай бағытын байланыстыратын стратегиялық көлік инфрақұрылымы болып табылады. == Оқиға == Станция Түрксібте орналасқан. [[1956 жыл]]ы кеңес-қытай екіге бөлінуі нәтижесінде [[1959 жыл]]ы Достық стансасына дейін (Жоңғар қақпасы арқылы) темір жол салынды, бірақ бұл уақытқа дейін екі ел арасындағы қарым-қатынас нашарлап, Қытайдың Ланьсин темір жолы 1959 жылға дейін созылмады. алдағы отыз жылдағы Қазақстан шекарасы. [[1985 жыл]]ы Ақтоғай – Саяқ темір жолы қосылып, Орталық Қазақстанмен теміржол қатынасы мүмкін болды. [[1990 жыл]]ы Алатау асуында Қытаймен қосылған соң [[Үрімші]] – [[Достық]] – Ақтоғай – [[Саяқ]] – [[Балқаш]] – [[Мойынты (кент)|Мойынты]] теміржол көпірі құрылды. [[2012 жыл]]ы Қорғастағы габаритті жүктерді ауыстырып тиеу торабы арқылы Қытайдағы Цзинхэ жол айрығына дейін Жетіген арасында жаңа желі ашылды. == Маршрут == * [[Сурет:Logo Kazakh railway.jpg|80px|link=Қазақстан темір жолы]] [[Түрксіб]] * [[Сурет:Logo Kazakh railway.jpg|80px|link=Қазақстан темір жолы]] [[Ақтоғай-Достық темір жолы]] * [[Сурет:Logo Kazakh railway.jpg|80px|link=Қазақстан темір жолы]] [[Мойынты-Ақтоғай темір жолы]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Түрксіб}} {{Ақтоғай-Достық темір жолы}} {{Мойынты-Ақтоғай темір жолы}} [[Санат:Қазақстан темір жол бекеттері]] 12k3668xrhn8s6fhu4at57phaajrwy9 0 676127 3617486 3567114 2026-06-14T11:16:16Z Casserium 68287 3617486 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = спикер | Қазақша есімі = Ерлан Жақанұлы Қошанов | Суреті = Erlan Qoşanov (2023-06-19, B).jpg | Сурет ені = | Атауы = Қошанов, 2023 жыл | Титулы = 10-[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің төрағалары|Мәжіліс төрағасы]] | Ту = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 1 ақпан 2022 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Бірігіп басқарушы1 = {{Collapsible list|title=Орынбасарлары|[[Альберт Павлович Рау|Альберт Рау]] (2023–)<br>[[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]] (2023–)<br>[[Павел Олегович Казанцев|Павел Казанцев]] (2022–2023)<br>[[Балайым Туғанбайқызы Кесебаева|Балайым Кесебаева]] (2022–2023)}} | Ізашары = [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] | Ізбасары = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_2 = [[Аманат (партия)|Аманат партиясының]] 3-[[Аманат (партия)#Басшылығы|төрағасы]] | Ту_2 = Logo of the Amanat political party.svg | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 26 сәуір 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 14 маусым 2026 | Ізашары_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізбасары_2 = ''партия тарады'' | Бірігіп басқарушы1_2 = '''Атқарушы хатшысы''' <br>[[Асхат Раздықұлы Оралов|Асхат Оралов]]<br>[[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]]<br>[[Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек|Дәулет Кәрібек]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII]] және [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланымы]]ның депутаты | Ту_3 = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 1 ақпан 2022 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан президенті Әкімшілігі]]нің 18-[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі#Басшылары|басшысы]] | Ту_4 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 18 қыркүйек 2019 | Басқаруын аяқтады_4 = 1 ақпан 2022 | Ізашары_4 = [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] | Ізбасары_4 = [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] | Президент_4 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_5 = [[Қарағанды облысы]]ның 9-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Қарағанды облысы|әкімі]] | Ту_5 = Coat of Arms of Karagandy Province.svg | Ту2_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 14 наурыз 2017 | Басқаруын аяқтады_5 = 18 қыркүйек 2019 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_5 = [[Нұрмұхамбет Қанапияұлы Әбдібеков|Нұрмұхамбет Әбдібеков]] | Ізбасары_5 = [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] |Титулы_6=[[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Премьер-Министр Кеңсесінің басшысы]] |Ту_6=Flag_of_Kazakhstan.svg |Ту2_6=Emblem of Kazakhstan.svg |Басқара бастады_6=2 ақпан 2012 |Басқаруын аяқтады_6=14 наурыз 2017 |Премьер_6=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br/>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br/>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] |Президент_6=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_6=[[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов|Ғабидолла Әбдірахымов]]|Ізбасары_6=[[Нұрлан Шәдібекұлы Алдабергенов|Нұрлан Алдабергенов]] | Титулы_7 = [[Қазақстан Парламентінің Сенаты|Қазақстан Сенаты]] [[Қазақстан Парламенті Сенатының 1-сайланым депутаттары|I сайланымының депутаты]] | Ту_7 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_7 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_7 = 1995 | Басқаруын аяқтады_7 = 1999 | Туған күні = 14.08.1962 | Туған жері = {{Туғанжері|Ақсу-Аюлы|Ақсу-Аюлыда}}, [[Жезқазған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Гүлжан Абауова | Балалары = 2 | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] (2026 жылға дейін)<br>[[Әділет (партия)|Әділет]] (2026 жылдан бастап) | Білімі = {{Unbulleted list |[[Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті|Қарағанды политехникалық институты]] (1984) |КСРО Сыртқы сауда академиясы жанындағы Жоғары коммерция мектебі (1991) |[[Нархоз университеті|Қазақ мемлекеттік басқару академиясы]] (1999) }} | Мамандығы = {{hlist|инженер-механик|экономист}} | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Erlan Qoşanov | Марапаттары = {{Қатар |{{Барыс ордені}} }} {{Қатар |{{Парасат ордені}} |{{Құрмет ордені}} }} }} '''Ерлан Жақанұлы Қошанов''' ([[14 тамыз]] [[1962 жыл|1962]], [[Ақсу-Аюлы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, партия және қоғам қайраткері, экономист, 2022 жылғы 1 ақпаннан бергі [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің төрағалары|Мәжіліс төрағасы]]. 2022–2026 жылдары [[Аманат (партия)|Аманат]] партиясының соңғы төрағасы болды. == Өмірбаяны == Қошанов 1962 жылғы 14 тамызда [[Қарағанды облысы]]ндағы [[Ақсу-Аюлы]] жерінде туған. [[Арғын]] тайпасы [[Қаракесек (Арғын)|Қаракесек]] руы Қырғыз бөлімінен шыққан. 1984 жылы [[Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті|Қарағанды политехникалық институтын]] инженер-механик мамандығы бойынша бітірді. 1991 жылы КСРО Сыртқы сауда академиясы жанындағы Жоғары коммерция мектебін бітіріп, 1999 жылы Қазақ мемлекеттік басқару академиясында экономист мамандығын алды. Институтты бітірген соң [[Жезқазған кен-металлургия комбинаты|Жезқазған кен-металлургия комбинаты байыту фабрикасының]] слесары, шебері болып істеді. 1988—1990 жылдары Қазақстан ЛКЖО Жезқазған облыстық комитетінің жұмыскер және ауыл жастары бөлімінің нұсқаушысы, жастар проблемаларының әлеуметтік-экономикалық бөлімінің меңгерушісі. 1990—1995 жылдары Жезқазған облыстық сыртқы экономикалық байланыстар комитетінің жетекші маманы, бөлім бастығы, төрағасының орынбасары, төрағасы секілді қызметтер атқарды. 1995—1999 жылдары [[Қазақстан Парламентінің Сенаты|Парламент Сенатының]] депутаты болып сайланды. 1999—2003 жылдары Үкіметтің Парламенттегі өкілі, оған қоса 2001—2003 жылдары Премьер-Министр Кеңсесі Басшысының орынбасары болды. 2003—2006 жылдары Қазақстан Республикасының Көлік және коммуникация вице-министрі, 2006—2007 жылдары Көлік және коммуникация министрлігі Азаматтық авиация комитетінің төрағасы болды. 2007—2012 жылдары Премьер-Министр Кеңсесі Басшысының орынбасары — Үкіметтің Парламенттегі өкілі, 2012—2017 жылдары [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Премьер-Министр Кеңсесінің Басшысы]] болып қызмет атқарды. 2017 жылғы 14 наурызда президент Назарбаевтың Жарлығымен [[Қарағанды облысы]]ның әкімі қызметіне тағайындалды. 2019 жылғы 18 қыркүйек күні президент Тоқаевтың Жарлығымен [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Басшысы болып тағайындалды. 2012, 2016, 2021 жылдары «Нұр Отан» партиясының партиялық тізімі бойынша V, VI, VII шақырылымдағы ҚР Парламенті Мәжілісі депутаттығына кандидат болды. 2022 жылы 1 ақпанда өз еркімен отставкаға кеткен [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулиннің]] орнына ҚР Парламенті Мәжілісінің VII шақырылым депутаты болып тіркеліп, Мәжіліс төрағасы болып сайланды.<ref>[https://baq.kz/mazhilis-toragasy-saylandy_270523/ Мәжіліс төрағасы сайланды]</ref> 2023 жылғы 29 наурызда Мәжілістің VIII шақырылым Төрағасы болып қайта сайланды. 2022 жылы 15 ақпанда «Nur Otan» (қазіргі «Amanat») партиясының Мәжілістегі фракция жетекшісі болып сайланды.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2022-02-15/erlan-oshanov-nur-otan-partiyasy-frakciyasyny-zhetekshisi-bolyp-sajlandy/ Ерлан Қошанов Nur Otan партиясы фракциясының жетекшісі болып сайланды]</ref> 2023 жылы 29 наурызда фракцияға жетекшілік етуді партияның атқарушы хатшысы [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаевқа]] тапсырды.<ref>[https://egemen.kz/article/338795-madgilistegi-amanat-fraktsiyasynynh-dgetekshisi-saylandy Мәжілістегі AMANAT фракциясының жетекшісі сайланды]</ref> 2022 жылы 26 сәуірде «[[Аманат (партия)|Аманат]]<nowiki/>» партиясының төрағасы болып сайланды. 2022 жылғы Президент сайлауы қарсаңында Қасым-Жомарт Тоқаевты қолдау үшін құрылған Халықтық коалиция мен Қасым-Жомарт Тоқаевтың сайлауалды штабын басқарды.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/koldaushylar-forumy-kasym-zhomart-tokaev-ozine-senim-artkandarga-rizashylygyn-bildirdi_a3987677/ Қолдаушылар форумы: Қасым-Жомарт Тоқаев өзіне сенім артқандарға ризашылығын білдірді]</ref><ref>[https://newsroom.kz/70104/asym-zhomart-to-aevty-saylaualdy-shtabyn-erlan-oshanov-bas-arady Қасым-Жомарт Тоқаевтың сайлауалды штабын Ерлан Қошанов басқарады]</ref> 2024 жылғы республикалық референдум қарсаңында АЭС салуды қолдау жөніндегі Халықтық штабты басқарды.<ref>[https://azattyq-ruhy.kz/politics/76735-saiasi-zh-ne-kogamdyk-uiymdar-aes-saludy-koldau-zhonindegi-khalyktyk-shtabka-birikti Саяси және қоғамдық ұйымдар АЭС салуды қолдау жөніндегі Халықтық штабқа бірікті]</ref> 2026 жылғы конституциялық референдум қарсаңында «Әділетті және Прогрессивті Қазақстанның Халықтық Конституциясы үшін!» жалпыұлттық коалициясына жетекшілік етті.<ref>[https://den-der.kz/zhanalyqtar/kogam/diletti-zhne-progressivti-kazakstanny-khalyktyk-konstitutsiyasy-shin-koalitsiyasy-kryldy.html «Әділетті және Прогрессивті Қазақстанның Халықтық Конституциясы үшін!» Коалициясы құрылды]</ref> 2026 жылғы 14 маусымда «Аманат» партиясы [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясына қосылды.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-14/zmts-amanat-adiletke-kosyldy/ AMANAT «Әділетке» қосылды – партия съезі «қолдап» дауыс берді]</ref> == Отбасы == Әкесі — Жақан Қошанов (марқұм), партиялық-кеңестік қайраткер. Анасы — Сәуле Қошанова (марқұм), орыс тілі және әдебиеті пәнінің мұғалімі.<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31116649 Карим Масимов представил коллективу Канцелярии Премьер-министра РК нового руководителя]</ref> Үйленген, 1992 жылы туған Мөлдір және 1997 жылы туған Алтынай атты екі қызы бар.<ref>[https://yedilov.online/person/255 Кошанов Ерлан Жаканович]</ref> * Жұбайы Гүлжан Абауова (1969 жылы туған) — экономика ғылымдарының кандидаты, Esil University доценті.<ref>[https://esil.edu.kz/employees/%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%83%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8C%D0%B6%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0/ Абауова Гульжан Мейрамовна]</ref> Ол [[Атырау]]дың бұрынғы әкімі, 2021 жылдан бастап [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы атынан Мәжіліс депутаты Дүйсенбай Тұрғановтың әйелі Рахияның сіңілісі болып келеді.<ref>[https://orda.kz/borec-s-izhdivenchestvom-i-ljubitel-twitter-chem-izvesten-novyj-spiker-mazhilisa-erlan-koshanov/ Борец с иждивенчеством и ленью: чем известен новый спикер мажилиса Ерлан Кошанов]</ref> Інісі Ғазиз Қошанов (1964 ж. туған) — мамандығы бойынша инженер, 2022 жылдан бастап [[ҚазТрансОйл]]дың басқарушы директоры.<ref>[https://qams.kz/news/izmenen-sostav-pravleniya-ao-kaztransojl Изменен состав Правления АО "КазТрансОйл"]</ref> == Марапаттары == * [[Құрмет ордені]] (2007) * [[Парасат ордені]] (2013) * І дәрежелі [[Барыс ордені]] (2021) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} {{DEFAULTSORT:Қошанов, Ерлан Жақанұлы}} [[Санат:Қарағанды облысының әкімдері]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Қазақстан экономистері]] [[Санат:Қарағанды жоғарғы оқу орындары түлектері]] [[Санат:БЛКЖО функционерлері]] [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшылары]] [[Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VIII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының I шақырылымының депутаттары]] n39yj0svjj7qx0pipmdg95v3ryaui1x 0 677506 3617041 3574937 2026-06-13T13:23:32Z Casserium 68287 3617041 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі=Азат Перуашев | Суреті = Peruashev, October 2016.jpg | Атауы = Перуашев, 2016 жыл | Титулы = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V]], [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VI]], [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VII]], [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII-шақырылымдары]]ның депутаты | Ту = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Басқара бастады = 20 қаңтар 2012 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | тақырыпша1 = Төрағасы | мәтін1 = [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]]<br>[[Қабиболла Қабенұлы Жақыпов|Қабиболла Жақыпов]]<br>[[Бақтықожа Салахатдинұлы Ізмұхамбетов|Бақтықожа Ізмұхамбетов]]<br>[[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]]<br>[[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | Титулы_2 = [[Ақ жол (партия)|«Ақ жол» Демократиялық партиясының]] төрағасы | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 2 шілде 2011 | Басқаруын аяқтады_2 = 13 маусым 2026 | Президент_2 = | Премьер_2 = | Ізашары_2 = [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]] | Ізбасары_2 = [[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы|«Атамекен» Ұлттық экономикалық палатасы]] басқармасының төрағасы | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = 27 қазан 2006 | Басқаруын аяқтады_3 = 7 қыркүйек 2011 | Ізашары_3 = [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] | Ізбасары_3 = [[Абылай Исабекұлы Мырзахметов|Абылай Мырзахметов]] | Титулы_4 = [[Қазақстан азаматтық партиясы]]ның бірінші хатшысы | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = 17 қараша 1998 | Басқаруын аяқтады_4 = 22 желтоқсан 2006 | Ізашары_4 = Партия құрылды | Ізбасары_4 = Партия таратылды | Туған күні = 8.9.1967 | Туған жері = {{туғанжері|Қордай ауданы|Қордай ауданында}}, [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Әкесі = Тұрлыбек Перуәшұлы | Білімі = 1) Орал мемлекеттік университеті<br>2) Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ұлттық жоғары мемлекеттік басқару мектебі<br>3) Жетісу экономика институты | Мамандығы = Саясаттану ғылымдарының кандидаты | Марапаттары ={{Барыс ордені}}{{Барыс ордені}}{{Достық ордені}}{{Достастық ордені}} |Балалары=Карина Перуашева,<br> Шынар Перуашева,<br> Ануар Перуашев,<br> Әржан Перуашев.|Анасы=Мәриям Құдайбердіқызы|Жұбайы=Дина Төлегенқызы}} '''Азат Тұрлыбекұлы Перуашев''' ([[8 қыркүйек]] [[1967 жыл|1967]], [[Қордай ауданы]], [[Жамбыл облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, мемлекет, қоғам және партия қайраткері, 2011–2026 жылдары [[Ақ жол демократиялық партиясы|«Ақ жол»]] партиясының төрағасы және 2012 жылдан бастап [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты. == Өмірбаяны == [[Арғын]] тайпасының [[Қанжығалы руы|Қанжығалы]] руынан шыққан.<ref>Қаңжығалы шежіресi, Құрастырушылар Ғ.Умаров, Қ.Әлімжанов, бас редактор Негимов Серік 558 бет, Астана 2017 - ISBN 9786013026701</ref>. 1967 жылы туған, Жамбыл облысы Қордай ауданының тумасы. 1984 – 1991 ж.ж. – М. Горький атындағы Орал мемлекеттік университеті (РФ, Свердловск қаласы); 1995 – 1996 ж.ж. ҚР Президенті жанындағы Ұлттық жоғары мемлекеттік басқару мектебі (Алматы қаласы); 1998 – 2000 ж.ж. Жетісу экономикалық институты (Талдықорған қаласы); 2011ж. – қазіргі кезде – РФ Үкіметі жанындағы Халық шаруашылығы академиясының докторанты. * Еңбек жолын Қиыр Солтүстік протында жұкші болып бастады, әскер қатарында қызмет етті. * 1991 ж.ж. – Қазақстан Компартиясы Панфилов аудандық комитетінің инструкторы. * 1992 – 1995 ж.ж. – Талдықорған облысы әкімшілігінің консультанты, сектор меңгерушісі. * 1996 – 1998 ж.ж. – ҚР Президенті Әкімшілігінің консультанты, сектор меңгерушісі. * 1998 – 2005 ж.ж. – «Қазақстан алюминийі» АҚ Бас директорының орынбасары – вице-Президенті. * 1998 – 2006 ж.ж. – Қазақстанның Азаматтық партиясы Орталық комитетінің бірінші хатшысы. * 2006 – 2011 ж.ж. «Атамекен» ҚҰЭП Басқармасының төрағасы. * 2011 жылғы шілдеден 2026 жылғы 13 маусымға дейін – «Ақ жол» ҚДП Төрағасы.<ref>[https://stan.kz/daniia-espaeva-aq-zol-partiiasynyn-zana-toraiymy-boldy-435782/ Дәния Еспаева "Ақ жол" партиясының жаңа төрайымы 0болды]</ref> * 2012 жылғы 20 қаңтардан бастап – Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты. == Марапаттары == * ІІІ дәрежелі «Барыс» ордені (2008 ж.) * «Қазақстан алюминийі» АҚ еңбек сіңірген қызметкері (2005 ж.). * «Мәдени бастама» жас ғалымдардың кеңес-америка қоры сыйлығының лауреаты (1991 ж.). * Қазақстан ЛКЖО ОК Құрмет грамотасы (1987 ж.). == Сын == === Саяси көзқарасы === [[Азаттық радиосы]]ның айыпы бойынша Перуашевтың партия басшылығына келуі Ақ жолдың саяси ұстанымын күрт өзгертті, бұрын оппозициялық болған партия «про-президенттік» болды.<ref name="Azattıq">{{Cite web|url=https://rus.azattyq.org/a/aq-zhol-partiyasynyn-transformatsiyasy/31187045.html|title=Трансформация: как оппозиционная партия «Ак жол» стала провластной|author=МАМАШҰЛЫ, Асылхан|publisher=[[Азаттық радиосы]]|lang=ru|date=2021-04-05|access-date=2023-06-04}}</ref> [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2021)|2021 жылғы сайлау]]да партия өзін «парламенттік оппозиция» деп атағанымен [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]] бақылаушылары «сайлауда еш оппозиция болмағанын» айтқан.<ref name="Azattıq" /> === Назарбаев отставкасына реакциясы === 2019 жылдың наурызында Перуашевтің Назарбаевтың отставкасынан жылағаны бар видео қоғам назарына түсті. Осы реакциясы үшін саясаткер сынға алынды.<ref name="Azattıq" /><ref>{{Cite web|url=https://stan.kz/ozderine-ypay-zhinau-ushin-zhiladi-nazarbaev-prezidenttikten-ketkende-zhilagan-sheneunikter-singa-kaldi-312800/|title=Өздеріне ұпай жинау үшін жылады: Назарбаев президенттіктен кеткенде жылаған шенеуніктер сынға қалды|lang=kk|date=2019-04-19|accessdate=2023-06-04|publisher=stan.kz}}</ref> Партиясының сайлауалды съезі қарсаңында Перуашев ол кезде «адами сезімдердің» әсерінде болғанын айтты.<ref>{{Cite web|url=https://rus.azattyq.org/a/kazakhstan-peruashev-has-no-regrets/30960910.html|title=Перуашев «не жалеет» о слезах в день отставки Назарбаева|date=2020-11-20|accessdate=2023-06-04|lang=kk|publisher=Адырна}}</ref> Кейінірек Перуашевтің өзі жылағанының мүлдем басқа себебі болғанын айтқан, «Ер адамға тән жанарымнан жарты жас домалағаны - тұңғыш Президентке, не оның қызметінен кетуіне байланысты емес» деген.<ref>{{Cite web|url=https://adyrna.kz/post/147497|title=Перуашев: Назарбаев қызметтен кетті екен деп жылаған жоқпын (ВИДЕО)|date=2022-02-13|accessdate=2023-06-04|lang=kk|publisher=Адырна}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kaz.orda.kz/nazarbaev-qyzmetten-ketti-eken-dep-zhylaghan-zhoqpyn-perwashev/|title=Назарбаев қызметтен кетті екен деп жылаған жоқпын – Перуашев|author=ДӘРІБАЕВА, Айнұр|date=2022-02-14|accessdate=2023-06-04|lang=kk|publisher=kaz.orda.kz}}</ref> == Отбасы == * Үйленген, төрт баласы бар. == Сілтемелер == * [https://www.parlam.kz/kk/blogs/peruashev/Biography Перушев Азат Тұрлыбекұлы — Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі] [[Санат:КОКП мүшелері]] [[Санат:Қазақстан партияларының төрағалары]] [[Санат:Орал мемлекеттік университеті түлектері]] [[Санат:Саясаттану ғылымының кандидаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VI шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің V шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VII шақырылымының депутаттары]] h0yj14q37g4mzjyv3ga3t0vwel985uk 3 692580 3617407 3105282 2026-06-14T08:51:10Z Vladimir Solovjev 28571 Vladimir Solovjev [[Қатысушы талқылауы:ФВБ 28022011]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Wyfitms]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/ФВБ 28022011|ФВБ 28022011]]" to "[[Special:CentralAuth/Wyfitms|Wyfitms]]" 3105282 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=ФВБ 28022011}} -- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 21:39, 2022 ж. желтоқсанның 4 (+06) qxfibldqka61zls7sa0d8qpbrjktns6 0 697254 3617120 3280886 2026-06-13T16:47:08Z Орел Карл 81620 /* Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің бірінші хатшылары */ 3617120 wikitext text/x-wiki '''Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті''' — Қазақстан КП Қостанай облыстық партия ұйымының басқару органы (1937-1991). [[Қостанай облысы]] 1936 жылы 29 шілдеде [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]] [[Қарағанды облысы]] аумағының бір бөлігінде құрылды; 1936 жылдың 5 желтоқсанында — [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] құрамына кірді. Орталығы — [[Қостанай]] қаласы. 1960 жылдың 26 желтоқсанынан 1965 жылдың 16 қазанына дейін [[Көкшетау облысы|Көкшетау]], [[Павлодар облысы|Павлодар]], [[Солтүстік Қазақстан облысы|Солтүстік Қазақстан]] және [[Ақмола облысы|Целиноград]] облыстарымен бірге [[Тың өлкесі]]нің құрамында болды. == Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің бірінші хатшылары == ;СТАЛИННІҢ ЗАМАНЫНДА (1925-1953 жж.) *02— ??.1937: [[Артавазд Александрович Саакянц|Артавазд Саакянц]] * 1937: [[Николай Семенович Кузнецов|Николай Кузнецов]] * 1937— 23.05.1938: [[Петр Григорьевич Богданов|Петр Богданов]] * мамыр 1938— қыркүйек 1938: [[Мәмекбай Бисопанұлы]] * 1939— 08.1939: [[Михаил Терентьевич Алешин|Михаил Алешин]] * 08.1939— күз 1941: [[Николай Иванович Журин|Николай Журин]] * күз 1941— 1944: [[Владимир Федорович Мельников|Владимир Мельников]] * 1944—1947: [[Михаил Иванович Золотухин|Михаил Золотухин]] * 1947—1948: [[Виктор Николаевич Козлов|Виктор Козлов]] * 1948—1954: [[Сағалбай Жанбаев]] ;ХРУЩЕВТЫҢ ЗАМАНЫНДА (1953-1964 жж.) * 01.1954— 01.1959: [[Иван Петрович Храмков|Иван Храмков]] * 01.1959— 12.1962: [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] * 12.1962— 12.1964 ''(ауылдық)'': [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] ;БРЕЖНЕВТІҢ ЗАМАНЫНДА (1964-1982 жж.)''' * 12.1964— 04.1981: [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] * 04.1981— 10.09.1988: [[Василий Петрович Демиденко|Василий Демиденко]] ;ГОРБАЧЕВТЫҢ ЗАМАНЫНДА (1985-1991 жж.)''' * 10.09.1988— 7.09.1991: [[Николай Трифонович Князев|Николай Князев]] == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Қостанай облысы|Облыс әкімі]] == Әдебиет == * РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005. [[Санат:Қостанай облысы]] [[Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері]] 9jnia5ab5blavr8btuypnuzdrglkiak 0 702273 3617262 3268160 2026-06-13T20:59:30Z Kasymov 10777 Changed redirect target from [[Футболдан Англия чемпионаты]] to [[Ағылшын Премьер-лигасы]] 3617262 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Ағылшын Премьер-лигасы]] aoic8qm3p8z828ab17per96nvirbhmy 0 723387 3617403 3609738 2026-06-14T08:31:55Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Ткаченко_Олександр_Миколайович_(політик).jpg|Ткаченко_Олександр_Миколайович_(політик).jpg]]» дегенді аластады, бұны [[Ортаққор]]дың қатысушысы [[commons:User:Túrelio|Túrelio]] [[commons:File:Ткаченко_Олександр_Миколайович_(політик).jpg|жойған]], 3617403 wikitext text/x-wiki {{Толық мақала|Верховна рада төрағасы}} Бұл мақала — [[Украин КСР]] [[Украин КСР Жоғарғы Кеңесі|Жоғарғы Кеңесі Төралқасы]] төрағаларының (1938–1991) және [[Верховна рада]] [[Верховна рада төрағасы|төрағаларының]] тізімі. == Төрағалар тізімі == === Украин КСР Жоғарғы Кеңесі төрағалары === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !№ !Суреті !Аты-жөні ! colspan="2"|Қызметі !Партиясы !Сайлауы |- | style="background: #DD0000; color: white;"| 1 | [[Сурет:Burmistrenko.jpg|100px]] | [[Михайло Олексійович Бурмистенко]] | 1938 | 1941 | [[Украина Коммунистік партиясы (Украин КСР)|Коммунистік]] | [[Украин КСР парламент сайлауы (1938)|1938]] |- | style="background: #DD0000; color: white;"| 2 | [[Сурет:Александр Евдокимович Корнейчук.jpg|100px]] | [[Олександр Євдокимович Корнійчук]] | 1947 | 1953 | [[Украина Коммунистік партиясы (Украин КСР)|Коммунистік]] | [[Украин КСР парламент сайлауы (1947)|1947]] |- | style="background: #DD0000; color: white;"| 3 | [[Сурет:Тичина Павло. 2.jpg|100px]] | [[Павло Григорович Тичина]] | 1953 | 1959 | [[Украина Коммунистік партиясы (Украин КСР)|Коммунистік]] | [[Украин КСР парламент сайлауы (1953)|1953]] |- | style="background: #DD0000; color: white;"| 4 | [[Сурет:Александр Евдокимович Корнейчук.jpg|100px]] | [[Олександр Євдокимович Корнійчук]] | 1959 | 1972 | [[Украина Коммунистік партиясы (Украин КСР)|Коммунистік]] | [[Украин КСР парламент сайлауы (1959)|1959]] |- | style="background: #DD0000; color: white;"| 5 | | [[Михайло Улянович Білий]] | 1972 | 1980 | [[Украина Коммунистік партиясы (Украин КСР)|Коммунистік]] | [[Украин КСР парламент сайлауы (1972)|1972]] |- | style="background: #DD0000; color: white;"| 6 | [[Сурет:Ситник Костянтин Меркурійович.jpg|100px]] | [[Костянтин Меркурійович Ситник]] | 1980 | 1985 | [[Украина Коммунистік партиясы (Украин КСР)|Коммунистік]] | [[Украин КСР парламент сайлауы (1980)|1980]] |- | style="background: #DD0000; color: white;"| 7 | [[Сурет:Kostyuk.jpg|100px]] | [[Платон Григорович Костюк]] | 1985 | 4 маусым<br>1990 | [[Украина Коммунистік партиясы (Украин КСР)|Коммунистік]] | [[Украин КСР парламент сайлауы (1985)|1985]] |- | style="background: #DD0000; color: white;"| 8 | [[Сурет:НДУ 1 Івашко Володимир Антонович.jpg|100px]] | [[Володимир Антонович Івашко]] | 4 маусым<br>1990 | 9 шілде<br>1990 | [[Украина Коммунистік партиясы (Украин КСР)|Коммунистік]] | [[Украин КСР парламент сайлауы (1990)|1990]] |- | style="background: #DD0000; color: white;"| 9 | [[Сурет:Leonid Kravchuk.jpg|100px]] | [[Леонiд Макарович Кравчук]] | 9 шілде<br>1990 | 23 шілде<br>1990 | [[Украина Коммунистік партиясы (Украин КСР)|Коммунистік]] | [[Украин КСР парламент сайлауы (1990)|1990]] |} === Верховна Рада төрағалары === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !№ !Аты-жөні !Суреті ! colspan="2"|Қызметі !Партиясы !Шақырылымы |- | bgcolor="CDCDCD"| 1 | [[Леонiд Макарович Кравчук]] | [[Сурет:Leonid Kravchuk.jpg|100px]] | 23 шілде<br>1990 | 5 желтоқсан<br>1991 | [[Партиясыз]]{{Efn|Бастапқыда [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] депутаты болды, [[Тамыз бүлігі]]нен кейін партия таратылды, сондықтан Партиясыз қалды}} | [[Украин КСР парламент сайлауы (1990)|I]] |- | bgcolor="CDCDCD"| 2 | [[Іван Степанович Плющ]] | [[Сурет:НДУ 1 Плющ Іван Степанович.jpg|100px]] | 5 желтоқсан<br>1991 | 11 мамыр<br>1994 | Партиясыз | [[Украин КСР парламент сайлауы (1990)|I]] |- | style="background: #640000; color: white;"| 3 | [[Олександр Олександрович Мороз]] | [[Сурет:Moroz 2003 (cropped).jpg|100px]] | 18 мамыр<br>1994 | 12 мамыр<br>1998 | [[Украина Социалистік партиясы]] | [[Украинадағы парламент сайлауы (1994)|II]] |- | style="background: #B70100; color: white;"| 4 | [[Олександр Миколайович Ткаченко (саясаткер)|Олександр Миколайович Ткаченко]] | | 7 шілде<br>1998 | 21 қаңтар<br>2000 | [[Украина Коммунистік партиясы]] | [[Украинадағы парламент сайлауы (1998)|III]] |- | style="background: #87C86E;"| 5 | [[Іван Степанович Плющ]] | [[Сурет:Ivan Plyushch (cropped).jpg|100px]] | 1 ақпан<br>2000 | 14 мамыр<br>2002 | [[Халықтық Демократиялық партия (Украина)|Халықтық Демократиялық партия]] | [[Украинадағы парламент сайлауы (1998)|III]] |- | style="background: #009CE0;"| 6 | [[Володимир Михайлович Литвин]] | [[Сурет:Volodymyr Lytvyn 2005.jpg|100px]] | 28 мамыр<br>2002 | 26 сәуір<br>2006 | [[Халық партиясы (Украина)|Халық партиясы]] | [[Украинадағы парламент сайлауы (2002)|IV]] |- | style="background: #640000; color: white;" | 7 | [[Олександр Олександрович Мороз]] | [[Сурет:Moroz Yushchenko cropped.jpg|100px]] | 6 шілде<br>2006 | 23 қараша<br>2007 | [[Украина Социалистік партиясы]] | [[Украинадағы парламент сайлауы (2006)|V]] |- | style="background: #CDCDCD;"| 8 | [[Арсеній Петрович Яценюк]] | [[Сурет:Arseniy yatsenyuk bykivnya.jpg|100px]] | 4 желтоқсан<br>2007 | 12 қараша<br>2008 | [[Партиясыз]] | [[Украинадағы парламент сайлауы (2007)|VI]] |- | style="background: #009CE0;"| 9 | [[Литвин, Владимир Михайлович|Владимир Михайлович Литвин]] | [[Сурет:Volodymyr Lytvyn 2005.jpg|100px]] | 9 желтоқсан<br>2008 | 12 желтоқсан<br>2012 | [[Халық партиясы (Украина)|Халық партиясы]] | [[Украинадағы парламент сайлауы (2007)|VI]] |- | style="background: #003F81; color: white;"| 10 | [[Володимир Васильович Рибак]] | [[Сурет:Владимир Рыбак.jpg|100px]] | 13 желтоқсан<br>2012 | 22 ақпан<br>2014 | [[Аймақтар партиясы]] | [[Украинадағы парламент сайлауы (2012)|VII]] |- | style="background: #ED1C24; color: white;"| 11 | [[Олександр Валентинович Турчинов]] | [[Сурет:Oleksandr Turchynov March 2014 (cropped 2).jpg|100px]] | 22 ақпан<br>2014 | 27 қараша<br>2014 | [[Батьківщина]] (–2014), [[Халықтық фронт (партия, Украина)|Халықтық фронт]] (2014–) | [[Украинадағы парламент сайлауы (2012)|VII]] |- | style="background: #B1161D; color: white;"| 12 | [[Володимир Борисович Гройсман]] | [[Сурет:Volodymyr Groysman Portrait.jpg|100px]] | 27 қараша<br>2014 | 14 сәуір<br>2016 | [[Петро Порошенко блогі]] | [[Украинадағы парламент сайлауы (2014)|VIII]] |- | style="background: #E0BF40; color: white;"| 13 | [[Андрій Володимирович Парубій]] | [[Сурет:Парубій Андрій Володимирович 2016 VADIM CHUPRINA.jpg|100px]] | 14 сәуір<br>2016 | 29 тамыз<br>2019 | [[Халықтық фронт (партия, Украина)|Халықтық фронт]] | [[Украинадағы парламент сайлауы (2014)|VIII]] |- | style="background: #38B34A; color: white;"| 14 | [[Дмитро Олександрович Разумков]] | [[Сурет:Dmitry Razumkov (cropped).jpg|100px]] | 29 тамыз<br>2019 | 7 қараша<br>2021 | [[Халықтың қызметшісі (партия)|Халықтың қызметшісі]] | [[Украинадағы парламент сайлауы (2019)|IX]] |- | style="background: #38B34A; color: white;"| 15 | [[Руслан Олексійович Стефанчук]] | [[Сурет:Ruslan Stefanchuk podium (cropped).jpg|100px]] | 8 қараша<br>2021 | | [[Халықтың қызметшісі (партия)|Халықтың қызметшісі]] | [[Украинадағы парламент сайлауы (2019)|IX]] |} == Қосымша ақпарат == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Верховна Рада]] [[Санат:Верховна рада төрағалары| ]] [[Санат:Бірпалаталы парламенттер спикерлері|Украина]] l4i1gbldlbqyl2s1545wfrdf7srukvh 2 725520 3617362 3616885 2026-06-14T07:22:12Z 1nter pares 146705 /* Тізім (кейін) */ 3617362 wikitext text/x-wiki == Тізім (кейін) == * [[Леонор (Астурия ханшайымы)]], [[София, Испания инфантасы]], [[VI Филипп (Испания патшасы)]], [[Летисия (Испания патшайымы)]], [[София Грекиялық (Испания патшайымы)]], [[Хуан, Барселона графы]] * [[Ален де Ротшильд]], [[​Эрик де Ротшильд]] * [[Дональд Трамптың Қытайға мемлекеттік сапары (2026)]] * [[Анд вирусы]], [[Elliovirales]], [[Bunyaviricetes]], [[Polyploviricotina]], [[Negarnaviricota]], [[Orthornavirae]], [[Riboviria]], [[Қызылша вирусы]], [[Monjiviricetes]], [[Haploviricotina]], [[Mononegavirales]], [[Ebolavirus]] * [[Goldman Sachs]], [[Маркус Голдман]], [[Самуэль Сакс]], [[Генри Голдман]], [[Сидни Уайнберг]], [[Гас Леви]], [[Джон Л. Уайнберг]], [[Lehman Brothers]], [[Morgan Stanley]], [[Merrill Lynch]], [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)]] == Жоспар == * Хиуа хандары: ** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын *** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын * Бұхара хандары: ** Өзбек-Шайбани хандары — ? *** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын * Қоқан хандары: ** Өзбек-Мың хандары — Дайын == Үлгі == {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = | Туған күні = | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = | Мамандығы = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = |шынайы атауы = |ел = |эмблема = |эмблема ені = |эмблеманың аты = |қазіргі = |тағайындалған = |портреті = |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = |басқару түрі = |резиденция = |бағынады = |ұсынылады = |мүше = |тағайындалды = |өкілеттігінің мерзімі = |айлығы = |орынбасары = |ізашары = |пайда болды = |таратылды = |ізбасары = |біріншісі = |соңғысы = |сайты = }} == Талқылау // Толықтыру == * [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]]. == WG == * [[World of Tanks Blitz]] * bb * wrsh bl * ? == Толықтыру == * [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]] * [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]] * [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]] * [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]] * [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]] == Белсенді == === Қақтығыстар === # [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]] (7 сәуір) # [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]] # [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]] (1 мамыр) # [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]] == Орыс-түрік соғыстары // Жоспар == # [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]] # [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]] # Орыс-түрік соғысы 3 # Орыс-түрік соғысы 4 # Орыс-түрік соғысы 5 # Орыс-түрік соғысы 6 # Орыс-түрік соғысы 7 # Орыс-түрік соғысы 8 # Орыс-түрік соғысы 9 # Орыс-түрік соғысы 10 # Орыс-түрік соғысы 11 # Орыс-түрік соғысы 12 jjelwgcaymwzaux94fwvngvujx93dsh 3617388 3617362 2026-06-14T07:58:11Z 1nter pares 146705 /* Тізім (кейін) */ 3617388 wikitext text/x-wiki == Тізім (кейін) == * [[Леонор (Астурия ханшайымы)]], [[София, Испания инфантасы]], [[VI Филипп (Испания патшасы)]], [[Летисия (Испания патшайымы)]], [[София Грекиялық (Испания патшайымы)]], [[Хуан, Барселона графы]] * [[Ален де Ротшильд]], [[​Эрик де Ротшильд]] * [[Дональд Трамптың Қытайға мемлекеттік сапары (2026)]] * [[Анд вирусы]], [[Elliovirales]], [[Bunyaviricetes]], [[Polyploviricotina]], [[Negarnaviricota]], [[Orthornavirae]], [[Riboviria]], [[Қызылша вирусы]], [[Monjiviricetes]], [[Haploviricotina]], [[Mononegavirales]], [[Ebolavirus]] * [[Goldman Sachs]], [[Маркус Голдман]], [[Самуэль Сакс]], [[Генри Голдман]], [[Сидни Уайнберг]], [[Гас Леви]], [[Джон Л. Уайнберг]], [[Lehman Brothers]], [[Morgan Stanley]], [[Merrill Lynch]], [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)]], [[Нельсон Рокфеллер]] == Жоспар == * Хиуа хандары: ** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын *** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын * Бұхара хандары: ** Өзбек-Шайбани хандары — ? *** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын * Қоқан хандары: ** Өзбек-Мың хандары — Дайын == Үлгі == {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = | Туған күні = | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = | Мамандығы = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = |шынайы атауы = |ел = |эмблема = |эмблема ені = |эмблеманың аты = |қазіргі = |тағайындалған = |портреті = |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = |басқару түрі = |резиденция = |бағынады = |ұсынылады = |мүше = |тағайындалды = |өкілеттігінің мерзімі = |айлығы = |орынбасары = |ізашары = |пайда болды = |таратылды = |ізбасары = |біріншісі = |соңғысы = |сайты = }} == Талқылау // Толықтыру == * [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]]. == WG == * [[World of Tanks Blitz]] * bb * wrsh bl * ? == Толықтыру == * [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]] * [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]] * [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]] * [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]] * [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]] == Белсенді == === Қақтығыстар === # [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]] (7 сәуір) # [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]] # [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]] (1 мамыр) # [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]] == Орыс-түрік соғыстары // Жоспар == # [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]] # [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]] # Орыс-түрік соғысы 3 # Орыс-түрік соғысы 4 # Орыс-түрік соғысы 5 # Орыс-түрік соғысы 6 # Орыс-түрік соғысы 7 # Орыс-түрік соғысы 8 # Орыс-түрік соғысы 9 # Орыс-түрік соғысы 10 # Орыс-түрік соғысы 11 # Орыс-түрік соғысы 12 dvl5z392g6g3pbq1ofb8damgq0sgva4 0 726167 3617263 3267120 2026-06-13T20:59:42Z Kasymov 10777 Changed redirect target from [[Футболдан Англия чемпионаты]] to [[Ағылшын Премьер-лигасы]] 3617263 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Ағылшын Премьер-лигасы]] aoic8qm3p8z828ab17per96nvirbhmy 0 729724 3617174 3280824 2026-06-13T17:41:50Z Арай Дүйсекенова 182451 3617174 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |сурет = Scott Chipperfield.jpg |описание изображения = |туған күні = 30.12.1975 |азаматтығы = {{ту|Аустралия}} [[Аустралия]]<br>{{ту|Швейцария}} [[Швейцария]] |бойы = 180<ref>{{cite web|title=Chipperfield, Scott|url=https://www.national-football-teams.com/player/448/Scott_Chipperfield.html|publisher=Проект National Football Teams|accessdate=2021-01-08|lang=en|archive-date=2021-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003224957/https://www.national-football-teams.com/player/448/Scott_Chipperfield.html|url-status=live}}</ref> |позиция = жартылай қорғаушы |клубтары = {{футбол карьерасы|1996—2001|{{ту|Австралия}} [[Вуллонгонг Вулвз]]|131 (50) |2001—2012|{{ту|Швейцария}} [[Базель (футбол клубы)|Базель]]|269 (69)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы|1998—2010|{{футбол|Австралия}} |68 (12)|}} }} '''Скотт Кеннет Чипперфилд''' ({{lang-en|Scott Kenneth Chipperfield}}; [[30 желтоқсан]] [[1975 жыл]], [[Сидней]], [[Аустралия]]) — aустралиялық футболшы, жартылай қорғаушы. == Жүлделері == === Халықаралық === * ОФК Ұлттар Кубогы — 2000 === Клубтық === * Аустралия чемпионы — 2000, 2001 * ОФК чемпиондар лигасы — 2001 * Швейцария чемпионы — 2002, 2004, 2005, 2008, 2012 * Швейцария Кубогы — 2002, 2003, 2007, 2008 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Аустралия футболшылары]] [[Санат:Аустралия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Базель ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Океания чемпиондары]] j8x3taaopcklqp1pkli4hg7sk1euoky 3617190 3617174 2026-06-13T18:13:37Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] соңғы нұсқасына қайтарды 3280824 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |сурет = Scott Chipperfield.jpg |описание изображения = |туған күні = 30.12.1975 |азаматтығы = {{ту|Аустралия}} [[Аустралия]]<br>{{ту|Швейцария}} [[Швейцария]] |бойы = 180<ref>{{cite web|title=Chipperfield, Scott|url=https://www.national-football-teams.com/player/448/Scott_Chipperfield.html|publisher=Проект National Football Teams|accessdate=2021-01-08|lang=en|archive-date=2021-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003224957/https://www.national-football-teams.com/player/448/Scott_Chipperfield.html|url-status=live}}</ref> |позиция = жартылай қорғаушы |клубтары = {{футбол карьерасы|1996—2001|{{ту|Австралия}} [[Вуллонгонг Вулвз]]|131 (50) |2001—2012|{{ту|Швейцария}} [[Базель (футбол клубы)|Базель]]|269 (69)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы|1998—2010|{{футбол|Австралия}} |68 (12)|}} }} '''Скотт Кеннет Чипперфилд''' ({{lang-en|Scott Kenneth Chipperfield}}; [[30 желтоқсан]] [[1975 жыл]], [[Сидней]], [[Аустралия]]) — аустралиялық футболшы, жартылай қорғаушы. == Жүлделері == === Халықаралық === * ОФК Ұлттар Кубогы — 2000 === Клубтық === * Аустралия чемпионы — 2000, 2001 * ОФК чемпиондар лигасы — 2001 * Швейцария чемпионы — 2002, 2004, 2005, 2008, 2012 * Швейцария Кубогы — 2002, 2003, 2007, 2008 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Аустралия футболшылары]] [[Санат:Аустралия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Базель ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Океания чемпиондары]] et9fr9znwxnbbkbmdqxjctchljbp4ju 0 735515 3617349 3330718 2026-06-14T06:35:53Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Georgian_Museum_of_Fine_Arts.1.jpg|Georgian_Museum_of_Fine_Arts.1.jpg]]» дегенді аластады, бұны [[Ортаққор]]дың қатысушысы [[commons:User:Krd|Krd]] [[commons:File:Georgian_Museum_of_Fine_Arts.1.jpg|жойған]], себебі: per [[:c:Commons:Deletion requ 3617349 wikitext text/x-wiki {{Мұражай |атауы = Грузияның бейнелеу өнері мұражайы |sort = |шынайы атауы = {{Lang-ka|ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი}} |логотипі = Georgian_Museum_of_Fine_Arts_-_logo.jpg |логотип ені = 250px |сурет = Georgian_Museum_of_Fine_Arts.jpg |сурет ені = 300px |сурет атауы = |lat_dir = N|lat_deg = 41|lat_min = 41|lat_sec = 50 |lon_dir = E|lon_deg = 44|lon_min = 47|lon_sec = 58 |region = GE |CoordScale = |құрылған уақыты = 26 қыркүйек 2018 жыл |орналасқан жері = Руставели даңғылы, №7, Тбилиси, Грузия |түрі = |келушілер саны = |директоры = Джордж (Джиа) Джохтаберидзе және Манана Шевардадзе (негізін қалаушылар) |аялдама = |ашылу уақыты = |сайты = {{URL|finearts.ge/en}} |Commons = Georgian Museum of Fine Arts }} '''Грузияның бейнелеу өнері мұражайы''' ({{Lang-ka|ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი}} მუზმუზუმი მუზმუზუმი) — [[Тбилиси]]дегі ([[Грузия]]) Руставели даңғылында орналасқан жеке өнер мұражайы<ref>http://georgiatoday.ge/news/12459/Georgian-Fine-Arts-Museum-to-Open-to-Public-from-October-2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190110211706/http://georgiatoday.ge/news/12459/Georgian-Fine-Arts-Museum-to-Open-to-Public-from-October-2 |date=2019-01-10 }}</ref>. Мұражайда «Магтиком» — Грузиядағы ең ірі телекоммуникациялық компанияның негізін қалаушылар Джордж (Джиа) Джохтаберидзе мен Манана Шевардадзе отбасының жеке өнер жинағы ұсынылған. == Тарихы == Джордж (Джиа) Джохтаберидзе және оның әйелі Манана Шеварднадзе 1990 жылдары өнер туындыларын жинай бастаған. Табысты кәсіпкерлік қызметтен кейін Джохтаберидзе жеке топтамасы үшін өнер туындыларын сатып ала бастаған. Көп ұзамай ол өзінің топтамасы бүкіл әлемге дұрыс сақтаусыз, қоғамдық көрмелерсіз шашыраңқы тарап кетсе, ол мәңгілікке жоғалып кететінін түсінеді. Өнер туындыларының көп бөлігі Кеңес Одағы кезінде жасалған, сондықтан картиналар әлемде әлі танымал болып үлгермеген еді. Осылайша Джохтаберидзеде грузин өнерін жинау, қалпына келтіру және сақтау идеясы пайда болады. Бастапқыда мұражайдың жаңа ғимаратының құрылысы жоспарланбаған, топтама жинаушы барлық суреттерді Грузияның мемлекеттік мұражайларына тапсырмақ болған. Алайда, КСРО-ның ыдырауына және одан кейінгі экономикалық және азаматтық күйзелістерге байланысты мемлекеттік мұражайлар қиын жағдайға тап болды және барлық туындыларды қабылдай алмаған<ref>https://www.scribd.com/doc/167602354/They-just-trusted-me-George-Jokhtaberidze Scribd.com</ref>. Грузиядағы ең ірі телекоммуникациялық компанияны негізін қалаушы және басқарушы Джохтаберидзе Грузияның бейнелеу өнері мұражайы мен өнер үйіне айналатын ғимараттар кешенін салуға шешім қабылдайды. Құрылыс 2013 жылы басталды және Грузиядағы өнер көрмелерін өткізу үшін арнайы салынған жалғыз ғимарат болып табылады. Мұражайдың ресми ашылуы 2018 жылдың 26 қыркүйегінде өтті, келушілер үшін 2018 жылдың 2 қазанында ашылды. Мұражайда соңғы 70 жылда 80-нен астам суретші жасаған 3500-ден астам өнер туындылары, соның ішінде Сергей Параджановның картиналары бар<ref>http://finearts.ge/en/museum Finearts.ge</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Тбилиси мұражайлары]] 6zqu3hic3fit3kgpwgslu2y3d26xwrd 3617350 3617349 2026-06-14T06:36:03Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Georgian_Museum_of_Fine_Arts.jpg|Georgian_Museum_of_Fine_Arts.jpg]]» дегенді аластады, бұны [[Ортаққор]]дың қатысушысы [[commons:User:Krd|Krd]] [[commons:File:Georgian_Museum_of_Fine_Arts.jpg|жойған]], себебі: per [[:c:Commons:Deletion requests/F 3617350 wikitext text/x-wiki {{Мұражай |атауы = Грузияның бейнелеу өнері мұражайы |sort = |шынайы атауы = {{Lang-ka|ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი}} |логотипі = Georgian_Museum_of_Fine_Arts_-_logo.jpg |логотип ені = 250px |сурет = |сурет ені = 300px |сурет атауы = |lat_dir = N|lat_deg = 41|lat_min = 41|lat_sec = 50 |lon_dir = E|lon_deg = 44|lon_min = 47|lon_sec = 58 |region = GE |CoordScale = |құрылған уақыты = 26 қыркүйек 2018 жыл |орналасқан жері = Руставели даңғылы, №7, Тбилиси, Грузия |түрі = |келушілер саны = |директоры = Джордж (Джиа) Джохтаберидзе және Манана Шевардадзе (негізін қалаушылар) |аялдама = |ашылу уақыты = |сайты = {{URL|finearts.ge/en}} |Commons = Georgian Museum of Fine Arts }} '''Грузияның бейнелеу өнері мұражайы''' ({{Lang-ka|ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი}} მუზმუზუმი მუზმუზუმი) — [[Тбилиси]]дегі ([[Грузия]]) Руставели даңғылында орналасқан жеке өнер мұражайы<ref>http://georgiatoday.ge/news/12459/Georgian-Fine-Arts-Museum-to-Open-to-Public-from-October-2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190110211706/http://georgiatoday.ge/news/12459/Georgian-Fine-Arts-Museum-to-Open-to-Public-from-October-2 |date=2019-01-10 }}</ref>. Мұражайда «Магтиком» — Грузиядағы ең ірі телекоммуникациялық компанияның негізін қалаушылар Джордж (Джиа) Джохтаберидзе мен Манана Шевардадзе отбасының жеке өнер жинағы ұсынылған. == Тарихы == Джордж (Джиа) Джохтаберидзе және оның әйелі Манана Шеварднадзе 1990 жылдары өнер туындыларын жинай бастаған. Табысты кәсіпкерлік қызметтен кейін Джохтаберидзе жеке топтамасы үшін өнер туындыларын сатып ала бастаған. Көп ұзамай ол өзінің топтамасы бүкіл әлемге дұрыс сақтаусыз, қоғамдық көрмелерсіз шашыраңқы тарап кетсе, ол мәңгілікке жоғалып кететінін түсінеді. Өнер туындыларының көп бөлігі Кеңес Одағы кезінде жасалған, сондықтан картиналар әлемде әлі танымал болып үлгермеген еді. Осылайша Джохтаберидзеде грузин өнерін жинау, қалпына келтіру және сақтау идеясы пайда болады. Бастапқыда мұражайдың жаңа ғимаратының құрылысы жоспарланбаған, топтама жинаушы барлық суреттерді Грузияның мемлекеттік мұражайларына тапсырмақ болған. Алайда, КСРО-ның ыдырауына және одан кейінгі экономикалық және азаматтық күйзелістерге байланысты мемлекеттік мұражайлар қиын жағдайға тап болды және барлық туындыларды қабылдай алмаған<ref>https://www.scribd.com/doc/167602354/They-just-trusted-me-George-Jokhtaberidze Scribd.com</ref>. Грузиядағы ең ірі телекоммуникациялық компанияны негізін қалаушы және басқарушы Джохтаберидзе Грузияның бейнелеу өнері мұражайы мен өнер үйіне айналатын ғимараттар кешенін салуға шешім қабылдайды. Құрылыс 2013 жылы басталды және Грузиядағы өнер көрмелерін өткізу үшін арнайы салынған жалғыз ғимарат болып табылады. Мұражайдың ресми ашылуы 2018 жылдың 26 қыркүйегінде өтті, келушілер үшін 2018 жылдың 2 қазанында ашылды. Мұражайда соңғы 70 жылда 80-нен астам суретші жасаған 3500-ден астам өнер туындылары, соның ішінде Сергей Параджановның картиналары бар<ref>http://finearts.ge/en/museum Finearts.ge</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Тбилиси мұражайлары]] 7hskqry6o1mio5hherjmrqbi8ubnlmr 0 744986 3617058 3530960 2026-06-13T13:35:00Z Casserium 68287 3617058 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Есімі=Дәния Мадиқызы Еспаева |Суреті=Dania Espaeva (cropped, 29-03-2023).jpg |Атауы=Еспаева, 2023 жыл | Титулы = [[Ақ жол (партия)|«Ақ жол» Демократиялық партиясының]] төрағасы | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = 13 маусым 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Азат Тұрлыбекұлы Перуашев|Азат Перуашев]] | Ізбасары = |Титулы_2=[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Парламент Мәжілісі]] төрағасының орынбасары |Ту_2=Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg |Ту2_2=Flag of Kazakhstan.svg |Басқара бастады_2=29 наурыз 2023 жылдан бастап |Ізашары_2=[[Балайым Туғанбайқызы Кесебаева|Балайым Кесебаева]]<br>[[Павел Олегович Казанцев|Павел Казанцев]] |Бірігіп басқарушы1_2=[[Альберт Павлович Рау|Альберт Рау]] |тақырыпша1_2=[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің төрағалары|Төраға]] |мәтін1_2=[[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] |Титулы_3=[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Парламент Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI]], [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII]] және [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланымдарының депутаты]] |Ту_3=Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg |Ту2_3=Flag of Kazakhstan.svg |Басқара бастады_3=24 наурыз 2016 жылдан бастап |тақырыпша1_3=[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің төрағалары|Төраға]] |мәтін1_3=[[Бақтықожа Салахатдинұлы Ізмұхамбетов|Бақтықожа Ізмұхамбетов]]<br> [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]]<br>[[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] |Білімі=1) [[Банк ісі академиясы|Алматы есеп және несие колледжі]] <br>2) [[Нархоз университеті|Қазақ мемлекеттік басқару академиясы]] |Партиясы=[[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол]] |Қызметі= |Азаматтығы={{Байрақ|КСРО}}→ <br> {{Байрақ|Қазақстан}} |Туған жері=[[Жайсаң (Ақтөбе облысы)|Жайсаң]], {{туғанжері|Мәртөк ауданы|Мәртөк ауданында}}, [[Ақтөбе облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Туған күні=5.3.1961 |Марапаттары={{Қатар |{{Парасат ордені}} |{{Құрмет ордені}}}} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 30 жыл медалі}}}} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}} |{{Астанаға 20 жыл медалі}} |{{ҚР Конституциясына 25 жыл}}}}}} '''Дәния Мәдиқызы Еспаева''' ([[5 наурыз]] [[1961 жыл|1961]], [[Жайсаң (Ақтөбе облысы)|Жайсаң]], [[Мәртөк ауданы]], [[Ақтөбе облысы]]) — [[Қазақстан|қазақстандық]] саясаткер, экономист, 2026 жылдан бастап [[Ақ жол (партия)|«Ақ жол» Демократиялық партиясының]] төрағасы. 2016 жылдан бастап [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты және 2023 жылдан бастап Мәжіліс төрағасының орынбасары. == Өмірбаяны == 1961 жылы 5 наурызда [[Ақтөбе облысы]], [[Мәртөк ауданы]], [[Жайсаң ауылдық округі|Жайсаң ауылдық округінде]] дүниеге келді. [[Кіші жүз|Кіші жүздің]] [[Табын|Табын руының]] [[Жетіру|Жетіру тайпасынан]] шыққан. === Білімі === 1982 жылы [[Банк ісі академиясы|Алматы есеп және несие колледжін]] және 1993 жылы [[Нархоз университеті|Қазақ мемлекеттік басқару академиясын]] “экономист” мамандығы бойынша тәмамдады. === Мансабы === Еңбек жолын 1982 жылы [[КСРО Мемлекеттік банкі|КСРО Мемлекеттік банкінің]] Ақтөбе облыстық басқармасының несиелеу бөлімінің экономисі қызметінен бастап, бұл қызметте 1986 жылға дейін болды. 1987 жылы аға экономисі болып тағайындалды. Әрі қарай 1988—1991 жылдары [[Промстройбанк]] облыстық басқармасының ақша айналымы бөлімінің аға экономисі болды. 1992 жылы «Тұран» бірлескен кәсіпорны Ақтөбе филиалының бас есепшісі; 1992—1995 — «Тұран» бірлескен кәсіпорны Ақтөбе филиалы директорының орынбасары; 1995—1997 жылдары [[БТА Банкі|Alem Bank Kazakhstan]] Ақтөбе облыстық департаментінің несиелеу бөлімінің басшысы, бас маманы, басшының орынбасары қызметтерінде болды. 1998—2005 — [[БТА Банкі]] директорының корпоративтік бизнес жөніндегі орынбасары; 2006—2014 — [[БТА Банкі]] Ақтөбе филиалының директоры; 2008—2016 — Ақтөбе облыстық мәслихатының депутаты, отбасы және әйелдер істері жөніндегі комиссияның мүшесі; 2014—2016 — [[Қазкоммерцбанк|Казкоммерцбанк]] Ақтөбе филиалының директоры; 2016 жылы 5 ақпанда [[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол демократиялық партиясынан]] [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты және [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжілістің]] Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі атанды. 2021 жылы [[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол демократиялық партиясынан]] [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты және 2022 жылы “Жаңа Қазақстан” депутаттық тобының мүшесі атанып, өкілеттілігі 2023 жылдың 28 наурызына дейін созылды. 2023 жылғы 28 наурызда тағы да [[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол демократиялық партиясынан]] [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты, ал келесі күні [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің төрағалары|төрағасының]] орынбасары атанды. 2026 жылғы 13 маусымда [[Ақ жол (партия)|«Ақ жол» Демократиялық партиясының]] төрағасы болып сайланды.<ref>[https://stan.kz/daniia-espaeva-aq-zol-partiiasynyn-zana-toraiymy-boldy-435782/ Дәния Еспаева "Ақ жол" партиясының жаңа төрайымы болды]</ref> == Президенттікке үміткерлігі == 2019 жылы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] отставкасынан кейін [[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол демократиялық партиясының]] 6 мүшесі президентікке үміткерлікке үміт білдіретіні жария болды. [[Ақ жол демократиялық партиясы|Партия]] төрағасы [[Азат Тұрлыбекұлы Перуашев|Азат Перуашевтың]] ұсынысымен жасырын сайлау арқылы 6 мүшенің ішінен 1 адам үміткерлікке сайланды, ол — Еспаева болды. Дауыс беру нәтижесі бойынша [[Ақ жол демократиялық партиясы|партия]] съезіне қатысқан 170 делегат Еспаеваның кандидатурасын қолдаса, 15-і қарсы болып, ақырында 24 сәуірде кандидатурасы ұсынылды.<ref>{{Cite web|url=https://baq.kz/prezidenttikke-mitker-daniya-espaeva-resmi-t-rde-tirkeldi_19720/|title=Президенттікке үміткер Дания Еспаева ресми түрде тіркелді|date=2019-05-04|lang=kk|work=baq.kz|accessdate=2024-02-08}}</ref> 25 сәуірде [[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы|Орталық сайлау комиссиясына]] құжаттарын тапсырды.<ref>{{Cite web|url=https://ult.kz/post/daniya-espaeva-ortalyk-saylau-komissiyasyna-kuzhatyn-tapsyrdy|title=ДАНИЯ ЕСПАЕВА ОРТАЛЫҚ САЙЛАУ КОМИССИЯСЫНА ҚҰЖАТЫН ТАПСЫРДЫ|date=2019-04-25|lang=kk|work=ult.kz|accessdate=2024-02-08}}</ref> 26 сәуірде Еспаева қазақ тілінен міндетті емтиханды сәтті тапсырып<ref>{{Cite web|url=https://sputnik.kz/amp/20190426/daniia-espaeva-emtihan-9971258.html|title=Кандидат Еспаева қазақ тілінен емтихан тапсырған соң көзіне жас алды|date=2019-04-26|lang=kk|work=sputnik.kz|accessdate=2024-02-08}}</ref>, келесі күні [[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы|Орталық сайлау комиссиясы]] Еспаеваның кандидатурасы сайлау талаптарына толық сәйкес келетінін хабарлады.<ref>{{Cite web|url=https://www.inform.kz/ru/daniya-espaeva-sootvetstvuet-trebovaniyam-vybornogo-zakonodatel-stva-cik-rk_a3521359|title=Дания Еспаева соответствует требованиям выборного законодательства - ЦИК РК|date=2019-04-27|lang=ru|work=www.inform.kz|accessdate=2024-02-08}}</ref> [[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы|Орталық сайлау комиссиясының]] 2019 жылғы 10 маусымда жариялаған нәтижесі бойынша Еспаеваға 465 714 адам дауыс беріп, ол 5,05 % жинады.<ref>{{Cite web|url=https://www.election.gov.kz/kaz/news/releases/index.php?ID=5292&v=mobile|title=2019 жылғы 9 маусымда болған Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауының қорытындылары туралы хабар|date=2019-06-09|lang=kk|work=[[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы]]|accessdate=2024-02-08}}</ref> == Қоғамдық көзқарасы == Еспаева өз еңбек жолында [[Сексизм|сексизммен]] күресті. Мысалы, 2019 жылғы 24 сәуірде [[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол партиясының]] XV съезінде жасырын дауыс беру кезінде өзінің сайлауалды үгітінде кәсіпкер әйелдердің құқықтарын қорғауға және мемлекеттік қызметкерлер арасындағы сыбайлас жемқорлықты жойып, үлкен сыбайлас жемқорлық дауларына ерлердің үнемі араласатынын айтты.{{start citation}} Пленумда кейбір ер-азаматтарымыздың аузынан қазақта әйел озық емес, әйел өз орнын білу керек деген сөз естілді. Бұл маған шынымен де әсер етті. Қазақстан халқының 52 пайызын әйелдер құрайды. Негізгі мәселе неде? Ана мен көп балалы отбасы мәселесі. Ал мен әйел, ана ретінде бұл мәселені жан-жақты түсініп, нақты, дұрыс шешімдер таба аламын деп ойлаймын. {{end citation|қайнары=}}<ref>{{Cite web|url=https://ru.sputnik.kz/20190424/daniya-yespayeva-kandidat-akzhol-9943259.html|title=Женщина-депутат вступила в президентскую гонку от партии "Ак жол"|date=2019-04-24|lang=ru|work=ru.sputnik.kz|accessdate=2024-02-08}}</ref> == Жеке өмірі == Ажырасқан, екі баласы және екі немересі бар.<ref>{{Cite web|url=https://akzhol.kz/kk/executive/espaeva-daniia-madievna|title=«АҚ ЖОЛ» ПАРТИЯСЫНЫҢ ДЕПУТАТЫ|lang=kk|work=[[Ақ жол демократиялық партиясы]]|accessdate=2024-02-08}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Саясаттағы Қазақстан әйелдері]] [[Санат:Қазақстан экономистері]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің IV шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің V шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VI шақырылымының депутаттары]] ob13mafljkzw8eu1i6s1pdkppayqu8d 0 746617 3617114 3391861 2026-06-13T16:44:57Z Арай Дүйсекенова 182451 3617114 wikitext text/x-wiki {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Дубровник республикасы |өз атауы = Respublica Ragusina<br>Dubrovačka Republika<br>Repubblica di Ragusa<br>Дубровачка Република / Dubrovačka Republika |статусы = [[Шығыс Рим империясы|Византияның]], кейін [[Венеция республикасы|Венецияның]], одан кейін [[Мажарстан Патшалығы|Мажарстанның]], сосын [[Габсбург монархиясы|Габсбургтердің]] және [[Осман империясы|Османдықтардың]] протектораты және республикасы. |байрақ = St. Blaise - State Flag of the Ragusan Republic.svg |байрақ_сипаттамасы = [[Дубровник туы|Туы]] |елтаңбасы = Ragusan Republic Coat of Arms.png |елтаңба_сипаттамасы = [[Дубровник елтаңбасы|Елтаңбасы]] |карта = Ragusa-RU.png |сипаттамасы = [[1808 жыл]]дағы республика картасы |p1 = Византия империясы |flag_p1 = Flag of PalaeologusEmperor.svg |құрылуы = 1358 |ыдырауы = 1808 |s1 = Иллирия провинциялары |flag_s1 = Flag of France.svg |ұраны = Libertas («Бостандық») |астана = [[Дубровник]] |тілі = [[Латын тілі|Латын]] ( [[1472 жыл]]ға дейін), [[Италиян тілі|италиян]] ( [[1472 жыл]]дан бастап), [[Венет тілі (заманауи)|венет]], [[Далмат тілі|далмат]], [[Хорват тілі|хорват]] және [[Серб-хорват тілі|серб-хорват]]. |валютасы = Перпера<br>[[Артилук]] |аумағы = 1500 км² |халқы = 30 000 адам |басқару_формасы = Парламенттік республика |діні = [[Католицизм]] }} '''Дубровник республика''' ({{lang-hr|Dubrovačka republika}}, {{lang-la|Respublica Ragusina}}, {{lang-it|Repubblica di Ragusa}}, {{lang-sh|Дубровачка Република / Dubrovačka Republika}}; ''Әулие Власий республикасы'') — 14 ғасырдың басында қазіргі [[Хорватия]]ның [[Далмация]] жағалауындағы [[Дубровник]] қаласында құрылған, және 1808 жылы [[Наполеон Бонапарт|I Наполеон]] дәуірінде француз әскерлері басып алғанға дейін [[Осман империясы]]ның қоластында болған [[Қала-мемлекеті|қала-мемлекет]]. Тек саудамен айналысқан бұл мемлекет кей кeздері [[Адрия теңізі|Адрия]] және [[Жерорта теңізі|Жерорта теңіздерінде]] [[Венеция республикасы]]мен бәсекелесетін деңгейге жеткен, бірақ XVI ғасырдан бастап Атлантикадағы сауданың күшеюіне байланысты Жерорта теңізі саудасы құлдыраған соң, байлығы мен маңызын жоғалта бастаған. == Осман билігі == 1365 жылы [[I Мұрат]] дәуірінде Балқан аймағында жылдам алға жылжыған Осман әскерімен бетпе-бет келген Дубровник өзінің тәуелсіздігін сақтай алмайтынын түсініп, Осман империясының қорғауын қабылдап, 500 дукат салық төлей бастады. Алайда, [[Варна шайқасын]]да кіресшілерге кеме ұсынғаны себепті бұл салық 1444 жылы 1000 дукатқа арттырылды<ref>İsmail Hakkı Uzun Çarşılı Osmanlı tarihi 1. Cilt 5. Basım syf 222-223</ref>. Дубровник республикасы салық төлеу және Осман империясының қоластына кіру арқылы әртүрлі артықшылықтар алып, Осман жерлерінде еркін сауда жасау және басқа елдерде өз саудагерлері мен сауда кемелері құқықтарының Осман империясы тарапынан қорғалуына ие болды. Осы құқықтарға сәйкес, Дубровник Осман билігіне бағынуға қарсылық білдірмеді, бірақ мемлекетте Осман [[гарнизон]]ы орналастырылмады. Дубровник республикасы 1509 жылы [[Үндістан]]ның батыс жағалауында орналасқан [[Диу]] қаласын қоршау кезінде Осман әскерімен бірге португалдықтарға қарсы шайқасты. Осман империясы Адрия және Жерорта теңіздерінде Венецияның ықпалын теңестіру үшін Дубровникті өзіне қоспай, оның іс-әрекеттерін еркін жалғастырғанын тиімді жол деп санады, және бұл саясат 1808 жылы I Наполеон қаланы басып алғанға дейін жалғасты. Бұл республиканың жылдық салығы, [[II Мехмет]] дәуірінде жасалған 1478 жылғы келісім бойынша, 12 500 алтын құрады. Бұдан бөлек, 2 500 куруш кеден салығы және 2 000 куруш ұлықтарға ресми төлем ретінде берілді<ref>Uzunçarşılı, İ. Hakkı, "Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt 6" Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1978 s. 116</ref>. Мемлекет бұл салықтарды үш жылда бір рет [[Ыстанбұл]]ға жіберетін. 1729 жылы Босния аймағы Дубровникпен бәсекелес ретінде құрған Нова және Ресне айлақтарының жойылуы, 1752 жылы Рагуза мен Венеция арасындағы қақтығыста Дубровник құқықтарының Босния губернаторы тарапынан қорғалуы Осман империясының Дубровник республикасының құқықтарын әрдайым қорғауға тырысқанын көрсетеді. == Тілдер және этникалық құрамы == Аустрия-Мажарстан империясы аумағында жүргізілген халық санағының мәліметтеріне сәйкес, 1890 жылы 31 желтоқсанда<ref>Дубровник — календар за просту 1898 годину II, издање и наклада Српске Дубровачке штампарије А. Пасарића, 1897, Дубровник, страна, 64 и 67.</ref><ref>Србин-инфо: [http://srbin.info/2012/12/10/аустроугарски-пописни-документи-у-гр/ Аустроугарски пописни документи: У граду Дубровнику живе Срби, нема ниједног Хрвата!]</ref> Дубровник муниципалитеті 36,26 шаршы шақырым аумақты қамтып, халқы 11 177 адамды құрады, олардың 9713-і (немесе 87 %) серб тілінде сөйлеген. Дубровник халқының этникалық құрамы әртүрлі болған. Алғашқы кезеңдерде негізінен роман халқы басым болып, республиканың полис-коммуналдық қоғамдық-саяси құрылымының негізін қалаған. Алайда, Рагуза мен Дубрава елді мекендерінің бірігуінен бастап славян элементінің маңызы айтарлықтай болды және XII—XIII ғасырларға қарай басымдыққа ие болды. [[Осман империясы|Түріктердің]] жаулап алуы басталған кезде Балқаннан жаңа [[Славяндар|славян]] қоныс аударушылары келіп, Дубровникті негізінен славян қаласына айналдырды, дегенмен [[Италия]]дан келген қоныс аударушылардың (әсіресе жоғары білікті шеберлер мен ірі саудагерлер арасында) әлеуметтік-экономикалық рөлі де маңызды болған. Дубровниктің славян халқы серб және хорват тегінен шыққан, ал қазіргі тарихшылардың пікірінше<span><ref>Graubard, S.R. A New Europe for the Old?, Transaction Publishers, 1998. ISBN 0-7658-0465-4</ref></span>, хорват элементі басым болған. Дубровник республикасының ресми тілі бастапқыда [[Латын тілі|латын]] болды, оның негізінде орта ғасырларда ерекше [[далмат тілі]] дамыды, бұл тіл негізінен ауызекі сөйлеуде қолданылды, дегенмен жазбаша ескерткіштер де сақталған. Славяндардың келуі бастапқыда қалада славян-роман қос тілділігінің таралуына, содан кейін салыстырмалы түрде аз санды далмат тілінің біртіндеп жойылуына алып келді. Далмат тілін құрып кетуден құтқаруға тырысып, 1472 жылы Дубровник Сенаты оны талқылаулар мен мемлекеттік құжаттар тілі ретінде бекітті. Алайда сол уақытта-ақ жақын туысқан [[италиян тілі]] қала ақсүйектерінің, әсіресе республика билігін толығымен өз қолдарына шоғырландырған нобилитеттің тіліне айналған еді, ал халықтың негізгі бөлігі XV ғасырдың өзінде серб тіліне көшкен болатын<ref>'''Натко Нодило''': ''«Први љетописци и давна хисториографија дубровачка»'', ЈАЗУ, Загреб, 1883, свеска 65. pp. 92-128.</ref>. XIV—XV ғасырларда Венецияның теңіз үстемдігінің ықпалымен Дубровник ақсүйектерінің көпшілігі, соның ішінде далмат және славян тектілері, қатты италияндандырылып, өзін далмат италияндары деп атаған. XVI—XVII ғасырларда қала ақсүйектері арасында славяндардың саны басым болғанымен, олар да италиян тілін қолданып, италиян қалаларының мәдениетін ұстанды, бұл олардың хорват тілінің жергілікті диалектісінде сөйлеген қарапайым қала тұрғындарынан оқшаулығын көрсетуге бір әдісі еді. Венецияның әлсіреуімен, ол Австрия империясының, кейіннен устрия-Мажарстанның бақылауына өткен кезде, қала мен аймақ өміріндегі итальян элементінің үлесі 1815 жылғы 33 %-дан 1865 жылы 12,5 %-ға және 1880 жылы 3,1 %-ға дейін азайған. Тиісінше, республиканың құлдырауынан кейін қала өмірінде хорваттардың үстемдігі күшейе түскен. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20060926131627/http://www.dubrovnik-online.com/english/history.php Дубровник туралы тарихи фактілер]{{ref-en}} * [http://www.dubrovnik-online.net/english/history.php Historical facts about Dubrovnik], from Dubrovnik Online * [http://www.rbvex.it/ragusa.html Flags of Ragusa]{{ref-it}} * [http://www.roth37.it/COINS/Ragusa/index.html Storia e monetazione di Ragusa, oggi Dubrovnik (Dalmazia)]{{ref-it}} [[Санат:Далмация]] 31xvy64hg3svijbtw2kijnl7rdumowk 3617226 3617114 2026-06-13T18:19:01Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Ismukhammed|Ismukhammed]] соңғы нұсқасына қайтарды 3391861 wikitext text/x-wiki {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Дубровник республикасы |өз атауы = Respublica Ragusina<br>Dubrovačka Republika<br>Repubblica di Ragusa<br>Дубровачка Република / Dubrovačka Republika |статусы = [[Шығыс Рим империясы|Византияның]], кейін [[Венеция республикасы|Венецияның]], одан кейін [[Мажарстан Патшалығы|Мажарстанның]], сосын [[Габсбург монархиясы|Габсбургтердің]] және [[Осман империясы|Османдықтардың]] протектораты және республикасы. |байрақ = St. Blaise - State Flag of the Ragusan Republic.svg |байрақ_сипаттамасы = [[Дубровник туы|Туы]] |елтаңбасы = Ragusan Republic Coat of Arms.png |елтаңба_сипаттамасы = [[Дубровник елтаңбасы|Елтаңбасы]] |карта = Ragusa-RU.png |сипаттамасы = [[1808 жыл]]дағы республика картасы |p1 = Византия империясы |flag_p1 = Flag of PalaeologusEmperor.svg |құрылуы = 1358 |ыдырауы = 1808 |s1 = Иллирия провинциялары |flag_s1 = Flag of France.svg |ұраны = Libertas («Бостандық») |астана = [[Дубровник]] |тілі = [[Латын тілі|Латын]] ( [[1472 жыл]]ға дейін), [[Италиян тілі|италиян]] ( [[1472 жыл]]дан бастап), [[Венет тілі (заманауи)|венет]], [[Далмат тілі|далмат]], [[Хорват тілі|хорват]] және [[Серб-хорват тілі|серб-хорват]]. |валютасы = Перпера<br>[[Артилук]] |аумағы = 1500 км² |халқы = 30 000 адам |басқару_формасы = Парламенттік республика |діні = [[Католицизм]] }} '''Дубровник республика''' ({{lang-hr|Dubrovačka republika}}, {{lang-la|Respublica Ragusina}}, {{lang-it|Repubblica di Ragusa}}, {{lang-sh|Дубровачка Република / Dubrovačka Republika}}; ''Әулие Власий республикасы'') — 14 ғасырдың басында қазіргі [[Хорватия]]ның [[Далмация]] жағалауындағы [[Дубровник]] қаласында құрылған, және 1808 жылы [[Наполеон Бонапарт|I Наполеон]] дәуірінде француз әскерлері басып алғанға дейін [[Осман империясы]]ның қоластында болған [[Қала-мемлекеті|қала-мемлекет]]. Тек саудамен айналысқан бұл мемлекет кей кездері [[Адрия теңізі|Адрия]] және [[Жерорта теңізі|Жерорта теңіздерінде]] [[Венеция республикасы]]мен бәсекелесетін деңгейге жеткен, бірақ XVI ғасырдан бастап Атлантикадағы сауданың күшеюіне байланысты Жерорта теңізі саудасы құлдыраған соң, байлығы мен маңызын жоғалта бастаған. == Осман билігі == 1365 жылы [[I Мұрат]] дәуірінде Балқан аймағында жылдам алға жылжыған Осман әскерімен бетпе-бет келген Дубровник өзінің тәуелсіздігін сақтай алмайтынын түсініп, Осман империясының қорғауын қабылдап, 500 дукат салық төлей бастады. Алайда, [[Варна шайқасын]]да кіресшілерге кеме ұсынғаны себепті бұл салық 1444 жылы 1000 дукатқа арттырылды<ref>İsmail Hakkı Uzun Çarşılı Osmanlı tarihi 1. Cilt 5. Basım syf 222-223</ref>. Дубровник республикасы салық төлеу және Осман империясының қоластына кіру арқылы әртүрлі артықшылықтар алып, Осман жерлерінде еркін сауда жасау және басқа елдерде өз саудагерлері мен сауда кемелері құқықтарының Осман империясы тарапынан қорғалуына ие болды. Осы құқықтарға сәйкес, Дубровник Осман билігіне бағынуға қарсылық білдірмеді, бірақ мемлекетте Осман [[гарнизон]]ы орналастырылмады. Дубровник республикасы 1509 жылы [[Үндістан]]ның батыс жағалауында орналасқан [[Диу]] қаласын қоршау кезінде Осман әскерімен бірге португалдықтарға қарсы шайқасты. Осман империясы Адрия және Жерорта теңіздерінде Венецияның ықпалын теңестіру үшін Дубровникті өзіне қоспай, оның іс-әрекеттерін еркін жалғастырғанын тиімді жол деп санады, және бұл саясат 1808 жылы I Наполеон қаланы басып алғанға дейін жалғасты. Бұл республиканың жылдық салығы, [[II Мехмет]] дәуірінде жасалған 1478 жылғы келісім бойынша, 12 500 алтын құрады. Бұдан бөлек, 2 500 куруш кеден салығы және 2 000 куруш ұлықтарға ресми төлем ретінде берілді<ref>Uzunçarşılı, İ. Hakkı, "Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt 6" Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1978 s. 116</ref>. Мемлекет бұл салықтарды үш жылда бір рет [[Ыстанбұл]]ға жіберетін. 1729 жылы Босния аймағы Дубровникпен бәсекелес ретінде құрған Нова және Ресне айлақтарының жойылуы, 1752 жылы Рагуза мен Венеция арасындағы қақтығыста Дубровник құқықтарының Босния губернаторы тарапынан қорғалуы Осман империясының Дубровник республикасының құқықтарын әрдайым қорғауға тырысқанын көрсетеді. == Тілдер және этникалық құрамы == Аустрия-Мажарстан империясы аумағында жүргізілген халық санағының мәліметтеріне сәйкес, 1890 жылы 31 желтоқсанда<ref>Дубровник — календар за просту 1898 годину II, издање и наклада Српске Дубровачке штампарије А. Пасарића, 1897, Дубровник, страна, 64 и 67.</ref><ref>Србин-инфо: [http://srbin.info/2012/12/10/аустроугарски-пописни-документи-у-гр/ Аустроугарски пописни документи: У граду Дубровнику живе Срби, нема ниједног Хрвата!]</ref> Дубровник муниципалитеті 36,26 шаршы шақырым аумақты қамтып, халқы 11 177 адамды құрады, олардың 9713-і (немесе 87 %) серб тілінде сөйлеген. Дубровник халқының этникалық құрамы әртүрлі болған. Алғашқы кезеңдерде негізінен роман халқы басым болып, республиканың полис-коммуналдық қоғамдық-саяси құрылымының негізін қалаған. Алайда, Рагуза мен Дубрава елді мекендерінің бірігуінен бастап славян элементінің маңызы айтарлықтай болды және XII—XIII ғасырларға қарай басымдыққа ие болды. [[Осман империясы|Түріктердің]] жаулап алуы басталған кезде Балқаннан жаңа [[Славяндар|славян]] қоныс аударушылары келіп, Дубровникті негізінен славян қаласына айналдырды, дегенмен [[Италия]]дан келген қоныс аударушылардың (әсіресе жоғары білікті шеберлер мен ірі саудагерлер арасында) әлеуметтік-экономикалық рөлі де маңызды болған. Дубровниктің славян халқы серб және хорват тегінен шыққан, ал қазіргі тарихшылардың пікірінше<span><ref>Graubard, S.R. A New Europe for the Old?, Transaction Publishers, 1998. ISBN 0-7658-0465-4</ref></span>, хорват элементі басым болған. Дубровник республикасының ресми тілі бастапқыда [[Латын тілі|латын]] болды, оның негізінде орта ғасырларда ерекше [[далмат тілі]] дамыды, бұл тіл негізінен ауызекі сөйлеуде қолданылды, дегенмен жазбаша ескерткіштер де сақталған. Славяндардың келуі бастапқыда қалада славян-роман қос тілділігінің таралуына, содан кейін салыстырмалы түрде аз санды далмат тілінің біртіндеп жойылуына алып келді. Далмат тілін құрып кетуден құтқаруға тырысып, 1472 жылы Дубровник Сенаты оны талқылаулар мен мемлекеттік құжаттар тілі ретінде бекітті. Алайда сол уақытта-ақ жақын туысқан [[италиян тілі]] қала ақсүйектерінің, әсіресе республика билігін толығымен өз қолдарына шоғырландырған нобилитеттің тіліне айналған еді, ал халықтың негізгі бөлігі XV ғасырдың өзінде серб тіліне көшкен болатын<ref>'''Натко Нодило''': ''«Први љетописци и давна хисториографија дубровачка»'', ЈАЗУ, Загреб, 1883, свеска 65. pp. 92-128.</ref>. XIV—XV ғасырларда Венецияның теңіз үстемдігінің ықпалымен Дубровник ақсүйектерінің көпшілігі, соның ішінде далмат және славян тектілері, қатты италияндандырылып, өзін далмат италияндары деп атаған. XVI—XVII ғасырларда қала ақсүйектері арасында славяндардың саны басым болғанымен, олар да италиян тілін қолданып, италиян қалаларының мәдениетін ұстанды, бұл олардың хорват тілінің жергілікті диалектісінде сөйлеген қарапайым қала тұрғындарынан оқшаулығын көрсетуге бір әдісі еді. Венецияның әлсіреуімен, ол Австрия империясының, кейіннен устрия-Мажарстанның бақылауына өткен кезде, қала мен аймақ өміріндегі итальян элементінің үлесі 1815 жылғы 33 %-дан 1865 жылы 12,5 %-ға және 1880 жылы 3,1 %-ға дейін азайған. Тиісінше, республиканың құлдырауынан кейін қала өмірінде хорваттардың үстемдігі күшейе түскен. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20060926131627/http://www.dubrovnik-online.com/english/history.php Дубровник туралы тарихи фактілер]{{ref-en}} * [http://www.dubrovnik-online.net/english/history.php Historical facts about Dubrovnik], from Dubrovnik Online * [http://www.rbvex.it/ragusa.html Flags of Ragusa]{{ref-it}} * [http://www.roth37.it/COINS/Ragusa/index.html Storia e monetazione di Ragusa, oggi Dubrovnik (Dalmazia)]{{ref-it}} [[Санат:Далмация]] k5awcitxawzogr6ned09jusjovnlvtz 0 750862 3617096 3415491 2026-06-13T15:53:51Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617096 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер|Есімі=Виктор Валерийұлы Темірбаев|Титулы=[[Қазақстан]]ның [[Болгария]]дағы елшісі|Ту=Flag of Bulgaria.svg|Ту2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады=9 желтоқсан 2022 жылдан бастап|Президент=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізашары=[[Теміртай Рымтайұлы Ізбастин|Теміртай Ізбастин]]|Титулы_2=[[Қазақстан]]ның [[Латвия]]дағы елшісі|Ту_2=Flag of Latvia.svg|Ту2_2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_2=8 ақпан 2019|Басқаруын аяқтады_2=1 қараша 2019|Президент_2=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізбасары_2=Тимур Владимирович Пірімбетов|Ізашары_2=[[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]]|Титулы_3=[[Қазақстан]]ның [[Литва]]дағы елшісі|Ту_3=Flag of Lithuania.svg|Ту2_3=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_3=тамыз 2018|Басқаруын аяқтады_3=9 желтоқсан 2022|Президент_3=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізбасары_3=Тимур Владимирович Пірімбетов|Ізашары_3=[[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]]|Білімі=1. [[Мәскеу электроника және математика институты|Мәскеу электронды машина жасау институты]]<br>2. [[Ресей СІМ Дипломатиялық академиясы]]|Мамандығы=1. Радиоинженер-құрылысшы<br>2. Халықаралық қатынастар|Қызметі=[[Елші]], [[дипломатия]]|Азаматтығы={{Байрақ|КСРО}}→ <br> {{Байрақ|Қазақстан}}|Туған жері={{туғанжері|Павлодар|Павлодарда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]|Әкесі=Валерий Батаевич Темірбаев|Туған күні=16.7.1967|Сайты=[https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-sofia#:~:text=%D1%81%25209%2520%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%80%D1%8F%25202022%2520%D0%B3.&text=%D0%A7%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%BC%2520%D0%B8%2520%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%BC%2520%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%BC%2520%D0%A0%D0%9A%2520%D1%8F%D0%B2%D0%BB%D1%8F%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F%2520%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%2520%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%2520%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87. Қазақстанның Болгариядағы елшілігі]|Әскер түрі=[[КСРО Қарулы Күштері]]|Қызмет еткен жылдары=1986—1988}} '''Виктор Валерийұлы Темірбаев''' ([[16 шілде]] [[1967 жыл|1967]], [[Павлодар]]) — қазақстандық дипломат, [[Қазақстан елшілерінің тізімі|елші]]. І сыныпты Төтенше және Өкілетті Уәкіл. == Өмірбаяны == 1967 жылы 16 шілдеде [[Павлодар|Павлодарда]] дүниеге келді. === Білімі === 1993 жылы [[Мәскеу электроника және математика институты|Мәскеу электронды машина жасау институтын]] “радиоинженер-құрылысшы”, 1999 жылы [[Ресей СІМ Дипломатиялық академиясы|Ресей СІМ Дипломатиялық академиясын]] “халықаралық қатынастар” мамандығы бойынша тәмамдады. === Мансабы === * 1986—1988 — [[КСРО Қарулы Күштері|КСРО Қарулы Күштерінде]] әскери қызмет: * 1991—1993 — “Қазақстан қаржы-өнеркәсіптік тобы” АҚ менеджері; * 1993—1994 — [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрлігі]] Халықаралық экономикалық қатынастар басқармасының референті; * 1994—1994 — Мемлекеттік протокол басқармасының референті; * 1994—1997 — [[Қазақстанның Пәкістандағы Елшілігі|Қазақстанның Пәкістандағы Елшілігінің]] атташесі, үшінші хатшысі; * 1999—2003 — [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрлігі]] Көпжақты ынтымақтастық департаментінің екінші, бірінші хатшысы, кеңесшісі; * 2003—2005 — [[Қазақстанның Израильдегі Елшілігі|Қазақстанның Израильдегі Елшілігінің]] бірінші хатшысы; * 2005—2006 — [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрлігі]] Халықаралық ұйымдар және қауіпсіздік мәселелері департаментінің бөлім бастығы, Азия ынтымақтастығы департаментінің бөлім бастығы; * 2006—2007 — [[АӨСШК]] Хатшылығының саяси бөлімінің басшысы; * 2007—2008 — “Қазына” ТДҚ АҚ өкілдігі басшысының орынбасары; * 2009—2010 — «Ұлттық инновациялық қор» АҚ Корпоративтік даму департаментінің директоры; * 2010—2018 — [[Қазақстанның Ресейдегі Елшілігі|Қазақстанның Ресейдегі Елшілігінің]] кеңесшісі, кеңесші-уәкілі; * 2018—2022 — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Литва|Литвадағы]] елшісі;<ref>{{Cite web|url=https://primeminister.kz/news/17036|title=Виктор Темірбаев ҚР-ның Литвадағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне тағайындалды|date=2018-08-27|lang=kz|work=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми ақпараттық ресурсы|accessdate=2024-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--911248|title=Мемлекет басшысының жарлықтарымен:|date=2022-12-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2024-12-28}}</ref> * 2019—2019 — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Латвия|Латвиядағы]] елшісі;<ref>{{Cite web|url=https://kz.kursiv.media/2019-02-07/viktor-temirbaev-naznachen-poslom-kazakhstana-v-latvii/amp/|title=Виктор Темирбаев назначен послом Казахстана в Латвии|date=2019-02-07|lang=ru|work=kz.kursiv.media|accessdate=2024-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://primeminister.kz/news/glava-gosudarstva-naznachil-poslov-rk-v-knr-latvii-i-bolgarii|title=Мемлекет басшысы Қазақстанның ҚХР-дағы, Латвия және Болгариядағы елшілерін тағайындады|date=2019-11-01|lang=kz|work=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми ақпараттық ресурсы|accessdate=2024-12-28}}</ref> * 2022 — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Болгария|Болгариядағы]] елшісі.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--911248|title=Мемлекет басшысының жарлықтарымен:|date=2022-12-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2024-12-28}}</ref> === Жеке өмірі === Үйленген, 4 бала тәрбиелеуде.<ref>{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/m/amp/document/34138108|title=Темирбаев Виктор Валерьевич (персональная справка)|lang=ru|work=online.zakon.kz|accessdate=2024-12-28}}</ref> Әкесі Валерий Батаевич Темірбаев (1941 туған) — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Ресей|Ресейдегі]] (1993—1994), [[Беларусь|Беларусьтегі]] (1994—1996), [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] (1996—1999) елшісі және [[ТМД]] Жарғылық органдары жанындағы тұрақты өкілі (1995—1996).<ref>{{Cite web|url=https://tou.edu.kz/ru/social-activity/studencheskie-objedinenija/4-known-graduates/known-graduates/18-2009-01-05-03-55-04|title=ТЕМИРБАЕВ ВАЛЕРИЙ БАТАЕВИЧ|lang=ru|work=tou.edu.kz|accessdate=2024-12-28}}</ref> [[Орыс тілі|Орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]] және [[Испан тілі|испан тілдерін]] меңгерген. == Марапаттары мен атақтары == * І сыныпты Төтенше және Өкілетті Уәкіл. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстанның Болгариядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Латвиядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Литвадағы елшілері]] [[Санат:Қазақстан дипломаттары]] 2dm0nelvyek0e5y1qfe12s2r5mlfhna 3617097 3617096 2026-06-13T15:53:53Z KiranBOT 168555 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 3617097 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер|Есімі=Виктор Валерийұлы Темірбаев|Титулы=[[Қазақстан]]ның [[Болгария]]дағы елшісі|Ту=Flag of Bulgaria.svg|Ту2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады=9 желтоқсан 2022 жылдан бастап|Президент=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізашары=[[Теміртай Рымтайұлы Ізбастин|Теміртай Ізбастин]]|Титулы_2=[[Қазақстан]]ның [[Латвия]]дағы елшісі|Ту_2=Flag of Latvia.svg|Ту2_2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_2=8 ақпан 2019|Басқаруын аяқтады_2=1 қараша 2019|Президент_2=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізбасары_2=Тимур Владимирович Пірімбетов|Ізашары_2=[[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]]|Титулы_3=[[Қазақстан]]ның [[Литва]]дағы елшісі|Ту_3=Flag of Lithuania.svg|Ту2_3=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_3=тамыз 2018|Басқаруын аяқтады_3=9 желтоқсан 2022|Президент_3=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізбасары_3=Тимур Владимирович Пірімбетов|Ізашары_3=[[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]]|Білімі=1. [[Мәскеу электроника және математика институты|Мәскеу электронды машина жасау институты]]<br>2. [[Ресей СІМ Дипломатиялық академиясы]]|Мамандығы=1. Радиоинженер-құрылысшы<br>2. Халықаралық қатынастар|Қызметі=[[Елші]], [[дипломатия]]|Азаматтығы={{Байрақ|КСРО}}→ <br> {{Байрақ|Қазақстан}}|Туған жері={{туғанжері|Павлодар|Павлодарда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]|Әкесі=Валерий Батаевич Темірбаев|Туған күні=16.7.1967|Сайты=[https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-sofia#:~:text=%D1%81%25209%2520%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%80%D1%8F%25202022%2520%D0%B3.&text=%D0%A7%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%BC%2520%D0%B8%2520%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%BC%2520%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%BC%2520%D0%A0%D0%9A%2520%D1%8F%D0%B2%D0%BB%D1%8F%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F%2520%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%2520%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%2520%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87. Қазақстанның Болгариядағы елшілігі]|Әскер түрі=[[КСРО Қарулы Күштері]]|Қызмет еткен жылдары=1986—1988}} '''Виктор Валерийұлы Темірбаев''' ([[16 шілде]] [[1967 жыл|1967]], [[Павлодар]]) — қазақстандық дипломат, [[Қазақстан елшілерінің тізімі|елші]]. І сыныпты Төтенше және Өкілетті Уәкіл. == Өмірбаяны == 1967 жылы 16 шілдеде [[Павлодар|Павлодарда]] дүниеге келді. === Білімі === 1993 жылы [[Мәскеу электроника және математика институты|Мәскеу электронды машина жасау институтын]] “радиоинженер-құрылысшы”, 1999 жылы [[Ресей СІМ Дипломатиялық академиясы|Ресей СІМ Дипломатиялық академиясын]] “халықаралық қатынастар” мамандығы бойынша тәмамдады. === Мансабы === * 1986—1988 — [[КСРО Қарулы Күштері|КСРО Қарулы Күштерінде]] әскери қызмет: * 1991—1993 — “Қазақстан қаржы-өнеркәсіптік тобы” АҚ менеджері; * 1993—1994 — [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрлігі]] Халықаралық экономикалық қатынастар басқармасының референті; * 1994—1994 — Мемлекеттік протокол басқармасының референті; * 1994—1997 — [[Қазақстанның Пәкістандағы Елшілігі|Қазақстанның Пәкістандағы Елшілігінің]] атташесі, үшінші хатшысі; * 1999—2003 — [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрлігі]] Көпжақты ынтымақтастық департаментінің екінші, бірінші хатшысы, кеңесшісі; * 2003—2005 — [[Қазақстанның Израильдегі Елшілігі|Қазақстанның Израильдегі Елшілігінің]] бірінші хатшысы; * 2005—2006 — [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрлігі]] Халықаралық ұйымдар және қауіпсіздік мәселелері департаментінің бөлім бастығы, Азия ынтымақтастығы департаментінің бөлім бастығы; * 2006—2007 — [[АӨСШК]] Хатшылығының саяси бөлімінің басшысы; * 2007—2008 — “Қазына” ТДҚ АҚ өкілдігі басшысының орынбасары; * 2009—2010 — «Ұлттық инновациялық қор» АҚ Корпоративтік даму департаментінің директоры; * 2010—2018 — [[Қазақстанның Ресейдегі Елшілігі|Қазақстанның Ресейдегі Елшілігінің]] кеңесшісі, кеңесші-уәкілі; * 2018—2022 — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Литва|Литвадағы]] елшісі;<ref>{{Cite web|url=https://primeminister.kz/news/17036|title=Виктор Темірбаев ҚР-ның Литвадағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне тағайындалды|date=2018-08-27|lang=kz|work=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми ақпараттық ресурсы|accessdate=2024-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--911248|title=Мемлекет басшысының жарлықтарымен:|date=2022-12-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2024-12-28}}</ref> * 2019—2019 — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Латвия|Латвиядағы]] елшісі;<ref>{{Cite web|url=https://kz.kursiv.media/2019-02-07/viktor-temirbaev-naznachen-poslom-kazakhstana-v-latvii/|title=Виктор Темирбаев назначен послом Казахстана в Латвии|date=2019-02-07|lang=ru|work=kz.kursiv.media|accessdate=2024-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://primeminister.kz/news/glava-gosudarstva-naznachil-poslov-rk-v-knr-latvii-i-bolgarii|title=Мемлекет басшысы Қазақстанның ҚХР-дағы, Латвия және Болгариядағы елшілерін тағайындады|date=2019-11-01|lang=kz|work=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми ақпараттық ресурсы|accessdate=2024-12-28}}</ref> * 2022 — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Болгария|Болгариядағы]] елшісі.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--911248|title=Мемлекет басшысының жарлықтарымен:|date=2022-12-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2024-12-28}}</ref> === Жеке өмірі === Үйленген, 4 бала тәрбиелеуде.<ref>{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/document/?doc_id=34138108#sub_id=0|title=Темирбаев Виктор Валерьевич (персональная справка)|lang=ru|work=online.zakon.kz|accessdate=2024-12-28}}</ref> Әкесі Валерий Батаевич Темірбаев (1941 туған) — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Ресей|Ресейдегі]] (1993—1994), [[Беларусь|Беларусьтегі]] (1994—1996), [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] (1996—1999) елшісі және [[ТМД]] Жарғылық органдары жанындағы тұрақты өкілі (1995—1996).<ref>{{Cite web|url=https://tou.edu.kz/ru/social-activity/studencheskie-objedinenija/4-known-graduates/known-graduates/18-2009-01-05-03-55-04|title=ТЕМИРБАЕВ ВАЛЕРИЙ БАТАЕВИЧ|lang=ru|work=tou.edu.kz|accessdate=2024-12-28}}</ref> [[Орыс тілі|Орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]] және [[Испан тілі|испан тілдерін]] меңгерген. == Марапаттары мен атақтары == * І сыныпты Төтенше және Өкілетті Уәкіл. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстанның Болгариядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Латвиядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Литвадағы елшілері]] [[Санат:Қазақстан дипломаттары]] 9if6g1s9krpghf9l7jjikjzqgz0amd2 3617098 3617097 2026-06-13T15:55:07Z Орел Карл 81620 Орел Карл [[Виктор Валерьевич Темірбаев]] бетін [[Виктор Валерийұлы Темірбаев]] бетіне жылжытты: Негізі Қазақстанның Болгариядағы елшілігі сайтында Валерийұлы деп көрсетілген 3617097 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер|Есімі=Виктор Валерийұлы Темірбаев|Титулы=[[Қазақстан]]ның [[Болгария]]дағы елшісі|Ту=Flag of Bulgaria.svg|Ту2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады=9 желтоқсан 2022 жылдан бастап|Президент=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізашары=[[Теміртай Рымтайұлы Ізбастин|Теміртай Ізбастин]]|Титулы_2=[[Қазақстан]]ның [[Латвия]]дағы елшісі|Ту_2=Flag of Latvia.svg|Ту2_2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_2=8 ақпан 2019|Басқаруын аяқтады_2=1 қараша 2019|Президент_2=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізбасары_2=Тимур Владимирович Пірімбетов|Ізашары_2=[[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]]|Титулы_3=[[Қазақстан]]ның [[Литва]]дағы елшісі|Ту_3=Flag of Lithuania.svg|Ту2_3=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_3=тамыз 2018|Басқаруын аяқтады_3=9 желтоқсан 2022|Президент_3=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізбасары_3=Тимур Владимирович Пірімбетов|Ізашары_3=[[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]]|Білімі=1. [[Мәскеу электроника және математика институты|Мәскеу электронды машина жасау институты]]<br>2. [[Ресей СІМ Дипломатиялық академиясы]]|Мамандығы=1. Радиоинженер-құрылысшы<br>2. Халықаралық қатынастар|Қызметі=[[Елші]], [[дипломатия]]|Азаматтығы={{Байрақ|КСРО}}→ <br> {{Байрақ|Қазақстан}}|Туған жері={{туғанжері|Павлодар|Павлодарда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]|Әкесі=Валерий Батаевич Темірбаев|Туған күні=16.7.1967|Сайты=[https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-sofia#:~:text=%D1%81%25209%2520%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%80%D1%8F%25202022%2520%D0%B3.&text=%D0%A7%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%BC%2520%D0%B8%2520%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%BC%2520%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%BC%2520%D0%A0%D0%9A%2520%D1%8F%D0%B2%D0%BB%D1%8F%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F%2520%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%2520%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%2520%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87. Қазақстанның Болгариядағы елшілігі]|Әскер түрі=[[КСРО Қарулы Күштері]]|Қызмет еткен жылдары=1986—1988}} '''Виктор Валерийұлы Темірбаев''' ([[16 шілде]] [[1967 жыл|1967]], [[Павлодар]]) — қазақстандық дипломат, [[Қазақстан елшілерінің тізімі|елші]]. І сыныпты Төтенше және Өкілетті Уәкіл. == Өмірбаяны == 1967 жылы 16 шілдеде [[Павлодар|Павлодарда]] дүниеге келді. === Білімі === 1993 жылы [[Мәскеу электроника және математика институты|Мәскеу электронды машина жасау институтын]] “радиоинженер-құрылысшы”, 1999 жылы [[Ресей СІМ Дипломатиялық академиясы|Ресей СІМ Дипломатиялық академиясын]] “халықаралық қатынастар” мамандығы бойынша тәмамдады. === Мансабы === * 1986—1988 — [[КСРО Қарулы Күштері|КСРО Қарулы Күштерінде]] әскери қызмет: * 1991—1993 — “Қазақстан қаржы-өнеркәсіптік тобы” АҚ менеджері; * 1993—1994 — [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрлігі]] Халықаралық экономикалық қатынастар басқармасының референті; * 1994—1994 — Мемлекеттік протокол басқармасының референті; * 1994—1997 — [[Қазақстанның Пәкістандағы Елшілігі|Қазақстанның Пәкістандағы Елшілігінің]] атташесі, үшінші хатшысі; * 1999—2003 — [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрлігі]] Көпжақты ынтымақтастық департаментінің екінші, бірінші хатшысы, кеңесшісі; * 2003—2005 — [[Қазақстанның Израильдегі Елшілігі|Қазақстанның Израильдегі Елшілігінің]] бірінші хатшысы; * 2005—2006 — [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрлігі]] Халықаралық ұйымдар және қауіпсіздік мәселелері департаментінің бөлім бастығы, Азия ынтымақтастығы департаментінің бөлім бастығы; * 2006—2007 — [[АӨСШК]] Хатшылығының саяси бөлімінің басшысы; * 2007—2008 — “Қазына” ТДҚ АҚ өкілдігі басшысының орынбасары; * 2009—2010 — «Ұлттық инновациялық қор» АҚ Корпоративтік даму департаментінің директоры; * 2010—2018 — [[Қазақстанның Ресейдегі Елшілігі|Қазақстанның Ресейдегі Елшілігінің]] кеңесшісі, кеңесші-уәкілі; * 2018—2022 — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Литва|Литвадағы]] елшісі;<ref>{{Cite web|url=https://primeminister.kz/news/17036|title=Виктор Темірбаев ҚР-ның Литвадағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне тағайындалды|date=2018-08-27|lang=kz|work=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми ақпараттық ресурсы|accessdate=2024-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--911248|title=Мемлекет басшысының жарлықтарымен:|date=2022-12-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2024-12-28}}</ref> * 2019—2019 — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Латвия|Латвиядағы]] елшісі;<ref>{{Cite web|url=https://kz.kursiv.media/2019-02-07/viktor-temirbaev-naznachen-poslom-kazakhstana-v-latvii/|title=Виктор Темирбаев назначен послом Казахстана в Латвии|date=2019-02-07|lang=ru|work=kz.kursiv.media|accessdate=2024-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://primeminister.kz/news/glava-gosudarstva-naznachil-poslov-rk-v-knr-latvii-i-bolgarii|title=Мемлекет басшысы Қазақстанның ҚХР-дағы, Латвия және Болгариядағы елшілерін тағайындады|date=2019-11-01|lang=kz|work=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми ақпараттық ресурсы|accessdate=2024-12-28}}</ref> * 2022 — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Болгария|Болгариядағы]] елшісі.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--911248|title=Мемлекет басшысының жарлықтарымен:|date=2022-12-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2024-12-28}}</ref> === Жеке өмірі === Үйленген, 4 бала тәрбиелеуде.<ref>{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/document/?doc_id=34138108#sub_id=0|title=Темирбаев Виктор Валерьевич (персональная справка)|lang=ru|work=online.zakon.kz|accessdate=2024-12-28}}</ref> Әкесі Валерий Батаевич Темірбаев (1941 туған) — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Ресей|Ресейдегі]] (1993—1994), [[Беларусь|Беларусьтегі]] (1994—1996), [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] (1996—1999) елшісі және [[ТМД]] Жарғылық органдары жанындағы тұрақты өкілі (1995—1996).<ref>{{Cite web|url=https://tou.edu.kz/ru/social-activity/studencheskie-objedinenija/4-known-graduates/known-graduates/18-2009-01-05-03-55-04|title=ТЕМИРБАЕВ ВАЛЕРИЙ БАТАЕВИЧ|lang=ru|work=tou.edu.kz|accessdate=2024-12-28}}</ref> [[Орыс тілі|Орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]] және [[Испан тілі|испан тілдерін]] меңгерген. == Марапаттары мен атақтары == * І сыныпты Төтенше және Өкілетті Уәкіл. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстанның Болгариядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Латвиядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Литвадағы елшілері]] [[Санат:Қазақстан дипломаттары]] 9if6g1s9krpghf9l7jjikjzqgz0amd2 0 754306 3617307 3438744 2026-06-14T03:29:25Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617307 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Бүлент Инал |шынайы есімі = Bülent İnal |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Мехмет Бүлент Инал |туған күні = 19.05.1973 |туған жері = [[Шанлыурфа]] провинциясы, Хильван ауданы, [[Түркия]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = Эгей университеті (әдебиет факультеті), Докуз Эйлюл университеті (театр факультеті, 1998) |мамандығы = [[актер]], [[сценарист]] |азаматтығы = {{TUR}} |белсенді жылдары = 1992 — қазіргі уақыт |бағыты = [[драма]], [[тарихи фильм]], [[атыс-шабыс фильмі|атыс-шабыс]] |киностудия = TRT, Kıbrıs Sinegraf |жұбайы = Мелис Түйсіз (2011 жылдан бері) |серігі = |ата-анасы = |туыстары = |отбасы = |марапаттары = |imdb_id = 1194907 |қолтаңбасы = |сайты = |ортаққор = Bülent İnal }} '''Бүлент Инал''' ({{lang-tr|Bülent Inal}})– танымал түрік актері. == Биографиясы == Ол әкесі жағынан араб және заза (күрдтердің бір бөлігі), ал анасы жағынан Селжүк түріктерінен шыққан. 1973 жылы 19 мамырда Шанлыурфаның Хилван ауданында дүниеге келген. Бір жыл бойы Эгей университетінде Түрік тілі мен әдебиеті мамандығында оқыған, бірақ театрға деген қызығушылығы басым түсіп, 9 Қыркүйек университетінің Көркем өнер факультетінің Театр бөлімінде оқып, сол жерден түлеп шыққан <ref>{{Cite web |url=http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |title=En İyi Erkek Oyuncu Bülent İnal |language=tr |access-date=12 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402104645/http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |archive-date=2 April 2012 |url-status=dead}}</ref>. == Карьерасы == Бүлент Инал "Азад" сериалында "Урфалық Азад", "Kurşun Yarası" сериалында басқыншылық астындағы Эгей аймағында батыл қаймақам рөлін сомдады. Ал "Ihlamurlar Altında" (Жөке ағашының саясында) атты Kanal D арнасындағы сериалда "Йылмаз" есімді қарапайым жігіттің рөлін ойнады. Бүлент Инал "Karayılan" (Қаражылан) сериалында да бой көрсетті. 2008 жылы ол Star TV арнасында көрсетілген "Kalpsiz Adam" (Жүрексіз адам) сериалында "Октай" рөлін сомдады. 2009-2010 жылдары Show TV арнасында көрсетілген "Bu Kalp Seni Unutur mu?" (Бұл жүрек сені ұмыта ма?) сериалында "Синан" атты кейіпкерді сомдады. 2010-2011 жылдары atv арнасында көрсетілген "Bitmeyen Şarkı" (Бітпейтін ән) сериалында Бергүзар Корелмен бірге басты рөлді сомдады. Кейін 2013 жылы atv арнасында басталып, 2014 жылы аяқталған "Tatar Ramazan" сериалында "Рамазан" кейіпкерін ойнады. 2014 жылдың күзінде Kanal D арнасында басталып, кейін Star TV арнасына ауысқан "Urfalıyam Ezelden" (Мен ежелден Урфалықпын) сериалында "Жемал" рөлін сомдады. 2017-2021 жылдары TRT 1 арнасында көрсетілген "Payitaht Abdülhamid" (Сарай: Абдулхамид) тарихи сериалында II Абдулхамид сұлтанның рөлін сомдады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия актерлері]] hkb9xm99b1zz1t867z6shx7lrv96dk4 3617308 3617307 2026-06-14T03:33:42Z Sagzhan 29953 /* Карьерасы */ 3617308 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Бүлент Инал |шынайы есімі = Bülent İnal |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Мехмет Бүлент Инал |туған күні = 19.05.1973 |туған жері = [[Шанлыурфа]] провинциясы, Хильван ауданы, [[Түркия]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = Эгей университеті (әдебиет факультеті), Докуз Эйлюл университеті (театр факультеті, 1998) |мамандығы = [[актер]], [[сценарист]] |азаматтығы = {{TUR}} |белсенді жылдары = 1992 — қазіргі уақыт |бағыты = [[драма]], [[тарихи фильм]], [[атыс-шабыс фильмі|атыс-шабыс]] |киностудия = TRT, Kıbrıs Sinegraf |жұбайы = Мелис Түйсіз (2011 жылдан бері) |серігі = |ата-анасы = |туыстары = |отбасы = |марапаттары = |imdb_id = 1194907 |қолтаңбасы = |сайты = |ортаққор = Bülent İnal }} '''Бүлент Инал''' ({{lang-tr|Bülent Inal}})– танымал түрік актері. == Биографиясы == Ол әкесі жағынан араб және заза (күрдтердің бір бөлігі), ал анасы жағынан Селжүк түріктерінен шыққан. 1973 жылы 19 мамырда Шанлыурфаның Хилван ауданында дүниеге келген. Бір жыл бойы Эгей университетінде Түрік тілі мен әдебиеті мамандығында оқыған, бірақ театрға деген қызығушылығы басым түсіп, 9 Қыркүйек университетінің Көркем өнер факультетінің Театр бөлімінде оқып, сол жерден түлеп шыққан <ref>{{Cite web |url=http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |title=En İyi Erkek Oyuncu Bülent İnal |language=tr |access-date=12 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402104645/http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |archive-date=2 April 2012 |url-status=dead}}</ref>. == Карьерасы == Бүлент Инал "Азад" сериалында "Урфалық Азад", "Kurşun Yarası" сериалында басқыншылық астындағы Эгей аймағында батыл қаймақам рөлін сомдады. Ал "Ihlamurlar Altında" (Жөке ағашының саясында) атты Kanal D арнасындағы сериалда "Йылмаз" есімді қарапайым жігіттің рөлін ойнады. Бүлент Инал "Karayılan" (Қаражылан) сериалында да бой көрсетті. 2008 жылы ол Star TV арнасында көрсетілген "Kalpsiz Adam" (Жүрексіз адам) сериалында "Октай" рөлін сомдады. 2009-2010 жылдары Show TV арнасында көрсетілген "Bu Kalp Seni Unutur mu?" (Бұл жүрек сені ұмыта ма?) сериалында "Синан" атты кейіпкерді сомдады. 2010-2011 жылдары atv арнасында көрсетілген "Bitmeyen Şarkı" (Бітпейтін ән) сериалында Бергүзар Корелмен бірге басты рөлді сомдады. Кейін 2013 жылы atv арнасында басталып, 2014 жылы аяқталған "Tatar Ramazan" сериалында "Рамазан" кейіпкерін ойнады. 2014 жылдың күзінде Kanal D арнасында басталып, кейін Star TV арнасына ауысқан "Urfalıyam Ezelden" (Мен ежелден Урфалықпын) сериалында "Жемал" рөлін сомдады. 2017-2021 жылдары TRT 1 арнасында көрсетілген "Payitaht Abdülhamid" (Сарай: Абдулхамид) тарихи сериалында II Абдулхамид сұлтанның рөлін сомдады. == Фильмографиясы == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Кино (Синема) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1998 |''Қайықшы'' |Хасан |- |2000 |''Тар алаңда қысқа пастасулар'' |Мұстафа Атеш |- |2001 |''Ешжерде'' |Полис (Полицей) |- |2003 |''Визонеле Тууба'' |Махмұт Дұран |- |2004 |''Бір махаббат хикаясы'' |Исмаил |- | rowspan="2"|2005 |''Махаббат жолы'' |Омер Лачинер |- |''Жәннатты күткенде'' |Газал |- | rowspan="2"|2008 |''Басқа ауданның балалары'' |Керим |- |''Ақшамдан қалма (Бас жазу)'' |Емин |- |2010 |''Ақшамдан қалма 2'' |Емин |- | rowspan="2"|2012 |''Ақшамдан қалма 3'' |Емин |- |''Тас мектеп'' | |- |2013 |''Балық'' |Кая |- |2024 |''Хаятпен барыс (Өмірмен бітім)'' |Йылмаз |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Телевизия (Сериалдар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1992 |''Аудан құлақтары (Махалле нің мұхтарлары)'' | |- | rowspan="2"|2000 |''Абайлаңыз, нәресте бар!'' |Режеп |- |''Жеті нөмір'' | |- | rowspan="2"|2001 |''Батыл күдік'' | |- |''Қараңғыда жүгіргендер'' |Нұри |- | rowspan="2"|2002 |''Азад'' |Азад |- |''Махаббат пен мақтаныш'' |Балықшы |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Қаймақам Жемал |- |2005-2007 |''[[Ihlamurlar Altında|Жөке ағаштарының астында]]'' |Йылмаз Ақын |- |2007-2008 |''Қаражылан'' |Қаражылан |- |2008 |''Жүрексіз адам'' |Оқтай Ереноғлы |- |2009-2010 |''Бұл жүрек сені ұмыта ма?'' |Синан Шахин |- |2010-2011 |''Бітпейтін ән'' |Яман Гүналан |- |2011-2012 |''Бір балаға ғашық болдым'' |Тимур Гүрхан |- |2013-2014 |''Татар Рамазан'' |Tatar Рамазан |- |2014 |''Урфалықпын Езелден'' |Жемал Бозоғлы |- |2016 |''Әкем және оның отбасы'' |Кемал Ипекші |- |2017 |''Соңғы дастан'' |Дастан |- |2017-2021 |''[[Payitaht Abdülhamid|Абдулхамидтің тағы]]'' |[[II. Абдулхамид]] |- |2024-2025 |''Жан қарызы (Жан боржы)'' |Мехмет Мұслыоғлы |- |2025-2026 |''Қызғану''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | title = "Kıskanmak"a Savcı geliyor! Babasından sonra Seniha'ya sevgilisi geliyor | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-11-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251124120346/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | archivedate = 2025-11-24}}</ref> |Прокурор Жихан Гүнеш |- |Жақында |''Өмір ұста'' <ref>{{cite web | title = Bülent Inal “Ömür Usta”yla anlaştı. | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-omur-ustayla-anlasti/72941/ | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref><ref>{{cite web | title = Kıskanmak dizisi final yapar yapmaz yeni dizisi belli oldu | url = https://www.sozcu.com.tr/amp/kiskanmak-dizisi-final-yapar-yapmaz-yeni-dizisi-belli-oldu-p318575 | author = Sözcü | website = sozcu.com.tr | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref> | ? |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Интернет (Ағынды платформалар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |2023-2025 |''Мәуләнә Жәләләддин Руми'' |[[Мәуләнә Жәләләддин Руми]] |- |Жақында |''Имам Ғазали''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | title = Bülent Inal İmam-Gazali’ye konuk oldu | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-12-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251217132431/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | archivedate = 2025-12-17}}</ref> |Әбу Әли Фармеди |} == Дереккөздер == {{derekkozder|2}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия актерлері]] 1cuxndsdst9xwee405icb5zr5o1lofv 3617309 3617308 2026-06-14T03:34:14Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3617309 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Бүлент Инал |шынайы есімі = Bülent İnal |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Мехмет Бүлент Инал |туған күні = 19.05.1973 |туған жері = [[Шанлыурфа]] провинциясы, Хильван ауданы, [[Түркия]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = Эгей университеті (әдебиет факультеті), Докуз Эйлюл университеті (театр факультеті, 1998) |мамандығы = [[актер]], [[сценарист]] |азаматтығы = {{TUR}} |белсенді жылдары = 1992 — қазіргі уақыт |бағыты = [[драма]], [[тарихи фильм]], [[атыс-шабыс фильмі|атыс-шабыс]] |киностудия = TRT, Kıbrıs Sinegraf |жұбайы = Мелис Түйсіз (2011 жылдан бері) |серігі = |ата-анасы = |туыстары = |отбасы = |марапаттары = |imdb_id = 1194907 |қолтаңбасы = |сайты = |ортаққор = Bülent İnal }} '''Бүлент Инал''' ({{lang-tr|Bülent Inal}})– танымал түрік актері. == Биографиясы == Ол әкесі жағынан араб және заза (күрдтердің бір бөлігі), ал анасы жағынан Селжүк түріктерінен шыққан. 1973 жылы 19 мамырда Шанлыурфаның Хилван ауданында дүниеге келген. Бір жыл бойы Эгей университетінде Түрік тілі мен әдебиеті мамандығында оқыған, бірақ театрға деген қызығушылығы басым түсіп, 9 Қыркүйек университетінің Көркем өнер факультетінің Театр бөлімінде оқып, сол жерден түлеп шыққан <ref>{{Cite web |url=http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |title=En İyi Erkek Oyuncu Bülent İnal |language=tr |access-date=12 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402104645/http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |archive-date=2 April 2012 |url-status=dead}}</ref>. == Карьерасы == Бүлент Инал "Азад" сериалында "Урфалық Азад", "Kurşun Yarası" сериалында басқыншылық астындағы Эгей аймағында батыл қаймақам рөлін сомдады. Ал "Ihlamurlar Altında" (Жөке ағашының саясында) атты Kanal D арнасындағы сериалда "Йылмаз" есімді қарапайым жігіттің рөлін ойнады. Бүлент Инал "Karayılan" (Қаражылан) сериалында да бой көрсетті. 2008 жылы ол Star TV арнасында көрсетілген "Kalpsiz Adam" (Жүрексіз адам) сериалында "Октай" рөлін сомдады. 2009-2010 жылдары Show TV арнасында көрсетілген "Bu Kalp Seni Unutur mu?" (Бұл жүрек сені ұмыта ма?) сериалында "Синан" атты кейіпкерді сомдады. 2010-2011 жылдары atv арнасында көрсетілген "Bitmeyen Şarkı" (Бітпейтін ән) сериалында Бергүзар Корелмен бірге басты рөлді сомдады. Кейін 2013 жылы atv арнасында басталып, 2014 жылы аяқталған "Tatar Ramazan" сериалында "Рамазан" кейіпкерін ойнады. 2014 жылдың күзінде Kanal D арнасында басталып, кейін Star TV арнасына ауысқан "Urfalıyam Ezelden" (Мен ежелден Урфалықпын) сериалында "Жемал" рөлін сомдады. 2017-2021 жылдары TRT 1 арнасында көрсетілген "Payitaht Abdülhamid" (Сарай: Абдулхамид) тарихи сериалында II Абдулхамид сұлтанның рөлін сомдады. == Фильмографиясы == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Кино (Синема) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1998 |''Қайықшы'' |Хасан |- |2000 |''Тар алаңда қысқа пастасулар'' |Мұстафа Атеш |- |2001 |''Ешжерде'' |Полис (Полицей) |- |2003 |''Визонеле Тууба'' |Махмұт Дұран |- |2004 |''Бір махаббат хикаясы'' |Исмаил |- | rowspan="2"|2005 |''Махаббат жолы'' |Омер Лачинер |- |''Жәннатты күткенде'' |Газал |- | rowspan="2"|2008 |''Басқа ауданның балалары'' |Керим |- |''Ақшамдан қалма (Бас жазу)'' |Емин |- |2010 |''Ақшамдан қалма 2'' |Емин |- | rowspan="2"|2012 |''Ақшамдан қалма 3'' |Емин |- |''Тас мектеп'' | |- |2013 |''Балық'' |Кая |- |2024 |''Хаятпен барыс (Өмірмен бітім)'' |Йылмаз |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Телевизия (Сериалдар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1992 |''Аудан құлақтары (Махалле нің мұхтарлары)'' | |- | rowspan="2"|2000 |''Абайлаңыз, нәресте бар!'' |Режеп |- |''Жеті нөмір'' | |- | rowspan="2"|2001 |''Батыл күдік'' | |- |''Қараңғыда жүгіргендер'' |Нұри |- | rowspan="2"|2002 |''Азад'' |Азад |- |''Махаббат пен мақтаныш'' |Балықшы |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Қаймақам Жемал |- |2005-2007 |''[[Ihlamurlar Altında|Жөке ағаштарының астында]]'' |Йылмаз Ақын |- |2007-2008 |''Қаражылан'' |Қаражылан |- |2008 |''Жүрексіз адам'' |Оқтай Ереноғлы |- |2009-2010 |''Бұл жүрек сені ұмыта ма?'' |Синан Шахин |- |2010-2011 |''Бітпейтін ән'' |Яман Гүналан |- |2011-2012 |''Бір балаға ғашық болдым'' |Тимур Гүрхан |- |2013-2014 |''Татар Рамазан'' |Tatar Рамазан |- |2014 |''Урфалықпын Езелден'' |Жемал Бозоғлы |- |2016 |''Әкем және оның отбасы'' |Кемал Ипекші |- |2017 |''Соңғы дастан'' |Дастан |- |2017-2021 |''[[Payitaht Abdülhamid|Абдулхамидтің тағы]]'' |[[II. Абдулхамид]] |- |2024-2025 |''Жан қарызы (Жан боржы)'' |Мехмет Мұслыоғлы |- |2025-2026 |''Қызғану''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | title = "Kıskanmak"a Savcı geliyor! Babasından sonra Seniha'ya sevgilisi geliyor | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-11-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251124120346/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | archivedate = 2025-11-24}}</ref> |Прокурор Жихан Гүнеш |- |Жақында |''Өмір ұста'' <ref>{{cite web | title = Bülent Inal “Ömür Usta”yla anlaştı. | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-omur-ustayla-anlasti/72941/ | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref><ref>{{cite web | title = Kıskanmak dizisi final yapar yapmaz yeni dizisi belli oldu | url = https://www.sozcu.com.tr/amp/kiskanmak-dizisi-final-yapar-yapmaz-yeni-dizisi-belli-oldu-p318575 | author = Sözcü | website = sozcu.com.tr | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref> | ? |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Интернет (Ағынды платформалар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |2023-2025 |''Мәуләнә Жәләләддин Руми'' |[[Мәуләнә Жәләләддин Руми]] |- |Жақында |''Имам Ғазали''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | title = Bülent Inal İmam-Gazali’ye konuk oldu | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-12-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251217132431/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | archivedate = 2025-12-17}}</ref> |Әбу Әли Фармеди |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия актерлері]] 68o0keiljoafcvb6aqj9n8c0iq9v3ho 3617310 3617309 2026-06-14T03:36:13Z Sagzhan 29953 /* Биографиясы */ 3617310 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Бүлент Инал |шынайы есімі = Bülent İnal |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Мехмет Бүлент Инал |туған күні = 19.05.1973 |туған жері = [[Шанлыурфа]] провинциясы, Хильван ауданы, [[Түркия]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = Эгей университеті (әдебиет факультеті), Докуз Эйлюл университеті (театр факультеті, 1998) |мамандығы = [[актер]], [[сценарист]] |азаматтығы = {{TUR}} |белсенді жылдары = 1992 — қазіргі уақыт |бағыты = [[драма]], [[тарихи фильм]], [[атыс-шабыс фильмі|атыс-шабыс]] |киностудия = TRT, Kıbrıs Sinegraf |жұбайы = Мелис Түйсіз (2011 жылдан бері) |серігі = |ата-анасы = |туыстары = |отбасы = |марапаттары = |imdb_id = 1194907 |қолтаңбасы = |сайты = |ортаққор = Bülent İnal }} '''Бүлент Инал''' ({{lang-tr|Bülent Inal}})– танымал түрік актері. == Биографиясы == Ол әкесі жағынан араб және заза (күрдтердің бір бөлігі), ал анасы жағынан Селжүк түріктерінен шыққан. 1973 жылы 19 мамырда Шанлыурфаның Хилван ауданында дүниеге келген. Бір жыл бойы Эгей университетінде Түрік тілі мен әдебиеті мамандығында оқыған, бірақ театрға деген қызығушылығы басым түсіп, 9 Қыркүйек университетінің Көркем өнер факультетінің Театр бөлімінде оқып, сол жерден түлеп шыққан.<ref>{{Cite web |url=http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |title=En İyi Erkek Oyuncu Bülent İnal |language=tr |access-date=12 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402104645/http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |archive-date=2 April 2012 |url-status=dead}}</ref> == Карьерасы == Бүлент Инал "Азад" сериалында "Урфалық Азад", "Kurşun Yarası" сериалында басқыншылық астындағы Эгей аймағында батыл қаймақам рөлін сомдады. Ал "Ihlamurlar Altında" (Жөке ағашының саясында) атты Kanal D арнасындағы сериалда "Йылмаз" есімді қарапайым жігіттің рөлін ойнады. Бүлент Инал "Karayılan" (Қаражылан) сериалында да бой көрсетті. 2008 жылы ол Star TV арнасында көрсетілген "Kalpsiz Adam" (Жүрексіз адам) сериалында "Октай" рөлін сомдады. 2009-2010 жылдары Show TV арнасында көрсетілген "Bu Kalp Seni Unutur mu?" (Бұл жүрек сені ұмыта ма?) сериалында "Синан" атты кейіпкерді сомдады. 2010-2011 жылдары atv арнасында көрсетілген "Bitmeyen Şarkı" (Бітпейтін ән) сериалында Бергүзар Корелмен бірге басты рөлді сомдады. Кейін 2013 жылы atv арнасында басталып, 2014 жылы аяқталған "Tatar Ramazan" сериалында "Рамазан" кейіпкерін ойнады. 2014 жылдың күзінде Kanal D арнасында басталып, кейін Star TV арнасына ауысқан "Urfalıyam Ezelden" (Мен ежелден Урфалықпын) сериалында "Жемал" рөлін сомдады. 2017-2021 жылдары TRT 1 арнасында көрсетілген "Payitaht Abdülhamid" (Сарай: Абдулхамид) тарихи сериалында II Абдулхамид сұлтанның рөлін сомдады. == Фильмографиясы == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Кино (Синема) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1998 |''Қайықшы'' |Хасан |- |2000 |''Тар алаңда қысқа пастасулар'' |Мұстафа Атеш |- |2001 |''Ешжерде'' |Полис (Полицей) |- |2003 |''Визонеле Тууба'' |Махмұт Дұран |- |2004 |''Бір махаббат хикаясы'' |Исмаил |- | rowspan="2"|2005 |''Махаббат жолы'' |Омер Лачинер |- |''Жәннатты күткенде'' |Газал |- | rowspan="2"|2008 |''Басқа ауданның балалары'' |Керим |- |''Ақшамдан қалма (Бас жазу)'' |Емин |- |2010 |''Ақшамдан қалма 2'' |Емин |- | rowspan="2"|2012 |''Ақшамдан қалма 3'' |Емин |- |''Тас мектеп'' | |- |2013 |''Балық'' |Кая |- |2024 |''Хаятпен барыс (Өмірмен бітім)'' |Йылмаз |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Телевизия (Сериалдар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1992 |''Аудан құлақтары (Махалле нің мұхтарлары)'' | |- | rowspan="2"|2000 |''Абайлаңыз, нәресте бар!'' |Режеп |- |''Жеті нөмір'' | |- | rowspan="2"|2001 |''Батыл күдік'' | |- |''Қараңғыда жүгіргендер'' |Нұри |- | rowspan="2"|2002 |''Азад'' |Азад |- |''Махаббат пен мақтаныш'' |Балықшы |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Қаймақам Жемал |- |2005-2007 |''[[Ihlamurlar Altında|Жөке ағаштарының астында]]'' |Йылмаз Ақын |- |2007-2008 |''Қаражылан'' |Қаражылан |- |2008 |''Жүрексіз адам'' |Оқтай Ереноғлы |- |2009-2010 |''Бұл жүрек сені ұмыта ма?'' |Синан Шахин |- |2010-2011 |''Бітпейтін ән'' |Яман Гүналан |- |2011-2012 |''Бір балаға ғашық болдым'' |Тимур Гүрхан |- |2013-2014 |''Татар Рамазан'' |Tatar Рамазан |- |2014 |''Урфалықпын Езелден'' |Жемал Бозоғлы |- |2016 |''Әкем және оның отбасы'' |Кемал Ипекші |- |2017 |''Соңғы дастан'' |Дастан |- |2017-2021 |''[[Payitaht Abdülhamid|Абдулхамидтің тағы]]'' |[[II. Абдулхамид]] |- |2024-2025 |''Жан қарызы (Жан боржы)'' |Мехмет Мұслыоғлы |- |2025-2026 |''Қызғану''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | title = "Kıskanmak"a Savcı geliyor! Babasından sonra Seniha'ya sevgilisi geliyor | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-11-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251124120346/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | archivedate = 2025-11-24}}</ref> |Прокурор Жихан Гүнеш |- |Жақында |''Өмір ұста'' <ref>{{cite web | title = Bülent Inal “Ömür Usta”yla anlaştı. | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-omur-ustayla-anlasti/72941/ | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref><ref>{{cite web | title = Kıskanmak dizisi final yapar yapmaz yeni dizisi belli oldu | url = https://www.sozcu.com.tr/amp/kiskanmak-dizisi-final-yapar-yapmaz-yeni-dizisi-belli-oldu-p318575 | author = Sözcü | website = sozcu.com.tr | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref> | ? |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Интернет (Ағынды платформалар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |2023-2025 |''Мәуләнә Жәләләддин Руми'' |[[Мәуләнә Жәләләддин Руми]] |- |Жақында |''Имам Ғазали''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | title = Bülent Inal İmam-Gazali’ye konuk oldu | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-12-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251217132431/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | archivedate = 2025-12-17}}</ref> |Әбу Әли Фармеди |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия актерлері]] ay4bycx2xglu31sgb391c4p7i4q7x8l 3617311 3617310 2026-06-14T03:38:45Z Sagzhan 29953 /* Биографиясы */ 3617311 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Бүлент Инал |шынайы есімі = Bülent İnal |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Мехмет Бүлент Инал |туған күні = 19.05.1973 |туған жері = [[Шанлыурфа]] провинциясы, Хильван ауданы, [[Түркия]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = Эгей университеті (әдебиет факультеті), Докуз Эйлюл университеті (театр факультеті, 1998) |мамандығы = [[актер]], [[сценарист]] |азаматтығы = {{TUR}} |белсенді жылдары = 1992 — қазіргі уақыт |бағыты = [[драма]], [[тарихи фильм]], [[атыс-шабыс фильмі|атыс-шабыс]] |киностудия = TRT, Kıbrıs Sinegraf |жұбайы = Мелис Түйсіз (2011 жылдан бері) |серігі = |ата-анасы = |туыстары = |отбасы = |марапаттары = |imdb_id = 1194907 |қолтаңбасы = |сайты = |ортаққор = Bülent İnal }} '''Бүлент Инал''' ({{lang-tr|Bülent Inal}})– танымал түрік актері. == Биографиясы == Ол әкесі жағынан [[арабтар|араб]] және [[зазалар|заза]] (күрдтердің бір бөлігі), ал анасы жағынан [[Селжүктер|Селжүк түріктерінен]] шыққан. [[19 мамыр]] [[1973 жыл|1973 жылы]] [[Шанлыурфа]]ның [[Хильван]] ауданында дүниеге келген. Бір жыл бойы [[Эгей университеті]]нде Түрік тілі мен әдебиеті мамандығында оқыған, бірақ [[театр]]ға деген қызығушылығы басым түсіп, [[Докуз Эйлюл университеті|9 Қыркүйек университетінің]] Көркем өнер факультетінің Театр бөлімінде оқып, сол жерден түлеп шыққан. <ref>{{Cite web |url=http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |title=En İyi Erkek Oyuncu Bülent İnal |language=tr |access-date=12 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402104645/http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |archive-date=2 April 2012 |url-status=dead}}</ref> == Карьерасы == Бүлент Инал "Азад" сериалында "Урфалық Азад", "Kurşun Yarası" сериалында басқыншылық астындағы Эгей аймағында батыл қаймақам рөлін сомдады. Ал "Ihlamurlar Altında" (Жөке ағашының саясында) атты Kanal D арнасындағы сериалда "Йылмаз" есімді қарапайым жігіттің рөлін ойнады. Бүлент Инал "Karayılan" (Қаражылан) сериалында да бой көрсетті. 2008 жылы ол Star TV арнасында көрсетілген "Kalpsiz Adam" (Жүрексіз адам) сериалында "Октай" рөлін сомдады. 2009-2010 жылдары Show TV арнасында көрсетілген "Bu Kalp Seni Unutur mu?" (Бұл жүрек сені ұмыта ма?) сериалында "Синан" атты кейіпкерді сомдады. 2010-2011 жылдары atv арнасында көрсетілген "Bitmeyen Şarkı" (Бітпейтін ән) сериалында Бергүзар Корелмен бірге басты рөлді сомдады. Кейін 2013 жылы atv арнасында басталып, 2014 жылы аяқталған "Tatar Ramazan" сериалында "Рамазан" кейіпкерін ойнады. 2014 жылдың күзінде Kanal D арнасында басталып, кейін Star TV арнасына ауысқан "Urfalıyam Ezelden" (Мен ежелден Урфалықпын) сериалында "Жемал" рөлін сомдады. 2017-2021 жылдары TRT 1 арнасында көрсетілген "Payitaht Abdülhamid" (Сарай: Абдулхамид) тарихи сериалында II Абдулхамид сұлтанның рөлін сомдады. == Фильмографиясы == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Кино (Синема) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1998 |''Қайықшы'' |Хасан |- |2000 |''Тар алаңда қысқа пастасулар'' |Мұстафа Атеш |- |2001 |''Ешжерде'' |Полис (Полицей) |- |2003 |''Визонеле Тууба'' |Махмұт Дұран |- |2004 |''Бір махаббат хикаясы'' |Исмаил |- | rowspan="2"|2005 |''Махаббат жолы'' |Омер Лачинер |- |''Жәннатты күткенде'' |Газал |- | rowspan="2"|2008 |''Басқа ауданның балалары'' |Керим |- |''Ақшамдан қалма (Бас жазу)'' |Емин |- |2010 |''Ақшамдан қалма 2'' |Емин |- | rowspan="2"|2012 |''Ақшамдан қалма 3'' |Емин |- |''Тас мектеп'' | |- |2013 |''Балық'' |Кая |- |2024 |''Хаятпен барыс (Өмірмен бітім)'' |Йылмаз |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Телевизия (Сериалдар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1992 |''Аудан құлақтары (Махалле нің мұхтарлары)'' | |- | rowspan="2"|2000 |''Абайлаңыз, нәресте бар!'' |Режеп |- |''Жеті нөмір'' | |- | rowspan="2"|2001 |''Батыл күдік'' | |- |''Қараңғыда жүгіргендер'' |Нұри |- | rowspan="2"|2002 |''Азад'' |Азад |- |''Махаббат пен мақтаныш'' |Балықшы |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Қаймақам Жемал |- |2005-2007 |''[[Ihlamurlar Altında|Жөке ағаштарының астында]]'' |Йылмаз Ақын |- |2007-2008 |''Қаражылан'' |Қаражылан |- |2008 |''Жүрексіз адам'' |Оқтай Ереноғлы |- |2009-2010 |''Бұл жүрек сені ұмыта ма?'' |Синан Шахин |- |2010-2011 |''Бітпейтін ән'' |Яман Гүналан |- |2011-2012 |''Бір балаға ғашық болдым'' |Тимур Гүрхан |- |2013-2014 |''Татар Рамазан'' |Tatar Рамазан |- |2014 |''Урфалықпын Езелден'' |Жемал Бозоғлы |- |2016 |''Әкем және оның отбасы'' |Кемал Ипекші |- |2017 |''Соңғы дастан'' |Дастан |- |2017-2021 |''[[Payitaht Abdülhamid|Абдулхамидтің тағы]]'' |[[II. Абдулхамид]] |- |2024-2025 |''Жан қарызы (Жан боржы)'' |Мехмет Мұслыоғлы |- |2025-2026 |''Қызғану''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | title = "Kıskanmak"a Savcı geliyor! Babasından sonra Seniha'ya sevgilisi geliyor | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-11-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251124120346/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | archivedate = 2025-11-24}}</ref> |Прокурор Жихан Гүнеш |- |Жақында |''Өмір ұста'' <ref>{{cite web | title = Bülent Inal “Ömür Usta”yla anlaştı. | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-omur-ustayla-anlasti/72941/ | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref><ref>{{cite web | title = Kıskanmak dizisi final yapar yapmaz yeni dizisi belli oldu | url = https://www.sozcu.com.tr/amp/kiskanmak-dizisi-final-yapar-yapmaz-yeni-dizisi-belli-oldu-p318575 | author = Sözcü | website = sozcu.com.tr | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref> | ? |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Интернет (Ағынды платформалар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |2023-2025 |''Мәуләнә Жәләләддин Руми'' |[[Мәуләнә Жәләләддин Руми]] |- |Жақында |''Имам Ғазали''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | title = Bülent Inal İmam-Gazali’ye konuk oldu | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-12-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251217132431/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | archivedate = 2025-12-17}}</ref> |Әбу Әли Фармеди |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия актерлері]] 80mls9b5538lkxefltxhgxvp9ntmvrb 3617312 3617311 2026-06-14T03:41:24Z Sagzhan 29953 /* Фильмографиясы */ 3617312 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Бүлент Инал |шынайы есімі = Bülent İnal |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Мехмет Бүлент Инал |туған күні = 19.05.1973 |туған жері = [[Шанлыурфа]] провинциясы, Хильван ауданы, [[Түркия]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = Эгей университеті (әдебиет факультеті), Докуз Эйлюл университеті (театр факультеті, 1998) |мамандығы = [[актер]], [[сценарист]] |азаматтығы = {{TUR}} |белсенді жылдары = 1992 — қазіргі уақыт |бағыты = [[драма]], [[тарихи фильм]], [[атыс-шабыс фильмі|атыс-шабыс]] |киностудия = TRT, Kıbrıs Sinegraf |жұбайы = Мелис Түйсіз (2011 жылдан бері) |серігі = |ата-анасы = |туыстары = |отбасы = |марапаттары = |imdb_id = 1194907 |қолтаңбасы = |сайты = |ортаққор = Bülent İnal }} '''Бүлент Инал''' ({{lang-tr|Bülent Inal}})– танымал түрік актері. == Биографиясы == Ол әкесі жағынан [[арабтар|араб]] және [[зазалар|заза]] (күрдтердің бір бөлігі), ал анасы жағынан [[Селжүктер|Селжүк түріктерінен]] шыққан. [[19 мамыр]] [[1973 жыл|1973 жылы]] [[Шанлыурфа]]ның [[Хильван]] ауданында дүниеге келген. Бір жыл бойы [[Эгей университеті]]нде Түрік тілі мен әдебиеті мамандығында оқыған, бірақ [[театр]]ға деген қызығушылығы басым түсіп, [[Докуз Эйлюл университеті|9 Қыркүйек университетінің]] Көркем өнер факультетінің Театр бөлімінде оқып, сол жерден түлеп шыққан. <ref>{{Cite web |url=http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |title=En İyi Erkek Oyuncu Bülent İnal |language=tr |access-date=12 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402104645/http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |archive-date=2 April 2012 |url-status=dead}}</ref> == Карьерасы == Бүлент Инал "Азад" сериалында "Урфалық Азад", "Kurşun Yarası" сериалында басқыншылық астындағы Эгей аймағында батыл қаймақам рөлін сомдады. Ал "Ihlamurlar Altında" (Жөке ағашының саясында) атты Kanal D арнасындағы сериалда "Йылмаз" есімді қарапайым жігіттің рөлін ойнады. Бүлент Инал "Karayılan" (Қаражылан) сериалында да бой көрсетті. 2008 жылы ол Star TV арнасында көрсетілген "Kalpsiz Adam" (Жүрексіз адам) сериалында "Октай" рөлін сомдады. 2009-2010 жылдары Show TV арнасында көрсетілген "Bu Kalp Seni Unutur mu?" (Бұл жүрек сені ұмыта ма?) сериалында "Синан" атты кейіпкерді сомдады. 2010-2011 жылдары atv арнасында көрсетілген "Bitmeyen Şarkı" (Бітпейтін ән) сериалында Бергүзар Корелмен бірге басты рөлді сомдады. Кейін 2013 жылы atv арнасында басталып, 2014 жылы аяқталған "Tatar Ramazan" сериалында "Рамазан" кейіпкерін ойнады. 2014 жылдың күзінде Kanal D арнасында басталып, кейін Star TV арнасына ауысқан "Urfalıyam Ezelden" (Мен ежелден Урфалықпын) сериалында "Жемал" рөлін сомдады. 2017-2021 жылдары TRT 1 арнасында көрсетілген "Payitaht Abdülhamid" (Сарай: Абдулхамид) тарихи сериалында II Абдулхамид сұлтанның рөлін сомдады. == Фильмографиясы == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Кино (Синема) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1998 |''Қайықшы'' |Хасан |- |2000 |''Тар алаңда қысқа пастасулар'' |Мұстафа Атеш |- |2001 |''Ешжерде'' |Полис (Полицей) |- |2003 |''Визонеле Тууба'' |Махмұт Дұран |- |2004 |''Бір махаббат хикаясы'' |Исмаил |- | rowspan="2"|2005 |''Махаббат жолы'' |Омер Лачинер |- |''Жәннатты күткенде'' |Газал |- | rowspan="2"|2008 |''Басқа ауданның балалары'' |Керим |- |''Ақшамдан қалма (Бас жазу)'' |Емин |- |2010 |''Ақшамдан қалма 2'' |Емин |- | rowspan="2"|2012 |''Ақшамдан қалма 3'' |Емин |- |''Тас мектеп'' | |- |2013 |''Балық'' |Кая |- |2024 |''Хаятпен барыс (Өмірмен бітім)'' |Йылмаз |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Телевизия (Сериалдар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1992 |''Аудан құлақтары (Махалле нің мұхтарлары)'' | |- | rowspan="2"|2000 |''Абайлаңыз, нәресте бар!'' |Режеп |- |''Жеті нөмір'' | |- | rowspan="2"|2001 |''Батыл күдік'' | |- |''Қараңғыда жүгіргендер'' |Нұри |- | rowspan="2"|2002 |''Азад'' |Азад |- |''Махаббат пен мақтаныш'' |Балықшы |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Қаймақам Жемал |- |2005-2007 |''[[Жөке ағашының астында]]'' |Йылмаз Ақын |- |2007-2008 |''Қаражылан'' |Қаражылан |- |2008 |''Жүрексіз адам'' |Оқтай Ереноғлы |- |2009-2010 |''Бұл жүрек сені ұмыта ма?'' |Синан Шахин |- |2010-2011 |''Бітпейтін ән'' |Яман Гүналан |- |2011-2012 |''Бір балаға ғашық болдым'' |Тимур Гүрхан |- |2013-2014 |''Татар Рамазан'' |Tatar Рамазан |- |2014 |''Урфалықпын Езелден'' |Жемал Бозоғлы |- |2016 |''Әкем және оның отбасы'' |Кемал Ипекші |- |2017 |''Соңғы дастан'' |Дастан |- |2017-2021 |''[[Payitaht Abdülhamid|Абдулхамидтің тағы]]'' |[[II. Абдулхамид]] |- |2024-2025 |''Жан қарызы (Жан боржы)'' |Мехмет Мұслыоғлы |- |2025-2026 |''Қызғану''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | title = "Kıskanmak"a Savcı geliyor! Babasından sonra Seniha'ya sevgilisi geliyor | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-11-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251124120346/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | archivedate = 2025-11-24}}</ref> |Прокурор Жихан Гүнеш |- |Жақында |''Өмір ұста'' <ref>{{cite web | title = Bülent Inal “Ömür Usta”yla anlaştı. | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-omur-ustayla-anlasti/72941/ | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref><ref>{{cite web | title = Kıskanmak dizisi final yapar yapmaz yeni dizisi belli oldu | url = https://www.sozcu.com.tr/amp/kiskanmak-dizisi-final-yapar-yapmaz-yeni-dizisi-belli-oldu-p318575 | author = Sözcü | website = sozcu.com.tr | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref> | ? |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Интернет (Ағынды платформалар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |2023-2025 |''Мәуләнә Жәләләддин Руми'' |[[Мәуләнә Жәләләддин Руми]] |- |Жақында |''Имам Ғазали''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | title = Bülent Inal İmam-Gazali’ye konuk oldu | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-12-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251217132431/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | archivedate = 2025-12-17}}</ref> |Әбу Әли Фармеди |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия актерлері]] sryjtr0wn36p5feaqm4fi1pco6ha8w6 3617313 3617312 2026-06-14T03:43:43Z Sagzhan 29953 /* Карьерасы */ 3617313 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Бүлент Инал |шынайы есімі = Bülent İnal |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Мехмет Бүлент Инал |туған күні = 19.05.1973 |туған жері = [[Шанлыурфа]] провинциясы, Хильван ауданы, [[Түркия]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = Эгей университеті (әдебиет факультеті), Докуз Эйлюл университеті (театр факультеті, 1998) |мамандығы = [[актер]], [[сценарист]] |азаматтығы = {{TUR}} |белсенді жылдары = 1992 — қазіргі уақыт |бағыты = [[драма]], [[тарихи фильм]], [[атыс-шабыс фильмі|атыс-шабыс]] |киностудия = TRT, Kıbrıs Sinegraf |жұбайы = Мелис Түйсіз (2011 жылдан бері) |серігі = |ата-анасы = |туыстары = |отбасы = |марапаттары = |imdb_id = 1194907 |қолтаңбасы = |сайты = |ортаққор = Bülent İnal }} '''Бүлент Инал''' ({{lang-tr|Bülent Inal}})– танымал түрік актері. == Биографиясы == Ол әкесі жағынан [[арабтар|араб]] және [[зазалар|заза]] (күрдтердің бір бөлігі), ал анасы жағынан [[Селжүктер|Селжүк түріктерінен]] шыққан. [[19 мамыр]] [[1973 жыл|1973 жылы]] [[Шанлыурфа]]ның [[Хильван]] ауданында дүниеге келген. Бір жыл бойы [[Эгей университеті]]нде Түрік тілі мен әдебиеті мамандығында оқыған, бірақ [[театр]]ға деген қызығушылығы басым түсіп, [[Докуз Эйлюл университеті|9 Қыркүйек университетінің]] Көркем өнер факультетінің Театр бөлімінде оқып, сол жерден түлеп шыққан. <ref>{{Cite web |url=http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |title=En İyi Erkek Oyuncu Bülent İnal |language=tr |access-date=12 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402104645/http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |archive-date=2 April 2012 |url-status=dead}}</ref> == Карьерасы == Бүлент Инал "Азад" сериалында "Урфалық Азад", "Kurşun Yarası" сериалында басқыншылық астындағы Эгей аймағында батыл қаймақам рөлін сомдады. Ал «Жөке ағашының саясында» атты Kanal D арнасындағы сериалда "Йылмаз" есімді қарапайым жігіттің рөлін ойнады. Бүлент Инал "Karayılan" (Қаражылан) сериалында да бой көрсетті. 2008 жылы ол Star TV арнасында көрсетілген "Kalpsiz Adam" (Жүрексіз адам) сериалында "Октай" рөлін сомдады. 2009-2010 жылдары Show TV арнасында көрсетілген "Bu Kalp Seni Unutur mu?" (Бұл жүрек сені ұмыта ма?) сериалында "Синан" атты кейіпкерді сомдады. 2010-2011 жылдары atv арнасында көрсетілген "Bitmeyen Şarkı" (Бітпейтін ән) сериалында Бергүзар Корелмен бірге басты рөлді сомдады. Кейін 2013 жылы atv арнасында басталып, 2014 жылы аяқталған "Tatar Ramazan" сериалында "Рамазан" кейіпкерін ойнады. 2014 жылдың күзінде Kanal D арнасында басталып, кейін Star TV арнасына ауысқан "Urfalıyam Ezelden" (Мен ежелден Урфалықпын) сериалында "Жемал" рөлін сомдады. 2017-2021 жылдары TRT 1 арнасында көрсетілген "Payitaht Abdülhamid" (Сарай: Абдулхамид) тарихи сериалында II Абдулхамид сұлтанның рөлін сомдады. == Фильмографиясы == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Кино (Синема) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1998 |''Қайықшы'' |Хасан |- |2000 |''Тар алаңда қысқа пастасулар'' |Мұстафа Атеш |- |2001 |''Ешжерде'' |Полис (Полицей) |- |2003 |''Визонеле Тууба'' |Махмұт Дұран |- |2004 |''Бір махаббат хикаясы'' |Исмаил |- | rowspan="2"|2005 |''Махаббат жолы'' |Омер Лачинер |- |''Жәннатты күткенде'' |Газал |- | rowspan="2"|2008 |''Басқа ауданның балалары'' |Керим |- |''Ақшамдан қалма (Бас жазу)'' |Емин |- |2010 |''Ақшамдан қалма 2'' |Емин |- | rowspan="2"|2012 |''Ақшамдан қалма 3'' |Емин |- |''Тас мектеп'' | |- |2013 |''Балық'' |Кая |- |2024 |''Хаятпен барыс (Өмірмен бітім)'' |Йылмаз |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Телевизия (Сериалдар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1992 |''Аудан құлақтары (Махалле нің мұхтарлары)'' | |- | rowspan="2"|2000 |''Абайлаңыз, нәресте бар!'' |Режеп |- |''Жеті нөмір'' | |- | rowspan="2"|2001 |''Батыл күдік'' | |- |''Қараңғыда жүгіргендер'' |Нұри |- | rowspan="2"|2002 |''Азад'' |Азад |- |''Махаббат пен мақтаныш'' |Балықшы |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Қаймақам Жемал |- |2005-2007 |''[[Жөке ағашының астында]]'' |Йылмаз Ақын |- |2007-2008 |''Қаражылан'' |Қаражылан |- |2008 |''Жүрексіз адам'' |Оқтай Ереноғлы |- |2009-2010 |''Бұл жүрек сені ұмыта ма?'' |Синан Шахин |- |2010-2011 |''Бітпейтін ән'' |Яман Гүналан |- |2011-2012 |''Бір балаға ғашық болдым'' |Тимур Гүрхан |- |2013-2014 |''Татар Рамазан'' |Tatar Рамазан |- |2014 |''Урфалықпын Езелден'' |Жемал Бозоғлы |- |2016 |''Әкем және оның отбасы'' |Кемал Ипекші |- |2017 |''Соңғы дастан'' |Дастан |- |2017-2021 |''[[Payitaht Abdülhamid|Абдулхамидтің тағы]]'' |[[II. Абдулхамид]] |- |2024-2025 |''Жан қарызы (Жан боржы)'' |Мехмет Мұслыоғлы |- |2025-2026 |''Қызғану''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | title = "Kıskanmak"a Savcı geliyor! Babasından sonra Seniha'ya sevgilisi geliyor | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-11-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251124120346/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | archivedate = 2025-11-24}}</ref> |Прокурор Жихан Гүнеш |- |Жақында |''Өмір ұста'' <ref>{{cite web | title = Bülent Inal “Ömür Usta”yla anlaştı. | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-omur-ustayla-anlasti/72941/ | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref><ref>{{cite web | title = Kıskanmak dizisi final yapar yapmaz yeni dizisi belli oldu | url = https://www.sozcu.com.tr/amp/kiskanmak-dizisi-final-yapar-yapmaz-yeni-dizisi-belli-oldu-p318575 | author = Sözcü | website = sozcu.com.tr | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref> | ? |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Интернет (Ағынды платформалар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |2023-2025 |''Мәуләнә Жәләләддин Руми'' |[[Мәуләнә Жәләләддин Руми]] |- |Жақында |''Имам Ғазали''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | title = Bülent Inal İmam-Gazali’ye konuk oldu | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-12-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251217132431/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | archivedate = 2025-12-17}}</ref> |Әбу Әли Фармеди |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия актерлері]] 6rhxx0ntotkjepqjtne3ug9r1z069yp 3617314 3617313 2026-06-14T03:44:52Z Sagzhan 29953 /* Карьерасы */ 3617314 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Бүлент Инал |шынайы есімі = Bülent İnal |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Мехмет Бүлент Инал |туған күні = 19.05.1973 |туған жері = [[Шанлыурфа]] провинциясы, Хильван ауданы, [[Түркия]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = Эгей университеті (әдебиет факультеті), Докуз Эйлюл университеті (театр факультеті, 1998) |мамандығы = [[актер]], [[сценарист]] |азаматтығы = {{TUR}} |белсенді жылдары = 1992 — қазіргі уақыт |бағыты = [[драма]], [[тарихи фильм]], [[атыс-шабыс фильмі|атыс-шабыс]] |киностудия = TRT, Kıbrıs Sinegraf |жұбайы = Мелис Түйсіз (2011 жылдан бері) |серігі = |ата-анасы = |туыстары = |отбасы = |марапаттары = |imdb_id = 1194907 |қолтаңбасы = |сайты = |ортаққор = Bülent İnal }} '''Бүлент Инал''' ({{lang-tr|Bülent Inal}})– танымал түрік актері. == Биографиясы == Ол әкесі жағынан [[арабтар|араб]] және [[зазалар|заза]] (күрдтердің бір бөлігі), ал анасы жағынан [[Селжүктер|Селжүк түріктерінен]] шыққан. [[19 мамыр]] [[1973 жыл|1973 жылы]] [[Шанлыурфа]]ның [[Хильван]] ауданында дүниеге келген. Бір жыл бойы [[Эгей университеті]]нде Түрік тілі мен әдебиеті мамандығында оқыған, бірақ [[театр]]ға деген қызығушылығы басым түсіп, [[Докуз Эйлюл университеті|9 Қыркүйек университетінің]] Көркем өнер факультетінің Театр бөлімінде оқып, сол жерден түлеп шыққан. <ref>{{Cite web |url=http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |title=En İyi Erkek Oyuncu Bülent İnal |language=tr |access-date=12 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402104645/http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |archive-date=2 April 2012 |url-status=dead}}</ref> == Карьерасы == Бүлент Инал «Азад» сериалында "Урфалық Азад", «Kurşun Yarası» сериалында басқыншылық астындағы Эгей аймағында батыл қаймақам рөлін сомдады. Ал «Жөке ағашының саясында» атты Kanal D арнасындағы сериалда "Йылмаз" есімді қарапайым жігіттің рөлін ойнады. Бүлент Инал «Қаражылан» сериалында да бой көрсетті. 2008 жылы ол Star TV арнасында көрсетілген "Kalpsiz Adam" (Жүрексіз адам) сериалында "Октай" рөлін сомдады. 2009-2010 жылдары Show TV арнасында көрсетілген "Bu Kalp Seni Unutur mu?" (Бұл жүрек сені ұмыта ма?) сериалында "Синан" атты кейіпкерді сомдады. 2010-2011 жылдары atv арнасында көрсетілген "Bitmeyen Şarkı" (Бітпейтін ән) сериалында Бергүзар Корелмен бірге басты рөлді сомдады. Кейін 2013 жылы atv арнасында басталып, 2014 жылы аяқталған "Tatar Ramazan" сериалында "Рамазан" кейіпкерін ойнады. 2014 жылдың күзінде Kanal D арнасында басталып, кейін Star TV арнасына ауысқан "Urfalıyam Ezelden" (Мен ежелден Урфалықпын) сериалында "Жемал" рөлін сомдады. 2017-2021 жылдары TRT 1 арнасында көрсетілген "Payitaht Abdülhamid" (Сарай: Абдулхамид) тарихи сериалында II Абдулхамид сұлтанның рөлін сомдады. == Фильмографиясы == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Кино (Синема) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1998 |''Қайықшы'' |Хасан |- |2000 |''Тар алаңда қысқа пастасулар'' |Мұстафа Атеш |- |2001 |''Ешжерде'' |Полис (Полицей) |- |2003 |''Визонеле Тууба'' |Махмұт Дұран |- |2004 |''Бір махаббат хикаясы'' |Исмаил |- | rowspan="2"|2005 |''Махаббат жолы'' |Омер Лачинер |- |''Жәннатты күткенде'' |Газал |- | rowspan="2"|2008 |''Басқа ауданның балалары'' |Керим |- |''Ақшамдан қалма (Бас жазу)'' |Емин |- |2010 |''Ақшамдан қалма 2'' |Емин |- | rowspan="2"|2012 |''Ақшамдан қалма 3'' |Емин |- |''Тас мектеп'' | |- |2013 |''Балық'' |Кая |- |2024 |''Хаятпен барыс (Өмірмен бітім)'' |Йылмаз |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Телевизия (Сериалдар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1992 |''Аудан құлақтары (Махалле нің мұхтарлары)'' | |- | rowspan="2"|2000 |''Абайлаңыз, нәресте бар!'' |Режеп |- |''Жеті нөмір'' | |- | rowspan="2"|2001 |''Батыл күдік'' | |- |''Қараңғыда жүгіргендер'' |Нұри |- | rowspan="2"|2002 |''Азад'' |Азад |- |''Махаббат пен мақтаныш'' |Балықшы |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Қаймақам Жемал |- |2005-2007 |''[[Жөке ағашының астында]]'' |Йылмаз Ақын |- |2007-2008 |''Қаражылан'' |Қаражылан |- |2008 |''Жүрексіз адам'' |Оқтай Ереноғлы |- |2009-2010 |''Бұл жүрек сені ұмыта ма?'' |Синан Шахин |- |2010-2011 |''Бітпейтін ән'' |Яман Гүналан |- |2011-2012 |''Бір балаға ғашық болдым'' |Тимур Гүрхан |- |2013-2014 |''Татар Рамазан'' |Tatar Рамазан |- |2014 |''Урфалықпын Езелден'' |Жемал Бозоғлы |- |2016 |''Әкем және оның отбасы'' |Кемал Ипекші |- |2017 |''Соңғы дастан'' |Дастан |- |2017-2021 |''[[Payitaht Abdülhamid|Абдулхамидтің тағы]]'' |[[II. Абдулхамид]] |- |2024-2025 |''Жан қарызы (Жан боржы)'' |Мехмет Мұслыоғлы |- |2025-2026 |''Қызғану''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | title = "Kıskanmak"a Savcı geliyor! Babasından sonra Seniha'ya sevgilisi geliyor | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-11-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251124120346/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | archivedate = 2025-11-24}}</ref> |Прокурор Жихан Гүнеш |- |Жақында |''Өмір ұста'' <ref>{{cite web | title = Bülent Inal “Ömür Usta”yla anlaştı. | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-omur-ustayla-anlasti/72941/ | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref><ref>{{cite web | title = Kıskanmak dizisi final yapar yapmaz yeni dizisi belli oldu | url = https://www.sozcu.com.tr/amp/kiskanmak-dizisi-final-yapar-yapmaz-yeni-dizisi-belli-oldu-p318575 | author = Sözcü | website = sozcu.com.tr | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref> | ? |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Интернет (Ағынды платформалар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |2023-2025 |''Мәуләнә Жәләләддин Руми'' |[[Мәуләнә Жәләләддин Руми]] |- |Жақында |''Имам Ғазали''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | title = Bülent Inal İmam-Gazali’ye konuk oldu | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-12-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251217132431/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | archivedate = 2025-12-17}}</ref> |Әбу Әли Фармеди |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия актерлері]] nyf3de82epem7rjgv2h4drfchq4mgib 3617319 3617314 2026-06-14T03:49:49Z Sagzhan 29953 /* Фильмографиясы */ 3617319 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Бүлент Инал |шынайы есімі = Bülent İnal |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Мехмет Бүлент Инал |туған күні = 19.05.1973 |туған жері = [[Шанлыурфа]] провинциясы, Хильван ауданы, [[Түркия]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = Эгей университеті (әдебиет факультеті), Докуз Эйлюл университеті (театр факультеті, 1998) |мамандығы = [[актер]], [[сценарист]] |азаматтығы = {{TUR}} |белсенді жылдары = 1992 — қазіргі уақыт |бағыты = [[драма]], [[тарихи фильм]], [[атыс-шабыс фильмі|атыс-шабыс]] |киностудия = TRT, Kıbrıs Sinegraf |жұбайы = Мелис Түйсіз (2011 жылдан бері) |серігі = |ата-анасы = |туыстары = |отбасы = |марапаттары = |imdb_id = 1194907 |қолтаңбасы = |сайты = |ортаққор = Bülent İnal }} '''Бүлент Инал''' ({{lang-tr|Bülent Inal}})– танымал түрік актері. == Биографиясы == Ол әкесі жағынан [[арабтар|араб]] және [[зазалар|заза]] (күрдтердің бір бөлігі), ал анасы жағынан [[Селжүктер|Селжүк түріктерінен]] шыққан. [[19 мамыр]] [[1973 жыл|1973 жылы]] [[Шанлыурфа]]ның [[Хильван]] ауданында дүниеге келген. Бір жыл бойы [[Эгей университеті]]нде Түрік тілі мен әдебиеті мамандығында оқыған, бірақ [[театр]]ға деген қызығушылығы басым түсіп, [[Докуз Эйлюл университеті|9 Қыркүйек университетінің]] Көркем өнер факультетінің Театр бөлімінде оқып, сол жерден түлеп шыққан. <ref>{{Cite web |url=http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |title=En İyi Erkek Oyuncu Bülent İnal |language=tr |access-date=12 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402104645/http://eniyierkekoyuncubulentinal.yolasite.com/hayat.php |archive-date=2 April 2012 |url-status=dead}}</ref> == Карьерасы == Бүлент Инал «Азад» сериалында "Урфалық Азад", «Kurşun Yarası» сериалында басқыншылық астындағы Эгей аймағында батыл қаймақам рөлін сомдады. Ал «Жөке ағашының саясында» атты Kanal D арнасындағы сериалда "Йылмаз" есімді қарапайым жігіттің рөлін ойнады. Бүлент Инал «Қаражылан» сериалында да бой көрсетті. 2008 жылы ол Star TV арнасында көрсетілген "Kalpsiz Adam" (Жүрексіз адам) сериалында "Октай" рөлін сомдады. 2009-2010 жылдары Show TV арнасында көрсетілген "Bu Kalp Seni Unutur mu?" (Бұл жүрек сені ұмыта ма?) сериалында "Синан" атты кейіпкерді сомдады. 2010-2011 жылдары atv арнасында көрсетілген "Bitmeyen Şarkı" (Бітпейтін ән) сериалында Бергүзар Корелмен бірге басты рөлді сомдады. Кейін 2013 жылы atv арнасында басталып, 2014 жылы аяқталған "Tatar Ramazan" сериалында "Рамазан" кейіпкерін ойнады. 2014 жылдың күзінде Kanal D арнасында басталып, кейін Star TV арнасына ауысқан "Urfalıyam Ezelden" (Мен ежелден Урфалықпын) сериалында "Жемал" рөлін сомдады. 2017-2021 жылдары TRT 1 арнасында көрсетілген "Payitaht Abdülhamid" (Сарай: Абдулхамид) тарихи сериалында II Абдулхамид сұлтанның рөлін сомдады. == Фильмографиясы == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Кино (Синема) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1998 |''Қайықшы'' |Хасан |- |2000 |''Тар алаңда қысқа пастасулар'' |Мұстафа Атеш |- |2001 |''Ешжерде'' |Полис (Полицей) |- |2003 |''Визонеле Тууба'' |Махмұт Дұран |- |2004 |''Бір махаббат хикаясы'' |Исмаил |- | rowspan="2"|2005 |''Махаббат жолы'' |Омер Лачинер |- |''Жәннатты күткенде'' |Газал |- | rowspan="2"|2008 |''Басқа ауданның балалары'' |Керим |- |''Ақшамдан қалма (Бас жазу)'' |Емин |- |2010 |''Ақшамдан қалма 2'' |Емин |- | rowspan="2"|2012 |''Ақшамдан қалма 3'' |Емин |- |''Тас мектеп'' | |- |2013 |''Балық'' |Кая |- |2024 |''Хаятпен барыс (Өмірмен бітім)'' |Йылмаз |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Телевизия (Сериалдар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |1992 |''Аудан құлақтары (Махалле нің мұхтарлары)'' | |- | rowspan="2"|2000 |''Абайлаңыз, нәресте бар!'' |Режеп |- |''Жеті нөмір'' | |- | rowspan="2"|2001 |''Батыл күдік'' | |- |''Қараңғыда жүгіргендер'' |Нұри |- | rowspan="2"|2002 |''Азад'' |Азад |- |''Махаббат пен мақтаныш'' |Балықшы |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Қаймақам Жемал |- |2005-2007 |''[[Жөке ағашының саясында]]'' |Йылмаз Ақын |- |2007-2008 |''Қаражылан'' |Қаражылан |- |2008 |''Жүрексіз адам'' |Оқтай Ереноғлы |- |2009-2010 |''Бұл жүрек сені ұмыта ма?'' |Синан Шахин |- |2010-2011 |''Бітпейтін ән'' |Яман Гүналан |- |2011-2012 |''Бір балаға ғашық болдым'' |Тимур Гүрхан |- |2013-2014 |''Татар Рамазан'' |Tatar Рамазан |- |2014 |''Урфалықпын Езелден'' |Жемал Бозоғлы |- |2016 |''Әкем және оның отбасы'' |Кемал Ипекші |- |2017 |''Соңғы дастан'' |Дастан |- |2017-2021 |''[[Payitaht Abdülhamid|Абдулхамидтің тағы]]'' |[[II. Абдулхамид]] |- |2024-2025 |''Жан қарызы (Жан боржы)'' |Мехмет Мұслыоғлы |- |2025-2026 |''Қызғану''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | title = "Kıskanmak"a Savcı geliyor! Babasından sonra Seniha'ya sevgilisi geliyor | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-11-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251124120346/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/kiskanmaka-savci-geliyor-babasindan-sonra-senihaya-sevgilisi-geliyor/67054/ | archivedate = 2025-11-24}}</ref> |Прокурор Жихан Гүнеш |- |Жақында |''Өмір ұста'' <ref>{{cite web | title = Bülent Inal “Ömür Usta”yla anlaştı. | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-omur-ustayla-anlasti/72941/ | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref><ref>{{cite web | title = Kıskanmak dizisi final yapar yapmaz yeni dizisi belli oldu | url = https://www.sozcu.com.tr/amp/kiskanmak-dizisi-final-yapar-yapmaz-yeni-dizisi-belli-oldu-p318575 | author = Sözcü | website = sozcu.com.tr | lang = tr | accessdate = 2026-05-11}}</ref> | ? |- ! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" | Интернет (Ағынды платформалар) |- ! Жыл ! Туынды атауы ! Рөлі |- |2023-2025 |''Мәуләнә Жәләләддин Руми'' |[[Мәуләнә Жәләләддин Руми]] |- |Жақында |''Имам Ғазали''<ref>{{cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | title = Bülent Inal İmam-Gazali’ye konuk oldu | author = Birsen Altuntaş | website = birsenaltuntas.com | lang = tr | accessdate = 2025-12-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251217132431/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/bulent-inal-imam-gazaliye-konuk-oldu/67412/ | archivedate = 2025-12-17}}</ref> |Әбу Әли Фармеди |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия актерлері]] kb8ipbursu9412u5lzbannznul09b77 0 760436 3617482 3500024 2026-06-14T11:10:51Z Casserium 68287 3617482 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек | Суреті = Karibekk.png | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Аманат (партия)|Аманат партиясының]] 3-атқарушы хатшысы | Ту = Logo of the Amanat political party.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 17 шілде 2023 | Басқаруын аяқтады = 14 маусым 2026 | тақырыпша1_2 = Төрағасы | мәтін1_2 = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | Ізашары = [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] | Ізбасары = ''партия тарады'' | Туған күні = 12.09.1990 | Туған жері = [[Ұзақбай Сыздықбаев ауылы|Жаңаарық]], {{Туғанжері|Сарысу ауданы|Сарысу ауданында}}, [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = бір ұлы бар | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] | Білімі = [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]] | Мамандығы = саясаттанушы | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек''' ([[12 қыркүйек]] [[1990 жыл]], [[Ұзақбай Сыздықбаев ауылы|Жаңаарық]], [[Сарысу ауданы]], [[Жамбыл облысы]]) — Қазақстанның мемлекет және қоғам қайраткері, саясаттанушы, 2023–2026 жылдары [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясының соңғы атқарушы хатшысы. == Өмірбаяны == Дәулет Кәрібек 1990 жылы 12 қыркүйекте дүниеге келген. [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетін]] «Саясаттану» мамандығы бойынша бітірген, РhD докторы. 2009 жылдан 2020 жылға дейінгі аралықта [[Жастар рухы|«Жас Отан»]] жастар қанатында әртүрлі лауазымдар атқарды: 2009-2010 жылдары Астана қаласы Алматы ауданындағы «Жас Отан» төрағасының бірінші орынбасары, 2010-2012 жылдары Астана қалалық жастар мәслихатының депутаты, 2012-2014 жылдары Әділет министрлігі Сот сараптамасы орталығының инспекторы, 2014-2015 жылдары «Жас Отан» хатшылығының сарапшысы, ұйымдық-аумақтық жұмыс бөлімінің облыстық кураторы, 2017-2018 жылдары «Жас Отан» хатшылығының басшысы, 2018-2019 жылдары «Жас Отанның» атқарушы хатшысы, 2019-2020 жылдары «Жас Отанның» төрағасы болды.<ref>[https://online.zakon.kz/document/?doc_id=39013225 Карибек Даулет Жамаубайулы (персональная справка)]</ref> 2015 жылы ҚР Президенттігіне кандидат [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә. Назарбаевтың]] республикалық қоғамдық штабында, 2016 жылы «Nur Otan» партиясының республикалық сайлауалды штабында қызмет етіп, 2019 жылы «Jas Otan» жастар қанатын басқарғанда ҚР Президенттігіне кандидат [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қ.К. Тоқаевтың]] республикалық штабының «Team Qazaqstan» жастар қанатына жетекшілік етті. 2020-2021 жылдары Нұр-Сұлтан қаласы әкімдігінің Жастар саясаты мәселелері басқармасының басшысы болды. 2021 жылдың қаңтар айынан бастап «Nur Otan» партиясы Нұр-Сұлтан қалалық филиалы төрағасының бірінші орынбасары қызметін атқарды. 2021 жылдың сәуір айынан бастап Жамбыл облысы әкімінің орынбасары лауазымында істеді. 2022 жылдың наурыз айынан бастап «AMANAT» партиясының Хатшысы қызметін атқарды. 2023 жылғы ҚР Парламент Мәжілісінің сайлауында «AMANAT» партиясының партиялық тізімі бойынша депутаттыққа кандидат ретінде ұсынылды. 2023 жылғы 17 шілде күні «AMANAT» партиясының Төрағасы [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошановтың]] қаулысымен «AMANAT» партиясының Атқарушы хатшысы болып тағайындалды.<ref>[https://amanatpartiasy.kz/news/news-detail/301861?lang=kz Дәулет Кәрібек «AMANAT» партиясының Атқарушы хатшысы болып тағайындалды]</ref> Бұл қызметті 2026 жылғы 14 маусымға дейін атқарды. 2020 жылдан бастап қазірге дейін — Президенттік жастар кадр резервінің мүшесі. 2019-2022 жылдары «Nur Otan» партиясының саяси кеңесі бюросының мүшесі болды.<ref>[https://www.inform.kz/ru/darhan-kydyrali-i-daulet-karibek-voshli-v-byuro-politsoveta-nur-otan_a3558379 Дархан Кыдырали и Даулет Карибек вошли в Бюро Политсовета «Nur Otan»]</ref><ref>[https://ria.ru/20220201/sostav-1770406855.html Казахстанская партия "Нур Отан" обновила состав бюро политсовета]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Еуразия ұлттық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] oyv9qx33ox9slt5x6p035q481zey8fn 0 762351 3617124 3608256 2026-06-13T16:49:25Z Арай Дүйсекенова 182451 3617124 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | туған күні =22.10.2000 | рост = 178 | позиция = жартылай қорғаушы | азаматтығы= {{Байрақ|АҚШ}} | клубтары = {{футбол карьерасы |2017—2020|{{ту|АҚШ}} [[Филадельфия Юнион]]|48 (7) |2021—2022|{{ту|Аустрия}} [[Ред Булл Зальцбург|Ред Булл (Зальцбург)]]|46 (9) |2022—|{{ту|Англия}} [[Лидс Юнайтед]]|82 (10) |2023—2024|{{аренда}}{{ту|Германия}} [[Унион (футбол клубы, Берлин)|Унион (Берлин)]]|30 (2) }} |ұлттық құрамы= {{футбол карьерасы |2020—|{{ту|АҚШ}}|47 (8) }} }} '''Бренден Расселл Эронсон''' ({{lang-en|Brenden Russell Aaronson}}; [[22 қазан]] [[2000 жыл|2000]], Медфорд, [[Нью-Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) — aмерикалық футболшы, жартылай қорғаушы. 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты. == Жетістіктері == === Клубтық === '''«Филадельфия Юнион»''' * Supporters’ Shield — 2020 '''«Ред Булл» (Зальцбург)''' * Аустрия чемпионы — 2020/21, 2021/22 * Аустрия кубогы — 2020/21, 2021/22 '''«Лидс Юнайтед»''' * Чемпионшип: 2024/25 === Халықаралық === '''АҚШ''' * [[КОНКАКАФ ұлттар лигасы]]: 2019/20, 2022/23 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:АҚШ футболшылары]] [[Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Ред Булл Зальцбург ФК ойыншылары]] [[Санат:Лидс Юнайтед ФК ойыншылары]] [[Санат:Унион Берлин ФК ойыншылары]] bve302zkume98j3evtz0a7rg73npjtn 3617217 3617124 2026-06-13T18:18:16Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Sleepycatinacap|Sleepycatinacap]] соңғы нұсқасына қайтарды 3608256 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | туған күні =22.10.2000 | рост = 178 | позиция = жартылай қорғаушы | азаматтығы= {{Байрақ|АҚШ}} | клубтары = {{футбол карьерасы |2017—2020|{{ту|АҚШ}} [[Филадельфия Юнион]]|48 (7) |2021—2022|{{ту|Аустрия}} [[Ред Булл Зальцбург|Ред Булл (Зальцбург)]]|46 (9) |2022—|{{ту|Англия}} [[Лидс Юнайтед]]|82 (10) |2023—2024|{{аренда}}{{ту|Германия}} [[Унион (футбол клубы, Берлин)|Унион (Берлин)]]|30 (2) }} |ұлттық құрамы= {{футбол карьерасы |2020—|{{ту|АҚШ}}|47 (8) }} }} '''Бренден Расселл Эронсон''' ({{lang-en|Brenden Russell Aaronson}}; [[22 қазан]] [[2000 жыл|2000]], Медфорд, [[Нью-Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) — америкалық футболшы, жартылай қорғаушы. 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты. == Жетістіктері == === Клубтық === '''«Филадельфия Юнион»''' * Supporters’ Shield — 2020 '''«Ред Булл» (Зальцбург)''' * Аустрия чемпионы — 2020/21, 2021/22 * Аустрия кубогы — 2020/21, 2021/22 '''«Лидс Юнайтед»''' * Чемпионшип: 2024/25 === Халықаралық === '''АҚШ''' * [[КОНКАКАФ ұлттар лигасы]]: 2019/20, 2022/23 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:АҚШ футболшылары]] [[Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Ред Булл Зальцбург ФК ойыншылары]] [[Санат:Лидс Юнайтед ФК ойыншылары]] [[Санат:Унион Берлин ФК ойыншылары]] lvvigvksfdziqxsnt22u09d093vnwhg 0 762741 3617233 3574616 2026-06-13T18:31:45Z MuratbekErkebulan 162992 3617233 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Бозанбай өзені |шынайы атауы = Бозанбай өзені |сурет = View of Bozanbay river.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = 300 |карта атауы = Бозанбай өзені |ұзындығы = 71,726 |су алабының ауданы = |су алабы = |өзендердің су алабы = Бозанбай - Сібе - Аблаикит - Ертіс |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = Қалба жотасының солтүстік батыс бөктерінде |бастауының орны = [[Бозанбай]] ауылынан батысқа қарай 31 км жерде. Және [[Бозанбай]] ауылының ішінде |бастауының биіктігі = 1.3 |s_lat_dir = N |s_lat_deg = 49 |s_lat_min = 39 |s_lat_sec = 8.3 |s_lon_dir = E |s_lon_deg = 82 |s_lon_min = 10 |s_lon_sec = 29.6 |сағасы = [[Сібе өзені|Сібе]] |сағасының орны = Ұлан ауданы |сағасының биіктігі = шамамен 8 м |m_lat_dir = N |m_lat_deg = 49 |m_lat_min = 32 |m_lat_sec = 1 |m_lon_dir = E |m_lon_deg = 82 |m_lon_min = 27 |m_lon_sec = 41 |еңістігі = шамамен 4 м |ел = Қазақстан |аймақ = Шығыс Қазақстан облысы |ортаққордағы санаты = Bozanbay river }} '''Бозанбай''' — [[Қалба жотасы]]нан басталатын өзен. [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Ұлан ауданы]]нда орналасқан. [[Бозанбай]] ауылынан батысқа қарай 26 км жерден бастап [[Бозанбай]] ауылы және [[Сібе өзені|Сібе]] өзеніне дейін созылып жатқан өзен. Шамамен ең терең жері 1.5 метр. Өзен [[Қалба жотасы|Қалба жота]]ларынан басталып, [[Бозанбай]] ауылын ағып өтіп, [[Сібе өзені]]не құяды. [[Бозанбай]] ауылында ауылдың батыс шетінде алмабақ бар, және ол алмабақтың маңайында құдық бар. Ол құдық қа адамдар келіп су ішеді. Және ол құдықтағы су ағып, осы Бозанбай өзеніне құяды. ==Қолданылым== Бозанбай өзені [[Бозанбай]] ауылының батыс шетіндегі картоп егініне қолданылады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} [[Санат:Ұлан ауданы өзендері]] ppxwn2zy9lwyqyz2b8sm3d23h6rjg44 3617234 3617233 2026-06-13T18:32:10Z MuratbekErkebulan 162992 3617234 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Бозанбай өзені |шынайы атауы = Бозанбай өзені |сурет = View of Bozanbay river.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = 300 |карта атауы = Бозанбай өзені |ұзындығы = 71,726 |су алабының ауданы = |су алабы = |өзендердің су алабы = Бозанбай - Сібе - Аблаикит - Ертіс |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = Қалба жотасының солтүстік батыс бөктерінде |бастауының орны = [[Бозанбай]] ауылынан батысқа қарай 31 км жерде. Және [[Бозанбай]] ауылының ішінде |бастауының биіктігі = 1.3 |s_lat_dir = N |s_lat_deg = 49 |s_lat_min = 39 |s_lat_sec = 8.3 |s_lon_dir = E |s_lon_deg = 82 |s_lon_min = 10 |s_lon_sec = 29.6 |сағасы = [[Сібе өзені|Сібе]] |сағасының орны = Ұлан ауданы |сағасының биіктігі = шамамен 8 м |m_lat_dir = N |m_lat_deg = 49 |m_lat_min = 32 |m_lat_sec = 1 |m_lon_dir = E |m_lon_deg = 82 |m_lon_min = 27 |m_lon_sec = 41 |еңістігі = шамамен 4 м |ел = Қазақстан |аймақ = Шығыс Қазақстан облысы |ортаққордағы санаты = Bozanbay river }} '''Бозанбай''' — [[Қалба жотасы]]нан басталатын өзен. [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Ұлан ауданы]]нда орналасқан. [[Бозанбай]] ауылынан батысқа қарай 66 км жерден бастап [[Бозанбай]] ауылы және [[Сібе өзені|Сібе]] өзеніне дейін созылып жатқан өзен. Шамамен ең терең жері 1.5 метр. Өзен [[Қалба жотасы|Қалба жота]]ларынан басталып, [[Бозанбай]] ауылын ағып өтіп, [[Сібе өзені]]не құяды. [[Бозанбай]] ауылында ауылдың батыс шетінде алмабақ бар, және ол алмабақтың маңайында құдық бар. Ол құдық қа адамдар келіп су ішеді. Және ол құдықтағы су ағып, осы Бозанбай өзеніне құяды. ==Қолданылым== Бозанбай өзені [[Бозанбай]] ауылының батыс шетіндегі картоп егініне қолданылады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} [[Санат:Ұлан ауданы өзендері]] 0spsabi9f1dsd28yg0wa8pxmjo4ablz 10 764845 3617236 3616668 2026-06-13T19:01:10Z ArystanbekBot 33174 Bot: Кешегі деректерді жаңарту 3617236 json application/json { "articles": 244009, "pages": 667929, "edits": 3613519, "users": 178784, "activeusers": 341, "admins": 15, "files": 8754 } k95tp7mryo0gkv4evyxwx5ka6dxcyb0 0 764909 3617138 3606300 2026-06-13T17:04:46Z Арай Дүйсекенова 182451 3617138 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Премьер-Министрдің Бірінші орынбасары |шынайы атауы = |ел = Қазақстан |эмблема = Emblem of Kazakhstan latin.svg |эмблема ені = 100px |эмблеманың аты = [[Қазақстан елтаңбасы]] |портреті = Nurlybek Nalibaev 16 December 2025 (cropped).jpg |портреттің тақырыбы = |қазіргі = [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев|Нұрлыбек Нәлібаев]] |тағайындалған = [[6 мамыр]] [[2026 жыл]]дан бастап |басшылық етеді = |басқару түрі = [[Үкімет басшысы]] [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|орынбасарлары]]ның бастысы |резиденция = Үкімет Үйі, [[Астана]], [[Қазақстан]] |ұсынылады = [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] |тағайындалды = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] |өкілеттігінің мерзімі = жоқ |айлығы = құпияланған |пайда болды = 25 маусым 1991 |таратылды = |біріншісі = [[Евгений Георгиевич Ёжиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] |соңғысы = |сайты = }} '''Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары''' — [[Қазақстан үкіметі]]нің мүшесі. Премьердің қалған [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|орынбасарлары]]ндай, ол [[Қазақстан премьер-министрі|премьер-министр]] үкімдерінің орындaлуына жауапты. Өзге орынбасарлардан айырмашылығы — Бірінші орынбасар басқалардан жоғары тұрады, әсіресе премьер өз қызметін орындай алмағанда. Бірінші орынбасарды [[Қазақстан президенті]] тағайындайды.<ref>{{Cite web|title=UPDATE: Laws of the Republic of Kazakhstan: A Guide to Web Based Resources - GlobaLex |url=https://www.nyulawglobal.org/globalex/Kazakhstan1.html |work=www.nyulawglobal.org |accessdate=2020-05-01}}</ref> == Бірінші орынбасарлар тізімі == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Бірінші орынбасардың аты-жөні ! colspan="2" |Қызметі ! [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министрі]] ! Қосымша лауазымы |- |[[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] |маусым<br>1991 |ақпан<br>1992 | rowspan="4" |[[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|100px]]<br>[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br>{{Small|(1991–1994)}} | — |- |[[Сурет:Soskovetc (cropped).jpg|100px]]<br>[[Олег Николаевич Сосковец|Олег Сосковец]] |ақпан<br>1992 |қараша<br>1992 | Өнеркәсіп министрі |- |[[Сурет:Daulet Sembayev, financier of Kazakhstan (cropped).jpg|100px]]<br>[[Дәулет Хамитұлы Сембаев|Дәулет Сембаев]] |ақпан<br>1992 |желтоқсан<br>1993 | — |- | [[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|100px]]<br>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] |желтоқсан<br>1993 |қазан<br>1994 | — |- |[[Нығметжан Қабатайұлы Есенғарин|Нығметжан Есенғарин]] |қазан<br>1994 |шілде<br>1997 | rowspan="3" |[[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|100px]]<br>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]]<br>{{Small|(1994–1997)}} | — |- |[[Виталий Леонидович Метте|Виталий Метте]] |наурыз<br>1995 |наурыз<br>1996 | — |- | rowspan="2" |[[Сурет:AEsimov2013.jpg|100px]]<br>[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |қазан<br>1996 |қазан<br>1997 | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы (1996 жылғы қарашадан бастап) |- |қазан<br>1997 |ақпан<br>1998 | rowspan="2" | <br>[[Нұрлан Өтепұлы Балғымбаев|Нұрлан Балғымбаев]]<br>{{Small|(1997–1999)}} | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] |ақпан<br>1998 |қаңтар<br>1999 | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |12 қазан<br>1999 |қараша<br>2000 | rowspan="2" |[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (01911329) (49858644462, cropped).jpg|100px]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br>{{Small|(1999–2002)}} | — |- |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] |21 желтоқсан<br>2000 |21 қараша<br>2001 | — |- | rowspan="2" | [[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |28 тамыз<br>2002 |13 маусым<br>2003 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|137x137 нүкте]] [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br>{{Small|(2002–2003)}} | — |- |13 маусым<br>2003 |6 қаңтар<br>2004 | rowspan="2" |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]<br>{{Small|(2003–2007)}} | — |- | [[Сурет:Marchenko Grigory (cropped).jpg|100px]]<br>[[Григорий Александрович Марченко|Григорий Марченко]] |6 қаңтар<br>2004 |14 сәуір<br>2004 | — |- | [[Сурет:Omirzaq Shukeev (2019-02-15).jpg|100px]]<br>[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |3 наурыз<br>2009 |26 желтоқсан<br>2011 | rowspan="2" | [[Сурет:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2007–2012)}} | — |- | [[Сурет:Serik Ahmetov.jpg|100px]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] |20 қаңтар<br>2012 |24 қыркүйек<br>2012 | — |- | rowspan="2" | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] |16 қаңтар<br>2013 |2 сәуір<br>2014 | [[Сурет:Serik Ahmetov, April 2013 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br>{{Small|(2012–2014)}} | Өңірлік даму министрі (2013 жылғы қарашаға дейін) |- |4 сәуір<br>2014 |9 қыркүйек<br>2016 | [[Сурет:Karim Massimov February 2015.jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2014–2016)}} | — |- | [[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|100px]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] |9 қыркүйек<br>2016 |25 ақпан<br>2019 | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>{{Small|(2016–2019)}} | — |- | [[Сурет:Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg|100px]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] |25 ақпан<br>2019 |11 қаңтар<br>2022 |[[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|100px]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>{{Small|(2019–2022)}} | — |- | rowspan="2" | [[Сурет:Роман Скляр (38181) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |11 қаңтар<br>2022 |6 ақпан<br>2024 | [[Сурет:Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg|100px]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>{{Small|(2022–2024)}} | — |- |6 ақпан<br>2024 |5 мамыр<br>2026 | rowspan="2" | [[Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|100px]]<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br>{{small|(2024–)}} | — |- | rowspan="2" | [[Сурет:Нұрлыбек Нәлібаев (cropped).jpg|100px]]<br>[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев|Нұрлыбек Нәлібаев]] |6 мамыр<br>2026 | — | — |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары| Бір]] c60b9k4pentgy6shwnhtkmuhhcf4n27 3617208 3617138 2026-06-13T18:17:15Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Casserium|Casserium]] соңғы нұсқасына қайтарды 3606300 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Премьер-Министрдің Бірінші орынбасары |шынайы атауы = |ел = Қазақстан |эмблема = Emblem of Kazakhstan latin.svg |эмблема ені = 100px |эмблеманың аты = [[Қазақстан елтаңбасы]] |портреті = Nurlybek Nalibaev 16 December 2025 (cropped).jpg |портреттің тақырыбы = |қазіргі = [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев|Нұрлыбек Нәлібаев]] |тағайындалған = [[6 мамыр]] [[2026 жыл]]дан бастап |басшылық етеді = |басқару түрі = [[Үкімет басшысы]] [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|орынбасарлары]]ның бастысы |резиденция = Үкімет Үйі, [[Астана]], [[Қазақстан]] |ұсынылады = [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] |тағайындалды = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] |өкілеттігінің мерзімі = жоқ |айлығы = құпияланған |пайда болды = 25 маусым 1991 |таратылды = |біріншісі = [[Евгений Георгиевич Ёжиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] |соңғысы = |сайты = }} '''Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары''' — [[Қазақстан үкіметі]]нің мүшесі. Премьердің қалған [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|орынбасарлары]]ндай, ол [[Қазақстан премьер-министрі|премьер-министр]] үкімдерінің орындалуына жауапты. Өзге орынбасарлардан айырмашылығы — Бірінші орынбасар басқалардан жоғары тұрады, әсіресе премьер өз қызметін орындай алмағанда. Бірінші орынбасарды [[Қазақстан президенті]] тағайындайды.<ref>{{Cite web|title=UPDATE: Laws of the Republic of Kazakhstan: A Guide to Web Based Resources - GlobaLex |url=https://www.nyulawglobal.org/globalex/Kazakhstan1.html |work=www.nyulawglobal.org |accessdate=2020-05-01}}</ref> == Бірінші орынбасарлар тізімі == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Бірінші орынбасардың аты-жөні ! colspan="2" |Қызметі ! [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министрі]] ! Қосымша лауазымы |- |[[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] |маусым<br>1991 |ақпан<br>1992 | rowspan="4" |[[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|100px]]<br>[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br>{{Small|(1991–1994)}} | — |- |[[Сурет:Soskovetc (cropped).jpg|100px]]<br>[[Олег Николаевич Сосковец|Олег Сосковец]] |ақпан<br>1992 |қараша<br>1992 | Өнеркәсіп министрі |- |[[Сурет:Daulet Sembayev, financier of Kazakhstan (cropped).jpg|100px]]<br>[[Дәулет Хамитұлы Сембаев|Дәулет Сембаев]] |ақпан<br>1992 |желтоқсан<br>1993 | — |- | [[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|100px]]<br>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] |желтоқсан<br>1993 |қазан<br>1994 | — |- |[[Нығметжан Қабатайұлы Есенғарин|Нығметжан Есенғарин]] |қазан<br>1994 |шілде<br>1997 | rowspan="3" |[[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|100px]]<br>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]]<br>{{Small|(1994–1997)}} | — |- |[[Виталий Леонидович Метте|Виталий Метте]] |наурыз<br>1995 |наурыз<br>1996 | — |- | rowspan="2" |[[Сурет:AEsimov2013.jpg|100px]]<br>[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |қазан<br>1996 |қазан<br>1997 | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы (1996 жылғы қарашадан бастап) |- |қазан<br>1997 |ақпан<br>1998 | rowspan="2" | <br>[[Нұрлан Өтепұлы Балғымбаев|Нұрлан Балғымбаев]]<br>{{Small|(1997–1999)}} | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] |ақпан<br>1998 |қаңтар<br>1999 | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |12 қазан<br>1999 |қараша<br>2000 | rowspan="2" |[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (01911329) (49858644462, cropped).jpg|100px]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br>{{Small|(1999–2002)}} | — |- |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] |21 желтоқсан<br>2000 |21 қараша<br>2001 | — |- | rowspan="2" | [[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |28 тамыз<br>2002 |13 маусым<br>2003 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|137x137 нүкте]] [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br>{{Small|(2002–2003)}} | — |- |13 маусым<br>2003 |6 қаңтар<br>2004 | rowspan="2" |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]<br>{{Small|(2003–2007)}} | — |- | [[Сурет:Marchenko Grigory (cropped).jpg|100px]]<br>[[Григорий Александрович Марченко|Григорий Марченко]] |6 қаңтар<br>2004 |14 сәуір<br>2004 | — |- | [[Сурет:Omirzaq Shukeev (2019-02-15).jpg|100px]]<br>[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |3 наурыз<br>2009 |26 желтоқсан<br>2011 | rowspan="2" | [[Сурет:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2007–2012)}} | — |- | [[Сурет:Serik Ahmetov.jpg|100px]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] |20 қаңтар<br>2012 |24 қыркүйек<br>2012 | — |- | rowspan="2" | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] |16 қаңтар<br>2013 |2 сәуір<br>2014 | [[Сурет:Serik Ahmetov, April 2013 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br>{{Small|(2012–2014)}} | Өңірлік даму министрі (2013 жылғы қарашаға дейін) |- |4 сәуір<br>2014 |9 қыркүйек<br>2016 | [[Сурет:Karim Massimov February 2015.jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2014–2016)}} | — |- | [[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|100px]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] |9 қыркүйек<br>2016 |25 ақпан<br>2019 | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>{{Small|(2016–2019)}} | — |- | [[Сурет:Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg|100px]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] |25 ақпан<br>2019 |11 қаңтар<br>2022 |[[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|100px]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>{{Small|(2019–2022)}} | — |- | rowspan="2" | [[Сурет:Роман Скляр (38181) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |11 қаңтар<br>2022 |6 ақпан<br>2024 | [[Сурет:Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg|100px]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>{{Small|(2022–2024)}} | — |- |6 ақпан<br>2024 |5 мамыр<br>2026 | rowspan="2" | [[Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|100px]]<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br>{{small|(2024–)}} | — |- | rowspan="2" | [[Сурет:Нұрлыбек Нәлібаев (cropped).jpg|100px]]<br>[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев|Нұрлыбек Нәлібаев]] |6 мамыр<br>2026 | — | — |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары| Бір]] 7h0uecgwto1elqcfrkokm9ibd8l2iv1 3 768593 3617281 3521136 2026-06-14T00:04:34Z Neriah 108272 Neriah [[Қатысушы талқылауы:Politheory1983]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Politheory]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Politheory1983|Politheory1983]]" to "[[Special:CentralAuth/Politheory|Politheory]]" 3521136 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Politheory1983}} -- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 22:23, 2025 ж. қарашаның 24 (+05) ehp290cd9qo0k3ufpwkj5zmkh3n3slh 0 768673 3617131 3521338 2026-06-13T17:00:39Z Арай Дүйсекенова 182451 3617131 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #FFFFC0 | name = (559) Нанон | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Макс Вольф | discovered = 8.03.1905 | mp_name = | alt_names = 1905 QD, 1925 VH,<br>1971 YL, A918 EE | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=559 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 31.07.2016 | aphelion = 432,91 млн [[Шақырым|ш]] | perihelion = 378,65 млн ш | semimajor = 2,7124 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | eccentricity = 0,0668 | period = 4,47 жыл | avg_speed = 18,07 ш/с | inclination = 9,3018° | asc_node = 112,134° | mean_anomaly = 289,44° | arg_perihelion = 128,450° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 80 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,050 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = C | abs_magnitude = 9,4}} '''(559) Нанон''' — [[Негізгі белдеу]]дегі [[астероид]]. Оны 1905 жылы 8 наурыздa [[Макс Вольф]] [[Гейдельберг]] обсерваториясында ашты. [[Рихард Жене]]нің сол аттас опереттасындағы бас кейіпкердің атымен аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (501—600)]] [[Санат:Астероидтар]] dk3uxfs7tbmzfcgf4fiaw7zlp57tlbf 3617211 3617131 2026-06-13T18:17:34Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] ([[User talk:Арай Дүйсекенова|т]]) өңдемелерінен [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] соңғы нұсқасына қайтарды 3521338 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #FFFFC0 | name = (559) Нанон | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Макс Вольф | discovered = 8.03.1905 | mp_name = | alt_names = 1905 QD, 1925 VH,<br>1971 YL, A918 EE | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=559 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 31.07.2016 | aphelion = 432,91 млн [[Шақырым|ш]] | perihelion = 378,65 млн ш | semimajor = 2,7124 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | eccentricity = 0,0668 | period = 4,47 жыл | avg_speed = 18,07 ш/с | inclination = 9,3018° | asc_node = 112,134° | mean_anomaly = 289,44° | arg_perihelion = 128,450° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 80 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,050 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = C | abs_magnitude = 9,4}} '''(559) Нанон''' — [[Негізгі белдеу]]дегі [[астероид]]. Оны 1905 жылы 8 наурызда [[Макс Вольф]] [[Гейдельберг]] обсерваториясында ашты. [[Рихард Жене]]нің сол аттас опереттасындағы бас кейіпкердің атымен аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (501—600)]] [[Санат:Астероидтар]] ldjgp5pxmurms2xl7h31innyz1svdaa 2 770548 3616975 3616857 2026-06-13T12:16:39Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3616975 wikitext text/x-wiki {{Quote|text=Нағыз қазақ — қазақ емес, Нағыз қазақ — домбыра.|sign=[[Қадыр Мырза Әлі]]}}{{Тұлға|Есімі=RaiymbekZh|Шынайы есімі=Райымбек|Туған жері=[[Астана]]|Азаматтығы={{байрақ|Қазақстан}}|Мамандығы=жазушы|Марапаттары=* «Қазақстан Республикасының дарынды оқушысы» төсбелгісі|Басқалары=[[2025 жыл|2025 жылғы]] [[11 тамыз]] күнінен бастап Уикипедияға үлесің қосуда|Сайты=[https://bilim-all.kz/tag/olen?tag=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%20%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%20%20%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96]}} == Мен туралы == === Мақала саны === <table id="mp-banner" style="width: 100%; margin:2px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;"> <tr><tr><td class="MainPageBG" style="text-align:center; padding:0,2em; background-color:#E0FFFF; border:1px solid #F5F5F5; color:#000; font-size:90%;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-top:1px solid #ccc; text-align:center; margin-bottom: 2px; background:transparent; width:98%; border:0;" | style="width:10%" | <center>'''[[xtools:pages/kk.wikipedia.org/RaiymbekZh|Жиынтық мақала саны (айрық беттерді қоса алғанда) — 90]]'''</center> |} === Қорапшаларым === {{User:Box/Qazaq}} {{Userbox |id =[[Сурет:Agrocity (Astana) flag.jpg|40px]] |id-c = |id-s = 10 |info = Бұл қатысушы [[Қазақстан]]ның [[Агроқалашық (Ақмола облысы)|Агроқалашық]] тұрғын алабында тұрады |info-c = #eee |info-fc = |border-c = red }} {{Userbox |id = [[File:Emblem of Astana (streets).png|55px]] |id-c = |id-s = 10 |info = Бұл қатысушы [[Астана қаласындағы көшелердің тізімі|Астана көшелері]] санатын толтыруға қатысып жатыр. |info-c = #eee |info-fc = |border-c = aqua }} {{Userbox |id = [[File:WP25 Short lockup knockout.png|40px]] |id-c = |id-s = 10 |info = Бұл қатысушы [[Уикипедия: 25 жылдық мерейтой|Уикипедия 25]] жобасының мүшесі. |info-c = #eee |info-fc = |border-c = purple }} {{User:Box/Қатысушы Арғын}} |{{User kk|male}} {{User ru-5|male}} {{User en-2|male}} {{User uk-1|male}} |{{User:Box/Қызығушылық:Тарих}} {{User:Box/Қызығушылық:Саясат}} {{User Wikipedian For |аты = RaiymbekZh |жыл = 2025 |ай = 8 |күн = 11 }} o1u1yl8y6pgoes5y0azd1f3wxp8ihmd 4 775564 3617305 3616725 2026-06-14T03:05:33Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту. 3617305 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 73098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 113719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 270635] |- |2 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 37596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 122108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 371829] |- |3 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 13215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 37000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 82109] |- |4 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 27546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 128148] |- |5 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 270391] |- |6 |[[Жоба:Уики-көктем 2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 5447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13608] |- |7 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 9353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 14549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 20433] |- |8 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 116992] |- |9 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 5719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 14857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 83081] |- |10 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 4843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 13809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 107130] |- |11 |[[Мәңгілік бала бейне]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 2703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 8089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 16878] |- |12 |[[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5687] |- |13 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 50693] |- |14 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 85103] |- |15 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 4285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 8195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 29743] |- |16 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 4192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 23849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 112074] |- |17 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 53422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 72835] |- |18 |[[Жәңгір мектебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 4164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 4417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 5204] |- |19 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 3744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 14556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 27590] |- |20 |[[Қазақстан көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23124] |- |21 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 60090] |- |22 |[[Қазақ халық аңыздары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10412] |- |23 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 10147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 24037] |- |24 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 9270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 64223] |- |25 |[[Компьютер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 2771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 6287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 23043] |- |26 |[[Бірқазандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5269] |- |27 |[[Қазақстан географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16836] |- |28 |[[Моңғол империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 21031] |- |29 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 3097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 6863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 20544] |- |30 |[[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 3284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 4766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 10389] |- |31 |[[Татьяна Николаевна Бурмистрова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4548] |- |32 |[[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7629] |- |33 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 2737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 13008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 66706] |- |34 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 5040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15481] |- |35 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 50805] |- |36 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 122400] |- |37 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 100605] |- |38 |[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 24062] |- |39 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 3177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 6991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 22557] |- |40 |[[Тәуке хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23334] |- |41 |[[Жеңіс күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5100] |- |42 |[[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 2995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 7989] |- |43 |[[Құралайдың салқыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 4980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 6819] |- |44 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29084] |- |45 |[[Партизандық соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3718] |- |46 |[[Мөлдір Әуелбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8071] |- |47 |[[Халифат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 2994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 3177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 5246] |- |48 |[[Қазақтардың дәстүрлі шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 3085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 4799] |- |49 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 85062] |- |50 |[[Азаматтық іс жүргізу құқығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 2891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 3019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 4336] |- |51 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60509] |- |52 |[[Ұлы Жібек жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 6371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 42924] |- |53 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 8238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 81150] |- |54 |[[Ақсу-Жабағылы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 5450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 24816] |- |55 |[[Қарахан мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 33309] |- |56 |[[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10256] |- |57 |[[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 3504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 4238] |- |58 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 9083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 38688] |- |59 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 26835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40574] |- |60 |[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6384] |- |61 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 8305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 8305] |- |62 |[[Сырым Датұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27508] |- |63 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16495] |- |64 |[[Алкандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 7548] |- |65 |[[Құрбан айт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 2622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 3286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 4588] |- |66 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 3886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7588] |- |67 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 59506] |- |68 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40325] |- |69 |[[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18365] |- |70 |[[Зат есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 27165] |- |71 |[[Сөз таптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15630] |- |72 |[[Нарықтық экономика қатынастары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2909] |- |73 |[[Франсиско Франко]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2803] |- |74 |[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11970] |- |75 |[[Ғаламдық экологиялық проблемалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9649] |- |76 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 1805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 7283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 22677] |- |77 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 77747] |- |78 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 1778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 11426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 30006] |- |79 |[[Нұркен Әбдіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 3975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 5693] |- |80 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26401] |- |81 |[[Етіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 2416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 3195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 9659] |- |82 |[[Саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11160] |- |83 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 1511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 7689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 30658] |- |84 |[[Толық ішкі шағылудың шектік бұрышы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2637] |- |85 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35459] |- |86 |[[Серік Қапшықбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2598] |- |87 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43422] |- |88 |[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 2117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 4226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 16373] |- |89 |[[Жәркен Бөдешұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7772] |- |90 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 64901] |- |91 |[[Гамета]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 2345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 2534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 3122] |- |92 |[[Ғұндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 7935] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 39703] |- |93 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36866] |- |94 |[[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5668] |- |95 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 11848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33351] |- |96 |[[Қасым Қайсенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16904] |- |97 |[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9531] |- |98 |[[Есік Алтын адамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 2266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 4205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 41002] |- |99 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15677] |- |100 |[[Игельстром реформасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 4492] |- |101 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 59105] |- |102 |[[Азаматтық қоғам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 2221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 2754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 5998] |- |103 |[[Вегетативтік көбею]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 2252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 2598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 3270] |- |104 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 8248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 48751] |- |105 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27875] |- |106 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 62935] |- |107 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 2081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 5357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 24136] |- |108 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46364] |- |109 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30459] |- |110 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 1902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 4209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21839] |- |111 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 7212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 27997] |- |112 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2052] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8892] |- |113 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 1580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 7954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 25147] |- |114 |[[Халықаралық ұйымдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 1912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 3181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 8057] |- |115 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 1899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 4828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 20843] |- |116 |[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8179] |- |117 |[[Изосызықтар тәсілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2140] |- |118 |[[Халықаралық географиялық еңбек бөлінісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2276] |- |119 |[[Ұлы жасақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 2078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 2289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 5140] |- |120 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28461] |- |121 |[[Ыңғайлас салалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 6827] |- |122 |[[Рақымжан Қошқарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10277] |- |123 |[[Батыр Баян (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 1914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 3581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 19712] |- |124 |[[Ауыл (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 3570] |- |125 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 1433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 6368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28380] |- |126 |[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16509] |- |127 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 40451] |- |128 |[[Жасақ (Яса)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 2028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 2185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 4003] |- |129 |[[Жаяу Мұса Байжанұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9322] |- |130 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 6744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36870] |- |131 |[[Сайын Мұратбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12268] |- |132 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 3378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 8805] |- |133 |[[Әмір Темір жорықтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4999] |- |134 |[[Құрбандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 2252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3520] |- |135 |[[Қызыл кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 1318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 9903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 27669] |- |136 |[[Шылау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 1790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 3395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 17914] |- |137 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28115] |- |138 |[[АҚШ президенттерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10263] |- |139 |[[Дүниежүзілік тұқым қоры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 2238] |- |140 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 55057] |- |141 |[[Әміре Қашаубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15367] |- |142 |[[Александр Сергеевич Пушкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 1374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 6209] |- |143 |[[Жетісу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 1930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 2723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 10059] |- |144 |[[Экологиялық пирамида ережесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 1899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 2197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 2951] |- |145 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29853] |- |146 |[[Жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 1883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12410] |- |147 |[[Қабанбай (Үржар ауданы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1999] |- |148 |[[Ерте темір дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 10094] |- |149 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 36185] |- |150 |[[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 1338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 6819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 16077] |- |151 |[[Салалас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11181] |- |152 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 5279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 31355] |- |153 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30749] |- |154 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 25551] |- |155 |[[Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2785] |- |156 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 39843] |- |157 |[[Кенжебай Мәденов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2199] |- |158 |[[Сәукеле]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 1843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 2339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 4387] |- |159 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16284] |- |160 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 5320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23793] |- |161 |[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4279] |- |162 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 3852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 24636] |- |163 |[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 12557] |- |164 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 5202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 55544] |- |165 |[[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5139] |- |166 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 4439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35352] |- |167 |[[Жаужүрек мың бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 7868] |- |168 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 1078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 6905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24845] |- |169 |[[Шалғай (Батыс Қазақстан облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1924] |- |170 |[[Бір корпусты сүңгуір қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1800] |- |171 |[[Үш Жүз партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9798] |- |172 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 54347] |- |173 |[[Ағартушылық дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2876] |- |174 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 6169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27155] |- |175 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 1343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 6748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 47013] |- |176 |[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 1758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 2842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 6815] |- |177 |[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 5257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 40880] |- |178 |[[Жүйке жасушалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6631] |- |179 |[[Александр Викторович Затаевич]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 1700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 2161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 3169] |- |180 |[[Жынысты көбею және ұрықтану ерекшеліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2574] |- |181 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 39606] |- |182 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 21411] |- |183 |[[Сарқылатын ресурстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 2066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3379] |- |184 |[[Химия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 1684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 2139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 6758] |- |185 |[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 4083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 20903] |- |186 |[[Қазақ тілі тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 4691] |- |187 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 6980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 35928] |- |188 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 13381] |- |189 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 5399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 27907] |- |190 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 1304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 4267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 26976] |- |191 |[[Экологиялық мәдениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 2516] |- |192 |[[Демікпе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 3367] |- |193 |[[Тұмар ханша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 2502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 10200] |- |194 |[[Түркістан автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13420] |- |195 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 4585] |- |196 |[[Гарнизон және қарауыл қызметі жарғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2199] |- |197 |[[Сыбаға]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 1662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 1844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 2951] |- |198 |[[Аманай мен Заманай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 3343] |- |199 |[[Уикипедия:Қауым порталы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 7998] |- |200 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 24883] |- |201 |[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 5131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 24381] |- |202 |[[Асан қайғы Сәбитұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20397] |- |203 |[[:Сурет:Amre Kashaubaev.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1687] |- |204 |[[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11414] |- |205 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36851] |- |206 |[[Қазақстан Республикасының электрондық үкіметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1714] |- |207 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26451] |- |208 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 6393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 25488] |- |209 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 3292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 9499] |- |210 |[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 3211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6516] |- |211 |[[Үш жүз он екінші атқыштар дивизиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1954] |- |212 |[[Атомдардың құрылысы мен элементтер системасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 5582] |- |213 |[[Орта білім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 1603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 1694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 2245] |- |214 |[[Жүрегім, ойбай, соқпа енді...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1642] |- |215 |[[Қазақ солдаты (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4528] |- |216 |[[Қазақстанның кен ресурстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 6277] |- |217 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 4081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30131] |- |218 |[[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6198] |- |219 |[[Уикипедия:Telegram]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 1810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 2498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 5241] |- |220 |[[Сарматтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 1142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 4802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 12541] |- |221 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 5915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 31907] |- |222 |[[Ақсақ құлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 6387] |- |223 |[[Сәулет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 2308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 5193] |- |224 |[[Салқам Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15925] |- |225 |[[Көне түркі жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36515] |- |226 |[[Уикипедия:Видео сабақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5401] |- |227 |[[Ересектер арасындағы сауатсыздықты жою]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 1765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 2494] |- |228 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15766] |- |229 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 1561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 3793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 23187] |- |230 |[[Өсімдіктер систематикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 4026] |- |231 |[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 2844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 3447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 6413] |- |232 |[[Сын есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 20222] |- |233 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 15970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 57529] |- |234 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 1150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 5537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 32940] |- |235 |[[Күкірт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 1984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 7675] |- |236 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 1217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 6250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 66100] |- |237 |[[Жұлын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 1512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 2307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 6708] |- |238 |[[Сүйектің құрылысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3403] |- |239 |[[Қазақстандағы туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5612] |- |240 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16196] |- |241 |[[Сөзжасам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 1453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 2023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 8390] |- |242 |[[Сақ-сармат дәуiрiндегi Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4565] |- |243 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14272] |- |244 |[[Роза Мұқанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4454] |- |245 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 1533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 3959] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 20063] |- |246 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 34625] |- |247 |[[Қатысушы талқылауы:Сатыбалды Нурдаулет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1471] |- |248 |[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 1537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 2344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 5044] |- |249 |[[Қазақстан 2050]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 1369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 2419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 6014] |- |250 |[[Ғұндар мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 17509] |- |251 |[[Әскери форма]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1538] |- |252 |[[Қазақстанның географиялық орны мен шекаралары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6144] |- |253 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 24051] |- |254 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 29638] |- |255 |[[Синтаксис]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 1364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 7335] |- |256 |[[Жаһандық жылыну]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 1396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 1590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 2876] |- |257 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 37276] |- |258 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 1415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 4721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26788] |- |259 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 4549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 7879] |- |260 |[[Әбілқайыр хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4038] |- |261 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9830] |- |262 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13736] |- |263 |[[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2981] |- |264 |[[Америка әсерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1750] |- |265 |[[Мақаншы ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3445] |- |266 |[[Құдайберген Тәуекелұлы Сұлтанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2347] |- |267 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17810] |- |268 |[[Жоғары молекулалы қосылыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3559] |- |269 |[[Еңбек тәрбиесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 2088] |- |270 |[[Сперматозоид]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 3738] |- |271 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 29998] |- |272 |[[Зар Заман ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16493] |- |273 |[[Экстремизмге қарсы іс-қимыл туралы заң]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1525] |- |274 |[[Иван Васильевич Панфилов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2593] |- |275 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 5939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 30917] |- |276 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17384] |- |277 |[[Қазақтың музыкалық аспаптары тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10268] |- |278 |[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 21424] |- |279 |[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11875] |- |280 |[[Салт-дәстүр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 2484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 9999] |- |281 |[[Қазақстан халқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 2221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 7558] |- |282 |[[Қазақстан халқының бірлігі күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7560] |- |283 |[[Арыстан (арнайы бөлімше)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 1313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 1486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 2369] |- |284 |[[Ауыз әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5309] |- |285 |[[Атмосфераның ластануы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 2435] |- |286 |[[Көне дәуірдегі Қазақстан жеріндегі ежелгі этникалық үдерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 2873] |- |287 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 1249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 3232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32191] |- |288 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 7408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58575] |- |289 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12578] |- |290 |[[Бәйтерек (мифология)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 4687] |- |291 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23543] |- |292 |[[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17371] |- |293 |[[Даладағы дабыл (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1394] |- |294 |[[Қабанбай (Жетісу облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1617] |- |295 |[[Әлеуметтік қақтығыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1897] |- |296 |[[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18672] |- |297 |[[Салт етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 4149] |- |298 |[[Қабанбай (Шығыс Қазақстан облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1426] |- |299 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 5165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 63735] |- |300 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23717] |- |301 |[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15843] |- |302 |[[Сын есімнің шырайлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7718] |- |303 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24411] |- |304 |[[Наурыз-думан әні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1900] |- |305 |[[Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 1268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 1579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 3657] |- |306 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 1571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 5615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 32124] |- |307 |[[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1650] |- |308 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32034] |- |309 |[[Мұңал рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4018] |- |310 |[[Ақиқат пен аңыз (роман-диалог)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 1131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 1799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 4659] |- |311 |[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 8027] |- |312 |[[Сөйлем мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22431] |- |313 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26508] |- |314 |[[Құман Нұрмағанұлы Тастанбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4423] |- |315 |[[Наурыз мейрамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 15747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 29530] |- |316 |[[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12693] |- |317 |[[Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 1258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 1628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 3471] |- |318 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 3966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 23640] |- |319 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 31986] |- |320 |[[Оптика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2587] |- |321 |[[Жанар Хамитова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2282] |- |322 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29431] |- |323 |[[Магмалық тау жыныстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5245] |- |324 |[[Қазақстан археологиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5170] |- |325 |[[Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1442] |- |326 |[[Астанадағы ең биік ғимараттардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2462] |- |327 |[[Қазақстан қор биржасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1974] |- |328 |[[Жақып Ақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5158] |- |329 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 1199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 2956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 14482] |- |330 |[[Географиялық ақпараттық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7587] |- |331 |[[Атырау облысының климаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1607] |- |332 |[[Эндокриндік жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1119] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7121] |- |333 |[[Бронх демікпесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 4041] |- |334 |[[Қазақ халқының дәстүрі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 1365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 2053] |- |335 |[[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1821] |- |336 |[[Қазақ газеттері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1952] |- |337 |[[Жай сөйлем және оның түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10546] |- |338 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 4187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 25410] |- |339 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16671] |- |340 |[[Үйсін антропологиялық типі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1435] |- |341 |[[Жүсіпбек Аймауытов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 1066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 4885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 30389] |- |342 |[[Алаш автономиясының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4446] |- |343 |[[Балғабек Қыдырбекұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5659] |- |344 |[[Қонақжайлылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2182] |- |345 |[[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4066] |- |346 |[[Дамушы елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 7927] |- |347 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19757] |- |348 |[[Өкпенің созылмалы обструкциялық ауруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1160] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2365] |- |349 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47442] |- |350 |[[Антропология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 3239] |- |351 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15336] |- |352 |[[Ауырсынуды басатын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2182] |- |353 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 6581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 18265] |- |354 |[[Balapan (телеарна)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 1440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 3261] |- |355 |[[Ғабиден Мұстафин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 1005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 9773] |- |356 |[[Елім-ай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 4856] |- |357 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9621] |- |358 |[[Салыстырмалы қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 2090] |- |359 |[[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20451] |- |360 |[[Тәуелдік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1109] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 13749] |- |361 |[[Құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11733] |- |362 |[[28 гвардияшы-панфиловшылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2153] |- |363 |[[Қазақстан Құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2391] |- |364 |[[Қылмыстық процеске қатысушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2264] |- |365 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 4902] |- |366 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 17856] |- |367 |[[Әбілхан Қастеев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 3577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 19993] |- |368 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13953] |- |369 |[[Зәйтүн тұқымдасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1224] |- |370 |[[Қазақстан 2030]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 1020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 4952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 12251] |- |371 |[[Ұлы отан соғысы жылдарындағы КСРО-ның адам шығыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1567] |- |372 |[[:Санат:Қазақстан газ кен орындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1658] |- |373 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15151] |- |374 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15334] |- |375 |[[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11825] |- |376 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 5063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 40959] |- |377 |[[Шал мен теңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 2081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 3702] |- |378 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16850] |- |379 |[[Шежіре-и Түрк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 1067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 1367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 2609] |- |380 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 3818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 22167] |- |381 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23658] |- |382 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 26581] |- |383 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 3468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 16303] |- |384 |[[Қорықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32388] |- |385 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 3994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13496] |- |386 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20162] |- |387 |[[Қазақ хандығы (телесериал)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 1615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 4432] |- |388 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19710] |- |389 |[[Ілия Жақанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3999] |- |390 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12657] |- |391 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 3096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 16955] |- |392 |[[Сексеуіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 1547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 5889] |- |393 |[[Арал теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 22864] |- |394 |[[Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2091] |- |395 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15666] |- |396 |[[Мұнай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 10520] |- |397 |[[Қыпшақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 2046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 17896] |- |398 |[[Батыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 30592] |- |399 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5227] |- |400 |[[Аралас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4765] |- |401 |[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 2267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10353] |- |402 |[[Бурабай (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2868] |- |403 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 4371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18326] |- |404 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21530] |- |405 |[[Андроново мәдениеті кезеңінің ескерткіштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2695] |- |406 |[[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7409] |- |407 |[[Мәдениеттану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 1407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 7333] |- |408 |[[Рай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 1562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 5657] |- |409 |[[Қазақстан экономикасының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3575] |- |410 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 17087] |- |411 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 3314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23540] |- |412 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19484] |- |413 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11692] |- |414 |[[Есімше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 11094] |- |415 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2969] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18564] |- |416 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 12789] |- |417 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 2980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14576] |- |418 |[[Жатыр миомасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3848] |- |419 |[[Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2616] |- |420 |[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13081] |- |421 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 2843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14693] |- |422 |[[XV-XVIII ғасырлардағы қазақ ауыз әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8614] |- |423 |[[Бірінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 3149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 13243] |- |424 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28547] |- |425 |[[Етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 16532] |- |426 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9117] |- |427 |[[Талқылау:Сүңгуір қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1013] |- |428 |[[Экологиялық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 6565] |- |429 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32435] |- |430 |[[Ауыл шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9535] |- |431 |[[Эмбрион]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 1234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 2454] |- |432 |[[Лифт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1180] |- |433 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 4128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 21893] |- |434 |[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 15543] |- |435 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 2636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7030] |- |436 |[[Антропологиялық типтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1076] |- |437 |[[Бактериялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 10257] |- |438 |[[Қазақ газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15548] |- |439 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15801] |- |440 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19182] |- |441 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 3327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 28806] |- |442 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13326] |- |443 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 26955] |- |444 |[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17118] |- |445 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20658] |- |446 |[[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7260] |- |447 |[[Есімді сөз тіркестері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3840] |- |448 |[[Ақбөкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 25536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 39870] |- |449 |[[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 3126] |- |450 |[[Әділет (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2270] |- |451 |[[Туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 6340] |- |452 |[[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1228] |- |453 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 17869] |- |454 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8428] |- |455 |[[Жүктілік кезіндегі гестоз ауруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2476] |- |456 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 4172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 24125] |- |457 |[[Қазақстанның орта ғасырлардағы сәулет өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 1527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4194] |- |458 |[[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26335] |- |459 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 3387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31379] |- |460 |[[Ақан сері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 3575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 16718] |- |461 |[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9077] |- |462 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12784] |- |463 |[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 2934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 24754] |- |464 |[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 20799] |- |465 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 2028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 9559] |- |466 |[[Экономикалық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 1272] |- |467 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11252] |- |468 |[[Қылмыстық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 4039] |- |469 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 6488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16497] |- |470 |[[Конор Макгрегор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 1344] |- |471 |[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 2151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8874] |- |472 |[[Сөз тіркесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 2085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 17038] |- |473 |[[Тырнақша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6495] |- |474 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21459] |- |475 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17395] |- |476 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16150] |- |477 |[[Тайқазан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9933] |- |478 |[[Салауатты өмір салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6813] |- |479 |[[Әзілхан Нұршайықов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6085] |- |480 |[[Қазақстандағы жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 1338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3421] |- |481 |[[Моғолстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20186] |- |482 |[[Нивелир]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1873] |- |483 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9272] |- |484 |[[Ресми стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 5976] |- |485 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12565] |- |486 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17269] |- |487 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19740] |- |488 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16033] |- |489 |[[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3318] |- |490 |[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13788] |- |491 |[[Сан есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 15979] |- |492 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16746] |- |493 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16443] |- |494 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13187] |- |495 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13588] |- |496 |[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 4052] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19037] |- |497 |[[Өздігінен тозаңдану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 1113] |- |498 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3137] |- |499 |[[Қыз Жібек (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 8864] |- |500 |[[Негізді тау жыныстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 907] |- |501 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 4094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28451] |- |502 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15910] |- |503 |[[Есімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 18712] |- |504 |[[Жерлеу рәсімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 1236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 3838] |- |505 |[[Жылқы өсіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1737] |- |506 |[[Қазақ (этноним)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 4985] |- |507 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 2470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 8158] |- |508 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11299] |- |509 |[[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1873] |- |510 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15928] |- |511 |[[Ескендір Зұлқарнайын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 1730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 10711] |- |512 |[[Ауа ластануы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 5549] |- |513 |[[Түр критерийлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1480] |- |514 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7383] |- |515 |[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8785] |- |516 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12788] |- |517 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4669] |- |518 |[[Сөз табы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 14934] |- |519 |[[Фототранзистор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 905] |- |520 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30657] |- |521 |[[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1311] |- |522 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 2850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19464] |- |523 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 16992] |- |524 |[[Қаһарлы күндер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2219] |- |525 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12533] |- |526 |[[Ысмайыл Ғаспыралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1947] |- |527 |[[316-атқыштар дивизиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1997] |- |528 |[[Параллелепипед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 1068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 2903] |- |529 |[[Қазақстан халқы ассамблеясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 2961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 12486] |- |530 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 22484] |- |531 |[[Бақтыораз Бейсекбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3389] |- |532 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15363] |- |533 |[[Ақтабан шұбырынды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 2690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 17595] |- |534 |[[Хабарды жол-жөнекей ұстау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 841] |- |535 |[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19726] |- |536 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19468] |- |537 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9539] |- |538 |[[Ескертпе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 910] |- |539 |[[Оғыз мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 23937] |- |540 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 3089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 25715] |- |541 |[[Қазақ мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5610] |- |542 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 2725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 15536] |- |543 |[[Тыныс белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8008] |- |544 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 4552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25515] |- |545 |[[Гастрит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 1188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 3619] |- |546 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 38177] |- |547 |[[Жалпақтал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 1037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 1435] |- |548 |[[Алаш партиясының бағдарламасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16131] |- |549 |[[Илон Маск]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 3877] |- |550 |[[25 мамыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 1202] |- |551 |[[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8924] |- |552 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 7905] |- |553 |[[Невралгия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1622] |- |554 |[[Әбілхайыр ханның тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1176] |- |555 |[[Қатерлі ісік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 1522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 6425] |- |556 |[[Столыпин реформасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 6100] |- |557 |[[Қажығали Мұханбетқалиұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6392] |- |558 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 2582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 14846] |- |559 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27257] |- |560 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12256] |- |561 |[[Уикипедия:Таныстыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 3842] |- |562 |[[Одағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 2227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 11519] |- |563 |[[Сабақтас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12108] |- |564 |[[Қасым Аманжолов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13010] |- |565 |[[ChatGPT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ChatGPT 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 2500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ChatGPT 9443] |- |566 |[[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5837] |- |567 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12227] |- |568 |[[Кіші Кордяга]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 811] |- |569 |[[Хантавирус инфекциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 799] |- |570 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 2326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 11090] |- |571 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 2740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 20432] |- |572 |[[Назарбаев Университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2742] |- |573 |[[Қарауыл руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 6390] |- |574 |[[Талқылау:Деректер қорының жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 780] |- |575 |[[Әдеби жанрлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6539] |- |576 |[[Табиғи қорлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1532] |- |577 |[[Көсемше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 1282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 7266] |- |578 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 2167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12531] |- |579 |[[Сәукеле кигізу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 1064] |- |580 |[[Орталық Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8930] |- |581 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 2311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 12183] |- |582 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 1080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18740] |- |583 |[[Біржан Қожағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11683] |- |584 |[[Петров мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3061] |- |585 |[[Исатай-Махамбет көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 2793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18980] |- |586 |[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11297] |- |587 |[[Джек Лондон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 1295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 2079] |- |588 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7474] |- |589 |[[Қазақстан Ғарыш Сапары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 1731] |- |590 |[[Нанотехнология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 4172] |- |591 |[[Қазақстан темір жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 8971] |- |592 |[[Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 17942] |- |593 |[[Айдау (Мұнай және газ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 931] |- |594 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 1976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 16921] |- |595 |[[Тәуекел Мүслім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 1531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 4217] |- |596 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11810] |- |597 |[[Қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1674] |- |598 |[[Ілияс Есенберлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12603] |- |599 |[[Қазақ әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 7587] |- |600 |[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 2912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 22912] |- |601 |[[Алтын белгі төсбелгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1256] |- |602 |[[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3310] |- |603 |[[Көксағыз бақбағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 1007] |- |604 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9441] |- |605 |[[Жәңгір-Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7005] |- |606 |[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3615] |- |607 |[[Қазақстанның Қызыл кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 9305] |- |608 |[[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7210] |- |609 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11927] |- |610 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9007] |- |611 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17776] |- |612 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 4444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 23684] |- |613 |[[Шек беру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 1015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 1912] |- |614 |[[Шақ (етістік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 1851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 9305] |- |615 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15024] |- |616 |[[Майкл Джексон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 1256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 3910] |- |617 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15914] |- |618 |[[Менің атым Қожа (хикаят)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 3033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20341] |- |619 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 3253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 24930] |- |620 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9745] |- |621 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 2736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14171] |- |622 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16298] |- |623 |[[Эссе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 1574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 7295] |- |624 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6338] |- |625 |[[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6651] |- |626 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10149] |- |627 |[[Шахмұрат Мүтәліп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 1367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 2930] |- |628 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 2702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 20949] |- |629 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13087] |- |630 |[[Қаңлы (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 8164] |- |631 |[[Өмірзая (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32553] |- |632 |[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 6218] |- |633 |[[Түменбай Қуандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 4564] |- |634 |[[Жүйке жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9761] |- |635 |[[Қызғалдақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 13557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 21574] |- |636 |[[Еліктеу сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 10345] |- |637 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 9369] |- |638 |[[Мезозой]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 1069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 3492] |- |639 |[[Іле Алатауы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 1102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 4282] |- |640 |[[Екінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 10658] |- |641 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11744] |- |642 |[[Алаштану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 952] |- |643 |[[Жігіттер тобы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 1662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 6949] |- |644 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9379] |- |645 |[[Қазақстан ғалымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4782] |- |646 |[[Бастың ауыруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 1230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 6337] |- |647 |[[Ленинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2848] |- |648 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20076] |- |649 |[[Білім инновациялық лицейлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3515] |- |650 |[[Құрбақалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3125] |- |651 |[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 2055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 5736] |- |652 |[[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5476] |- |653 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7690] |- |654 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12283] |- |655 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12750] |- |656 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13349] |- |657 |[[Электр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 1980] |- |658 |[[Менің атым Қожа (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 11462] |- |659 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17318] |- |660 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11288] |- |661 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8471] |- |662 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10554] |- |663 |[[Сөздің қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 887] |- |664 |[[Популяция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 4190] |- |665 |[[Эйфель мұнарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 3495] |- |666 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 2133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5906] |- |667 |[[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14409] |- |668 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 2615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12180] |- |669 |[[Абайдың философиялық көзқарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 2731] |- |670 |[[Қазақстан өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22002] |- |671 |[[Түркі Мемлекеттерінің Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3170] |- |672 |[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9992] |- |673 |[[Жай сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2996] |- |674 |[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12420] |- |675 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14769] |- |676 |[[Дулат Бабатайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19741] |- |677 |[[Отырар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 2489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 17238] |- |678 |[[Нәлқожа Ақбалаұлы Ергешбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 85] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 819] |- |679 |[[Күй (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2585] |- |680 |[[Сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 3823] |- |681 |[[Қаракерей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7621] |- |682 |[[Қазақ даласында өмір сүрген ежелгі тайпалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5547] |- |683 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9428] |- |684 |[[Тұманбай Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8175] |- |685 |[[Мұстафа Кемал Ататүрік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 1771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8784] |- |686 |[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 3056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 17555] |- |687 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17193] |- |688 |[[Жолжазба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 712] |- |689 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 2114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 15382] |- |690 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 1983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 8776] |- |691 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 13518] |- |692 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7329] |- |693 |[[Даңқ ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2076] |- |694 |[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 3237] |- |695 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12214] |- |696 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 2318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11612] |- |697 |[[Аңыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 3558] |- |698 |[[Кәмелеттік жасқа толмағандардың істері бойынша іс жүргізу ерекшеліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1281] |- |699 |[[Қосай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 2765] |- |700 |[[Халық қаһарманы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7707] |- |701 |[[Бабалар сөзі (жинақ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 1182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 3275] |- |702 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8407] |- |703 |[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3686] |- |704 |[[Біржан мен Сара айтысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 1626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 10584] |- |705 |[[Кірме сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5795] |- |706 |[[Жаппас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 7011] |- |707 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 2320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 17099] |- |708 |[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9404] |- |709 |[[Сөздік қор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 3693] |- |710 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8115] |- |711 |[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 7476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8655] |- |712 |[[Мақала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8476] |- |713 |[[Бұқаралық ақпарат құралдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6183] |- |714 |[[Қазақстанның биік тау шыңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6011] |- |715 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11686] |- |716 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 3768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10636] |- |717 |[[Әпке (драма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 2269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19369] |- |718 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8470] |- |719 |[[Әже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 1495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 15312] |- |720 |[[Вирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 6180] |- |721 |[[Қимақ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24944] |- |722 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11707] |- |723 |[[Робототехника]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 9453] |- |724 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 2101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 10976] |- |725 |[[Серке газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3692] |- |726 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 2177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11495] |- |727 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18789] |- |728 |[[Уикипедия:Жүктеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 3865] |- |729 |[[Алма Мүтәліпқызы Қыраубаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1714] |- |730 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 6220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22725] |- |731 |[[Гелиос]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 1067] |- |732 |[[Қой]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 1259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 6921] |- |733 |[[Неолит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 1047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 10865] |- |734 |[[18 ғасырдың бірінші ширегіндегі қазақ хандығының ішкі және сыртқы жағдайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 6855] |- |735 |[[Күй аңызы (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 10516] |- |736 |[[Ноғай ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 14005] |- |737 |[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6625] |- |738 |[[Коперниктің гелиоцентрлік жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2568] |- |739 |[[Иштуан Қоңыр Мандоки]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 982] |- |740 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7385] |- |741 |[[Құмкөл мұнай-газ кен орны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 1509] |- |742 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3278] |- |743 |[[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 6325] |- |744 |[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 15350] |- |745 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13814] |- |746 |[[Жау тылындағы бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 20674] |- |747 |[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 8176] |- |748 |[[Құрмет ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 5615] |- |749 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 9705] |- |750 |[[Картоп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 2259] |- |751 |[[Орман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 4662] |- |752 |[[Жалаң сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2191] |- |753 |[[Шайтанкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 1345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 2782] |- |754 |[[Қазақ хандықтарының сыртқы саясаты мен дипломатиясы (15-17 ғасыр)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 3075] |- |755 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8687] |- |756 |[[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9102] |- |757 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8298] |- |758 |[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24142] |- |759 |[[Галстук]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 2633] |- |760 |[[Көпжылдық өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 708] |- |761 |[[Оянған өлке (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2703] |- |762 |[[Көкбауыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 1038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 4049] |- |763 |[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7376] |- |764 |[[Ботбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8026] |- |765 |[[Қоршаған ортаны қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 1350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 9793] |- |766 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11734] |- |767 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 2325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 10713] |- |768 |[[Алаш автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12342] |- |769 |[[Жүсіп Ақшораев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5644] |- |770 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20449] |- |771 |[[Астана мектеп оқушыларының сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 93] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3949] |- |772 |[[Деннис Тито]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 699] |- |773 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8243] |- |774 |[[Айтыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 2098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 11699] |- |775 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11059] |- |776 |[[Төлеген Тоқтаров көшесі (Астана)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 710] |- |777 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10883] |- |778 |[[Төлен Әбдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 3174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 7907] |- |779 |[[Исатай Тайманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15492] |- |780 |[[Үрмелі музыка аспаптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3407] |- |781 |[[Жайылма сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2975] |- |782 |[[Ким Серікбайұлы Серікбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 792] |- |783 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17009] |- |784 |[[Ибраһим]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 1386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 5570] |- |785 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10657] |- |786 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 1732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 11068] |- |787 |[[Жақайым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 5972] |- |788 |[[Жүсіп Баласағұни]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 2278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 24615] |- |789 |[[Алшын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7099] |- |790 |[[Әсет Болғанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1143] |- |791 |[[Ацетилсалицил қышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 2861] |- |792 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 3071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17527] |- |793 |[[Роман Васильевич Скляр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 1496] |- |794 |[[Табиғат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 2234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 13704] |- |795 |[[Лейкоз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 3106] |- |796 |[[Заң Шығару Бастамасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 811] |- |797 |[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12184] |- |798 |[[Жылқы (қазақ дәстүрі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 5908] |- |799 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 10590] |- |800 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 13270] |- |801 |[[Қазақстанның мемлекеттік құрылымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6138] |- |802 |[[Қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық күресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9498] |- |803 |[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4959] |- |804 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 2124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7049] |- |805 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 12317] |- |806 |[[Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 4031] |- |807 |[[Алюминий]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 5464] |- |808 |[[Литосфера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 5758] |- |809 |[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 2427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14344] |- |810 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 6563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 12807] |- |811 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 1993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8625] |- |812 |[[Желдірме]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 825] |- |813 |[[Педагогика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 7929] |- |814 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 2319] |- |815 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 2032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 13658] |- |816 |[[Қазақ-жоңғар соғыстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10763] |- |817 |[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің кадет корпусы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 715] |- |818 |[[Жиембет жырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 12755] |- |819 |[[Мұзды өлке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 1277] |- |820 |[[Қорғалжын қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12404] |- |821 |[[Алаш Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 2369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 15427] |- |822 |[[:Санат:Қазақ жазушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5606] |- |823 |[[Нүктелі үтір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 2061] |- |824 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8098] |- |825 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9452] |- |826 |[[:Сурет:SB - Kazakh woman on horse.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 19] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 15991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17287] |- |827 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9678] |- |828 |[[Түргеш қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24665] |- |829 |[[Мемлекеттік басқару формасы бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4824] |- |830 |[[Сақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1917] |- |831 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9681] |- |832 |[[Қатысушы:Алмас Алимжанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 46] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 613] |- |833 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22703] |- |834 |[[Матай (ру бірлестігі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7551] |- |835 |[[Жабайы алма (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 7742] |- |836 |[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4856] |- |837 |[[Эмбриология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1147] |- |838 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10626] |- |839 |[[Компьютерлік қауіпсіздік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 1037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 2949] |- |840 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11845] |- |841 |[[Алтынемел ұлттық паркі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 7337] |- |842 |[[Оксидтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 1047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 6827] |- |843 |[[Қазақстандағы ұжымдастыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 2643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 11616] |- |844 |[[Лексикалық мағына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 1819] |- |845 |[[Әбділда Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6227] |- |846 |[[Кіші жүздің Ресейге қосылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 11359] |- |847 |[[Мәлік Ғабдуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12584] |- |848 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 1755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2923] |- |849 |[[Нуклеин қышқылдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5310] |- |850 |[[Бүйрекүсті безі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 3466] |- |851 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14242] |- |852 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7851] |- |853 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9428] |- |854 |[[Азаматтық іс жүргізудің құқықтық қатынастарына қатысушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1146] |- |855 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11694] |- |856 |[[Тың игеру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 2451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12160] |- |857 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7891] |- |858 |[[Айқап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 1614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7508] |- |859 |[[Әскери қызмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 3332] |- |860 |[[Барыс ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2769] |- |861 |[[Толеранттық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 2827] |- |862 |[[Шешендік өнер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 1128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 6789] |- |863 |[[Көкшетау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 6787] |- |864 |[[Эрнест Хемингуэй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 1388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 3896] |- |865 |[[Қазақ есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6863] |- |866 |[[Мәңгілік ел қақпасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 1814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 18247] |- |867 |[[Астана Опера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 1266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 4800] |- |868 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15497] |- |869 |[[Монополистік, жетілмеген бәсеке. Бәсекенің формалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1008] |- |870 |[[Қызыл жебе (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 7870] |- |871 |[[Жезқазған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 1263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 6602] |- |872 |[[Дауысты дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 16795] |- |873 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8204] |- |874 |[[Sadraddin]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Sadraddin 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 1313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Sadraddin 5922] |- |875 |[[Шалкиіз Тіленшіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10902] |- |876 |[[Қазақстанның автомобиль жолдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1716] |- |877 |[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1715] |- |878 |[[Бақбақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 1489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 4345] |- |879 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10592] |- |880 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15903] |- |881 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19874] |- |882 |[[Жалмауыз кемпір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 1596] |- |883 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6915] |- |884 |[[Қазақ билері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12309] |- |885 |[[Пейіш. Жұмақ ананың табанының астында]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 4432] |- |886 |[[Тіршілік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 2532] |- |887 |[[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 959] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3317] |- |888 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 13292] |- |889 |[[Аусыл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 2347] |- |890 |[[Назарбаев Зияткерлік мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3742] |- |891 |[[Жүзу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 2869] |- |892 |[[Қазақстанның сыртқы саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 7125] |- |893 |[[Айқындауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 5783] |- |894 |[[Түрік руна жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4722] |- |895 |[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 5852] |- |896 |[[:Санат:Қазақ батырлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7342] |- |897 |[[Қазақстанның тұңғыш мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 6595] |- |898 |[[Дүние жүзінің саяси картасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 6254] |- |899 |[[Адамаралық қарым-қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 3795] |- |900 |[[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1935] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 12305] |- |901 |[[Көшбасшылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4106] |- |902 |[[Қарақалпақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6909] |- |903 |[[Күлтегін ескерткіші]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 12464] |- |904 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9356] |- |905 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9308] |- |906 |[[Пысықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 10227] |- |907 |[[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 7912] |- |908 |[[Қайым Мұқамедханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7652] |- |909 |[[Қазақстандағы референдум (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 3626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6621] |- |910 |[[Астана қаласының бас мешіті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 1390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 6504] |- |911 |[[Плацента]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 1436] |- |912 |[[Қасым ханның қасқа жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 12025] |- |913 |[[Жошы хан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4775] |- |914 |[[Ғұндар өркениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1934] |- |915 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8502] |- |916 |[[Махмұд Қашқари]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 1697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 13319] |- |917 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8297] |- |918 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9870] |- |919 |[[Термометр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 3569] |- |920 |[[Талас шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14254] |- |921 |[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12632] |- |922 |[[Жекешелендіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 1875] |- |923 |[[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8974] |- |924 |[[Аналитикалық тәсіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 4069] |- |925 |[[Африка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 15999] |- |926 |[[Публицистикалық стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 10370] |- |927 |[[Конституциялық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 3899] |- |928 |[[Халиди Құрбанғали]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 1649] |- |929 |[[Василий Васильевич Радлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2571] |- |930 |[[Қаракесек (Әлімұлы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5512] |- |931 |[[Ханзада Жумонг (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 2119] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 7996] |- |932 |[[Бұлшық ет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 1414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 13516] |- |933 |[[Тоқтар Серіков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9766] |- |934 |[[Қазақстан елтаңбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 11422] |- |935 |[[Ғылыми әдіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 3524] |- |936 |[[Қырғи қабақ соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 12883] |- |937 |[[Таласбек Әсемқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3328] |- |938 |[[Жер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 2650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 14537] |- |939 |[[Аминқышқылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 7025] |- |940 |[[Атығай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 3980] |- |941 |[[Жоңғар шапқыншылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16328] |- |942 |[[Уикипедия:Санаттар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 1005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 3570] |- |943 |[[Мұражай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 1387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 5719] |- |944 |[[Заңды өкіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 834] |- |945 |[[Жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 9414] |- |946 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7147] |- |947 |[[Орталық Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 14416] |- |948 |[[Ғани Мұратбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4621] |- |949 |[[Тырысқақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 3543] |- |950 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3682] |- |951 |[[Әдет-ғұрыптар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 2249] |- |952 |[[Абай лирикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2765] |- |953 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9294] |- |954 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12469] |- |955 |[[Python]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Python 333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 1863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Python 6652] |- |956 |[[Теңіз машығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 514] |- |957 |[[Жаңабай (Дулат)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 1096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 4302] |- |958 |[[Күн жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 8940] |- |959 |[[Дәстүрлі билер соты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 1283] |- |960 |[[Химиялық реакциялардың типтері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2340] |- |961 |[[Дауыссыз дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 15811] |- |962 |[[Нұрлы көш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 2237] |- |963 |[[Жаңа білім беру жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 5311] |- |964 |[[Христиандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 8184] |- |965 |[[Жәнібек Ақатұлы Елеуісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1041] |- |966 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 3122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 18490] |- |967 |[[Барлас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 1253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 2548] |- |968 |[[Метафора]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 1716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 12625] |- |969 |[[Сөйлемнің бірыңғай мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1119] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9360] |- |970 |[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 1582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 7393] |- |971 |[[Флеш-жад]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 858] |- |972 |[[Ағылшын тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 6769] |- |973 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 2138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 29851] |- |974 |[[Қырғыз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6564] |- |975 |[[Қаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 14161] |- |976 |[[Тәңіршілдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 1132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 5659] |- |977 |[[Түйелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10581] |- |978 |[[Күш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 5067] |- |979 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9376] |- |980 |[[Елтаңба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 1455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 12154] |- |981 |[[Зейнеп Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6209] |- |982 |[[Ішкі қызмет жарғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1152] |- |983 |[[Сүйінбай Аронұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16710] |- |984 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 13055] |- |985 |[[Қазақ шежіресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6503] |- |986 |[[Түрксіб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 1118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 8052] |- |987 |[[Үтір намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 4621] |- |988 |[[Ақуыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 1212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 9978] |- |989 |[[Бұрындық хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10922] |- |990 |[[Жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13087] |- |991 |[[Тұрлаулы мүшелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2465] |- |992 |[[Тарақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5980] |- |993 |[[Ислам күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 8167] |- |994 |[[Құстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 12916] |- |995 |[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9303] |- |996 |[[Ортағасыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 4369] |- |997 |[[Төре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7273] |- |998 |[[Сабақты етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2174] |- |999 |[[Халық саны бойынша дүние жүзі қалалар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5954] |- |1000 |[[Мажарстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4745] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} e32sdobcnhwawasuvnn8kls088xtgrj 3 778556 3617283 3579094 2026-06-14T00:13:49Z Neriah 108272 Neriah [[Қатысушы талқылауы:MetalBreaksAndBends]] бетін [[Қатысушы талқылауы:MBAB]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/MetalBreaksAndBends|MetalBreaksAndBends]]" to "[[Special:CentralAuth/MBAB|MBAB]]" 3579094 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=MetalBreaksAndBends}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 23:11, 2026 ж. сәуірдің 8 (+05) 2oz477c0ozi2l1kbd75k7vwrrt5ljvu 1 779573 3617268 3616276 2026-06-13T21:03:27Z Kasymov 10777 Kasymov [[Талқылау:Футболдан 2026 жылғы әлем чемпионаты]] бетін [[Талқылау:Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады) 3616272 wikitext text/x-wiki == Турнир атауы дұрыс емес == Құрметті, қауымдастық мүшелері! Мақала атауындағы біріншілік деген сөз қате. Біріншілік ол орысша «первенство», ал турнирдің ресми атауы «чемпионат». екі ұғымның арасында айырмашылық бар. Біріншілікке ниет білдірген тарап өтініш беріп қатыса алады, ал чемпионат алдын ала іріктеу турнирінен тұрады. Яғни чемпионатқа кез келген қатысушы қалаған кезде қатыса алмайды. Сондықтан барлық мақала атауын бір іздендіріп, алдымен турнир атауын соңына жылын тек санмен жазу қажет. [[Футболдан әлем чемпионаты 2026]] Осы ұсынысты талқылап, ортақ бір ережеге келсек?! [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 10:18, 2026 ж. сәуірдің 20 (+05) :сол, мен де соны жазайын деп кіргем, біріншілік деген чемпионат емес, ол первенство сөзінің аудармасы негізі. БОлмаса ауыстырам мен ешкім жауап бермесе. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 14:55, 2026 ж. маусымның 12 (+05) 9jo1vcks2qwa4j9a1ixfuilffqs0a4j 3617269 3617268 2026-06-13T21:05:04Z Kasymov 10777 /* Турнир атауы дұрыс емес */ Жауап беру 3617269 wikitext text/x-wiki == Турнир атауы дұрыс емес == Құрметті, қауымдастық мүшелері! Мақала атауындағы біріншілік деген сөз қате. Біріншілік ол орысша «первенство», ал турнирдің ресми атауы «чемпионат». екі ұғымның арасында айырмашылық бар. Біріншілікке ниет білдірген тарап өтініш беріп қатыса алады, ал чемпионат алдын ала іріктеу турнирінен тұрады. Яғни чемпионатқа кез келген қатысушы қалаған кезде қатыса алмайды. Сондықтан барлық мақала атауын бір іздендіріп, алдымен турнир атауын соңына жылын тек санмен жазу қажет. [[Футболдан әлем чемпионаты 2026]] Осы ұсынысты талқылап, ортақ бір ережеге келсек?! [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 10:18, 2026 ж. сәуірдің 20 (+05) :сол, мен де соны жазайын деп кіргем, біріншілік деген чемпионат емес, ол первенство сөзінің аудармасы негізі. БОлмаса ауыстырам мен ешкім жауап бермесе. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 14:55, 2026 ж. маусымның 12 (+05) ::Ресми түрде чемпионат деп тұр (Қазақстан арнасы). Бірақ әзірше кері қайтардым [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 02:05, 2026 ж. маусымның 14 (+05) 1604yv2ouwxwr0fdzv1th0vkybbuqpp 0 779976 3617306 3591124 2026-06-14T03:18:55Z Sagzhan 29953 /* Мэтт Хэйген */ 3617306 wikitext text/x-wiki {{Комикс кейіпкері |есімі = Сазбейне |төл есімі = {{lang-en|Clayface}} |суреті = |сурет тақырыбы = |баспа = DC Comics |дебют = Detective Comics 1940 |авторлары = [[Билл Фингер]]<br />[[Боб Кейн]] |позициясы = зұлымдық |толық есімі = |альтер эго = Мэтт Хэйген |лақап аттары = |түрі = мутант адам |бойы = |салмағы = |шашының түсі = |көзінің түсі = |туған жері = |азаматтығы = |отбасылық жағдайы = |жұмыс түрі = қылмыскер |командалары = |одақтастары = Хаш |жаулары = [[Бэтмен]] |күштері = түр өзгерту |жабдықтауы = }} '''Сазбейне''' ({{lang-en|Clayface}}) — [[DC Comics]] әлеміндегі бірнеше [[суперзұлым]] қолданған лақап ат. Олардың барлығы [[Бэтмен]]нің жаулары болған. == Өмірбаяны == === Бэзил Карло === Өзін Сазбейне деп атаған алғашқы зұлым — Бэзил Карло, ол 1940 жылдың маусымында «Detective Comics» №40 санында алғаш рет пайда болды. Бұл атты актер-кісі өлтіруші кейіпкерге [[Билл Фингер]] мен [[Боб Кейн]] 1930–40 жылдардағы [[Голливуд]] жұлдыздары Бэзил Рэтбоун мен [[Борис Карлофф]]тан шабыттанып берген. Олар [[1939 жыл]]ғы «Son of Frankenstein» фильмінде бірге ойнаған. Карло, Карлофф сияқты, «қорқынышты» рөлдердің атақты орындаушысы әрі грим шебері болған. Алайда оның беделі қатты түсіп кетіп, көрермендер оның фильмдерін көруден бас тартты. Бэзил жұмыссыз қалып, көп ұзамай «Argus Pictures» студиясы оның ең танымал фильмдерінің бірі — «Castle of Horror» ремейкін түсіргелі жатқанын біледі. Түпнұсқада Карло «Horror» атты лақап аты бар кісі өлтірушіні ойнаған, ал жаңа фильмде бұл рөл Кеннет Тоддқа беріледі. Бэзил кеңесші ретінде шақырылғанымен, іштей өз даңқын қайтаруға ант етеді. Алайда ол көптеген маньяктар мен құбыжықтарды ойнағандықтан, енді шынайы өмір мен киноны ажырата алмай, өз кинодағы құбыжықтары сияқты әрекет ете бастайды. Ол түсірілім барысында-ақ Horror құрбандарының рөлін ойнаған актрисаларды өлтіре бастайды. Соңында Карло Кеннет Тоддты жойып, оның орнын басып, фильмнің жалғыз жұлдызына айналуды жоспарлайды. Оның есінен толық айырылғанын көрсету үшін тағы бір жайт: Бэзил қылмыс жасағанда өз кейіпкерлерінің бірі — Сазбейненің гримін пайдаланып, бет-жүзін өзгертіп жүрген. Карлоның алғашқы құрбаны актриса Лорна Дейн болды: оның кейіпкерін өлтіру көрінісін түсіру кезінде зұлым жарықты өшіріп, бәрін сценарий бойынша жүзеге асырды. Күдіктілер қатарында Лорнаның бұрынғы жігіті Фред Уокер, «Castle of Horror» фильмінен жұмыстан шығарылған режиссер Нед Нортон және кинокомпанияны қорқытып жүрген жергілікті рэкетир Рокси Бреннер болды. Кейін Сазбейне өзін танып қойып, бопсалауға тырысқан Уокерді де өлтірді. Ал ол келесі құрбанды — Джулия Мэдисонды (Брюс Уэйннің сүйіктісі) — өлтірмек болғанда, ақыры Бэтмен мен Робин оны ұстап, түрмеге жібереді. Көп ұзамай Карло түрмеден қашып шығады, бірақ батыр дуэт пен Джулияның арқасында қайта ұсталып, абақтыға қайтарылады. Кейін ол ұзақ уақыт бойы ұмыт қалып, оның орнын екінші Сазбейне басады. Ал бұл жаңа Сазбейне, өзінен бұрынғыдан айырмашылығы, нағыз суперқабілеттерге ие болған. Бэзил Карло туралы тек 1980 жылы ғана қайта еске алынды — ол яхтада жиналған хоррор-индустрия өкілдеріне жасалған шабуылдың басты күдіктісі болды. Алайда оқиға соңында қылмыскер өз мақсаттарын көздеген актер Джон Карлингер екені анықталды. Осы оқиғада Карло Карлингердің қолынан қаза табады, бірақ бұл факт кейін «Crisis on Infinite Earths» оқиғасынан соң «ұмытылып» кетеді. «Посткризистік» DC әлемінде алғашқы Сазбейне қайтадан белсенді әрекет ете бастайды. Мұнда оған ауруханада Сондра Фуллер келеді — «Кобра» террористік ұйымының арқасында төртінші Сазбейнеге айналған әйел. Зұлымдар бірден емес, бірақ ақырында ортақ тіл табады. Олар өздері сияқты атқа ие басқа тіршілік иелерін жинауға шешім қабылдайды. Осылайша «Балшық одағы» (Mud Pack) құрылады. Оның құрамына Бэзил мен Сондрадан (сондай-ақ Леди Глина атымен белгілі, өзі айналған кез келген нәрсенің қасиеттерін қабылдай алатын) бөлек, қолы өлімге әкелетін Сазбейне III және құрметпен қаза тапқан, қайта тірілту әрекеті сәтсіз болған Мэтт Хейген кіреді. Жаңа топтың мақсаты — Түнгі Рыцарьды жеңу болды. Жауды қолға түсіргеннен кейін, Карло серіктестерін алдап, олардың қан үлгілерін алып, өзіне енгізеді. Осылайша ол олардың барлық қабілеттеріне ие болып, Абсолютті Сазбейнеге (ағылш. The Ultimate Clayface) айналады. Бэтмен мен Аутсайдерлер тобының мүшесі Бақылаушының күш-жігерінің арқасында бұл құбыжық жер астына құлап, кварц кристалдарына толы үңгірде қамалады. Сол жерде ол жылдар бойы кристалдардың қасиеттерін сіңіріп, электр энергиясын (пьезоэлектрлік қасиет) өндіру қабілетіне ие болады. Карло жер бетіне Готэмді жер сілкінісі шайқап, оны «ешкімнің жеріне» айналдырғаннан кейін қайта шығады. Мұнда ол Бэтменді өлтіру құқығы үшін Мистер Фризбен шайқасады, бірақ екеуі де Түнек Рыцарь тарапынан ұсталады. «Аркхэм» мекемесінің барлық тұтқындары босатылғаннан кейін, Сазбейне Улы Шырмауық тұтқынға алып, «ешкімнің жерінде» аса бағалы болған көкөністер мен жемістерді өсіруге мәжбүрлейді. Алайда бұл жоспары да Бэтмен тарапынан бұзылады. Памела Карлоға қатал жаза қолданады — өсімдіктерді оның денесі арқылы өсіріп жібереді. Мүмкін дәл осыдан кейін ол адамдарды еріту және электр энергиясын өндіру қабілеттерінен айырылған болуы керек. Алайда Карло қайтадан жоқтан пайда болып, бұл жолы өз күшін арттыру үшін анасы балшықтан жасап шығарған Ғажайып Әйелді жұтып қоюды көздейді. Зұлымның жоспары жүзеге асуға аз-ақ қалады, бірақ Дианаға Найтвинг пен Донна Трой көмекке келеді. Кейін, Суперзұлымдар қоғамының мүшесі бола отырып, Сазбейне Пауэр Гёрлмен шайқасып, «Жыртқыш құстар» тобымен қақтығысып, бірнеше рет Супергёрлмен кездесіп, Жасыл Жебе мен Қара шымшық үйлену тойына жасалған шабуылға қатысады және Адская планетаға жіберіледі. Кейін Лекс Лютордың жоспарының арқасында Жерге қайта оралып, Либраның Тайный қоғам суперзлодеев ұйымының мүшесіне айналады және «Daily Planet» редакциясын жарып жібереді. Келесі қайта іске қосылғаннан кейін, жаңартылған New 52 әлемінде Бэзил жалғыз Сазбейне болып қалады. Ол алғаш рет «Arkham» клиникасының пациенттерінің бірі ретінде көрінеді, олар көтеріліс жасап, оны Бэтмен мен Найтвинг басып тастайды. Кейін Сазбейне Бэтменге қарсы қастандыққа қатысып, Джокердің кейпіне енеді. Бэтмен оны жеңген соң, ол қайтадан Аркхэмге қамалады. Онда ол «Үкілер Соты» ұйымының агенттері — Когтяммен қарсыласуға мәжбүр болады. Бұл ұйым клиниканың басшысы доктор Джеремия Аркхэмді өлім жазасына кескен болатын. Осыдан кейін Улы Шырмауық оңтүстік америкалық өсімдік негізіндегі галлюциноген арқылы Сазбейнені бақылауына алып, оған өздерін үйлендік деп сендіреді. Оның мақсаты — осындай күшті суперзұлымды өзіне көмекші ету еді. Кейін Бэтмен оны бұл бақылаудан босатып, Карло Шырмауықтан кек алады. == Мэтт Хэйген == Мэтт Хэйген — қазына іздеуші болған және бір күні радиоактивті протоплазмаға толы жұмбақ үңгірді табады. Ол сол бассейнге түскен кезде, денесі иілгіш балшыққа айналып, қалаған кез келген бейнеге ене алатын қабілетке ие болады. Алайда бұл тек уақытша әсер еді — күшін сақтау үшін оған үнемі сол бассейнге қайта түсу қажет болатын. Кейін Хэйген үңгірдегі протоплазманы химиялық зертханада көшіріп алады. Бірақ жасанды протоплазма оған бар болғаны 5 сағаттық қабілет береді, ал табиғи радиоактивті бассейн 2 тәулікке дейін күшін сақтайтын. Мэтт бірнеше рет түрмеден қашып шығып, әр жолы өз үңгіріне қайта оралып, балшыққа түсіп жаңа қылмыстар жасайтын. Бір жолы Бэтмен оны үңгірге дейін іздеп тауып, сол ғажайып балшықты пайдаланып, онымен тең дәрежеде шайқасады. Басқа бір кезде зұлым Суперменнің кейпіне еніп, криптондық қабілеттерге ие болып, Супермен, Бэтмен және Робинге қарсы соғысады. Бірақ батырлар қызыл криптонитті пайдаланып, оны жеңеді. Кейін Сазбейне Брейниакпен одақ құрады, бірақ тағы да жеңіледі. Хэйген, [[Лекс Лютор]], Брейниак, Горилла Гродд, Синестро және Океан Властелині бірігіп, [[Әділет Лигасы]]на шабуыл жасайтын зұлымдар тобына кіреді, бірақ олар да жеңіліске ұшырайды. Алайда соңында Сазбейне «Crisis on Infinite Earths» кезінде көлеңке демонының қолынан қаза табады. «Mud Pack» сюжеттік желісі кезінде — яғни Сазбейне есімін қолданған бірнеше зұлым бірігіп әрекет еткен оқиғада — Мэтт одаққа өлімінен кейін мүше ретінде қосылады. Посткризистік әлемде Хэйген өлі күйінде қалады, бірақ оның Бэтменмен кездесу жағдайлары өзгертіледі. Бұл нұсқада дәл Мэтт алғашқы Сазбейне болып саналады және Брюс Уэйн суперқаһарман маскасын кигеннен кейін небәрі 3 апта өткенде онымен шайқасады. Мэтт Хейген зергерлік дүкендерді тонап, қылмыстық босс Ксиластың қолшоқпары болған. Ол бастығынан алдап олжаны өзіне қалдырмақ болғаннан кейін, керемет күш беретін балшыққа толы үңгірге тығылады. Жаңа қабілеттерін пайдаланып, Хэйген Ксиласқа шабуыл жасайды, бірақ көп ұзамай Бэтмен оны тоқтатады. Ал Карло болса, Хэйген күш алғанға дейін әлдеқайда ерте кинода Сазбейне рөлін ойнағандықтан, өзін алғашқы Сазбейне деп есептеген. Кейінгі бір қақтығыстағы Хэйген-Сазбейне оқиғасы Қара Кек алушы мен Дик Грейсонның Робин ретіндегі соңғы бірлескен ісі болды.<ref>Nightwing. № 101</ref>Хэйгеннің соңғы рет комикстерде көрінуі — «Hawk and Dove Annual #1» (1990 жыл), онда ол елес түрінде бейнеленеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:DC Comics кейіпкерлері]] ssx2rtj0kbls760yohtch8wew1t3dc9 4 780876 3617091 3616556 2026-06-13T15:00:19Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3617091 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-06-12'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Басты бет]] | data-sort-value="1145" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 145] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[Әділет (партия)]] | data-sort-value="417" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 417] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="386" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 386] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="343" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 343] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] | data-sort-value="258" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 258] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Асау жүрек]] | data-sort-value="254" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 254] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="150" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 150] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] | data-sort-value="143" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 143] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Аманат (партия)]] | data-sort-value="134" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 134] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 109] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Күнделік.кз]] | data-sort-value="101" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 101] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="97" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 97] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[КешYOU]] | data-sort-value="92" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 92] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="89" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 89] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 87] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 87] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 84] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="81" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 81] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем чемпионаты]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 79] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[Ғаламдану]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 78] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[Сперматогенез]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B7 74] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Осман Сынав]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%B2 74] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 73] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Бұзаубас]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 70] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 69] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 68] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 67] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[Бибісара Ерханқызы Асаубаева]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B1%D1%96%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%95%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 66] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[Санжар Керімбай]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 64] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Көшпенділер (трилогия)]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 64] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 63] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Өмірзая (роман)]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 62] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 61] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 60] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Футболдан әлем чемпионаты]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 60] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Езел (телесериал)]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B7%D0%B5%D0%BB_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 60] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 58] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 55] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 54] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 53] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 53] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 53] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 52] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Қаһар]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 52] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[Қазақстан Құрылтайы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 51] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 50] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[Тауыққаз]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%B7 50] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 49] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Қ]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 47] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 47] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 46] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 45] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Руслан Тай]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 45] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 45] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 44] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 44] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 44] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 44] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 44] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 42] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Салауат]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 42] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 42] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Рауан Кенжеханұлы]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 42] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Наймандар]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 42] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Астана]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 41] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Қайталау]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83 41] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 41] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 41] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[Әзілхан Нұршайықов]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 40] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 40] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 40] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 39] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[Уикипедия:Telegram]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 38] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Уикипедия:Форум/Басқалар]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 38] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[Арғын]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 38] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Дулат]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 38] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[Мұхтар Шаханов]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 37] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Уикипедия:Видео сабақтар]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 37] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[Даяна Серікқызы Әбдірбекова]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 37] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Астана Арена]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0 37] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 36] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 36] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 36] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Табын]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 36] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 36] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 36] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 36] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Әл-Кәһф сүресі]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 36] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[Алматы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 35] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Уикипедия:Уики Әлем чемпионатын сүйеді/Қатысушылар]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%B4%D1%96%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 35] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 35] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 35] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 34] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 34] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 34] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Құйынды мекен (телехикая)]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 34] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[Сәттіғұл Жанғабылұлы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 34] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Фотосинтездің жарық және қараңғы фазалары]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B_%D1%84%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 34] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 34] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 33] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 33] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 33] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[Заңғар Бейсембинов]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 33] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 33] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Шал мен теңіз]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 33] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 32] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[Эксперттік бағалау әдісі]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%96 32] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[Николай Ефимович Морозов]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%95%D1%84%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B2 32] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[Сақтар]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 32] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 32] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Ысты]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 32] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 32] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Мөлдір Әуелбекова]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 32] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[Адай]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 32] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Ұлытау облысы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 31] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[Наполеондық соғыстар]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 31] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[Бесікке салу]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 31] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 31] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Планшет компьютер]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 31] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Мардан Баймырзаұлы Сапарбаев]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 31] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 31] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Қазақ театры]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 30] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 30] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 30] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 30] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 30] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[Шанышқылы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 30] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 30] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 29] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Хлоропласт]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82 29] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 29] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Ерке Есмахан]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD 29] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 29] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Махамбет Өтемісұлы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 29] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 29] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Ұшқан ұя]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 29] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[Елена Сергеевна Бейсембинова]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 28] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Қазақстан темір жолы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 28] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Матай (ру бірлестігі)]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 28] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 28] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 28] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 28] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 27] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 27] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[Аңыздың ақыры]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 27] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Бэкрумс (фильм)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%8D%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 27] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 27] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 27] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 27] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[Жаныс]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 27] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Ақ Орда (мемлекет)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 27] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 27] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[Армениядағы парламент сайлауы (2026)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 27] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[Қадыр Мырза Әлі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 26] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[Макаров тапаншасы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 26] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 26] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Криптография]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F 26] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Абай облысы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[Еуропа]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 26] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Ресей]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 26] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Шанхай ынтымақтастық ұйымы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 26] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Қазақстан мерекелері]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 26] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Шежіре]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 26] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[Жаппас]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 25] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[Шакира]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%B0 25] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Қожа]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 25] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[Көңіл шай]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 25] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 25] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 25] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 25] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 25] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[Бесін намазы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 25] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Арыстанбаб]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 25] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Костюковичи]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8E%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8 25] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 25] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[Ұлы Жібек жолы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 25] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 25] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[Қаракесек (Әлімұлы)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 24] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 24] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[Хақназар хан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Шеркеш]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 24] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 24] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 24] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Қайтадан (фильм, 2025)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 24] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[Орта жүз]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 24] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 24] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Оралхан Бөкей]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 24] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 24] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[Шолпан (ғаламшар)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 24] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Қазақстан халық кеңесі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 23] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 23] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[Жеті жарғы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 23] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 23] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[Таз руы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 23] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[Тасаттық]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 23] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 23] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Үйсін мемлекеті]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 23] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 23] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Қайрат Нұртас]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 23] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Тасис]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B8%D1%81 23] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Тас дәуірі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Сырым Датұлы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[Ерлан Жақанұлы Қошанов]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Аманолла Ғабдолхайұлы Рамазанов]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Маңғыстау облысы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Қазақстан Республикасының Президенті]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 22] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Жетісу облысы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg|Сурет:Young stalin screenshot.jpg]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 22] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 22] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 22] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 22] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Sadraddin]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 22] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Ақбөкен]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 22] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[Сперматозоид]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 22] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[Қарабура]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B0 21] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[Ілияс Жансүгіров]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 21] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 21] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[Екібастұз]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D2%B1%D0%B7 21] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Жұлдыз]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 21] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[Солтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 21] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Криштиану Роналду]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 21] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[Мысыр пирамидалары]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 21] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[Қорқай дұғасы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[Модельдеу әдісі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%96 21] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Балқаш]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 21] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 21] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[Ақмола облысы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Ақбілек (роман)]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 21] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 21] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Орталық Азия]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 21] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Араб көктемі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96 21] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Қорқыт ата]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 21] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 21] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[Дельфий әдісі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%84%D0%B8%D0%B9_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%96 21] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[Қарақұрт]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 20] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[Өсімдіктер]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 20] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Электромагниттік толқындар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%BD%D0%B8%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[Осман империясы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[Жасуша]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 20] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Үлгі:Гимнаст]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%93%D0%B8%D0%BC%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82 20] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Асқазан аурулары]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 20] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (5001-10000)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 20] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[Қан топтары]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 20] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Қарахан мемлекеті]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 20] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[Астана қаласының бас мешіті]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 20] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[Шымыр]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 20] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[Қамбар батыр (жыр)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%28%D0%B6%D1%8B%D1%80%29 20] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 20] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Жамбыл облысы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Баланы ұшықтау]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 20] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі (5001-10000)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 20] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Қазақстан географиясы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Kapital.kz]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kapital.kz 19] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Өт айдайтын дәрілер]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 19] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Омар Жәлелұлы Темірбеков]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%96%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[Құран]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[Қазақстанның географиялық орны мен шекаралары]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 19] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Босния және Герцеговина]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%93%D0%B5%D1%80%D1%86%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0 19] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Наполеон кодексі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 19] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[Қауіпсіздік техникасы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[Өскемен]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 19] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Есік Алтын адамы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 19] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 19] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Өзін-өзі өлтіру]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 19] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің күні]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 19] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[Жасанды интеллект]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 19] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Жошы әулеті]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 19] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Әбіш Кекілбайұлы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[Қабдеш Жұмаділов]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[Жетіру]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 18] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Моңғол империясы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Ноғай ордасы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Еркектің жыныстық мүшесі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 18] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[Қазақстандағы саяси партиялар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 18] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Арыстан баб кесенесі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 18] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[Илон Маск]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 18] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[Кәмшат Жолдыбаева]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 18] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Байбақты]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 18] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Әміре Қашаубаев]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 18] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Қытай]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 18] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[Жалайыр]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 18] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 18] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Орал]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 18] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Қызылорда]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 18] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Бекет Мырзағұлұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Зат есім]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 18] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Қазақстан Республикасының заңдары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Албан руы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 18] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[Қоржын (бұйым)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%28%D0%B1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%29 18] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[Суан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[Росарио]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE 18] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[Ермұхамед Мәулен]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 17] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Құнанбай Өскенбайұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 17] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Шыңғыс Сайранұлы Әрінов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[Вроцлав]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%BB%D0%B0%D0%B2 17] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[Теміреткі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 17] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 17] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Ұлпан (роман)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 17] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Салқам Жәңгір хан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Қырғыз руы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 17] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Трансляция (биология)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F_%28%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 17] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[АҚШ президенттерінің тізімі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[Нанотехнология]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 17] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[Ұйықтатын дәрілер]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 17] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Семей]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 17] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 17] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Маса]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%B0 17] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[Уикипедия:Таныстыру]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 17] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Жазира Сайлауқызы Байырбекова]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[Гаметогенез]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B7 17] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Қой малының атаулары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Қазақстан елтаңбасы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Түркия]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 17] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Түркістан (қала)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 17] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Zheka Fatbelly]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Zheka_Fatbelly 17] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[Естай - Қорлан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[Тоқтар Серіков]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Сырға салу]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 17] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Арал теңізі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 17] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Талас шайқасы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Фискалдық саясаттың нұсқалары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BD%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Шымкент]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 17] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 17] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[Дәстүр (фильм)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 16] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Сыбайлас жемқорлық]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (10001-15000)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%2810001-15000%29 16] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Қыз Жібек]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 16] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Мексика]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Айқын Төлепберген]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 16] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[Шылау]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 16] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[Жансая Даниярқызы Әбдімәлік]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%8F_%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA 16] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[Қытай тарихы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 16] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 16] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 16] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[Бүйі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 16] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[Педагогика]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[Есім хан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[Қазақстан қорықтарының тізімі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Нельсон Мандела]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0 16] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Кенжебек Тұрсынбайұлы Жанәбілов]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[IC 2053]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_2053 16] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Айтыс]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 16] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Лионель Месси]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 16] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 16] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Алдар Көсе]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5 16] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 16] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[Алакөл (көл)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 16] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 16] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[Алшын]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 16] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Уикипедия:Уикидің негізгі синтаксисі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Табылды Досымов]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[Әзербайжан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Жарықтың дифракциясы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Әт-Тәкуир сүресі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 16] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Көңіл толқыны (күй)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 16] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[Шөмекей]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 16] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Ақмешіт әулие үңгірі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Қазақстан 2030]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 15] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[Эрнест Хемингуэй]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 15] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 15] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Махатма Ганди]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82%D0%BC%D0%B0_%D0%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8 15] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[Ислам]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 15] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 15] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[Вашингтон конференциясы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%82%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Сұлтан Бейбарыс]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 15] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[Қуық түбі безінің қабынуы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 15] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[Түргеш қағанаты]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 15] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Ұйқы безі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 15] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[Тәттібибі Тұрсынбаева]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 15] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[Шығыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Жетісу]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 15] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Қарғын (роман)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 15] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі (10001-15000)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%2810001-15000%29 15] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[Ғабиден Мұстафин]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 15] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[Сүре]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 15] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Дэн Сяопин]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%8D%D0%BD_%D0%A1%D1%8F%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%BD 15] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Есекжем]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 15] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Түркістан амфитеатры]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BC%D1%84%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[Ұстаз (цифрлық платформа)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 15] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Ілияс Есенберлин]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 15] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Ықылас Дүкенұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Төлеген Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Аңырақай шайқасы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[Мұстафа Кемал Ататүрік]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 15] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Ыстықкөл ауданы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 15] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 15] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Етеккір]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 15] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Керей (тайпа)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 15] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Наполеон Бонапарт]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BD_%D0%91%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82 15] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Сүгір жырау Бегендікұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[Орбұлақ шайқасы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Ошақты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[Қандала]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 14] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Даун синдромы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 14] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[Азия мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[Ақтау]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 14] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%28%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%80%D1%96%29 14] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Мастопатия]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 14] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[Зу-Зу Күлпаш]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 14] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[Франция қалаларының тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[Африка]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 14] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[SCAT]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SCAT 14] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 14] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Азия]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 14] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[Көңіл айту]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 14] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[Софы Қалыбекұлы Сматаев]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Татьяна Николаевна Бурмистрова]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[Германия]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 14] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Беріш]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 14] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[Кличев]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B2 14] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[Қырғи қабақ соғысы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[Маңғыстау тарихы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 14] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[Ақылбек Қажығұлұлы Күрішбаев]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[Шахмат]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 14] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[Фотосинтез]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%B7 14] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Әкелер күні]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 14] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[Мердинли мешіті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BB%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[Кете (ру)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 14] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Жүрек аурулары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Даосизм]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%B7%D0%BC 14] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Қимақ қағанаты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[Ән-Нас сүресі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[Халықаралық ұйымдар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Желтоқсан көтерілісі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Баланы атқа мінгізу]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 14] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[Сона]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 14] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Османлы сұлтандарының тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[Харди-Вайнберг заңы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8-%D0%92%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D1%8B 14] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[Қазақстан туы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 14] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[Ақтабан шұбырынды]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 14] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Есімдік]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 14] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Келінжан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Жер]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 14] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Жүрек-қантамырлар жүйесі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA-%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Қасымхан Сейітханұлы Бегманов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[Шығыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[Бауыржан Мамытбекұлы Сматлаев]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Бұрындық хан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[Қызылорда облысы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Кемпірқосақ]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 13] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 13] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Қызыл жебе (роман)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 13] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Тәуекел хан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[Қола дәуірі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Биология]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Атлантика хартиясы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[Байұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[Уикипедия:Таңдаулы мақалалар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[Манчестер Сити]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%A1%D0%B8%D1%82%D0%B8 13] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[Жабайы алма (повесть)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 13] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Бесеудің хаты]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 13] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Ерболат Беделхан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Жамбыл Жабайұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[Алғашқы көмек]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 13] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[Инклюзивті білім беру:тең мүмкіндіктер қағидаты]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%BA%D0%BB%D1%8E%D0%B7%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83%3A%D1%82%D0%B5%D2%A3_%D0%BC%D2%AF%D0%BC%D0%BA%D1%96%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B 13] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Қазақстан Республикасының Үкіметі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[ҚазСат-2]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%A1%D0%B0%D1%82-2 13] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[М.О. Әуезов атындағы педагогикалық колледжі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C.%D0%9E._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 13] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Оңтүстік Африка Республикасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Бөкей Ордасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Тәуке хан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[Жүсіпбек Аймауытов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[Сын есім]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 13] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Шегіртке]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5 13] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[Қаңлылар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Түркістан автономиясы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 13] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[Батыс Қазақстан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[Батыр Баян (поэма)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 13] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Портал:Африка/Африка елдері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%2F%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Семей полигоны]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 13] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 13] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[Ұлыбритания]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[ALT Университеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[Платон]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BD 13] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Жасанды нейронды желі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BD%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96 13] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[Сиқым]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 13] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[Жер асты суы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[Шахмұрат Мүтәліп]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 13] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Қызылқұрт]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 13] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Есіл]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BB 13] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[Қанжығалы руы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Бөгенбай батыр]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 13] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 13] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Генетикалық код]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4 13] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[Септік жалғау]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 13] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Карно циклы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[Ханзада Жумонг (телехикая)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 12] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[Түменбай Қуандық]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 12] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[Жаңабай (Дулат)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 12] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[Гендік мутацияның молекулалық негіздері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Даосизм философиясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[Тоғыз-құмалақ]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 12] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[Павлодар облысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Миллионер қалалар саны бойынша елдер тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[Немат Келімбетов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Көксерек (әңгіме)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 12] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Жәндіктер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[I Сүлеймен]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 12] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Етістік]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 12] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[Қазақ газеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Менің атым Қожа (хикаят)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 12] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Сүйінбай Аронұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Ұлттық құрылтай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Шапырашты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[Қасым Қайсенов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары|Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[Г. Н. Потанин атындағы Павлодар облыстық тарих-өлкетану мұражайы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93._%D0%9D._%D0%9F%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85-%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 12] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Ілия Жақанов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Төлек]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BA 12] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Фотоаппарат]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82 12] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 12] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[Сәтті Жұлдыз]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 12] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Көзімнің қарасы...]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 12] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[Алтын Орда хандарының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[Дәркембай Шоқпарұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Жақайым]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 12] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[Франция]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Құқықтық нигилизм]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC 12] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[Андроново мәдениеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Ыстықкөл]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 12] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[Сүндеттеу]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 12] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Робототехника]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 12] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[Вифиния]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[Уикимедиа қоры]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Қарақұйрық]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%B9%D1%80%D1%8B%D2%9B 12] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[PHP]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=PHP 12] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 12] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[Бейсенбай Кенжебаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[A.Z. (Ninety One)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=A.Z._%28Ninety_One%29 12] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[Ислам пайғамбарлары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[Аят әл-Курси]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 12] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Құқықтық мемлекет]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 12] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Ғазиза Ахметқызы Жұбанова]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 12] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Мажарстан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[Мұса пайғамбар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Тұт]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%82 12] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[Ескендір (поэма)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 12] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Ер Қосай Құдайкеұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Біржан Әшім]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC 12] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Көлсай көлдері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Саяси партия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[Жұма намаз]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 12] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[Ескендір Зұлқарнайын]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 12] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[Төре]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 12] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[Бактериялар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Жапония қалаларының тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Ысық]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%8B%D2%9B 11] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[Қызға қырық үйден тыйым]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 11] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[Алғи]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B8 11] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Күлтегін ескерткіші]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 11] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Әл-Уақиға сүресі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[Алаш партиясы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Еуропа одағы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 11] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[:Санат:Тексеруді қажет ететін өзен мақалалары|Санат:Тексеруді қажет ететін өзен мақалалары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Зар Заман ақындары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Сарыағаш ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Отырар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Ғани Мұратбаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Ұ]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0 11] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Тілашар тойы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 11] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[Алаш автономиясы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Исатай Тайманұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[Шарын шатқалы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Уикипедия]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Баян-Өлгей аймағы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 11] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[Смағұл Абатұлы Елубай]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 11] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[Ң]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%A2 11] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[Іштің қатуы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%8B 11] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Есет Көкіұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Галактика]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 11] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Еуропа өзендері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Уикипедия:Жүктеу]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 11] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Тараз]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 11] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[Аборт]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 11] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Ағаш]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 11] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Виверсайм]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BC 11] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[Ботбай]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 11] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[Геннадий Геннадьевич Головкин]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B9_%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B8%D0%BD 11] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Зейнеп Ахметова]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[Жаяу Мұса Байжанұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Тыныс алу аурулары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[Қаражан Үкібаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[Ибраһим]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 11] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 11] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Қожа Ахмет Яссауи кесенесінде жерленген тұлғалар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[Керей хан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Үстірт (Маңғыстау)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%28%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83%29 11] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[Галстук]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 11] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[Мәлік Ғабдуллин]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 11] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Ботай мәдениеті]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[Кемпірқосақ (сөз)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D3%A9%D0%B7%29 11] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[Инктер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Қаракерей]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 11] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[Қазақстан теңгесі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[Маңғытай]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 11] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[Атырау облысы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[URL]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=URL 11] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[Қаңлы (тайпа)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 11] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[Партиялық жүйе]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 11] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[Исатай Шақатұлы Сүйеубаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Қатысушы:Sagzhan]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ASagzhan 11] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%81%D1%8B%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 11] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[Сөз тіркесі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 10] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[Дана Өмірбайқызы Нұржігітова]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Шақшам]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0%D0%BC 10] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Шиқан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Қол гранаттары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB_%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 10] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[Портал:Шолу]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D1%83 10] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[Үндістан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Тоғыздан үшінші патшалық]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 10] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Қара шегірткелер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Жамбыл Төлекеұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Қазақстан индустрияландыру кезеңінде]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 10] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[Туберкулез]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 10] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[Ноғай-Қазақ]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9-%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B 10] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Ерке сылқым (күй)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 10] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Еріншектер Елі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%95%D0%BB%D1%96 10] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Телеу]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%83 10] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[Біржан Қожағұлұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Росиана-дель-Кондадо]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C-%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B4%D0%BE 10] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Серікжан Сейітжанұлы Сейітжанов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[Қарағанды]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 10] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[Білім беру туралы заң]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 10] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[Ұрыс хан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[Барыс ордені]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 10] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Арал ауданы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Әлем чемпионаты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[Бесік тойы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 10] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[Транскрипция (биология)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%86%D0%B8%D1%8F_%28%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 10] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Ілияс пайғамбар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[Тұманбай Молдағалиев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[Ғұсыл]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D1%81%D1%8B%D0%BB 10] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[Айткүл Құдайбергенова]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BA%D2%AF%D0%BB_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Кенен Әзірбаев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Eurovision ән байқауы 2026]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Eurovision_%D3%99%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B_2026 10] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Тырнақша]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 10] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Оянған өлке (роман)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 10] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[IC 3641]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_3641 10] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Соқырішек]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 10] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Қандыағаш]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88 10] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Досымжан Қарпықұлы Таңатаров]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[Киікоты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%BA%D0%BE%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[Ансе]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%81%D0%B5 10] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[Тыныс белгілері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[Ұлықбек Оразбайұлы Есдәулет]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 10] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Строма]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0 10] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[Әл-Фалақ сүресі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Мысыр]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 10] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[Қаршыға Ахмедьяров]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%8C%D1%8F%D1%80%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[Лагата]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%B0 10] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 10] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Абайдың философиялық көзқарасы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[Жетіқарақшы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 10] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Сұлтанәлі Базарбайұлы Балғабай]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 10] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[Ақтөбе облысы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[12 маусым]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=12_%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BC 10] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[Оңтүстік Америка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[Түйе малының атаулары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Рёта Кисе]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%91%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%81%D0%B5 10] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Қыпшақ хандығы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 10] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Адам сүйегінің құрылысы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Сарттар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Күлтегін]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD 10] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Ұлт-азаттық көтерілістер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Жыландар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Шардара ауданы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Еңлік-Кебек]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 10] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Мемлекет]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 10] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[Қарауыл руы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 10] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[Apple Inc.]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Apple_Inc. 10] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Феминизм]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC 10] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Шіркей]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B9 10] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Жыл күндерінің тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[Қара өлең]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3 10] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Мастурбация]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Үлгі:HTML түстері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3AHTML_%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[Михаил Пантелеевич Карпенко]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 10] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Сарыүйсін]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 10] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Назарбаев Зияткерлік мектептері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[:Санат:ISBN сиқырлы сілтемелері қолданылған беттер|Санат:ISBN сиқырлы сілтемелері қолданылған беттер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3AISBN_%D1%81%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Қарлығаштар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Тобықты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[Абайдың қара сөздері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[Зарина Кармен]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 10] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Жоңышқа]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0 10] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 10] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[Құрлық әскерлерінің әскери институты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[Айыртау ауданы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[Жапония]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[Уикипедия:AutoWikiBrowser/Typos]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3AAutoWikiBrowser%2FTypos 9] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[Қоқан хандығы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[Үлгі:Қазақстан оқу орындары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[Қарақалпақ рулары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2025)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 9] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[Рәбия сұлтан бегім]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 9] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[Біләл Малдыбайұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D3%99%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Көкбай Жанатайұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Генетикалық рекомбинация]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[Құлсары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 9] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[Әл-Кәфирун сүресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Қалқаман Айымғазыұлы Сарин]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 9] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Қашаған Күржіманұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[IC 4503]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_4503 9] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[Аналды секс]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 9] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Батыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 9] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Сернаше-ду-Бонжардин]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B5-%D0%B4%D1%83-%D0%91%D0%BE%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD 9] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[Сүйінші]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 9] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Алпамыс батыр]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 9] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 9] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Есентемір]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 9] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Заттардың ерігіштігі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%88%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 9] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[Шашыратқы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 9] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[Ауыр өнеркәсіп]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF 9] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[Шеруші]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%83%D1%88%D1%96 9] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[Гормондар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[Бастауыш]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 9] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Еділ қаған]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Футбол]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 9] |- | data-sort-value="815" | 815 | [[Көлсай көлдері ұлттық паркі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 9] |- | data-sort-value="816" | 816 | [[Қыз ұзату салттары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="817" | 817 | [[Әбілғазы Қалиақпарұлы Құсайынов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="818" | 818 | [[Ойын өлеңдері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="819" | 819 | [[Аусыл]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 9] |- | data-sort-value="820" | 820 | [[Сан-Климен-де-Льобрегат]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD-%D0%9A%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD-%D0%B4%D0%B5-%D0%9B%D1%8C%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D1%82 9] |- | data-sort-value="821" | 821 | [[Қазақстанның мемлекеттік құрылымы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 9] |- | data-sort-value="822" | 822 | [[Дархан Аманұлы Кәлетаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D3%99%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="823" | 823 | [[Әбілмәмбет хан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%BC%D3%99%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="824" | 824 | [[Барақ хан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="825" | 825 | [[Еділ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB 9] |- | data-sort-value="826" | 826 | [[Клизма]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B0 9] |- | data-sort-value="827" | 827 | [[Айша бибі кесенесі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="828" | 828 | [[Құрмет ордені]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 9] |- | data-sort-value="829" | 829 | [[Балықшы рулары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%88%D1%8B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="830" | 830 | [[Мұхтар Қапашұлы Алтынбаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="831" | 831 | [[Аналық жыныс жасушасы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="832" | 832 | [[Жұбан Молдағалиев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="833" | 833 | [[Ақан сері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="834" | 834 | [[Қазақ ұлттық ырымдары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="835" | 835 | [[:Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар|Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="836" | 836 | [[Бастың ауыруы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 9] |- | data-sort-value="837" | 837 | [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="838" | 838 | [[Ұлттық Хоккей Лигасы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%A5%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="839" | 839 | [[Ұстаз]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7 9] |- | data-sort-value="840" | 840 | [[Құбылай хан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="841" | 841 | [[Нұрсұлтан Назарбаев отбасы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="842" | 842 | [[IC 3644]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_3644 9] |- | data-sort-value="843" | 843 | [[Кесірткелер]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 9] |- | data-sort-value="844" | 844 | [[:Санат:Азия елдері|Санат:Азия елдері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="845" | 845 | [[Шет ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="846" | 846 | [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="847" | 847 | [[Тәттімбет Қазанғапұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="848" | 848 | [[Тасмола мәдениеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="849" | 849 | [[Бағдат Батырбекұлы Мусин]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%B8%D0%BD 9] |- | data-sort-value="850" | 850 | [[Кенелер]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 9] |- | data-sort-value="851" | 851 | [[Ақпарат технологиясы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="852" | 852 | [[Кейкі Көкембайұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D1%96_%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="853" | 853 | [[Қайрат (футбол клубы)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 9] |- | data-sort-value="854" | 854 | [[Мысық]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 9] |- | data-sort-value="855" | 855 | [[Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 9] |- | data-sort-value="856" | 856 | [[Өнеркәсіптің дамуы және оның шикізаттық бағыт-бағдары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B8%D0%BA%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%82-%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="857" | 857 | [[Құлшығаш]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88 9] |- | data-sort-value="858" | 858 | [[Моңғолия]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="859" | 859 | [[Касаидағы Эбола қызбасы індеті (2025)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AD%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%96_%282025%29 9] |- | data-sort-value="860" | 860 | [[Арнайы экономикалық аймақ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B 9] |- | data-sort-value="861" | 861 | [[Бөле]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BB%D0%B5 9] |- | data-sort-value="862" | 862 | [[Вагиналды секс]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 9] |- | data-sort-value="863" | 863 | [[Корея Республикасы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="864" | 864 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9] |- | data-sort-value="865" | 865 | [[Глюкоза]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%BB%D1%8E%D0%BA%D0%BE%D0%B7%D0%B0 9] |- | data-sort-value="866" | 866 | [[Версаль-Вашингтон жүйесі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8C-%D0%92%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%82%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="867" | 867 | [[Шолпан Байғабылова]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9] |- | data-sort-value="868" | 868 | [[Қазақстан Республикасының Парламенті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="869" | 869 | [[Үстеу]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 9] |- | data-sort-value="870" | 870 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 9] |- | data-sort-value="871" | 871 | [[Нұржамал Пернебекқызы Үсенбаева]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%AE%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 9] |- | data-sort-value="872" | 872 | [[Мұхит]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 9] |- | data-sort-value="873" | 873 | [[Сегізаяқ (өлең)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 9] |- | data-sort-value="874" | 874 | [[Тана]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 9] |- | data-sort-value="875" | 875 | [[Қазақстан Республикасының Тіл туралы Заңы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 9] |- | data-sort-value="876" | 876 | [[Білім инновациялық лицейлері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="877" | 877 | [[Бақытжан Ертайұлы Ертаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="878" | 878 | [[Жұмбақтас]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 9] |- | data-sort-value="879" | 879 | [[Әлем]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC 9] |- | data-sort-value="880" | 880 | [[Райымбек батыр]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 9] |- | data-sort-value="881" | 881 | [[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="882" | 882 | [[Кориа-дель-Рио]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0-%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C-%D0%A0%D0%B8%D0%BE 9] |- | data-sort-value="883" | 883 | [[ДНҚ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 9] |- | data-sort-value="884" | 884 | [[BALA (Ninety One)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BALA_%28Ninety_One%29 9] |- | data-sort-value="885" | 885 | [[Жеке еңбек шарты]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B 9] |- | data-sort-value="886" | 886 | [[Ғұндар өркениеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="887" | 887 | [[Нұрғали Нүсіпжанұлы Нүсіпжанов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="888" | 888 | [[Сүгір Әліұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80_%D3%98%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="889" | 889 | [[Мәриям сүресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BC_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="890" | 890 | [[Қарқаралы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="891" | 891 | [[Иосиф Виссарионович Сталин]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 9] |- | data-sort-value="892" | 892 | [[Қатысушы:Madi Dos]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AMadi_Dos 9] |- | data-sort-value="893" | 893 | [[Омега Центавра]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B0_%D0%A6%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B0 9] |- | data-sort-value="894" | 894 | [[Жол белгілері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="895" | 895 | [[Тұсаукесер]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 9] |- | data-sort-value="896" | 896 | [[Қырқынан шығару]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 9] |- | data-sort-value="897" | 897 | [[II Мехмет]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=II_%D0%9C%D0%B5%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82 9] |- | data-sort-value="898" | 898 | [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="899" | 899 | [[Құлбек Сәрсенұлы Ергөбек]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D3%99%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D0%BA 9] |- | data-sort-value="900" | 900 | [[Алаш Орда]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 9] |- | data-sort-value="901" | 901 | [[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9] |- | data-sort-value="902" | 902 | [[Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 9] |- | data-sort-value="903" | 903 | [[IC 569]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_569 9] |- | data-sort-value="904" | 904 | [[Әйтеке би ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="905" | 905 | [[Сығанақ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B 9] |- | data-sort-value="906" | 906 | [[Даму психологиясы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="907" | 907 | [[Киіз үй]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 9] |- | data-sort-value="908" | 908 | [[Бөкей ордасы ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="909" | 909 | [[Отқа май құю]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 9] |- | data-sort-value="910" | 910 | [[Ұшық]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 9] |- | data-sort-value="911" | 911 | [[Біріккен Араб Әмірліктері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="912" | 912 | [[Бұлшық ет]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 9] |- | data-sort-value="913" | 913 | [[Атырау қаласындағы көшелердің тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="914" | 914 | [[Сунақ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%B0%D2%9B 9] |- | data-sort-value="915" | 915 | [[Едіге]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%B3%D0%B5 9] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} b4ircw780wvxm2pc4ubtv12nds3zakz 0 780934 3617181 3616674 2026-06-13T17:53:54Z WikiBunny2K1 123517 3617181 wikitext text/x-wiki {{Партия | партия атауы = Әділет | шынайы атауы = «Әділет» саяси партиясы | логотипі =Ädilet (political party) logo.svg | сурет атауы = | партия түсі = purple | басшысы = [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | негіздеуші = [[Рауан Кенжеханұлы]] | құрылуы = [[7 мамыр]] [[2026 жыл|2026]] <small>(құрылтай съезі)</small><br> [[1 маусым]] [[2026 жыл|2026]] <small>(ресми тіркелуі)</small> | таратылуы = | штаб-пәтері = [[Астана]] | идеологиясы = {{ublist |«[[Әділетті Қазақстан]]» идеясы |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] реформаларын қолдау }} | интернационалы = | одақтастар = | мүшелер саны = 145 мың | жастар ұйымы = | Төменгі палатадағы орындар = | Төменгі палатадағы орындар_параметр = | Жоғарғы палатадағы орындар = | Жоғарғы палатадағы орындар_параметр = | ұраны = | әнұраны = | партиялық мөр = | тұлғалар = | ресми сайты = [https://adilet-partiyasy.kz/kz adilet-partiyasy.kz] }} '''«Әділет» партиясы''' (ресми атауы — '''«Әділет» саяси партиясы» қоғамдық бірлестігі''')<ref name="atm">[https://inbusiness.kz/kz/last/dilet-partiyasy-ryltay-sezin-stti-tkizdi-398490 "Әділет" партиясы құрылтай съезін сәтті өткізді]</ref> — [[Қазақстан]]дағы ресми тіркелген президентшіл [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партия]]. Партия өзін «прогрессивті реформалардың жақтаушысы, Әділетті Қазақстанды құру, заң үстемдігін нығайту және шешім қабылдау процесіне азаматтардың кеңінен қатысуын қамтамасыз етуді қолдаушы» ретінде танытады.<ref name="atm" /> Партия төрағасы — Президент Әкімшілігінің бұрынғы басшысы [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]. Жаңа партия құру бастамасы ресми түрде 2026 жылғы 15 сәуірде жарияланды. 7 мамырда партияның құрылтай съезі ұйымдастырылып, 1 маусымда партия мемлекеттік тіркеуден өтті. == Тарихы == 2026 жылғы 15 сәуір күні 15 шақты адамнан тұратын бастамашыл топ жаңа «Әділет» саяси партиясын құру ниеті туралы ресми мәлімдеме жасады.<ref>[https://kaz.zakon.kz/kogam-tynysy/6079736-azastanda-zhaa-sayasi-partiya-ryluy-mmkn.html Қазақстанда жаңа саяси партия құрылуы мүмкін]</ref> Жаңа партия құру туралы мәлімдемеге қол қойғандар қатарында Гүлзира Атабаева, Ренат Бектұров, Қарлығаш Жаманқұлова, Динара Зәкиева, Рауан Кенжеханұлы, Лаура Қарабасова, Андрей Лаврентьев, Нұрбек Матжани, Марат Шибұтов, Ләззат Шыңғысбаева және басқалары болды.<ref>[https://informburo.kz/kaz/newskaz/bastamasyl-top-zana-adilet-saiasi-partiiasy-qurylatynyn-malimdedi Бастамашыл топ жаңа "Әділет" саяси партиясы құрылатынын мәлімдеді]</ref> Келесі күні «Әділет» партиясының ұйымдастыру комитеті Әділет министрлігінен саяси партия құру ниеті туралы хабарламаның қабылданғанын растайтын құжат алғанын хабарлады.<ref>[https://mail.kz/kz/news/kz-news/edilet-partiyasyn-kuru-bastamasy-resmi-turde-tirkeldi «Әділет» партиясын құру бастамасы ресми түрде тіркелді]</ref> 7 мамыр күні [[Астана]]да «Әділет» партиясының құрылтай съезі өтіп, [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|президент әкімшілігінің]] бұрынғы басшысы [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] партия төрағасы болып сайланды. Съезге әр өңірден барлығы 931 делегат қатысты.<ref name="turk">[https://turkystan.kz/article/281059-quryltai-sieezinde-adilet-partiiasynyn-zargysy-bekitildi Құрылтай съезінде «Әділет» партиясының жарғысы бекітілді]</ref> Партия саяси кеңесінің құрамына 40 адам енді: Айбек Дәдебайдан бөлек «Қазақтелеком» АҚ басшысы [[Бағдат Батырбекұлы Мусин|Бағдат Мусин]], Бала құқықтары жөніндегі уәкіл [[Динара Болатқызы Зәкиева|Динара Зәкиева]], кәсіпкер Андрей Лаврентьев, «Әділ сөз» халықаралық қорының жетекшісі Қарлығаш Жаманқұлова, президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаевтың]] жиені Дана Медеуова, саясаттанушы Марат Шибұтов, қоғам қайраткері [[Рауан Кенжеханұлы]], Астана қаржы орталығының басқарушысы Ренат Бектұров, өзге де қоғам қайраткерлері мен кәсіпкерлер бар.<ref>[https://juzmedia.kz/news/5107-aibek-d-debai-dilet-partiiasynyn-toragasy-bolyp-sailandy/ Айбек Дәдебай «Әділет» партиясының төрағасы болып сайланды]</ref><ref>[https://www.azattyqasia.org/a/vne-alfavita-plemyannitsa-tokaeva-i-eks-glava-ego-administratsii-voshli-v-politsovet-novoy-partii/33752671.html Вне алфавита. Племянница Токаева и экс-глава его администрации вошли в политсовет новой партии]</ref><ref name="bes">[https://bes.media/news/v-politsovet-partii-adlet-voshli-bagdat-musin-dinara-zakieva-i-andrey-lavrentev-470479/ В политсовет партии "Әділет" вошли Багдат Мусин, Динара Закиева и Андрей Лаврентьев]</ref> Одан бөлек 13 адамнан тұратын саяси кеңес бюросы сайланды.<ref name="prokadry">[https://prokadry.kz/adilet_buro/ Кто вошел в состав Бюро политического совета партии «Әділет»]</ref> 1 маусым күні «Әділет» саяси партиясын Әділет министрлігі мемлекеттік тіркеуден өткізді. «Әділет» партиясының ресми түрде тіркелуіне байланысты партия төрағасы Айбек Дәдебай халыққа үндеу жасады.<ref>[https://kaz.nur.kz/politics/kazakhstan/2382878-qazaqstanda-zhanga-partiia-resmi-turde-tirkeldi-video/ Қазақстанда жаңа партия ресми түрде тіркелді (видео)]</ref> Елде билік ететін [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы 12 маусымда өткен XXVI съезінде «Әділет» партиясымен бірігу туралы шешім қабылдады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-12/amanat-pen-aedilet-partiyasy-birikti/ Amanat пен «Әділет» партиясы бірікті]</ref> 14 маусымда «Әділет» партиясының ІІ съезі өтпек.<ref>[https://ult.kz/kz/post/adildik-ideiasy-qogamda-bargan-saiyn-ken-qoldau-tauyp-keledi-adilet-partiiasynyn-toragasy «Әділдік идеясы қоғамда барған сайын кең қолдау тауып келеді» – «Әділет» партиясының төрағасы]</ref> == Басшылығы == Партияның басқару органдарына съезд, съездер аралығында жұмыс істейтін саяси кеңес, саяси кеңес отырыстары аралығында жұмыс істейтін саяси кеңестің бюросы жатады. Партия төрағасы — партиядағы жоғары басшылық етуші тұлға, бұл лауазымды 2026 жылдан бастап [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] атқарады. 2026 жылы сайланған партияның саяси кеңесі бюросының құрамына 13 адам кіреді:<ref name="prokadry" /> {| class=wikitable style=text-align:center ! № !! Суреті !! Аты-жөні<br><small>(Туған жылы)</small> !! Лауазымы |- | 1 || [[Сурет:Aibek Dadebay (2024-10-09) (cropped).png|99px]] || [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]<br><small>(1980 туған)</small> || «Әділет» партиясының төрағасы |- | 2 || || Гүлзира Атабаева<br><small>(1994 туған)</small> || «Umay» әлеуметтік жобалар қорының атқарушы директоры |- | 3 || || Ренат Бектұров<br><small>(1984 туған)</small> || «Астана» халықаралық қаржы орталығының басқарушысы |- | 4 || || Белла Газдиева<br><small>(1983 туған)</small> || филология ғылымдарының кандидаты |- | 5 || || Қарлығаш Жаманқұлова<br><small>(1976 туған)</small> || «Әділ сөз» халықаралық қорының жетекшісі |- | 6 || || [[Динара Болатқызы Зәкиева|Динара Зәкиева]]<br><small>(1982 туған)</small> || Бала құқықтары жөніндегі уәкіл |- | 7 || [[Сурет:Rauan Kenzhekhan.jpg|99px]] || [[Рауан Кенжеханұлы]]<br><small>(1979 туған)</small> || «Қазақ тілі» халықаралық қорының президенті, «Bilim Media Group» негізін қалаушы |- | 8 || || Замира Кузиева<br><small>(1996 туған)</small> || «Единый консолидирующий центр» ЖШС басқарушы директоры, «Казкрахмал» ЖШС директоры |- | 9 || [[Сурет:Andrey Lavrentyev.jpg|99px]] || Андрей Лаврентьев<br><small>(1979 туған)</small> || [[Қармет|«Qarmet»]] АҚ және «Allur» компаниялар тобы директорлар кеңесінің төрағасы |- | 10 || || Мұхамедқали Тауан || «UNI-Q Group» медиахолдингінің бас директоры |- | 11 || || Ирина Тен<br><small>(1992 туған)</small> || «Ресурс KST» ЖШС директоры, [[Qazaqstan (телеарна)|«Qazaqstan»]] ұлттық телеарнасының тележүргізушісі |- | 12 || || Марат Шибұтов<br><small>(1977 туған)</small> || «Халықаралық социология және саясат институты» қоғамдық қоры директорының орынбасары |- | 13 || || Ләззат Шыңғысбаева<br><small>(1977 туған)</small> || «Қазақстан халқына» қоғамдық қорының басқарма төрағасы |} == Съездер == {| class="wikitable" ! Съезі !! Күні !! Өткен орны |- |«Әділет» партиясының I құрылтай съезі: |7 мамыр 2026 жыл. [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] бірауыздан партияның төрағасы болып сайланды. Партия саяси кеңесінің құрамы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Әділет» партиясының II съезі: |14 маусым 2026 жыл (жоспарланған) <!-- Партияға елде билік ететін [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы (800 мың мүше) қосылды. --> |[[Астана]] |} == Сайлауға қатысуы == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары]] 5fsyccyhjihq29xukimw35pk81m2gt3 3617288 3617181 2026-06-14T01:15:26Z Casserium 68287 3617288 wikitext text/x-wiki {{Партия | партия атауы = Әділет | шынайы атауы = «Әділет» саяси партиясы | логотипі =Ädilet (political party) logo.svg | сурет атауы = | партия түсі = purple | басшысы = [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | негіздеуші = [[Рауан Кенжеханұлы]] | құрылуы = [[7 мамыр]] [[2026 жыл|2026]] <small>(құрылтай съезі)</small><br> [[1 маусым]] [[2026 жыл|2026]] <small>(ресми тіркелуі)</small> | таратылуы = | штаб-пәтері = [[Астана]] | идеологиясы = {{ublist |«[[Әділетті Қазақстан]]» идеясы |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] реформаларын қолдау }} | интернационалы = | одақтастар = | мүшелер саны = 145 мың | жастар ұйымы = | Төменгі палатадағы орындар = | Төменгі палатадағы орындар_параметр = | Жоғарғы палатадағы орындар = | Жоғарғы палатадағы орындар_параметр = | ұраны = | әнұраны = | партиялық мөр = | тұлғалар = | ресми сайты = [https://adilet-partiyasy.kz/kz adilet-partiyasy.kz] }} '''«Әділет» партиясы''' (ресми атауы — '''«Әділет» саяси партиясы» қоғамдық бірлестігі''')<ref name="atm">[https://inbusiness.kz/kz/last/dilet-partiyasy-ryltay-sezin-stti-tkizdi-398490 "Әділет" партиясы құрылтай съезін сәтті өткізді]</ref> — [[Қазақстан]]дағы ресми тіркелген президентшіл [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партия]]. Партия өзін «прогрессивті реформалардың жақтаушысы, Әділетті Қазақстанды құру, заң үстемдігін нығайту және шешім қабылдау процесіне азаматтардың кеңінен қатысуын қамтамасыз етуді қолдаушы» ретінде танытады.<ref name="atm" /> Партия төрағасы — Президент Әкімшілігінің бұрынғы басшысы [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]. Жаңа партия құру бастамасы ресми түрде 2026 жылғы 15 сәуірде жарияланды. 7 мамырда партияның құрылтай съезі ұйымдастырылып, 1 маусымда партия мемлекеттік тіркеуден өтті. == Тарихы == 2026 жылғы 15 сәуір күні 15 шақты адамнан тұратын бастамашыл топ жаңа «Әділет» саяси партиясын құру ниеті туралы ресми мәлімдеме жасады.<ref>[https://kaz.zakon.kz/kogam-tynysy/6079736-azastanda-zhaa-sayasi-partiya-ryluy-mmkn.html Қазақстанда жаңа саяси партия құрылуы мүмкін]</ref> Жаңа партия құру туралы мәлімдемеге қол қойғандар қатарында Гүлзира Атабаева, Ренат Бектұров, Қарлығаш Жаманқұлова, Динара Зәкиева, Рауан Кенжеханұлы, Лаура Қарабасова, Андрей Лаврентьев, Нұрбек Матжани, Марат Шибұтов, Ләззат Шыңғысбаева және басқалары болды.<ref>[https://informburo.kz/kaz/newskaz/bastamasyl-top-zana-adilet-saiasi-partiiasy-qurylatynyn-malimdedi Бастамашыл топ жаңа "Әділет" саяси партиясы құрылатынын мәлімдеді]</ref> Келесі күні «Әділет» партиясының ұйымдастыру комитеті Әділет министрлігінен саяси партия құру ниеті туралы хабарламаның қабылданғанын растайтын құжат алғанын хабарлады.<ref>[https://mail.kz/kz/news/kz-news/edilet-partiyasyn-kuru-bastamasy-resmi-turde-tirkeldi «Әділет» партиясын құру бастамасы ресми түрде тіркелді]</ref> 7 мамыр күні [[Астана]]да «Әділет» партиясының құрылтай съезі өтіп, [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|президент әкімшілігінің]] бұрынғы басшысы [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] партия төрағасы болып сайланды. Съезге әр өңірден барлығы 931 делегат қатысты.<ref name="turk">[https://turkystan.kz/article/281059-quryltai-sieezinde-adilet-partiiasynyn-zargysy-bekitildi Құрылтай съезінде «Әділет» партиясының жарғысы бекітілді]</ref> Партия саяси кеңесінің құрамына 40 адам енді: Айбек Дәдебайдан бөлек «Қазақтелеком» АҚ басшысы [[Бағдат Батырбекұлы Мусин|Бағдат Мусин]], Бала құқықтары жөніндегі уәкіл [[Динара Болатқызы Зәкиева|Динара Зәкиева]], кәсіпкер Андрей Лаврентьев, «Әділ сөз» халықаралық қорының жетекшісі Қарлығаш Жаманқұлова, президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаевтың]] жиені Дана Медеуова, саясаттанушы Марат Шибұтов, қоғам қайраткері [[Рауан Кенжеханұлы]], Астана қаржы орталығының басқарушысы Ренат Бектұров, өзге де қоғам қайраткерлері мен кәсіпкерлер бар.<ref>[https://juzmedia.kz/news/5107-aibek-d-debai-dilet-partiiasynyn-toragasy-bolyp-sailandy/ Айбек Дәдебай «Әділет» партиясының төрағасы болып сайланды]</ref><ref>[https://www.azattyqasia.org/a/vne-alfavita-plemyannitsa-tokaeva-i-eks-glava-ego-administratsii-voshli-v-politsovet-novoy-partii/33752671.html Вне алфавита. Племянница Токаева и экс-глава его администрации вошли в политсовет новой партии]</ref><ref name="bes">[https://bes.media/news/v-politsovet-partii-adlet-voshli-bagdat-musin-dinara-zakieva-i-andrey-lavrentev-470479/ В политсовет партии "Әділет" вошли Багдат Мусин, Динара Закиева и Андрей Лаврентьев]</ref> Одан бөлек 13 адамнан тұратын саяси кеңес бюросы сайланды.<ref name="prokadry">[https://prokadry.kz/adilet_buro/ Кто вошел в состав Бюро политического совета партии «Әділет»]</ref> 1 маусым күні «Әділет» саяси партиясын Әділет министрлігі мемлекеттік тіркеуден өткізді. «Әділет» партиясының ресми түрде тіркелуіне байланысты партия төрағасы Айбек Дәдебай халыққа үндеу жасады.<ref>[https://kaz.nur.kz/politics/kazakhstan/2382878-qazaqstanda-zhanga-partiia-resmi-turde-tirkeldi-video/ Қазақстанда жаңа партия ресми түрде тіркелді (видео)]</ref> Елде билік ететін [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы 12 маусымда өткен XXVI съезінде «Әділет» партиясымен бірігу туралы шешім қабылдады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-12/amanat-pen-aedilet-partiyasy-birikti/ Amanat пен «Әділет» партиясы бірікті]</ref> 14 маусымда «Әділет» партиясының ІІ съезі өтпек.<ref>[https://ult.kz/kz/post/adildik-ideiasy-qogamda-bargan-saiyn-ken-qoldau-tauyp-keledi-adilet-partiiasynyn-toragasy «Әділдік идеясы қоғамда барған сайын кең қолдау тауып келеді» – «Әділет» партиясының төрағасы]</ref> == Басшылығы == Партияның басқару органдарына съезд, съездер аралығында жұмыс істейтін саяси кеңес, саяси кеңес отырыстары аралығында жұмыс істейтін саяси кеңестің бюросы жатады. Партия төрағасы — партиядағы жоғары басшылық етуші тұлға, бұл лауазымды 2026 жылдан бастап [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] атқарады. 2026 жылы сайланған партияның саяси кеңесі бюросының құрамына 13 адам кіреді:<ref name="prokadry" /> {| class=wikitable style=text-align:center ! № !! Суреті !! Аты-жөні<br><small>(Туған жылы)</small> !! Лауазымы |- | 1 || [[Сурет:Aibek Dadebay (2024-10-09) (cropped).png|99px]] || [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]<br><small>(1980 туған)</small> || «Әділет» партиясының төрағасы |- | 2 || || Гүлзира Атабаева<br><small>(1994 туған)</small> || «Umay» әлеуметтік жобалар қорының атқарушы директоры |- | 3 || || Ренат Бектұров<br><small>(1984 туған)</small> || «Астана» халықаралық қаржы орталығының басқарушысы |- | 4 || || Белла Газдиева<br><small>(1983 туған)</small> || филология ғылымдарының кандидаты |- | 5 || || Қарлығаш Жаманқұлова<br><small>(1976 туған)</small> || «Әділ сөз» халықаралық қорының жетекшісі |- | 6 || || [[Динара Болатқызы Зәкиева|Динара Зәкиева]]<br><small>(1982 туған)</small> || Бала құқықтары жөніндегі уәкіл |- | 7 || [[Сурет:Rauan Kenzhekhan.jpg|99px]] || [[Рауан Кенжеханұлы]]<br><small>(1979 туған)</small> || «Қазақ тілі» халықаралық қорының президенті, «Bilim Media Group» негізін қалаушы |- | 8 || || Замира Кузиева<br><small>(1996 туған)</small> || «Единый консолидирующий центр» ЖШС басқарушы директоры, «Казкрахмал» ЖШС директоры |- | 9 || [[Сурет:Andrey Lavrentyev.jpg|99px]] || Андрей Лаврентьев<br><small>(1979 туған)</small> || [[Қармет|«Qarmet»]] АҚ және «Allur» компаниялар тобы директорлар кеңесінің төрағасы |- | 10 || || Мұхамедқали Тауан || «UNI-Q Group» медиахолдингінің бас директоры |- | 11 || || Ирина Тен<br><small>(1992 туған)</small> || «Ресурс KST» ЖШС директоры, [[Qazaqstan (телеарна)|«Qazaqstan»]] ұлттық телеарнасының тележүргізушісі |- | 12 || || Марат Шибұтов<br><small>(1977 туған)</small> || «Халықаралық социология және саясат институты» қоғамдық қоры директорының орынбасары |- | 13 || || Ләззат Шыңғысбаева<br><small>(1977 туған)</small> || «Қазақстан халқына» қоғамдық қорының басқарма төрағасы |} == Съездер == {| class="wikitable" ! Съезі !! Күні !! Өткен орны |- |«Әділет» партиясының I құрылтай съезі: |7 мамыр 2026 жыл. [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] бірауыздан партияның төрағасы болып сайланды. Партия саяси кеңесінің құрамы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Әділет» партиясының II съезі: |14 маусым 2026 жыл (жоспарланған) <!-- Партияға елде билік ететін [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы (800 мың мүше) қосылды. --> |[[Астана]] |} == Сайлаулар == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары]] oe5ec9v8qysqa0r5yji1ngd4pncdtaw 3617494 3617288 2026-06-14T11:26:21Z Casserium 68287 3617494 wikitext text/x-wiki {{Партия | партия атауы = Әділет | шынайы атауы = «Әділет» саяси партиясы | логотипі =Ädilet (political party) logo.svg | сурет атауы = | партия түсі = purple | басшысы = [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | негіздеуші = [[Рауан Кенжеханұлы]] | құрылуы = [[7 мамыр]] [[2026 жыл|2026]] <small>(құрылтай съезі)</small><br> [[1 маусым]] [[2026 жыл|2026]] <small>(ресми тіркелуі)</small> | таратылуы = | штаб-пәтері = [[Астана]] | идеологиясы = {{ublist |«[[Әділетті Қазақстан]]» идеясы |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] реформаларын қолдау }} | интернационалы = | одақтастар = | мүшелер саны = 160 мың | жастар ұйымы = | Төменгі палатадағы орындар = | Төменгі палатадағы орындар_параметр = | Жоғарғы палатадағы орындар = | Жоғарғы палатадағы орындар_параметр = | ұраны = | әнұраны = | партиялық мөр = | тұлғалар = | ресми сайты = [https://adilet-partiyasy.kz/kz adilet-partiyasy.kz] }} '''«Әділет» партиясы''' (ресми атауы — '''«Әділет» саяси партиясы» қоғамдық бірлестігі''')<ref name="atm">[https://inbusiness.kz/kz/last/dilet-partiyasy-ryltay-sezin-stti-tkizdi-398490 "Әділет" партиясы құрылтай съезін сәтті өткізді]</ref> — [[Қазақстан]]дағы ресми тіркелген президентшіл [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партия]]. Партия өзін «прогрессивті реформалардың жақтаушысы, Әділетті Қазақстанды құру, заң үстемдігін нығайту және шешім қабылдау процесіне азаматтардың кеңінен қатысуын қамтамасыз етуді қолдаушы» ретінде танытады.<ref name="atm" /> Партия төрағасы — Президент Әкімшілігінің бұрынғы басшысы [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]. Жаңа партия құру бастамасы ресми түрде 2026 жылғы 15 сәуірде жарияланды. 7 мамырда партияның құрылтай съезі ұйымдастырылып, 1 маусымда партия мемлекеттік тіркеуден өтті. 14 маусымда елдегі ең ірі саяси күш [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясын өз құрамына қосты. == Тарихы == 2026 жылғы 15 сәуір күні 15 шақты адамнан тұратын бастамашыл топ жаңа «Әділет» саяси партиясын құру ниеті туралы ресми мәлімдеме жасады.<ref>[https://kaz.zakon.kz/kogam-tynysy/6079736-azastanda-zhaa-sayasi-partiya-ryluy-mmkn.html Қазақстанда жаңа саяси партия құрылуы мүмкін]</ref> Жаңа партия құру туралы мәлімдемеге қол қойғандар қатарында Гүлзира Атабаева, Ренат Бектұров, Қарлығаш Жаманқұлова, Динара Зәкиева, Рауан Кенжеханұлы, Лаура Қарабасова, Андрей Лаврентьев, Нұрбек Матжани, Марат Шибұтов, Ләззат Шыңғысбаева және басқалары болды.<ref>[https://informburo.kz/kaz/newskaz/bastamasyl-top-zana-adilet-saiasi-partiiasy-qurylatynyn-malimdedi Бастамашыл топ жаңа "Әділет" саяси партиясы құрылатынын мәлімдеді]</ref> Келесі күні «Әділет» партиясының ұйымдастыру комитеті Әділет министрлігінен саяси партия құру ниеті туралы хабарламаның қабылданғанын растайтын құжат алғанын хабарлады.<ref>[https://mail.kz/kz/news/kz-news/edilet-partiyasyn-kuru-bastamasy-resmi-turde-tirkeldi «Әділет» партиясын құру бастамасы ресми түрде тіркелді]</ref> 7 мамыр күні [[Астана]]да «Әділет» партиясының құрылтай съезі өтіп, [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|президент әкімшілігінің]] бұрынғы басшысы [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] партия төрағасы болып сайланды. Съезге әр өңірден барлығы 931 делегат қатысты.<ref name="turk">[https://turkystan.kz/article/281059-quryltai-sieezinde-adilet-partiiasynyn-zargysy-bekitildi Құрылтай съезінде «Әділет» партиясының жарғысы бекітілді]</ref> Партия саяси кеңесінің құрамына 40 адам енді: Айбек Дәдебайдан бөлек «Қазақтелеком» АҚ басшысы [[Бағдат Батырбекұлы Мусин|Бағдат Мусин]], Бала құқықтары жөніндегі уәкіл [[Динара Болатқызы Зәкиева|Динара Зәкиева]], кәсіпкер Андрей Лаврентьев, «Әділ сөз» халықаралық қорының жетекшісі Қарлығаш Жаманқұлова, президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаевтың]] жиені Дана Медеуова, саясаттанушы Марат Шибұтов, қоғам қайраткері [[Рауан Кенжеханұлы]], Астана қаржы орталығының басқарушысы Ренат Бектұров, өзге де қоғам қайраткерлері мен кәсіпкерлер бар.<ref>[https://juzmedia.kz/news/5107-aibek-d-debai-dilet-partiiasynyn-toragasy-bolyp-sailandy/ Айбек Дәдебай «Әділет» партиясының төрағасы болып сайланды]</ref><ref>[https://www.azattyqasia.org/a/vne-alfavita-plemyannitsa-tokaeva-i-eks-glava-ego-administratsii-voshli-v-politsovet-novoy-partii/33752671.html Вне алфавита. Племянница Токаева и экс-глава его администрации вошли в политсовет новой партии]</ref><ref name="bes">[https://bes.media/news/v-politsovet-partii-adlet-voshli-bagdat-musin-dinara-zakieva-i-andrey-lavrentev-470479/ В политсовет партии "Әділет" вошли Багдат Мусин, Динара Закиева и Андрей Лаврентьев]</ref> Одан бөлек 13 адамнан тұратын саяси кеңес бюросы сайланды.<ref name="prokadry">[https://prokadry.kz/adilet_buro/ Кто вошел в состав Бюро политического совета партии «Әділет»]</ref> 1 маусым күні «Әділет» саяси партиясын Әділет министрлігі мемлекеттік тіркеуден өткізді. «Әділет» партиясының ресми түрде тіркелуіне байланысты партия төрағасы Айбек Дәдебай халыққа үндеу жасады.<ref>[https://kaz.nur.kz/politics/kazakhstan/2382878-qazaqstanda-zhanga-partiia-resmi-turde-tirkeldi-video/ Қазақстанда жаңа партия ресми түрде тіркелді (видео)]</ref> Елде билік ететін [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы 12 маусымда өткен XXVI съезінде «Әділет» партиясымен бірігу туралы шешім қабылдады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-12/amanat-pen-aedilet-partiyasy-birikti/ Amanat пен «Әділет» партиясы бірікті]</ref> 14 маусымда өткен «Әділет» партиясының ІІ съезінде бұл шешім мақұлданды.<ref>[https://ult.kz/kz/post/adildik-ideiasy-qogamda-bargan-saiyn-ken-qoldau-tauyp-keledi-adilet-partiiasynyn-toragasy «Әділдік идеясы қоғамда барған сайын кең қолдау тауып келеді» – «Әділет» партиясының төрағасы]</ref> == Басшылығы == Партияның басқару органдарына съезд, съездер аралығында жұмыс істейтін саяси кеңес, саяси кеңес отырыстары аралығында жұмыс істейтін саяси кеңестің бюросы жатады. Партия төрағасы — партиядағы жоғары басшылық етуші тұлға, бұл лауазымды 2026 жылдан бастап [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] атқарады. 2026 жылы сайланған партияның саяси кеңесі бюросының құрамына 13 адам кіреді:<ref name="prokadry" /> {| class=wikitable style=text-align:center ! № !! Суреті !! Аты-жөні<br><small>(Туған жылы)</small> !! Лауазымы |- | 1 || [[Сурет:Aibek Dadebay (2024-10-09) (cropped).png|99px]] || [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]<br><small>(1980 туған)</small> || «Әділет» партиясының төрағасы |- | 2 || || Гүлзира Атабаева<br><small>(1994 туған)</small> || «Umay» әлеуметтік жобалар қорының атқарушы директоры |- | 3 || || Ренат Бектұров<br><small>(1984 туған)</small> || «Астана» халықаралық қаржы орталығының басқарушысы |- | 4 || || Белла Газдиева<br><small>(1983 туған)</small> || филология ғылымдарының кандидаты |- | 5 || || Қарлығаш Жаманқұлова<br><small>(1976 туған)</small> || «Әділ сөз» халықаралық қорының жетекшісі |- | 6 || || [[Динара Болатқызы Зәкиева|Динара Зәкиева]]<br><small>(1982 туған)</small> || Бала құқықтары жөніндегі уәкіл |- | 7 || [[Сурет:Rauan Kenzhekhan.jpg|99px]] || [[Рауан Кенжеханұлы]]<br><small>(1979 туған)</small> || «Қазақ тілі» халықаралық қорының президенті, «Bilim Media Group» негізін қалаушы |- | 8 || || Замира Кузиева<br><small>(1996 туған)</small> || «Единый консолидирующий центр» ЖШС басқарушы директоры, «Казкрахмал» ЖШС директоры |- | 9 || [[Сурет:Andrey Lavrentyev.jpg|99px]] || Андрей Лаврентьев<br><small>(1979 туған)</small> || [[Қармет|«Qarmet»]] АҚ және «Allur» компаниялар тобы директорлар кеңесінің төрағасы |- | 10 || || Мұхамедқали Тауан || «UNI-Q Group» медиахолдингінің бас директоры |- | 11 || || Ирина Тен<br><small>(1992 туған)</small> || «Ресурс KST» ЖШС директоры, [[Qazaqstan (телеарна)|«Qazaqstan»]] ұлттық телеарнасының тележүргізушісі |- | 12 || || Марат Шибұтов<br><small>(1977 туған)</small> || «Халықаралық социология және саясат институты» қоғамдық қоры директорының орынбасары |- | 13 || || Ләззат Шыңғысбаева<br><small>(1977 туған)</small> || «Қазақстан халқына» қоғамдық қорының басқарма төрағасы |} == Съездер == {| class="wikitable" ! Съезі !! Күні !! Өткен орны |- |«Әділет» партиясының I құрылтай съезі: |7 мамыр 2026 жыл. [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] бірауыздан партияның төрағасы болып сайланды. Партия саяси кеңесінің құрамы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Әділет» партиясының II съезі: |14 маусым 2026 жыл (жоспарланған) <!-- Партияға елде билік ететін [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы (800 мың мүше) қосылды. --> |[[Астана]] |} == Сайлаулар == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары]] 0yeozdgjsm3860rbopi81pnf4kysyaf 3617500 3617494 2026-06-14T11:34:43Z Casserium 68287 /* Съездер */ 3617500 wikitext text/x-wiki {{Партия | партия атауы = Әділет | шынайы атауы = «Әділет» саяси партиясы | логотипі =Ädilet (political party) logo.svg | сурет атауы = | партия түсі = purple | басшысы = [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | негіздеуші = [[Рауан Кенжеханұлы]] | құрылуы = [[7 мамыр]] [[2026 жыл|2026]] <small>(құрылтай съезі)</small><br> [[1 маусым]] [[2026 жыл|2026]] <small>(ресми тіркелуі)</small> | таратылуы = | штаб-пәтері = [[Астана]] | идеологиясы = {{ublist |«[[Әділетті Қазақстан]]» идеясы |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] реформаларын қолдау }} | интернационалы = | одақтастар = | мүшелер саны = 160 мың | жастар ұйымы = | Төменгі палатадағы орындар = | Төменгі палатадағы орындар_параметр = | Жоғарғы палатадағы орындар = | Жоғарғы палатадағы орындар_параметр = | ұраны = | әнұраны = | партиялық мөр = | тұлғалар = | ресми сайты = [https://adilet-partiyasy.kz/kz adilet-partiyasy.kz] }} '''«Әділет» партиясы''' (ресми атауы — '''«Әділет» саяси партиясы» қоғамдық бірлестігі''')<ref name="atm">[https://inbusiness.kz/kz/last/dilet-partiyasy-ryltay-sezin-stti-tkizdi-398490 "Әділет" партиясы құрылтай съезін сәтті өткізді]</ref> — [[Қазақстан]]дағы ресми тіркелген президентшіл [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партия]]. Партия өзін «прогрессивті реформалардың жақтаушысы, Әділетті Қазақстанды құру, заң үстемдігін нығайту және шешім қабылдау процесіне азаматтардың кеңінен қатысуын қамтамасыз етуді қолдаушы» ретінде танытады.<ref name="atm" /> Партия төрағасы — Президент Әкімшілігінің бұрынғы басшысы [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]. Жаңа партия құру бастамасы ресми түрде 2026 жылғы 15 сәуірде жарияланды. 7 мамырда партияның құрылтай съезі ұйымдастырылып, 1 маусымда партия мемлекеттік тіркеуден өтті. 14 маусымда елдегі ең ірі саяси күш [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясын өз құрамына қосты. == Тарихы == 2026 жылғы 15 сәуір күні 15 шақты адамнан тұратын бастамашыл топ жаңа «Әділет» саяси партиясын құру ниеті туралы ресми мәлімдеме жасады.<ref>[https://kaz.zakon.kz/kogam-tynysy/6079736-azastanda-zhaa-sayasi-partiya-ryluy-mmkn.html Қазақстанда жаңа саяси партия құрылуы мүмкін]</ref> Жаңа партия құру туралы мәлімдемеге қол қойғандар қатарында Гүлзира Атабаева, Ренат Бектұров, Қарлығаш Жаманқұлова, Динара Зәкиева, Рауан Кенжеханұлы, Лаура Қарабасова, Андрей Лаврентьев, Нұрбек Матжани, Марат Шибұтов, Ләззат Шыңғысбаева және басқалары болды.<ref>[https://informburo.kz/kaz/newskaz/bastamasyl-top-zana-adilet-saiasi-partiiasy-qurylatynyn-malimdedi Бастамашыл топ жаңа "Әділет" саяси партиясы құрылатынын мәлімдеді]</ref> Келесі күні «Әділет» партиясының ұйымдастыру комитеті Әділет министрлігінен саяси партия құру ниеті туралы хабарламаның қабылданғанын растайтын құжат алғанын хабарлады.<ref>[https://mail.kz/kz/news/kz-news/edilet-partiyasyn-kuru-bastamasy-resmi-turde-tirkeldi «Әділет» партиясын құру бастамасы ресми түрде тіркелді]</ref> 7 мамыр күні [[Астана]]да «Әділет» партиясының құрылтай съезі өтіп, [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|президент әкімшілігінің]] бұрынғы басшысы [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] партия төрағасы болып сайланды. Съезге әр өңірден барлығы 931 делегат қатысты.<ref name="turk">[https://turkystan.kz/article/281059-quryltai-sieezinde-adilet-partiiasynyn-zargysy-bekitildi Құрылтай съезінде «Әділет» партиясының жарғысы бекітілді]</ref> Партия саяси кеңесінің құрамына 40 адам енді: Айбек Дәдебайдан бөлек «Қазақтелеком» АҚ басшысы [[Бағдат Батырбекұлы Мусин|Бағдат Мусин]], Бала құқықтары жөніндегі уәкіл [[Динара Болатқызы Зәкиева|Динара Зәкиева]], кәсіпкер Андрей Лаврентьев, «Әділ сөз» халықаралық қорының жетекшісі Қарлығаш Жаманқұлова, президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаевтың]] жиені Дана Медеуова, саясаттанушы Марат Шибұтов, қоғам қайраткері [[Рауан Кенжеханұлы]], Астана қаржы орталығының басқарушысы Ренат Бектұров, өзге де қоғам қайраткерлері мен кәсіпкерлер бар.<ref>[https://juzmedia.kz/news/5107-aibek-d-debai-dilet-partiiasynyn-toragasy-bolyp-sailandy/ Айбек Дәдебай «Әділет» партиясының төрағасы болып сайланды]</ref><ref>[https://www.azattyqasia.org/a/vne-alfavita-plemyannitsa-tokaeva-i-eks-glava-ego-administratsii-voshli-v-politsovet-novoy-partii/33752671.html Вне алфавита. Племянница Токаева и экс-глава его администрации вошли в политсовет новой партии]</ref><ref name="bes">[https://bes.media/news/v-politsovet-partii-adlet-voshli-bagdat-musin-dinara-zakieva-i-andrey-lavrentev-470479/ В политсовет партии "Әділет" вошли Багдат Мусин, Динара Закиева и Андрей Лаврентьев]</ref> Одан бөлек 13 адамнан тұратын саяси кеңес бюросы сайланды.<ref name="prokadry">[https://prokadry.kz/adilet_buro/ Кто вошел в состав Бюро политического совета партии «Әділет»]</ref> 1 маусым күні «Әділет» саяси партиясын Әділет министрлігі мемлекеттік тіркеуден өткізді. «Әділет» партиясының ресми түрде тіркелуіне байланысты партия төрағасы Айбек Дәдебай халыққа үндеу жасады.<ref>[https://kaz.nur.kz/politics/kazakhstan/2382878-qazaqstanda-zhanga-partiia-resmi-turde-tirkeldi-video/ Қазақстанда жаңа партия ресми түрде тіркелді (видео)]</ref> Елде билік ететін [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы 12 маусымда өткен XXVI съезінде «Әділет» партиясымен бірігу туралы шешім қабылдады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-12/amanat-pen-aedilet-partiyasy-birikti/ Amanat пен «Әділет» партиясы бірікті]</ref> 14 маусымда өткен «Әділет» партиясының ІІ съезінде бұл шешім мақұлданды.<ref>[https://ult.kz/kz/post/adildik-ideiasy-qogamda-bargan-saiyn-ken-qoldau-tauyp-keledi-adilet-partiiasynyn-toragasy «Әділдік идеясы қоғамда барған сайын кең қолдау тауып келеді» – «Әділет» партиясының төрағасы]</ref> == Басшылығы == Партияның басқару органдарына съезд, съездер аралығында жұмыс істейтін саяси кеңес, саяси кеңес отырыстары аралығында жұмыс істейтін саяси кеңестің бюросы жатады. Партия төрағасы — партиядағы жоғары басшылық етуші тұлға, бұл лауазымды 2026 жылдан бастап [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] атқарады. 2026 жылы сайланған партияның саяси кеңесі бюросының құрамына 13 адам кіреді:<ref name="prokadry" /> {| class=wikitable style=text-align:center ! № !! Суреті !! Аты-жөні<br><small>(Туған жылы)</small> !! Лауазымы |- | 1 || [[Сурет:Aibek Dadebay (2024-10-09) (cropped).png|99px]] || [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]<br><small>(1980 туған)</small> || «Әділет» партиясының төрағасы |- | 2 || || Гүлзира Атабаева<br><small>(1994 туған)</small> || «Umay» әлеуметтік жобалар қорының атқарушы директоры |- | 3 || || Ренат Бектұров<br><small>(1984 туған)</small> || «Астана» халықаралық қаржы орталығының басқарушысы |- | 4 || || Белла Газдиева<br><small>(1983 туған)</small> || филология ғылымдарының кандидаты |- | 5 || || Қарлығаш Жаманқұлова<br><small>(1976 туған)</small> || «Әділ сөз» халықаралық қорының жетекшісі |- | 6 || || [[Динара Болатқызы Зәкиева|Динара Зәкиева]]<br><small>(1982 туған)</small> || Бала құқықтары жөніндегі уәкіл |- | 7 || [[Сурет:Rauan Kenzhekhan.jpg|99px]] || [[Рауан Кенжеханұлы]]<br><small>(1979 туған)</small> || «Қазақ тілі» халықаралық қорының президенті, «Bilim Media Group» негізін қалаушы |- | 8 || || Замира Кузиева<br><small>(1996 туған)</small> || «Единый консолидирующий центр» ЖШС басқарушы директоры, «Казкрахмал» ЖШС директоры |- | 9 || [[Сурет:Andrey Lavrentyev.jpg|99px]] || Андрей Лаврентьев<br><small>(1979 туған)</small> || [[Қармет|«Qarmet»]] АҚ және «Allur» компаниялар тобы директорлар кеңесінің төрағасы |- | 10 || || Мұхамедқали Тауан || «UNI-Q Group» медиахолдингінің бас директоры |- | 11 || || Ирина Тен<br><small>(1992 туған)</small> || «Ресурс KST» ЖШС директоры, [[Qazaqstan (телеарна)|«Qazaqstan»]] ұлттық телеарнасының тележүргізушісі |- | 12 || || Марат Шибұтов<br><small>(1977 туған)</small> || «Халықаралық социология және саясат институты» қоғамдық қоры директорының орынбасары |- | 13 || || Ләззат Шыңғысбаева<br><small>(1977 туған)</small> || «Қазақстан халқына» қоғамдық қорының басқарма төрағасы |} == Съездер == {| class="wikitable" ! Съезі !! Күні !! Өткен орны |- |«Әділет» партиясының I құрылтай съезі: |7 мамыр 2026 жыл. [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] бірауыздан партияның төрағасы болып сайланды. Партия саяси кеңесінің құрамы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Әділет» партиясының II съезі: |14 маусым 2026 жыл. Партияға елде билік еткен [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы (800 мың мүше) қосылды. |[[Астана]] |} == Сайлаулар == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары]] 2z33vy0ginrv62ogf0qhlpcgjjy9qjm 3617506 3617500 2026-06-14T11:41:42Z Casserium 68287 /* Съездер */ 3617506 wikitext text/x-wiki {{Партия | партия атауы = Әділет | шынайы атауы = «Әділет» саяси партиясы | логотипі =Ädilet (political party) logo.svg | сурет атауы = | партия түсі = purple | басшысы = [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | негіздеуші = [[Рауан Кенжеханұлы]] | құрылуы = [[7 мамыр]] [[2026 жыл|2026]] <small>(құрылтай съезі)</small><br> [[1 маусым]] [[2026 жыл|2026]] <small>(ресми тіркелуі)</small> | таратылуы = | штаб-пәтері = [[Астана]] | идеологиясы = {{ublist |«[[Әділетті Қазақстан]]» идеясы |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] реформаларын қолдау }} | интернационалы = | одақтастар = | мүшелер саны = 160 мың | жастар ұйымы = | Төменгі палатадағы орындар = | Төменгі палатадағы орындар_параметр = | Жоғарғы палатадағы орындар = | Жоғарғы палатадағы орындар_параметр = | ұраны = | әнұраны = | партиялық мөр = | тұлғалар = | ресми сайты = [https://adilet-partiyasy.kz/kz adilet-partiyasy.kz] }} '''«Әділет» партиясы''' (ресми атауы — '''«Әділет» саяси партиясы» қоғамдық бірлестігі''')<ref name="atm">[https://inbusiness.kz/kz/last/dilet-partiyasy-ryltay-sezin-stti-tkizdi-398490 "Әділет" партиясы құрылтай съезін сәтті өткізді]</ref> — [[Қазақстан]]дағы ресми тіркелген президентшіл [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партия]]. Партия өзін «прогрессивті реформалардың жақтаушысы, Әділетті Қазақстанды құру, заң үстемдігін нығайту және шешім қабылдау процесіне азаматтардың кеңінен қатысуын қамтамасыз етуді қолдаушы» ретінде танытады.<ref name="atm" /> Партия төрағасы — Президент Әкімшілігінің бұрынғы басшысы [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]. Жаңа партия құру бастамасы ресми түрде 2026 жылғы 15 сәуірде жарияланды. 7 мамырда партияның құрылтай съезі ұйымдастырылып, 1 маусымда партия мемлекеттік тіркеуден өтті. 14 маусымда елдегі ең ірі саяси күш [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясын өз құрамына қосты. == Тарихы == 2026 жылғы 15 сәуір күні 15 шақты адамнан тұратын бастамашыл топ жаңа «Әділет» саяси партиясын құру ниеті туралы ресми мәлімдеме жасады.<ref>[https://kaz.zakon.kz/kogam-tynysy/6079736-azastanda-zhaa-sayasi-partiya-ryluy-mmkn.html Қазақстанда жаңа саяси партия құрылуы мүмкін]</ref> Жаңа партия құру туралы мәлімдемеге қол қойғандар қатарында Гүлзира Атабаева, Ренат Бектұров, Қарлығаш Жаманқұлова, Динара Зәкиева, Рауан Кенжеханұлы, Лаура Қарабасова, Андрей Лаврентьев, Нұрбек Матжани, Марат Шибұтов, Ләззат Шыңғысбаева және басқалары болды.<ref>[https://informburo.kz/kaz/newskaz/bastamasyl-top-zana-adilet-saiasi-partiiasy-qurylatynyn-malimdedi Бастамашыл топ жаңа "Әділет" саяси партиясы құрылатынын мәлімдеді]</ref> Келесі күні «Әділет» партиясының ұйымдастыру комитеті Әділет министрлігінен саяси партия құру ниеті туралы хабарламаның қабылданғанын растайтын құжат алғанын хабарлады.<ref>[https://mail.kz/kz/news/kz-news/edilet-partiyasyn-kuru-bastamasy-resmi-turde-tirkeldi «Әділет» партиясын құру бастамасы ресми түрде тіркелді]</ref> 7 мамыр күні [[Астана]]да «Әділет» партиясының құрылтай съезі өтіп, [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|президент әкімшілігінің]] бұрынғы басшысы [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] партия төрағасы болып сайланды. Съезге әр өңірден барлығы 931 делегат қатысты.<ref name="turk">[https://turkystan.kz/article/281059-quryltai-sieezinde-adilet-partiiasynyn-zargysy-bekitildi Құрылтай съезінде «Әділет» партиясының жарғысы бекітілді]</ref> Партия саяси кеңесінің құрамына 40 адам енді: Айбек Дәдебайдан бөлек «Қазақтелеком» АҚ басшысы [[Бағдат Батырбекұлы Мусин|Бағдат Мусин]], Бала құқықтары жөніндегі уәкіл [[Динара Болатқызы Зәкиева|Динара Зәкиева]], кәсіпкер Андрей Лаврентьев, «Әділ сөз» халықаралық қорының жетекшісі Қарлығаш Жаманқұлова, президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаевтың]] жиені Дана Медеуова, саясаттанушы Марат Шибұтов, қоғам қайраткері [[Рауан Кенжеханұлы]], Астана қаржы орталығының басқарушысы Ренат Бектұров, өзге де қоғам қайраткерлері мен кәсіпкерлер бар.<ref>[https://juzmedia.kz/news/5107-aibek-d-debai-dilet-partiiasynyn-toragasy-bolyp-sailandy/ Айбек Дәдебай «Әділет» партиясының төрағасы болып сайланды]</ref><ref>[https://www.azattyqasia.org/a/vne-alfavita-plemyannitsa-tokaeva-i-eks-glava-ego-administratsii-voshli-v-politsovet-novoy-partii/33752671.html Вне алфавита. Племянница Токаева и экс-глава его администрации вошли в политсовет новой партии]</ref><ref name="bes">[https://bes.media/news/v-politsovet-partii-adlet-voshli-bagdat-musin-dinara-zakieva-i-andrey-lavrentev-470479/ В политсовет партии "Әділет" вошли Багдат Мусин, Динара Закиева и Андрей Лаврентьев]</ref> Одан бөлек 13 адамнан тұратын саяси кеңес бюросы сайланды.<ref name="prokadry">[https://prokadry.kz/adilet_buro/ Кто вошел в состав Бюро политического совета партии «Әділет»]</ref> 1 маусым күні «Әділет» саяси партиясын Әділет министрлігі мемлекеттік тіркеуден өткізді. «Әділет» партиясының ресми түрде тіркелуіне байланысты партия төрағасы Айбек Дәдебай халыққа үндеу жасады.<ref>[https://kaz.nur.kz/politics/kazakhstan/2382878-qazaqstanda-zhanga-partiia-resmi-turde-tirkeldi-video/ Қазақстанда жаңа партия ресми түрде тіркелді (видео)]</ref> Елде билік ететін [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы 12 маусымда өткен XXVI съезінде «Әділет» партиясымен бірігу туралы шешім қабылдады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-12/amanat-pen-aedilet-partiyasy-birikti/ Amanat пен «Әділет» партиясы бірікті]</ref> 14 маусымда өткен «Әділет» партиясының ІІ съезінде бұл шешім мақұлданды.<ref>[https://ult.kz/kz/post/adildik-ideiasy-qogamda-bargan-saiyn-ken-qoldau-tauyp-keledi-adilet-partiiasynyn-toragasy «Әділдік идеясы қоғамда барған сайын кең қолдау тауып келеді» – «Әділет» партиясының төрағасы]</ref> == Басшылығы == Партияның басқару органдарына съезд, съездер аралығында жұмыс істейтін саяси кеңес, саяси кеңес отырыстары аралығында жұмыс істейтін саяси кеңестің бюросы жатады. Партия төрағасы — партиядағы жоғары басшылық етуші тұлға, бұл лауазымды 2026 жылдан бастап [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] атқарады. 2026 жылы сайланған партияның саяси кеңесі бюросының құрамына 13 адам кіреді:<ref name="prokadry" /> {| class=wikitable style=text-align:center ! № !! Суреті !! Аты-жөні<br><small>(Туған жылы)</small> !! Лауазымы |- | 1 || [[Сурет:Aibek Dadebay (2024-10-09) (cropped).png|99px]] || [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]<br><small>(1980 туған)</small> || «Әділет» партиясының төрағасы |- | 2 || || Гүлзира Атабаева<br><small>(1994 туған)</small> || «Umay» әлеуметтік жобалар қорының атқарушы директоры |- | 3 || || Ренат Бектұров<br><small>(1984 туған)</small> || «Астана» халықаралық қаржы орталығының басқарушысы |- | 4 || || Белла Газдиева<br><small>(1983 туған)</small> || филология ғылымдарының кандидаты |- | 5 || || Қарлығаш Жаманқұлова<br><small>(1976 туған)</small> || «Әділ сөз» халықаралық қорының жетекшісі |- | 6 || || [[Динара Болатқызы Зәкиева|Динара Зәкиева]]<br><small>(1982 туған)</small> || Бала құқықтары жөніндегі уәкіл |- | 7 || [[Сурет:Rauan Kenzhekhan.jpg|99px]] || [[Рауан Кенжеханұлы]]<br><small>(1979 туған)</small> || «Қазақ тілі» халықаралық қорының президенті, «Bilim Media Group» негізін қалаушы |- | 8 || || Замира Кузиева<br><small>(1996 туған)</small> || «Единый консолидирующий центр» ЖШС басқарушы директоры, «Казкрахмал» ЖШС директоры |- | 9 || [[Сурет:Andrey Lavrentyev.jpg|99px]] || Андрей Лаврентьев<br><small>(1979 туған)</small> || [[Қармет|«Qarmet»]] АҚ және «Allur» компаниялар тобы директорлар кеңесінің төрағасы |- | 10 || || Мұхамедқали Тауан || «UNI-Q Group» медиахолдингінің бас директоры |- | 11 || || Ирина Тен<br><small>(1992 туған)</small> || «Ресурс KST» ЖШС директоры, [[Qazaqstan (телеарна)|«Qazaqstan»]] ұлттық телеарнасының тележүргізушісі |- | 12 || || Марат Шибұтов<br><small>(1977 туған)</small> || «Халықаралық социология және саясат институты» қоғамдық қоры директорының орынбасары |- | 13 || || Ләззат Шыңғысбаева<br><small>(1977 туған)</small> || «Қазақстан халқына» қоғамдық қорының басқарма төрағасы |} == Съездер == {| class="wikitable" ! Съезі !! Күні !! Өткен орны |- |«Әділет» партиясының I құрылтай съезі: |7 мамыр 2026 жыл. [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] бірауыздан партияның төрағасы болып сайланды. Партия саяси кеңесінің құрамы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Әділет» партиясының II съезі: |14 маусым 2026 жыл. Партияға елде билік еткен [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы (800 мың мүше) қосылды. Партияның өңірлік филиалдарын барлық өңірде құру және есептік тіркеуден өткізу туралы шешім қабылданды. |[[Астана]] |} == Сайлаулар == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары]] ke6bnoz1gfm20k2503qol92dqf6vyt8 0 781079 3616989 3603389 2026-06-13T12:30:07Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3616989 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Федор Шубин ІІ|Шынайы есімі=Федор Кузьмич Шубин|Туған күні=1783|Қайтыс болған күні=1832|Азаматтығы={{байрақ|Ресей империясы}}|Не үшін белгілі=[[Ақмола]] бекінісінің негізін қалаушысы|Әкесі=Кузьма Шубин|Марапаттары=[[Әулие Анна ордені]], [[File:RUS Imperial Order of Saint Vladimir ribbon.svg|Әулие Владимир ордені|43px]]|Мамандығы=Әскери барлаушы, полковник}} '''Федор Кузьмич Шубин ІІ''' (1783 – 1832<ref>[https://rubin65.livejournal.com/1895408.html Орыстармен қаланған Қазақстан қалалары]</ref>) — [[Наполеондық соғыстар|Наполеон соғыстары]] кезіндегі [[Барлау#Әскери барлау|әскери барлаушы]], [[Зерттеудің тұрақты әдістері|зерттеуші]], полковник. [[Ақмола бекінісі|Ақмола бекінісінің]] негізін қалаушысы.<ref>[https://www.google.com/books/edition/%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4_%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%88%D0%B8%D0%BC%D0%B5/RBS1AAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80+%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9+%2B+1783&dq=%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80+%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9+%2B+1783&printsec=frontcover Федор Шубин]</ref><ref>[https://ru.sputnik.kz/20240226/samomu-staromu-soboru-astany--170-let-kakie-tayny-khranit-konstantino-eleninskiy-khram-42519700.html Ақмола Тарихы]</ref> 16 жасында, ақсүйек отбасында дүниеге келгендіктен, Омбы кадет корпусы жүйесі арқылы кіші-лейтенант атағын алды. == Дереккөздер == {{Stub}}{{Дереккөздер}} [[Санат:Полковниктер]] [[Санат:Ресей әскери тарихы]] [[Санат:Әскери барлау]] k08gwgn8o9bhy43fza0r70vz2kwjx86 3616993 3616989 2026-06-13T12:31:39Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3616993 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Федор Шубин ІІ|Шынайы есімі=Федор Кузьмич Шубин|Туған күні=1783|Қайтыс болған күні=1832|Азаматтығы={{байрақ|Ресей империясы}}|Не үшін белгілі=[[Ақмола]] бекінісінің негізін қалаушысы|Әкесі=Кузьма Шубин|Марапаттары={{Қатар|[[File:RUS Imperial Order of Saint Anna ribbon.svg|Әулие Анна ордені|43px]]|[[File:RUS Imperial Order of Saint Vladimir ribbon.svg|Әулие Владимир ордені|43px]]}}|Мамандығы=Әскери барлаушы, полковник}} '''Федор Кузьмич Шубин ІІ''' (1783 – 1832<ref>[https://rubin65.livejournal.com/1895408.html Орыстармен қаланған Қазақстан қалалары]</ref>) — [[Наполеондық соғыстар|Наполеон соғыстары]] кезіндегі [[Барлау#Әскери барлау|әскери барлаушы]], [[Зерттеудің тұрақты әдістері|зерттеуші]], полковник. [[Ақмола бекінісі|Ақмола бекінісінің]] негізін қалаушысы.<ref>[https://www.google.com/books/edition/%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4_%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%88%D0%B8%D0%BC%D0%B5/RBS1AAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80+%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9+%2B+1783&dq=%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80+%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9+%2B+1783&printsec=frontcover Федор Шубин]</ref><ref>[https://ru.sputnik.kz/20240226/samomu-staromu-soboru-astany--170-let-kakie-tayny-khranit-konstantino-eleninskiy-khram-42519700.html Ақмола Тарихы]</ref> 16 жасында, ақсүйек отбасында дүниеге келгендіктен, Омбы кадет корпусы жүйесі арқылы кіші-лейтенант атағын алды. == Дереккөздер == {{Stub}}{{Дереккөздер}} [[Санат:Полковниктер]] [[Санат:Ресей әскери тарихы]] [[Санат:Әскери барлау]] o6g3c2x51y27gtrvv4lldegjl9oqb2i 0 781789 3617238 3615763 2026-06-13T19:12:26Z Tuttiorchestra687 173049 3617238 wikitext text/x-wiki {{Музыкант|Есімі=Абылай Тілепберген|Шынайы есімі=|Сурет=|Сурет ені=|Сурет тақырыбы=|Фон=non_performing_personnel|Туған кездегі есімі=Абылай Жанболатұлы Тілепбергенов|Толық аты=|Туған күні=17.03.1990|Туған жері={{туғанжері|Ақтау|Ақтауда}}, Маңғыстау облысы|Қайтыс болған күні=|Қайтыс болған жері=|Белсенділік жылдары=|Мемлекет={{Байрақ|Қазақстан}}|Мамандықтары=[[Дирижер]], домбырашы, күйші, оқытушы |Дауыс түрі=|Аспаптары=Домбыра|Жанрлары=|Лақап аттары=|Ұжымдары=Құрманғазы Сағырбайұлы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрі|Қызметтес болған=|Лейблдері=|Марапаттары=[[Дарын мемлекеттік жастар сыйлығы]], [[Құрмет ордені]], «Серпер» сыйлығының лауреаты, Республикалық байқаулардың лауреаты|Сайты=[https://kurmangazy-orchestra.kz/ru/structure/artists// Құрманғазы оркестрі]|Commons=}}'''Абылай Жанболатұлы Тілепберген''' (17 наурыз 1990, [[Ақтау]], [[Маңғыстау облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазКСР]]) – қазақстандық [[Дирижер|дирижëр]], [[Домбыра|домбырашы]], [[күйші]], [[Дарын мемлекеттік жастар сыйлығы|«Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының]] иегері (2018), «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» орденінің иегері (2025). [[Қазақ халық аспаптар оркестрі|Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрінің]] бас дирижëрі. (2018 жылдың қазан айынан бастап)<ref>{{Cite web|title=Тлепберген Абылай Жанболатович — Республиканское государственное казенное предприятие «Казахский национальный оркестр народных инструментов имени Курмангазы» Комитета культуры Министерства культуры и информации Республика Казахстан|url=https://kurmangazy-orchestra.kz/ru/artists/tilepbergen-abylaj-zhanbolatovich/|accessdate=20.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Награды Президента получили артисты Мангистау|url=https://elemnews.kz/pravitelstvo/mangistauskie-artisty-otmecheny-nagradami-prezidenta|website=21.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Абылай атына лайық сый алды|url=https://ser-per.kz/zhanalyqtar/audan-tynysy/abylaj-atyna-lajy-syj-aldy.html|accessdate=23.05.2026}}</ref> == Өмірбаяны және білімі == Абылай Тілепберген 1990 жылы 17 наурызда [[Маңғыстау облысы|Маңғыстау облысының]] [[Ақтау]] қаласында музыкалық отбасында дүниеге келген. Анасы — кәсіби [[музыкант]] әрі [[Пианино|пианист]], сондай-ақ әншілікпен айналысады, ал әкесі Жанболат Тілепбергенов — [[дәрігер]]-терапевт, жастайынан [[домбыра]] тартқан. Абылай бес жасынан бастап музыкаға қызығушылық танытып, домбыраны меңгеруге ден қояды. Жеті жасынан бастап [[Маңғыстау]] өнер колледжі жанындағы балалар студиясында ҚР Еңбек сіңірген әртісі, [[Алматы|Алматыдағы]] Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының «Құрметті профессоры» және белгілі [[күйші]] [[Роза Тайманқызы Айдарбаева|Роза Тайманқызы Айдарбаеваның]] домбыра сыныбында тәлім алады. Ол жерде бес жыл білім алып, оқуын үздік аяқтайды. 2007 жылы Маңғыстау өнер колледжінің халық аспаптар бөліміне түсіп, алғашқы ұстазы Роза Айдарбаеваның сыныбында оқиды. Оқу барысында дарындылығымен және күйлерді шебер орындауымен ұстаздарының назарына ілігеді. 2010 жылы Алматыдағы Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясына бакалавриат бағдарламасы бойынша оқуға түсіп, Қазақстан Республикасының еңбек сінірген өнер қайраткері , [[профессор]] [[Кәрима Сахарбаева Сүндетқызы|Кәрима Сүндетқызы Сахарбаеваның]] сыныбында білім алады. 2016 жылы консерваторияның магистратурасын тәмамдады.<ref name=":0">{{Cite web|title=Взмах палочкой » Новое поколение|url=https://archive.np.kz/cultura/27041-vzmah-palochkoy.html|accessdate=21.05.2026}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Ровесник независимости: Народное творчество – наша сила и гордость|url=https://www.nur.kz/society/1933633-rovesnik-nezavisimosti-narodnoe-tvorchestvo-nasha-sila-i-gordost/|website=22.05.2026}}</ref> Қазақтың халық әртісі, дәулескер күйші, домбырашы [[Қаршыға Ахмедьяров|Қаршыға (Қаршымбай) Ахмедияровтың]] шәкірті. Дирижëрліктен [[Базарғали Әжиұлы Жаманбаев|Базарғали Жаманбаев]], [[Жалғасбек Бегендіков]], [[Айтқали Жайымов]], [[Рахат Мадреев]] деген ұстаздардан тәлім алды. Сонымен қатар Н. Римский-Корсаков атындағы Санкт-Петербург мемлекеттік консерваториясында және П.И. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясында [[Юрий Темирканов]] және [[Геннадий Рождественский]] деген дирижëрлерден сабақтар алған.<ref>{{Cite web|title=Абылай ТІЛЕПБЕРГЕН, дирижер: Дирижер аспабы – оркестр <nowiki>|</nowiki> Qazaq Gazeta|url=https://aqzhelken.kazgazeta.kz/news/29894|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|title=Арпалыс, сағыныш, үміт – бәрі әуен <nowiki>|</nowiki> Qazaq Gazeta|url=https://anatili.kazgazeta.kz/news/64940|accessdate=23.05.2026}}</ref> == Шығармашылық жолы == Абылай Тілепберген шығармашылық сапарларымен көптеген шетел мемлекеттерінде өнер көрсеткен. Атап айтқанда, [[Германия|Германияның]] [[Берлин]], [[Ганновер]] және [[Гамбург]] қалаларында, сондай-ақ [[Франция]], [[Швейцария]], [[Қытай]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Түрікменстан]], [[Біріккен Араб Әмірліктері]], [[Иордания]], [[Түркия]], [[Чехия]], [[Ливия]], [[Ресей]], [[Қырғызстан]], [[Қазақстан]], [[Өзбекстан]] және [[Норвегия]] елдерінде концерттік бағдарламаларға қатысқан. Абылайды мерекелік іс-шараларға, мәдени-көпшілік бағдарламаларға, [[Астана]] мен [[Алматы]] қалаларында өтетін мәдени шараларға, сондай-ақ үкіметтік концерттерге жиі шақырады. Домбырашының репертуарында 100-ден астам [[күй]] бар. Оның орындауындағы шығармалар қатарында Абыл, Қартбай, Есір, Құлшар, Есжан, Өскенбай, Мұрат, Шамығұл, Әлқуат, Есбай, [[Махамбет Өтемісұлы]], [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова|Дина Нұрпейісова]], [[Құрманғазы Сағырбайұлы]], [[Дәулеткерей Шығайұлы]], [[Сүгір Әліұлы|Сүгір Әлиұлы]], [[Тәттімбет Қазанғапұлы]], [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Нұрғиса Тілендиев]], [[Қаршыға Ахмедьяров|Қаршыға Ахмедияров]] және басқа да күйшілердің туындылары бар. Сонымен қатар, репертуарында орыс және шетел композиторларының шығармалары да орын алады.<ref>{{Cite web|title=Стала известна программа Дней культуры Казахстана в Туркменистане <nowiki>|</nowiki> Культура|url=https://asmannews.ru/news/4463/stala-izvestna-programma-dnei-kultury-kazahstana-v-turkmenistane|website=21.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Первый масштабный концерт казахстанских артистов прошел в Хьюстоне|url=https://www.inform.kz/ru/perviy-masshtabniy-kontsert-kazahstanskih-artistov-proshel-v-hyustone-55d752|website=22.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Мотивы Азии в Южной Европе|url=https://time.kz/articles/grim/2023/06/19/motivy-azii-v-yuzhnoj-evrope|accessdate=22.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Садраддин, Енлик и Рауана покоряют США: Наурыз отметили в Хьюстоне|url=https://qumash.kz/news/sadraddin-enlik-irauana-pokoryayut-ssha-nauriz-otmetili-v-hyustone-cb0ffe/|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Дни культуры Республики Казахстан стартовали в Туркменистане|url=https://globalnews.kz/dni-kultury-respubliki-kazahstan-startovali-v-turkmenistane/|accessdate=23.06.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Чарующие степные мелодии - Liter.kz|url=https://liter.kz/8020-charuyushchie-stepnye-melodii/|accessdate=23.05.2026}}</ref> === Күйшілік қызметі === * Орындаушылық өнерімен қатар күй шығарумен де айналысады. Абылай — онға жуық дәстүрлі күйдің авторы. Алғашқы күйін 2002 жылы, он екі жасында, Құрманғазы Сағырбайұлы кесенесіне зиярат етіп қайтқаннан кейін арнау ретінде шығарған. Күйшінің белгілі «[[Серпін]]<nowiki/>», «[[Арнау]]<nowiki/>», «[[Атамекен күй|Атамекен]]<nowiki/>» деген күйлері бар және «[[Нағашым]]<nowiki/>» әнінің авторы болып табылады.<ref name=":2" /> === Дирижëрлік қызметі === * Абылай Тілепберген 2013—2018 жылдары Алматыдағы Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының студенттік халық аспаптар оркестрінің [[Дирижер|дирижёрі]] қызметін атқарды. * 2016 жылы оркестрмен бірге [[Қытай|Қытайдың]] [[Шаңхай|Шанхай]] қаласында өткен «Shanghai Spring International Music Festival» Халықаралық фестивалі аясындағы гастрольдік сапарға аттанады. Оркестр «Shanghai Oriental Art Center» концерт залында Құрманғазы Сағырбайұлының, [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|Ахмет Жұбановтың]], Қаршыға Ахмедияровтың, Нұрғиса Тілендиевтің және заманауи қазақстандық композиторлардың шығармаларын орындады.<ref>{{Cite web|title=Қазақтың күйлері Шанхайдағы халықаралық фестивальде күмбірлейді|url=https://kaz.inform.kz/news/kazaktyn-kuyleri-shanhaydagy-halykaralyk-festival-de-kumbirleydi_a2902749|website=21.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Казахские народные кюи прозвучат на международном фестивале в Шанхае - «Qazaqstan» Ұлттық телеарнасы|url=https://qazaqstan.tv/news/109792/|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2014 жылы Құрманғазы консерваториясының (КНК) 70 жылдығына арналған Гала концертін Алматы қаласының Республика сарайында және Астанада «Қазақстан» ЦКЗ-де дирижёрлеген.<ref>{{Cite web|title=Қазақ халық аспаптар оркестрі - www.conservatoire.kz|url=https://conservatoire.edu.kz/kz/creativity/teams/the-orchestra-of-kazakh-folk-instruments/-/|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2015 жылы Құрманғазы консерваториясында «Piano Competition» Халықаралық фестивалінде «Фольклордан джазға» дейін жобасын дирижёрледі. * 2017 жылы Астанада ЭКСПО-да Гала концерт «Мәдени жобасында» дирижёрлеген. * 2018 жылы Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрінің бас дирижёрі етіп тағайындалды. Дирижёр оркестрмен «Адай», «Балбырауын», «Сарыарқа», «Серпер», «Махамбет», «Топан», «Орақ, Мамай», «Балқадиша», «Көңілді бикеш», «Әсем қоңыр» және т. б. шығармаларды орындаған. * 2021 жылы «Aljazz Symphony» Алматы қала әкімдігінің эстрада-симфониялық оркестрімен және Құрманғазы атындағы Қазақ оркестрімен «Оркестрлер фестивалі» концерт аясында Т. Мұхамеджанов композитордың «Махаббат бекеті» кинофильмінен саундтрек, А. Пьяццоланың «Либертанго», Түркештің күйі «Көңілашар», «Алдар көсе» және «Мадагаскар 2» мульфильмдерінің саундтректерін дирижёрледі. * 2020—2022 жылдары арылығында қазақстандық пианист [[Жақия Әубәкіров|Жания Әубәкірова]] «Самғау» атты авторлық жобасын ұйымдастырды. Концерттер Алматыдағы [[Республика сарайы (Алматы)|Республика сарайында]] және Астанада өткізілді. Абылай Тілепберген Ж. Жабаев атындағы мемлекеттік академиялық филармониясының Т. Әбдірәшев атындағы мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрінің шақырылған дирижёрі болды. <ref>{{Cite web|title=Концерт «Самғау» - Концерт - расписание, цены, ☎ контакты, адреса <nowiki>|</nowiki> Давай Сходим!|url=https://sxodim.com/almaty/event/kontsert-sam-au|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2019 жылы «Құрманғазы оркестрінің 85-жылдығына арналған концерт» дирижëр [[Айсын Жексен|Айсын Жексенмен]] бірлесіп, мерекелік концерт өткізді. * 2019 жылы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың]] «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласы аясында және Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрінің 85 жылдығына орай, Алматы қаласында 29 наурыз күні Құрманғазы оркестрі және [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғабит Мүсірепов атындағы балалар және жасөспірімдер театрының]] бірлескен жобасы «Аманат» концерт-спектаклінің тұсаукесері аншлагпен өтті.<ref>{{Cite web|title=Қос өнер ордасының ерен жобасы|url=https://madeniportal.kz/news/qos-oner-ordasynyn-eren-zobasy|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Концерт “Самғау“ в Алматы: новое звучание любимых казахских мелодий: 07 ноября 2022 09:30 - новости на Tengrinews.kz|url=https://tengrinews.kz/culture/kontsert-samgau-almatyi-novoe-zvuchanie-lyubimyih-kazahskih-482217/|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2019 жылы «Вечер классической музыки» еуропалық классикалық музыка концертін дирижëрледі.<ref>{{Cite web|title=В Алматы пройдет «Вечер классической музыки»|url=https://massaget.kz/blogs/v-almatyi-proydet-vecher-klassicheskoy-muzyiki-25375/|accessdate=22.06.2026}}</ref> * 2019 жылы «Оркестр түні» концертін аншлагпен өткізді.<ref>{{Cite web|title="ОРКЕСТР ТҮНІ" КОНЦЕРТІ АНШЛАГПЕН ӨТТІ|url=https://madeniportal.kz/article/2424|accessdate=22.05.2026}}</ref> * 2024 жылы «Құрманғазы оркестрінің 90-жылдығына арналған концерт» жобасында дирижëрледі.<ref>{{Cite web|title=Мы вам устроим!|url=https://time.kz/articles/blitz/2023/06/26/my-vam-ustroim|website=22.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=В Алматы на международном уровне отметили 90-летие оркестра Курмангазы|url=https://vapress.kz/ru/article/v-almaty-na-mejdunarodnom-urovneotmetili-90-letie-orkestra-kurmangazy.html|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Қазақ музыка өнерінің қарашаңырағы - Құрманғазы оркестріне 90 жыл|url=https://kaz.inform.kz/news/kazak-muzika-onernn-karashaniragi-kurmangazi-orkestrne-90-zhil-b1e6e5|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2025 жылы [[Ақтау|Ақтауда]] «Ақтау – 2025 жылғы түркі әлемінің мәдени астанасы» жобасы аясында түрксой опера күндерінде [[Абыл Тарақұлы]] атындағы қазақ халық аспаптар оркестрмен дирижëрлік етті.<ref>{{Cite web|title=В Актау прошёл грандиозный оперный вечер тюркского мира|url=https://turanews.kz/ru/news/v-aktau-proshyol-grandioznyj-opernyj-vecher-tyurkskogo-mira/|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2026 жылы [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов|Димаш Құдайбергенмен]] бірлесіп «Серпін» атты авторлық концертін өткізді.<ref>{{Cite web|title=Концерт СЕРПІН в Алматы с Димашем и Абылаем Тлепбергеном|url=https://biznescentr.kz/govnews/ministerstvo-kultury-i-informacii-rk/145280-koncert-serpin-v-almaty-s-dimashem-i-abylaem-tlepbergenom.html|accessdate=22.05.2026}}</ref> * 2026 жылы «Ахмет Жұбановтың 120-жылдығына» орай Қазақ концертте «Ғасырлар пернесі» концертін дирижëрледі. * 2026 жылы «Қаршыға Ахмедияровтың 80-жылдығына» арналған концертін дирижëрледі. === Педагогикалық және қоғамдық қызметі === * Абылай Тілепберген Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында оқытушылық қызмет атқарады. Сонымен қатар домбырашылар арасындағы байқауларда («Домбыра-дастан» республикалық байқауы, 2022 жыл) және дирижёрлер байқауларында (Р. Ғабдиев атындағы ІІІ Республикалық дирижёрлер байқауы, Атырау қаласы, 2024 жыл) қазылар алқасының мүшесі болған. 2025 жылғы 20 ақпанда Алматыдағы Нұрғиса Тілендиевтің мемориалдық үй-мұражайында студенттерге арналған «Күй мен симфония: Нұрғиса Тілендиев өнері» атты дәріс өткізді.<ref>{{Cite web|title=Рыспай Ғабдиев атындағы ІІІ республикалық дирижерлар конкурсы қорытындыланды|url=https://dina-orkestr.kz/zhanalykhtar/ryspaj-gabdiev-atyndagy-iii-respublikalyk-dirizherlar-konkursy-k-orytyndylandy|accessdate=21.05.2026}}</ref> == Tasqyn Studio-мен әріптестігі == 2023 жылы қазақстандық тәуелсіз «[[Tasqyn Studio]]<nowiki/>» анимациялық студиясы «[[Дала шырқауы]]<nowiki/>» атты мультсериал жобасын шығарды. Мультсериал қазақтың ұлы күйші-композиторы Құрманғазы Сағырбайұлы өміріндегі оқиғаларға негізделген. Студия өкілдерінің айтуынша, жоба ұлттық өнерді анимация арқылы танытудың алғашқы қадамдарының бірі ретінде әзірленген. Жобаның ұзақтығы 3–5 минуттық 9 пилоттық бөлімі қазақ тілінде жарық көрді. Әр бөлімде композитордың өмірбаянынан үзінділер баяндалып, оның күйлері орындалған. Жобаға Абылай Тілепберген күй орындаушы ретінде қатысып қана қоймай, Құрманғазы туралы ақпараттарды бөлісуімен атсалысқан. Мультсериал бөлімдерінде Құрманғазының: * '''1-бөлімде «Ұзақ»''' * '''2-бөлімде «Кішкентай»''' * '''3-бөлімде «Төремұрат»''' * '''4-бөлімде «Бозқаңғыр»''' * '''5-бөлімде «Ман''' '''ата»''' * '''6-бөлімде «Балқаймақ»''' * '''7-бөлімде «Қайран шешем»''' * '''8-бөлімде «Машина»''' * '''9-бөлімде «Серпер»''' Деген күйлері орындалған.<ref>{{Cite web|title=Талантты жастар «Дала шырқауы» анимациялық туындысын жарыққа шығарды: 24 наурыз 2023, жаңалықтар Turkystan.kz|url=https://turkystan.kz/article/217837-talantty-zhastar-dala-shyr-auy-animaciyaly-tuyndysyn-zhary-a-shy-ardy|website=21.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=В Казахстане вышел мультсериал про историю создания кюев Курмангазы — The Village Казахстан|url=https://www.the-village-kz.com/village/city/news-city/29689-v-kazahstane-vyshel-multserial-pro-istoriyu-sozdaniya-kyuev-kurmangazy|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Группа молодых и талантливых художников Казахстана <nowiki>|</nowiki> Давай Сходим! Алматы|url=https://smartik.ru/almaty/post/185550362|accessdate=23.05.2026}}</ref> == Марапаттары == # Алғашқы домбырадан байқауы 2001 жылы ел ішінде «Біз – Тәуел­сіздіктің құрдастарымыз» деген ­Респуб­ликалық конкурс-фестиваль өтті. Абылай он бір жасында «Дипломант» дәрежесін жеңді.<ref name=":2" /> # 2006 жылы Ж. Нәжімеденов шығармашылығына арналған республикалық «Дүбірлі домбыра» конкурсында Гран-при лауреаты # Мұрат Өскінбайұлы атындағы ІІ республикалық күйшілер сайысында Гран-при лауреаты # 2007 жылы Есір Ашуақұлы атындағы ІІ республикалық домбырашылар конкурсында Гран-при лауреаты # 2007 жылы Республикалық тұңғыш телевизиялық «Әлем-Арт» байқауында Гран-при лауреаты # 2009 жылы «Дәулескер дәстүр» атты Сержан Шәкірат орындайтын күйлердің республикалық конкурсында Гран-при лауреаты # Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында өткен республикалық Музыка олимпиадасында «халық аспаптар» аталымы бойынша бас жүлде иегері # 2012 жылы Атырау қаласында өткен Р. Ғабдиев атындағы «Күй қағаны» І республикалық фестивалінде Гран-при лауреаты # 2012 жылы Ә. Есқалиев атындағы «Алтын домбыра» ІІ республикалық конкурсында Гран-при лауреаты # 2012 жылы ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы Қорының лауреаты атағын жеңіп алды. # 2013 жылы өткен С. Құсайынов атындағы республикалық дирижерлер конкурсында бас жүлде иегері # 2013 жылы Н. Тілендиев атындағы «Өз елім» атты республикалық дирижерлер конкурсында ең үздік орындаушылық шеберлігі үшін бас жүлдені иеленді. # 2013 жылы Қазақстан Жастар одағы­ның «Серпер» сыйлығының лауреаты атанды. # 2019 жылы Талдықорған қаласында І. Жансүгіров атындағы Мәдениет сарайында Алматы облыстық мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының ұйымдастыруымен М. Төлебаев атындағы ІV Республикалық «Алтын таяқша» дирижерлер байқауында ІІ орын иегері.<ref>{{Cite web|title=ІV Республикалық «Алтын таяқша» дирижерлер, «Кестелі орамал» вокалистер байқауы жеңімпазы анықталды|url=https://abai.kz/index.php/post/52264|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Күйші Абылай <nowiki>|</nowiki> Qazaq Gazeta|url=https://anatili.kazgazeta.kz/news/17799|accessdate=23.05.2026}}</ref> # 2019 жылы Өзбекстанда өткен «Bahor Nafasi» Халықаралық өнер фестивалінде сертификат алған. == Шабыт көздері == Әртүрлі сұхбаттарында Абылай Тілепберген өз шығармашылығына әсер еткен тұлғалардың қатарында дирижёрлер [[Евгений Мравинский]], [[Юрий Темирканов]], [[Герберт фон Караян]], [[Бернард Хайтинк]], сондай-ақ [[Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев|Шамғон Қажығалиев]], [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Нұрғиса Тілендиев]], [[Арман Жүдебаев]] сынды тұлғаларды атап өткен. Күйші өзінің тұрақты шабыт көздері ретінде Құрманғазы Сағырбайұлы, Дина Нұрпейісова мен Тәттімбет Қазанғапұлын көрсеткен. Сонымен қатар ол шетелдік композиторлар [[Людвиг ван Бетховен|Бетховен]], Бах, [[Волфганг Амадей Моцарт|Моцарт]], Дворжак, Чайковский және [[Николай Андреевич Римский-Корсаков|Римский-Корсаков]] шығармашылығын жоғары бағалайтынын айтқан.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == БАҚ-тағы қызметі == Абылай Тілепберген әртүрлі жылдары қазақстандық телеарналардың мәдени-ағартушылық бағдарламаларына қатысқан. Ол «[[Jibek Joly (телеарна)|Jibek Joly TV]]<nowiki/>», «[[Khabar TV]]<nowiki/>», «[[Abai TV]]<nowiki/>» теларнасында (Сарасөз, Вечные ценности және Әндіground бағдарламалары), «[[Таң нұры]]<nowiki/>» бағдарламасында және «[[Алматы телеарнасы|Алматы телеарнасында]]<nowiki/>» Мәдениет саласының үздігі [[Медет Қуанышев|Медет Қуанышевпен]] бірлескен сұхбаттар, «[[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан» бағдарламасында]], «[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan телеарнасы]]<nowiki/>» (Бір күн жобасы) және басқа да жобаларда сұхбат беріп, қазақтың дәстүрлі музыкасы мен күй өнерін насихаттауға атсалысқан.<ref>{{Cite web|title=Абылай Тілепберген. Қазақстандық жас күйші, дирижер - jjtv.kz-те эк...|url=https://jjtv.kz/kk/abylaj-tilepbergen-kazakstandyk-zhas-kujshi-dirizher|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=ӘндіGround. Әндіground. Абылай Тілепбергенов - «AbaiTV» телеарнасы|url=https://abaitv.kz/kz/videos/951|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Бір күн. Абылай Тілепбергенов - «Qazaqstan» Ұлттық телеарнасы|url=https://qazaqstan.tv/videos/118700|accessdate=23.05.2026}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] [[Санат:Музыканттар]] [[Санат:Домбырашылар]] [[Санат:Дирижерлер]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Ақтауда туғандар]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Қазақстан музыканттары]] [[Санат:1990 жылы туғандар]] sohen2bge1lqv5jx75yr0xv11q6qip2 3617239 3617238 2026-06-13T19:12:53Z Tuttiorchestra687 173049 Tuttiorchestra687 [[Қатысушы:Tuttiorchestra687/зертхана]] бетін [[Абылай Тілепберген]] бетіне жылжытты 3617238 wikitext text/x-wiki {{Музыкант|Есімі=Абылай Тілепберген|Шынайы есімі=|Сурет=|Сурет ені=|Сурет тақырыбы=|Фон=non_performing_personnel|Туған кездегі есімі=Абылай Жанболатұлы Тілепбергенов|Толық аты=|Туған күні=17.03.1990|Туған жері={{туғанжері|Ақтау|Ақтауда}}, Маңғыстау облысы|Қайтыс болған күні=|Қайтыс болған жері=|Белсенділік жылдары=|Мемлекет={{Байрақ|Қазақстан}}|Мамандықтары=[[Дирижер]], домбырашы, күйші, оқытушы |Дауыс түрі=|Аспаптары=Домбыра|Жанрлары=|Лақап аттары=|Ұжымдары=Құрманғазы Сағырбайұлы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрі|Қызметтес болған=|Лейблдері=|Марапаттары=[[Дарын мемлекеттік жастар сыйлығы]], [[Құрмет ордені]], «Серпер» сыйлығының лауреаты, Республикалық байқаулардың лауреаты|Сайты=[https://kurmangazy-orchestra.kz/ru/structure/artists// Құрманғазы оркестрі]|Commons=}}'''Абылай Жанболатұлы Тілепберген''' (17 наурыз 1990, [[Ақтау]], [[Маңғыстау облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазКСР]]) – қазақстандық [[Дирижер|дирижëр]], [[Домбыра|домбырашы]], [[күйші]], [[Дарын мемлекеттік жастар сыйлығы|«Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының]] иегері (2018), «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» орденінің иегері (2025). [[Қазақ халық аспаптар оркестрі|Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрінің]] бас дирижëрі. (2018 жылдың қазан айынан бастап)<ref>{{Cite web|title=Тлепберген Абылай Жанболатович — Республиканское государственное казенное предприятие «Казахский национальный оркестр народных инструментов имени Курмангазы» Комитета культуры Министерства культуры и информации Республика Казахстан|url=https://kurmangazy-orchestra.kz/ru/artists/tilepbergen-abylaj-zhanbolatovich/|accessdate=20.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Награды Президента получили артисты Мангистау|url=https://elemnews.kz/pravitelstvo/mangistauskie-artisty-otmecheny-nagradami-prezidenta|website=21.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Абылай атына лайық сый алды|url=https://ser-per.kz/zhanalyqtar/audan-tynysy/abylaj-atyna-lajy-syj-aldy.html|accessdate=23.05.2026}}</ref> == Өмірбаяны және білімі == Абылай Тілепберген 1990 жылы 17 наурызда [[Маңғыстау облысы|Маңғыстау облысының]] [[Ақтау]] қаласында музыкалық отбасында дүниеге келген. Анасы — кәсіби [[музыкант]] әрі [[Пианино|пианист]], сондай-ақ әншілікпен айналысады, ал әкесі Жанболат Тілепбергенов — [[дәрігер]]-терапевт, жастайынан [[домбыра]] тартқан. Абылай бес жасынан бастап музыкаға қызығушылық танытып, домбыраны меңгеруге ден қояды. Жеті жасынан бастап [[Маңғыстау]] өнер колледжі жанындағы балалар студиясында ҚР Еңбек сіңірген әртісі, [[Алматы|Алматыдағы]] Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының «Құрметті профессоры» және белгілі [[күйші]] [[Роза Тайманқызы Айдарбаева|Роза Тайманқызы Айдарбаеваның]] домбыра сыныбында тәлім алады. Ол жерде бес жыл білім алып, оқуын үздік аяқтайды. 2007 жылы Маңғыстау өнер колледжінің халық аспаптар бөліміне түсіп, алғашқы ұстазы Роза Айдарбаеваның сыныбында оқиды. Оқу барысында дарындылығымен және күйлерді шебер орындауымен ұстаздарының назарына ілігеді. 2010 жылы Алматыдағы Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясына бакалавриат бағдарламасы бойынша оқуға түсіп, Қазақстан Республикасының еңбек сінірген өнер қайраткері , [[профессор]] [[Кәрима Сахарбаева Сүндетқызы|Кәрима Сүндетқызы Сахарбаеваның]] сыныбында білім алады. 2016 жылы консерваторияның магистратурасын тәмамдады.<ref name=":0">{{Cite web|title=Взмах палочкой » Новое поколение|url=https://archive.np.kz/cultura/27041-vzmah-palochkoy.html|accessdate=21.05.2026}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Ровесник независимости: Народное творчество – наша сила и гордость|url=https://www.nur.kz/society/1933633-rovesnik-nezavisimosti-narodnoe-tvorchestvo-nasha-sila-i-gordost/|website=22.05.2026}}</ref> Қазақтың халық әртісі, дәулескер күйші, домбырашы [[Қаршыға Ахмедьяров|Қаршыға (Қаршымбай) Ахмедияровтың]] шәкірті. Дирижëрліктен [[Базарғали Әжиұлы Жаманбаев|Базарғали Жаманбаев]], [[Жалғасбек Бегендіков]], [[Айтқали Жайымов]], [[Рахат Мадреев]] деген ұстаздардан тәлім алды. Сонымен қатар Н. Римский-Корсаков атындағы Санкт-Петербург мемлекеттік консерваториясында және П.И. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясында [[Юрий Темирканов]] және [[Геннадий Рождественский]] деген дирижëрлерден сабақтар алған.<ref>{{Cite web|title=Абылай ТІЛЕПБЕРГЕН, дирижер: Дирижер аспабы – оркестр <nowiki>|</nowiki> Qazaq Gazeta|url=https://aqzhelken.kazgazeta.kz/news/29894|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|title=Арпалыс, сағыныш, үміт – бәрі әуен <nowiki>|</nowiki> Qazaq Gazeta|url=https://anatili.kazgazeta.kz/news/64940|accessdate=23.05.2026}}</ref> == Шығармашылық жолы == Абылай Тілепберген шығармашылық сапарларымен көптеген шетел мемлекеттерінде өнер көрсеткен. Атап айтқанда, [[Германия|Германияның]] [[Берлин]], [[Ганновер]] және [[Гамбург]] қалаларында, сондай-ақ [[Франция]], [[Швейцария]], [[Қытай]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Түрікменстан]], [[Біріккен Араб Әмірліктері]], [[Иордания]], [[Түркия]], [[Чехия]], [[Ливия]], [[Ресей]], [[Қырғызстан]], [[Қазақстан]], [[Өзбекстан]] және [[Норвегия]] елдерінде концерттік бағдарламаларға қатысқан. Абылайды мерекелік іс-шараларға, мәдени-көпшілік бағдарламаларға, [[Астана]] мен [[Алматы]] қалаларында өтетін мәдени шараларға, сондай-ақ үкіметтік концерттерге жиі шақырады. Домбырашының репертуарында 100-ден астам [[күй]] бар. Оның орындауындағы шығармалар қатарында Абыл, Қартбай, Есір, Құлшар, Есжан, Өскенбай, Мұрат, Шамығұл, Әлқуат, Есбай, [[Махамбет Өтемісұлы]], [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова|Дина Нұрпейісова]], [[Құрманғазы Сағырбайұлы]], [[Дәулеткерей Шығайұлы]], [[Сүгір Әліұлы|Сүгір Әлиұлы]], [[Тәттімбет Қазанғапұлы]], [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Нұрғиса Тілендиев]], [[Қаршыға Ахмедьяров|Қаршыға Ахмедияров]] және басқа да күйшілердің туындылары бар. Сонымен қатар, репертуарында орыс және шетел композиторларының шығармалары да орын алады.<ref>{{Cite web|title=Стала известна программа Дней культуры Казахстана в Туркменистане <nowiki>|</nowiki> Культура|url=https://asmannews.ru/news/4463/stala-izvestna-programma-dnei-kultury-kazahstana-v-turkmenistane|website=21.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Первый масштабный концерт казахстанских артистов прошел в Хьюстоне|url=https://www.inform.kz/ru/perviy-masshtabniy-kontsert-kazahstanskih-artistov-proshel-v-hyustone-55d752|website=22.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Мотивы Азии в Южной Европе|url=https://time.kz/articles/grim/2023/06/19/motivy-azii-v-yuzhnoj-evrope|accessdate=22.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Садраддин, Енлик и Рауана покоряют США: Наурыз отметили в Хьюстоне|url=https://qumash.kz/news/sadraddin-enlik-irauana-pokoryayut-ssha-nauriz-otmetili-v-hyustone-cb0ffe/|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Дни культуры Республики Казахстан стартовали в Туркменистане|url=https://globalnews.kz/dni-kultury-respubliki-kazahstan-startovali-v-turkmenistane/|accessdate=23.06.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Чарующие степные мелодии - Liter.kz|url=https://liter.kz/8020-charuyushchie-stepnye-melodii/|accessdate=23.05.2026}}</ref> === Күйшілік қызметі === * Орындаушылық өнерімен қатар күй шығарумен де айналысады. Абылай — онға жуық дәстүрлі күйдің авторы. Алғашқы күйін 2002 жылы, он екі жасында, Құрманғазы Сағырбайұлы кесенесіне зиярат етіп қайтқаннан кейін арнау ретінде шығарған. Күйшінің белгілі «[[Серпін]]<nowiki/>», «[[Арнау]]<nowiki/>», «[[Атамекен күй|Атамекен]]<nowiki/>» деген күйлері бар және «[[Нағашым]]<nowiki/>» әнінің авторы болып табылады.<ref name=":2" /> === Дирижëрлік қызметі === * Абылай Тілепберген 2013—2018 жылдары Алматыдағы Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының студенттік халық аспаптар оркестрінің [[Дирижер|дирижёрі]] қызметін атқарды. * 2016 жылы оркестрмен бірге [[Қытай|Қытайдың]] [[Шаңхай|Шанхай]] қаласында өткен «Shanghai Spring International Music Festival» Халықаралық фестивалі аясындағы гастрольдік сапарға аттанады. Оркестр «Shanghai Oriental Art Center» концерт залында Құрманғазы Сағырбайұлының, [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|Ахмет Жұбановтың]], Қаршыға Ахмедияровтың, Нұрғиса Тілендиевтің және заманауи қазақстандық композиторлардың шығармаларын орындады.<ref>{{Cite web|title=Қазақтың күйлері Шанхайдағы халықаралық фестивальде күмбірлейді|url=https://kaz.inform.kz/news/kazaktyn-kuyleri-shanhaydagy-halykaralyk-festival-de-kumbirleydi_a2902749|website=21.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Казахские народные кюи прозвучат на международном фестивале в Шанхае - «Qazaqstan» Ұлттық телеарнасы|url=https://qazaqstan.tv/news/109792/|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2014 жылы Құрманғазы консерваториясының (КНК) 70 жылдығына арналған Гала концертін Алматы қаласының Республика сарайында және Астанада «Қазақстан» ЦКЗ-де дирижёрлеген.<ref>{{Cite web|title=Қазақ халық аспаптар оркестрі - www.conservatoire.kz|url=https://conservatoire.edu.kz/kz/creativity/teams/the-orchestra-of-kazakh-folk-instruments/-/|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2015 жылы Құрманғазы консерваториясында «Piano Competition» Халықаралық фестивалінде «Фольклордан джазға» дейін жобасын дирижёрледі. * 2017 жылы Астанада ЭКСПО-да Гала концерт «Мәдени жобасында» дирижёрлеген. * 2018 жылы Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрінің бас дирижёрі етіп тағайындалды. Дирижёр оркестрмен «Адай», «Балбырауын», «Сарыарқа», «Серпер», «Махамбет», «Топан», «Орақ, Мамай», «Балқадиша», «Көңілді бикеш», «Әсем қоңыр» және т. б. шығармаларды орындаған. * 2021 жылы «Aljazz Symphony» Алматы қала әкімдігінің эстрада-симфониялық оркестрімен және Құрманғазы атындағы Қазақ оркестрімен «Оркестрлер фестивалі» концерт аясында Т. Мұхамеджанов композитордың «Махаббат бекеті» кинофильмінен саундтрек, А. Пьяццоланың «Либертанго», Түркештің күйі «Көңілашар», «Алдар көсе» және «Мадагаскар 2» мульфильмдерінің саундтректерін дирижёрледі. * 2020—2022 жылдары арылығында қазақстандық пианист [[Жақия Әубәкіров|Жания Әубәкірова]] «Самғау» атты авторлық жобасын ұйымдастырды. Концерттер Алматыдағы [[Республика сарайы (Алматы)|Республика сарайында]] және Астанада өткізілді. Абылай Тілепберген Ж. Жабаев атындағы мемлекеттік академиялық филармониясының Т. Әбдірәшев атындағы мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрінің шақырылған дирижёрі болды. <ref>{{Cite web|title=Концерт «Самғау» - Концерт - расписание, цены, ☎ контакты, адреса <nowiki>|</nowiki> Давай Сходим!|url=https://sxodim.com/almaty/event/kontsert-sam-au|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2019 жылы «Құрманғазы оркестрінің 85-жылдығына арналған концерт» дирижëр [[Айсын Жексен|Айсын Жексенмен]] бірлесіп, мерекелік концерт өткізді. * 2019 жылы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың]] «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласы аясында және Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрінің 85 жылдығына орай, Алматы қаласында 29 наурыз күні Құрманғазы оркестрі және [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғабит Мүсірепов атындағы балалар және жасөспірімдер театрының]] бірлескен жобасы «Аманат» концерт-спектаклінің тұсаукесері аншлагпен өтті.<ref>{{Cite web|title=Қос өнер ордасының ерен жобасы|url=https://madeniportal.kz/news/qos-oner-ordasynyn-eren-zobasy|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Концерт “Самғау“ в Алматы: новое звучание любимых казахских мелодий: 07 ноября 2022 09:30 - новости на Tengrinews.kz|url=https://tengrinews.kz/culture/kontsert-samgau-almatyi-novoe-zvuchanie-lyubimyih-kazahskih-482217/|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2019 жылы «Вечер классической музыки» еуропалық классикалық музыка концертін дирижëрледі.<ref>{{Cite web|title=В Алматы пройдет «Вечер классической музыки»|url=https://massaget.kz/blogs/v-almatyi-proydet-vecher-klassicheskoy-muzyiki-25375/|accessdate=22.06.2026}}</ref> * 2019 жылы «Оркестр түні» концертін аншлагпен өткізді.<ref>{{Cite web|title="ОРКЕСТР ТҮНІ" КОНЦЕРТІ АНШЛАГПЕН ӨТТІ|url=https://madeniportal.kz/article/2424|accessdate=22.05.2026}}</ref> * 2024 жылы «Құрманғазы оркестрінің 90-жылдығына арналған концерт» жобасында дирижëрледі.<ref>{{Cite web|title=Мы вам устроим!|url=https://time.kz/articles/blitz/2023/06/26/my-vam-ustroim|website=22.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=В Алматы на международном уровне отметили 90-летие оркестра Курмангазы|url=https://vapress.kz/ru/article/v-almaty-na-mejdunarodnom-urovneotmetili-90-letie-orkestra-kurmangazy.html|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Қазақ музыка өнерінің қарашаңырағы - Құрманғазы оркестріне 90 жыл|url=https://kaz.inform.kz/news/kazak-muzika-onernn-karashaniragi-kurmangazi-orkestrne-90-zhil-b1e6e5|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2025 жылы [[Ақтау|Ақтауда]] «Ақтау – 2025 жылғы түркі әлемінің мәдени астанасы» жобасы аясында түрксой опера күндерінде [[Абыл Тарақұлы]] атындағы қазақ халық аспаптар оркестрмен дирижëрлік етті.<ref>{{Cite web|title=В Актау прошёл грандиозный оперный вечер тюркского мира|url=https://turanews.kz/ru/news/v-aktau-proshyol-grandioznyj-opernyj-vecher-tyurkskogo-mira/|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2026 жылы [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов|Димаш Құдайбергенмен]] бірлесіп «Серпін» атты авторлық концертін өткізді.<ref>{{Cite web|title=Концерт СЕРПІН в Алматы с Димашем и Абылаем Тлепбергеном|url=https://biznescentr.kz/govnews/ministerstvo-kultury-i-informacii-rk/145280-koncert-serpin-v-almaty-s-dimashem-i-abylaem-tlepbergenom.html|accessdate=22.05.2026}}</ref> * 2026 жылы «Ахмет Жұбановтың 120-жылдығына» орай Қазақ концертте «Ғасырлар пернесі» концертін дирижëрледі. * 2026 жылы «Қаршыға Ахмедияровтың 80-жылдығына» арналған концертін дирижëрледі. === Педагогикалық және қоғамдық қызметі === * Абылай Тілепберген Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында оқытушылық қызмет атқарады. Сонымен қатар домбырашылар арасындағы байқауларда («Домбыра-дастан» республикалық байқауы, 2022 жыл) және дирижёрлер байқауларында (Р. Ғабдиев атындағы ІІІ Республикалық дирижёрлер байқауы, Атырау қаласы, 2024 жыл) қазылар алқасының мүшесі болған. 2025 жылғы 20 ақпанда Алматыдағы Нұрғиса Тілендиевтің мемориалдық үй-мұражайында студенттерге арналған «Күй мен симфония: Нұрғиса Тілендиев өнері» атты дәріс өткізді.<ref>{{Cite web|title=Рыспай Ғабдиев атындағы ІІІ республикалық дирижерлар конкурсы қорытындыланды|url=https://dina-orkestr.kz/zhanalykhtar/ryspaj-gabdiev-atyndagy-iii-respublikalyk-dirizherlar-konkursy-k-orytyndylandy|accessdate=21.05.2026}}</ref> == Tasqyn Studio-мен әріптестігі == 2023 жылы қазақстандық тәуелсіз «[[Tasqyn Studio]]<nowiki/>» анимациялық студиясы «[[Дала шырқауы]]<nowiki/>» атты мультсериал жобасын шығарды. Мультсериал қазақтың ұлы күйші-композиторы Құрманғазы Сағырбайұлы өміріндегі оқиғаларға негізделген. Студия өкілдерінің айтуынша, жоба ұлттық өнерді анимация арқылы танытудың алғашқы қадамдарының бірі ретінде әзірленген. Жобаның ұзақтығы 3–5 минуттық 9 пилоттық бөлімі қазақ тілінде жарық көрді. Әр бөлімде композитордың өмірбаянынан үзінділер баяндалып, оның күйлері орындалған. Жобаға Абылай Тілепберген күй орындаушы ретінде қатысып қана қоймай, Құрманғазы туралы ақпараттарды бөлісуімен атсалысқан. Мультсериал бөлімдерінде Құрманғазының: * '''1-бөлімде «Ұзақ»''' * '''2-бөлімде «Кішкентай»''' * '''3-бөлімде «Төремұрат»''' * '''4-бөлімде «Бозқаңғыр»''' * '''5-бөлімде «Ман''' '''ата»''' * '''6-бөлімде «Балқаймақ»''' * '''7-бөлімде «Қайран шешем»''' * '''8-бөлімде «Машина»''' * '''9-бөлімде «Серпер»''' Деген күйлері орындалған.<ref>{{Cite web|title=Талантты жастар «Дала шырқауы» анимациялық туындысын жарыққа шығарды: 24 наурыз 2023, жаңалықтар Turkystan.kz|url=https://turkystan.kz/article/217837-talantty-zhastar-dala-shyr-auy-animaciyaly-tuyndysyn-zhary-a-shy-ardy|website=21.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=В Казахстане вышел мультсериал про историю создания кюев Курмангазы — The Village Казахстан|url=https://www.the-village-kz.com/village/city/news-city/29689-v-kazahstane-vyshel-multserial-pro-istoriyu-sozdaniya-kyuev-kurmangazy|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Группа молодых и талантливых художников Казахстана <nowiki>|</nowiki> Давай Сходим! Алматы|url=https://smartik.ru/almaty/post/185550362|accessdate=23.05.2026}}</ref> == Марапаттары == # Алғашқы домбырадан байқауы 2001 жылы ел ішінде «Біз – Тәуел­сіздіктің құрдастарымыз» деген ­Респуб­ликалық конкурс-фестиваль өтті. Абылай он бір жасында «Дипломант» дәрежесін жеңді.<ref name=":2" /> # 2006 жылы Ж. Нәжімеденов шығармашылығына арналған республикалық «Дүбірлі домбыра» конкурсында Гран-при лауреаты # Мұрат Өскінбайұлы атындағы ІІ республикалық күйшілер сайысында Гран-при лауреаты # 2007 жылы Есір Ашуақұлы атындағы ІІ республикалық домбырашылар конкурсында Гран-при лауреаты # 2007 жылы Республикалық тұңғыш телевизиялық «Әлем-Арт» байқауында Гран-при лауреаты # 2009 жылы «Дәулескер дәстүр» атты Сержан Шәкірат орындайтын күйлердің республикалық конкурсында Гран-при лауреаты # Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында өткен республикалық Музыка олимпиадасында «халық аспаптар» аталымы бойынша бас жүлде иегері # 2012 жылы Атырау қаласында өткен Р. Ғабдиев атындағы «Күй қағаны» І республикалық фестивалінде Гран-при лауреаты # 2012 жылы Ә. Есқалиев атындағы «Алтын домбыра» ІІ республикалық конкурсында Гран-при лауреаты # 2012 жылы ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы Қорының лауреаты атағын жеңіп алды. # 2013 жылы өткен С. Құсайынов атындағы республикалық дирижерлер конкурсында бас жүлде иегері # 2013 жылы Н. Тілендиев атындағы «Өз елім» атты республикалық дирижерлер конкурсында ең үздік орындаушылық шеберлігі үшін бас жүлдені иеленді. # 2013 жылы Қазақстан Жастар одағы­ның «Серпер» сыйлығының лауреаты атанды. # 2019 жылы Талдықорған қаласында І. Жансүгіров атындағы Мәдениет сарайында Алматы облыстық мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының ұйымдастыруымен М. Төлебаев атындағы ІV Республикалық «Алтын таяқша» дирижерлер байқауында ІІ орын иегері.<ref>{{Cite web|title=ІV Республикалық «Алтын таяқша» дирижерлер, «Кестелі орамал» вокалистер байқауы жеңімпазы анықталды|url=https://abai.kz/index.php/post/52264|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Күйші Абылай <nowiki>|</nowiki> Qazaq Gazeta|url=https://anatili.kazgazeta.kz/news/17799|accessdate=23.05.2026}}</ref> # 2019 жылы Өзбекстанда өткен «Bahor Nafasi» Халықаралық өнер фестивалінде сертификат алған. == Шабыт көздері == Әртүрлі сұхбаттарында Абылай Тілепберген өз шығармашылығына әсер еткен тұлғалардың қатарында дирижёрлер [[Евгений Мравинский]], [[Юрий Темирканов]], [[Герберт фон Караян]], [[Бернард Хайтинк]], сондай-ақ [[Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев|Шамғон Қажығалиев]], [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Нұрғиса Тілендиев]], [[Арман Жүдебаев]] сынды тұлғаларды атап өткен. Күйші өзінің тұрақты шабыт көздері ретінде Құрманғазы Сағырбайұлы, Дина Нұрпейісова мен Тәттімбет Қазанғапұлын көрсеткен. Сонымен қатар ол шетелдік композиторлар [[Людвиг ван Бетховен|Бетховен]], Бах, [[Волфганг Амадей Моцарт|Моцарт]], Дворжак, Чайковский және [[Николай Андреевич Римский-Корсаков|Римский-Корсаков]] шығармашылығын жоғары бағалайтынын айтқан.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == БАҚ-тағы қызметі == Абылай Тілепберген әртүрлі жылдары қазақстандық телеарналардың мәдени-ағартушылық бағдарламаларына қатысқан. Ол «[[Jibek Joly (телеарна)|Jibek Joly TV]]<nowiki/>», «[[Khabar TV]]<nowiki/>», «[[Abai TV]]<nowiki/>» теларнасында (Сарасөз, Вечные ценности және Әндіground бағдарламалары), «[[Таң нұры]]<nowiki/>» бағдарламасында және «[[Алматы телеарнасы|Алматы телеарнасында]]<nowiki/>» Мәдениет саласының үздігі [[Медет Қуанышев|Медет Қуанышевпен]] бірлескен сұхбаттар, «[[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан» бағдарламасында]], «[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan телеарнасы]]<nowiki/>» (Бір күн жобасы) және басқа да жобаларда сұхбат беріп, қазақтың дәстүрлі музыкасы мен күй өнерін насихаттауға атсалысқан.<ref>{{Cite web|title=Абылай Тілепберген. Қазақстандық жас күйші, дирижер - jjtv.kz-те эк...|url=https://jjtv.kz/kk/abylaj-tilepbergen-kazakstandyk-zhas-kujshi-dirizher|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=ӘндіGround. Әндіground. Абылай Тілепбергенов - «AbaiTV» телеарнасы|url=https://abaitv.kz/kz/videos/951|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Бір күн. Абылай Тілепбергенов - «Qazaqstan» Ұлттық телеарнасы|url=https://qazaqstan.tv/videos/118700|accessdate=23.05.2026}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] [[Санат:Музыканттар]] [[Санат:Домбырашылар]] [[Санат:Дирижерлер]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Ақтауда туғандар]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Қазақстан музыканттары]] [[Санат:1990 жылы туғандар]] sohen2bge1lqv5jx75yr0xv11q6qip2 3617250 3617239 2026-06-13T20:44:19Z Kasymov 10777 3617250 wikitext text/x-wiki {{Музыкант|Есімі=Абылай Тілепберген|Шынайы есімі=|Сурет=|Сурет ені=|Сурет тақырыбы=|Фон=non_performing_personnel|Туған кездегі есімі=Абылай Жанболатұлы Тілепбергенов|Толық аты=|Туған күні=17.03.1990|Туған жері={{туғанжері|Ақтау|Ақтауда}}, [[Маңғыстау облысы]]|Қайтыс болған күні=|Қайтыс болған жері=|Белсенділік жылдары=|Мемлекет={{Байрақ|Қазақстан}}|Мамандықтары=[[Дирижер]], домбырашы, күйші, оқытушы |Дауыс түрі=|Аспаптары=Домбыра|Жанрлары=|Лақап аттары=|Ұжымдары=Құрманғазы Сағырбайұлы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрі|Қызметтес болған=|Лейблдері=|Марапаттары=[[Дарын мемлекеттік жастар сыйлығы]], [[Құрмет ордені]], «Серпер» сыйлығының лауреаты, Республикалық байқаулардың лауреаты|Сайты=[https://kurmangazy-orchestra.kz/ru/structure/artists// Құрманғазы оркестрі]|Commons=}} '''Абылай Жанболатұлы Тілепберген''' (17 наурыз 1990, [[Ақтау]], [[Маңғыстау облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазКСР]]) – қазақстандық [[Дирижер|дирижëр]], [[Домбыра|домбырашы]], [[күйші]], [[Дарын мемлекеттік жастар сыйлығы|«Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының]] иегері (2018), «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» орденінің иегері (2025). [[Қазақ халық аспаптар оркестрі|Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрінің]] бас дирижëрі. (2018 жылдың қазан айынан бастап)<ref>{{Cite web|title=Тлепберген Абылай Жанболатович — Республиканское государственное казенное предприятие «Казахский национальный оркестр народных инструментов имени Курмангазы» Комитета культуры Министерства культуры и информации Республика Казахстан|url=https://kurmangazy-orchestra.kz/ru/artists/tilepbergen-abylaj-zhanbolatovich/|accessdate=20.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Награды Президента получили артисты Мангистау|url=https://elemnews.kz/pravitelstvo/mangistauskie-artisty-otmecheny-nagradami-prezidenta|website=21.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Абылай атына лайық сый алды|url=https://ser-per.kz/zhanalyqtar/audan-tynysy/abylaj-atyna-lajy-syj-aldy.html|accessdate=23.05.2026}}</ref> == Өмірбаяны және білімі == Абылай Тілепберген 1990 жылы 17 наурызда [[Маңғыстау облысы|Маңғыстау облысының]] [[Ақтау]] қаласында музыкалық отбасында дүниеге келген. Анасы — кәсіби [[музыкант]] әрі [[Пианино|пианист]], сондай-ақ әншілікпен айналысады, ал әкесі Жанболат Тілепбергенов — [[дәрігер]]-терапевт, жастайынан [[домбыра]] тартқан. Абылай бес жасынан бастап музыкаға қызығушылық танытып, домбыраны меңгеруге ден қояды. Жеті жасынан бастап [[Маңғыстау]] өнер колледжі жанындағы балалар студиясында ҚР Еңбек сіңірген әртісі, [[Алматы|Алматыдағы]] Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының «Құрметті профессоры» және белгілі [[күйші]] [[Роза Тайманқызы Айдарбаева|Роза Тайманқызы Айдарбаеваның]] домбыра сыныбында тәлім алады. Ол жерде бес жыл білім алып, оқуын үздік аяқтайды. 2007 жылы Маңғыстау өнер колледжінің халық аспаптар бөліміне түсіп, алғашқы ұстазы Роза Айдарбаеваның сыныбында оқиды. Оқу барысында дарындылығымен және күйлерді шебер орындауымен ұстаздарының назарына ілігеді. 2010 жылы Алматыдағы Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясына бакалавриат бағдарламасы бойынша оқуға түсіп, Қазақстан Республикасының еңбек сінірген өнер қайраткері , [[профессор]] [[Кәрима Сахарбаева Сүндетқызы|Кәрима Сүндетқызы Сахарбаеваның]] сыныбында білім алады. 2016 жылы консерваторияның магистратурасын тәмамдады.<ref name=":0">{{Cite web|title=Взмах палочкой » Новое поколение|url=https://archive.np.kz/cultura/27041-vzmah-palochkoy.html|accessdate=21.05.2026}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Ровесник независимости: Народное творчество – наша сила и гордость|url=https://www.nur.kz/society/1933633-rovesnik-nezavisimosti-narodnoe-tvorchestvo-nasha-sila-i-gordost/|website=22.05.2026}}</ref> Қазақтың халық әртісі, дәулескер күйші, домбырашы [[Қаршыға Ахмедьяров|Қаршыға (Қаршымбай) Ахмедияровтың]] шәкірті. Дирижëрліктен [[Базарғали Әжиұлы Жаманбаев|Базарғали Жаманбаев]], [[Жалғасбек Бегендіков]], [[Айтқали Жайымов]], [[Рахат Мадреев]] деген ұстаздардан тәлім алды. Сонымен қатар Н. Римский-Корсаков атындағы Санкт-Петербург мемлекеттік консерваториясында және П.И. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясында [[Юрий Темирканов]] және [[Геннадий Рождественский]] деген дирижëрлерден сабақтар алған.<ref>{{Cite web|title=Абылай ТІЛЕПБЕРГЕН, дирижер: Дирижер аспабы – оркестр <nowiki>|</nowiki> Qazaq Gazeta|url=https://aqzhelken.kazgazeta.kz/news/29894|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|title=Арпалыс, сағыныш, үміт – бәрі әуен <nowiki>|</nowiki> Qazaq Gazeta|url=https://anatili.kazgazeta.kz/news/64940|accessdate=23.05.2026}}</ref> == Шығармашылық жолы == Абылай Тілепберген шығармашылық сапарларымен көптеген шетел мемлекеттерінде өнер көрсеткен. Атап айтқанда, [[Германия|Германияның]] [[Берлин]], [[Ганновер]] және [[Гамбург]] қалаларында, сондай-ақ [[Франция]], [[Швейцария]], [[Қытай]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Түрікменстан]], [[Біріккен Араб Әмірліктері]], [[Иордания]], [[Түркия]], [[Чехия]], [[Ливия]], [[Ресей]], [[Қырғызстан]], [[Қазақстан]], [[Өзбекстан]] және [[Норвегия]] елдерінде концерттік бағдарламаларға қатысқан. Абылайды мерекелік іс-шараларға, мәдени-көпшілік бағдарламаларға, [[Астана]] мен [[Алматы]] қалаларында өтетін мәдени шараларға, сондай-ақ үкіметтік концерттерге жиі шақырады. Домбырашының репертуарында 100-ден астам [[күй]] бар. Оның орындауындағы шығармалар қатарында Абыл, Қартбай, Есір, Құлшар, Есжан, Өскенбай, Мұрат, Шамығұл, Әлқуат, Есбай, [[Махамбет Өтемісұлы]], [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова|Дина Нұрпейісова]], [[Құрманғазы Сағырбайұлы]], [[Дәулеткерей Шығайұлы]], [[Сүгір Әліұлы|Сүгір Әлиұлы]], [[Тәттімбет Қазанғапұлы]], [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Нұрғиса Тілендиев]], [[Қаршыға Ахмедьяров|Қаршыға Ахмедияров]] және басқа да күйшілердің туындылары бар. Сонымен қатар, репертуарында орыс және шетел композиторларының шығармалары да орын алады.<ref>{{Cite web|title=Стала известна программа Дней культуры Казахстана в Туркменистане <nowiki>|</nowiki> Культура|url=https://asmannews.ru/news/4463/stala-izvestna-programma-dnei-kultury-kazahstana-v-turkmenistane|website=21.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Первый масштабный концерт казахстанских артистов прошел в Хьюстоне|url=https://www.inform.kz/ru/perviy-masshtabniy-kontsert-kazahstanskih-artistov-proshel-v-hyustone-55d752|website=22.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Мотивы Азии в Южной Европе|url=https://time.kz/articles/grim/2023/06/19/motivy-azii-v-yuzhnoj-evrope|accessdate=22.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Садраддин, Енлик и Рауана покоряют США: Наурыз отметили в Хьюстоне|url=https://qumash.kz/news/sadraddin-enlik-irauana-pokoryayut-ssha-nauriz-otmetili-v-hyustone-cb0ffe/|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Дни культуры Республики Казахстан стартовали в Туркменистане|url=https://globalnews.kz/dni-kultury-respubliki-kazahstan-startovali-v-turkmenistane/|accessdate=23.06.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Чарующие степные мелодии - Liter.kz|url=https://liter.kz/8020-charuyushchie-stepnye-melodii/|accessdate=23.05.2026}}</ref> === Күйшілік қызметі === Орындаушылық өнерімен қатар күй шығарумен де айналысады. Абылай — онға жуық дәстүрлі күйдің авторы. Алғашқы күйін 2002 жылы, он екі жасында, Құрманғазы Сағырбайұлы кесенесіне зиярат етіп қайтқаннан кейін арнау ретінде шығарған. Күйшінің белгілі «[[Серпін]]<nowiki/>», «[[Арнау]]<nowiki/>», «[[Атамекен күй|Атамекен]]<nowiki/>» деген күйлері бар және «[[Нағашым]]<nowiki/>» әнінің авторы болып табылады.<ref name=":2" /> === Дирижëрлік қызметі === * Абылай Тілепберген 2013—2018 жылдары Алматыдағы Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының студенттік халық аспаптар оркестрінің [[Дирижер|дирижёрі]] қызметін атқарды. * 2016 жылы оркестрмен бірге [[Қытай|Қытайдың]] [[Шаңхай|Шанхай]] қаласында өткен «Shanghai Spring International Music Festival» Халықаралық фестивалі аясындағы гастрольдік сапарға аттанады. Оркестр «Shanghai Oriental Art Center» концерт залында Құрманғазы Сағырбайұлының, [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|Ахмет Жұбановтың]], Қаршыға Ахмедияровтың, Нұрғиса Тілендиевтің және заманауи қазақстандық композиторлардың шығармаларын орындады.<ref>{{Cite web|title=Қазақтың күйлері Шанхайдағы халықаралық фестивальде күмбірлейді|url=https://kaz.inform.kz/news/kazaktyn-kuyleri-shanhaydagy-halykaralyk-festival-de-kumbirleydi_a2902749|website=21.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Казахские народные кюи прозвучат на международном фестивале в Шанхае - «Qazaqstan» Ұлттық телеарнасы|url=https://qazaqstan.tv/news/109792/|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2014 жылы Құрманғазы консерваториясының (КНК) 70 жылдығына арналған Гала концертін Алматы қаласының Республика сарайында және Астанада «Қазақстан» ЦКЗ-де дирижёрлеген.<ref>{{Cite web|title=Қазақ халық аспаптар оркестрі - www.conservatoire.kz|url=https://conservatoire.edu.kz/kz/creativity/teams/the-orchestra-of-kazakh-folk-instruments/-/|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2015 жылы Құрманғазы консерваториясында «Piano Competition» Халықаралық фестивалінде «Фольклордан джазға» дейін жобасын дирижёрледі. * 2017 жылы Астанада ЭКСПО-да Гала концерт «Мәдени жобасында» дирижёрлеген. * 2018 жылы Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрінің бас дирижёрі етіп тағайындалды. Дирижёр оркестрмен «Адай», «Балбырауын», «Сарыарқа», «Серпер», «Махамбет», «Топан», «Орақ, Мамай», «Балқадиша», «Көңілді бикеш», «Әсем қоңыр» және т. б. шығармаларды орындаған. * 2021 жылы «Aljazz Symphony» Алматы қала әкімдігінің эстрада-симфониялық оркестрімен және Құрманғазы атындағы Қазақ оркестрімен «Оркестрлер фестивалі» концерт аясында Т. Мұхамеджанов композитордың «Махаббат бекеті» кинофильмінен саундтрек, А. Пьяццоланың «Либертанго», Түркештің күйі «Көңілашар», «Алдар көсе» және «Мадагаскар 2» мульфильмдерінің саундтректерін дирижёрледі. * 2020—2022 жылдары арылығында қазақстандық пианист [[Жақия Әубәкіров|Жания Әубәкірова]] «Самғау» атты авторлық жобасын ұйымдастырды. Концерттер Алматыдағы [[Республика сарайы (Алматы)|Республика сарайында]] және Астанада өткізілді. Абылай Тілепберген Ж. Жабаев атындағы мемлекеттік академиялық филармониясының Т. Әбдірәшев атындағы мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрінің шақырылған дирижёрі болды. <ref>{{Cite web|title=Концерт «Самғау» - Концерт - расписание, цены, ☎ контакты, адреса <nowiki>|</nowiki> Давай Сходим!|url=https://sxodim.com/almaty/event/kontsert-sam-au|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2019 жылы «Құрманғазы оркестрінің 85-жылдығына арналған концерт» дирижëр [[Айсын Жексен|Айсын Жексенмен]] бірлесіп, мерекелік концерт өткізді. * 2019 жылы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың]] «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласы аясында және Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрінің 85 жылдығына орай, Алматы қаласында 29 наурыз күні Құрманғазы оркестрі және [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғабит Мүсірепов атындағы балалар және жасөспірімдер театрының]] бірлескен жобасы «Аманат» концерт-спектаклінің тұсаукесері аншлагпен өтті.<ref>{{Cite web|title=Қос өнер ордасының ерен жобасы|url=https://madeniportal.kz/news/qos-oner-ordasynyn-eren-zobasy|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Концерт “Самғау“ в Алматы: новое звучание любимых казахских мелодий: 07 ноября 2022 09:30 - новости на Tengrinews.kz|url=https://tengrinews.kz/culture/kontsert-samgau-almatyi-novoe-zvuchanie-lyubimyih-kazahskih-482217/|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2019 жылы «Вечер классической музыки» еуропалық классикалық музыка концертін дирижëрледі.<ref>{{Cite web|title=В Алматы пройдет «Вечер классической музыки»|url=https://massaget.kz/blogs/v-almatyi-proydet-vecher-klassicheskoy-muzyiki-25375/|accessdate=22.06.2026}}</ref> * 2019 жылы «Оркестр түні» концертін аншлагпен өткізді.<ref>{{Cite web|title="ОРКЕСТР ТҮНІ" КОНЦЕРТІ АНШЛАГПЕН ӨТТІ|url=https://madeniportal.kz/article/2424|accessdate=22.05.2026}}</ref> * 2024 жылы «Құрманғазы оркестрінің 90-жылдығына арналған концерт» жобасында дирижëрледі.<ref>{{Cite web|title=Мы вам устроим!|url=https://time.kz/articles/blitz/2023/06/26/my-vam-ustroim|website=22.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=В Алматы на международном уровне отметили 90-летие оркестра Курмангазы|url=https://vapress.kz/ru/article/v-almaty-na-mejdunarodnom-urovneotmetili-90-letie-orkestra-kurmangazy.html|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Қазақ музыка өнерінің қарашаңырағы - Құрманғазы оркестріне 90 жыл|url=https://kaz.inform.kz/news/kazak-muzika-onernn-karashaniragi-kurmangazi-orkestrne-90-zhil-b1e6e5|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2025 жылы [[Ақтау|Ақтауда]] «Ақтау – 2025 жылғы түркі әлемінің мәдени астанасы» жобасы аясында түрксой опера күндерінде [[Абыл Тарақұлы]] атындағы қазақ халық аспаптар оркестрмен дирижëрлік етті.<ref>{{Cite web|title=В Актау прошёл грандиозный оперный вечер тюркского мира|url=https://turanews.kz/ru/news/v-aktau-proshyol-grandioznyj-opernyj-vecher-tyurkskogo-mira/|accessdate=23.05.2026}}</ref> * 2026 жылы [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов|Димаш Құдайбергенмен]] бірлесіп «Серпін» атты авторлық концертін өткізді.<ref>{{Cite web|title=Концерт СЕРПІН в Алматы с Димашем и Абылаем Тлепбергеном|url=https://biznescentr.kz/govnews/ministerstvo-kultury-i-informacii-rk/145280-koncert-serpin-v-almaty-s-dimashem-i-abylaem-tlepbergenom.html|accessdate=22.05.2026}}</ref> * 2026 жылы «Ахмет Жұбановтың 120-жылдығына» орай Қазақ концертте «Ғасырлар пернесі» концертін дирижëрледі. * 2026 жылы «Қаршыға Ахмедияровтың 80-жылдығына» арналған концертін дирижëрледі. === Педагогикалық және қоғамдық қызметі === Абылай Тілепберген Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында оқытушылық қызмет атқарады. Сонымен қатар домбырашылар арасындағы байқауларда («Домбыра-дастан» республикалық байқауы, 2022 жыл) және дирижёрлер байқауларында (Р. Ғабдиев атындағы ІІІ Республикалық дирижёрлер байқауы, Атырау қаласы, 2024 жыл) қазылар алқасының мүшесі болған. 2025 жылғы 20 ақпанда Алматыдағы Нұрғиса Тілендиевтің мемориалдық үй-мұражайында студенттерге арналған «Күй мен симфония: Нұрғиса Тілендиев өнері» атты дәріс өткізді.<ref>{{Cite web|title=Рыспай Ғабдиев атындағы ІІІ республикалық дирижерлар конкурсы қорытындыланды|url=https://dina-orkestr.kz/zhanalykhtar/ryspaj-gabdiev-atyndagy-iii-respublikalyk-dirizherlar-konkursy-k-orytyndylandy|accessdate=21.05.2026}}</ref> == Tasqyn Studio-мен әріптестігі == 2023 жылы қазақстандық тәуелсіз «[[Tasqyn Studio]]<nowiki/>» анимациялық студиясы «[[Дала шырқауы]]<nowiki/>» атты мультсериал жобасын шығарды. Мультсериал қазақтың ұлы күйші-композиторы Құрманғазы Сағырбайұлы өміріндегі оқиғаларға негізделген. Студия өкілдерінің айтуынша, жоба ұлттық өнерді анимация арқылы танытудың алғашқы қадамдарының бірі ретінде әзірленген. Жобаның ұзақтығы 3–5 минуттық 9 пилоттық бөлімі қазақ тілінде жарық көрді. Әр бөлімде композитордың өмірбаянынан үзінділер баяндалып, оның күйлері орындалған. Жобаға Абылай Тілепберген күй орындаушы ретінде қатысып қана қоймай, Құрманғазы туралы ақпараттарды бөлісуімен атсалысқан. Мультсериал бөлімдерінде Құрманғазының: * '''1-бөлімде «Ұзақ»''' * '''2-бөлімде «Кішкентай»''' * '''3-бөлімде «Төремұрат»''' * '''4-бөлімде «Бозқаңғыр»''' * '''5-бөлімде «Ман''' '''ата»''' * '''6-бөлімде «Балқаймақ»''' * '''7-бөлімде «Қайран шешем»''' * '''8-бөлімде «Машина»''' * '''9-бөлімде «Серпер»''' Деген күйлері орындалған.<ref>{{Cite web|title=Талантты жастар «Дала шырқауы» анимациялық туындысын жарыққа шығарды: 24 наурыз 2023, жаңалықтар Turkystan.kz|url=https://turkystan.kz/article/217837-talantty-zhastar-dala-shyr-auy-animaciyaly-tuyndysyn-zhary-a-shy-ardy|website=21.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=В Казахстане вышел мультсериал про историю создания кюев Курмангазы — The Village Казахстан|url=https://www.the-village-kz.com/village/city/news-city/29689-v-kazahstane-vyshel-multserial-pro-istoriyu-sozdaniya-kyuev-kurmangazy|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Группа молодых и талантливых художников Казахстана <nowiki>|</nowiki> Давай Сходим! Алматы|url=https://smartik.ru/almaty/post/185550362|accessdate=23.05.2026}}</ref> == Марапаттары == # Алғашқы домбырадан байқауы 2001 жылы ел ішінде «Біз – Тәуел­сіздіктің құрдастарымыз» деген ­Респуб­ликалық конкурс-фестиваль өтті. Абылай он бір жасында «Дипломант» дәрежесін жеңді.<ref name=":2" /> # 2006 жылы Ж. Нәжімеденов шығармашылығына арналған республикалық «Дүбірлі домбыра» конкурсында Гран-при лауреаты # Мұрат Өскінбайұлы атындағы ІІ республикалық күйшілер сайысында Гран-при лауреаты # 2007 жылы Есір Ашуақұлы атындағы ІІ республикалық домбырашылар конкурсында Гран-при лауреаты # 2007 жылы Республикалық тұңғыш телевизиялық «Әлем-Арт» байқауында Гран-при лауреаты # 2009 жылы «Дәулескер дәстүр» атты Сержан Шәкірат орындайтын күйлердің республикалық конкурсында Гран-при лауреаты # Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында өткен республикалық Музыка олимпиадасында «халық аспаптар» аталымы бойынша бас жүлде иегері # 2012 жылы Атырау қаласында өткен Р. Ғабдиев атындағы «Күй қағаны» І республикалық фестивалінде Гран-при лауреаты # 2012 жылы Ә. Есқалиев атындағы «Алтын домбыра» ІІ республикалық конкурсында Гран-при лауреаты # 2012 жылы ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы Қорының лауреаты атағын жеңіп алды. # 2013 жылы өткен С. Құсайынов атындағы республикалық дирижерлер конкурсында бас жүлде иегері # 2013 жылы Н. Тілендиев атындағы «Өз елім» атты республикалық дирижерлер конкурсында ең үздік орындаушылық шеберлігі үшін бас жүлдені иеленді. # 2013 жылы Қазақстан Жастар одағы­ның «Серпер» сыйлығының лауреаты атанды. # 2019 жылы Талдықорған қаласында І. Жансүгіров атындағы Мәдениет сарайында Алматы облыстық мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының ұйымдастыруымен М. Төлебаев атындағы ІV Республикалық «Алтын таяқша» дирижерлер байқауында ІІ орын иегері.<ref>{{Cite web|title=ІV Республикалық «Алтын таяқша» дирижерлер, «Кестелі орамал» вокалистер байқауы жеңімпазы анықталды|url=https://abai.kz/index.php/post/52264|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Күйші Абылай <nowiki>|</nowiki> Qazaq Gazeta|url=https://anatili.kazgazeta.kz/news/17799|accessdate=23.05.2026}}</ref> # 2019 жылы Өзбекстанда өткен «Bahor Nafasi» Халықаралық өнер фестивалінде сертификат алған. == Шабыт көздері == Әртүрлі сұхбаттарында Абылай Тілепберген өз шығармашылығына әсер еткен тұлғалардың қатарында дирижёрлер [[Евгений Мравинский]], [[Юрий Темирканов]], [[Герберт фон Караян]], [[Бернард Хайтинк]], сондай-ақ [[Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев|Шамғон Қажығалиев]], [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Нұрғиса Тілендиев]], [[Арман Жүдебаев]] сынды тұлғаларды атап өткен. Күйші өзінің тұрақты шабыт көздері ретінде Құрманғазы Сағырбайұлы, Дина Нұрпейісова мен Тәттімбет Қазанғапұлын көрсеткен. Сонымен қатар ол шетелдік композиторлар [[Людвиг ван Бетховен|Бетховен]], Бах, [[Волфганг Амадей Моцарт|Моцарт]], Дворжак, Чайковский және [[Николай Андреевич Римский-Корсаков|Римский-Корсаков]] шығармашылығын жоғары бағалайтынын айтқан.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == БАҚ-тағы қызметі == Абылай Тілепберген әртүрлі жылдары қазақстандық телеарналардың мәдени-ағартушылық бағдарламаларына қатысқан. Ол «[[Jibek Joly (телеарна)|Jibek Joly TV]]<nowiki/>», «[[Khabar TV]]<nowiki/>», «[[Abai TV]]<nowiki/>» теларнасында (Сарасөз, Вечные ценности және Әндіground бағдарламалары), «[[Таң нұры]]<nowiki/>» бағдарламасында және «[[Алматы телеарнасы|Алматы телеарнасында]]<nowiki/>» Мәдениет саласының үздігі [[Медет Қуанышев|Медет Қуанышевпен]] бірлескен сұхбаттар, «[[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан» бағдарламасында]], «[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan телеарнасы]]<nowiki/>» (Бір күн жобасы) және басқа да жобаларда сұхбат беріп, қазақтың дәстүрлі музыкасы мен күй өнерін насихаттауға атсалысқан.<ref>{{Cite web|title=Абылай Тілепберген. Қазақстандық жас күйші, дирижер - jjtv.kz-те эк...|url=https://jjtv.kz/kk/abylaj-tilepbergen-kazakstandyk-zhas-kujshi-dirizher|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=ӘндіGround. Әндіground. Абылай Тілепбергенов - «AbaiTV» телеарнасы|url=https://abaitv.kz/kz/videos/951|accessdate=23.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Бір күн. Абылай Тілепбергенов - «Qazaqstan» Ұлттық телеарнасы|url=https://qazaqstan.tv/videos/118700|accessdate=23.05.2026}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Домбырашылар]] [[Санат:Дирижерлер]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Күйшілер]] fxoivfeoubgr9dn8toht7kd8103yumf 0 782017 3617304 3612175 2026-06-14T02:56:39Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617304 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Балтышақ | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = Беклербек | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Монарх = [[Темір Мәлік хан]] | Діні = ислам | Азаматтығы = | Туған күні = | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = Маңғыт | Туған кездегі есімі = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Алтын Орданың шығыс бөлігінің билеушісі [[Ұрыс хан]]ға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен [[Едіге]]нің әкесі болған.<ref name="Trepatvlov_2002">{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}</ref> Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы [[Темір Мәлік хан]]ның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.<ref name="Grekov_1950">{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}</ref> Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге [[Әмір Темір]] қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.<ref name="Zhalayiri">{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтын Орда билері]] l2x3301h0uxmw6l6j3e0nmu3mp1l3go 0 782307 3617251 3615052 2026-06-13T20:45:52Z Kasymov 10777 /* Пайдаланылған дереккөздер */ 3617251 wikitext text/x-wiki [[Сурет:1816 summer.png|нобай|500x500 нүкте|1971–2000 жылдардағы орташа температурамен салыстырғандағы 1816 жылғы Еуропадағы жазғы температура аномалиясы]] '''1816 жыл''' тарихта '''«Жазсыз өткен жыл»''' (ағылш. ''Year Without a Summer'') деген атпен белгілі. Оған жаһандық орташа температураның 0.4-0.7 С шамасына төмендеуіне әкеп соққан ауыр климаттық ауытқулар себеп болды. Осының салдарынан Солтүстік жарты шарда жаппай өнімсіздік пен үлкен ашаршылық орын алды. Еуропада 1816 жылдың жазы 1766 және 2000 жылдар аралығындағы ең суық маусым ретінде тіркелді. Зерттеулер бұл аномалияның басты себебі — 1815 жылдың сәуірінде Голландиялық Ост-Үндістандағы (қазіргі Индонезия) '''Тамбора жанартауының''' жойқын атқылауынан туындаған «жанартаулық қыс» екенін көрсетеді. Бұл соңғы 1300 жылдағы ең ірі жанартау атқылауы ретінде танылды. Атмосфераға тараған орасан зор жанартау күлі мен газдар күн сәулесінің жерге жетуіне кедергі келтіріп, жаһандық суытуға алып келді. Бұл жағдай Еуропа [[Наполеондық соғыстар|Наполеон соғыстары]]<nowiki/>нан кейін әлі есін жия алмай жатқан әлеуметтік-экономикалық күйзеліс кезеңімен тұспа-тұс келіп, халықтың тауқыметін арттыра түсті. == Басты себептері == Тамбора жанартауының атқылау индексі (VEI) 7-ге тең болды және ол атмосфераға кем дегенде 37 текше километр тығыз жыныс қалдықтарын шығарды. Бұл — адамзат тарихында ресми расталған ең соңғы VEI-7 деңгейіндегі атқылау. Осы кезеңдегі басқа да ірі жанартау белсенділіктері (VEI-4 деңгейінен жоғары): * 1808 жылғы [[Тынық мұхитының оңтүстік-батысындағы жұмбақ атқылау]] * 1812 жылғы Кариб теңізіндегі Сент-Винсент аралында орналасқан Ла-Суфриер жанартауы * 1812 жылғы Голландиялық Ост-Үндістандағы Аву жанартауы * 1813 жылғы Рюкю аралдарындағы Суваноседзима жанартауы * 1814 жылғы Филиппиндегі Майон жанартауы Бұл атқылаулар стратосферада күн сәулесін блоктайтын орасан зор күл мен шаң қабатын түзді. Сонымен қатар, Жер шары XIV ғасырда басталған '''«Кіші мұз дәуірі»''' деп аталатын көпғасырлық суыту кезеңінің соңында тұрған еді. Бұған қоса, бұл уақыт күн белсенділігінің төмендеген шағы — '''Далтон минимумымен''' (1790–1830 жж.) де тұспа-тұс келді. 1816 жылдың мамырында Күн белсенділігін көрсететін Вольф саны рекордтық төмен көрсеткішке (0.1) жетті. == Аймақтық зардаптары == === Африка === [[Сахель]] аймағындағы тікелей деректер аз болғанымен, көршілес аумақтарда жауын-шашын мөлшерінің әдеттегіден тыс көп болғаны байқалады. Сахельден төмен, Батыс Африканың жағалау сызықтарында жауын-шашын мөлшері қалыпты деңгейден төмен болды. Оңтүстік Африка жағалауында қатты дауылдар соқты. 1816 жылдың шілде айының соңында Кейптаун маңында жойқын дауыл соғып, қатты солтүстік желдер мен [[Бұршақ (жауын-шашын)|бұршақ]] әкеліп, кеме қатынасына үлкен зақым келтірді. === Азия === * '''Қытай:''' [[Муссон]] маусымы бұзылып, [[Янцзы]] өзенінің алқабында жойқын су тасқыны орын алды. Шуанчен бекеті аяз салдарынан егістіктердің бұзылғанын және әскерлердің дезертирлікке барғанын хабарлады. Цзянси және Аньхой провинцияларында жазда қар аралас жаңбыр жауды. Тайваньда да қар мен қатты аяз тіркелді. Юньнань провинциясындағы жаппай ашаршылық биліктегі Цин әулетінің әлсіреуіне әсер етті. * '''Үндістан:''' Жазғы муссонның кешігуінен туындаған нөсер жаңбырлар тырысқақ (холера) індетінің Бенгалиядан Мәскеуге дейін таралуын тездетті. Бенгалияда қысқы муссон кезінде қалыптан тыс суық пен қар жауғаны хабарланды. * '''Жапония:''' Суық ауа райы егінді зақымдағанымен, бұрынғы Тенмей ашаршылығынан (1782–1788 жж.) сақтанған ел бұл жолы жаппай өнімсіздік пен халық шығынына жол бермеді. === Еуропа === [[Сурет:Greenland sulfate.png|нобай|Гренландия мұз керндеріндегі сульфат концентрациясы. 1810 жылға дейін белгісіз жанартау атқылауы орын алған.<ref>Dai, Jihong; Mosley-Thompson, Ellen; Thompson, Lonnie G. (1991). "Ice core evidence for an explosive tropical volcanic eruption six years preceding Tambora". ''Journal of Geophysical Research: Atmospheres''. '''96''' (D9): 17, 361–317, 366. Bibcode:1991JGR....9617361D. doi:10.1029/91jd01634. S2CID&#x20;8384563.</ref> 1815 жылдан кейінгі ең жоғары көрсеткіш (пик) Тамбора жанартауының әсерінен болды.]] Жанартау атқылауларының салдарынан Еуропада бірнеше жыл қатарынан егін нашар шықты, ал 1815 жылғы Тамбора оқиғасы соңғы соққы болды. Наполеон соғыстарынан қалжыраған құрлық XIX ғасырдағы ең ауыр ашаршылықты бастан өткерді. Ұлыбритания мен Ирландияда бидай, [[Екпе сұлы|сұлы]] және картоп өнімдері күйіп кетті. Азық-түлік бағасы күрт өсті. Наразы халық астық базарлары мен наубайханалардың алдында шерулер өткізді. 1816-1817 жылдардағы азық-түлік бүліктері Француз революциясынан бергі құрлықтағы ең қанды кезең болды. Ашаршылықтың кесірінен Еуропаның көптеген бөлігінде (Ирландия, Италия, Швейцария, Шотландия) [[Бөрітпе сүзек|сүзек]] (тиф) эпидемиясы өршіп, тек Ирландияның өзінен тараған аурудан 65 мыңнан астам адам қайтыс болды. Орталық Англияда 1659 жылдан бергі ең суық шілде тіркелді. Венгрияда жанартау күліне боялған қоңыр түсті қар, ал Солтүстік Италияда қызыл қар жауды. Швейцарияның батысында суықтың кесірінен мұзды бөгеттер пайда болып, кейін олардың жарылуынан үлкен су тасқыны орын алып, 40 адам қаза тапты. Тек Скандинавия мен Ресейдің батыс бөлігінде ғана егін қалыпты деңгейде болды; тіпті Ресей императоры Александр I Батыс Еуропаға астықпен көмектесе алды. === Солтүстік Америка === 1816 жылдың көктемі мен жазында АҚШ-тың шығысында тұрақты «құрғақ тұман» (стратосфералық сульфатты аэрозоль пердесі) байқалды. Бұл тұман күн сәулесін бәсеңдетіп, күн бетіндегі дақтарды жалаң көзбен көруге мүмкіндік берді. Мамыр айында Массачусетс, Нью-Гэмпшир, Вермонт және Нью-Йорк штаттарының биік таулы аймақтарында қатты аяз егінді құртты. Маусым айында Мэн және Нью-Йорк штаттарында қар жауды. Нью-Джерсиде маусым айының соңында бес түн қатарынан аяз болып, егінге үлкен зиян келтірді. Жаңа Англияда жүгері өнімінің төрттен бірінен азы ғана азыққа жарамды болды. Жүйелі көлік инфрақұрылымының (теміржолдар мен жақсы жолдардың) жоқтығынан азық-түлікті басқа аймақтардан жеткізу мүмкін болмады, бұл бағаның шарықтауына әкелді (мысалы, сұлы бағасы бір бушель үшін 12 центтен 92 центке дейін өсті). Томас Джефферсон өзінің Монтичеллодағы иелігінде егін шықпай қалғандықтан одан ары қарызға батты. Мұндай қиын жағдайлар көптеген отбасыларды құнарлы жер іздеп батысқа қарай қоныс аударуға мәжбүр етті, бұл АҚШ-тың Батысқа қарай кеңеюіне (''Westward expansion'') үлкен серпін берді. Индиана 1816 жылы желтоқсанда, ал Иллинойс екі жылдан кейін штат мәртебесін алды. === Оңтүстік Америка === Бразилияның тропикалық аймақтарында ([[Пернамбуку]] мен Рио-де-Жанейро аралығында) бұрын-соңды болмаған қатты құрғақшылық орын алып, өзендер тартылды, мал қырылды және халық су іздеп жаппай көшуге мәжбүр болды. Азық-түлік тапшылығынан диірмендер тоқтап қалды, ал [[Буэнос-Айрес]]<nowiki/>пен арадағы соғыс қаупі жағалаудағы сауданы қиындатты. == Қоғам мен мәдениетке әсері == === Өнердегі көрінісі === Атмосферадағы жанартау күлінің (тефра) жоғары концентрациясы бірнеше жыл бойы аспанда ерекше қызыл және сары түсті күн бату құбылыстарын тудырды. Бұл бейнелеу өнеріне де айтарлықтай әсер етті. Жарық деңгейінің өзгеруі суретшілерді күңгірт әрі мұңды көріністерді бейнелеуге итермеледі. Бұл құбылыс [[Каспар Дэвид Фридрих]]<nowiki/>тің «[[Теңіз жағасындағы монах]]<nowiki/>» (1808–1810) және «[[Теңіз жағасындағы екі адам]]<nowiki/>» (1817) туындыларынан байқалады. {{Multiple image|image1=Friedrich,_Caspar_David_-_Mönch_am_Meer_-_Alte_Nationalgalerie_in_Berlin.jpg|image2=Caspar David Friedrich - Two Men by the Sea - WGA8249.jpg|caption1=«Теңіз жағасындағы монах» (шамамен 1808–1810)|caption2=«Теңіз жағасындағы екі адам» (1817)}} Танымал суретші Дж. М. У. [[Тернер]]<nowiki/>дің (J. M. W. Turner) картиналарындағы, соның ішінде «Чичестер каналы» (1828) туындысындағы сарғыш-қызыл реңктер осы атмосфералық құбылыстың айғағы болып табылады. === Техникалық жаңалықтар === Аттарды азықтандыруға арналған сұлының тапшылығы мен қымбаттығы неміс өнертапқышы [[Карл Дрез]]<nowiki/>ді (Karl Drais) атсыз жүрудің жаңа тәсілдерін іздеуге итермеледі. Бұл зерттеулер қазіргі '''[[велосипед]]<nowiki/>тің ізашары''' болған [[дрезина]] мен велосипедтің алғашқы нұсқаларының (велосипед тұрпатты көлік) ойлап табылуына алып келді. === Әдебиеттегі іздері === 1816 жылдың жазындағы толассыз жауын-шашын мен суық ауа райы Мэри Шелли, Перси Биш Шелли, Лорд Байрон және Джон Уильям Полидориді Швейцариядағы Женева көлінің жағасындағы Диодати вилласынан шықпай, іште отыруға мәжбүр етті. Ермек үшін олар бір-біріне қорқынышты оқиға жазудан жарыс ұйымдастырды. Осылайша: * Мэри Шелли өзінің әлемге әйгілі '''«[[Франкенштейн]]<nowiki/>»''' романын жазды. * Джон Полидори қазіргі вампирлер туралы әдебиеттің (соның ішінде «Дракуланың») негізін қалаған '''«Вампир»''' (The Vampyre) әңгімесін жарыққа шығарды. * [[Лорд Байрон]] аспан күңгірттеніп, күндіз шам жағуға мәжбүр болған күндердің әсерінен '''«Түнек»''' (Darkness) атты танымал поэмасын дүниеге әкелді. <blockquote>'''Лорд Байронның «Түнек» поэмасынан үзінді:''' ''Мен түс көрдім, ол жай ғана түс емес.'' ''Жарқыраған күн сөнді, жұлдыздар да'' ''Мәңгілік кеңістікте бағытсыз, сәулесіз адасты,'' ''Ал мұздаған жер айсыз ауада қарайып, соқыр күйде дөңгеленді...''</blockquote> === Басқа да әлеуметтік салдарлар === * '''Миграция және Дін:''' Вермонт штатынан құнарлы жер іздеп көшкен отбасылардың ішінде кіші Джозеф Смиттің жанұясы да бар еді. Олардың Нью-Йорк штатына қоныс аударуы кейіннен Смиттің «Иисус Христостың Соңғы Күндердегі Әулиелері Шіркеуінің» (мормондардың) негізін қалауына алып келген тарихи оқиғалар тізбегесін бастап берді. * '''Агрохимияның дамуы:''' Балалық шағында осы ашаршылықты басынан өткерген неміс химигі [[Юстус фон Либих]] (Justus von Liebig) кейіннен өсімдіктердің қоректенуін зерттеп, минералды тыңайтқыштарды ғылымға енгізді. == Ұқсас тарихи оқиғалар == Тарихта жанартау белсенділігі салдарынан климаттың күрт суытуына әкелген өзге де ұқсас оқиғалар болған: {| class="wikitable" |'''Оқиға / Жанартау''' |'''Уақыты''' |'''Климаттық салдары және әсері''' |- |'''Тоба апаты''' |Жақын шамамен 74 000 жыл бұрын |Соңғы плейстоцен дәуіріндегі гипотетикалық жаһандық суыту. |- |'''Миной атқылауы ([[Санторини]])''' |Б.з.б. 1628–1626 жж. |Жерорта теңізі аймағындағы ірі климаттық ауытқулар. |- |'''Гекла 3 атқылауы''' |Б.з.б. 1200 жылдар шамасы |Қола дәуірінің күйреуімен тұспа-тұс келген ірі суыту. |- |'''Хатепе атқылауы (Таупо)''' |Б.з. 180 жылдар шамасы |Жаңа Зеландиядағы жойқын атқылаудың жаһандық салдары. |- |'''536 жылғы жанартаулық қыс''' |Б.з. 536 жылы |Кракатау немесе Илопанго жанартауымен байланыстырылатын, тарихтағы ең суық жылдардың бірі. |- |'''Самалас атқылауы (Ринжани)''' |1257 жылы |Орта ғасырлардағы жаһандық температураның төмендеуі. |- |'''Уайнапутина жанартауы (Перу)''' |1601 жылы |Солтүстік жарты шардағы соңғы 600 жылдағы ең суық жыл, Ресейдегі үлкен ашаршылыққа әкелді. |- |'''Лаки жанартауы (Исландия)''' |1783–1784 жж. |Солтүстік жарты шардағы жүз мыңдаған адамның өліміне және Франциядағы революцияға түрткі болған кедейлікке әкелді. |- |'''Кракатау жанартауы''' |1883 жылы |Солтүстік жарты шардың жазғы температурасы 1.2 °C-қа дейін төмендеді. |- |'''Пинатубо жанартауы (Филиппин)''' |1991 жылы |АҚШ-та уақытша суыту мен жаппай су тасқындарына себеп болды. |} == Пайдаланылған дереккөздер == # Stothers, Richard B. (1984). "The Great Tambora Eruption in 1815 and Its Aftermath". Science. 224 (4654): 1191–1198. # Schurer, Andrew P.; Hegerl, Gabriele C.; Luterbacher, Jürg; Brönnimann, Stefan; Cowan, Tim; Tett, Simon F. B. (2019). "Disentangling the causes of the 1816 European year without a summer". Environmental Research Letters. 14 (9). # Oppenheimer, Clive (2003). "Climatic, environmental and human consequences of the largest known historic eruption: Tambora volcano (Indonesia) 1815". Progress in Physical Geography. 27 (2): 230–259. # Fagan, Brian M. (2000). The Little Ice Age: how climate made history, 1300–1850. Basic Books. # Post, John D. (1977). The last great subsistence crisis in the Western World. Johns Hopkins University Press. # Stommel, Henry (1983). Volcano weather: the story of 1816, the year without a summer. Seven Seas Press. # Chenoweth, Michael (1996). "Ships' Logbooks and 'The Year Without a Summer'". Bulletin of the American Meteorological Society. 77 (9): 2077–2094. # Zerefos, C. S.; Gerogiannis, V. T.; Balis, D.; Zerefos, S. C.; Kazantzidis, A. (2007). "Atmospheric effects of volcanic eruptions as seen by famous artists and depicted in their paintings". Atmospheric Chemistry and Physics Discussions. 7 (2): 5145–5172. [[Санат:1816 жыл]] [[Санат:Жаз]] [[Санат:Климатология]] k4c2f5j66xdc9ckjbv6d21f2g9aj62z 0 782314 3617252 3614714 2026-06-13T20:46:40Z Kasymov 10777 /* Сілтемелер */ 3617252 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Виктор Эмброс |Шынайы есімі = ағылш. Victor R. Ambros |Суреті = Victor_Ambros,_2024_Nobel_Prize_Laureate_in_Medicine.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 1.12.1953 |Туған жері = {{Туғанжері|Хановер|Хановерде (Графтон)}}, [[Графтон]], [[Нью-Гэмпшир]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|АҚШ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[генетик]], [[университет оқытушысы]], [[биолог]], [[молекулалық биология]] |Жұмыс орны = [[Гарвард университеті]]<br>[[Массачусетс медицина университетінің мектебі]]<br> [[Дартмут колледжі]]<br>[[Вустер биомедициналық зертханалары]]<br>[[Гейзел медицина мектебі]]<br> [[Массачусетс технологиялық институты]]<br>[[Пенсильвания университеті]] |Ғылыми дәрежесі = [[PhD|Философия докторы]] |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Массачусетс технологиялық институты]]<br> [[Woodstock Union орта мектебі]] (1987) |Ғылыми жетекші = [[Дэвид Балтимор]] және [[Роберт Хорвиц]] |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = МикроРНҚ ретінде белгілі |Марапаттары = [[Бенджамин Франклин медалі]] (2008)<br>[[Медицина саласындағы Вулф сыйлығы]] (2014)<br> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2024 жыл ғылымда|2024]])<br> |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Виктор Эмброс''' ({{Lang-en|Victor R. Ambros}}; [[1 желтоқсан]] [[1953 жыл|1953]], [[Хановэр (Нью-Гэмпшир)|Ханновер]], [[Нью-Гэмпшир]]) — американдық ғалым. Оның жұмысы негізінен молекулалық биология мен генетикаға бағытталған. Көптеген беделді марапаттардың иегері. == Өмірбаян == 1953 жылы 1 желтоқсанда Нью-Гэмпшир штатында Ханноверде, [[Вильнюс]] орта мектебін бітіргеннен кейін бірнеше жыл нацистік Германияда мәжбүрлі жұмысшы болып жұмыс істеген, [[Польша|поляк]] текті жиһаз жасаушы Лонгин Богдан Эмбростың (1923—2014) және жазушы Мелисса Эмбростың (қыз кезіндегі аты Браун, 1917—2014) отбасында дүниеге келген<ref>{{Cite web|title=Obituary: Longin B. Ambros|url=https://www.knightfuneralhomes.com/obituary/2457074|accessdate=2024-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241007120135/https://www.knightfuneralhomes.com/obituary/2457074|archivedate=2024-10-07}}</ref><ref>{{Cite web|title=Obituary: Clara Melissa Brown Ambros|url=https://www.knightfuneralhomes.com/obituary/2860864|accessdate=2024-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181220220958/http://www.knightfuneralhomes.com/obituary/2860864|archivedate=2018-12-20}}</ref>. 1975 жылы бакалавр дәрежесін, ал 1979 жылы Массачусетс технологиялық институтында PhD дәрежесін алды. 1984 жылдан 1992 жылға дейін [[Гарвард университеті|Гарвард университетінде]] және 1992 жылдан 2007 жылға дейін Дартмут колледжінде жұмыс істеді. Ол микроРНҚ зерттеушісі ретінде танымалдылыққа ие болды<ref>{{Cite web|title=Victor Ambros awarded 2015 $3M Breakthrough Prize for co-discovery of microRNAs|url=http://umassmed.edu/news/news-archives/2014/11/victor-ambros-awarded-2015-3m-breakthrough-prize-for-co-discovery-of-micrornas/|accessdate=2015-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906202247/http://umassmed.edu/news/news-archives/2014/11/victor-ambros-awarded-2015-3m-breakthrough-prize-for-co-discovery-of-micrornas/|archivedate=2015-09-06}}</ref>. Зерттеулерінің көп бөлігін [[Гэри Равкан|Гари Равканмен]] бірге жүргізді. [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының]] (2007) және [[Америка өнер және ғылым академиясы|Америка өнер және ғылым академиясының]] (2011) мүшесі<ref>{{Cite web|title=UMass Medical School - Victor Ambros named to the American Academy of Arts & Sciences|url=http://www.umassmed.edu/news/news-archives/2011/04/victor_ambros_named/|accessdate=2015-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150919174847/http://www.umassmed.edu/news/news-archives/2011/04/victor_ambros_named/|archivedate=2015-09-19}}</ref>. 2024 жылғы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын]] Равканмен бірге жеңіп алды<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/7213492 Нобель по медицине дали американцам Эмбросу и Равкану за исследование РНК] {{Wayback|url=https://www.kommersant.ru/doc/7213492|date=20241007104549}}. Коммерсант. 7 октября 2024 года.</ref>. == Марапаттар == * 2002 — Ньюкомб Кливленд сыйлығы * 2004 — Розенстиль сыйлығы * 2006 — Америка генетика қоғамының медалі * 2008 — Халықаралық Гайрднер сыйлығы * 2008 — Бенджамин Франклин медалі * 2008 — Негізгі медициналық зерттеулер үшін Альберт Ласкер сыйлығы * 2008 — Уоррен үшжылдық сыйлығы * 2009 — Диксон сыйлығы * 2009 — Луиза Гросс Хорвиц сыйлығы * 2009 — Масри сыйлығы * 2012 — Биомедициналық зерттеулер үшін Пол Янссен сыйлығы * 2013 — Кэйо сыйлығы * 2014 — Медицина саласындағы Вульф сыйлығы * 2014 — Генетика бойынша Грубер сыйлығы * 2015 — Медицина саласындағы серпінді сыйлық * 2016 — Даму биологиясы бойынша Марш Димс сыйлығы * 2024 — [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * ''Горовиц Э.'' [https://jewish.ru/ru/people/science/206775/ Мутантсыз мұны түсіну мүмкін емес] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Медицина бойынша Вольф сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері]] [[Санат:АҚШ генетиктері]] [[Санат:Философия докторлары]] [[Санат:Массачусетс технологиялық институты түлектері]] [[Санат:Массачусетс технологиялық институты оқытушылары]] cc7hqc89uxi4husmsrlfhpyhb2o1h1v 10 782327 3617467 3616945 2026-06-14T10:18:12Z Мағыпар 100137 үлгі 3617467 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Могилёв облысы |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Могилёв облысы]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Белыничи]]{{•}} [[Бобруйск]]{{•}} [[Быхов]]{{•}} [[Горки]]{{•}} [[Кировск (Беларусь)|Кировск]]{{•}} [[Климовичи]]{{•}} [[Кличев]]{{•}} [[Костюковичи]]{{•}} [[Кричев]]{{•}} [[Круглое]]{{•}} [[Могилёв]]{{•}} }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Могилёв облысы|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Беларусь әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> hb6ln5d9ddl8ktvl0hzv2bghzbyeh78 0 782333 3617242 3614891 2026-06-13T20:30:34Z Kasymov 10777 3617242 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Lionbridge''' — жаһандық деңгейде тілдік қызметтер, локализация (localization), мазмұнды бейімдеу және жасанды интеллектке арналған деректерді өңдеу салаларында қызмет көрсететін халықаралық компания. Компания 1996 жылы АҚШ-та құрылған және бастапқы кезеңде аударма мен лингвистикалық қызметтерді ұсынуға маманданған. Уақыт өте келе оның қызмет ауқымы кеңейіп, цифрлық контентті бейімдеу, көптілді коммуникация және технологиялық платформаларға арналған деректерді белгілеу (data annotation) бағыттарын қамтыды<ref>https://www.lionbridge.com/</ref>. '''Lionbridge Technologies''' жаһандық нарықта көптілді локализация индустриясының жетекші ойыншыларының бірі ретінде танылды. Компанияның негізгі қызметтері бағдарламалық қамтамасыз етуді локализациялау, веб-контентті аудару, маркетингтік материалдарды бейімдеу және ойын индустриясына арналған мәтіндік контентті өңдеу сияқты бағыттарды қамтиды. Сонымен қатар ол [[жасанды интеллект]] (AI) жүйелерін оқыту үшін қолданылатын деректер жиынтықтарын дайындаумен айналысты. 2021 жылы компанияның AI деректер бизнесі TELUS International компаниясына сатылып, ол TELUS International AI Data Solutions құрамына енгізілді. Бұл процесс аутсорсинг және цифрлық қызметтер нарығындағы консолидация тенденциясының бір бөлігі ретінде қарастырылады. Осы мәміледен кейін Lionbridge бренді негізінен [[локализация]] және ойын индустриясына бағытталған қызметтерде сақталды. Компанияның жаһандық құрылымы көптеген елдерде орналасқан қашықтан жұмыс істейтін мамандар желісіне негізделген. Бұл модель «distributed workforce» және «crowdsourcing» қағидаттарына сүйенеді, яғни жобалар әлемнің әртүрлі аймақтарындағы лингвистер мен мамандар арқылы жүзеге асырылады. Lionbridge қазіргі таңда цифрлық трансформация, көптілді контент басқару және жаһандық коммуникация салаларында маңызды рөл атқаратын компаниялардың бірі болып саналады. Оның қызметі халықаралық жасанды [[бизнес]], [[технология]] және медиа салаларындағы локализация қажеттіліктерін қамтамасыз етуге бағытталған. lln3hjgzj4ka84g169ygsz4u8spwbsx 0 782337 3617253 3614927 2026-06-13T20:47:21Z Kasymov 10777 /* Сілтемелер */ 3617253 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Гари Брюс Равкан |Шынайы есімі = ағылш. Gary Bruce Ruvkun |Суреті = Gary_Ruvkun,_2024_Nobel_Prize_Laureate_in_Medicine.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 26.3.1952 |Туған жері = {{Туғанжері|Беркли|Берклиде}}, [[Калифорния]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|АҚШ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[генетик]], [[университет оқытушысы]], [[биолог]], [[молекулалық биология]] |Жұмыс орны = [[Гарвард университеті]] |Ғылыми дәрежесі = [[PhD|Философия докторы]] |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Калифорния университеті, Беркли]]<br> [[Гарвард университеті]] |Ғылыми жетекші = [[Дэвид Балтимор]] және [[Роберт Хорвиц]] |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = МикроРНҚ ретінде белгілі |Марапаттары = [[Бенджамин Франклин медалі]] (2008)<br>[[Медицина саласындағы Вулф сыйлығы]] (2014)<br> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2024 жыл ғылымда|2024]])<br> |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Гари Брюс Равкан''' (''Рувкун'', {{Lang-en|Gary Bruce Ruvkun}}; [[26 наурыз]] [[1952 жыл|1952]], [[Беркли]], Калифорния штаты) — америкалық [[Генетика|генетик]] және [[Молекулалық биология|молекулалық биолог]]. Америка Құрама Штаттарының Ұлттық [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|ғылым академияларының]] (2008) және Медицина академиясының (2009<ref>{{Cite web|title=Institute Of Medicine Elects 65 New Members, Five Foreign Associates|url=http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=10122009a|accessdate=2019-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107233154/http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=10122009a|archivedate=2019-01-07}}</ref>), сондай-ақ Америка философиялық қоғамының (2019) мүшесі. Ол көптеген беделді марапаттардың, соның ішінде [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|2024 жылғы Нобель сыйлығының]] лауреаты. == Өмірбаян == 1952 жылы 26 наурызда Калифорния штатының Беркли қаласында дүниеге келген<ref>{{Cite web|title=2015 Breakthrough Prize in Life Sciences|url=https://breakthroughprize.org/Laureates/2/L65|accessdate=2024-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190702142250/https://breakthroughprize.org/Laureates/2/L65|archivedate=2019-07-02}}</ref>. Оның ата-анасы, инженер Сэмюэл Равкан (1919—2004) <ref>{{Cite web|title=Sam Ruvkun Obituary|url=https://www.legacy.com/us/obituaries/nytimes/name/sam-ruvkun-obituary?id=29734759|accessdate=2024-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241009192044/https://www.legacy.com/us/obituaries/nytimes/name/sam-ruvkun-obituary?id=29734759|archivedate=2024-10-09}}</ref> және Дора Гуревич (1920—2000) <ref>{{Cite web|title=Sam Ruvkun|url=https://www.sfgate.com/news/article/RUVKUN-Sam-2745678.php|accessdate=2024-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241009192045/https://www.sfgate.com/news/article/RUVKUN-Sam-2745678.php|archivedate=2024-10-09}}</ref>, [[Ресей империясы|Ресей империясынан]] келген еврей иммигранттарының отбасыларынан шыққан<ref>{{Cite web|title=Nobel prize for medicine goes to US duo who discovered microRNA|url=https://www.jpost.com/international/article-823566#google_vignette|accessdate=2024-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241009192044/https://www.jpost.com/international/article-823566#google_vignette|archivedate=2024-10-09}}</ref>. 1973 жылы Калифорния университетінде бакалавр дәрежесін<ref>{{Cite web|title=Profile of Gary Ruvkun|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3174634/|accessdate=2015-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241007141113/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3174634/|archivedate=2024-10-07}}</ref>, ал 1982 жылы Гарвард университетінде PhD дәрежесін алды. Ол микроРНҚ зерттеушісі ретінде танымал болды. Көптеген зерттеулерін [[Виктор Эмброс|Виктор Амброузбен]] бірге жүргізді. [[Америка өнер және ғылым академиясы|Америка өнер және ғылым академиясының]] мүшесі (2009). 2024 жылғы [[физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] Амброспен бірлесіп микроРНҚ-ны ашқаны және оның транскрипциядан кейінгі гендік реттеудегі рөлі үшін берілді. == Отбасы == Әйелі — Наташа Елена Сталлер, өнер тарихшысы, Амхерст колледжінің өнер тарихы профессоры<ref>{{Cite web|title=Amherst College Faculty and Staff: Natasha Staller|url=https://www.amherst.edu/people/facstaff/nestaller|accessdate=2024-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241103114327/https://www.amherst.edu/people/facstaff/nestaller|archivedate=2024-11-03}}</ref>, [[Кубшылдық|кубизм]] және [[Пабло Пикассо|Пикассоның]] шығармашылығы бойынша маман<ref>{{Cite web|title=Natasha Elena Staller. A Sum of Destructions: Picasso's Cultures and the Creation of Cubism. Yale University Press, 2001. — 438 pp.|url=https://www.amherst.edu/people/facstaff/nestaller/in-the-news|accessdate=2024-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240913075719/https://www.amherst.edu/people/facstaff/nestaller/in-the-news|archivedate=2024-09-13}}</ref>. Қызы Виктория<ref>{{Cite web|title=My Life: Natasha Staller, Professor of the History of Art|url=https://www.amherst.edu/news/magazine/issue-archive/2009summer/staller|accessdate=2024-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241007192003/https://www.amherst.edu/news/magazine/issue-archive/2009summer/staller|archivedate=2024-10-07}}</ref>. == Марапаттар == {{Div col|50em}} * 2004 — [[Розенштель сыйлығы]] * 2008 — [[Гайрднер халықаралық сыйлығы]] * 2008 — [[Бенджамин Франклин медалі]] * 2008 — [[Альберт Ласкер атындағы базалық медициналық зерттеулер үшін сыйлығы]] * 2008 — [[Warren Triennial Prize]], [[Massachusetts General Hospital]] * 2009 — [[Диксон сыйлығы]] * 2009 — [[Луиза Гросс Хорвиц сыйлығы]] * 2009 — [[Массри сыйлығы]] * 2011 — [[Дэн Дэвид сыйлығы]] * 2012 — {{аударылмаған 5|Биомедициналық зерттеулер үшін Пол Янссен сыйлығы|||Dr. Paul Janssen Award for Biomedical Research}} * 2013 — {{аударылмаған 5|Ұзақ өмір сүру сыйлығы||de|Longevity Prize}} * 2014 — [[Вольф сыйлығының лауреаттары (медицина)|Медицина саласындағы]] [[Вольф сыйлығы]] * 2014 — [[Грубер сыйлығы|Генетика саласындағы Грубер сыйлығы]] * 2015 — [[Медицина саласындағы серпінді сыйлық]] * 2016 — [[March of Dimes Prize in Developmental Biology|Даму биологиясы бойынша «March of Dimes» қорының сыйлығы]]<ref>{{Cite web |url=http://www.marchofdimes.org/glue/css-images/_notes/prize-in-developmental-biology-award-recipient-history.pdf |title=Источник |access-date=2017-03-25 |archive-date=2017-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170306040403/http://www.marchofdimes.org/glue/css-images/_notes/prize-in-developmental-biology-award-recipient-history.pdf |url-status=live }}</ref> * 2024 — [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] {{Div col end}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * ''Горовиц Э.'' [https://jewish.ru/ru/people/science/206775/ Мутантсыз мұны түсіну мүмкін емес] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:АҚШ генетиктері]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Медицина бойынша Вольф сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері]] [[Санат:Философия докторлары]] aj070qqeyiz24yfilithn0i3n4lb60c 14 782352 3617243 3615058 2026-06-13T20:32:45Z Kasymov 10777 3617243 wikitext text/x-wiki {{Толық мақала|Жаз}} {{commonscat|Summer}} [[Санат:Жыл мезгілдері]] 7o1iymxxe1v7a21tgzw1dqvbrmzfuhz 0 782358 3617254 3615096 2026-06-13T20:49:09Z Kasymov 10777 3617254 wikitext text/x-wiki {{Әулие|Есімі=Шарбел Махлуф|Шынайы есімі={{lang-ar|مار شربل}}|Зайырлы есімі=Юсуф Антун Махлуф|Сурет=Charbel.jpg|Қайтыс болған күні=24.12.1898|Қайтыс болған жері=Анная, Джебейл, Ливан тауы, Ливан|Туған жері=Бекаа-Кафра, Бишари ауданы, Солтүстік Ливан, Ливан|Туған күні=8.05.1828|Беатификацияланғаны=1965 жылы 5 желтоқсанда Рим Папасы Павел VI|Канондалғаны=1977 жылы 9 қазанда Рим Папасы Павел VI|Монах есімі=Шарбел|Еске алу күні=24 шілде}}[[Әулие адам|Әулие]] '''Шарбел''' ({{Lang-ar|مار شربل}}), әлемде '''Юсеф Антун Махлуф''' ({{Lang-ar|يوسف أنطون مخلوف}}; 8 мамыр 1828, Бекаа Кафра, Солтүстік Ливан — 24 желтоқсан 1898, Анная, Ливан тауы) — маронит діни қызметкері және монах. == Өмірбаян == Ол Бекаа Кафрада (Солтүстік Ливан) кедей христиан отбасында дүниеге келген. Ол Әулие Жүсіп есімімен шоқындырылып, Махлуф тегімен аталды. Үш жасында әкесінен айырылып, ағасының қолында тәрбиеленді. 23 жасында Юсуф Махлуф Аннайядағы Әулие Марон монастырына түсті. Семинарияда оқып жүрген кезінде ол Әулие Ниматулла Кассаб әл-Хардинидің шәкірті болды. 1853 жылы ол II ғасырдағы Антиохиялық шейіттің құрметіне Шарбел (Сарвил) есімімен мәңгілік ант берді (монах болды), бұл есім «патша» және «құдай» деген мағынаны білдіретін түбірлерден тұрады. Ол 1859 жылы діни қызметкер болып тағайындалды, ал 1875 жылдан бастап монах өмірін өткізді. Ол 1898 жылы 24 желтоқсанда, Рождество қарсаңында қысқа мерзімді аурудан кейін қайтыс болды. == Даңқтау == Тіпті көзі тірісінде-ақ әкей Шарбел әулие ретінде танымал болған. Адамдар оған кеңес пен бата алу үшін жиі жүгінетін. Оның өзі Евхаристия құпиясына деген үлкен берілгендігімен және монастырлық аскетизмінің қатаңдығымен ерекшеленді. Жерленгеннен кейін бірнеше ай өткен соң, монастырь зиратындағы қабірінің үстінде жарқырау пайда болды. Тер мен қаннан ағып жатқан денесі арнайы қабірге көшірілді, ол көптеген [[Пилигрим|қажылық]] орындарына айналды. 1925 жылы Рим Папасы Пий XI Шарбельдің беделін көтеру процесінің басталуына батасын берді. 1927 және 1950 жылдары оның жәдігерлерінен мирра ағып, бірқатар керемет түрде емделгені оған байланысты деп есептеледі. Оның беатификациясын (1965) және канонизациясын (1977) Рим Папасы Павел VI жүргізді. Әулие Шарбелдің литургиялық мерекесі ― [[24 шілде]]; сонымен қатар, 1993 жылдан бастап әр айдың 22-сінде Аннайя монастырында оның құрметіне арналған мемлекеттік қызметтер өткізіліп келеді. == Кереметтер == Әулие Шарбелдің кереметтері, оның ізашары мен канонизациясына негіз болды: * Екі Қасиетті Жүрек Монастырынан Мария Абель Камари апаның сауығуы * Баатбадтағы Искандар Наим Обейдтің сауығуы * Амманнан келген Мариям Авадтың сауығуы Әулие қайтыс болғаннан кейін көптеген кереметтер болды. Ең танымалдарының бірі ― сал ауруымен ауыратын 55 жастағы әйел Нохад Эль-Шамидің оқиғасы. 1993 жылдың 22 қаңтары түні ол төсегінің жанында тұрған екі маронит монахын түсінде көрді. Олардың бірі қолын мойнына қойып, ота жасады, ал екіншісі мойнының астына жастық қойды. Нохад оянғанда, мойнында екі жара тапты. Ол толық сауығып, еркін жүре алды. Ол Әулие Шарбел оған ота жасаған деп сенді, бірақ екінші монахты танымады. Келесі түні ол әулие тағы да түсінде көрді. Ол: «Мен саған ота жасадым, адамдар көрсін және сенімдері қайта оралсын деп. Мен сенен әр айдың 22-сінде ғибадатханаға барып, өмір бойы үнемі мессаға қатысуыңды сұраймын», ― деді. Халық арасында кең таралған сенім бойынша, екінші монах Әулие Марон болған. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Әдебиеттер == * ''Адамова Т. Н.'' Сент-Шарбель. Жаңа көзқарас. ― М.: Қазіргі заманғы жазушы, 2007. ― 460 б.; * ''Баюканский А. Б.'' Әулие Шарбелдің құбылысы немесе кереметке бастама. ― М.: Вес, 2008. ― 320 б. ― ISBN 978-5-9573-0437-1. == Сілтемелер == * [http://www.marcharbel.com/ Мар Шарбел]{{In lang|fr}}, {{In lang|en}}, {{In lang|es}}, {{In lang|ar}} * [https://web.archive.org/web/20080908090733/http://www.opuslibani.org.lb/charbel/stcharbelpage.html Opus Libani веб-сайтының беті]{{In lang|en}} * [http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/homilies/1977/documents/hf_p-vi_hom_19771009_fr.html Рим Папасы Павел VI-ның Әулие Шарбелді канонизациялау туралы уағызы]{{In lang|fr}} jq5xxlrlb9inkdlimp2s2vrxv7hp2gs 0 782359 3617256 3615481 2026-06-13T20:50:15Z Kasymov 10777 /* MCA компаниясының иелігінде */ 3617256 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Universal Pictures |логотипі = Universal Pictures logo.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[еншілес компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = {{Start date and age|1912|4|30|df=y}} |құрушы = [[Карл Леммле]] |орналасуы = [[Юниверсал-Сити (Калифорния)|Юниверсал-Сити]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |басты адамдары = Карл Леммле (негізін қалаушы) |саласы = [[киноөндіріс]] |өнімі = [[фильм]] |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = MCA Inc. (1962–1996)<br>[[Universal Filmed Entertainment Group]] (1996–қазіргі уақыт) |бағынышты компания = [[Focus Features]]<br>[[Illumination]]<br>Universal Pictures Home Entertainment<br>Amblin Partners (20%)<br>[[DreamWorks Animation]]<br>[[NBCUniversal Entertainment Japan]]<br>United International Pictures (50%)<br>[[Working Title Films]] |аудитор = |сайты = [http://www.universalstudios.com universalstudios.com] |Ортаққор = }} '''Universal Pictures''' (бұрын '''Universal Studios''' деген атпен белгілі болған) — ең көне [[Голливуд]] [[киностудия]]ларының бірі. Негізін 1912 жылы [[Карл Леммле]] қалаған. 1915 жылдан 1925 жылға дейін — [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тағы ең ірі кинокомпания болды. 2004 жылдан бастап — [[Universal Filmed Entertainment Group]] компаниясының өндірістік бөлімшесі. [[Логотип]]те Жер шары бейнеленген, оның айналасында бетінде ''Universal'' («Ғалам») деген жазуы бар Сатурн сақиналарына ұқсас белдеу айналып тұрады. Компанияның басшылығымен Голливуд, [[Орландо (Флорида)|Орландо]], [[Сингапур]], [[Бейжің]] және [[Осака (қала)|Осака]] қалаларында [[Universal Parks & Resorts|тақырыптық саябақ]]тар жұмыс істейді. == үлкен-Леммле == [[Германия]]дан келген [[Карл Леммле]] 1909 жылы кинобизнеспен айналыса бастады. Үш жылдан кейін ол «Universal» компаниясының негізін қалап, 1914 жылы оған қазіргі атауын берді. Леммле «[[Жұлдыз (атақты)|киножұлдыздарға]]<nowiki/>» бәс тігу арқылы бәсекелестерінен озып кете алды. Актерлердің есімдерін титрде көрсету міндетті деп саналмаған заманда, ол өзімен келісімшартқа отырған актерлер мен актрисалардың әрбір қадамына баспасөз өкілдерінің назарын аударып отырды. Көбіне Леммленің арқасында Голливудтың «[[Жұлдыздар жүйесі (киноөндіріс)|жұлдыздар конвейері]]<nowiki/>» іске қосылып, кейіннен ол америкалық киноиндустрияның басты ерекшелігіне айналды. 1915 жылы Голливуд маңындағы 230 акр аумақта «Карл көке» әлемдегі ең ірі кинотүсірілім алаңын ұйымдастырды, ол кейіннен «Ғалам қаласы» (''[[Universal City]]'') деген атауға ие болды. Жарнамалық мақсатта түсірілім алаңының есігі кез келген көрермен үшін ашық деп жарияланды. [[Сурет:Carl Laemmle holding an Oscar trophy, 1930 Retouched.jpg|нобай|К. Леммле «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>» мүсіншесімен, 1930 жыл]] Осынау өршіл атауына қарамастан, Леммленің кәсіпорны қарапайым [[вестерн]]дер, [[мелодрама]]лар мен көпсериялы фильмдер шығаруға маманданды. Мұндай туындылар шағын қалашықтарда, ең алдымен мегаполис тұрғындарына арналған жоғары бюджеттік қойылымдарға қарағанда үлкенірек сұранысқа ие еді. == Тальберг кезеңі == Бәсекелестерінен айырмашылығы, Леммле бар күшін кино өндірісіне жұмсап, [[кинотеатр]]лар желісін дамытудың қажеттілігін көрмеді. Ол өзінің туған жері Германиямен байланысын үзбеді, тіпті 1926 жылы [[Джо Пастернак]] басқарған студияның неміс бөлімшесін ашты. 1920-жылдары басшының Калифорниядан жиі кетуіне байланысты, Голливуд студиясының барлық істерін іс жүзінде жас та талантты продюсер [[Ирвинг Тальберг]] басқарды. Ол «[[Нотр-Дам бүкірі (фильм, 1923)|Нотр-Дам бүкірі]]<nowiki/>» (1923) және «[[Опера елесі (фильм, 1925)|Опера елесі]]<nowiki/>» (1925) фильмдерінде өзінің гротескілік [[грим]]імен көрермендерді таңғалдырған құбылу шебері [[Лон Чейни]]ге бәс тікті. Осы кезеңде студияны әзілмен «Қорқыныш үйі» деп атайтын, өйткені небәрі төрт жыл ішінде мұнда «Дракула» мен «Франкенштейн» (екеуі де 1931 жылы) сияқты өте табысты фильмдер, сондай-ақ «Ескі қараңғы үй», «Мумия», «Морг көшесіндегі кісі өлтіру» (барлығы 1932 жылы), «Көрінбейтін адам» (1933), «Қара мысық» (1935) және «Құбыжық-қасқыр» (екеуі де 1935 жылы) сияқты сәтті туындылар түсірілді.<ref>{{Cite web|url=http://readme.club/book/161-hichkok.-uzhas-porozhdennyy-psiho-podarki_otmobilebooks/page/7|title=Хичкок. Ужас, порожденный „Психо“|author=Ребелло С.|website=|date=|publisher=readme.club|lang=en|access-date=2017-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812061625/http://readme.club/book/161-hichkok.-uzhas-porozhdennyy-psiho-podarki_otmobilebooks/page/7|archive-date=2017-08-12|url-status=dead}}</ref> == кіші-Леммле == {{See also|Universal студиясының классикалық қорқынышты фильмдер сериясы}} [[Сурет:Mummy-1932-film-poster.jpg|солға|нобай|1932 жылғы «[[Мумия (фильм, 1932)|Мумия»]] фильмінің афишасы]] [[Ұлы тоқырау]]дың басталуы және киноға дыбыстың келуімен күрделене түскен Тальбергтің студиядан кетуінен кейін, компания ұзаққа созылған дағдарысқа ұшырап, Голливудтың «[[Студия жүйесі|үлкен бестігіндегі]]<nowiki/>» өз орнын жоғалтты. ''Universal''-ға өзінің көптеген туыстарын (соның ішінде режиссер [[Уильям Уайлер|У. Уайлер]]ді) жұмысқа орналастырған «Карл көке» сырттан Тальбергтің орнын басатын адам іздеп жатпады. Ол өз ұлы кәмелетке толысымен-ақ студияны басқару тізгінін соған ұстатты. Киноөнімдердің көркемдік деңгейінің төмендігіне көңілі толмаған [[Карл Леммле (кіші)|кіші Леммле]] көркемдік құндылығы жоғары, қымбат қойылымдарға бәс тігуге шешім қабылдады, сондай-ақ өзінің кинотеатрлар желісін құруға кірісті. Сол кезеңдегі кейбір «сапалы» фильмдер сәтті шыққанымен («[[Батыс майданында ешқандай өзгеріс жоқ (фильм, 1930)|Батыс майданында ешқандай өзгеріс жоқ]]<nowiki/>», 1930), туындылардың басым бөлігі еленусіз қалды, ал «[[Қалқымалы театр]]<nowiki/>» (1929) [[мюзикл]]і тіпті кассалық сәтсіздікке ұшырады. Кіші Леммленің тұсында студия Голливудта алғашқылардың бірі болып киноның жаңа бағыттары — [[Қорқынышты фильм|хоррор]] мен [[Анимация|мультипликация]]ны игерді. [[Қорқынышты фильм]]дың қалыптасуы үлкен дәрежеде Universal студиясының [[Universal құбыжықтары|классикалық қорқынышты]] туындыларымен байланысты. 1931 жылы Леммленің компаниясы осы серияның алғашқы таспасы — «[[Дракула (ағылшын тіліндегі фильм, 1931)|Дракула]]<nowiki/>» фильмін жарыққа шығарды. Фильмнің орасан зор коммерциялық табысы продюсерлерге сәттілік формуласын тапқанына және құбыжықтар тақырыбын ары қарай дамыту керектігіне нық сенімділік ұялатты. Киноэкрандағы құбыжықтардың ұмытылмас бейнелерін [[Бела Лугоши]] мен [[Борис Карлофф]] сомдап шықты. [[Уолт Дисней]] студиясы құрылғанға дейін ''Universal'' компаниясы анимация саласындағы негізгі ойыншылардың бірі болып саналды. [[Аб Айверкс]] пен Уолт Дисней Леммленің тапсырысы бойынша алғашқы танымал мультфильм кейіпкері — [[Освальд Қоян|Освальд]] [[Освальд Қоян|Қоян]]ын ойлап тапты. Қаржылық келіспеушіліктерге байланысты Дисней студиядан кетті, содан кейін Освальд қоянының бейнесі (бұл кейіпкерге деген құқық ''Universal''-дың иелігінде қалды) [[Микки Маус|Микки тышқан]] болып қайта өңделді. Көп ұзамай Микки өзінен бұрынғы кейіпкердің танымалдылығын басып озды.<ref>Освальд туралы алғашқы мультфильмдерге деген құқықтарды Уолт Дисней компаниясы ''Universal'' студиясынан тек 80 жылдан кейін, яғни 2006 жылы ғана қайта сатып алды.</ref> Ұзақ жылдар бойы студияның мультипликация бөлімшесін Уолтер Ланц басқарды. Ол ''Universal'' үшін бірнеше есте қаларлық мультфильм кейіпкерлерін, соның ішінде [[Вуди Вудпекер|Вуди тоқылдағын]] дүниеге әкелді. == Леммле әулеті кеткеннен кейін == [[Ұлы тоқырау]] жылдарында киностудияның қаржылық жағдайы қатты нашарлады. Басқа киномагнаттардан айырмашылығы, әкелі-балалы Леммлелер киностудияны несие есебінен емес, тек өз қаражаттарына ғана дамытуды жөн көрді. 1920-жылдары [[Эрих фон Штрогейм]] «[[Ақымақ әйелдер]]<nowiki/>» және «[[Соқыр күйеулер]]<nowiki/>» фильмдерін түсіруге қолда бар бүкіл бос бюджетті жұмсап жібергенде, бұл жағдай оларды банкроттықтың аз-ақ алдында қалдырды. 1936 жылы Леммле отбасы «Қалқымалы театр» фильмінің ремейкіне бәс тігуге бел буды. Директорлар кеңесі студияға деген құқықтарды кепілге қоя отырып, [[Standard Capital]] корпорациясынан ірі қарыз алу шартымен түсірілімді бастауға рұқсат берді. Түсірілім тобының бөлінген бюджеттен шығып кеткені белгілі болған кезде, несие берушілер қарызды дереу қайтаруды талап етті. Осылайша, Леммлелер студияны басқару тізгінінен айырылып қалды. Көп ұзамай «Қалқымалы театрдың» жаңа нұсқасы прокатқа шықты, оның титрінде олардың есімдері сақталып, фильм орасан зор табысқа кенелді. [[Сурет:Walter Lantz 1990 photo D Ramey Logan.jpg|нобай|Студия ардагері [[Уолтер Ланц]] өзі ойлап тапқан [[Вуди Вудпекер|Вуди тоқылдағының]] фотосуреттерімен]] Леммле кеткеннен кейін компания Джо Пастернактың басты рөлде [[Дина Дурбин]] ойнаған киномюзиклдерінің арқасында нарықта өз орнын сақтап қалды. 1940-жылдары [[Эбботт пен Костелло]] комедиялық дуэті киностудия иелері үшін екінші үлкен сәттілікке айналды. ''Universal'' студиясында [[Роберт Сиодмак|Р. Сиодмак]]тың «[[Қандықолдар (фильм, 1946)|Қандықолдар]]<nowiki/>» және [[Жюль Дассен|Ж. Дассен]]нің «[[Жалаңаш қала]]<nowiki/>» туындылары сияқты бірнеше классикалық [[Нуар|нуар фильмдері]] түсірілді. [[Дэвид Селзник|Д. Селзник]]тің рұқсатымен, онымен келісімшартта болған [[Альфред Хичкок|А. Хичкок]] Universal үшін «[[Күмән көлеңкесі]]<nowiki/>» және «[[Диверсант (фильм, 1942)|Диверсант]]<nowiki/>» фильмдерін таспалады. Соған қарамастан, сол кезеңде компанияның қаржылық жағдайы бірінші деңгейлі «жұлдыздармен» ұзақ мерзімді келісімшарттар жасасуға әлі де жеткіліксіз еді. Түсірілімге Бинг Кросби немесе Джимми Стюарт сияқты танымал тұлғаларды тарту үшін олар бекітілген «үлкен бестік» студияларымен өзара келісуге тура келетін. Осы себепті Universal ұжымы Голливудта ең соңғылардың қатарында түрлі-түсті таспамен жұмыс істеуге көшті (1925 жылғы «Опера елесі» фильміндегі түстің жаңашыл қолданылуын есепке алмағанда). Соған қарамастан, сол кезеңде компанияның қаржылық жағдайы бірінші деңгейлі «жұлдыздармен» ұзақ мерзімді келісімшарттар жасасуға әлі де жеткіліксіз еді. Түсірілімге [[Бинг Кросби]] немесе [[Джимми Стюарт]] сияқты танымал тұлғаларды тарту үшін олар бекітілген «үлкен бестік» студияларымен өзара келісуге тура келетін. Осы себепті Universal ұжымы Голливудта ең соңғылардың қатарында түрлі-түсті таспамен жұмыс істеуге көшті (1925 жылғы «Опера елесі» фильміндегі түстің жаңашыл қолданылуын есепке алмағанда). == Британдықтардың басқаруы == Америкалық миллионер Артур Рэнк 1940-жылдары өзінің қомақты қаржылық қолдауымен [[Ұлыбритания кинематографы|британдық кинематограф]]тың бұрын-соңды болмаған өрлеуіне жол ашқан еді. Ол «Universal» студиясын америкалық көрермендердің жүрегін жаулап алу үшін таптырмас трамплин ретінде қарастырды. Оның «Universal» компаниясымен серіктестігінің арқасында американдықтар [[Дэвид Лин]]нің «[[Үлкен үміттер (фильм, 1946)|Үлкен үміттер]]<nowiki/>» және [[Лоуренс Оливье|Лоренс Оливье]]нің «[[Гамлет (фильм, 1948)|Гамлет]]<nowiki/>» туындылары сияқты ағылшын кино мектебінің озық шедеврлерімен танысуға мүмкіндік алды. 1945 жылы Рэнктың бастамасымен ''Universal'' және тәуелсіз ''International Pictures'' компаниясы бірігіп, ''United World Pictures'' концерні құрылды, алайда бұл бірлестік бір жылға да жетпей тарап кетті. Осы «қайта құрылымдаудан» кейін біріккен студия атауы ''Universal-International'' деп өзгертіліп, оның тізгінін ''International Pictures'' компаниясының негізін қалаушы [[Уильям Гетц]] (америкалық киноиндустриядағы ықпалды тұлға, [[Луис Барт Майер|Л. Б. Майер]]дің күйеу баласы) қолға алды. 1951 жылдың соңында студияны басқару құқығын басқа бір ағылшын компаниясы — [[Decca Records]] сатып алды. Кинокомпания тарихындағы осы кезең режиссер [[Дуглас Сирк]]пен арадағы жемісті ынтымақтастықпен есте қалды. Ал 1950-жылдары студияның ең танымал жұлдыздары әрі бас басты секс-символдары [[Рок Хадсон]] мен [[Тони Кёртис]] болды. == MCA компаниясының иелігінде == [[Сурет:Universal city.JPG|нобай|300x300 нүкте|[[Кахуэнга]] асуы арқылы Голливудтан бөлініп тұрған әйгілі ''[[Universal City]]''']] 1950-жылдардың аяғында көрермендердің кинотеатрлардан теледидар экрандарына жаппай ауысуына байланысты Голливудтың ірі студиялары қиын кезеңді бастан өткерді. ''Universal'' компаниясы жаңа фильмдер түсіруді біраз уақытқа тоқтатып, 1958 жылы өзінің аты аңызға айналған түсірілім алаңын MCA Inc. концерніне 11 миллион долларға сатып жіберді. Жаңа қожайындар оның атауын [[Revue Studios]] деп өзгертіп, сол жерде телехикаялар өндірісін жолға қойды. MCA басшысы [[Лью Вассерман]] ол кезде ескіре бастаған «Леммле қаласын» заманауи үлгіде жаңартуға қомақты қаражат құйды. 1962 жылы MCA мен Decca Records компанияларының түпкілікті бірігуі жүзеге асты. Нәтижесінде ''Universal Studios'' Лью Вассерманның толық бақылауына өтті. Ол осы уақытқа дейін өзі агенттік еткен Голливуд «жұлдыздарын», атап айтқанда [[Дорис Дэй]], [[Лана Тёрнер]], [[Кэри Грант]] және тіпті [[Альфред Хичкок|А. Хичкок]]ты «Universal» студиясымен келісімшарт жасасуға көндіріп үлгерген еді. Студия өз тарихында екінші рет киноиндустриядағы көшбасшылық орындарға шықты. Леммле дәуірінен айырмашылығы, 1960-жылдардың басындағы ''Universal'' Голливудтың ең жарық жұлдыздарымен келісімшарттар жасасуға толықтай қауқарлы болды. Сол кезеңдегі сәтті туындылардың жарқын мысалы ретінде 1963 жылы жарық көрген «[[Құстар (фильм, 1963)|Құстар]]<nowiki/>» мен «[[Шарада (фильм)|Шарада]]<nowiki/>» фильмдерін атауға болады. 1960-жылдардағы ''Universal'' табысының басты кепілдерінің бірі — телефильмдерді белсенді түрде өндіруі еді. Тіпті кейбір маусымдарда компания ''[[NBC]]'' арнасында көрсетілген сериалдардың тең жартысын өзі шығарып отырды. Студия американдық кино алпауыттарының ішінде алғашқы болып теледидар тарапынан туындаған бәсекелестік мәселесін тиімді шеше білді. Сонымен қатар, 1970-жылдары теледидар саласына жұмыс істеу студияның негізгі табыс көзіне айналды. Сол кезеңдегі ''Universal''-дың ең табысты киножобаларының қатарында студияның кассалық рекордын жаңартқан «[[Әуежай (фильм, 1970)|Әуежай]]<nowiki/>» (1970), қорқынышты оқиғалы «[[Жақтар (фильм)|Жақтар]]<nowiki/>» триллері ([[Стивен Спилберг]]тің кейінгі туындылары сияқты), [[Джордж Лукас|Дж. Лукас]]тың өте шағын бюджетке түсірген «[[Америкалық граффитилер]]<nowiki/>» жастар фильмі және кейінірек жарық көрген «[[Болашаққа оралу]]<nowiki/>» франшизасы бар. == 1990-жылдардан бастап == [[Сурет:Transformers The Ride construction (Hollywood, May 2010).jpg|нобай|«[[Трансформерлер (фильм)|Трансформерлер»]] аттракционының құрылысы]] 1990-шы және 2000-шы жылдар аралығында ''Universal Pictures'' студиясы (басқа да Голливуд алпауыттары сияқты) бірнеше рет қожайынын ауыстырды: 1990 жылы Вассерман MCA компаниясын ''[[Panasonic]]'' тұрмыстық техникасын шығаратын ірі жапондық инвестор — «[[Matsushita Electric|Matsushita]]<nowiki/>» компаниясына 6600 миллион долларға сату туралы келісімге келді. Дәл соның алдындағы мәміледен түскен қаражат есебінен сол 1990 жылы Орландо қаласында ''Universal Studios Florida'' [[Ойын-сауық саябағы|тақырыптық саябағы]] есігін айқара ашты. 1995 жылы жапониялықтар компанияның 80% үлесін канадалық алкогольдік ішімдіктер өндірушісі ''[[Seagram]]'' корпорациясына 5700 миллион долларға сатып жіберді (бұл корпорация кейінірек ''[[PolyGram]]'' дыбыс жазу компаниясын да өзіне қосып алды). 2000 жылы «Seagram» компаниясының шоу-бизнес саласына қатысты бөлімшелерін француздық ''[[Vivendi]]'' медиаконгломераты сатып алып, өз атауын ''Vivendi Universal'' деп өзгертті. 2002 жылы студияның [[артхаус]] бағытындағы жобалармен айналысатын ''[[Focus Features]]'' деп аталатын арнайы бөлімшесі жұмысын бастады. Өз қарыздарын өтеу мақсатында ''Vivendi'' 2004 жылы ''Universal'' компаниясының бақылау пакетін (80%) [[General Electric]] корпорациясына сатып жіберді. Жаңа қожайындар бұл активті өздеріне тиесілі ''[[NBC]]'' телеарнасымен біріктіріп, ''[[NBC Universal]]'' холдингін құру туралы шешім қабылдады. Ал қалған 20% үлес ''Vivendi'' компаниясынан 2010 жылы толығымен сатып алынды. 2010 жылы ''NBC Universal'' акцияларының 51%-ы АҚШ-тағы ең ірі кабельдік теледидар және үй интернеті операторы — [[Comcast]] компаниясына сатылды. Бұл ірі мәміле ресми түрде 2011 жылдың 29 қаңтарында аяқталды. == Бейнеөнімдер және үй кинотеатры == «MCA Videocassette» бейнекомпаниясы 1980 жылы құрылып, «Universal» киностудиясының фильмдерін бейнекассеталарда шығара бастады. 1983 жылдың соңынан бастап бұл бейнекомпания «MCA Home Video» деп қайта аталды. Кейінірек, 1990-жылдарға қарай компания өзінің туындыларын Laserdisc форматында да жарыққа шығарды. 1991 жылы атауы «MCA/Universal Home Video» деп өзгертілді. Ал 1997 жылы компания «Universal Home Video» деген жаңа атауға ие болып, өзінің фильмдерін DVD дискілерінде шығаруға көшті. == Фильмдерге деген құқықтар == ''Universal'' компаниясы тек өз студиясы түсірген туындылардың ғана емес, сонымен қатар өзінен бұрынғы [[Авторлық құқық|құқық]] иеленушілердің, соның ішінде [[Ealing Studios|Илингтегі британдық студия]]ның, [[Дино де Лаурентис]]тің өндірістік кәсіпорны мен [[EMI Films]] компаниясының да орасан зор фильмдер каталогына иелік етеді. Бұған қоса, компания [[Paramount Pictures]] студиясының 1929–1949 жылдар аралығында түсірген дыбыстық фильмдеріне деген құқықтарды да өз бақылауында ұстап отыр (бұл құқықтарды 1957 жылы MCA Inc. концерні сатып алған болатын). 1970-жылдардың басында Американың ең көне студиялары саналатын ''Universal'' мен ''Paramount'' АҚШ-тан тыс аймақтарда өз өнімдерін тарату (дистрибуциялау) үшін бірлескен кәсіпорын құруға уағдаласты. Осылайша дүниеге келген ''Cinema International Corporation'' компаниясына үшінші тарап ретінде [[Metro-Goldwyn-Mayer|MGM]] студиясы қосылғаннан кейін, оның атауы [[United International Pictures|UIP]] деп өзгертілді. 2000 жылы [[Еуропа одағы|Еуропалық Одақ]] билігі бұл конгломератты нарықты [[монополия]]лады деп айыптаған кезде, MGM өз орнын [[20th Century Fox]] студиясына босатып берді. Бұл конгломераттың бас штаб-пәтері [[Лондон]]да орналасқан. == Тағы қараңыз == * [[Universal Studios Hollywood]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.universalstudios.com/ Universal Studios ресми сайты]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131204115419/http://www.universalstudios.com/ |date=2013-12-04 }} [[Санат:Universal Pictures|*]] [[Санат:1912 жылы құрылған компаниялар]] [[Санат:1912 жылы АҚШ-та пайда болғандар]] [[Санат:АҚШ кинокомпаниялары]] [[Санат:Vivendi-дің бұрынғы еншілес компаниялары]] l77fcoea6qy3o3yar25btkjbx7r9qgv 0 782389 3617244 3615480 2026-06-13T20:34:44Z Kasymov 10777 3617244 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Ерлан Дәуітбекұлы Нұрсұлтанов |Шынайы есімі = |Суреті = Nursultanov.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 25.05.1957 |Туған жері = |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Функционалдық талдау, гармоникалық талдау, жуықтау теориясы, есептеу математикасы |Жұмыс орны = М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің Қазақстан филиалы |Ғылыми дәрежесі = Физика-математика ғылымының докторы |Ғылыми атағы = профессор |Альма-матер = [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |Ғылыми жетекші = Костюченко А.Г. |Атақты шәкірттері = [[Назерке Төлекқызы Тілеуханова|Тлеуханова Н.]], Бекмаганбетов К. |Несімен белгілі = |Марапаттары = «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы - 2006, 2011» |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Ерлан Дәуітбекұлы Нұрсұлтанов''' — физика-математика ғылымының докторы, М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің Қазақстан филиалының профессоры. Эрдёш саны - 3<ref>https://mathscinet.ams.org/mathscinet/freetools/collab-dist?source=270252&target=189017</ref> == Еңбек жолы == === Білімі === * 1974-1979: Қарағанды мемлекеттік университетінің математика факультеті * 1979-1982: М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің механика-математика факультетінде аспирантура, жетекшісі А.Г. Костюченко <ref>https://istina.msu.ru/profile/Nursultanov/</ref> === Диссертация қорғаулары === * 1983 ж. М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінде 01.01.01 – математикалық талдау мамандығы бойынша кандидаттық диссертация * 1999 ж. Ресей ғылым академиясының В.А. Стеклов атындағы математикалық институтында 01.01.01 – математикалық талдау мамандығы бойынша докторлық диссертация === Жұмыс орны === * 1983-1992 ж. Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды ​​мемлекеттік университетінде доцент * 1992-1999 ж. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Қолданбалы математика институтында қолданбалы функционалдық талдау зертханасының меңгерушісі * 1999-2001 ж. Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды ​​мемлекеттік университетінде кафедра меңгерушісі * 2001 ж. М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің Қазақстан филиалының математика және информатика кафедрасының меңгерушісі == Негізгі ғылыми нәтижелер == * Желілік кеңістіктер теориясы жасалды. Осыған сүйене отырып, интегралдық операторлардың нормалары үшін төменгі шекараларды алу әдісі жасалды. Бұл әдіс көп өлшемді жағдайда классикалық нәтижелерді, мысалы, Фурье коэффициенттері туралы Харди-Литтлвуд теоремасын, Фурье көбейткіштері туралы Хёрмандер теоремасын және конволюция операторы туралы О'Нилл теоремасын айтарлықтай нығайтты. * Нақты әдістің қайталау есебін шешуге мүмкіндік беретін Лайонс пен Петрдің нақты интерполяция әдісін жалпылайтын көп параметрлі интерполяция әдісі жасалды. * Анизотропты функция кеңістіктері үшін интерполяция теориясы жасалды. Атап айтқанда, аралас метрикалары бар Лебег кеңістіктері үшін Марцинкевич типті интерполяция теоремасын алу мәселесі шешілді. * Фурье қатарының көбейткіштері туралы есеп шешілді; атап айтқанда, Lp Лебег кеңістігіндегі тригонометриялық Фурье қатарының көбейткіштері үшін p параметріне тәуелді жеткілікті шарт алынды. * Доминантты аралас туындылары бар функциялар кластары үшін оңтайлы қалпына келтіру операторын құру мәселесі шешілді (берілген нүктелердегі мәндерден құрылған қалпына келтіру операторының қателігі Гельфанд диаметрімен бірдей ретті). * Классикалық Ремез теңсіздіктеріндегі асимптоталық дәл тұрақтылар табылды. === Ғылыми жобалар === * 1994-1996: "Функциялар мен функция кеңістіктерінің конструктивті және аналитикалық қасиеттері" * 1997-1999: "Функция кеңістіктерінің интерполяция әдістері және апаттарды басқару теориясы" * 2000-2002: "Функция кеңістіктері, интерполяция әдістері және оларды гармоникалық талдауда қолдану" * 2002-2005: "Анизотропты кеңістіктердің интерполяция әдістері және оларды функция кеңістіктері теориясындағы, Фурье қатарлары теориясындағы және жуықтау теориясындағы мәселелерге қолдану" * 2007 INTAS гранты (зерттеуші) * 2006-2008: "Анизотропты функция кеңістіктеріне, айнымалы жуықтау қасиеттері бар кеңістіктерге арналған интерполяция әдістері және оларды қолдану" * 2009-2011 "Жоғары өнімді есептеу жүйелерінде ресурстарды жоспарлау және бөлу" * 2012-2014 "Сандық ақпаратты сығымдау және қалпына келтірудің жаңа тәсілдерін әзірлеу" * 2012-2014 "Функционалдық кеңістіктердегі сызықтық және квазисызықты операторлардың интерполяциясы және олардың гармоникалық талдаудағы қолданылуы" * 2015-2017 "Жаңа интерполяция әдістері және олардың жуықтау теориясы мен гармоникалық талдаудағы қолданылуы" * 2018-2020 "Функционалдық кеңістіктердегі сызықтық операторлардың интерполяциясы және экстраполяциясы және олардың қолданылуы" * 2020-2022 "Моррей типті кеңістіктердегі сызықтық және сызықтық емес операторларға арналған интерполяция теоремалары және олардың қолданылуы" ===Ғылыми кадрларды даярлау=== * 01.01.01 – математикалық талдау мамандығы бойынша 9 ғылым кандидаты: Сайдахметов Қ., Берниязов Е., Бекмағанбетов Қ., Джумабаева Д., Сүлейменова З., Каримов Д., Есенбаева Г., Дарбаева Д., Таджигитов А. * 5 PhD докторлары: Көпежанов А., Канкенова А., Чигамбаева Д., Мұқанов А.Б., Баширова А. * 01.01.01 – математикалық талдау мамандығы бойынша 2 ғылым докторы: Тілеуханова Н., Бекмағанбетов Қ. === Редакциялық алқаның мүшелігі === * Eurasian Mathematical Journal<ref>https://emj.enu.kz/index.php/main/about/editorialTeam</ref> * Bulletin of the Karaganda University. Mathematics Series <ref>https://mts.buketov.edu.kz/mathematics-vestnik/about/editorialTeam</ref> === Негізгі жарияланымдар === ==== Кітапта р==== * Nursultanov, E. (2026). Inequalities and Integral Operators in Function Spaces (1st ed.). Chapman and Hall/CRC. https://doi.org/10.1201/9781003666561 * E. D. Nursultanov, D. K. Chiganbayeva, Interpolation of Morrey-Tape Spaces, Epigraf Almaty, 2019, 137 pp. * Е. Д. Нурсултанов, Д. К. Чиганбаева, Интерполяция пространств типа Морри, Техно Эрудит Алматы, 2019, 144 с. * T. Sh Kalmenov, E. D. Nursultanov, M. V. Ruhzansky, M. A. Sadybekov, Functional Analysis in Interdisciplinary Applications, Springer, 2017, 456 pp. === Шетелдегі дәрістер === * 2016, Испания, Барселона, ​​Математика орталығы, дәріс тақырыбы: "Моррей кеңістіктері үшін Марцинкевич типті интерполяция теоремасы" * 2015, Германия, Йена университеті, дәріс тақырыбы: "Желілік кеңістіктердің интерполяциялық қасиеттері және оларды гармоникалық талдауда қолдану" * 2015, Ресей, Мәскеу, Ресей Ғылым академиясының В.А. Стеклов атындағы математикалық институты, дәріс тақырыбы: "Фурье қатарының көбейткіштері мәселесі" * 2014, Германия, Гессен, Гессен университеті, дәріс тақырыбы: "Харди-Литтлвуд типті теңсіздіктер туралы" * 2011, Испания, Барселона, ​​Математика орталығы, дәріс тақырыбы: "Ремес теңсіздігі" * 2009, Мәскеу, Ресей Ғылым академиясының В.А. Стеклов атындағы математика институты, академик С.М. Никольскийдің семинары, дәріс тақырыбы: "Янг-О'Нилл теңсіздігі" * 2009, Мәскеу, В.А. Ресей Ғылым Академиясының Стеклов атындағы математика институты Стеклов университеті, профессор С.А. Теляковскийдің семинары, дәріс тақырыбы: "Лоренц кеңістіктері үшін Харди және Литтлвуд типті теңсіздіктер туралы" * 2008, Италия, Пиза, Дәріс тақырыбы: "Янг-О'Нилл теңсіздігі" * 2008, Италия, Падова, Падова университеті, дәріс тақырыбы: "Анизотропты кеңістіктер үшін интерполяция әдістері" * 2006, Швеция, Люлл технологиялық университеті, дәріс тақырыбы: "Желілік кеңістіктер және олардың қолданылуы" * 2006, Испания, Барселона, ​​Математика орталығы, дәріс тақырыбы: "Фурье қатарының көбейткіштері туралы" * 2006, Испания, Барселона, ​​Автономды университет, дәріс тақырыбы: "Көппараметрлі интерполяция және қайталау теоремасы" == Марапаттары == * 2005 жылғы жаратылыстану ғылымдары бойынша Қ.Сәтпаев атындағы сыйлықтың лауреаты. * 2007-2008 және 2008-2009 жылдары Қазақстан Республикасында ғылым мен техниканың дамуына қосқан үлесі үшін мемлекеттік стипендиямен марапатталған. * 2006 және 2011 жылдары «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» грантының иегері. * 2016 жылы ол ірі халықаралық баспа Springer Nature белгілеген ғылым мен техника саласындағы Top Springer Author сыйлығымен марапатталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.mathnet.ru/php/person.phtml?personid=8585&wshow=&showmode=groups&option_lang=rus#pubs Нурсултанов Ерлан Даутбекович] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Физика-математика ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Еуразия ұлттық университетінің профессорлары]] rc5oj4rdqapbx230nzh156tngvjh9kd 0 782413 3617257 3615483 2026-06-13T20:51:28Z Kasymov 10777 /* Дереккөздер */ 3617257 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Мэри Элизабет Брункоу |Шынайы есімі = ағылш. Mary Elizabeth Brunkow |Суреті = Mary_Brunkow_-_US_Embassy_Sweden_Nobel_Reception_2025.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 23.4.1961 |Туған жері = {{Туғанжері|Портленд|Портлендте}}, [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|АҚШ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[молекулярлық биолог]], [[иммунолог]], [[иммунология]], [[молекулалық биология]], [[генетика]] |Жұмыс орны = [[Жүйелік биология институты (Сиэтл)]]<br> [[Принстон университеті]] |Ғылыми дәрежесі = [[PhD|Философия докторы]] |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Гарвард университеті]] |Ғылыми жетекші = [[Ширли М. Тильгман]] |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = [[Foxp3]] генін ашушы ретінде белгілі |Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2025 жыл ғылымда|2025]])<br> |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Мэри Элизабет Брункоу''' ({{Lang-en|Mary Elizabeth Brunkow}}, [[23 сәуір]] [[1961 жыл|1961]]) — америкалық иммунолог, жүйелік биология институтының аға бағдарлама менеджері<ref name="cbc_isb">{{Cite web|title=American, Japanese scientists win Nobel prize in medicine|url=https://www.cbc.ca/news/health/nobel-prize-medicine-1.7654321|work=CBC News|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref>. Ол реттеуші Т-жасушаларының дамуы мен функциясының негізгі реттегіші болып табылатын [[Foxp3]] генін іргелі ашқаны үшін 2025 жылғы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығының]] иегері<ref name="nobel_press_release">{{Cite web|title=Press release: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/press-release/|work=NobelPrize.org|publisher=The Nobel Foundation|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref>. == Өмірбаян == 1979 жылы Портлендтегі Әулие Мэри академиясын бітірді. 1990 жылдардың аяғы мен 2000 жылдардың басында Брункоу Ботеллдегі Celltech Chiroscience биотехнологиялық компаниясында зерттеуші ғалым болып жұмыс істеді<ref name="nobel_popular_info">{{Cite web|title=Popular information: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/popular-information/|work=NobelPrize.org|publisher=The Nobel Foundation|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref>. Дәл осы кезеңде ол өзінің ең маңызды жаңалығын жасады<ref name="nobel_press_release">{{Cite web|title=Press release: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/press-release/|work=NobelPrize.org|publisher=The Nobel Foundation|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref><ref name="nobel_popular_info" />. Celltech компаниясындағы жұмысынан кейін Мэри Брункоу Сиэтлдегі Жүйелік биология институтына аға бағдарлама менеджері ретінде жұмысқа орналасты<ref name="nobel_youtube_isb">{{Cite web|title=Announcement of the 2025 Nobel Prize in Physiology or Medicine|url=https://www.youtube.com/watch?v=example_video_id|work=YouTube|publisher=The Nobel Prize|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref><ref name="cbc_isb">{{Cite web|title=American, Japanese scientists win Nobel prize in medicine|url=https://www.cbc.ca/news/health/nobel-prize-medicine-1.7654321|work=CBC News|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref>. Бұл рөлде ол биомедициналық зерттеулердің дамуына үлес қосуды жалғастыра отырып, ірі ғылыми жобаларды үйлестіреді және басқарады. == Ғылыми қызмет == Брункоу 2001 жылы әлемдік ғылымға маңызды үлес қосты<ref name="nobel_press_release">{{Cite web|title=Press release: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/press-release/|work=NobelPrize.org|publisher=The Nobel Foundation|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref><ref name="nature_genetics">{{Cite journal|author=Brunkow|first=M. E.|title=Disruption of a new forkhead/winged-helix protein, scurfin, results in the fatal lymphoproliferative disorder of the scurfy mouse|journal=Nature Genetics|volume=27|issue=1|pages=68–73|date=2001-01|doi=10.1038/83784|pmid=11138001}}</ref>. Фред Рамсделлмен бірлесіп жұмыс істей отырып, ол скёрфа тышқандарындағы жұмбақ және өлімге әкелетін ауруды зерттеуге назар аударды<ref name="nobel_popular_info">{{Cite web|title=Popular information: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/popular-information/|work=NobelPrize.org|publisher=The Nobel Foundation|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref><ref name="toi_beginner">{{Cite web|title=2025 Nobel Prize in Medicine for Beginners: How Mary Brunkow, Fred Rasmdell, and Shimon Sakguchi found the body's 'peacekeepers'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/2025-nobel-prize-in-medicine-for-beginners/articleshow/123456789.cms|work=The Times of India|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref>. Бұл тышқандар [[Иммунды жүйе|иммундық жүйесі]] өз тіндері мен мүшелеріне шабуыл жасайтын ауыр жүйелік [[Аутоиммундық аурулар|аутоиммунды аурумен]] ауырды, бұл ерте өлімге әкелді<ref name="nobel_popular_info" /><ref name="nature_genetics" />. Бұл жағдайдың X-хромосомасында орналасқан бір гендегі рецессивті [[Мутация|мутациядан]] туындағаны белгілі болды, бірақ геннің өзі белгісіз болып қалды<ref name="toi_beginner" />. Позициялық клондау әдістерін қолдана отырып, Брункоу және оның командасы қарастырылып отырған генді анықтай алды<ref name="nobel_popular_info">{{Cite web|title=Popular information: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/popular-information/|work=NobelPrize.org|publisher=The Nobel Foundation|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref>. Олар оны '''[[Foxp3]]''' деп атады, себебі ол транскрипция факторларының Forkhead қорапша тұқымдасына жатады<ref name="nobel_popular_info" />. Олардың 2001 жылы ''Nature Genetics'' журналында жарияланған зерттеуі бұл гендегі мутациялар «скарфи» тышқандарындағы аутоиммунды аурудың тікелей себебі екенін көрсетті<ref name="nature_genetics">{{Cite journal|author=Brunkow|first=M. E.|title=Disruption of a new forkhead/winged-helix protein, scurfin, results in the fatal lymphoproliferative disorder of the scurfy mouse|journal=Nature Genetics|volume=27|issue=1|pages=68–73|date=2001-01|doi=10.1038/83784|pmid=11138001}}</ref><ref name="nobel_sci_background">{{Cite web|title=Scientific Background: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/scientific-background/|work=NobelPrize.org|publisher=The Nobel Foundation|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref>. Олар сондай-ақ бұл геннің адам баламасындағы мутациялар [[IPEX-синдром|IPEX]] (иммундық дисрегуляция, полиэндокринопатия, энтеропатия, X-байланысқан синдром) деп аталатын сирек кездесетін және ауыр ауруды тудыратынын анықтады<ref name="nobel_press_release">{{Cite web|title=Press release: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/press-release/|work=NobelPrize.org|publisher=The Nobel Foundation|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref><ref name="nobel_sci_background" /><ref name="nobel_popular_info" />. Бұл жаңалық шынайы серпіліс болды. Бұл жапон иммунологы Симон Сакагучидің зерттеуімен тұспа-тұс келді, ол бұрын шамадан тыс иммундық реакцияларды басатын «реттеуші Т-жасушаларының» (Treg) популяциясын ашқан болатын. Брункоу пен Рамсделлдің жұмысы бұл жасушаларды түсінудің молекулалық кілтін берді: Foxp3 Treg жасушаларының дамуы мен қызметін басқаратын негізгі транскрипция факторы — «басты қосқыш» екені анықталды<ref name="nobel_press_release">{{Cite web|title=Press release: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/press-release/|work=NobelPrize.org|publisher=The Nobel Foundation|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref>. Белсенді Foxp3 генінсіз реттеуші Т жасушалары пайда бола алмайды, бұл иммундық жүйенің бақылаусыз автоагрессиясына әкеледі<ref name="nobel_press_release" /><ref name="toi_beginner">{{Cite web|title=2025 Nobel Prize in Medicine for Beginners: How Mary Brunkow, Fred Rasmdell, and Shimon Sakguchi found the body's 'peacekeepers'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/2025-nobel-prize-in-medicine-for-beginners/articleshow/123456789.cms|work=The Times of India|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref>. Foxp3 ашылуы зерттеудің екі саласын біріктіріп, иммунологияда жаңа бағыт құрды<ref name="nobel_press_release">{{Cite web|title=Press release: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/press-release/|work=NobelPrize.org|publisher=The Nobel Foundation|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref><ref name="aljazeera">{{Cite web|title=Nobel Prize for medicine awarded to immune system researchers|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/10/6/nobel-prize-for-medicine-awarded-to-immune-system-researchers|work=Al Jazeera|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref>. Ол ғалымдарға Treg жасушаларын анықтауға арналған қуатты маркер берді және аутоиммунды ауруларды емдеудің, сондай-ақ [[онкология]] мен [[Трансплантология|трансплантациядағы]] иммундық жауапты басқарудың жаңа терапиялық тәсілдерін әзірлеуге жол ашты<ref name="aljazeera" />. == Марапаттар және мойындау == * [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (2025) — [[Фред Рамсделл]] және [[Симон Сакагути|Симон Сакагутимен]] бірлесіп, ''«перифериялық иммундық төзімділікке қатысты жаңалықтары үшін»'' <ref name="nobel_press_release">{{Cite web|title=Press release: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/press-release/|work=NobelPrize.org|publisher=The Nobel Foundation|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref> <ref name="aljazeera">{{Cite web|title=Nobel Prize for medicine awarded to immune system researchers|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/10/6/nobel-prize-for-medicine-awarded-to-immune-system-researchers|work=Al Jazeera|date=2025-10-06|accessdate=2025-10-06}}</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ генетиктері]] [[Санат:АҚШ иммунологтары]] bs0fn90fc3shnqa9kuftfqfarfnofhr 10 782419 3617246 3616192 2026-06-13T20:37:27Z Kasymov 10777 3617246 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Қазақстан оқу орындары |тақырып = Қазақстан оқу орындары |state = collapsed |бөлім1 = [[Жоғары оқу орны]] |тізім1 = <div> * '''[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] </div> |бөлім2 = [[Қазақстан колледждері|Колледждер]] |тізім2 = <div> * [[Абай облысы колледждері|Абай]] · [[Алматы облысы колледждері|Алматы]] · [[Ақмола облысы колледждері|Ақмола]] · [[Ақтөбе облысы колледждері|Ақтөбе]] · [[Атырау облысы колледждері|Атырау]] · [[Батыс Қазақстан облысы колледждері|Батыс Қазақстан]]· [[Жамбыл облысы колледждері|Жамбыл]] · [[Жетісу облысы колледждері|Жетісу]] · [[Қарағанды облысы колледждері|Қарағанды ]] · [[Қостанай облысы колледждері|Қостанай]] · [[Қызылорда облысының колледждері|Қызылорда ]] · [[Маңғыстау облысы колледждері|Маңғыстау]] · [[Павлодар облысы колледждері|Павлодар]] · [[Солтүстік Қазақстан облысы колледждері|Солтүстік Қазақстан]] · [[Түркістан облысы колледждері|Түркістан]] · [[Ұлытау облысы колледждері|Ұлытау]] · [[Шығыс Қазақстан облысының колледждері|Шығыс Қазақстан]] · [[Астана қаласы колледждері|Астана қаласы]] · [[Алматы қаласы колледждері|Алматы қаласы]] · [[Шымкент қаласы колледждері|Шымкент қаласы]] </div> |бөлім3 = [[Мектептер]] |тізім3 = <div> * [[Абай облысы мектептері|Абай]] · [[Алматы облысы мектептері|Алматы]] · [[Ақмола облысы мектептері|Ақмола]] · [[Ақтөбе облысы мектептері|Ақтөбе]] · [[Атырау облысы мектептерінің тізімі|Атырау]] · [[Батыс Қазақстан облысы мектептері|Батыс Қазақстан]]· [[Жамбыл облысы мектептерінің тізімі|Жамбыл]] · [[Жетісу облысы мектептері|Жетісу]] · [[Қарағанды облысы мектептерінің тізімі|Қарағанды ]] · [[Қостанай облысы мектептерінің тізімі|Қостанай]] · [[Қызылорда облысының мектептері|Қызылорда ]] · [[Маңғыстау облысы мектептері|Маңғыстау]] · [[Павлодар облысы мектептері|Павлодар]] · [[Солтүстік Қазақстан облысы мектептері|Солтүстік Қазақстан]] · [[Түркістан облысы мектептері|Түркістан]] · [[Ұлытау облысының мектептері|Ұлытау]] · [[Шығыс Қазақстан облысының мектептері|Шығыс Қазақстан]] · [[Астана қаласы мектептері|Астана қаласы]] · [[Алматы қаласы мектептері|Алматы қаласы]] · [[Шымкент қаласы мектептері|Шымкент қаласы]] </div> }}<includeonly> fbkofghbccc0xgc9i2yvtiuggc2kvha 3617247 3617246 2026-06-13T20:37:56Z Kasymov 10777 3617247 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> </noinclude> {{Навигациялық кесте |аты = Қазақстан оқу орындары |тақырып = Қазақстан оқу орындары |state = collapsed |бөлім1 = [[Жоғары оқу орны]] |тізім1 = <div> * '''[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] </div> |бөлім2 = [[Қазақстан колледждері|Колледждер]] |тізім2 = <div> * [[Абай облысы колледждері|Абай]] · [[Алматы облысы колледждері|Алматы]] · [[Ақмола облысы колледждері|Ақмола]] · [[Ақтөбе облысы колледждері|Ақтөбе]] · [[Атырау облысы колледждері|Атырау]] · [[Батыс Қазақстан облысы колледждері|Батыс Қазақстан]]· [[Жамбыл облысы колледждері|Жамбыл]] · [[Жетісу облысы колледждері|Жетісу]] · [[Қарағанды облысы колледждері|Қарағанды ]] · [[Қостанай облысы колледждері|Қостанай]] · [[Қызылорда облысының колледждері|Қызылорда ]] · [[Маңғыстау облысы колледждері|Маңғыстау]] · [[Павлодар облысы колледждері|Павлодар]] · [[Солтүстік Қазақстан облысы колледждері|Солтүстік Қазақстан]] · [[Түркістан облысы колледждері|Түркістан]] · [[Ұлытау облысы колледждері|Ұлытау]] · [[Шығыс Қазақстан облысының колледждері|Шығыс Қазақстан]] · [[Астана қаласы колледждері|Астана қаласы]] · [[Алматы қаласы колледждері|Алматы қаласы]] · [[Шымкент қаласы колледждері|Шымкент қаласы]] </div> |бөлім3 = [[Мектептер]] |тізім3 = <div> * [[Абай облысы мектептері|Абай]] · [[Алматы облысы мектептері|Алматы]] · [[Ақмола облысы мектептері|Ақмола]] · [[Ақтөбе облысы мектептері|Ақтөбе]] · [[Атырау облысы мектептерінің тізімі|Атырау]] · [[Батыс Қазақстан облысы мектептері|Батыс Қазақстан]]· [[Жамбыл облысы мектептерінің тізімі|Жамбыл]] · [[Жетісу облысы мектептері|Жетісу]] · [[Қарағанды облысы мектептерінің тізімі|Қарағанды ]] · [[Қостанай облысы мектептерінің тізімі|Қостанай]] · [[Қызылорда облысының мектептері|Қызылорда ]] · [[Маңғыстау облысы мектептері|Маңғыстау]] · [[Павлодар облысы мектептері|Павлодар]] · [[Солтүстік Қазақстан облысы мектептері|Солтүстік Қазақстан]] · [[Түркістан облысы мектептері|Түркістан]] · [[Ұлытау облысының мектептері|Ұлытау]] · [[Шығыс Қазақстан облысының мектептері|Шығыс Қазақстан]] · [[Астана қаласы мектептері|Астана қаласы]] · [[Алматы қаласы мектептері|Алматы қаласы]] · [[Шымкент қаласы мектептері|Шымкент қаласы]] </div> }}<includeonly> 5iyofpfoed6jtkcnkaam4hx6dyoh2y7 0 782440 3617258 3615911 2026-06-13T20:52:54Z Kasymov 10777 3617258 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Berkeley glade afternoon.jpg|нобай|400px|Ұлттық және әлемдік бірқатар рейтингтер бойынша ең үздік қоғамдық университеттердің бірі — [[Берклидегі Калифорния университеті]]нің кампусы]] '''Штат университеті''' ({{Lang-en|State University}}<ref>Америкалық жоғары оқу орындарына қатысты ''State University'' терминін ''мемлекеттік университет'' деп аудару қате болып табылады. Бұл түсініспеушілік қазақ тіліндегі ''мемлекеттік университет (институт)'' терминінің ағылшын тіліне ''State University (Institute)'' деп аударылуынан туындаған.</ref>) — [[АҚШ әкімшілік бөлінуі|штат]] үкіметінің қарамағындағы және штат қаражатынан қаржыландырылатын [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тағы университет түрі<ref name="tip">{{cite web|url=http://usa.msmstudy.ru/for-student/kinds-of-universityes.html|title=Типы вузов|publisher=Обучение в Америке|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511045823/http://usa.msmstudy.ru/for-student/kinds-of-universityes.html|archive-date=2012-05-11|url-status=dead}}</ref>(офицерлерді, [[Федералдық тергеу бюросы|ФТР]] қызметкерлерін және т.б. даярлайтын сегіз федералды жоғары оқу орны осыған жатпайды)<ref name="vus">{{cite web|url=http://prousa.ru/us_higher_education|title=Университеты и колледжи США|publisher=Высшее образование в США|access-date=2012-05-24|archive-url=https://www.webcitation.org/68hGgC6XK?url=http://prousa.ru/us_higher_education|archive-date=2012-06-26|url-status=live|language=ru}}</ref>. == Ерекшеліктері == Әдетте, мұндай университет оқуға түсу кезінде төмендетілген өту балын және өзі орналасқан штаттың тұрақты тұрғындарына оқу ақысын төлеуде белгілі бір жеңілдіктер ұсынады. [[Бюрократия|Бюрократиялық]] кідірістерге, студенттер санының айтарлықтай көптігіне және соның салдарынан үлкен аудиторияларға байланысты штат университеттерінің беделі [[жеке университет]]терден біршама төмен, бұл оқытушылардың әр студентке жоғары көңіл бөлуіне мүмкіндік бермейді.<ref name="tip" /> Штат университеттері үшін білім беру бағдарламаларының (пәндерінің) ауқымдылығы да тән, олардың саны көптеген жоғары оқу орындарында бірнеше жүзге жетеді.<ref name="yastud">{{cite web|url=http://yastudent.ru/articles/2/11/2325.html|title=Образование за рубежом: Штатские университеты в Соединенных Штатах|publisher=SiteMan.ru|access-date=2012-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20101227171419/http://yastudent.ru/articles/2/11/2325.html|archive-date=2010-12-27|url-status=live}}</ref> Әр штатта үкіметтің қарамағындағы кем дегенде бір университет бар, көптеген штаттарда мұндай университеттер немесе колледждер бірнешеу болып келеді.<ref name="vus" /> Штаттан алынатын қаржыландыру көлемі оқу орнының жалпы [[бюджет]]інің шамамен 10-30 %-ын құрайды. Әдетте, бұл қаражаттың едәуір бөлігі зерттеу жұмыстарын қолдауға жұмсалады. Штат университеттері бюджетінің қалған бөлігі оқу ақысы, кампустағы жатақханада тұру, оқу әдебиеті және басқа да төлемдер, сондай-ақ [[грант]]тар, келісімшарттар мен [[Сыйға тарту|қайырымдылық]]тар түрінде түседі. Мұндай қаржыландыру жүйесінде [[стипендия]]лар негізінен зерттеу жұмысына бөлінген қаражат пен гранттардан төленеді. [[Бакалавр дәрежесі|Бакалавр]] дәрежесін алғысы келетін алғашқы төрт курс студенттері әдетте зерттеулермен айналыспайды, сондықтан олардың қаржылық көмек алу мүмкіндігі өте шектеулі. [[Жоғары оқу орнынан кейінгі білім|Жоғары оқу орнынан кейінгі дайындық]]тан өтіп жатқан және зерттеу гранттары мен келісімшарттар аясында ассистент болып жұмыс істейтін студенттердің жағдайы мүлдем басқаша.<ref name="yastud" /> Штат университеттерін тікелей штат билігіне есеп беретін [[Қамқоршылар кеңесі]] басқарады. [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тағы оқу орындары, әлемнің көптеген басқа елдерінен айырмашылығы, [[АҚШ Білім министрлігі|Білім министрлігі]]не бағынбайды.<ref name="yastud" /> == Рейтингтер == Америкалық штат университеттерінің бірқатары жылдан-жылға әлемдік рейтингтерде лайықты орындарға ие болып келеді, олардың ішінде [[Берклидегі Калифорния университеті|Берклидегі]], [[Лос-Анджелестегі Калифорния университеті|Лос-Анджелестегі]], [[Сан-Диежылағы Калифорния университет]]тері, [[Мичиган университеті]], [[Джорджия технологиялық институты]], [[Вашингтон университеті]], [[Остиндегі Техас Университеті|Остиндегі Техас университеті]] және т. б. бар.<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/world-university-rankings/2011-2012/top-400.html|title=THE World University Rankings 2011-2012|publisher=TSL Education Ltd.|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-date=2012-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20121002025050/http://www.timeshighereducation.co.uk/world-university-rankings/2011-2012/top-400.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2011|title=QS World University Rankings|publisher=QS|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20111001010736/http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2011/|archive-date=2011-10-01|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.webometrics.info/top12000.asp|title=Top Universities|publisher=Ranking Web of World universities|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110626053617/http://www.webometrics.info/top12000.asp|archive-date=2011-06-26|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.shanghairanking.com/ARWU2011.html|title=Academic Ranking of World Universities - 2011|publisher=ShanghaiRanking Consultancy|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://www.webcitation.org/6831UwXUP?url=http://www.shanghairanking.com/ARWU2011.html|archive-date=2012-05-30|url-status=live}}</ref> [[U.S. News & World Report]] басылымының нұсқасы бойынша ұлттық деңгейдегі штаттың 25 университетінің рейтингі:<ref>{{cite web|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-universities/top-public|title=Top Public Schools|publisher=U.S.News & World Report|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://www.webcitation.org/68hGk6IOr?url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-universities/top-public|archive-date=2012-06-26|url-status=live}}</ref> {|class=wide border="1" align="center" cellpadding="3" cellspacing="0" |----- !width="5%"|№ !width="40%"|Атауы !width="20%"|Штат !width="15%"|Қала !width="10%"|Негізі қаланды !width="10%"|Студенттер |-----align="center" |1 |[[Берклидегі Калифорния университеті]] |[[Сурет:Flag of California.svg|20px]] [[Калифорния]] |[[Беркли (Калифорния)|Беркли]] |[[1868 жыл|1868]] |35 838<ref>{{cite web|url=http://berkeley.edu|title=Facts at a glance|publisher=UC Regents|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://www.webcitation.org/65WMyq2LK?url=http://berkeley.edu|archive-date=2012-02-17|url-status=live}}</ref> |-----align="center" |2 |[[Лос-Анджелестегі Калифорния университеті]] |[[Сурет:Flag of California.svg|20px]] [[Калифорния]] |[[Лос-Анджелес]] |[[1919 жыл|1919]] |39 593<ref>{{cite web|url=http://ucla.edu|title=UCLA profile|publisher=University of California, Los Angeles|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120606052533/http://ucla.edu|archive-date=2012-06-06|url-status=dead}}</ref> |-----align="center" |2 |[[Вирджиния университеті]] |[[Сурет:Flag of Virginia.svg|20px]] [[Вирджиния]] |[[Шарлотсвилл (Виргиния)|Шарлотсвилл]] |[[1819 жыл|1819]] |14 039<ref>{{cite web|url=http://virginia.edu|title=Current On-Grounds Enrollment|publisher=Rector and Visitors of the University of Virginia|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903212245/http://virginia.edu|archive-date=2014-09-03|url-status=dead}}</ref> |-----align="center" |4 |[[Мичиган университеті]] |[[Сурет:Flag of Michigan.svg|20px]] [[Мичиган]] |[[Анн-Арбор]] |[[1817 жыл|1817]] |42 761<ref>{{cite web|url=http://umich.edu|title=University of Michigan-Enrollment by School and College, Gender, and Class Level For Term 1660 (Fall 2011)|publisher=University of Michigan Office of Budget & Planning|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120921033515/http://umich.edu|archive-date=2012-09-21|url-status=dead}}</ref> |-----align="center" |5 |[[Чапел-Хиллдегі Солтүстік Каролина университеті]] |[[Сурет:Flag of North Carolina.svg|20px]] [[Солтүстік Каролина]] |[[Чапел-Хилл (Северная Каролина)|Чапел-Хилл]] |[[1789 жыл|1789]] |27 252<ref>{{cite web|url=https://collegeboard.org|title=University of North Carolina at Chapel Hill|publisher=The College Board|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-date=2012-06-10|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> |-----align="center" |6 |[[Вильгельм және Мария колледжі]] |[[Сурет:Flag of Virginia.svg|20px]] [[Вирджиния]] |[[Уильямсберг (Виргиния)|Уильямсберг]] |[[1693 жыл|1693]] |8200<ref>{{cite web|url=https://wm.edu|title=Common Data Set, 2011–2012|publisher=Office of Institutional Research, College of William & Mary|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://webcitation.org|archive-date=2012-06-26|url-status=live}}</ref> |-----align="center" |7 |[[Джорджия технологиялық институты]] |[[Сурет:Flag of the State of Georgia.svg|20px]] [[Джорджия]] |[[Атланта]] |[[1885 жыл|1885]] |20 487<ref>{{cite web|url=https://gatech.edu|title=2010–2011 School Profile|publisher=Georgia Tech Office of Institutional Research & Planning|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://webcitation.org|archive-date=2012-06-26|url-status=live}}</ref> |-----align="center" |8 |[[Сан-Диегодағы Калифорния университеті]] |[[Сурет:Flag of California.svg|20px]] [[Калифорния]] |[[Сан-Диего]] |[[1960 жыл|1960]] |29 324<ref>{{cite web|url=http://ucsd.edu|title=About|publisher=Regents of the University of California|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503230259/http://ucsd.edu|archive-date=2012-05-03|url-status=dead}}</ref> |-----align="center" |9 |[[Дейвистегі Калифорния университеті]] |[[Сурет:Flag of California.svg|20px]] [[Калифорния]] |[[Дейвис (Калифорния)|Дейвис]] |[[1905 жыл|1905]] |32 653<ref>{{cite web|url=http://ucdavis.edu|title=Student Population Headcount, Fall 1999-2010|publisher=The Regents of the University of California, Davis|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20130207092454/http://ucdavis.edu|archive-date=2013-02-07|url-status=dead}}</ref> |-----align="center" |10 |[[Санта-Барбарадағы Калифорния университеті]] |[[Сурет:Flag of California.svg|20px]] [[Калифорния]] |[[Санта-Барбара (Калифорния)|Санта-Барбара]] |[[1891 жыл|1891]] |22 026<ref>{{cite web|url=http://ucsb.edu|title=UC Santa Barbara Our Campus|publisher=The Regents of the University of California|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://www.webcitation.org/68hGmQh5S?url=http://ucsb.edu|archive-date=2012-06-26|url-status=live}}</ref> |-----align="center" |10 |[[Вашингтон университеті]] |[[Сурет:Flag of Washington.svg|20px]] [[Вашингтон (штат)|Вашингтон]] |[[Сиэтл]] |[[1861 жыл|1861]] |48 022<ref>{{cite web|url=http://washington.edu|title=Discover the University of Washington|publisher=UNIVERSITY OF WASHINGTON|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://www.webcitation.org/68hGmsi4B?url=http://washington.edu|archive-date=2012-06-26|url-status=live}}</ref> |-----align="center" |10 |[[Мэдисондағы Висконсин университеті]] |[[Сурет:Flag of Wisconsin.svg|20px]] [[Висконсин]] |[[Мадисон (Висконсин)|Мадисон]] |[[1848 жыл|1848]] |42 099<ref>{{cite web|url=http://wisc.edu|title=Community|publisher=Board of Regents of the University of Wisconsin System|access-date=2012-02-25|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120609025038/http://wisc.edu|archive-date=2012-06-09|url-status=dead}}</ref> |-----align="center" |13 |[[Пенсильвания штат университеті]] |[[Сурет:Flag of Pennsylvania.svg|20px]] [[Пенсильвания]] |[[Юниверсити-Парк (Пенсильвания)|Юниверсити-Парк]] |[[1855 жыл|1855]] |44 817<ref>{{cite web|url=http://psu.edu|title=Undergraduate and Graduate/First Professional|publisher=University Budget Office|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://webcitation.org|archive-date=2012-06-26|url-status=live}}</ref> |-----align="center" |13 |[[Ирвайндегі Калифорния университеті]] |[[Сурет:Flag of California.svg|20px]] [[Калифорния]] |[[Ирвайн (Калифорния)|Ирвайн]] |[[1965 жыл|1965]] |27 481<ref>{{cite web|url=http://uci.edu|title=Facts & Figures|publisher=University of California, Irvine|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://archive.org|archive-date=2012-04-15|url-status=dead}}</ref> |-----align="center" |13 |[[Урбана-Шампейндегі Иллинойс университеті]] |[[Сурет:Flag of Illinois.svg|20px]] [[Иллинойс]] |[[Эрбана (Иллинойс)|Эрбана]] және [[Шампейн (Иллинойс)|Шампейн]] |[[1867 жыл|1867]] |42 605<ref>{{cite web|url=http://illinois.edu|title=Facts 2011-12: Illinois by the numbers|publisher=University of Illinois Board of Trustees|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811133826/http://illinois.edu|archive-date=2011-08-11|url-status=dead}}</ref> |-----align="center" |13 |[[Остиндегі Техас университеті]] |[[Сурет:Flag of Texas.svg|20px]] [[Техас]] |[[Остин (Техас)|Остин]] |[[1883 жыл|1883]] |51 мыңнан астам<ref>{{cite web|url=http://utexas.edu|title=About UT|publisher=The University of Texas at Austin|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://www.webcitation.org/68hGpx2v1?url=http://utexas.edu|archive-date=2012-06-26|url-status=live}}</ref> |-----align="center" |17 |[[Огайо штат университеті]] |[[Сурет:Flag of Ohio.svg|20px]] [[Огайо]] |[[Колумбус (Огайо)|Колумбус]] |[[1870 жыл|1870]] |56 064<ref>{{cite web|url=http://osu.edu|title=The Ohio State University - Statistical Summary|publisher=The Ohio State University|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://www.webcitation.org/65jSLbQSx?url=http://osu.edu|archive-date=2012-02-26|url-status=live}}</ref> |-----align="center" |17 |[[Колледж-Парктегі Мэриленд университеті]] |[[Сурет:Flag of Maryland.svg|20px]] [[Мэриленд]] |[[Колледж-Парк (Мэриленд)|Колледж-Парк]] |[[1856 жыл|1856]] |37 642<ref>{{cite web|url=http://umd.edu|title=Quick Facts|publisher=University of Maryland, College Park|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://www.webcitation.org/66BWphkSG?url=http://umd.edu|archive-date=2012-03-15|url-status=dead}}</ref> |-----align="center" |19 |[[Техас A&M университеті]] |[[Сурет:Flag of Texas.svg|20px]] [[Техас]] |[[Колледж-Стейшен (Техас)|Колледж-Стейшен]] |[[1871 жыл|1871]] |50 мыңнан астам<ref>{{cite web|url=tamu.edu|title=Texas A&M University Facts|publisher=Texas A&M University|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110918015141/tamu.edu|archive-date=2011-09-18|url-status=dead}}</ref> |-----align="center" |19 |[[Коннектикут университеті]] |[[Сурет:Flag of Connecticut.svg|20px]] [[Коннектикут]] |[[Сторс]] |[[1881 жыл|1881]] |30 525<ref>{{cite web|url=uconn.edu|title=Fact Sheet|publisher=University of Connecticut|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=webcitation.org|archive-date=2012-06-26|url-status=live}}</ref> |-----align="center" |19 |[[Флорида университеті]] |[[Сурет:Flag of Florida.svg|20px]] [[Флорида]] |[[Гейнсвилл (Флорида)|Гейнсвилл]] |[[1853 жыл|1853]] |50 мыңнан астам<ref>{{cite web|url=ufl.edu|title=About UF|publisher=University of Florida|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://www.webcitation.org/68hGrWaV3?url=ufl.edu|archive-date=2012-06-26|url-status=live}}</ref> |-----align="center" |19 |[[Питтсбург университеті]] |[[Сурет:Flag of Pennsylvania.svg|20px]] [[Пенсильвания]] |[[Питтсбург]] |[[1787 жыл|1787]] |28 766<ref>{{cite web|url=pitt.edu|title=2011 Fact Book|publisher=University of Pittsburgh|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120527220821/pitt.edu|archive-date=2012-05-27|url-status=dead}}</ref> |-----align="center" |23 |[[Пердью университеті]] |[[Сурет:Flag of Indiana.svg|20px]] [[Индиана]] |[[Уэст-Лафейетт]] |[[1869 жыл|1869]] |39 726<ref>{{cite web|url=purdue.edu|title=Fast Facts - West Lafayette Campus|publisher=Purdue University|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120617162654/purdue.edu|archive-date=2012-06-17|url-status=dead}}</ref> |-----align="center" |23 |[[Джорджия университеті]] |[[Сурет:Flag of the State of Georgia.svg|20px]] [[Джорджия]] |[[Атенс (Джорджия)|Атенс]] |[[1785 жыл|1785]] |34 765<ref>{{cite web|url=uga.edu|title=UGA by the Numbers|publisher=The University of Georgia|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://www.webcitation.org/68hGt32zO?url=uga.edu|archive-date=2012-06-26|url-status=live}}</ref> |-----align="center" |25 |{{iw|Клемсон университеті||en|Clemson University}} |[[Сурет:Flag of South Carolina.svg|20px]] [[Оңтүстік Каролина]] |[[Клемсон (Южная Каролина)|Клемсон]] |[[1889 жыл|1889]] |19 463<ref>{{cite web|url=collegeportraits.org|title=Clemson University College Portrait|publisher=Clemson University|lang=en|access-date=2012-05-25|archive-url=https://www.webcitation.org/68hGtnucC?url=collegeportraits.org|archive-date=2012-06-26|url-status=live}}</ref> |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:АҚШ университеттері|*]] a01sqwj8sxd5fy3mg8pmesehdokn278 0 782441 3617259 3615945 2026-06-13T20:53:21Z Kasymov 10777 3617259 wikitext text/x-wiki '''Тоғыздан үшінші патшалық''' (''Оннан үшінші патшалық, Үште тоғызыншы патшалық, Тоғыздан үшінші мемлекет, Оннан үшінші мемлекет''; кей кезде — ''Алыс патшалық'')— [[Орыстар|орыс]] халық ертегілеріндегі қиял-ғажайып, алыс әрі тылсым өлке. Бұл жерге [[ертегі]] кейіпкері қалың орман, теңіз, терең шыңырау немесе өзге де еңсеруі қиын кедергілер арқылы жетеді<ref name=":0">Пропп В.Я. — ''Ертегілердің тарихи тамырлары'', [[1986 жыл|1986]].</ref><ref name=":1">[https://ertegiler.kz/author/3 Орыс халық ертегілері]</ref>. == Жалпы сипаттамасы == Тоғыздан үшінші патшалықта [[Айдаһар|айдаһарлар]], алтын жалды тұлпарлар, ғажайып құстар мекендейді, жасартатын алмалар өседі, тірі және өлі су бұлақтары ағып жатады. Көп жағдайда батыр осы өлкеге ұрланған аруды құтқару, ғажайып заттарды табу немесе мәңгі жастық сыйлайтын игіліктерді іздеу үшін сапар шегеді<ref name=":1" />. [[Фольклористика|Фольклортанушылардың]] пікірінше, Тоғыздан үшінші патшалық славян халықтарының о дүние туралы көне түсініктерімен байланысты. Ол молшылық пен ғажайыпқа толы, қарапайым адам қол жеткізе алмайтын әлем ретінде сипатталады. Ертегіде бұл мекен көбіне шынайы дүниеден қалың орманмен, отты өзенмен, теңізбен немесе басқа да шекаралық кедергілермен бөлінеді. [[Батыр|Батырдың]] Тоғыздан үшінші патшалыққа барып, кейін өз еліне оралуы, оның сынақтардан өтіп, рухани әрі әлеуметтік тұрғыдан жетілуінің белгісі болып саналады. Сондықтан бұл бейне көптеген орыс халық ертегілерінің маңызды [[Мифологиялық кейіпкер|мифологиялық]] элементтерінің бірі болып табылады<ref name=":0" />. == Заманауи мәдениетте == [[File:Stamp of Russia 2012 No 1655 Vovka in a Faraway Kingdom.jpg|thumb|''Тоғыздан үшінші патшалықтағы Вовка'']] * «Тоғыздан үшінші патшалықтағы Вовка» мультфильмі; * «Тоғыздан үшінші патшалықта..» фильмі; * «Иван Царевич пен сұр қасқыр» мультфильмдері. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Орыс мәдениеті]] [[Санат:Украин тіліндегі әдебиет]] [[Санат:Орыс әдебиеті]] 1ao8ts8swnjcaaddubaf04qq8st4lrl 14 782452 3617248 3616256 2026-06-13T20:40:13Z Kasymov 10777 «[[Санат:Жетісу облысы колледждері|Жетісу облысы колледждері]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617248 wikitext text/x-wiki [[Санат:Қазақстан колледждері]] [[Санат:Жетісу облысы]] 2ch7a8xptn375dxfip3tfgq6gujs83t 10 782465 3617249 3616579 2026-06-13T20:42:17Z Kasymov 10777 3617249 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} </noinclude> {| class="infobox biography vcard" style="width: 22em; font-size: 88%; line-height: 1.5em; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #aaa; background: #f9f9f9; padding: 0.5em;" |- ! colspan="2" class="fn" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de;" | {{{есімі|{{PAGENAME}}}}} |- {{#if:{{{сурет|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.5em;" {{!}} [[Сурет:{{{сурет}}}|{{{сурет ені|220px}}}|center|{{{сурет сипаттамасы|}}}]]<br /><span style="font-size: 90%;">{{{сурет сипаттамасы|}}}</span> }} |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #ededed;" | Жалпы ақпарат |- {{#if:{{{толық аты|}}}| {{!}} '''Толық аты:''' {{!!}} class="nickname" {{!}} {{{толық аты}}} }} |- {{#if:{{{азаматтығы|}}}| {{!}} '''Азаматтығы:''' {{!!}} class="adr" {{!}} {{{азаматтығы}}} }} |- {{#if:{{{туған күні|}}}| {{!}} '''Туған күні:''' {{!!}} {{{туған күні}}} }} |- {{#if:{{{туған жері|}}}| {{!}} '''Туған жері:''' {{!!}} {{{туған жері}}} }} |- {{#if:{{{қайтыс болған күні|}}}| {{!}} '''Қайтыс болған күні:''' {{!!}} {{{қайтыс болған күні}}} }} |- {{#if:{{{қайтыс болған жері|}}}| {{!}} '''Қайтыс болған жері:''' {{!!}} {{{қайтыс болған жері}}} }} |- {{#if:{{{бойы|}}}| {{!}} '''Бойы:''' {{!!}} {{{бойы}}} }} |- {{#if:{{{салмағы|}}}| {{!}} '''Салмағы:''' {{!!}} {{{салмағы}}} }} |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #ededed;" | Спорттық мансабы |- {{#if:{{{спорт түрі|}}}| {{!}} '''Спорт түрі:''' {{!!}} class="role" {{!}} {{{спорт түрі}}} }} |- {{#if:{{{клубы|}}}| {{!}} '''Клубы / Орталығы:''' {{!!}} {{{клубы}}} }} |- {{#if:{{{жаттықтырушысы|}}}| {{!}} '''Жаттықтырушысы:''' {{!!}} {{{жаттықтырушысы}}} }} |- {{#if:{{{мансабы|}}}| {{!}} '''Белсенді жылдары:''' {{!!}} {{{мансабы}}} }} |} <noinclude> == Көшіру үшін бос үлгі == <pre> {{Гимнаст | есімі = | сурет = | сурет ені = 220px | сурет siпаттамасы = | толық аты = | азаматтығы = | туған күні = | туған жері = | бойы = | салмағы = | спорт түрі = | клубы = | жаттықтырушысы = | мансабы = }} </pre> [[Санат:Үлгілер-инфобокстар:Спортшылар]] </noinclude> dj4mlnbusq53hunesrsz3l0rd8z23fi 0 782483 3617260 3616871 2026-06-13T20:54:25Z Kasymov 10777 /* Сілтемелер */ 3617260 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Фред Рамсделл |Шынайы есімі = ағылш. Frederick J. «Fred» Ramsdell |Суреті = Fred_Ramsdell_-_US_Embassy_Sweden_Nobel_Reception_2025.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 4.12.1960 |Туған жері = {{Туғанжері|Элмхерст, |Суйтада}}, [[Иллинойс]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|АҚШ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[иммунология]] |Жұмыс орны = [[Паркер онкологиялық иммунотерапия институты]]<br> [[Ұлттық денсаулық сақтау институттары]]<br> [[ZymoGenetics]]<br> [[Novo Nordisk]]<br> [[aTyr Pharma]] |Ғылыми дәрежесі = Иммунология бойынша [[PhD|философия докторы]] (PhD), 1987 |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Калифорния университеті, Сан-Диего]] (1983)<br> [[Калифорния университеті, Лос-Анджелес]] (1987) |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = [[полиартрит]]ты зерттеуші танымал |Марапаттары = [[Краффорд сыйлығы]] (2017)<br> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2025 жыл ғылымда|2025]])<br> |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Фредерик Дж. «Фред» Рамсделл''' ({{Lang-en|Frederick J. «Fred» Ramsdell}}, [[4 желтоқсан]] [[1960 жыл|1960]], Элмхерст, [[Иллинойс]]) — [[Америка Құрама Штаттары|америкалық]] иммунолог, [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты]] (2025). == Өмірбаяны == 1960 жылы 4 желтоқсанда [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] [[Иллинойс|Иллинойс штатындағы]] Элмхерст қаласында дүниеге келген. 1983 жылы [[Калифорния университеті, Сан-Диего|Сан-Диегодағы Калифорния университетін]] биология мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен бітірді, содан кейін [[Калифорния университеті, Лос-Анжелес|Лос-Анджелестегі Калифорния университетіне]] оқуға түсті, онда 1987 жылы [[иммунология]] мамандығы бойынша докторлық дәреже алды. Оқуын аяқтағаннан кейін ол [[Сиэтл|Сиэтлдегі]] Ұлттық денсаулық сақтау институттарына жұмысқа орналасты, ал 2016 жылы [[Сан-Франциско|Сан-Францискодағы]] [[Шон Паркер]] атындағы қатерлі ісік иммунотерапиясы институтының басшысы болды. 2017 жылы Рамсделл, [[Александр Руденский]] және [[Симон Сакагути]] [[Полиартрит|полиартрит саласындағы]] зерттеулері үшін Крафурд сыйлығымен марапатталды.<ref>{{Cite web|title=The Crafoord Prize in Polyarthritis 2017|url=http://www.crafoordprize.se/press/arkivpressreleases/thecrafoordprizeinpolyarthritis2017.5.470b0073156f7766c064a8.html|work=crafoordprize.se|accessdate=2025-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170112020808/http://www.crafoordprize.se/press/arkivpressreleases/thecrafoordprizeinpolyarthritis2017.5.470b0073156f7766c064a8.html|archivedate=2017-01-12}}</ref> 2025 жылы Рамсделл [[Симон Сакагути]] және [[Мэри Брункоу|Мэри Брунковпен]] бірлесіп [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын]] алды.<ref>{{Cite web|title=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/summary/|work=NobelPrize.org|accessdate=2025-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251006113014/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/summary/|archivedate=2025-10-06}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/ramsdell/facts/ Фред Рамсделл] www.nobelprize.org сайтында {{In lang|en}} * [https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-10-06/nobel-prize-in-medicine-awarded-in-sweden-to-brunkow-ramsdell-sakaguchi АҚШ пен Жапонияда орналасқан үштік медицина саласындағы Нобель сыйлығын бөлісті] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ генетиктері]] [[Санат:АҚШ иммунологтары]] f0alkjvep9ie3pw1jy123x8hg43yspr 0 782493 3617013 3616949 2026-06-13T13:03:30Z Мағыпар 100137 толықтыру 3617013 wikitext text/x-wiki '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое [[]] Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] i8zv7mo1m9j8453eg2t8x7flu5seuuk 3617015 3617013 2026-06-13T13:04:52Z Мағыпар 100137 /* Географиялық сипаттамасы */ дереккөз 3617015 wikitext text/x-wiki '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] 8njglebc6dyi8rmjz4v0v2adw19pdx8 3617021 3617015 2026-06-13T13:07:30Z Мағыпар 100137 толықтыру 3617021 wikitext text/x-wiki '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] dj6qj18kndoq54kjvqmnkq28up5dspb 3617027 3617021 2026-06-13T13:10:05Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3617027 wikitext text/x-wiki '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] sckmm32y22wsg275x99l5n7xfuftcu4 3617028 3617027 2026-06-13T13:10:54Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3617028 wikitext text/x-wiki '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] 3ewyv0i5qq00z7288jw0kdmsfutiirm 3617030 3617028 2026-06-13T13:16:38Z Мағыпар 100137 толықтыру 3617030 wikitext text/x-wiki '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] iarcozrk0a2my6fg686303r2gi8252t 3617036 3617030 2026-06-13T13:20:01Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз 3617036 wikitext text/x-wiki '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krugloe.htm|title=Карта Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] 3lp8fci9kr6r980pschqsoka5fjvtyf 3617039 3617036 2026-06-13T13:23:15Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3617039 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Круглое |шынайы атауы = {{lang-be|Кру́глае}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krugloe.htm|title=Карта Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] 5i99kakeqs07d7sun87ulb0pqyg8vru 3617042 3617039 2026-06-13T13:25:33Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3617042 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Круглое |шынайы атауы = {{lang-be|Кру́глае}} |сурет = City Government in Krugloe.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krugloe.htm|title=Карта Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] 0nca5ntrn6vesl4y0esp79kmxxhgh58 3617045 3617042 2026-06-13T13:26:01Z Мағыпар 100137 үлгі 3617045 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Круглое |шынайы атауы = {{lang-be|Кру́глае}} |сурет = City Government in Krugloe.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of Kruhlaje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krugloe.htm|title=Карта Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] c083hfse271cvam0sj44rrqndohnovg 3617046 3617045 2026-06-13T13:26:30Z Мағыпар 100137 үлгі 3617046 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Круглое |шынайы атауы = {{lang-be|Кру́глае}} |сурет = City Government in Krugloe.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Kruhłaje, Belarus.png |ту = Flag of Kruhlaje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krugloe.htm|title=Карта Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] 6nemc9ewaldbny7jinydizvxt5rbvxs 3617047 3617046 2026-06-13T13:27:56Z Мағыпар 100137 үлгі 3617047 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Круглое |шынайы атауы = {{lang-be|Кру́глае}} |сурет = City Government in Krugloe.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Kruhłaje, Belarus.png |ту = Flag of Kruhlaje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =14 |lat_sec =12 |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =47 |lon_sec =47 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krugloe.htm|title=Карта Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] 0935gitxa33wdzrmsj192qz049p3yfj 3617048 3617047 2026-06-13T13:28:52Z Мағыпар 100137 үлгі 3617048 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Круглое |шынайы атауы = {{lang-be|Кру́глае}} |сурет = City Government in Krugloe.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Kruhłaje, Belarus.png |ту = Flag of Kruhlaje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =14 |lat_sec =12 |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =47 |lon_sec =47 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилёв облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Круглое ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krugloe.htm|title=Карта Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] 82rv2fkdxbqt3hycvxpr660ulo4bc5b 3617049 3617048 2026-06-13T13:30:03Z Мағыпар 100137 үлгі 3617049 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Круглое |шынайы атауы = {{lang-be|Кру́глае}} |сурет = City Government in Krugloe.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Kruhłaje, Belarus.png |ту = Flag of Kruhlaje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =14 |lat_sec =12 |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =47 |lon_sec =47 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилёв облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Круглое ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2234 |пошта индексі = 213188 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Kruhlaje, Kruhlaje District |сайты = |сайт тілі = }} '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krugloe.htm|title=Карта Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] tjukw0x7ka08nuhyrcsqcscghhjkk30 3617051 3617049 2026-06-13T13:31:40Z Мағыпар 100137 үлгі 3617051 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Круглое |шынайы атауы = {{lang-be|Кру́глае}} |сурет = City Government in Krugloe.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Kruhłaje, Belarus.png |ту = Flag of Kruhlaje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =14 |lat_sec =12 |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =47 |lon_sec =47 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилёв облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Круглое ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1524 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2017 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 6 911 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2234 |пошта индексі = 213188 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Kruhlaje, Kruhlaje District |сайты = |сайт тілі = }} '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krugloe.htm|title=Карта Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] r60j5y2xrm7horydiisxnck836kg69a 3617055 3617051 2026-06-13T13:33:00Z Мағыпар 100137 сурет қою 3617055 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Круглое |шынайы атауы = {{lang-be|Кру́глае}} |сурет = City Government in Krugloe.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Kruhłaje, Belarus.png |ту = Flag of Kruhlaje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =14 |lat_sec =12 |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =47 |lon_sec =47 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилёв облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Круглое ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1524 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2017 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 6 911 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2234 |пошта индексі = 213188 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Kruhlaje, Kruhlaje District |сайты = |сайт тілі = }} '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krugloe.htm|title=Карта Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Круглае. Музей (01).jpg|Тарихи-өлкетану мұражайы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] mo63aufnx4rxiv0t7igxklos4j0drh1 3617056 3617055 2026-06-13T13:34:06Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3617056 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Круглое |шынайы атауы = {{lang-be|Кру́глае}} |сурет = City Government in Krugloe.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Kruhłaje, Belarus.png |ту = Flag of Kruhlaje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =14 |lat_sec =12 |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =47 |lon_sec =47 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилёв облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Круглое ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1524 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2017 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 6 911 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2234 |пошта индексі = 213188 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Kruhlaje, Kruhlaje District |сайты = |сайт тілі = }} '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krugloe.htm|title=Карта Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Круглае. Музей (01).jpg|Тарихи-өлкетану мұражайы Bus Station in Krugloe.jpg|Автобекет </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] k4bmu1pz9ya5jiju1vo5t7qqktfjesx 3617059 3617056 2026-06-13T13:35:14Z Мағыпар 100137 сурет қою 3617059 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Круглое |шынайы атауы = {{lang-be|Кру́глае}} |сурет = City Government in Krugloe.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Kruhłaje, Belarus.png |ту = Flag of Kruhlaje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =14 |lat_sec =12 |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =47 |lon_sec =47 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилёв облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Круглое ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1524 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2017 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 6 911 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2234 |пошта индексі = 213188 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Kruhlaje, Kruhlaje District |сайты = |сайт тілі = }} '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krugloe.htm|title=Карта Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Круглае. Музей (01).jpg|Тарихи-өлкетану мұражайы Bus Station in Krugloe.jpg|Автобекет Shop in Krugloe.jpg|Универсам </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] 47yualgwmn62es8pequucypqtfxt93u 3617065 3617059 2026-06-13T13:38:14Z Мағыпар 100137 сурет қою 3617065 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Круглое |шынайы атауы = {{lang-be|Кру́глае}} |сурет = City Government in Krugloe.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Kruhłaje, Belarus.png |ту = Flag of Kruhlaje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =14 |lat_sec =12 |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =47 |lon_sec =47 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Могилёв облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Круглое ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1524 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2017 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 6 911 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2234 |пошта индексі = 213188 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Kruhlaje, Kruhlaje District |сайты = |сайт тілі = }} '''Круглое''' ({{lang-be|Кру́глае}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Могилёв облысы]]ндағы қала. [[Круглое ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Круглое қаласының халқы 6 911 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Круглое — Могилев облысының солтүстік шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Толочин (Минск-Орша учаскесінде) 20 шақырым жерде. Қала оңтүстіктен солтүстікке қарай R26 тас жолы (Толочин-Круглое-Нежково) арқылы өтеді. Көршілес R121 жолы (Шклов-Круглое) Загаранки мен Оршаға шығуға мүмкіндік береді. Қала Друт өзенінің оң жағалауын алып жатыр. Қала шекарасынан бір шақырымнан аз жерде Цыцеры су қоймасы өзен арнасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9378-Krugloe.html|title=Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Круглянский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Тарихы == Круглое алғаш рет 1524 жылы аталған. Сол кезде ол Литва Ұлы Герцогтігінің Витебск воеводствосының Орша ауданындағы жеке меншіктегі ауыл болған. 1621 жылдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтігінің Ұлы канцлері Лев Сапегаға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Круглое Гетман Огинскийге тиесілі болды. 1772 жылы Польша-Литва Достастығы бірінші рет бөлінгеннен кейін Круглое Ресей империясының құрамына кірді және Екатерина ханшайым Дашкованың меншігінде болды. Сол кезде Круглоеде 462 тұрғын, 41 үй, спирт зауыты және зығыр фабрикасы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде қала Михаил Кутузов бастаған орыс әскерлерінің штабы болды. 1880 жылғы жазбаларға сәйкес, Круглоеде 119 үй, православие шіркеуі, мемлекеттік мектеп, еврей мектебі, үш диірмен және үш жәрмеңке болған. ХХ ғасырдың басында онда 1600 тұрғын, крахмал зауыты, 2 мектеп және 22 дүкен болды. 1919 жылы Круглое Беларусь КСР құрамына кірді. 1935 жылы ауыл аудан орталығы болды, ал 1938 жылы Могилев облысының құрамына кірді. Круглое Ұлы Отан соғысы кезінде қатты зардап шекті. Ауыл мен оның айналасындағы аудандарда шамамен 3000 бейбіт тұрғын қаза тапты, көптеген ғимараттар қирады. 1967 жылы Круглоеға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1975 жылы бас жоспар бекітілгеннен кейін ауыл төрт және бес қабатты ғимараттармен салына бастады. Тұрғын үй құрылысы ауылдың орталық және оңтүстік бөліктерінде шоғырланған.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=91_Krugloe&ysclid=mqc91bejfo943534321|title=История развития - Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Аудан өнеркәсібін үш кәсіпорын ұсынады: «Круглозаводский зығыр фабрикасы» ашық акционерлік қоғамы, «Аргон» коммерциялық унитарлық өндірістік кәсіпорны және Круглозавод аудандық өндірістік бірлестігінің «Кооперативтік өнеркәсіптік зауыт» жеке унитарлық өнеркәсіптік кәсіпорны. Қалада 2 орта мектеп, бір көркемсурет мектебі, 2 кітапхана және бір спорт мектебі бар. Круглое жерінен шыққан тұлғалардан орыс армиясының генералдары М.Г.Черняев, И.К.Соколовский, И.В.Ромейко-Гурка, суретші Н.В.Неверов және басқалар бар.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krugloe.htm|title=Карта Круглое|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-13|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Круглае. Музей (01).jpg|Тарихи-өлкетану мұражайы Bus Station in Krugloe.jpg|Автобекет Shop in Krugloe.jpg|Универсам World War II memorials in Krugloe 04.jpg|Мемориал </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Могилёв облысы}} [[Санат:Могилёв облысы қалалары]] flo2ca9jr0quxre0wj55i20il2rh26g 3 782505 3617090 2026-06-13T14:58:22Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3617090 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Зурзво}} -- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 19:58, 2026 ж. маусымның 13 (+05) creg00bjyefk103wqmyonudx7pe2rd7 0 782506 3617099 2026-06-13T15:55:07Z Орел Карл 81620 Орел Карл [[Виктор Валерьевич Темірбаев]] бетін [[Виктор Валерийұлы Темірбаев]] бетіне жылжытты: Негізі Қазақстанның Болгариядағы елшілігі сайтында Валерийұлы деп көрсетілген 3617099 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Виктор Валерийұлы Темірбаев]] nbx085v313st7hi09scxefmjh42h711 0 782507 3617100 2026-06-13T16:03:06Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті... 3617100 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1987 | Басқаруын аяқтады_4 = 1988 | Ізашары_4 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_4 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} miw2halbgfhij8fkpa6x3r3p8a0kslk 3617101 3617100 2026-06-13T16:03:35Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617101 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1987 | Басқаруын аяқтады_4 = 1988 | Ізашары_4 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_4 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ta6u89t7iinv8r230ewo7hfxf6dxav6 3617103 3617101 2026-06-13T16:05:01Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Алматы жоғары партия мектебінің түлектері|Алматы жоғары партия мектебінің түлектері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617103 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1987 | Басқаруын аяқтады_4 = 1988 | Ізашары_4 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_4 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғары партия мектебінің түлектері]] lggt60ey7dry9u2sfl91u7itlofuakm 3617104 3617103 2026-06-13T16:05:32Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшылары|Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617104 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1987 | Басқаруын аяқтады_4 = 1988 | Ізашары_4 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_4 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғары партия мектебінің түлектері]] [[Санат:Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшылары]] 30jud94141tlidvo5bmenxebik3nona 3617105 3617104 2026-06-13T16:07:11Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары|Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617105 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1987 | Басқаруын аяқтады_4 = 1988 | Ізашары_4 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_4 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғары партия мектебінің түлектері]] [[Санат:Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] cv1c4h1oeli8me7zbp9y45igr4hqg8x 3617106 3617105 2026-06-13T16:07:28Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстанның Ресейдегі елшілері|Қазақстанның Ресейдегі елшілері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617106 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1987 | Басқаруын аяқтады_4 = 1988 | Ізашары_4 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_4 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғары партия мектебінің түлектері]] [[Санат:Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстанның Ресейдегі елшілері]] dizp4o1x19n6vhdsg600b9u5kuflwlm 3617107 3617106 2026-06-13T16:07:57Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстанның Беларустағы елшілері|Қазақстанның Беларустағы елшілері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617107 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1987 | Басқаруын аяқтады_4 = 1988 | Ізашары_4 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_4 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғары партия мектебінің түлектері]] [[Санат:Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстанның Ресейдегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Беларустағы елшілері]] sxogwed64e2o1ugfb2t2j8oiexuxioj 3617108 3617107 2026-06-13T16:08:30Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстанның Түрікменстандағы елшілері|Қазақстанның Түрікменстандағы елшілері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617108 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1987 | Басқаруын аяқтады_4 = 1988 | Ізашары_4 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_4 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғары партия мектебінің түлектері]] [[Санат:Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстанның Ресейдегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Беларустағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Түрікменстандағы елшілері]] hhjwfswvu7mjn6bi5w123jiy7koat31 3617109 3617108 2026-06-13T16:09:00Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары|Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617109 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1987 | Басқаруын аяқтады_4 = 1988 | Ізашары_4 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_4 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғары партия мектебінің түлектері]] [[Санат:Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстанның Ресейдегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Беларустағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Түрікменстандағы елшілері]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] qp6zsqdmh8bc4535xgyi9oez3ub4ldv 3617110 3617109 2026-06-13T16:28:17Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3617110 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1987 | Басқаруын аяқтады_4 = 1988 | Ізашары_4 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_4 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == 1958—1965 жылдары қара жұмысшы, электр сілесірі, электрші болып істеді. 1970 жылы [[Торайғыров университеті|Павлодар индустриалды институтын]] инженер-энергетик мамандығы бойынша бітірді. 1970—1976 жылдары [[Павлодар трактор зауыты|Павлодар трактор зауытының]] шебері, аға шебері, бөлім бюросының басшысы, цех басшысының орынбасары, партия комитеті хатшысының орынбасары қызметтерін атқарды. 1976—1978 жылдары Павлодар облыстық партия комитеті бөлім меңгерушісінің орынбасары болып жұмыс істеді. 1978—1985 жылдары [[Павлодар облысы|Павлодар облысындағы]] Екібастұз қалалық партия комитетінің 2-хатшысы, [[Екібастұз]] қалалық атқару комитетінің төрағасы, Екібастұз қалалық партия комитетінің 1-хатшысы болып еңбек етті. 1983 жылы [[Алматы]] қаласындағы Жоғары партия мектебін бітірді. 1985—1986 жылдары [[Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті|Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің]] хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1986—1987 жылдары КОКП ОК қадағалаушысы болып күн көрді. 1987—1988 жылдары [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы болып еңбектенді. 1988—1990 жылдары [[Қазақстан КП Оңтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің]] 1-хатшысы, Шымкент облыстық кеңесінің төрағасы болды. 1989—1991 жылдары КСРО халық депутаты болып істеді. 1990—1991 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі|Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің]] [[КСРО министрлер кеңесі|КСРО Министрлер Кеңесі]] жанындағы тұрақты өкілі қызметін атқарды. 1991—1994 жылдары Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Өкілетті өкілі (Елшісі) болып жұмыс істеді. 1994—1996 жылдары Қазақстан Республикасының Беларус Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып еңбек етті. 1995—1996 жылдары Қазақстанның ТМД жарғылық органдары жанындағы тұрақты өкілетті өкілі (қоса атқарды) лауазымында мехнат қылды. 1996—1999 жылдары Қазақстан Республикасының Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып күн көрді. 1999—2004 жылдары Қазақстаннан ТМД Мемлекетаралық экономикалық комитеті алқасының мүшесі, ТМД Экономикалық кеңесі жанындағы Экономикалық мәселелер жөніндегі комиссиядағы Қазақстан Республикасының өкілетті өкілі болды. 2006—2020 жылдары Мәскеуде тұратын қазақстандық — ардагерлер кеңесінің төрағасы болып істеді. Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметінің еңбек сіңірген қызметкері, [[Павлодар]] қаласындағы [[Торайғыров университеті|Торайғыров университетінің]] құрметті профессоры. == Отбасы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғары партия мектебінің түлектері]] [[Санат:Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстанның Ресейдегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Беларустағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Түрікменстандағы елшілері]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] mc3g43fvug2qanlxs8xdd2d8helskd3 3617111 3617110 2026-06-13T16:31:32Z Орел Карл 81620 /* Отбасы */ 3617111 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1987 | Басқаруын аяқтады_4 = 1988 | Ізашары_4 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_4 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == 1958—1965 жылдары қара жұмысшы, электр сілесірі, электрші болып істеді. 1970 жылы [[Торайғыров университеті|Павлодар индустриалды институтын]] инженер-энергетик мамандығы бойынша бітірді. 1970—1976 жылдары [[Павлодар трактор зауыты|Павлодар трактор зауытының]] шебері, аға шебері, бөлім бюросының басшысы, цех басшысының орынбасары, партия комитеті хатшысының орынбасары қызметтерін атқарды. 1976—1978 жылдары Павлодар облыстық партия комитеті бөлім меңгерушісінің орынбасары болып жұмыс істеді. 1978—1985 жылдары [[Павлодар облысы|Павлодар облысындағы]] Екібастұз қалалық партия комитетінің 2-хатшысы, [[Екібастұз]] қалалық атқару комитетінің төрағасы, Екібастұз қалалық партия комитетінің 1-хатшысы болып еңбек етті. 1983 жылы [[Алматы]] қаласындағы Жоғары партия мектебін бітірді. 1985—1986 жылдары [[Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті|Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің]] хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1986—1987 жылдары КОКП ОК қадағалаушысы болып күн көрді. 1987—1988 жылдары [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы болып еңбектенді. 1988—1990 жылдары [[Қазақстан КП Оңтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің]] 1-хатшысы, Шымкент облыстық кеңесінің төрағасы болды. 1989—1991 жылдары КСРО халық депутаты болып істеді. 1990—1991 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі|Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің]] [[КСРО министрлер кеңесі|КСРО Министрлер Кеңесі]] жанындағы тұрақты өкілі қызметін атқарды. 1991—1994 жылдары Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Өкілетті өкілі (Елшісі) болып жұмыс істеді. 1994—1996 жылдары Қазақстан Республикасының Беларус Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып еңбек етті. 1995—1996 жылдары Қазақстанның ТМД жарғылық органдары жанындағы тұрақты өкілетті өкілі (қоса атқарды) лауазымында мехнат қылды. 1996—1999 жылдары Қазақстан Республикасының Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып күн көрді. 1999—2004 жылдары Қазақстаннан ТМД Мемлекетаралық экономикалық комитеті алқасының мүшесі, ТМД Экономикалық кеңесі жанындағы Экономикалық мәселелер жөніндегі комиссиядағы Қазақстан Республикасының өкілетті өкілі болды. 2006—2020 жылдары Мәскеуде тұратын қазақстандық — ардагерлер кеңесінің төрағасы болып істеді. Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметінің еңбек сіңірген қызметкері, [[Павлодар]] қаласындағы [[Торайғыров университеті|Торайғыров университетінің]] құрметті профессоры. == Отбасы == * Ұлы: [[Виктор Валерийұлы Темірбаев]] — қазақстандық дипломат, Қазақстан Республикасының Төтенше және Өкілетті Елшісі. * Қызы: Марина Валерийқызы (Темірбаева) Қараулова — қаржыгер. == Әдебиет == * {{мақала | авторы = | тақырыбы = В. ТЕМИРБАЕВ – ПОЧЕТНЫЙ ПРОФЕССОР ПГУ| шынайы атауы = | сілтеме = https://tou.edu.kz/ru/news/7774-v-temirbaev-pochetnyj-professor-pgu| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Toraighyrov University| түрі = сайт| орны = | баспасы = | жыл = 2025| томы = | нөмірі = | беттері = | isbn = | issn = }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғары партия мектебінің түлектері]] [[Санат:Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстанның Ресейдегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Беларустағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Түрікменстандағы елшілері]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] hyf220uyttqm4gna0gzvy90dlu6g8t3 3617112 3617111 2026-06-13T16:33:15Z Орел Карл 81620 /* Әдебиет */ 3617112 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1987 | Басқаруын аяқтады_4 = 1988 | Ізашары_4 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_4 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == 1958—1965 жылдары қара жұмысшы, электр сілесірі, электрші болып істеді. 1970 жылы [[Торайғыров университеті|Павлодар индустриалды институтын]] инженер-энергетик мамандығы бойынша бітірді. 1970—1976 жылдары [[Павлодар трактор зауыты|Павлодар трактор зауытының]] шебері, аға шебері, бөлім бюросының басшысы, цех басшысының орынбасары, партия комитеті хатшысының орынбасары қызметтерін атқарды. 1976—1978 жылдары Павлодар облыстық партия комитеті бөлім меңгерушісінің орынбасары болып жұмыс істеді. 1978—1985 жылдары [[Павлодар облысы|Павлодар облысындағы]] Екібастұз қалалық партия комитетінің 2-хатшысы, [[Екібастұз]] қалалық атқару комитетінің төрағасы, Екібастұз қалалық партия комитетінің 1-хатшысы болып еңбек етті. 1983 жылы [[Алматы]] қаласындағы Жоғары партия мектебін бітірді. 1985—1986 жылдары [[Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті|Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің]] хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1986—1987 жылдары КОКП ОК қадағалаушысы болып күн көрді. 1987—1988 жылдары [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы болып еңбектенді. 1988—1990 жылдары [[Қазақстан КП Оңтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің]] 1-хатшысы, Шымкент облыстық кеңесінің төрағасы болды. 1989—1991 жылдары КСРО халық депутаты болып істеді. 1990—1991 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі|Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің]] [[КСРО министрлер кеңесі|КСРО Министрлер Кеңесі]] жанындағы тұрақты өкілі қызметін атқарды. 1991—1994 жылдары Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Өкілетті өкілі (Елшісі) болып жұмыс істеді. 1994—1996 жылдары Қазақстан Республикасының Беларус Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып еңбек етті. 1995—1996 жылдары Қазақстанның ТМД жарғылық органдары жанындағы тұрақты өкілетті өкілі (қоса атқарды) лауазымында мехнат қылды. 1996—1999 жылдары Қазақстан Республикасының Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып күн көрді. 1999—2004 жылдары Қазақстаннан ТМД Мемлекетаралық экономикалық комитеті алқасының мүшесі, ТМД Экономикалық кеңесі жанындағы Экономикалық мәселелер жөніндегі комиссиядағы Қазақстан Республикасының өкілетті өкілі болды. 2006—2020 жылдары Мәскеуде тұратын қазақстандық — ардагерлер кеңесінің төрағасы болып істеді. Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметінің еңбек сіңірген қызметкері, [[Павлодар]] қаласындағы [[Торайғыров университеті|Торайғыров университетінің]] құрметті профессоры. == Отбасы == * Ұлы: [[Виктор Валерийұлы Темірбаев]] — қазақстандық дипломат, Қазақстан Республикасының Төтенше және Өкілетті Елшісі. * Қызы: Марина Валерийқызы (Темірбаева) Қараулова — қаржыгер. == Әдебиет == * {{мақала | авторы = | тақырыбы = В. ТЕМІРБАЕВ – ПМУ-ДІҢ ҚҰРМЕТТІ ПРОФЕССОРЫ| шынайы атауы = | сілтеме = https://tou.edu.kz/kz/news/7774-v-temirbaev-pochetnyj-professor-pgu| тілі = kk| жауапты = | баспа авторы = | басылым = Toraighyrov University| түрі = сайт| орны = | баспасы = | жыл = 2025| томы = | нөмірі = | беттері = | isbn = | issn = }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғары партия мектебінің түлектері]] [[Санат:Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстанның Ресейдегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Беларустағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Түрікменстандағы елшілері]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] 1bnfdwf13oy22tjpfr9x002owhvnxa5 3617113 3617112 2026-06-13T16:38:52Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3617113 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1987 | Басқаруын аяқтады_4 = 1988 | Ізашары_4 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_4 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == 1958—1965 жылдары қара жұмысшы, электр сілесірі, электрші болып істеді. 1970 жылы [[Торайғыров университеті|Павлодар индустриалды институтын]] инженер-энергетик мамандығы бойынша бітірді. 1970—1976 жылдары [[Павлодар трактор зауыты|Павлодар трактор зауытының]] шебері, аға шебері, бөлім бюросының басшысы, цех басшысының орынбасары, партия комитеті хатшысының орынбасары қызметтерін атқарды. 1976—1978 жылдары Павлодар облыстық партия комитеті бөлім меңгерушісінің орынбасары болып жұмыс істеді. 1978—1985 жылдары [[Павлодар облысы|Павлодар облысындағы]] Екібастұз қалалық партия комитетінің 2-хатшысы, [[Екібастұз]] қалалық атқару комитетінің төрағасы, Екібастұз қалалық партия комитетінің 1-хатшысы болып еңбек етті. 1983 жылы [[Алматы]] қаласындағы Жоғары партия мектебін бітірді. 1985—1986 жылдары [[Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті|Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің]] хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1986—1987 жылдары КОКП ОК қадағалаушысы болып күн көрді. 1987—1988 жылдары [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы болып еңбектенді. 1988—1990 жылдары [[Қазақстан КП Оңтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің]] 1-хатшысы, Шымкент облыстық кеңесінің төрағасы болды. 1989—1991 жылдары КСРО халық депутаты болып істеді<ref>{{Cite web |url=http://www.politika.su/gos/ndsa.html |title=Список народных депутатов СССР на politika.su |archive-date=2013-11-27 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131127155335/http://politika.su/gos/ndsa.html |url-status=live }}</ref>. 1990—1991 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі|Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің]] [[КСРО министрлер кеңесі|КСРО Министрлер Кеңесі]] жанындағы тұрақты өкілі қызметін атқарды. 1991—1994 жылдары Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Өкілетті өкілі (Елшісі) болып жұмыс істеді. 1994—1996 жылдары Қазақстан Республикасының Беларус Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып еңбек етті. 1995—1996 жылдары Қазақстанның ТМД жарғылық органдары жанындағы тұрақты өкілетті өкілі (қоса атқарды) лауазымында мехнат қылды. 1996—1999 жылдары Қазақстан Республикасының Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып күн көрді. 1999—2004 жылдары Қазақстаннан ТМД Мемлекетаралық экономикалық комитеті алқасының мүшесі, ТМД Экономикалық кеңесі жанындағы Экономикалық мәселелер жөніндегі комиссиядағы Қазақстан Республикасының өкілетті өкілі болды. 2006—2020 жылдары Мәскеуде тұратын қазақстандық — ардагерлер кеңесінің төрағасы болып істеді. Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметінің еңбек сіңірген қызметкері, [[Павлодар]] қаласындағы [[Торайғыров университеті|Торайғыров университетінің]] құрметті профессоры<ref>{{мақала | авторы = | тақырыбы = В. ТЕМІРБАЕВ – ПМУ-ДІҢ ҚҰРМЕТТІ ПРОФЕССОРЫ| шынайы атауы = | сілтеме = https://tou.edu.kz/kz/news/7774-v-temirbaev-pochetnyj-professor-pgu| тілі = kk| жауапты = | баспа авторы = | басылым = Toraighyrov University| түрі = сайт| орны = | баспасы = | жыл = 2025| томы = | нөмірі = | беттері = | isbn = | issn = }}</ref>. == Отбасы == * Ұлы: [[Виктор Валерийұлы Темірбаев]] — қазақстандық дипломат, Қазақстан Республикасының Төтенше және Өкілетті Елшісі. * Қызы: Марина Валерийқызы (Темірбаева) Қараулова — қаржыгер. == Әдебиет == * {{мақала | авторы = | тақырыбы = В. ТЕМІРБАЕВ – ПМУ-ДІҢ ҚҰРМЕТТІ ПРОФЕССОРЫ| шынайы атауы = | сілтеме = https://tou.edu.kz/kz/news/7774-v-temirbaev-pochetnyj-professor-pgu| тілі = kk| жауапты = | баспа авторы = | басылым = Toraighyrov University| түрі = сайт| орны = | баспасы = | жыл = 2025| томы = | нөмірі = | беттері = | isbn = | issn = }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғары партия мектебінің түлектері]] [[Санат:Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстанның Ресейдегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Беларустағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Түрікменстандағы елшілері]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] 7yhl9bhbtlhtf53z2zphxisctzv79kj 3617116 3617113 2026-06-13T16:45:49Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617116 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Валерий Батайұлы Темірбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Темирбаев В.Б.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Басқара бастады = 1996 | Басқаруын аяқтады = 1999 | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақстанның Беларустағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Belarus.svg | Басқара бастады_2 = 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = 1996 | Ізашары_2 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_2 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_3 = ТМД органдары жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of the CIS.svg | Басқара бастады_3 = 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 1996 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_3 = [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Оңтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 25 қараша 1988 | Басқаруын аяқтады_4 = 13 мамыр 1990 | Ізашары_4 = [[Қасым Қажыбайұлы Төлебеков|Қасым Төлебеков]] | Ізбасары_4 = [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] | Титулы_5 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1987 | Басқаруын аяқтады_5 = 1988 | Ізашары_5 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Ізбасары_5 = [[Аманғали Сарынұлы Сарин|Аманғали Сарин]] | Туған күні = 25.5.1941 | Туған жері = {{Туғанжері|Жаркент|Жаркентте}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Темірбаева Людмила Артемқызы | Балалары = [[Виктор Валерийұлы Темірбаев|Виктор]], Марина | Партиясы = | Білімі = [[Торайғыров университеті]] (1970) | Мамандығы = мемлекет және саясат қайраткері, дипломат | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Валерий Батайұлы Темірбаев''' ([[25 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Жаркент]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық мемлекет әрі саяси қайраткер, дипломат. Қазақстан Республикасының [[Ресей|Ресейдегі]], [[Беларусь|Беларустегі]] және [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. Қазақстанның [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-дағы]] тұрақты өкілі. == Өмірбаяны == 1958—1965 жылдары қара жұмысшы, электр сілесірі, электрші болып істеді. 1970 жылы [[Торайғыров университеті|Павлодар индустриалды институтын]] инженер-энергетик мамандығы бойынша бітірді. 1970—1976 жылдары [[Павлодар трактор зауыты|Павлодар трактор зауытының]] шебері, аға шебері, бөлім бюросының басшысы, цех басшысының орынбасары, партия комитеті хатшысының орынбасары қызметтерін атқарды. 1976—1978 жылдары Павлодар облыстық партия комитеті бөлім меңгерушісінің орынбасары болып жұмыс істеді. 1978—1985 жылдары [[Павлодар облысы|Павлодар облысындағы]] Екібастұз қалалық партия комитетінің 2-хатшысы, [[Екібастұз]] қалалық атқару комитетінің төрағасы, Екібастұз қалалық партия комитетінің 1-хатшысы болып еңбек етті. 1983 жылы [[Алматы]] қаласындағы Жоғары партия мектебін бітірді. 1985—1986 жылдары [[Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті|Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің]] хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1986—1987 жылдары КОКП ОК қадағалаушысы болып күн көрді. 1987—1988 жылдары [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы болып еңбектенді. 1988—1990 жылдары [[Қазақстан КП Оңтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің]] 1-хатшысы, Шымкент облыстық кеңесінің төрағасы болды. 1989—1991 жылдары КСРО халық депутаты болып істеді<ref>{{Cite web |url=http://www.politika.su/gos/ndsa.html |title=Список народных депутатов СССР на politika.su |archive-date=2013-11-27 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131127155335/http://politika.su/gos/ndsa.html |url-status=live }}</ref>. 1990—1991 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі|Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің]] [[КСРО министрлер кеңесі|КСРО Министрлер Кеңесі]] жанындағы тұрақты өкілі қызметін атқарды. 1991—1994 жылдары Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Өкілетті өкілі (Елшісі) болып жұмыс істеді. 1994—1996 жылдары Қазақстан Республикасының Беларус Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып еңбек етті. 1995—1996 жылдары Қазақстанның ТМД жарғылық органдары жанындағы тұрақты өкілетті өкілі (қоса атқарды) лауазымында мехнат қылды. 1996—1999 жылдары Қазақстан Республикасының Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып күн көрді. 1999—2004 жылдары Қазақстаннан ТМД Мемлекетаралық экономикалық комитеті алқасының мүшесі, ТМД Экономикалық кеңесі жанындағы Экономикалық мәселелер жөніндегі комиссиядағы Қазақстан Республикасының өкілетті өкілі болды. 2006—2020 жылдары Мәскеуде тұратын қазақстандық — ардагерлер кеңесінің төрағасы болып істеді. Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметінің еңбек сіңірген қызметкері, [[Павлодар]] қаласындағы [[Торайғыров университеті|Торайғыров университетінің]] құрметті профессоры<ref>{{мақала | авторы = | тақырыбы = В. ТЕМІРБАЕВ – ПМУ-ДІҢ ҚҰРМЕТТІ ПРОФЕССОРЫ| шынайы атауы = | сілтеме = https://tou.edu.kz/kz/news/7774-v-temirbaev-pochetnyj-professor-pgu| тілі = kk| жауапты = | баспа авторы = | басылым = Toraighyrov University| түрі = сайт| орны = | баспасы = | жыл = 2025| томы = | нөмірі = | беттері = | isbn = | issn = }}</ref>. == Отбасы == * Ұлы: [[Виктор Валерийұлы Темірбаев]] — қазақстандық дипломат, Қазақстан Республикасының Төтенше және Өкілетті Елшісі. * Қызы: Марина Валерийқызы (Темірбаева) Қараулова — қаржыгер. == Әдебиет == * {{мақала | авторы = | тақырыбы = В. ТЕМІРБАЕВ – ПМУ-ДІҢ ҚҰРМЕТТІ ПРОФЕССОРЫ| шынайы атауы = | сілтеме = https://tou.edu.kz/kz/news/7774-v-temirbaev-pochetnyj-professor-pgu| тілі = kk| жауапты = | баспа авторы = | басылым = Toraighyrov University| түрі = сайт| орны = | баспасы = | жыл = 2025| томы = | нөмірі = | беттері = | isbn = | issn = }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғары партия мектебінің түлектері]] [[Санат:Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстанның Ресейдегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Беларустағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Түрікменстандағы елшілері]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] mvqurp8krlazpbjjokpde9aqnytj8wj 0 782508 3617133 2026-06-13T17:03:14Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов | Шынайы есімі = | Суреті... 3617133 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1982 | Басқаруын аяқтады = 1985 | Ізашары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Ізбасары = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 25.5.1927 | Туған жері = [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 12.2.2001 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов''' ([[25 мамыр]] [[1927 жыл|1927]], [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[12 ақпан]] [[2001 жыл|2001]], [[Алматы]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} rs7vqwcootadv2d7n2nqob3v6fnfmm9 3617134 3617133 2026-06-13T17:03:57Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617134 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1982 | Басқаруын аяқтады = 1985 | Ізашары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Ізбасары = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 25.5.1927 | Туған жері = [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 12.2.2001 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов''' ([[25 мамыр]] [[1927 жыл|1927]], [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[12 ақпан]] [[2001 жыл|2001]], [[Алматы]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} g26liaxwd81q6d4uj0yjay4wkpuvuyo 3617136 3617134 2026-06-13T17:04:25Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары|Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617136 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1982 | Басқаруын аяқтады = 1985 | Ізашары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Ізбасары = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 25.5.1927 | Туған жері = [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 12.2.2001 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов''' ([[25 мамыр]] [[1927 жыл|1927]], [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[12 ақпан]] [[2001 жыл|2001]], [[Алматы]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] 2h0600n79vl8l3n1e1axvrqtd0pu37e 3617137 3617136 2026-06-13T17:04:44Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617137 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1982 | Басқаруын аяқтады = 1985 | Ізашары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Ізбасары = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 25.5.1927 | Туған жері = [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 12.2.2001 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов''' ([[25 мамыр]] [[1927 жыл|1927]], [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[12 ақпан]] [[2001 жыл|2001]], [[Алматы]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] 9ubieasraiwdsfy6pmm9y39408mstm3 3617139 3617137 2026-06-13T17:04:54Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617139 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1982 | Басқаруын аяқтады = 1985 | Ізашары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Ізбасары = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 25.5.1927 | Туған жері = [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 12.2.2001 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов''' ([[25 мамыр]] [[1927 жыл|1927]], [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[12 ақпан]] [[2001 жыл|2001]], [[Алматы]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] eptv2h3ouzh1eh5n5tzklbzfcdbbv6e 3617140 3617139 2026-06-13T17:05:04Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617140 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1982 | Басқаруын аяқтады = 1985 | Ізашары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Ізбасары = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 25.5.1927 | Туған жері = [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 12.2.2001 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов''' ([[25 мамыр]] [[1927 жыл|1927]], [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[12 ақпан]] [[2001 жыл|2001]], [[Алматы]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары]] 31q5ajx3yxlhxl99gmajl4enwcqtf1l 3617141 3617140 2026-06-13T17:05:47Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3617141 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1982 | Басқаруын аяқтады = 1985 | Ізашары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Ізбасары = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 25.5.1927 | Туған жері = [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 12.2.2001 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов''' ([[25 мамыр]] [[1927 жыл|1927]], [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[12 ақпан]] [[2001 жыл|2001]], [[Алматы]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Cілтеме == * ''Ашимбаев Д. Р.'' Абенов Нигмет Конуржанович // Кто есть кто в Казахстане: Биографическая энциклопедия. — 6-е изд., доп. — Алматы: Credo, 2002. — 516 б. — ISBN 9965-9164-3-8. [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары]] 58thmdf1mj0ipe86azu6h0pumz701zr 3617146 3617141 2026-06-13T17:14:26Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3617146 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1982 | Басқаруын аяқтады = 1985 | Ізашары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Ізбасары = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 25.5.1927 | Туған жері = [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 12.2.2001 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов''' ([[25 мамыр]] [[1927 жыл|1927]], [[Ақсу|Ермак]], [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[12 ақпан]] [[2001 жыл|2001]], [[Алматы]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == 1927 жылы [[Ақсу|Ермак]] қаласында дүниеге келді. [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. 1942 жылдан бастап шаруашылық, қоғамдық және саяси жұмыстарда болды. 1929—1946 жылдары шопанның көмекшісі, жылқышы, есепші, Павлодар облыстық әлеуметтік қамсыздандыру бөлімінің сектор меңгерушісі, Павлодар облыстық ауыл және ұжымшар құрылысы басқармасының инженері, басшысы, Ермак аудандық партия комитетінің хатшысы, [[Қазақстан Коммунистік партиясы (Қазақ КСР)|Қазақстан КП]] ОК нұсқаушысы, Тың өлкелік партия комитетінің нұсқаушысы, сектор меңгерушісі, Целиноград облыстық партия комитеті бөлім меңгерушісінің орынбасары, Тың өлкелік партия комитеті бөлім меңгерушісінің орынбасары, бөлім меңгерушісі, Тың өлкелік атқару комитетінің хатшысы, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Іс басқармасының аға референті, Қазақстан КП ОК бөлім меңгерушісінің орынбасары, Семей облыстық партия комитетінің хатшысы, Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрінің 1-орынбасары, [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы қызметтерін атқарды. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9, 10 және 11 шақырылымдары депутаты болып сайланды. Ол 2001 жылы қайтыс болды. == Cілтеме == * ''Ашимбаев Д. Р.'' Абенов Нигмет Конуржанович // Кто есть кто в Казахстане: Биографическая энциклопедия. — 6-е изд., доп. — Алматы: Credo, 2002. — 516 б. — ISBN 9965-9164-3-8. [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары]] cbnxesd7563r9gxp1x2lxpgeixxirrl 0 782509 3617153 2026-06-13T17:23:08Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті... 3617153 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 5a16tpt612c0hpn7ydgfnnhc48ayp5c 3617157 3617153 2026-06-13T17:24:53Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617157 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] 66mjgpqn5j37b01693m2hg60l3kor9r 3617159 3617157 2026-06-13T17:25:17Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары|Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617159 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] qhr31zb19ua1ool3wtuq9yw9e61fqzo 3617161 3617159 2026-06-13T17:25:43Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617161 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] e0e82xbuhbmf5f6hlgohrackucgvpsm 3617162 3617161 2026-06-13T17:25:55Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617162 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] 29vnn6i3iansfnyg0xndxqstdq5wzw7 3617163 3617162 2026-06-13T17:26:05Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617163 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] 0zod44j9jvekrndrw3xr6oa0he7lds1 3617164 3617163 2026-06-13T17:26:15Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617164 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] 6x5a14tw0ptm57u532i8em991iwfubf 3617165 3617164 2026-06-13T17:27:01Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің екінші хатшылары|Қазақстан КП қалалық комитеттерінің екінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617165 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің екінші хатшылары]] 7ki3efv4mtf1vc85tyfv1xvy6i13o8u 3617166 3617165 2026-06-13T17:27:32Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің бірінші хатшылары|Қазақстан КП қалалық комитеттерінің бірінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617166 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің бірінші хатшылары]] rnz9zvzs6wegkyqvzx7jzudhtc2prhf 3617167 3617166 2026-06-13T17:27:48Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КОКП XXVI съезінің делегаттары|КОКП XXVI съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617167 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXVI съезінің делегаттары]] ab70k4xyi2m59qbviwbhezz0gikpxeg 3617168 3617167 2026-06-13T17:27:59Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары|КОКП XXV съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617168 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXVI съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары]] kexwr2i4h20w8txcoaj2wpdf35i35gm 3617169 3617168 2026-06-13T17:28:23Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары|КОКП XXIII съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617169 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXVI съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]] mtwweo41892elav81ocrlei9gv1iet6 3617170 3617169 2026-06-13T17:28:40Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3617170 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXVI съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары]] cn556mikvaw3ve8hkonnyime4nkg4f7 3617171 3617170 2026-06-13T17:28:53Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3617171 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXVI съезінің делегаттары]] 5ycij4uecbjptg091cl6ljrwq3ot7cc 3617172 3617171 2026-06-13T17:29:41Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3617172 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Сілтеме == * Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008. [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXVI съезінің делегаттары]] 8ycnfsxnuhs4n95hgrdmu2xbpudivjv 3617424 3617172 2026-06-14T09:27:24Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3617424 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Садық Ахметұлы Қойшыбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1971 | Басқаруын аяқтады = 1982 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Нығмет Қоңыржанұлы Әбенов|Нығмет Әбенов]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 3.3.1917 | Туған жері = {{Туғанжері|Өскемен|Өскеменде}} | Қайтыс болған күні = 30.10.1994 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Садық Ахметұлы Қойшыбаев''' ([[3 наурыз]] [[1917 жыл|1917]], [[Өскемен]] — [[30 қазан]] [[1994 жыл|1994]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == 1917 жылы [[Өскемен]] қаласында туды. [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. 1935 жылдан бастап шаруашылық, қоғамдық және саяси жұмыстарда болды. 1935—1987 жылдары орта мектеп мұғалімі, [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді, Қазақстан ЛКЖО ОК лекторлар тобының меңгерушісі, Қазақстан КП [[Риддер|Лениногор]] қалалық комитетінің 2-хатшысы, Лениногор полиметалл комбинатындағы партия ұйымдастырушысы, Қазақстан КП Өскемен және Лениногор қалалық комитеттерінің 2-хатшысы, Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті бөлімінің меңгерушісі, Қазақстан КП Өскемен қалалық комитетінің 1-хатшысы, [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] 2-хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағасы, облыстық ардагерлер кеңесі төрағасының орынбасары қызметтерін атқарды. [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің]] 7, 8, 9 және 10 шақырылымдары депутаты болып сайланды. Ол 1994 жылы [[Инсульт|инсульттан]] қайтыс болды. == Сілтеме == * Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008. [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП қалалық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXVI съезінің делегаттары]] 73cmnc2yrvcitt18pjio4ivnugaj5ej 0 782510 3617182 2026-06-13T17:59:46Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: [[Сурет:Orion Head to Toe.jpg|нобай|Шоқжұлдыздағы сарылау жұлдыз]] '''Бетельгейзе''' немесе '''Орион альфасы (α Ori)''' — [[Орион (шоқжұлдыз)|Орион]] [[шоқжұлдыз]]ындағы [[қызыл аса алып жұлдыз]]. Оның [[жұлдыздық шама]]сы +0,0 мен +1,6 аралығында өзгеріп тұрады. Әдетте Бетельгейзе және... 3617182 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Orion Head to Toe.jpg|нобай|Шоқжұлдыздағы сарылау жұлдыз]] '''Бетельгейзе''' немесе '''Орион альфасы (α Ori)''' — [[Орион (шоқжұлдыз)|Орион]] [[шоқжұлдыз]]ындағы [[қызыл аса алып жұлдыз]]. Оның [[жұлдыздық шама]]сы +0,0 мен +1,6 аралығында өзгеріп тұрады. Әдетте Бетельгейзе және оған жақын орналасқан [[Ригель (жұлдыз)|Ригель]] түнгі аспанда сәйкесінше оныншы және тоғызыншы ең жарық жұлдыздар болып келеді. 2020 жылғы есептеуге сәйкес, оған дейінгі қашықтық — 499 бен 636 [[жарық жылы]] аралығында.<ref name=joyce2020>{{cite journal |doi=10.3847/1538-4357/abb8db |title=Standing on the Shoulders of Giants: New Mass and Distance Estimates for Betelgeuse through Combined Evolutionary, Asteroseismic, and Hydrodynamic Simulations with MESA |year=2020 |last1=Joyce |first1=Meridith |last2=Leung |first2=Shing-Chi |last3=Molnár |first3=László |last4=Ireland |first4=Michael |last5=Kobayashi |first5=Chiaki |last6=Nomoto |first6=Ken'Ichi |journal=The Astrophysical Journal |volume=902 |issue=1 |page=63 |arxiv=2006.09837 |bibcode=2020ApJ...902...63J |s2cid=221507952}}</ref> [[Күн (жұлдыз)|Күннің]] орнына қойғанда, оның жиегі [[Юпитер]]ге дейін жетер еді. Массасы 11,6−19 Күн массасына тең деп саналады. == Тағы қараңыз == * [[Ең жарық жұлдыздардың тізімі]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Орион (шоқжұлдыз)]] [[Санат:Қызыл аса алып жұлдыздар]] [[Санат:Байер нысандары]] [[Санат:Флемстид нысандары]] rlpysyn3r47ir85ssga1y4f0bt78mf1 10 782511 3617183 2026-06-13T18:00:16Z ArystanbekBot 33174 [[commons:Template:Potd/2026-06-14|POTD 2026-06-14]]: filename only 3617183 wikitext text/x-wiki Wulfenite mexique.jpg<noinclude>[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> j6ea6gzy539rejuzo9rghsxhz3rzrxj 3 782512 3617235 2026-06-13T18:53:57Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3617235 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Atabek Qonarbayev}} -- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 23:53, 2026 ж. маусымның 13 (+05) 4c9pues29xcb5oyiefnb7lnuai798nm 2 782513 3617240 2026-06-13T19:12:53Z Tuttiorchestra687 173049 Tuttiorchestra687 [[Қатысушы:Tuttiorchestra687/зертхана]] бетін [[Абылай Тілепберген]] бетіне жылжытты 3617240 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Абылай Тілепберген]] jotmr7ibh19cw94vl3wiwxhc0q2qesd 3617245 3617240 2026-06-13T20:35:32Z Tuttiorchestra687 173049 Беттің барлық мағлұматын алып тастады 3617245 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 10 782514 3617261 2026-06-13T20:56:03Z Kasymov 10777 Жаңа бетте: <math display="inline"></math><includeonly>{{Potd/Month|Year=2026|Month=06}}</includeonly><noinclude>{{Potd/2026-06}}[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> 3617261 wikitext text/x-wiki <math display="inline"></math><includeonly>{{Potd/Month|Year=2026|Month=06}}</includeonly><noinclude>{{Potd/2026-06}}[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> 4m33fg0lyrfiajakyptmb7q2euw8muv 0 782515 3617267 2026-06-13T21:02:49Z Kasymov 10777 Kasymov [[Футболдан 2026 жылғы әлем чемпионаты]] бетін [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] деген бағыттау үстіне жылжытты: Қайтару 3617267 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] 7dpwzm694nh54fiwu2kglpz89dcbknx 0 782516 3617270 2026-06-13T21:25:46Z Tuttiorchestra687 173049 «[[:en:Special:Redirect/revision/1338524760|Indosuchus]]» бетінен аударылып түзілді 3617270 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|fossil_range=[[Late Cretaceous]], {{fossilrange|70|66|earliest=70.6|latest=66}}|image=Indosuchus premaxilla.png|image_caption=Right premaxilla questionably assigned to ''I. raptorius'' (specimen AMNH 1753)<ref name=":1" />|genus=Indosuchus|parent_authority=Huene, 1932|species=raptorius|authority=[[Friedrich von Huene|Huene]], [[1932 in paleontology|1932]]}} '''''Индозух''''' (аударма. ''Үнді қолтырауыны'') — қазіргі [[Үндістан]] аумағындағы [[Бор кезеңі|бор]] [[Геохронология шәкілі|дәуірінің]] соңынан ( Маастрихт, 70-66 миллион жыл бұрын ) тараған абелизаурид [[Динозаврлар|динозаврының]] бір [[Туыс (биология)|тұқымдасы]] . Көптеген тероподтар сияқты, ''Индозух'' екі аяқпен жүретін жыртқыш жануар болды. Оның ұзындығы шамамен 7 метр болған. Салмағы шамамен 1,2 тонна және төбесі жалпақ тікірейген бас сүйегі болды. == Ашылуы == ''Индозуз деген'' атау 1932 жылы палеонтолог Фридрих фон Хюне ат берген және оны 1933 жылы Хюне мен Чарльз Альфред Матли [[Үндістан|Үндістанда]] [[Мадхья-Прадеш|Мадхья-Прадештегі]] Джабалпур маңында Ламета формациясының қабаттарынан тапқан үш жартылай бас сүйегінен сипаттаған. Жалпы атауы [[Ежелгі грек тілі|ежелгі грек]] тілінде [[Үнді өзені|Инд]] пен ''Сухостың'', яғни мысырлық қолтырауын құдайының ''Indos'' сөзінен шыққан. [[Латын тілі|Латын]] тілінде ''raptorius'' атауы «рапторлық» дегенді білдіреді. == Жіктелуі == [[Сурет:Indosuchus.jpg|солға|нобай|Тыныштық жағдайында]] Бас сүйегінің тек кейбір элементтері табылғандықтан, ''Индозухтың'' жіктелуі біршама тұрақсыз болды. Қазір ол Абелезаврлар қатарына біршама берік орналасқанымен, бастапқыда Фридрих Хюне оны Аллозаврларға жатқызды. Алик Уокер 1964 жылы оны Тираннозаврлар қатарына жатқызды. ''[[Карнотавр]]'' сияқты басқа абелизаврлардың табылуы оның жағдайын анықтауға көмектесті. 1986 жылы Хосе Бонапарт оның абелизавр екенін анықтады. == Сілтемелер == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Дереккөздер}} [[Санат:Алфавит бойынша динозавралр]] [[Санат:Динозаврлар]] obs9td1r2azkcknrynxt0ln2300u3ct 3617271 3617270 2026-06-13T21:38:39Z Tuttiorchestra687 173049 3617271 wikitext text/x-wiki '''''Индозух''''' (аударма. ''Үнді қолтырауыны'') — қазіргі [[Үндістан]] аумағындағы [[Бор кезеңі|бор]] [[Геохронология шәкілі|дәуірінің]] соңынан ([[Маастрихт]] ғасыры, 70-66 миллион жыл бұрын) тараған абелизаурид [[Динозаврлар|динозаврының]] бір [[Туыс (биология)|тұқымдасы]]. Көптеген тероподтар сияқты, Индозух екі аяқпен жүретін жыртқыш жануар. Оның ұзындығы шамамен 7 метр болған. Салмағы шамамен 1,2 тонна және төбесі жалпақ тікірейген бас сүйегі болды.<ref name=":0">{{Cite web|title=Indosuchus <nowiki>|</nowiki> Natural History Museum|url=https://www.nhm.ac.uk/discover/dino-directory/indosuchus.html|accessdate=25.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Indosuchus Pictures & Facts - The Dinosaur Database|url=https://dinosaurpictures.org/Indosuchus-pictures|accessdate=25.05.2026}}</ref> == Ашылуы == ''Индозух'' деген атауды 1932 жылы неміс [[Палеонтология|палеонтологы]] [[Фридрих фон Хюне]] ат берген және оны 1933 жылы Хюне мен Чарльз Альфред Матли [[Үндістан|Үндістанда]] [[Мадхья-Прадеш|Мадхья-Прадештегі]] [[Джабалпур]] маңында Ламета формациясының қабаттарынан тапқан үш жартылай бас сүйегінен сипаттаған.<ref name=":0" /> Жалпы атауы [[Ежелгі грек тілі|ежелгі грек]] тілінде [[Үнді өзені|Инд]] пен ''Сухостың'', яғни мысырлық қолтырауын құдайының ''Indos'' сөзінен шыққан. [[Латын тілі|Латын]] тілінде «''raptorius»'' атауы «жыртқыш» дегенді білдіреді. == Жіктелуі == [[Сурет:Indosuchus.jpg|солға|нобай|Тыныштық жағдайында]] Бас сүйегінің тек кейбір элементтері табылғандықтан, ''Индозухтың'' жіктелуі біршама тұрақсыз болды. Қазір ол Абелезаврлар қатарына біршама берік орналасқанымен, бастапқыда Фридрих Хюне оны Аллозаврларға жатқызды. Алик Уокер 1964 жылы оны Тираннозаврлар қатарына жатқызды. ''[[Карнотавр]]'' сияқты басқа абелизаврлардың табылуы оның жағдайын анықтауға көмектесті. 1986 жылы Хосе Бонапарт оның абелизавр екенін анықтады.<ref>{{Cite web|title=Indosuchus|url=https://www.prehistoric-wildlife.com/species/indosuchus/|accessdate=25.05.2026}}</ref> == Әдебиет == # Азбука-Аттикус, «Динозавры. Энциклопедия от А до Я» Москва, «Махаон» 2016. ISBN 978-5-389-09482-6 == Сілтемелер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Динозаврлар]] nv4cjqxm2hahd8w3359ct3qsdc945zh 3617272 3617271 2026-06-13T21:41:35Z Tuttiorchestra687 173049 3617272 wikitext text/x-wiki '''''Индозух''''' (аударма. ''Үнді қолтырауыны'') — қазіргі [[Үндістан]] аумағындағы [[Бор кезеңі|бор]] [[Геохронология шәкілі|дәуірінің]] соңынан ([[Маастрихт]] ғасыры, [[70 жыл|70–]][[66 жыл|66]] миллион жыл бұрын) тараған [[абелизаурид]] [[Динозаврлар|динозаврының]] бір [[Туыс (биология)|тұқымдасы]]. Көптеген [[тероподтар]] сияқты Индозух екі аяқпен жүретін жыртқыш жануар. Оның ұзындығы шамамен 7 метр болған. Салмағы шамамен 1,2 тонна және жалпақ тікірейген бас сүйегі болды.<ref name=":0">{{Cite web|title=Indosuchus <nowiki>|</nowiki> Natural History Museum|url=https://www.nhm.ac.uk/discover/dino-directory/indosuchus.html|accessdate=25.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Indosuchus Pictures & Facts - The Dinosaur Database|url=https://dinosaurpictures.org/Indosuchus-pictures|accessdate=25.05.2026}}</ref> == Ашылуы == ''Индозух'' деген атауды 1932 жылы неміс [[Палеонтология|палеонтологы]] [[Фридрих фон Хюне]] ат берген және оны 1933 жылы Чарльз Альфред Матлимен бірігіп [[Үндістан|Үндістанда]] [[Мадхья-Прадеш|Мадхья-Прадештегі]] [[Джабалпур]] маңында Ламета формациясының қабаттарынан тапқан үш жартылай бас сүйегін сипаттаған.<ref name=":0" /> Жалпы атауы [[Ежелгі грек тілі|ежелгі грек]] тілінде [[Үнді өзені|Инд]] пен ''Сухостың'', яғни мысырлық қолтырауын құдайының ''Indos'' сөзінен шыққан. [[Латын тілі|Латын]] тілінде «''raptorius»'' атауы «жыртқыш» дегенді білдіреді. == Жіктелуі == [[Сурет:Indosuchus.jpg|солға|нобай|Тыныштық жағдайында]] Бас сүйегінің тек кейбір элементтері табылғандықтан, ''Индозухтың'' жіктелуі біршама тұрақсыз болды. Қазір ол Абелезаврлар қатарына біршама берік орналасқанымен, бастапқыда Фридрих Хюне оны Аллозаврларға жатқызды. Алик Уокер 1964 жылы оны Тираннозаврлар қатарына жатқызды. ''[[Карнотавр]]'' сияқты басқа абелизаврлардың табылуы оның жағдайын анықтауға көмектесті. 1986 жылы Хосе Бонапарт оның абелизавр екенін анықтады.<ref>{{Cite web|title=Indosuchus|url=https://www.prehistoric-wildlife.com/species/indosuchus/|accessdate=25.05.2026}}</ref> == Әдебиет == # Азбука-Аттикус, «Динозавры. Энциклопедия от А до Я» Москва, «Махаон» 2016. ISBN 978-5-389-09482-6 == Сілтемелер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Динозаврлар]] 1rw4p7fwqokrt3djzmioguytw3h3fj9 3617273 3617272 2026-06-13T21:47:25Z Tuttiorchestra687 173049 3617273 wikitext text/x-wiki '''''Индозух''''' (аударма. ''Үнді қолтырауыны'') — қазіргі [[Үндістан]] аумағындағы [[Бор кезеңі|бор]] [[Геохронология шәкілі|дәуірінің]] соңынан ([[Маастрихт]] ғасыры, [[70 жыл|70–]][[66 жыл|66]] миллион жыл бұрын) тараған [[абелизаурид]] [[Динозаврлар|динозаврының]] бір [[Туыс (биология)|тұқымдасы]]. Көптеген [[тероподтар]] сияқты Индозух екі аяқпен жүретін жыртқыш жануар. Оның ұзындығы шамамен 7 метр болған. Салмағы шамамен 1,2 тонна және жалпақ тікірейген бас сүйегі болды.<ref name=":0">{{Cite web|title=Indosuchus <nowiki>|</nowiki> Natural History Museum|url=https://www.nhm.ac.uk/discover/dino-directory/indosuchus.html|accessdate=25.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Indosuchus Pictures & Facts - The Dinosaur Database|url=https://dinosaurpictures.org/Indosuchus-pictures|accessdate=25.05.2026}}</ref> == Ашылуы == ''Индозух'' деген атауды 1932 жылы неміс [[Палеонтология|палеонтологы]] [[Фридрих фон Хюне]] ат берген және оны 1933 жылы Чарльз Альфред Матлимен бірігіп [[Үндістан|Үндістанда]] [[Мадхья-Прадеш|Мадхья-Прадештегі]] [[Джабалпур]] маңында Ламета формациясының қабаттарынан тапқан үш жартылай бас сүйегін сипаттаған.<ref name=":0" /> Жалпы атауы [[Ежелгі грек тілі|ежелгі грек]] тілінде [[Үнді өзені|Инд]] пен ''Сухостың'', яғни мысырлық қолтырауын құдайының ''Indos'' сөзінен шыққан. [[Латын тілі|Латын]] тілінде «''raptorius»'' атауы «жыртқыш» дегенді білдіреді. == Жіктелуі == [[Сурет:Indosuchus.jpg|солға|нобай|Тыныштық жағдайында]] Бас сүйегінің тек кейбір элементтері табылғандықтан, ''Индозухтың'' жіктелуі біршама тұрақсыз болды. Қазір ол [[Абелизаврлар]] қатарына біршама берік орналасқанымен, бастапқыда [[Фридрих фон Хюне]] оны [[Аллозавр|Аллозаврларға]] жатқызды. [[Алик Уокер]] 1964 жылы оны [[Тираннозавр|Тираннозаврлар]] қатарына жатқызды. ''[[Карнотавр]]'' сияқты басқа [[Абелизаврлар|абелизаврлардың]] табылуы оның жағдайын анықтауға көмектесті. 1986 жылы [[Хосе Бонапарт]] оның [[абелизавр]] екенін анықтады.<ref>{{Cite web|title=Indosuchus|url=https://www.prehistoric-wildlife.com/species/indosuchus/|accessdate=25.05.2026}}</ref> == Әдебиет == # Азбука-Аттикус, «Динозавры. Энциклопедия от А до Я» Москва, «Махаон» 2016. ISBN 978-5-389-09482-6 == Сілтемелер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Динозаврлар]] 1ebdwicid9omw509u1049jurv2x3yt9 3617274 3617273 2026-06-13T21:54:17Z Tuttiorchestra687 173049 3617274 wikitext text/x-wiki '''''Индозух''''' (аударма. ''Үнді қолтырауыны'') — қазіргі [[Үндістан]] аумағындағы [[Бор кезеңі|бор]] [[Геохронология шәкілі|дәуірінің]] соңынан ([[Маастрихт]] ғасыры, [[70 жыл|70–]][[66 жыл|66]] миллион жыл бұрын) тараған [[абелизаурид]] [[Динозаврлар|динозаврының]] бір [[Туыс (биология)|тұқымдасы]]. Көптеген [[тероподтар]] сияқты Индозух екі аяқпен жүретін жыртқыш жануар. Оның ұзындығы шамамен 7 метр болған. Салмағы шамамен 1,2 тонна және ерекшелігі бас сүйегінің үстінде тегістелген жотасы бар құрылымы болды, бұл оның бас сүйегіне [[Қолтырауындар|қолтырауынға]] ұқсастық берді.<ref name=":0">{{Cite web|title=Indosuchus <nowiki>|</nowiki> Natural History Museum|url=https://www.nhm.ac.uk/discover/dino-directory/indosuchus.html|accessdate=25.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Indosuchus Pictures & Facts - The Dinosaur Database|url=https://dinosaurpictures.org/Indosuchus-pictures|accessdate=25.05.2026}}</ref> == Ашылуы == ''Индозух'' деген атауды 1932 жылы неміс [[Палеонтология|палеонтологы]] [[Фридрих фон Хюне]] ат берген. 1933 жылы [[Чарльз Альфред Матли|Чарльз Альфред Матлимен]] бірігіп [[Үндістан|Үндістанда]] [[Мадхья-Прадеш|Мадхья-Прадештегі]] [[Джабалпур]] маңында Ламета формациясының қабаттарынан тапқан үш жартылай бас сүйегін сипаттаған.<ref name=":0" /> Жалпы атауы [[Ежелгі грек тілі|ежелгі грек]] тілінде [[Үнді өзені|Инд]] пен ''Сухостың'', яғни мысырлық қолтырауын құдайының ''Indos'' сөзінен шыққан. [[Латын тілі|Латын]] тілінде «''raptorius»'' атауы «жыртқыш» дегенді білдіреді. == Жіктелуі == [[Сурет:Indosuchus.jpg|солға|нобай|Тыныштық жағдайында]] Бас сүйегінің тек кейбір элементтері табылғандықтан, ''Индозухтың'' жіктелуі біршама тұрақсыз болды. Қазір ол [[Абелизаврлар]] қатарына біршама берік орналасқанымен, бастапқыда [[Фридрих фон Хюне]] оны [[Аллозавр|Аллозаврларға]] жатқызды. [[Алик Уокер]] 1964 жылы оны [[Тираннозавр|Тираннозаврлар]] қатарына жатқызды. ''[[Карнотавр]]'' сияқты басқа [[Абелизаврлар|абелизаврлардың]] табылуы оның жағдайын анықтауға көмектесті. 1986 жылы [[Хосе Бонапарт]] оның [[абелизавр]] екенін анықтады.<ref>{{Cite web|title=Indosuchus|url=https://www.prehistoric-wildlife.com/species/indosuchus/|accessdate=25.05.2026}}</ref> == Әдебиет == # Азбука-Аттикус, «Динозавры. Энциклопедия от А до Я» Москва, «Махаон» 2016. ISBN 978-5-389-09482-6 == Сілтемелер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Динозаврлар]] opc21a2q8942nc1435flnxsg1zmuipl 0 782517 3617276 2026-06-13T23:39:08Z Coffee86 27186 «[[:ru:Special:Redirect/revision/152150720|В Африке жарко]]» бетінен аударылып түзілді 3617276 wikitext text/x-wiki {{Мультфильм|Студия=«[[Союзмультфильм|Союздетмультфильм]]»|Сурет=It's Hot in Africa (screenshot).jpg|Ені=260px|Атауы=Африкада ыстық екен|Жанры=Балаларға арналған комедия|Режиссёрлері=[[Бабиченко, Дмитрий Наумович|Дмитрий Бабиченко]] * [[Беляков, Александр Алексеевич (мультипликатор)|Александр Беляков]]|Премьера=1936|Композиторы=[[Аксёнов, Алексей Николаевич|Алексей Аксёнов]]|Ұзақтығы=8 минуттер|Қоюшы суретшілер=Дмитрий Бабиченко, Александр Беляков}} [[Сурет:1936._В_Африке_жарко.webm|нобай|300x300 нүкте| Мультфильмді көріңіз]] '''«Африкада ыстық екен»''' — 1936 жылғы кеңестік ақ-қара [[Мультфильм|анимациялық фильм]]; «Союзмультфильм» студиясында түсірілген алғашқы фильм (1937 жылға дейін «Союздетмультфильм»)<ref>{{Cite web|title=«Союзмультфильм». Подробная информация на официальном сайте Культура.РФ|url=https://www.culture.ru/institutes/13917/soyuzmultfilm|work=Культура.РФ|lang=ru|accessdate=2024-06-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240617114407/https://www.culture.ru/institutes/13917/soyuzmultfilm|archivedate=2024-06-17}}</ref><ref>{{Cite web|title=Опрос "РГ": Уолт Дисней или Союзмультфильм?|url=http://www.rg.ru/2009/07/02/opros-multfilm.html|publisher=Российская газета|accessdate=2015-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160823005724/https://rg.ru/2009/07/02/opros-multfilm.html|archivedate=2016-08-23}}</ref>. Фильм 70 жылдан астам уақыт бұрын шығарылғандықтан, көпшілікке қолжетімді. Ол түпнұсқа саундтрексіз сақталған. == Сюжет == [[Африка|Африкадағы]] жануарлар аптап ыстықта ысып, [[балмұздақ]] жегісі келеді. [[Маймыл]] мен [[морж]] [[Солтүстік полюс|Солтүстік полюстен]] оларға керемет сыйлықпен баруға аттанады. Жол бойында олар көптеген шытырман оқиғаларға тап болады. Содан кейін жануарлар моржды қайтарып, оған оңтүстік сыйлықтарын: банан, ананас және кокос жаңғағын сыйлайды. == Авторлар == * сценарий авторы — [[Сергей Владимирович Михалков|Сергей Михалков]] * режиссер және суретші — Дмитрий Бабиченко * кожиссер және суретші — Александр Беляков * композитор — Алексей Аксенов * аниматорлар — Борис Дежкин, Фаина Епифанова, Григорий Козлов, Борис Титов, Ламис Бредис, В. Купер, Э. Валдман == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * «Орыс киносының энциклопедиясы» веб-сайтындағы [https://web.archive.org/web/20160206172125/http://2011.russiancinema.ru/index.php?e_dept_id=2&e_movie_id=17833 «Африкада ыстық] » * {{BCDB title|104618-V_Afrike_Zharko.html}} веб- [[Санат:Жануарлар жайлы мультфильмдер]] [[Санат:Алфавит бойынша мультфильмдер]] d2zwyux682hehz1uc8v86md7r2qnn8u 3617279 3617276 2026-06-13T23:50:49Z Coffee86 27186 /* Сілтемелер */ 3617279 wikitext text/x-wiki {{Мультфильм|Студия=«[[Союзмультфильм|Союздетмультфильм]]»|Сурет=It's Hot in Africa (screenshot).jpg|Ені=260px|Атауы=Африкада ыстық екен|Жанры=Балаларға арналған комедия|Режиссёрлері=[[Бабиченко, Дмитрий Наумович|Дмитрий Бабиченко]] * [[Беляков, Александр Алексеевич (мультипликатор)|Александр Беляков]]|Премьера=1936|Композиторы=[[Аксёнов, Алексей Николаевич|Алексей Аксёнов]]|Ұзақтығы=8 минуттер|Қоюшы суретшілер=Дмитрий Бабиченко, Александр Беляков}} [[Сурет:1936._В_Африке_жарко.webm|нобай|300x300 нүкте| Мультфильмді көріңіз]] '''«Африкада ыстық екен»''' — 1936 жылғы кеңестік ақ-қара [[Мультфильм|анимациялық фильм]]; «Союзмультфильм» студиясында түсірілген алғашқы фильм (1937 жылға дейін «Союздетмультфильм»)<ref>{{Cite web|title=«Союзмультфильм». Подробная информация на официальном сайте Культура.РФ|url=https://www.culture.ru/institutes/13917/soyuzmultfilm|work=Культура.РФ|lang=ru|accessdate=2024-06-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240617114407/https://www.culture.ru/institutes/13917/soyuzmultfilm|archivedate=2024-06-17}}</ref><ref>{{Cite web|title=Опрос "РГ": Уолт Дисней или Союзмультфильм?|url=http://www.rg.ru/2009/07/02/opros-multfilm.html|publisher=Российская газета|accessdate=2015-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160823005724/https://rg.ru/2009/07/02/opros-multfilm.html|archivedate=2016-08-23}}</ref>. Фильм 70 жылдан астам уақыт бұрын шығарылғандықтан, көпшілікке қолжетімді. Ол түпнұсқа саундтрексіз сақталған. == Сюжет == [[Африка|Африкадағы]] жануарлар аптап ыстықта ысып, [[балмұздақ]] жегісі келеді. [[Маймыл]] мен [[морж]] [[Солтүстік полюс|Солтүстік полюстен]] оларға керемет сыйлықпен баруға аттанады. Жол бойында олар көптеген шытырман оқиғаларға тап болады. Содан кейін жануарлар моржды қайтарып, оған оңтүстік сыйлықтарын: банан, ананас және кокос жаңғағын сыйлайды. == Авторлар == * сценарий авторы — [[Сергей Владимирович Михалков|Сергей Михалков]] * режиссер және суретші — Дмитрий Бабиченко * кожиссер және суретші — Александр Беляков * композитор — Алексей Аксенов * аниматорлар — Борис Дежкин, Фаина Епифанова, Григорий Козлов, Борис Титов, Ламис Бредис, В. Купер, Э. Валдман == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * «Орыс киносының энциклопедиясы» веб-сайтындағы [https://web.archive.org/web/20160206172125/http://2011.russiancinema.ru/index.php?e_dept_id=2&e_movie_id=17833 «Африкада ыстық] » * Африкада ыстық екен {{ref-en}} Big Cartoon DataBase сайтында [[Санат:Жануарлар жайлы мультфильмдер]] [[Санат:Алфавит бойынша мультфильмдер]] b2fdrhxdw0guzvit79y7v2kx3tpdlqf 3617280 3617279 2026-06-13T23:52:40Z Coffee86 27186 3617280 wikitext text/x-wiki {{Мультфильм|Студия=«[[Союзмультфильм|Союздетмультфильм]]»|Сурет=It's Hot in Africa (screenshot).jpg|Ені=260px|Атауы=Африкада ыстық екен|Жанры=Балаларға арналған комедия|Режиссёрлері=[[Бабиченко, Дмитрий Наумович|Дмитрий Бабиченко]] * [[Беляков, Александр Алексеевич (мультипликатор)|Александр Беляков]]|Премьера=1936 ж.|Композиторы=[[Аксёнов, Алексей Николаевич|Алексей Аксёнов]]|Ұзақтығы=8 минуттер|Қоюшы суретшілер=Дмитрий Бабиченко, Александр Беляков}} [[Сурет:1936._В_Африке_жарко.webm|нобай|300x300 нүкте|Мультфильмді көріңіз]] '''«Африкада ыстық екен»''' — 1936 жылғы кеңестік ақ-қара [[Мультфильм|анимациялық фильм]]; «Союзмультфильм» студиясында түсірілген алғашқы фильм (1937 жылға дейін «Союздетмультфильм»)<ref>{{Cite web|title=«Союзмультфильм». Подробная информация на официальном сайте Культура.РФ|url=https://www.culture.ru/institutes/13917/soyuzmultfilm|work=Культура.РФ|lang=ru|accessdate=2024-06-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240617114407/https://www.culture.ru/institutes/13917/soyuzmultfilm|archivedate=2024-06-17}}</ref><ref>{{Cite web|title=Опрос "РГ": Уолт Дисней или Союзмультфильм?|url=http://www.rg.ru/2009/07/02/opros-multfilm.html|publisher=Российская газета|accessdate=2015-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160823005724/https://rg.ru/2009/07/02/opros-multfilm.html|archivedate=2016-08-23}}</ref>. Фильм 70 жылдан астам уақыт бұрын шығарылғандықтан, көпшілікке қолжетімді. Ол түпнұсқа саундтрексіз сақталған. == Сюжет == [[Африка|Африкадағы]] жануарлар аптап ыстықта ысып, [[балмұздақ]] жегісі келеді. [[Маймыл]] мен [[морж]] [[Солтүстік полюс|Солтүстік полюстен]] оларға керемет сыйлықпен баруға аттанады. Жол бойында олар көптеген шытырман оқиғаларға тап болады. Содан кейін жануарлар моржды қайтарып, оған оңтүстік сыйлықтарын: банан, ананас және кокос жаңғағын сыйлайды. == Авторлар == * сценарий авторы — [[Сергей Владимирович Михалков|Сергей Михалков]] * режиссер және суретші — Дмитрий Бабиченко * кожиссер және суретші — Александр Беляков * композитор — Алексей Аксенов * аниматорлар — Борис Дежкин, Фаина Епифанова, Григорий Козлов, Борис Титов, Ламис Бредис, В. Купер, Э. Валдман == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * «Орыс киносының энциклопедиясы» веб-сайтындағы [https://web.archive.org/web/20160206172125/http://2011.russiancinema.ru/index.php?e_dept_id=2&e_movie_id=17833 «Африкада ыстық екен]» * [https://www.bcdb.com/bcdb/cartoon.cgi?film=104618-V_Afrike_Zharko.html/ Африкада ыстық екен] {{ref-en}} Big Cartoon DataBase сайтында [[Санат:Жануарлар жайлы мультфильмдер]] [[Санат:Алфавит бойынша мультфильмдер]] cajq34a1ywi0cl9b3u5y4e1i35hbdh5 0 782523 3617321 2026-06-14T03:57:56Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: '''Avşar Film''' — 1984 жылы тек кинотеатрларды басқару мақсатында құрылған, кейінірек шетелдік [[кино|фильмдерді]] импорттау, тарату, сондай-ақ көркем фильмдер мен [[телевизия|телевизиялық]] [[сериал|сериалдар]] өндірісімен айналыса бастаған түрік [[киностудия]]сы. === Т... 3617321 wikitext text/x-wiki '''Avşar Film''' — 1984 жылы тек кинотеатрларды басқару мақсатында құрылған, кейінірек шетелдік [[кино|фильмдерді]] импорттау, тарату, сондай-ақ көркем фильмдер мен [[телевизия|телевизиялық]] [[сериал|сериалдар]] өндірісімен айналыса бастаған түрік [[киностудия]]сы. === Телевизия және интернет сериалдары === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық сериалдар тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | title = Avşar Film – Dizileri Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250624080607/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | archivedate = 2025-06-24}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Телеарна немесе платформа |- |2023 |''Дүние бұл'' |Али Ерказан |GAİN |- |2022 |''Тағдырыңа жыми'' |Бахар Шахин, Суде Зүлал Гүлер, Мине Тугай, Доған Байрактар, Бурак Серген |FOX |- |2019-2020 |''[[Zalim İstanbul|Стамбул залым]]'' |Фикрет Кушкан, Дениз Уғыр, Мине Тугай, Озан Долунай, Сера Кутлубей, Беркер Гүвен, Симай Барлас, Идрис Неби Ташкан, Бахар Шахин |Kanal D |- |2017-2018 |''[[Fazilet Hanım ve Kızları|Фазилет ханым және оның қыздары]]'' |Назан Кесал, Дениз Байсал, Чағлар Ертуғрул, Махир Гүнширай, Толга Гүлеч, Хазал Түресан, Афра Сарачоғлы, Идрис Неби Ташкан, Алп Навруз |Star TV |- |2014 |''Қойын дәптері'' |Фатих Ал, Эбру Өзкан, Экин Мерт Даймаз, Тарык Үндүз, Бесте Көкдемир | rowspan="2"|FOX |- |2013-2016 |''[[Karagül|Қарагүл]]'' |Эдже Услу, Явуз Бингөл, Месут Акуста, Өзлем Жонкер, Огүн Каптаноғлы, Хилал Алтынбилек, Шериф Сезер, Сарухан Хүнел, Озжан Дениз |- |2013-2014 |''Бүгінгі сарайлық'' |Селчук Йонтем, Назан Кесал, Жансу Тосун, Али Ерсан Дуру, Серхат Теоман, Гүленай Калкан | rowspan="2"|atv |- |2011 |''Бәріне қарамастан'' |Жан Нергис, Энгин Шенкан, Гүлжан Арслан, Эрол Гедик, Туғче Кумрал |- |2010-2014 |''Қызғалдақтар дәуірі'' |Толгахан Сайышман, Селен Сойдер, Эмина Сандал, Серенай Сарыкая, Хатидже Аслан, Кенан Бал, Гүл Онат, Айшегүл Гүнай |Show TV, FOX |- |2010-2013 |''Жер мен көктің махаббаты'' |Бирже Акалай, Мұрат Үналмыш, Селен Сойдер, Бурак Хаккы, Мелиса Аслы Памук, Тувана Түркай, Ишыл Юджесой, Канболат Гөркем Арслан, Айшегүл Гүнай |FOX |- |2008-2009 |''Махаббат өрттейді'' |Озжан Дениз, Мелтем Жумбул |Kanal D |- | rowspan="2"|2008 |''Супер әже'' |Асуман Дабак, Мұрат Кубилай, Мұстафа Узунйылмаз, Джерен Сойлу, Йылмаз Көксал |TRT 1 |- |''Шеңбердің сыртында'' |Синан Тұзжұ, Бурчин Терзиоғлы, Дженк Ертан, Дурул Базан, Энгин Хепилери |Star TV |- | rowspan="2"|2007 |''Тұрақсыз, мекенсіз'' |Ферди Тайфур, Шериф Сезер, Мұстафа Үстіндағ, Несрин Джавадзаде, Синан Албайрак, Зухал Генджер | rowspan="2"|atv |- |''Қара інжу'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан, Тунжа Айдоған, Алпер Салдыран |- |2006-2007 |''Сынған қанаттар'' |Мехмет Али Нуроғлы, Өзге Өзберк, Джансел Элчин, Бегүм Биргіорен |Kanal D |- |2006 |''Көз жасы бандасы'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан |atv |- |2005-2007 |''[[Ihlamurlar Altında|Жөке ағаштарының астында]]'' |[[Bülent İnal|Бүлент Инал]], [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Өзге Борак, Синан Тұзжұ |Kanal D |- |2005-2006 |''Күзгі өрт'' |Жансу Дере, Фикрет Кушкан, Ишыл Юджесой, Кенан Бал, Тансел Өнгел |Show TV |- |2004-2005 |''Ояланған раушан гүлі'' |Селда Алкор, Өзге Өзберк, Мехмет Али Нуроғлы, [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Мелиса Сөзен, Сузан Аксой, Шериф Сезер | rowspan="2"|Kanal D |- | rowspan="2"|2004 |''Елестер'' |Мемет Али Алабора, Өзлем Чынар, Тургай Айдын |- |''Араб шашы'' |Джем Бендер, Йешим Бюбер, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Йешим Джерен Бозоғлы, Хакан Бояв | rowspan="2"|atv |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Бердан Мардини, [[Bülent İnal|Бүлент Инал]], Герчек Сағлар, Фикрет Хакан, Айчин Инжи, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Нұр Сүрер, Мерал Орхонсай |- |2003-2004 |''Сұлтан тағы'' |Шевкет Чорух, Башак Көклүкая, Уғыр Полат, Долунай Сойсерт |Kanal D |- |2003 |''Қане, ұшшы, көрейін'' |Биннур Кая, Энгин Гүнайдын, Бүлент Алкыш, Назлы Тосуноғлы, Мине Тебер |atv |- |} == Дереккөздер == {{derekkozder|2}} 94n1l53e8mx3ycm5clo8xe0lzlk8thj 3617322 3617321 2026-06-14T04:00:01Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3617322 wikitext text/x-wiki '''Avşar Film''' — 1984 жылы тек кинотеатрларды басқару мақсатында құрылған, кейінірек шетелдік [[кино|фильмдерді]] импорттау, тарату, сондай-ақ көркем фильмдер мен [[телевизия|телевизиялық]] [[сериал|сериалдар]] өндірісімен айналыса бастаған түрік [[киностудия]]сы. === Телевизия және интернет сериалдары === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық сериалдар тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | title = Avşar Film – Dizileri Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250624080607/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | archivedate = 2025-06-24}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Телеарна немесе платформа |- |2023 |''Дүние бұл'' |Али Ерказан |GAİN |- |2022 |''Тағдырыңа жыми'' |Бахар Шахин, Суде Зүлал Гүлер, Мине Тугай, Доған Байрактар, Бурак Серген |FOX |- |2019-2020 |''[[Zalim İstanbul|Стамбул залым]]'' |Фикрет Кушкан, Дениз Уғыр, Мине Тугай, Озан Долунай, Сера Кутлубей, Беркер Гүвен, Симай Барлас, Идрис Неби Ташкан, Бахар Шахин |Kanal D |- |2017-2018 |''[[Fazilet Hanım ve Kızları|Фазилет ханым және оның қыздары]]'' |Назан Кесал, Дениз Байсал, Чағлар Ертуғрул, Махир Гүнширай, Толга Гүлеч, Хазал Түресан, Афра Сарачоғлы, Идрис Неби Ташкан, Алп Навруз |Star TV |- |2014 |''Қойын дәптері'' |Фатих Ал, Эбру Өзкан, Экин Мерт Даймаз, Тарык Үндүз, Бесте Көкдемир | rowspan="2"|FOX |- |2013-2016 |''[[Karagül|Қарагүл]]'' |Эдже Услу, Явуз Бингөл, Месут Акуста, Өзлем Жонкер, Огүн Каптаноғлы, Хилал Алтынбилек, Шериф Сезер, Сарухан Хүнел, Озжан Дениз |- |2013-2014 |''Бүгінгі сарайлық'' |Селчук Йонтем, Назан Кесал, Жансу Тосун, Али Ерсан Дуру, Серхат Теоман, Гүленай Калкан | rowspan="2"|atv |- |2011 |''Бәріне қарамастан'' |Жан Нергис, Энгин Шенкан, Гүлжан Арслан, Эрол Гедик, Туғче Кумрал |- |2010-2014 |''Қызғалдақтар дәуірі'' |Толгахан Сайышман, Селен Сойдер, Эмина Сандал, Серенай Сарыкая, Хатидже Аслан, Кенан Бал, Гүл Онат, Айшегүл Гүнай |Show TV, FOX |- |2010-2013 |''Жер мен көктің махаббаты'' |Бирже Акалай, Мұрат Үналмыш, Селен Сойдер, Бурак Хаккы, Мелиса Аслы Памук, Тувана Түркай, Ишыл Юджесой, Канболат Гөркем Арслан, Айшегүл Гүнай |FOX |- |2008-2009 |''Махаббат өрттейді'' |Озжан Дениз, Мелтем Жумбул |Kanal D |- | rowspan="2"|2008 |''Супер әже'' |Асуман Дабак, Мұрат Кубилай, Мұстафа Узунйылмаз, Джерен Сойлу, Йылмаз Көксал |TRT 1 |- |''Шеңбердің сыртында'' |Синан Тұзжұ, Бурчин Терзиоғлы, Дженк Ертан, Дурул Базан, Энгин Хепилери |Star TV |- | rowspan="2"|2007 |''Тұрақсыз, мекенсіз'' |Ферди Тайфур, Шериф Сезер, Мұстафа Үстіндағ, Несрин Джавадзаде, Синан Албайрак, Зухал Генджер | rowspan="2"|atv |- |''Қара інжу'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан, Тунжа Айдоған, Алпер Салдыран |- |2006-2007 |''Сынған қанаттар'' |Мехмет Али Нуроғлы, Өзге Өзберк, Джансел Элчин, Бегүм Биргіорен |Kanal D |- |2006 |''Көз жасы бандасы'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан |atv |- |2005-2007 |''[[Ihlamurlar Altında|Жөке ағаштарының астында]]'' |[[Bülent İnal|Бүлент Инал]], [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Өзге Борак, Синан Тұзжұ |Kanal D |- |2005-2006 |''Күзгі өрт'' |Жансу Дере, Фикрет Кушкан, Ишыл Юджесой, Кенан Бал, Тансел Өнгел |Show TV |- |2004-2005 |''Ояланған раушан гүлі'' |Селда Алкор, Өзге Өзберк, Мехмет Али Нуроғлы, [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Мелиса Сөзен, Сузан Аксой, Шериф Сезер | rowspan="2"|Kanal D |- | rowspan="2"|2004 |''Елестер'' |Мемет Али Алабора, Өзлем Чынар, Тургай Айдын |- |''Араб шашы'' |Джем Бендер, Йешим Бюбер, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Йешим Джерен Бозоғлы, Хакан Бояв | rowspan="2"|atv |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Бердан Мардини, [[Bülent İnal|Бүлент Инал]], Герчек Сағлар, Фикрет Хакан, Айчин Инжи, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Нұр Сүрер, Мерал Орхонсай |- |2003-2004 |''Сұлтан тағы'' |Шевкет Чорух, Башак Көклүкая, Уғыр Полат, Долунай Сойсерт |Kanal D |- |2003 |''Қане, ұшшы, көрейін'' |Биннур Кая, Энгин Гүнайдын, Бүлент Алкыш, Назлы Тосуноғлы, Мине Тебер |atv |- |} === Фильмдері === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық фильмдер тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | title = Avşar Film – Film Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250709102337/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | archivedate = 2025-07-09}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Түрі |- |2024 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек 2'' |Пекер Ашыкалын, Кадир Чөпдемир, Инан Улаш Торун, Өмер Башдоған, Сади Джелил Дженгиз, Бүленд Чолак | rowspan="19"|Көркем фильм |- |2020 |''Біз осындаймыз'' |Беррак Түзүнатач, Энгин Өзтүрік, Шебнем Бозоклу, Өзге Өзпиринчжи, Мерич Арал, Боран Кузум, Хүмейра |- | rowspan="4"|2018 |''Махаббат осы ма?'' |Кубилай Ака, Афра Сарачоғлы |- |''[[Bizi Hatırla|Бізді есте сақта]]'' |Алтан Еркекли, Толга Текин, Өзге Өзберк, Биннур Кая, Сумру Явруджук |- |''Жел'' |Белчим Билгин, Халил Сезаи Параджыоғлы, Атаберк Мутлу, Небил Сайын |- |''Балалар саған аманат'' |Энгин Акюрек, Хилал Алтынбилек |- |2017 |''Басқа тарап'' |Озжан Дениз, Мерьем Узерли, Аслы Энвер |- | rowspan="3"|2016 |''Екінші мүмкіндік'' |Озжан Дениз, Нургүл Ешилчай |- |''Бәрі махаббаттан'' |Ханде Доғандемир, Шүкрү Өзйылдыз, Митхат Джан Өзер |- |''Византия ойындары'' |Гүркан Уйгун, Толгахан Сайышман, Гонджа Вуслатери, Тувана Түркай, Мурат Далкылыч, Өзге Инже, Оғузхан Уғыр |- | rowspan="2"|2015 |''Сүйкімді де қауіпті'' |Шүкрү Өзйылдыз, Айча Айшин Туран |- |''Мазлум Күзей'' |Өндер Ашыкбаш |- | rowspan="2"|2013 |''Мысық сағынды'' |Илкер Айрык, Алгы Эке |- |''Су мен от'' |Озжан Дениз, Ясемин Аллен |- |2012 |''[[Evim Sensin|Сен — менің үйімсің]]'' |Озжан Дениз, [[Fahriye Evcen|Фахрие Эвджен]] |- |2009 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек'' |Пекер Ашыкалын, Өндер Ашыкбаш, Ердал Тосун, Кадир Чөпдемир, Оя Айдаоған, Тимур Аджар, Туба Үнсал, Зейнеп Бешерлер, Ердем Акакче, Рухи Сары, Дурул Базан |- |2008 |''Осман империясы (фильм)'' |Ата Демирер, Вилдан Атасевер, Сүмер Тилмач, Рухсар Өджал |- | rowspan="2"|2007 |''Зейнептің сегіз күні'' |Фадик Севин Атасой, Мустафа Үстіндағ |- |''Шабарман (фильм)'' |Четин Текиндор, Хүмейра, Йеткин Дикинджилер, Фериде Четин, Шериф Сезер |- |2006 |''Қорқыныштар үйі: Сені күткенде'' |Мелиса Сөзен, Синан Тұзжұ, Нұр Сүрер, Левент Өздилек |Телефильм |- |2005 |''[[Babam ve Oğlum|Әкем мен ұлым]]'' |Четин Текиндор, Фикрет Кушкан, Хүмейра, Өзге Өзберк, Эге Танман | rowspan="4"|Көркем фильм |- |2002 |''Оңай ақша'' |Эмре Алтуғ, Шебнем Дөнмез, Озжан Дениз |- |2000 |''Жерлес (Хемшо)'' |Мехмет Али Эрбиль, Окан Байүлген |- |1999 |''Салқым ханымның дәндері'' |Хүлья Авшар, Камран Услуер, Зухал Олжай, Уғыр Полат, Дерья Алабора, Гүвен Кырач, Зафер Алгөз, Мурат Далтабан |} == Дереккөздер == {{derekkozder|2}} == Дереккөздер == {{derekkozder|2}} e90ubv3qhkuk81r8tayi4rzliuscfxw 3617323 3617322 2026-06-14T04:02:45Z Sagzhan 29953 /* Телевизия және интернет сериалдары */ 3617323 wikitext text/x-wiki '''Avşar Film''' — 1984 жылы тек кинотеатрларды басқару мақсатында құрылған, кейінірек шетелдік [[кино|фильмдерді]] импорттау, тарату, сондай-ақ көркем фильмдер мен [[телевизия|телевизиялық]] [[сериал|сериалдар]] өндірісімен айналыса бастаған түрік [[киностудия]]сы. === Телевизия және интернет сериалдары === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық сериалдар тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | title = Avşar Film – Dizileri Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250624080607/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | archivedate = 2025-06-24}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Телеарна немесе платформа |- |2023 |''Дүние бұл'' |Али Ерказан |GAİN |- |2022 |''Тағдырыңа жыми'' |Бахар Шахин, Суде Зүлал Гүлер, Мине Тугай, Доған Байрактар, Бурак Серген |FOX |- |2019-2020 |''[[Залым Стамбұл]]'' |Фикрет Кушкан, Дениз Уғыр, Мине Тугай, Озан Долунай, Сера Кутлубей, Беркер Гүвен, Симай Барлас, Идрис Неби Ташкан, Бахар Шахин |Kanal D |- |2017-2018 |''[[Фазилет ханым және оның қыздары]]'' |Назан Кесал, Дениз Байсал, Чағлар Ертуғрул, Махир Гүнширай, Толга Гүлеч, Хазал Түресан, Афра Сарачоғлы, Идрис Неби Ташкан, Алп Навруз |Star TV |- |2014 |''Қойын дәптері'' |Фатих Ал, Эбру Өзкан, Экин Мерт Даймаз, Тарык Үндүз, Бесте Көкдемир | rowspan="2"|FOX |- |2013-2016 |''[[Karagül|Қарагүл]]'' |Эдже Услу, Явуз Бингөл, Месут Акуста, Өзлем Жонкер, Огүн Каптаноғлы, Хилал Алтынбилек, Шериф Сезер, Сарухан Хүнел, Озжан Дениз |- |2013-2014 |''Бүгінгі сарайлық'' |Селчук Йонтем, Назан Кесал, Жансу Тосун, Али Ерсан Дуру, Серхат Теоман, Гүленай Калкан | rowspan="2"|atv |- |2011 |''Бәріне қарамастан'' |Жан Нергис, Энгин Шенкан, Гүлжан Арслан, Эрол Гедик, Туғче Кумрал |- |2010-2014 |''Қызғалдақтар дәуірі'' |Толгахан Сайышман, Селен Сойдер, Эмина Сандал, Серенай Сарыкая, Хатидже Аслан, Кенан Бал, Гүл Онат, Айшегүл Гүнай |Show TV, FOX |- |2010-2013 |''Жер мен көктің махаббаты'' |Бирже Акалай, Мұрат Үналмыш, Селен Сойдер, Бурак Хаккы, Мелиса Аслы Памук, Тувана Түркай, Ишыл Юджесой, Канболат Гөркем Арслан, Айшегүл Гүнай |FOX |- |2008-2009 |''Махаббат өрттейді'' |Озжан Дениз, Мелтем Жумбул |Kanal D |- | rowspan="2"|2008 |''Супер әже'' |Асуман Дабак, Мұрат Кубилай, Мұстафа Узунйылмаз, Джерен Сойлу, Йылмаз Көксал |TRT 1 |- |''Шеңбердің сыртында'' |Синан Тұзжұ, Бурчин Терзиоғлы, Дженк Ертан, Дурул Базан, Энгин Хепилери |Star TV |- | rowspan="2"|2007 |''Тұрақсыз, мекенсіз'' |Ферди Тайфур, Шериф Сезер, Мұстафа Үстіндағ, Несрин Джавадзаде, Синан Албайрак, Зухал Генджер | rowspan="2"|atv |- |''Қара інжу'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан, Тунжа Айдоған, Алпер Салдыран |- |2006-2007 |''Сынған қанаттар'' |Мехмет Али Нуроғлы, Өзге Өзберк, Джансел Элчин, Бегүм Биргіорен |Kanal D |- |2006 |''Көз жасы бандасы'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан |atv |- |2005-2007 |''[[Ihlamurlar Altında|Жөке ағаштарының астында]]'' |[[Bülent İnal|Бүлент Инал]], [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Өзге Борак, Синан Тұзжұ |Kanal D |- |2005-2006 |''Күзгі өрт'' |Жансу Дере, Фикрет Кушкан, Ишыл Юджесой, Кенан Бал, Тансел Өнгел |Show TV |- |2004-2005 |''Ояланған раушан гүлі'' |Селда Алкор, Өзге Өзберк, Мехмет Али Нуроғлы, [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Мелиса Сөзен, Сузан Аксой, Шериф Сезер | rowspan="2"|Kanal D |- | rowspan="2"|2004 |''Елестер'' |Мемет Али Алабора, Өзлем Чынар, Тургай Айдын |- |''Араб шашы'' |Джем Бендер, Йешим Бюбер, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Йешим Джерен Бозоғлы, Хакан Бояв | rowspan="2"|atv |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Бердан Мардини, [[Bülent İnal|Бүлент Инал]], Герчек Сағлар, Фикрет Хакан, Айчин Инжи, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Нұр Сүрер, Мерал Орхонсай |- |2003-2004 |''Сұлтан тағы'' |Шевкет Чорух, Башак Көклүкая, Уғыр Полат, Долунай Сойсерт |Kanal D |- |2003 |''Қане, ұшшы, көрейін'' |Биннур Кая, Энгин Гүнайдын, Бүлент Алкыш, Назлы Тосуноғлы, Мине Тебер |atv |- |} === Фильмдері === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық фильмдер тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | title = Avşar Film – Film Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250709102337/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | archivedate = 2025-07-09}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Түрі |- |2024 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек 2'' |Пекер Ашыкалын, Кадир Чөпдемир, Инан Улаш Торун, Өмер Башдоған, Сади Джелил Дженгиз, Бүленд Чолак | rowspan="19"|Көркем фильм |- |2020 |''Біз осындаймыз'' |Беррак Түзүнатач, Энгин Өзтүрік, Шебнем Бозоклу, Өзге Өзпиринчжи, Мерич Арал, Боран Кузум, Хүмейра |- | rowspan="4"|2018 |''Махаббат осы ма?'' |Кубилай Ака, Афра Сарачоғлы |- |''[[Bizi Hatırla|Бізді есте сақта]]'' |Алтан Еркекли, Толга Текин, Өзге Өзберк, Биннур Кая, Сумру Явруджук |- |''Жел'' |Белчим Билгин, Халил Сезаи Параджыоғлы, Атаберк Мутлу, Небил Сайын |- |''Балалар саған аманат'' |Энгин Акюрек, Хилал Алтынбилек |- |2017 |''Басқа тарап'' |Озжан Дениз, Мерьем Узерли, Аслы Энвер |- | rowspan="3"|2016 |''Екінші мүмкіндік'' |Озжан Дениз, Нургүл Ешилчай |- |''Бәрі махаббаттан'' |Ханде Доғандемир, Шүкрү Өзйылдыз, Митхат Джан Өзер |- |''Византия ойындары'' |Гүркан Уйгун, Толгахан Сайышман, Гонджа Вуслатери, Тувана Түркай, Мурат Далкылыч, Өзге Инже, Оғузхан Уғыр |- | rowspan="2"|2015 |''Сүйкімді де қауіпті'' |Шүкрү Өзйылдыз, Айча Айшин Туран |- |''Мазлум Күзей'' |Өндер Ашыкбаш |- | rowspan="2"|2013 |''Мысық сағынды'' |Илкер Айрык, Алгы Эке |- |''Су мен от'' |Озжан Дениз, Ясемин Аллен |- |2012 |''[[Evim Sensin|Сен — менің үйімсің]]'' |Озжан Дениз, [[Fahriye Evcen|Фахрие Эвджен]] |- |2009 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек'' |Пекер Ашыкалын, Өндер Ашыкбаш, Ердал Тосун, Кадир Чөпдемир, Оя Айдаоған, Тимур Аджар, Туба Үнсал, Зейнеп Бешерлер, Ердем Акакче, Рухи Сары, Дурул Базан |- |2008 |''Осман империясы (фильм)'' |Ата Демирер, Вилдан Атасевер, Сүмер Тилмач, Рухсар Өджал |- | rowspan="2"|2007 |''Зейнептің сегіз күні'' |Фадик Севин Атасой, Мустафа Үстіндағ |- |''Шабарман (фильм)'' |Четин Текиндор, Хүмейра, Йеткин Дикинджилер, Фериде Четин, Шериф Сезер |- |2006 |''Қорқыныштар үйі: Сені күткенде'' |Мелиса Сөзен, Синан Тұзжұ, Нұр Сүрер, Левент Өздилек |Телефильм |- |2005 |''[[Babam ve Oğlum|Әкем мен ұлым]]'' |Четин Текиндор, Фикрет Кушкан, Хүмейра, Өзге Өзберк, Эге Танман | rowspan="4"|Көркем фильм |- |2002 |''Оңай ақша'' |Эмре Алтуғ, Шебнем Дөнмез, Озжан Дениз |- |2000 |''Жерлес (Хемшо)'' |Мехмет Али Эрбиль, Окан Байүлген |- |1999 |''Салқым ханымның дәндері'' |Хүлья Авшар, Камран Услуер, Зухал Олжай, Уғыр Полат, Дерья Алабора, Гүвен Кырач, Зафер Алгөз, Мурат Далтабан |} == Дереккөздер == {{derekkozder|2}} == Дереккөздер == {{derekkozder|2}} 9w06lytsg4vuw9dakd5w1bplq8k3h39 3617324 3617323 2026-06-14T04:03:26Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3617324 wikitext text/x-wiki '''Avşar Film''' — 1984 жылы тек кинотеатрларды басқару мақсатында құрылған, кейінірек шетелдік [[кино|фильмдерді]] импорттау, тарату, сондай-ақ көркем фильмдер мен [[телевизия|телевизиялық]] [[сериал|сериалдар]] өндірісімен айналыса бастаған түрік [[киностудия]]сы. === Телевизия және интернет сериалдары === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық сериалдар тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | title = Avşar Film – Dizileri Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250624080607/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | archivedate = 2025-06-24}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Телеарна немесе платформа |- |2023 |''Дүние бұл'' |Али Ерказан |GAİN |- |2022 |''Тағдырыңа жыми'' |Бахар Шахин, Суде Зүлал Гүлер, Мине Тугай, Доған Байрактар, Бурак Серген |FOX |- |2019-2020 |''[[Залым Стамбұл]]'' |Фикрет Кушкан, Дениз Уғыр, Мине Тугай, Озан Долунай, Сера Кутлубей, Беркер Гүвен, Симай Барлас, Идрис Неби Ташкан, Бахар Шахин |Kanal D |- |2017-2018 |''[[Фазилет ханым және оның қыздары]]'' |Назан Кесал, Дениз Байсал, Чағлар Ертуғрул, Махир Гүнширай, Толга Гүлеч, Хазал Түресан, Афра Сарачоғлы, Идрис Неби Ташкан, Алп Навруз |Star TV |- |2014 |''Қойын дәптері'' |Фатих Ал, Эбру Өзкан, Экин Мерт Даймаз, Тарык Үндүз, Бесте Көкдемир | rowspan="2"|FOX |- |2013-2016 |''[[Karagül|Қарагүл]]'' |Эдже Услу, Явуз Бингөл, Месут Акуста, Өзлем Жонкер, Огүн Каптаноғлы, Хилал Алтынбилек, Шериф Сезер, Сарухан Хүнел, Озжан Дениз |- |2013-2014 |''Бүгінгі сарайлық'' |Селчук Йонтем, Назан Кесал, Жансу Тосун, Али Ерсан Дуру, Серхат Теоман, Гүленай Калкан | rowspan="2"|atv |- |2011 |''Бәріне қарамастан'' |Жан Нергис, Энгин Шенкан, Гүлжан Арслан, Эрол Гедик, Туғче Кумрал |- |2010-2014 |''Қызғалдақтар дәуірі'' |Толгахан Сайышман, Селен Сойдер, Эмина Сандал, Серенай Сарыкая, Хатидже Аслан, Кенан Бал, Гүл Онат, Айшегүл Гүнай |Show TV, FOX |- |2010-2013 |''Жер мен көктің махаббаты'' |Бирже Акалай, Мұрат Үналмыш, Селен Сойдер, Бурак Хаккы, Мелиса Аслы Памук, Тувана Түркай, Ишыл Юджесой, Канболат Гөркем Арслан, Айшегүл Гүнай |FOX |- |2008-2009 |''Махаббат өрттейді'' |Озжан Дениз, Мелтем Жумбул |Kanal D |- | rowspan="2"|2008 |''Супер әже'' |Асуман Дабак, Мұрат Кубилай, Мұстафа Узунйылмаз, Джерен Сойлу, Йылмаз Көксал |TRT 1 |- |''Шеңбердің сыртында'' |Синан Тұзжұ, Бурчин Терзиоғлы, Дженк Ертан, Дурул Базан, Энгин Хепилери |Star TV |- | rowspan="2"|2007 |''Тұрақсыз, мекенсіз'' |Ферди Тайфур, Шериф Сезер, Мұстафа Үстіндағ, Несрин Джавадзаде, Синан Албайрак, Зухал Генджер | rowspan="2"|atv |- |''Қара інжу'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан, Тунжа Айдоған, Алпер Салдыран |- |2006-2007 |''Сынған қанаттар'' |Мехмет Али Нуроғлы, Өзге Өзберк, Джансел Элчин, Бегүм Биргіорен |Kanal D |- |2006 |''Көз жасы бандасы'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан |atv |- |2005-2007 |''[[Ihlamurlar Altında|Жөке ағаштарының астында]]'' |[[Bülent İnal|Бүлент Инал]], [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Өзге Борак, Синан Тұзжұ |Kanal D |- |2005-2006 |''Күзгі өрт'' |Жансу Дере, Фикрет Кушкан, Ишыл Юджесой, Кенан Бал, Тансел Өнгел |Show TV |- |2004-2005 |''Ояланған раушан гүлі'' |Селда Алкор, Өзге Өзберк, Мехмет Али Нуроғлы, [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Мелиса Сөзен, Сузан Аксой, Шериф Сезер | rowspan="2"|Kanal D |- | rowspan="2"|2004 |''Елестер'' |Мемет Али Алабора, Өзлем Чынар, Тургай Айдын |- |''Араб шашы'' |Джем Бендер, Йешим Бюбер, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Йешим Джерен Бозоғлы, Хакан Бояв | rowspan="2"|atv |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Бердан Мардини, [[Bülent İnal|Бүлент Инал]], Герчек Сағлар, Фикрет Хакан, Айчин Инжи, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Нұр Сүрер, Мерал Орхонсай |- |2003-2004 |''Сұлтан тағы'' |Шевкет Чорух, Башак Көклүкая, Уғыр Полат, Долунай Сойсерт |Kanal D |- |2003 |''Қане, ұшшы, көрейін'' |Биннур Кая, Энгин Гүнайдын, Бүлент Алкыш, Назлы Тосуноғлы, Мине Тебер |atv |- |} === Фильмдері === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық фильмдер тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | title = Avşar Film – Film Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250709102337/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | archivedate = 2025-07-09}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Түрі |- |2024 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек 2'' |Пекер Ашыкалын, Кадир Чөпдемир, Инан Улаш Торун, Өмер Башдоған, Сади Джелил Дженгиз, Бүленд Чолак | rowspan="19"|Көркем фильм |- |2020 |''Біз осындаймыз'' |Беррак Түзүнатач, Энгин Өзтүрік, Шебнем Бозоклу, Өзге Өзпиринчжи, Мерич Арал, Боран Кузум, Хүмейра |- | rowspan="4"|2018 |''Махаббат осы ма?'' |Кубилай Ака, Афра Сарачоғлы |- |''[[Bizi Hatırla|Бізді есте сақта]]'' |Алтан Еркекли, Толга Текин, Өзге Өзберк, Биннур Кая, Сумру Явруджук |- |''Жел'' |Белчим Билгин, Халил Сезаи Параджыоғлы, Атаберк Мутлу, Небил Сайын |- |''Балалар саған аманат'' |Энгин Акюрек, Хилал Алтынбилек |- |2017 |''Басқа тарап'' |Озжан Дениз, Мерьем Узерли, Аслы Энвер |- | rowspan="3"|2016 |''Екінші мүмкіндік'' |Озжан Дениз, Нургүл Ешилчай |- |''Бәрі махаббаттан'' |Ханде Доғандемир, Шүкрү Өзйылдыз, Митхат Джан Өзер |- |''Византия ойындары'' |Гүркан Уйгун, Толгахан Сайышман, Гонджа Вуслатери, Тувана Түркай, Мурат Далкылыч, Өзге Инже, Оғузхан Уғыр |- | rowspan="2"|2015 |''Сүйкімді де қауіпті'' |Шүкрү Өзйылдыз, Айча Айшин Туран |- |''Мазлум Күзей'' |Өндер Ашыкбаш |- | rowspan="2"|2013 |''Мысық сағынды'' |Илкер Айрык, Алгы Эке |- |''Су мен от'' |Озжан Дениз, Ясемин Аллен |- |2012 |''[[Evim Sensin|Сен — менің үйімсің]]'' |Озжан Дениз, [[Fahriye Evcen|Фахрие Эвджен]] |- |2009 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек'' |Пекер Ашыкалын, Өндер Ашыкбаш, Ердал Тосун, Кадир Чөпдемир, Оя Айдаоған, Тимур Аджар, Туба Үнсал, Зейнеп Бешерлер, Ердем Акакче, Рухи Сары, Дурул Базан |- |2008 |''Осман империясы (фильм)'' |Ата Демирер, Вилдан Атасевер, Сүмер Тилмач, Рухсар Өджал |- | rowspan="2"|2007 |''Зейнептің сегіз күні'' |Фадик Севин Атасой, Мустафа Үстіндағ |- |''Шабарман (фильм)'' |Четин Текиндор, Хүмейра, Йеткин Дикинджилер, Фериде Четин, Шериф Сезер |- |2006 |''Қорқыныштар үйі: Сені күткенде'' |Мелиса Сөзен, Синан Тұзжұ, Нұр Сүрер, Левент Өздилек |Телефильм |- |2005 |''[[Babam ve Oğlum|Әкем мен ұлым]]'' |Четин Текиндор, Фикрет Кушкан, Хүмейра, Өзге Өзберк, Эге Танман | rowspan="4"|Көркем фильм |- |2002 |''Оңай ақша'' |Эмре Алтуғ, Шебнем Дөнмез, Озжан Дениз |- |2000 |''Жерлес (Хемшо)'' |Мехмет Али Эрбиль, Окан Байүлген |- |1999 |''Салқым ханымның дәндері'' |Хүлья Авшар, Камран Услуер, Зухал Олжай, Уғыр Полат, Дерья Алабора, Гүвен Кырач, Зафер Алгөз, Мурат Далтабан |} == Дереккөздер == {{derekkozder|2}} 8o6kawf7nzpyke54t7du2w2ruhb63bn 3617327 3617324 2026-06-14T04:46:08Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3617327 wikitext text/x-wiki '''Avşar Film''' — 1984 жылы тек кинотеатрларды басқару мақсатында құрылған, кейінірек шетелдік [[кино|фильмдерді]] импорттау, тарату, сондай-ақ көркем фильмдер мен [[телевизия|телевизиялық]] [[сериал|сериалдар]] өндірісімен айналыса бастаған түрік [[киностудия]]сы. === Телевизия және интернет сериалдары === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық сериалдар тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | title = Avşar Film – Dizileri Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250624080607/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | archivedate = 2025-06-24}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Телеарна немесе платформа |- |2023 |''Дүние бұл'' |Али Ерказан |GAİN |- |2022 |''Тағдырыңа жыми'' |Бахар Шахин, Суде Зүлал Гүлер, Мине Тугай, Доған Байрактар, Бурак Серген |FOX |- |2019-2020 |''[[Залым Стамбұл]]'' |Фикрет Кушкан, Дениз Уғыр, Мине Тугай, Озан Долунай, Сера Кутлубей, Беркер Гүвен, Симай Барлас, Идрис Неби Ташкан, Бахар Шахин |Kanal D |- |2017-2018 |''[[Фазилет ханым және оның қыздары]]'' |Назан Кесал, Дениз Байсал, Чағлар Ертуғрул, Махир Гүнширай, Толга Гүлеч, Хазал Түресан, Афра Сарачоғлы, Идрис Неби Ташкан, Алп Навруз |Star TV |- |2014 |''Қойын дәптері'' |Фатих Ал, Эбру Өзкан, Экин Мерт Даймаз, Тарык Үндүз, Бесте Көкдемир | rowspan="2"|FOX |- |2013-2016 |''[[Karagül|Қарагүл]]'' |Эдже Услу, Явуз Бингөл, Месут Акуста, Өзлем Жонкер, Огүн Каптаноғлы, Хилал Алтынбилек, Шериф Сезер, Сарухан Хүнел, Озжан Дениз |- |2013-2014 |''Бүгінгі сарайлық'' |Селчук Йонтем, Назан Кесал, Жансу Тосун, Али Ерсан Дуру, Серхат Теоман, Гүленай Калкан | rowspan="2"|atv |- |2011 |''Бәріне қарамастан'' |Жан Нергис, Энгин Шенкан, Гүлжан Арслан, Эрол Гедик, Туғче Кумрал |- |2010-2014 |''Қызғалдақтар дәуірі'' |Толгахан Сайышман, Селен Сойдер, Эмина Сандал, Серенай Сарыкая, Хатидже Аслан, Кенан Бал, Гүл Онат, Айшегүл Гүнай |Show TV, FOX |- |2010-2013 |''Жер мен көктің махаббаты'' |Бирже Акалай, Мұрат Үналмыш, Селен Сойдер, Бурак Хаккы, Мелиса Аслы Памук, Тувана Түркай, Ишыл Юджесой, Канболат Гөркем Арслан, Айшегүл Гүнай |FOX |- |2008-2009 |''Махаббат өрттейді'' |Озжан Дениз, Мелтем Жумбул |Kanal D |- | rowspan="2"|2008 |''Супер әже'' |Асуман Дабак, Мұрат Кубилай, Мұстафа Узунйылмаз, Джерен Сойлу, Йылмаз Көксал |TRT 1 |- |''Шеңбердің сыртында'' |Синан Тұзжұ, Бурчин Терзиоғлы, Дженк Ертан, Дурул Базан, Энгин Хепилери |Star TV |- | rowspan="2"|2007 |''Тұрақсыз, мекенсіз'' |Ферди Тайфур, Шериф Сезер, Мұстафа Үстіндағ, Несрин Джавадзаде, Синан Албайрак, Зухал Генджер | rowspan="2"|atv |- |''Қара інжу'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан, Тунжа Айдоған, Алпер Салдыран |- |2006-2007 |''Сынған қанаттар'' |Мехмет Али Нуроғлы, Өзге Өзберк, Джансел Элчин, Бегүм Биргіорен |Kanal D |- |2006 |''Көз жасы бандасы'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан |atv |- |2005-2007 |''[[Ihlamurlar Altında|Жөке ағаштарының астында]]'' |[[Bülent İnal|Бүлент Инал]], [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Өзге Борак, Синан Тұзжұ |Kanal D |- |2005-2006 |''Күзгі өрт'' |Жансу Дере, Фикрет Кушкан, Ишыл Юджесой, Кенан Бал, Тансел Өнгел |Show TV |- |2004-2005 |''Ояланған раушан гүлі'' |Селда Алкор, Өзге Өзберк, Мехмет Али Нуроғлы, [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Мелиса Сөзен, Сузан Аксой, Шериф Сезер | rowspan="2"|Kanal D |- | rowspan="2"|2004 |''Елестер'' |Мемет Али Алабора, Өзлем Чынар, Тургай Айдын |- |''Араб шашы'' |Джем Бендер, Йешим Бюбер, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Йешим Джерен Бозоғлы, Хакан Бояв | rowspan="2"|atv |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Бердан Мардини, [[Bülent İnal|Бүлент Инал]], Герчек Сағлар, Фикрет Хакан, Айчин Инжи, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Нұр Сүрер, Мерал Орхонсай |- |2003-2004 |''Сұлтан тағы'' |Шевкет Чорух, Башак Көклүкая, Уғыр Полат, Долунай Сойсерт |Kanal D |- |2003 |''Қане, ұшшы, көрейін'' |Биннур Кая, Энгин Гүнайдын, Бүлент Алкыш, Назлы Тосуноғлы, Мине Тебер |atv |- |} === Фильмдері === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық фильмдер тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | title = Avşar Film – Film Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250709102337/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | archivedate = 2025-07-09}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Түрі |- |2024 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек 2'' |Пекер Ашыкалын, Кадир Чөпдемир, Инан Улаш Торун, Өмер Башдоған, Сади Джелил Дженгиз, Бүленд Чолак | rowspan="19"|Көркем фильм |- |2020 |''Біз осындаймыз'' |Беррак Түзүнатач, Энгин Өзтүрік, Шебнем Бозоклу, Өзге Өзпиринчжи, Мерич Арал, Боран Кузум, Хүмейра |- | rowspan="4"|2018 |''Махаббат осы ма?'' |Кубилай Ака, Афра Сарачоғлы |- |''[[Bizi Hatırla|Бізді есте сақта]]'' |Алтан Еркекли, Толга Текин, Өзге Өзберк, Биннур Кая, Сумру Явруджук |- |''Жел'' |Белчим Билгин, Халил Сезаи Параджыоғлы, Атаберк Мутлу, Небил Сайын |- |''Балалар саған аманат'' |Энгин Акюрек, Хилал Алтынбилек |- |2017 |''Басқа тарап'' |Озжан Дениз, Мерьем Узерли, Аслы Энвер |- | rowspan="3"|2016 |''Екінші мүмкіндік'' |Озжан Дениз, Нургүл Ешилчай |- |''Бәрі махаббаттан'' |Ханде Доғандемир, Шүкрү Өзйылдыз, Митхат Джан Өзер |- |''Византия ойындары'' |Гүркан Уйгун, Толгахан Сайышман, Гонджа Вуслатери, Тувана Түркай, Мурат Далкылыч, Өзге Инже, Оғузхан Уғыр |- | rowspan="2"|2015 |''Сүйкімді де қауіпті'' |Шүкрү Өзйылдыз, Айча Айшин Туран |- |''Мазлум Күзей'' |Өндер Ашыкбаш |- | rowspan="2"|2013 |''Мысық сағынды'' |Илкер Айрык, Алгы Эке |- |''Су мен от'' |Озжан Дениз, Ясемин Аллен |- |2012 |''[[Evim Sensin|Сен — менің үйімсің]]'' |Озжан Дениз, [[Fahriye Evcen|Фахрие Эвджен]] |- |2009 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек'' |Пекер Ашыкалын, Өндер Ашыкбаш, Ердал Тосун, Кадир Чөпдемир, Оя Айдаоған, Тимур Аджар, Туба Үнсал, Зейнеп Бешерлер, Ердем Акакче, Рухи Сары, Дурул Базан |- |2008 |''Осман империясы (фильм)'' |Ата Демирер, Вилдан Атасевер, Сүмер Тилмач, Рухсар Өджал |- | rowspan="2"|2007 |''Зейнептің сегіз күні'' |Фадик Севин Атасой, Мустафа Үстіндағ |- |''Шабарман (фильм)'' |Четин Текиндор, Хүмейра, Йеткин Дикинджилер, Фериде Четин, Шериф Сезер |- |2006 |''Қорқыныштар үйі: Сені күткенде'' |Мелиса Сөзен, Синан Тұзжұ, Нұр Сүрер, Левент Өздилек |Телефильм |- |2005 |''[[Babam ve Oğlum|Әкем мен ұлым]]'' |Четин Текиндор, Фикрет Кушкан, Хүмейра, Өзге Өзберк, Эге Танман | rowspan="4"|Көркем фильм |- |2002 |''Оңай ақша'' |Эмре Алтуғ, Шебнем Дөнмез, Озжан Дениз |- |2000 |''Жерлес (Хемшо)'' |Мехмет Али Эрбиль, Окан Байүлген |- |1999 |''Салқым ханымның дәндері'' |Хүлья Авшар, Камран Услуер, Зухал Олжай, Уғыр Полат, Дерья Алабора, Гүвен Кырач, Зафер Алгөз, Мурат Далтабан |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} j501hlvg9l0nh5wsy3d2229o8c9e0lv 3617328 3617327 2026-06-14T04:46:32Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Түркия компаниялары|Түркия компаниялары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617328 wikitext text/x-wiki '''Avşar Film''' — 1984 жылы тек кинотеатрларды басқару мақсатында құрылған, кейінірек шетелдік [[кино|фильмдерді]] импорттау, тарату, сондай-ақ көркем фильмдер мен [[телевизия|телевизиялық]] [[сериал|сериалдар]] өндірісімен айналыса бастаған түрік [[киностудия]]сы. === Телевизия және интернет сериалдары === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық сериалдар тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | title = Avşar Film – Dizileri Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250624080607/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | archivedate = 2025-06-24}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Телеарна немесе платформа |- |2023 |''Дүние бұл'' |Али Ерказан |GAİN |- |2022 |''Тағдырыңа жыми'' |Бахар Шахин, Суде Зүлал Гүлер, Мине Тугай, Доған Байрактар, Бурак Серген |FOX |- |2019-2020 |''[[Залым Стамбұл]]'' |Фикрет Кушкан, Дениз Уғыр, Мине Тугай, Озан Долунай, Сера Кутлубей, Беркер Гүвен, Симай Барлас, Идрис Неби Ташкан, Бахар Шахин |Kanal D |- |2017-2018 |''[[Фазилет ханым және оның қыздары]]'' |Назан Кесал, Дениз Байсал, Чағлар Ертуғрул, Махир Гүнширай, Толга Гүлеч, Хазал Түресан, Афра Сарачоғлы, Идрис Неби Ташкан, Алп Навруз |Star TV |- |2014 |''Қойын дәптері'' |Фатих Ал, Эбру Өзкан, Экин Мерт Даймаз, Тарык Үндүз, Бесте Көкдемир | rowspan="2"|FOX |- |2013-2016 |''[[Karagül|Қарагүл]]'' |Эдже Услу, Явуз Бингөл, Месут Акуста, Өзлем Жонкер, Огүн Каптаноғлы, Хилал Алтынбилек, Шериф Сезер, Сарухан Хүнел, Озжан Дениз |- |2013-2014 |''Бүгінгі сарайлық'' |Селчук Йонтем, Назан Кесал, Жансу Тосун, Али Ерсан Дуру, Серхат Теоман, Гүленай Калкан | rowspan="2"|atv |- |2011 |''Бәріне қарамастан'' |Жан Нергис, Энгин Шенкан, Гүлжан Арслан, Эрол Гедик, Туғче Кумрал |- |2010-2014 |''Қызғалдақтар дәуірі'' |Толгахан Сайышман, Селен Сойдер, Эмина Сандал, Серенай Сарыкая, Хатидже Аслан, Кенан Бал, Гүл Онат, Айшегүл Гүнай |Show TV, FOX |- |2010-2013 |''Жер мен көктің махаббаты'' |Бирже Акалай, Мұрат Үналмыш, Селен Сойдер, Бурак Хаккы, Мелиса Аслы Памук, Тувана Түркай, Ишыл Юджесой, Канболат Гөркем Арслан, Айшегүл Гүнай |FOX |- |2008-2009 |''Махаббат өрттейді'' |Озжан Дениз, Мелтем Жумбул |Kanal D |- | rowspan="2"|2008 |''Супер әже'' |Асуман Дабак, Мұрат Кубилай, Мұстафа Узунйылмаз, Джерен Сойлу, Йылмаз Көксал |TRT 1 |- |''Шеңбердің сыртында'' |Синан Тұзжұ, Бурчин Терзиоғлы, Дженк Ертан, Дурул Базан, Энгин Хепилери |Star TV |- | rowspan="2"|2007 |''Тұрақсыз, мекенсіз'' |Ферди Тайфур, Шериф Сезер, Мұстафа Үстіндағ, Несрин Джавадзаде, Синан Албайрак, Зухал Генджер | rowspan="2"|atv |- |''Қара інжу'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан, Тунжа Айдоған, Алпер Салдыран |- |2006-2007 |''Сынған қанаттар'' |Мехмет Али Нуроғлы, Өзге Өзберк, Джансел Элчин, Бегүм Биргіорен |Kanal D |- |2006 |''Көз жасы бандасы'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан |atv |- |2005-2007 |''[[Ihlamurlar Altında|Жөке ағаштарының астында]]'' |[[Bülent İnal|Бүлент Инал]], [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Өзге Борак, Синан Тұзжұ |Kanal D |- |2005-2006 |''Күзгі өрт'' |Жансу Дере, Фикрет Кушкан, Ишыл Юджесой, Кенан Бал, Тансел Өнгел |Show TV |- |2004-2005 |''Ояланған раушан гүлі'' |Селда Алкор, Өзге Өзберк, Мехмет Али Нуроғлы, [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Мелиса Сөзен, Сузан Аксой, Шериф Сезер | rowspan="2"|Kanal D |- | rowspan="2"|2004 |''Елестер'' |Мемет Али Алабора, Өзлем Чынар, Тургай Айдын |- |''Араб шашы'' |Джем Бендер, Йешим Бюбер, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Йешим Джерен Бозоғлы, Хакан Бояв | rowspan="2"|atv |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Бердан Мардини, [[Bülent İnal|Бүлент Инал]], Герчек Сағлар, Фикрет Хакан, Айчин Инжи, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Нұр Сүрер, Мерал Орхонсай |- |2003-2004 |''Сұлтан тағы'' |Шевкет Чорух, Башак Көклүкая, Уғыр Полат, Долунай Сойсерт |Kanal D |- |2003 |''Қане, ұшшы, көрейін'' |Биннур Кая, Энгин Гүнайдын, Бүлент Алкыш, Назлы Тосуноғлы, Мине Тебер |atv |- |} === Фильмдері === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық фильмдер тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | title = Avşar Film – Film Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250709102337/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | archivedate = 2025-07-09}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Түрі |- |2024 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек 2'' |Пекер Ашыкалын, Кадир Чөпдемир, Инан Улаш Торун, Өмер Башдоған, Сади Джелил Дженгиз, Бүленд Чолак | rowspan="19"|Көркем фильм |- |2020 |''Біз осындаймыз'' |Беррак Түзүнатач, Энгин Өзтүрік, Шебнем Бозоклу, Өзге Өзпиринчжи, Мерич Арал, Боран Кузум, Хүмейра |- | rowspan="4"|2018 |''Махаббат осы ма?'' |Кубилай Ака, Афра Сарачоғлы |- |''[[Bizi Hatırla|Бізді есте сақта]]'' |Алтан Еркекли, Толга Текин, Өзге Өзберк, Биннур Кая, Сумру Явруджук |- |''Жел'' |Белчим Билгин, Халил Сезаи Параджыоғлы, Атаберк Мутлу, Небил Сайын |- |''Балалар саған аманат'' |Энгин Акюрек, Хилал Алтынбилек |- |2017 |''Басқа тарап'' |Озжан Дениз, Мерьем Узерли, Аслы Энвер |- | rowspan="3"|2016 |''Екінші мүмкіндік'' |Озжан Дениз, Нургүл Ешилчай |- |''Бәрі махаббаттан'' |Ханде Доғандемир, Шүкрү Өзйылдыз, Митхат Джан Өзер |- |''Византия ойындары'' |Гүркан Уйгун, Толгахан Сайышман, Гонджа Вуслатери, Тувана Түркай, Мурат Далкылыч, Өзге Инже, Оғузхан Уғыр |- | rowspan="2"|2015 |''Сүйкімді де қауіпті'' |Шүкрү Өзйылдыз, Айча Айшин Туран |- |''Мазлум Күзей'' |Өндер Ашыкбаш |- | rowspan="2"|2013 |''Мысық сағынды'' |Илкер Айрык, Алгы Эке |- |''Су мен от'' |Озжан Дениз, Ясемин Аллен |- |2012 |''[[Evim Sensin|Сен — менің үйімсің]]'' |Озжан Дениз, [[Fahriye Evcen|Фахрие Эвджен]] |- |2009 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек'' |Пекер Ашыкалын, Өндер Ашыкбаш, Ердал Тосун, Кадир Чөпдемир, Оя Айдаоған, Тимур Аджар, Туба Үнсал, Зейнеп Бешерлер, Ердем Акакче, Рухи Сары, Дурул Базан |- |2008 |''Осман империясы (фильм)'' |Ата Демирер, Вилдан Атасевер, Сүмер Тилмач, Рухсар Өджал |- | rowspan="2"|2007 |''Зейнептің сегіз күні'' |Фадик Севин Атасой, Мустафа Үстіндағ |- |''Шабарман (фильм)'' |Четин Текиндор, Хүмейра, Йеткин Дикинджилер, Фериде Четин, Шериф Сезер |- |2006 |''Қорқыныштар үйі: Сені күткенде'' |Мелиса Сөзен, Синан Тұзжұ, Нұр Сүрер, Левент Өздилек |Телефильм |- |2005 |''[[Babam ve Oğlum|Әкем мен ұлым]]'' |Четин Текиндор, Фикрет Кушкан, Хүмейра, Өзге Өзберк, Эге Танман | rowspan="4"|Көркем фильм |- |2002 |''Оңай ақша'' |Эмре Алтуғ, Шебнем Дөнмез, Озжан Дениз |- |2000 |''Жерлес (Хемшо)'' |Мехмет Али Эрбиль, Окан Байүлген |- |1999 |''Салқым ханымның дәндері'' |Хүлья Авшар, Камран Услуер, Зухал Олжай, Уғыр Полат, Дерья Алабора, Гүвен Кырач, Зафер Алгөз, Мурат Далтабан |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия компаниялары]] kswx3c1znwnw7bu80kjpoyn0ovsgocf 3617330 3617328 2026-06-14T04:49:47Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617330 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Avşar Film |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] (Anonim Şirket) |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі және дистрибуция |құрылды = [[1984 жыл]] |құрушы = Шүкрү Авшар (Şükrü Avşar) |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстамбұл]], Бейоғлы, Левент |басты адамдары = Шүкрү Авшар (Басқарма төрағасы) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = 50—100 (штаттағы тұрақты қызметкерлер) |басшы компания = Avşar Film Sinema ve Televizyon Yurtiçi Yurtdışı Yapımcılık A.Ş. |бағынышты компания = Avşar Sinemaları (Кинотеатрлар желісі) |аудитор = |сайты = https://avsarfilm.com.tr |Ортаққор = }} '''Avşar Film''' — 1984 жылы тек кинотеатрларды басқару мақсатында құрылған, кейінірек шетелдік [[кино|фильмдерді]] импорттау, тарату, сондай-ақ көркем фильмдер мен [[телевизия|телевизиялық]] [[сериал|сериалдар]] өндірісімен айналыса бастаған түрік [[киностудия]]сы. === Телевизия және интернет сериалдары === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық сериалдар тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | title = Avşar Film – Dizileri Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250624080607/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | archivedate = 2025-06-24}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Телеарна немесе платформа |- |2023 |''Дүние бұл'' |Али Ерказан |GAİN |- |2022 |''Тағдырыңа жыми'' |Бахар Шахин, Суде Зүлал Гүлер, Мине Тугай, Доған Байрактар, Бурак Серген |FOX |- |2019-2020 |''[[Залым Стамбұл]]'' |Фикрет Кушкан, Дениз Уғыр, Мине Тугай, Озан Долунай, Сера Кутлубей, Беркер Гүвен, Симай Барлас, Идрис Неби Ташкан, Бахар Шахин |Kanal D |- |2017-2018 |''[[Фазилет ханым және оның қыздары]]'' |Назан Кесал, Дениз Байсал, Чағлар Ертуғрул, Махир Гүнширай, Толга Гүлеч, Хазал Түресан, Афра Сарачоғлы, Идрис Неби Ташкан, Алп Навруз |Star TV |- |2014 |''Қойын дәптері'' |Фатих Ал, Эбру Өзкан, Экин Мерт Даймаз, Тарык Үндүз, Бесте Көкдемир | rowspan="2"|FOX |- |2013-2016 |''[[Karagül|Қарагүл]]'' |Эдже Услу, Явуз Бингөл, Месут Акуста, Өзлем Жонкер, Огүн Каптаноғлы, Хилал Алтынбилек, Шериф Сезер, Сарухан Хүнел, Озжан Дениз |- |2013-2014 |''Бүгінгі сарайлық'' |Селчук Йонтем, Назан Кесал, Жансу Тосун, Али Ерсан Дуру, Серхат Теоман, Гүленай Калкан | rowspan="2"|atv |- |2011 |''Бәріне қарамастан'' |Жан Нергис, Энгин Шенкан, Гүлжан Арслан, Эрол Гедик, Туғче Кумрал |- |2010-2014 |''Қызғалдақтар дәуірі'' |Толгахан Сайышман, Селен Сойдер, Эмина Сандал, Серенай Сарыкая, Хатидже Аслан, Кенан Бал, Гүл Онат, Айшегүл Гүнай |Show TV, FOX |- |2010-2013 |''Жер мен көктің махаббаты'' |Бирже Акалай, Мұрат Үналмыш, Селен Сойдер, Бурак Хаккы, Мелиса Аслы Памук, Тувана Түркай, Ишыл Юджесой, Канболат Гөркем Арслан, Айшегүл Гүнай |FOX |- |2008-2009 |''Махаббат өрттейді'' |Озжан Дениз, Мелтем Жумбул |Kanal D |- | rowspan="2"|2008 |''Супер әже'' |Асуман Дабак, Мұрат Кубилай, Мұстафа Узунйылмаз, Джерен Сойлу, Йылмаз Көксал |TRT 1 |- |''Шеңбердің сыртында'' |Синан Тұзжұ, Бурчин Терзиоғлы, Дженк Ертан, Дурул Базан, Энгин Хепилери |Star TV |- | rowspan="2"|2007 |''Тұрақсыз, мекенсіз'' |Ферди Тайфур, Шериф Сезер, Мұстафа Үстіндағ, Несрин Джавадзаде, Синан Албайрак, Зухал Генджер | rowspan="2"|atv |- |''Қара інжу'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан, Тунжа Айдоған, Алпер Салдыран |- |2006-2007 |''Сынған қанаттар'' |Мехмет Али Нуроғлы, Өзге Өзберк, Джансел Элчин, Бегүм Биргіорен |Kanal D |- |2006 |''Көз жасы бандасы'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан |atv |- |2005-2007 |''[[Ihlamurlar Altında|Жөке ағаштарының астында]]'' |[[Bülent İnal|Бүлент Инал]], [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Өзге Борак, Синан Тұзжұ |Kanal D |- |2005-2006 |''Күзгі өрт'' |Жансу Дере, Фикрет Кушкан, Ишыл Юджесой, Кенан Бал, Тансел Өнгел |Show TV |- |2004-2005 |''Ояланған раушан гүлі'' |Селда Алкор, Өзге Өзберк, Мехмет Али Нуроғлы, [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Мелиса Сөзен, Сузан Аксой, Шериф Сезер | rowspan="2"|Kanal D |- | rowspan="2"|2004 |''Елестер'' |Мемет Али Алабора, Өзлем Чынар, Тургай Айдын |- |''Араб шашы'' |Джем Бендер, Йешим Бюбер, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Йешим Джерен Бозоғлы, Хакан Бояв | rowspan="2"|atv |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Бердан Мардини, [[Bülent İnal|Бүлент Инал]], Герчек Сағлар, Фикрет Хакан, Айчин Инжи, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Нұр Сүрер, Мерал Орхонсай |- |2003-2004 |''Сұлтан тағы'' |Шевкет Чорух, Башак Көклүкая, Уғыр Полат, Долунай Сойсерт |Kanal D |- |2003 |''Қане, ұшшы, көрейін'' |Биннур Кая, Энгин Гүнайдын, Бүлент Алкыш, Назлы Тосуноғлы, Мине Тебер |atv |- |} === Фильмдері === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық фильмдер тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | title = Avşar Film – Film Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250709102337/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | archivedate = 2025-07-09}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Түрі |- |2024 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек 2'' |Пекер Ашыкалын, Кадир Чөпдемир, Инан Улаш Торун, Өмер Башдоған, Сади Джелил Дженгиз, Бүленд Чолак | rowspan="19"|Көркем фильм |- |2020 |''Біз осындаймыз'' |Беррак Түзүнатач, Энгин Өзтүрік, Шебнем Бозоклу, Өзге Өзпиринчжи, Мерич Арал, Боран Кузум, Хүмейра |- | rowspan="4"|2018 |''Махаббат осы ма?'' |Кубилай Ака, Афра Сарачоғлы |- |''[[Bizi Hatırla|Бізді есте сақта]]'' |Алтан Еркекли, Толга Текин, Өзге Өзберк, Биннур Кая, Сумру Явруджук |- |''Жел'' |Белчим Билгин, Халил Сезаи Параджыоғлы, Атаберк Мутлу, Небил Сайын |- |''Балалар саған аманат'' |Энгин Акюрек, Хилал Алтынбилек |- |2017 |''Басқа тарап'' |Озжан Дениз, Мерьем Узерли, Аслы Энвер |- | rowspan="3"|2016 |''Екінші мүмкіндік'' |Озжан Дениз, Нургүл Ешилчай |- |''Бәрі махаббаттан'' |Ханде Доғандемир, Шүкрү Өзйылдыз, Митхат Джан Өзер |- |''Византия ойындары'' |Гүркан Уйгун, Толгахан Сайышман, Гонджа Вуслатери, Тувана Түркай, Мурат Далкылыч, Өзге Инже, Оғузхан Уғыр |- | rowspan="2"|2015 |''Сүйкімді де қауіпті'' |Шүкрү Өзйылдыз, Айча Айшин Туран |- |''Мазлум Күзей'' |Өндер Ашыкбаш |- | rowspan="2"|2013 |''Мысық сағынды'' |Илкер Айрык, Алгы Эке |- |''Су мен от'' |Озжан Дениз, Ясемин Аллен |- |2012 |''[[Evim Sensin|Сен — менің үйімсің]]'' |Озжан Дениз, [[Fahriye Evcen|Фахрие Эвджен]] |- |2009 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек'' |Пекер Ашыкалын, Өндер Ашыкбаш, Ердал Тосун, Кадир Чөпдемир, Оя Айдаоған, Тимур Аджар, Туба Үнсал, Зейнеп Бешерлер, Ердем Акакче, Рухи Сары, Дурул Базан |- |2008 |''Осман империясы (фильм)'' |Ата Демирер, Вилдан Атасевер, Сүмер Тилмач, Рухсар Өджал |- | rowspan="2"|2007 |''Зейнептің сегіз күні'' |Фадик Севин Атасой, Мустафа Үстіндағ |- |''Шабарман (фильм)'' |Четин Текиндор, Хүмейра, Йеткин Дикинджилер, Фериде Четин, Шериф Сезер |- |2006 |''Қорқыныштар үйі: Сені күткенде'' |Мелиса Сөзен, Синан Тұзжұ, Нұр Сүрер, Левент Өздилек |Телефильм |- |2005 |''[[Babam ve Oğlum|Әкем мен ұлым]]'' |Четин Текиндор, Фикрет Кушкан, Хүмейра, Өзге Өзберк, Эге Танман | rowspan="4"|Көркем фильм |- |2002 |''Оңай ақша'' |Эмре Алтуғ, Шебнем Дөнмез, Озжан Дениз |- |2000 |''Жерлес (Хемшо)'' |Мехмет Али Эрбиль, Окан Байүлген |- |1999 |''Салқым ханымның дәндері'' |Хүлья Авшар, Камран Услуер, Зухал Олжай, Уғыр Полат, Дерья Алабора, Гүвен Кырач, Зафер Алгөз, Мурат Далтабан |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия компаниялары]] de9v7va0tdugae1kfyyy4q0gel1q0ik 3617331 3617330 2026-06-14T04:50:35Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617331 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Avşar Film |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі және дистрибуция |құрылды = [[1984 жыл]] |құрушы = Шүкрү Авшар |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстанбұл]], Бейоғлы, Левент |басты адамдары = Шүкрү Авшар (Басқарма төрағасы) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = 50—100 (штаттағы тұрақты қызметкерлер) |басшы компания = Avşar Film Sinema ve Televizyon Yurtiçi Yurtdışı Yapımcılık A.Ş. |бағынышты компания = Avşar Sinemaları (Кинотеатрлар желісі) |аудитор = |сайты = https://avsarfilm.com.tr |Ортаққор = }} '''Avşar Film''' — 1984 жылы тек кинотеатрларды басқару мақсатында құрылған, кейінірек шетелдік [[кино|фильмдерді]] импорттау, тарату, сондай-ақ көркем фильмдер мен [[телевизия|телевизиялық]] [[сериал|сериалдар]] өндірісімен айналыса бастаған түрік [[киностудия]]сы. === Телевизия және интернет сериалдары === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық сериалдар тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | title = Avşar Film – Dizileri Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250624080607/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/dizi/ | archivedate = 2025-06-24}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Телеарна немесе платформа |- |2023 |''Дүние бұл'' |Али Ерказан |GAİN |- |2022 |''Тағдырыңа жыми'' |Бахар Шахин, Суде Зүлал Гүлер, Мине Тугай, Доған Байрактар, Бурак Серген |FOX |- |2019-2020 |''[[Залым Стамбұл]]'' |Фикрет Кушкан, Дениз Уғыр, Мине Тугай, Озан Долунай, Сера Кутлубей, Беркер Гүвен, Симай Барлас, Идрис Неби Ташкан, Бахар Шахин |Kanal D |- |2017-2018 |''[[Фазилет ханым және оның қыздары]]'' |Назан Кесал, Дениз Байсал, Чағлар Ертуғрул, Махир Гүнширай, Толга Гүлеч, Хазал Түресан, Афра Сарачоғлы, Идрис Неби Ташкан, Алп Навруз |Star TV |- |2014 |''Қойын дәптері'' |Фатих Ал, Эбру Өзкан, Экин Мерт Даймаз, Тарык Үндүз, Бесте Көкдемир | rowspan="2"|FOX |- |2013-2016 |''[[Karagül|Қарагүл]]'' |Эдже Услу, Явуз Бингөл, Месут Акуста, Өзлем Жонкер, Огүн Каптаноғлы, Хилал Алтынбилек, Шериф Сезер, Сарухан Хүнел, Озжан Дениз |- |2013-2014 |''Бүгінгі сарайлық'' |Селчук Йонтем, Назан Кесал, Жансу Тосун, Али Ерсан Дуру, Серхат Теоман, Гүленай Калкан | rowspan="2"|atv |- |2011 |''Бәріне қарамастан'' |Жан Нергис, Энгин Шенкан, Гүлжан Арслан, Эрол Гедик, Туғче Кумрал |- |2010-2014 |''Қызғалдақтар дәуірі'' |Толгахан Сайышман, Селен Сойдер, Эмина Сандал, Серенай Сарыкая, Хатидже Аслан, Кенан Бал, Гүл Онат, Айшегүл Гүнай |Show TV, FOX |- |2010-2013 |''Жер мен көктің махаббаты'' |Бирже Акалай, Мұрат Үналмыш, Селен Сойдер, Бурак Хаккы, Мелиса Аслы Памук, Тувана Түркай, Ишыл Юджесой, Канболат Гөркем Арслан, Айшегүл Гүнай |FOX |- |2008-2009 |''Махаббат өрттейді'' |Озжан Дениз, Мелтем Жумбул |Kanal D |- | rowspan="2"|2008 |''Супер әже'' |Асуман Дабак, Мұрат Кубилай, Мұстафа Узунйылмаз, Джерен Сойлу, Йылмаз Көксал |TRT 1 |- |''Шеңбердің сыртында'' |Синан Тұзжұ, Бурчин Терзиоғлы, Дженк Ертан, Дурул Базан, Энгин Хепилери |Star TV |- | rowspan="2"|2007 |''Тұрақсыз, мекенсіз'' |Ферди Тайфур, Шериф Сезер, Мұстафа Үстіндағ, Несрин Джавадзаде, Синан Албайрак, Зухал Генджер | rowspan="2"|atv |- |''Қара інжу'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан, Тунжа Айдоған, Алпер Салдыран |- |2006-2007 |''Сынған қанаттар'' |Мехмет Али Нуроғлы, Өзге Өзберк, Джансел Элчин, Бегүм Биргіорен |Kanal D |- |2006 |''Көз жасы бандасы'' |Йеткин Дикинджилер, Эбру Өзкан |atv |- |2005-2007 |''[[Ihlamurlar Altında|Жөке ағаштарының астында]]'' |[[Bülent İnal|Бүлент Инал]], [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Өзге Борак, Синан Тұзжұ |Kanal D |- |2005-2006 |''Күзгі өрт'' |Жансу Дере, Фикрет Кушкан, Ишыл Юджесой, Кенан Бал, Тансел Өнгел |Show TV |- |2004-2005 |''Ояланған раушан гүлі'' |Селда Алкор, Өзге Өзберк, Мехмет Али Нуроғлы, [[Tuba Büyüküstün|Туба Бүйүкүстүн]], Мелиса Сөзен, Сузан Аксой, Шериф Сезер | rowspan="2"|Kanal D |- | rowspan="2"|2004 |''Елестер'' |Мемет Али Алабора, Өзлем Чынар, Тургай Айдын |- |''Араб шашы'' |Джем Бендер, Йешим Бюбер, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Йешим Джерен Бозоғлы, Хакан Бояв | rowspan="2"|atv |- |2003-2005 |''Оқ жарасы'' |Бердан Мардини, [[Bülent İnal|Бүлент Инал]], Герчек Сағлар, Фикрет Хакан, Айчин Инжи, Ахмет Мүмтаз Тайлан, Нұр Сүрер, Мерал Орхонсай |- |2003-2004 |''Сұлтан тағы'' |Шевкет Чорух, Башак Көклүкая, Уғыр Полат, Долунай Сойсерт |Kanal D |- |2003 |''Қане, ұшшы, көрейін'' |Биннур Кая, Энгин Гүнайдын, Бүлент Алкыш, Назлы Тосуноғлы, Мине Тебер |atv |- |} === Фильмдері === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Avşar Film — Барлық фильмдер тізімі - <ref>{{cite web | url = https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | title = Avşar Film – Film Listesi | accessdate = 2025-11-12 | author = Avşar Film | website = avsarfilm.com.tr | lang = tr | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250709102337/https://www.avsarfilm.com.tr/yapimlar/film/ | archivedate = 2025-07-09}}</ref> ! Жыл ! Туынды атауы ! Басты рөлде(рде) ! Түрі |- |2024 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек 2'' |Пекер Ашыкалын, Кадир Чөпдемир, Инан Улаш Торун, Өмер Башдоған, Сади Джелил Дженгиз, Бүленд Чолак | rowspan="19"|Көркем фильм |- |2020 |''Біз осындаймыз'' |Беррак Түзүнатач, Энгин Өзтүрік, Шебнем Бозоклу, Өзге Өзпиринчжи, Мерич Арал, Боран Кузум, Хүмейра |- | rowspan="4"|2018 |''Махаббат осы ма?'' |Кубилай Ака, Афра Сарачоғлы |- |''[[Bizi Hatırla|Бізді есте сақта]]'' |Алтан Еркекли, Толга Текин, Өзге Өзберк, Биннур Кая, Сумру Явруджук |- |''Жел'' |Белчим Билгин, Халил Сезаи Параджыоғлы, Атаберк Мутлу, Небил Сайын |- |''Балалар саған аманат'' |Энгин Акюрек, Хилал Алтынбилек |- |2017 |''Басқа тарап'' |Озжан Дениз, Мерьем Узерли, Аслы Энвер |- | rowspan="3"|2016 |''Екінші мүмкіндік'' |Озжан Дениз, Нургүл Ешилчай |- |''Бәрі махаббаттан'' |Ханде Доғандемир, Шүкрү Өзйылдыз, Митхат Джан Өзер |- |''Византия ойындары'' |Гүркан Уйгун, Толгахан Сайышман, Гонджа Вуслатери, Тувана Түркай, Мурат Далкылыч, Өзге Инже, Оғузхан Уғыр |- | rowspan="2"|2015 |''Сүйкімді де қауіпті'' |Шүкрү Өзйылдыз, Айча Айшин Туран |- |''Мазлум Күзей'' |Өндер Ашыкбаш |- | rowspan="2"|2013 |''Мысық сағынды'' |Илкер Айрык, Алгы Эке |- |''Су мен от'' |Озжан Дениз, Ясемин Аллен |- |2012 |''[[Evim Sensin|Сен — менің үйімсің]]'' |Озжан Дениз, [[Fahriye Evcen|Фахрие Эвджен]] |- |2009 |''Түріктер есінен алжасқан болуы керек'' |Пекер Ашыкалын, Өндер Ашыкбаш, Ердал Тосун, Кадир Чөпдемир, Оя Айдаоған, Тимур Аджар, Туба Үнсал, Зейнеп Бешерлер, Ердем Акакче, Рухи Сары, Дурул Базан |- |2008 |''Осман империясы (фильм)'' |Ата Демирер, Вилдан Атасевер, Сүмер Тилмач, Рухсар Өджал |- | rowspan="2"|2007 |''Зейнептің сегіз күні'' |Фадик Севин Атасой, Мустафа Үстіндағ |- |''Шабарман (фильм)'' |Четин Текиндор, Хүмейра, Йеткин Дикинджилер, Фериде Четин, Шериф Сезер |- |2006 |''Қорқыныштар үйі: Сені күткенде'' |Мелиса Сөзен, Синан Тұзжұ, Нұр Сүрер, Левент Өздилек |Телефильм |- |2005 |''[[Babam ve Oğlum|Әкем мен ұлым]]'' |Четин Текиндор, Фикрет Кушкан, Хүмейра, Өзге Өзберк, Эге Танман | rowspan="4"|Көркем фильм |- |2002 |''Оңай ақша'' |Эмре Алтуғ, Шебнем Дөнмез, Озжан Дениз |- |2000 |''Жерлес (Хемшо)'' |Мехмет Али Эрбиль, Окан Байүлген |- |1999 |''Салқым ханымның дәндері'' |Хүлья Авшар, Камран Услуер, Зухал Олжай, Уғыр Полат, Дерья Алабора, Гүвен Кырач, Зафер Алгөз, Мурат Далтабан |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия компаниялары]] 0uy48njhxt3re4x38t8kun1n1ur89gh 0 782524 3617332 2026-06-14T04:54:23Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: {{Компания |атауы = Ay Yapım |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |قұрылды = [[2005 жыл]] |құрушы = Керем Чатай (Kerem Çatay) |орналасуы... 3617332 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Ay Yapım |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |قұрылды = [[2005 жыл]] |құрушы = Керем Чатай (Kerem Çatay) |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстамбұл]], Бешикташ |басты адамдары = Керем Чатай (Бас атқарушы директор) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://ayyapim.com |Ортаққор = }} '''Ay Yapım''' — 2005 жылы Керем Чатай негізін қалаған түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы.<ref>{{cite web |url=https://ayyapim.com |title=Ay Yapım – Hakkımızda |website=ayyapim.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Компания әлемнің 20 елінде серіктестері бар «Sparks Network» желісінің Түркиядағы ресми өкілі болған.<ref>{{cite web |url=http://sparksnetwork.com |title=Sparks Network Partners |website=sparksnetwork.com |lang=en |accessdate=2026-06-14}}</ref> Бұл компания Түркиядағы ең ірі медиа өндірушілердің бірі болып табылады.<ref>{{cite web |url=https://ranini.tv |title=Türkiye'nin en büyük yapım şirketleri |website=ranini.tv |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Бас кеңсесі Ыстамбұл қаласында орналасқан.<ref>{{cite web |url=https://ayyapim.com |title=Ay Yapım – İletişim |website=ayyapim.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Киностудияның шығарған туындылары әлемнің түкпір-түкпіріндегі түрлі елдердің телеарналарында көрсетіледі. Компанияның ең танымал «Ашқы Мемну» (Aşk-ı Memnu / Тыйым салынған махаббат) сериалының сценарий құқығын Америка Құрама Штаттарының «Telemundo Television Studios» компаниясы сатып алып, оны «Pasión Prohibida» деген атаумен қайта түсірген. Сеул халықаралық драма жүлдесіне (Seoul International Drama Awards) Ay Yapım студиясының сериалдары мен актерлері бірнеше рет әртүрлі номинациялар бойынша үміткер атанған.<ref>{{cite web |url=http://seouldrama.org |title=Seoul International Drama Awards Official Website |website=seouldrama.org |lang=en |accessdate=2026-06-14}}</ref> Телевизия әлемінің ең беделді марапаттарының бірі болып табылатын бұл фестивальде 2012 жылы «[[Эзел (телехикая)|Эзел]]» сериалы «Арнайы жүлдеге» (Special Prize) ие болса,<ref>{{cite web |url=http://hurriyet.com.tr |title=Ezel'e Seul'den özel ödül |website=hurriyet.com.tr |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref><ref>{{cite web |url=https://milliyet.com.tr |title=Ezel Seul'den ödülle döndü |website=milliyet.com.tr |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> 2014 жылы «Меджезир» (Medcezir / Тасқын) хикаясы «Үздік драмалық сериал» номинациясында «Күміс құс» (Silver Bird) жүлдесін жеңіп алған.<ref>{{cite web |url=https://haberturk.com |title=Medcezir'e Seul'den Gümüş Kuş ödülü |website=haberturk.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sabah.com.tr |title=Medcezir'e Seul'den büyük ödül |website=sabah.com.tr |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Сонымен қатар, Ay Yapım тарапынан 2012 жылы шығарылған «Соң» (Son) сериалының желісімен 2015 жылы американдық ABC телеарнасы прайм-таймда көрсету үшін «Runner» деген атаумен римейк дайындаған. Бұл американдық нұсқаның басты рөлдерін Паула Паттон мен Брент Секстон сомдаған.<ref>{{cite web |url=https://deadline.com |title=Paula Patton To Star In ABC Drama Pilot ‘Runner’ |website=deadline.com |lang=en |accessdate=2026-06-14}}</ref><ref>{{cite web |url=https://hollywoodreporter.com |title=Brent Sexton Joins ABC Pilot 'Runner' |website=hollywoodreporter.com |lang=en |accessdate=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:2005 жылы құрылған компаниялар]] 4s99t0lhxyobnjt86uhr56lvwxgqy7l 3617333 3617332 2026-06-14T04:55:08Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617333 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Ay Yapım |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |قұрылды = [[2005 жыл]] |құрушы = Керем Чатай |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстанбұл]], Бешикташ |басты адамдары = Керем Чатай (Бас атқарушы директор) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://ayyapim.com |Ортаққор = }} '''Ay Yapım''' — 2005 жылы Керем Чатай негізін қалаған түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы.<ref>{{cite web |url=https://ayyapim.com |title=Ay Yapım – Hakkımızda |website=ayyapim.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Компания әлемнің 20 елінде серіктестері бар «Sparks Network» желісінің Түркиядағы ресми өкілі болған.<ref>{{cite web |url=http://sparksnetwork.com |title=Sparks Network Partners |website=sparksnetwork.com |lang=en |accessdate=2026-06-14}}</ref> Бұл компания Түркиядағы ең ірі медиа өндірушілердің бірі болып табылады.<ref>{{cite web |url=https://ranini.tv |title=Türkiye'nin en büyük yapım şirketleri |website=ranini.tv |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Бас кеңсесі Ыстамбұл қаласында орналасқан.<ref>{{cite web |url=https://ayyapim.com |title=Ay Yapım – İletişim |website=ayyapim.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Киностудияның шығарған туындылары әлемнің түкпір-түкпіріндегі түрлі елдердің телеарналарында көрсетіледі. Компанияның ең танымал «Ашқы Мемну» (Aşk-ı Memnu / Тыйым салынған махаббат) сериалының сценарий құқығын Америка Құрама Штаттарының «Telemundo Television Studios» компаниясы сатып алып, оны «Pasión Prohibida» деген атаумен қайта түсірген. Сеул халықаралық драма жүлдесіне (Seoul International Drama Awards) Ay Yapım студиясының сериалдары мен актерлері бірнеше рет әртүрлі номинациялар бойынша үміткер атанған.<ref>{{cite web |url=http://seouldrama.org |title=Seoul International Drama Awards Official Website |website=seouldrama.org |lang=en |accessdate=2026-06-14}}</ref> Телевизия әлемінің ең беделді марапаттарының бірі болып табылатын бұл фестивальде 2012 жылы «[[Эзел (телехикая)|Эзел]]» сериалы «Арнайы жүлдеге» (Special Prize) ие болса,<ref>{{cite web |url=http://hurriyet.com.tr |title=Ezel'e Seul'den özel ödül |website=hurriyet.com.tr |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref><ref>{{cite web |url=https://milliyet.com.tr |title=Ezel Seul'den ödülle döndü |website=milliyet.com.tr |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> 2014 жылы «Меджезир» (Medcezir / Тасқын) хикаясы «Үздік драмалық сериал» номинациясында «Күміс құс» (Silver Bird) жүлдесін жеңіп алған.<ref>{{cite web |url=https://haberturk.com |title=Medcezir'e Seul'den Gümüş Kuş ödülü |website=haberturk.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sabah.com.tr |title=Medcezir'e Seul'den büyük ödül |website=sabah.com.tr |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Сонымен қатар, Ay Yapım тарапынан 2012 жылы шығарылған «Соң» (Son) сериалының желісімен 2015 жылы американдық ABC телеарнасы прайм-таймда көрсету үшін «Runner» деген атаумен римейк дайындаған. Бұл американдық нұсқаның басты рөлдерін Паула Паттон мен Брент Секстон сомдаған.<ref>{{cite web |url=https://deadline.com |title=Paula Patton To Star In ABC Drama Pilot ‘Runner’ |website=deadline.com |lang=en |accessdate=2026-06-14}}</ref><ref>{{cite web |url=https://hollywoodreporter.com |title=Brent Sexton Joins ABC Pilot 'Runner' |website=hollywoodreporter.com |lang=en |accessdate=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:2005 жылы құрылған компаниялар]] 5v4ygzufmv8wybql9jq3rzn9x7teg0c 0 782525 3617334 2026-06-14T04:58:53Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: {{Компания |атауы = Sinegraf |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[1984 жыл]] |құрушы = Осман Сынав (Osman Sınav) |орналасуы... 3617334 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Sinegraf |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[1984 жыл]] |құрушы = Осман Сынав (Osman Sınav) |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстамбұл]] |басты адамдары = Осман Сынав (Негізін қалаушы, продюсер) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://sinegraf.com |Ортаққор = }} '''Sinegraf''' — 1984 жылы танымал түрік продюсері әрі режиссері Осман Сынав негізін қалаған, кино және сериал өндірісі саласында қызмет ететін түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы.<ref>{{cite web |url=https://sinegraf.com/hakkimizda |title=Sinegraf – Hakkımızda |website=sinegraf.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Киностудия Түркия кинематографиясы тарихындағы ең танымал әрі рейтингі жоғары туындыларды, соның ішінде «[[Асау жүрек (телехикая)|Асау жүрек]]» (Deli Yürek), «[[Қасқырлар мекені (телехикая)|Қасқырлар мекені]]» (Kurtlar Vadisi — алғашқы маусымдары) және «[[Сен айт, Қара теңіз (телехикая)|Сен айт, Қара теңіз]]» (Sen Anlat Karadeniz) сияқты атыс-шабыс және драмалық телехикаяларды шығарған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:1984 жылы құрылған компаниялар]] jb0etjzgytfr1z0o9odw0u4fjlqykyt 3617335 3617334 2026-06-14T04:59:24Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617335 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Sinegraf |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[1984 жыл]] |құрушы = [[Осман Сынав]] |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстанбұл]] |басты адамдары = Осман Сынав (Негізін қалаушы, продюсер) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://sinegraf.com |Ортаққор = }} '''Sinegraf''' — 1984 жылы танымал түрік продюсері әрі режиссері Осман Сынав негізін қалаған, кино және сериал өндірісі саласында қызмет ететін түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы.<ref>{{cite web |url=https://sinegraf.com/hakkimizda |title=Sinegraf – Hakkımızda |website=sinegraf.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Киностудия Түркия кинематографиясы тарихындағы ең танымал әрі рейтингі жоғары туындыларды, соның ішінде «[[Асау жүрек (телехикая)|Асау жүрек]]» (Deli Yürek), «[[Қасқырлар мекені (телехикая)|Қасқырлар мекені]]» (Kurtlar Vadisi — алғашқы маусымдары) және «[[Сен айт, Қара теңіз (телехикая)|Сен айт, Қара теңіз]]» (Sen Anlat Karadeniz) сияқты атыс-шабыс және драмалық телехикаяларды шығарған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:1984 жылы құрылған компаниялар]] 8mh4cxqp2bv6k2m2z19crs9fobk61sf 3617337 3617335 2026-06-14T05:00:23Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617337 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Sinegraf |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[1984 жыл]] |құрушы = [[Осман Сынав]] |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстанбұл]] |басты адамдары = Осман Сынав (Негізін қалаушы, продюсер) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://sinegraf.com |Ортаққор = }} '''Sinegraf''' — [[1984 жыл]]ы танымал түрік продюсері әрі режиссері [[Осман Сынав]] негізін қалаған, кино және сериал өндірісі саласында қызмет ететін түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы.<ref>{{cite web |url=https://sinegraf.com/hakkimizda |title=Sinegraf – Hakkımızda |website=sinegraf.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Киностудия [[Түркия]] кинематографиясы тарихындағы ең танымал әрі рейтингі жоғары туындыларды, соның ішінде «[[Асау жүрек (телехикая)|Асау жүрек]]» (Deli Yürek), «[[Көкжалдар мекені (телехикая)|Қасқырлар мекені]]» (Kurtlar Vadisi — алғашқы маусымдары) және «[[Сен айт, Қара теңіз (телехикая)|Сен айт, Қара теңіз]]» (Sen Anlat Karadeniz) сияқты атыс-шабыс және драмалық телехикаяларды шығарған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:1984 жылы құрылған компаниялар]] tb9a6xlscr1nea0sliimptwvb7paul8 3617338 3617337 2026-06-14T05:01:25Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617338 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Sinegraf |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[1984 жыл]] |құрушы = [[Осман Сынав]] |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстанбұл]] |басты адамдары = Осман Сынав (Негізін қалаушы, продюсер) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://sinegraf.com |Ортаққор = }} '''Sinegraf''' — [[1984 жыл]]ы танымал түрік продюсері әрі режиссері [[Осман Сынав]] негізін қалаған, кино және сериал өндірісі саласында қызмет ететін түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы.<ref>{{cite web |url=https://sinegraf.com/hakkimizda |title=Sinegraf – Hakkımızda |website=sinegraf.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Киностудия [[Түркия]] кинематографиясы тарихындағы ең танымал әрі рейтингі жоғары туындыларды, соның ішінде «[[Асау жүрек]]» (Deli Yürek), «[[Көкжалдар мекені]]» (Kurtlar Vadisi — алғашқы маусымдары) және «[[Сен айт, Қара теңіз (телехикая)|Сен айт, Қара теңіз]]» (Sen Anlat Karadeniz) сияқты атыс-шабыс және драмалық телехикаяларды шығарған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:1984 жылы құрылған компаниялар]] soe7ytmnxbbcskawz3o59ys72ixsnkg 3617339 3617338 2026-06-14T05:09:16Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617339 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Sinegraf |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[1984 жыл]] |құрушы = [[Осман Сынав]] |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстанбұл]] |басты адамдары = Осман Сынав (Негізін қалаушы, продюсер) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://sinegraf.com |Ортаққор = }} '''Sinegraf''' — [[1984 жыл]]ы танымал түрік продюсері әрі режиссері [[Осман Сынав]] негізін қалаған, кино және сериал өндірісі саласында қызмет ететін түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы.<ref>{{cite web |url=https://sinegraf.com/hakkimizda |title=Sinegraf – Hakkımızda |website=sinegraf.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Киностудия [[Түркия]] кинематографиясы тарихындағы ең танымал әрі рейтингі жоғары туындыларды, соның ішінде «[[Асау жүрек]]» (Deli Yürek), «[[Көкжалдар мекені]]» (Kurtlar Vadisi — алғашқы маусымдары) және «[[Сен айт, Қара теңіз (телехикая)|Сен айт, Қара теңіз]]» (Sen Anlat Karadeniz) сияқты атыс-шабыс және драмалық телехикаяларды шығарған. == Туындылары == === Телевизия === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Көрсетілім жылы ! Телехикая атауы ! Басты рөлде(рде) ! Телеарна |- |2024 |''Соқыр нүкте'' |Исмаил Эге Шашмаз, Рабия Сойтүрк, Чагла Боз, Ялчын Хафизоғлы | rowspan="4"|atv |- |2022 |''[[Yalnız Kurt|Жалғыз қасқыр]]'' |Джихан Үнал, Хасан Денизяран, Дамла Джолбай, Джессика Мэй, Мурат Хан |- |2020 |''Махаббат шақырса'' |Эркан Петеккая, Шебнем Бозоклу, Илайда Чевик |- |2018-2019 |''[[Sen Anlat Karadeniz|Сен айт, Қара теңіз]]'' |Улаш Туна Астепе, Ирем Хелваджыоғлы, Мехмет Али Нуроғлы, Өйкү Гүрман, Синан Тұзжұ |- |2017-2018 |''Ялаза'' |Синан Албайрак, Дидем Балчын, Ипек Тұзжұоғлы, Хасан Качан, Кадир Чөпдемир |TRT 1 |- | rowspan="2"|2016 |''Ғажайып күйеу бала'' |Али Ерсан Дуру, Бурджу Өзберк |Star TV |- |''Өтінемін, айырылысайық'' |Арас Айдын, Нилпери Шахинкая, Нилай Дуру, Гүрген Өз | rowspan="2"|FOX |- |2015-2016 |''Қырсық махаббат'' |Джан Яман, Ачелия Топалоғлы, Нилай Дуру, Эрен Вурдем |- | rowspan="2"|2014 |''Қатесіз құл болмас'' |Мурат Хан |atv |- |''Қызыл алма'' |Фуркан Палалы, Пелин Акил |TRT 1 |- |2010 |''Қылыш күні'' |Тансел Өнгел, Эртан Сабан |atv |- |2009-2013 |''Сакарья Фырат'' |Таянч Аяйдын, Джерен Хиндистан, Исмаил Хаккы Үрүн, Герчек Сағлар, Күршат Алныачык, Дениз Арна, Эртан Сабан |TRT 1 |- | rowspan="2"|2009 |''Күнәсіздер'' |Өзгү Намал, Кенан Эдже |atv |- |''Бәріне бүлік'' |Салих Кальон, Бирже Акалай |TRT 1 |- |2008-2010 |''Асау жылдар'' |Юсуф Өмер Сынав, Селен Сейвен, Арда Курал, Эрдал Джиндорук, Дамла Дебре, Айшегүл Ишсевер, Мехмет Полат, Суат Гүзей, Йылмаз Джалайыр, Дениз Өзпынар, Яғыз Банкоғлы, Хүсейин Сойсалан |atv, TRT 1 |- |2008 |''Парс: Наркотеррор'' |Ибрахим Челиккол, Седа Бакан | rowspan="3"|Show TV |- |2007 |''Пусат'' |Халук Пийес |- |2005-2007 |''[[Acı Hayat|Ащы өмір]]'' |[[Kenan İmirzalıoğlu|Кенан Имирзалыоғлы]], Селин Демиратар, Огуз Галели, Эбру Коджааға, Ферди Мертер, Анта Торос, Ахмет Йенилмез, Мурат Сойдан |- |2005 |''Есіктерді ашу'' |Бүлент Эмрах Парлак, Олгун Шимшек, Бахар Янылмаз |Kanal D |- |2003-2004 |''[[Kurtlar Vadisi|Қасқырлар мекені]]'' |Неджати Шашмаз, Өзгү Намал, Селчук Йонтем, Октай Кайнарджа, Зафер Эргин, Гүркан Уйгун |Show TV |- |2002-2004 |''Нан кемесі'' |Саваш Динчел, Сермин Хүрмерич, Хасан Качан, Кадир Чөпдемир, Ahmet Йенилмез |atv, Show TV |- |2000-2003 |''Өмірлік байланыстар'' |Мелек Байкал, Гүвен Кырач |Show TV, atv |- |2000 |''Мелек ханым'' |Мелек Байкал |atv |- |1998-2002 |''[[Deli Yürek|Асау жүрек]]'' |[[Kenan İmirzalıoğlu|Кенан Имирзалыоғлы]], Зейнеп Токуш, Демир Карахан, Мелда Бекджан, Күршат Алныачык, Али Сүрмели, Селчук Йонтем, Эмин Гүрсой |Show TV, atv |- |1998 |''Көк армандар'' |Левент Өздилек, Лале Мансур |atv |- | rowspan="2"|1997 |''Мелек пәтері'' |Мелек Байкал, Топрак Серген |Kanal D |- |''Ыстық сағаттар'' |Мехмет Аслантуғ, Арзум Онан, Кенан Ишык, Нихат Никерел, Севда Фердағ, Айтач Йөрүкаслан |atv |- |1996 |''Патшаның өмірі'' |Мерве Эрдоған, Эсра Харманда, Сема Өнүр, Эврим Солмаз, Танжу Чолак |TRT 1 |- |1993 |''Супер әке'' |Шевкет Алтуғ, Шеввал Сам, Бенну Йылдырымлар |atv |- |1991 |''Болашаққа жымию'' |Йылмаз Зафер, Перихан Саваш | rowspan="2"|TRT 1 |- |1989 |''Ханның бір күні'' |Пайидар Түфекчиоғлы, Экрем Дүмер, Гөкхан Мете, Мустафа Явуз, Ихсан Деврим, Сүхан Байдар, Теоман Айык, Деврим Парскан, Ялчын Акчай |} === Көркем фильмдері === * 2013: ''Қызыл махаббат (Aşk Kırmızı)'' * 2012: ''[[Uzun Hikâye|Ұзын хикая]]'' * 2007: ''Парс: Шие операциясы (Pars: Kiraz Operasyonu)'' * 2001: ''[[Deli Yürek: Bumerang Cehennemi|Асау жүрек: Бумеранг тозағы]]'' * 1987: ''Жазушының өлімі (Bir Muharririn Ölümü)'' === Телефильмдері === * 1993: ''Жат жерлік'' * 1993: ''Партизан (Gerilla)'' * 1990: ''Махаббатта ешкім жоқ'' == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:1984 жылы құрылған компаниялар]] 2n13kmj52dfdw2ntku1u4xd1w1qh1pw 3617340 3617339 2026-06-14T05:10:21Z Sagzhan 29953 /* Телевизия */ 3617340 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Sinegraf |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[1984 жыл]] |құрушы = [[Осман Сынав]] |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстанбұл]] |басты адамдары = Осман Сынав (Негізін қалаушы, продюсер) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://sinegraf.com |Ортаққор = }} '''Sinegraf''' — [[1984 жыл]]ы танымал түрік продюсері әрі режиссері [[Осман Сынав]] негізін қалаған, кино және сериал өндірісі саласында қызмет ететін түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы.<ref>{{cite web |url=https://sinegraf.com/hakkimizda |title=Sinegraf – Hakkımızda |website=sinegraf.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Киностудия [[Түркия]] кинематографиясы тарихындағы ең танымал әрі рейтингі жоғары туындыларды, соның ішінде «[[Асау жүрек]]» (Deli Yürek), «[[Көкжалдар мекені]]» (Kurtlar Vadisi — алғашқы маусымдары) және «[[Сен айт, Қара теңіз (телехикая)|Сен айт, Қара теңіз]]» (Sen Anlat Karadeniz) сияқты атыс-шабыс және драмалық телехикаяларды шығарған. == Туындылары == === Телевизия === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Көрсетілім жылы ! Телехикая атауы ! Басты рөлде(рде) ! Телеарна |- |2024 |''Соқыр нүкте'' |Исмаил Эге Шашмаз, Рабия Сойтүрк, Чагла Боз, Ялчын Хафизоғлы | rowspan="4"|atv |- |2022 |''[[Жалғыз қасқыр]]'' |Джихан Үнал, Хасан Денизяран, Дамла Джолбай, Джессика Мэй, Мурат Хан |- |2020 |''Махаббат шақырса'' |Эркан Петеккая, Шебнем Бозоклу, Илайда Чевик |- |2018-2019 |''[[Сен айт, Қара теңіз]]'' |Улаш Туна Астепе, Ирем Хелваджыоғлы, Мехмет Али Нуроғлы, Өйкү Гүрман, Синан Тұзжұ |- |2017-2018 |''Ялаза'' |Синан Албайрак, Дидем Балчын, Ипек Тұзжұоғлы, Хасан Качан, Кадир Чөпдемир |TRT 1 |- | rowspan="2"|2016 |''Ғажайып күйеу бала'' |Али Ерсан Дуру, Бурджу Өзберк |Star TV |- |''Өтінемін, айырылысайық'' |Арас Айдын, Нилпери Шахинкая, Нилай Дуру, Гүрген Өз | rowspan="2"|FOX |- |2015-2016 |''Қырсық махаббат'' |Джан Яман, Ачелия Топалоғлы, Нилай Дуру, Эрен Вурдем |- | rowspan="2"|2014 |''Қатесіз құл болмас'' |Мурат Хан |atv |- |''Қызыл алма'' |Фуркан Палалы, Пелин Акил |TRT 1 |- |2010 |''Қылыш күні'' |Тансел Өнгел, Эртан Сабан |atv |- |2009-2013 |''Сакарья Фырат'' |Таянч Аяйдын, Джерен Хиндистан, Исмаил Хаккы Үрүн, Герчек Сағлар, Күршат Алныачык, Дениз Арна, Эртан Сабан |TRT 1 |- | rowspan="2"|2009 |''Күнәсіздер'' |Өзгү Намал, Кенан Эдже |atv |- |''Бәріне бүлік'' |Салих Кальон, Бирже Акалай |TRT 1 |- |2008-2010 |''Асау жылдар'' |Юсуф Өмер Сынав, Селен Сейвен, Арда Курал, Эрдал Джиндорук, Дамла Дебре, Айшегүл Ишсевер, Мехмет Полат, Суат Гүзей, Йылмаз Джалайыр, Дениз Өзпынар, Яғыз Банкоғлы, Хүсейин Сойсалан |atv, TRT 1 |- |2008 |''Парс: Наркотеррор'' |Ибрахим Челиккол, Седа Бакан | rowspan="3"|Show TV |- |2007 |''Пусат'' |Халук Пийес |- |2005-2007 |''[[Acı Hayat|Ащы өмір]]'' |[[Kenan İmirzalıoğlu|Кенан Имирзалыоғлы]], Селин Демиратар, Огуз Галели, Эбру Коджааға, Ферди Мертер, Анта Торос, Ахмет Йенилмез, Мурат Сойдан |- |2005 |''Есіктерді ашу'' |Бүлент Эмрах Парлак, Олгун Шимшек, Бахар Янылмаз |Kanal D |- |2003-2004 |''[[Kurtlar Vadisi|Қасқырлар мекені]]'' |Неджати Шашмаз, Өзгү Намал, Селчук Йонтем, Октай Кайнарджа, Зафер Эргин, Гүркан Уйгун |Show TV |- |2002-2004 |''Нан кемесі'' |Саваш Динчел, Сермин Хүрмерич, Хасан Качан, Кадир Чөпдемир, Ahmet Йенилмез |atv, Show TV |- |2000-2003 |''Өмірлік байланыстар'' |Мелек Байкал, Гүвен Кырач |Show TV, atv |- |2000 |''Мелек ханым'' |Мелек Байкал |atv |- |1998-2002 |''[[Асау жүрек]]'' |[[Кенан Имирзалыоғлы]], Зейнеп Токуш, Демир Карахан, Мелда Бекджан, Күршат Алныачык, Али Сүрмели, Селчук Йонтем, Эмин Гүрсой |Show TV, atv |- |1998 |''Көк армандар'' |Левент Өздилек, Лале Мансур |atv |- | rowspan="2"|1997 |''Мелек пәтері'' |Мелек Байкал, Топрак Серген |Kanal D |- |''Ыстық сағаттар'' |Мехмет Аслантуғ, Арзум Онан, Кенан Ишык, Нихат Никерел, Севда Фердағ, Айтач Йөрүкаслан |atv |- |1996 |''Патшаның өмірі'' |Мерве Эрдоған, Эсра Харманда, Сема Өнүр, Эврим Солмаз, Танжу Чолак |TRT 1 |- |1993 |''Супер әке'' |Шевкет Алтуғ, Шеввал Сам, Бенну Йылдырымлар |atv |- |1991 |''Болашаққа жымию'' |Йылмаз Зафер, Перихан Саваш | rowspan="2"|TRT 1 |- |1989 |''Ханның бір күні'' |Пайидар Түфекчиоғлы, Экрем Дүмер, Гөкхан Мете, Мустафа Явуз, Ихсан Деврим, Сүхан Байдар, Теоман Айык, Деврим Парскан, Ялчын Акчай |} === Көркем фильмдері === * 2013: ''Қызыл махаббат (Aşk Kırmızı)'' * 2012: ''[[Uzun Hikâye|Ұзын хикая]]'' * 2007: ''Парс: Шие операциясы (Pars: Kiraz Operasyonu)'' * 2001: ''[[Deli Yürek: Bumerang Cehennemi|Асау жүрек: Бумеранг тозағы]]'' * 1987: ''Жазушының өлімі (Bir Muharririn Ölümü)'' === Телефильмдері === * 1993: ''Жат жерлік'' * 1993: ''Партизан (Gerilla)'' * 1990: ''Махаббатта ешкім жоқ'' == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:1984 жылы құрылған компаниялар]] 6avqxj0zx3e56p050id2gw4rk5y1nzk 3617341 3617340 2026-06-14T05:14:00Z Sagzhan 29953 /* Телевизия */ 3617341 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Sinegraf |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[1984 жыл]] |құрушы = [[Осман Сынав]] |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстанбұл]] |басты адамдары = Осман Сынав (Негізін қалаушы, продюсер) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://sinegraf.com |Ортаққор = }} '''Sinegraf''' — [[1984 жыл]]ы танымал түрік продюсері әрі режиссері [[Осман Сынав]] негізін қалаған, кино және сериал өндірісі саласында қызмет ететін түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы.<ref>{{cite web |url=https://sinegraf.com/hakkimizda |title=Sinegraf – Hakkımızda |website=sinegraf.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Киностудия [[Түркия]] кинематографиясы тарихындағы ең танымал әрі рейтингі жоғары туындыларды, соның ішінде «[[Асау жүрек]]» (Deli Yürek), «[[Көкжалдар мекені]]» (Kurtlar Vadisi — алғашқы маусымдары) және «[[Сен айт, Қара теңіз (телехикая)|Сен айт, Қара теңіз]]» (Sen Anlat Karadeniz) сияқты атыс-шабыс және драмалық телехикаяларды шығарған. == Туындылары == === Телевизия === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Көрсетілім жылы ! Телехикая атауы ! Басты рөлде(рде) ! Телеарна |- |2024 |''Соқыр нүкте'' |Исмаил Эге Шашмаз, Рабия Сойтүрк, Чагла Боз, Ялчын Хафизоғлы | rowspan="4"|atv |- |2022 |''[[Жалғыз қасқыр]]'' |Джихан Үнал, Хасан Денизяран, Дамла Джолбай, Джессика Мэй, Мурат Хан |- |2020 |''Махаббат шақырса'' |Эркан Петеккая, Шебнем Бозоклу, Илайда Чевик |- |2018-2019 |''[[Сен айт, Қара теңіз]]'' |Улаш Туна Астепе, Ирем Хелваджыоғлы, Мехмет Али Нуроғлы, Өйкү Гүрман, Синан Тұзжұ |- |2017-2018 |''Ялаза'' |Синан Албайрак, Дидем Балчын, Ипек Тұзжұоғлы, Хасан Качан, Кадир Чөпдемир |TRT 1 |- | rowspan="2"|2016 |''Ғажайып күйеу бала'' |Али Ерсан Дуру, Бурджу Өзберк |Star TV |- |''Өтінемін, айырылысайық'' |Арас Айдын, Нилпери Шахинкая, Нилай Дуру, Гүрген Өз | rowspan="2"|FOX |- |2015-2016 |''Қырсық махаббат'' |Джан Яман, Ачелия Топалоғлы, Нилай Дуру, Эрен Вурдем |- | rowspan="2"|2014 |''Қатесіз құл болмас'' |Мурат Хан |atv |- |''Қызыл алма'' |Фуркан Палалы, Пелин Акил |TRT 1 |- |2010 |''Қылыш күні'' |Тансел Өнгел, Эртан Сабан |atv |- |2009-2013 |''Сакарья Фырат'' |Таянч Аяйдын, Джерен Хиндистан, Исмаил Хаккы Үрүн, Герчек Сағлар, Күршат Алныачык, Дениз Арна, Эртан Сабан |TRT 1 |- | rowspan="2"|2009 |''Күнәсіздер'' |Өзгү Намал, Кенан Эдже |atv |- |''Бәріне бүлік'' |Салих Кальон, Бирже Акалай |TRT 1 |- |2008-2010 |''Асау жылдар'' |Юсуф Өмер Сынав, Селен Сейвен, Арда Курал, Эрдал Джиндорук, Дамла Дебре, Айшегүл Ишсевер, Мехмет Полат, Суат Гүзей, Йылмаз Джалайыр, Дениз Өзпынар, Яғыз Банкоғлы, Хүсейин Сойсалан |atv, TRT 1 |- |2008 |''Парс: Наркотеррор'' |Ибрахим Челиккол, Седа Бакан | rowspan="3"|Show TV |- |2007 |''Пусат'' |Халук Пийес |- |2005-2007 |''[[Тағдыр тезі (телесериал)|Тағдыр тезі]]'' |[[Кенан Имирзалыоғлы]], Селин Демиратар, Огуз Галели, Эбру Коджааға, Ферди Мертер, Анта Торос, Ахмет Йенилмез, Мурат Сойдан |- |2005 |''Есіктерді ашу'' |Бүлент Эмрах Парлак, Олгун Шимшек, Бахар Янылмаз |Kanal D |- |2003-2004 |''[[Kurtlar Vadisi|Қасқырлар мекені]]'' |Неджати Шашмаз, Өзгү Намал, Селчук Йонтем, Октай Кайнарджа, Зафер Эргин, Гүркан Уйгун |Show TV |- |2002-2004 |''Нан кемесі'' |Саваш Динчел, Сермин Хүрмерич, Хасан Качан, Кадир Чөпдемир, Ahmet Йенилмез |atv, Show TV |- |2000-2003 |''Өмірлік байланыстар'' |Мелек Байкал, Гүвен Кырач |Show TV, atv |- |2000 |''Мелек ханым'' |Мелек Байкал |atv |- |1998-2002 |''[[Асау жүрек]]'' |[[Кенан Имирзалыоғлы]], Зейнеп Токуш, Демир Карахан, Мелда Бекджан, Күршат Алныачык, Али Сүрмели, Селчук Йонтем, Эмин Гүрсой |Show TV, atv |- |1998 |''Көк армандар'' |Левент Өздилек, Лале Мансур |atv |- | rowspan="2"|1997 |''Мелек пәтері'' |Мелек Байкал, Топрак Серген |Kanal D |- |''Ыстық сағаттар'' |Мехмет Аслантуғ, Арзум Онан, Кенан Ишык, Нихат Никерел, Севда Фердағ, Айтач Йөрүкаслан |atv |- |1996 |''Патшаның өмірі'' |Мерве Эрдоған, Эсра Харманда, Сема Өнүр, Эврим Солмаз, Танжу Чолак |TRT 1 |- |1993 |''Супер әке'' |Шевкет Алтуғ, Шеввал Сам, Бенну Йылдырымлар |atv |- |1991 |''Болашаққа жымию'' |Йылмаз Зафер, Перихан Саваш | rowspan="2"|TRT 1 |- |1989 |''Ханның бір күні'' |Пайидар Түфекчиоғлы, Экрем Дүмер, Гөкхан Мете, Мустафа Явуз, Ихсан Деврим, Сүхан Байдар, Теоман Айык, Деврим Парскан, Ялчын Акчай |} === Көркем фильмдері === * 2013: ''Қызыл махаббат (Aşk Kırmızı)'' * 2012: ''[[Uzun Hikâye|Ұзын хикая]]'' * 2007: ''Парс: Шие операциясы (Pars: Kiraz Operasyonu)'' * 2001: ''[[Deli Yürek: Bumerang Cehennemi|Асау жүрек: Бумеранг тозағы]]'' * 1987: ''Жазушының өлімі (Bir Muharririn Ölümü)'' === Телефильмдері === * 1993: ''Жат жерлік'' * 1993: ''Партизан (Gerilla)'' * 1990: ''Махаббатта ешкім жоқ'' == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:1984 жылы құрылған компаниялар]] pgiseg6d9glfvgu6xec0hkvd3vuac0n 3617342 3617341 2026-06-14T05:14:43Z Sagzhan 29953 /* Телевизия */ 3617342 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Sinegraf |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[1984 жыл]] |құрушы = [[Осман Сынав]] |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстанбұл]] |басты адамдары = Осман Сынав (Негізін қалаушы, продюсер) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://sinegraf.com |Ортаққор = }} '''Sinegraf''' — [[1984 жыл]]ы танымал түрік продюсері әрі режиссері [[Осман Сынав]] негізін қалаған, кино және сериал өндірісі саласында қызмет ететін түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы.<ref>{{cite web |url=https://sinegraf.com/hakkimizda |title=Sinegraf – Hakkımızda |website=sinegraf.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Киностудия [[Түркия]] кинематографиясы тарихындағы ең танымал әрі рейтингі жоғары туындыларды, соның ішінде «[[Асау жүрек]]» (Deli Yürek), «[[Көкжалдар мекені]]» (Kurtlar Vadisi — алғашқы маусымдары) және «[[Сен айт, Қара теңіз (телехикая)|Сен айт, Қара теңіз]]» (Sen Anlat Karadeniz) сияқты атыс-шабыс және драмалық телехикаяларды шығарған. == Туындылары == === Телевизия === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Көрсетілім жылы ! Телехикая атауы ! Басты рөлде(рде) ! Телеарна |- |2024 |''Соқыр нүкте'' |Исмаил Эге Шашмаз, Рабия Сойтүрк, Чагла Боз, Ялчын Хафизоғлы | rowspan="4"|atv |- |2022 |''[[Жалғыз қасқыр]]'' |Джихан Үнал, Хасан Денизяран, Дамла Джолбай, Джессика Мэй, Мурат Хан |- |2020 |''Махаббат шақырса'' |Эркан Петеккая, Шебнем Бозоклу, Илайда Чевик |- |2018-2019 |''[[Сен айт, Қара теңіз]]'' |Улаш Туна Астепе, Ирем Хелваджыоғлы, Мехмет Али Нуроғлы, Өйкү Гүрман, Синан Тұзжұ |- |2017-2018 |''Ялаза'' |Синан Албайрак, Дидем Балчын, Ипек Тұзжұоғлы, Хасан Качан, Кадир Чөпдемир |TRT 1 |- | rowspan="2"|2016 |''Ғажайып күйеу бала'' |Али Ерсан Дуру, Бурджу Өзберк |Star TV |- |''Өтінемін, айырылысайық'' |Арас Айдын, Нилпери Шахинкая, Нилай Дуру, Гүрген Өз | rowspan="2"|FOX |- |2015-2016 |''Қырсық махаббат'' |Джан Яман, Ачелия Топалоғлы, Нилай Дуру, Эрен Вурдем |- | rowspan="2"|2014 |''Қатесіз құл болмас'' |Мурат Хан |atv |- |''Қызыл алма'' |Фуркан Палалы, Пелин Акил |TRT 1 |- |2010 |''Қылыш күні'' |Тансел Өнгел, Эртан Сабан |atv |- |2009-2013 |''Сакарья Фырат'' |Таянч Аяйдын, Джерен Хиндистан, Исмаил Хаккы Үрүн, Герчек Сағлар, Күршат Алныачык, Дениз Арна, Эртан Сабан |TRT 1 |- | rowspan="2"|2009 |''Күнәсіздер'' |Өзгү Намал, Кенан Эдже |atv |- |''Бәріне бүлік'' |Салих Кальон, Бирже Акалай |TRT 1 |- |2008-2010 |''Асау жылдар'' |Юсуф Өмер Сынав, Селен Сейвен, Арда Курал, Эрдал Джиндорук, Дамла Дебре, Айшегүл Ишсевер, Мехмет Полат, Суат Гүзей, Йылмаз Джалайыр, Дениз Өзпынар, Яғыз Банкоғлы, Хүсейин Сойсалан |atv, TRT 1 |- |2008 |''Парс: Наркотеррор'' |Ибрахим Челиккол, Седа Бакан | rowspan="3"|Show TV |- |2007 |''Пусат'' |Халук Пийес |- |2005-2007 |''[[Тағдыр тезі (телесериал)|Тағдыр тезі]]'' |[[Кенан Имирзалыоғлы]], Селин Демиратар, Огуз Галели, Эбру Коджааға, Ферди Мертер, Анта Торос, Ахмет Йенилмез, Мурат Сойдан |- |2005 |''Есіктерді ашу'' |Бүлент Эмрах Парлак, Олгун Шимшек, Бахар Янылмаз |Kanal D |- |2003-2004 |''[[Көкжалдар мекені]]'' |Неджати Шашмаз, Өзгү Намал, Селчук Йонтем, Октай Кайнарджа, Зафер Эргин, Гүркан Уйгун |Show TV |- |2002-2004 |''Нан кемесі'' |Саваш Динчел, Сермин Хүрмерич, Хасан Качан, Кадир Чөпдемир, Ahmet Йенилмез |atv, Show TV |- |2000-2003 |''Өмірлік байланыстар'' |Мелек Байкал, Гүвен Кырач |Show TV, atv |- |2000 |''Мелек ханым'' |Мелек Байкал |atv |- |1998-2002 |''[[Асау жүрек]]'' |[[Кенан Имирзалыоғлы]], Зейнеп Токуш, Демир Карахан, Мелда Бекджан, Күршат Алныачык, Али Сүрмели, Селчук Йонтем, Эмин Гүрсой |Show TV, atv |- |1998 |''Көк армандар'' |Левент Өздилек, Лале Мансур |atv |- | rowspan="2"|1997 |''Мелек пәтері'' |Мелек Байкал, Топрак Серген |Kanal D |- |''Ыстық сағаттар'' |Мехмет Аслантуғ, Арзум Онан, Кенан Ишык, Нихат Никерел, Севда Фердағ, Айтач Йөрүкаслан |atv |- |1996 |''Патшаның өмірі'' |Мерве Эрдоған, Эсра Харманда, Сема Өнүр, Эврим Солмаз, Танжу Чолак |TRT 1 |- |1993 |''Супер әке'' |Шевкет Алтуғ, Шеввал Сам, Бенну Йылдырымлар |atv |- |1991 |''Болашаққа жымию'' |Йылмаз Зафер, Перихан Саваш | rowspan="2"|TRT 1 |- |1989 |''Ханның бір күні'' |Пайидар Түфекчиоғлы, Экрем Дүмер, Гөкхан Мете, Мустафа Явуз, Ихсан Деврим, Сүхан Байдар, Теоман Айык, Деврим Парскан, Ялчын Акчай |} === Көркем фильмдері === * 2013: ''Қызыл махаббат (Aşk Kırmızı)'' * 2012: ''[[Uzun Hikâye|Ұзын хикая]]'' * 2007: ''Парс: Шие операциясы (Pars: Kiraz Operasyonu)'' * 2001: ''[[Deli Yürek: Bumerang Cehennemi|Асау жүрек: Бумеранг тозағы]]'' * 1987: ''Жазушының өлімі (Bir Muharririn Ölümü)'' === Телефильмдері === * 1993: ''Жат жерлік'' * 1993: ''Партизан (Gerilla)'' * 1990: ''Махаббатта ешкім жоқ'' == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:1984 жылы құрылған компаниялар]] mmn1fs446kt4qnutb69w5rxg1y1vhf3 0 782526 3617343 2026-06-14T05:17:03Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: {{Компания |атауы = Bozdağ Film |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |biржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[2016 жыл]] |құрушы = [[Мехмет Боздаг]] (Mehmet Bozdağ) |орналас... 3617343 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Bozdağ Film |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |biржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[2016 жыл]] |құрушы = [[Мехмет Боздаг]] (Mehmet Bozdağ) |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстамбұл]], Бейкоз |басты адамдары = Мехмет Боздаг (Басқарма төрағасы) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар, деректі фильмдер |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://bozdagfilm.com.tr |Ортаққор = }} '''Bozdağ Film''' — 2016 жылы түрік сценарисі, продюсері әрі режиссері [[Мехмет Боздаг]]тың бастамасымен құрылған түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы. Телехикая, көркем фильм, телефильм және деректі фильм жанрларында жобалар шығаратын Bozdağ Film құрылған күннен бастап көптеген түрлі туындыларды өмірге әкелді. Компанияның басқарма төрағасы қызметін танымал продюсер әрі сценарист Мехмет Боздаг атқарады. Киностудия өз саласында аты шыққан режиссерлермен, сценаристермен және актерлермен жұмыс істеумен қатар, кино өндірісінің әртүрлі кезеңдерінде жаңа есімдерге де қолдау көрсетіп, жұмыс істеуге мүмкіндік беріп келеді. Bozdağ Film өз туындылары арқылы көрерменнің жүрегінен орын алып, өшпес із қалдыруды мақсат етеді. Bozdağ Film 140 гектар (дәлірек айтқанда 140 дөнім) аумаққа салынған Түркияның ең үлкен фильм платосы (түсірілім алаңы), кәсіби продакшн, өнер және декор топтары, сондай-ақ көптеген тәуелсіз қызметкерлерімен бірге кино және сериал саласына көшбасшылық етіп келеді. Киностудия «Мехметшік: Құтты жеңіс» (Mehmetçik Kutlu Zafer), «[[Құрылыс Осман|Құрылыс: Осман]]» (Kuruluş Osman), «Боз дала арыстаны: Жәләлиддин» (Bozkır Arslanı Celaleddin), «Дастан» (Destan), «Ал Санжақ» (Al Sancak), «Отты құстар» (Ateş Kuşları), «Кішкентай данышпан: Ибн Сина» (Küçük Dahi: İbn-i Sina), «Бұл бір махаббат» (Bir Sevdadır), «Азиз Махмуд Хүдаи: Махаббат сапары» (Aziz Mahmud Hüdayi: Aşkın Yolculuğu), «Бір замандардағы Стамбул» (Bir Zamanlar İstanbul) және «Құрылыс: Орхан» (Kuruluş Orhan) сияқты ірі жобаларымен сериал индустриясына жаңа серпін берді. Өз саласында халықаралық деңгейдегі көшбасшылардың біріне айналған Bozdağ Film компаниясының соңғы туындыларының бірі «Түріктер келеді: Әділет қылышы» көркем фильмі әлемнің 40 елінде кинотеатрларға шықты. [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:2016 жылы құрылған компаниялар]] 9k6n7ukoeehi83g0gtj3bk3tadzc1hc 3617344 3617343 2026-06-14T05:17:23Z Sagzhan 29953 3617344 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Bozdağ Film |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |biржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[2016 жыл]] |құрушы = [[Мехмет Боздаг]] (Mehmet Bozdağ) |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстамбұл]], Бейкоз |басты адамдары = Мехмет Боздаг (Басқарма төрағасы) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар, деректі фильмдер |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://bozdagfilm.com.tr |Ортаққор = }} '''Bozdağ Film''' — 2016 жылы түрік сценарисі, продюсері әрі режиссері [[Мехмет Боздаг]]тың бастамасымен құрылған түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы. Телехикая, көркем фильм, телефильм және деректі фильм жанрларында жобалар шығаратын Bozdağ Film құрылған күннен бастап көптеген түрлі туындыларды өмірге әкелді. Компанияның басқарма төрағасы қызметін танымал продюсер әрі сценарист Мехмет Боздаг атқарады. Киностудия өз саласында аты шыққан режиссерлермен, сценаристермен және актерлермен жұмыс істеумен қатар, кино өндірісінің әртүрлі кезеңдерінде жаңа есімдерге де қолдау көрсетіп, жұмыс істеуге мүмкіндік беріп келеді. Bozdağ Film өз туындылары арқылы көрерменнің жүрегінен орын алып, өшпес із қалдыруды мақсат етеді. Bozdağ Film 140 гектар (дәлірек айтқанда 140 дөнім) аумаққа салынған Түркияның ең үлкен фильм платосы (түсірілім алаңы), кәсіби продакшн, өнер және декор топтары, сондай-ақ көптеген тәуелсіз қызметкерлерімен бірге кино және сериал саласына көшбасшылық етіп келеді. Киностудия «Мехметшік: Құтты жеңіс» (Mehmetçik Kutlu Zafer), «[[Құрылыс Осман|Құрылыс: Осман]]» (Kuruluş Osman), «Боз дала арыстаны: Жәләлиддин» (Bozkır Arslanı Celaleddin), «Дастан» (Destan), «Ал Санжақ» (Al Sancak), «Отты құстар» (Ateş Kuşları), «Кішкентай данышпан: Ибн Сина» (Küçük Dahi: İbn-i Sina), «Бұл бір махаббат» (Bir Sevdadır), «Азиз Махмуд Хүдаи: Махаббат сапары» (Aziz Mahmud Hüdayi: Aşkın Yolculuğu), «Бір замандардағы Стамбул» (Bir Zamanlar İstanbul) және «Құрылыс: Орхан» (Kuruluş Orhan) сияқты ірі жобаларымен сериал индустриясына жаңа серпін берді. Өз саласында халықаралық деңгейдегі көшбасшылардың біріне айналған Bozdağ Film компаниясының соңғы туындыларының бірі «Түріктер келеді: Әділет қылышы» көркем фильмі әлемнің 40 елінде кинотеатрларға шықты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:2016 жылы құрылған компаниялар]] 0qphy8yf86hkc4o1voi3hd8e6m70x1m 3617345 3617344 2026-06-14T05:19:13Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617345 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Bozdağ Film |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |biржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[2016 жыл]] |құрушы = [[Мехмет Боздаг]] (Mehmet Bozdağ) |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстамбұл]], Бейкоз |басты адамдары = Мехмет Боздаг (Басқарма төрағасы) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар, деректі фильмдер |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://bozdagfilm.com.tr |Ортаққор = }} '''Bozdağ Film''' — 2016 жылы түрік сценарисі, продюсері әрі режиссері [[Мехмет Боздаг]]тың бастамасымен құрылған түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы. Телехикая, көркем фильм, телефильм және деректі фильм жанрларында жобалар шығаратын Bozdağ Film құрылған күннен бастап көптеген түрлі туындыларды өмірге әкелді. Компанияның басқарма төрағасы қызметін танымал продюсер әрі сценарист Мехмет Боздаг атқарады. Киностудия өз саласында аты шыққан режиссерлермен, сценаристермен және актерлермен жұмыс істеумен қатар, кино өндірісінің әртүрлі кезеңдерінде жаңа есімдерге де қолдау көрсетіп, жұмыс істеуге мүмкіндік беріп келеді. Bozdağ Film өз туындылары арқылы көрерменнің жүрегінен орын алып, өшпес із қалдыруды мақсат етеді. Bozdağ Film 140 гектар (дәлірек айтқанда 140 дөнім) аумаққа салынған Түркияның ең үлкен фильм платосы (түсірілім алаңы), кәсіби продакшн, өнер және декор топтары, сондай-ақ көптеген тәуелсіз қызметкерлерімен бірге кино және сериал саласына көшбасшылық етіп келеді. Киностудия «Мехметшік: Құтты жеңіс» (Mehmetçik Kutlu Zafer), «[[Құрылыс Осман|Құрылыс: Осман]]» (Kuruluş Osman), «Боз дала арыстаны: Жәләлиддин» (Bozkır Arslanı Celaleddin), «Дастан» (Destan), «Ал Санжақ» (Al Sancak), «Отты құстар» (Ateş Kuşları), «Кішкентай данышпан: Ибн Сина» (Küçük Dahi: İbn-i Sina), «Бұл бір махаббат» (Bir Sevdadır), «Азиз Махмуд Хүдаи: Махаббат сапары» (Aziz Mahmud Hüdayi: Aşkın Yolculuğu), «Бір замандардағы Стамбул» (Bir Zamanlar İstanbul) және «Құрылыс: Орхан» (Kuruluş Orhan) сияқты ірі жобаларымен сериал индустриясына жаңа серпін берді. Өз саласында халықаралық деңгейдегі көшбасшылардың біріне айналған Bozdağ Film компаниясының соңғы туындыларының бірі «Түріктер келеді: Әділет қылышы» көркем фильмі әлемнің 40 елінде кинотеатрларға шықты. == Туындылары == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" | '''Жыл''' || '''Туынды атауы''' || '''Түрі''' |- | 2018-2019 || ''Мехметшік: Кұтты жеңіс'' | rowspan="2"|Телехикая (Сериал) |- | 2019-2025 ||''[[Kuruluş Osman|Құрылыс: Осман]]'' |- | 2020 || ''Түріктер келеді: Әділет қылышы'' |Көркем фильм |- | 2021-2022 || ''Дастан'' |Телехикая (Сериал) |- | 2021-2023 ||''Боз дала арыстаны: Жәләлиддин'' |Телехикая / Интернет сериал |- |2023 |''Ал Санжақ'' | rowspan="2"|Телехикая (Сериал) |- |2023-2024 |''Отты құстар'' |- | 2023- |''Кішкентай данышпан: Ибн Сина'' |Интернет сериал |- | rowspan="2"|2024 |''Бұл бір махаббат'' | rowspan="5"|Телехикая (Сериал) |- |''Азиз Махмуд Хүдаи: Махаббат сапары'' |- |2025 |''Бір замандардағы Стамбул'' |- |2025-2026 |''Құрылыс: Орхан'' |- |Жақында |''Махаббат пен тақ'' |- |Жақында |''Мың бір түн ертегілері'' |Интернет сериал |- |Жақында |''Ақылды өнертапқыш Әл-Жазари'' <br> <ref>{{cite web |url=https://www.tgrthaber.com/medya/tabiinin-el-cezeri-dizisinin-basrolu-belli-oldu-cinar-yener-basrolu-oynayacak-3337469 |title=Tabii’nin El Cezeri dizisinin başrolü belli oldu! Çınar Yener başrolü oynayacak |author=TGRT Haber |website=tgrthaber.com |lang=tr |accessdate=2026-05-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.birsenaltuntas.com/dizi/tabiinin-el-cezeri-dizisinin-basrol-oyuncusu-cinar-yener-oldu/73566/ |title=Tabii’nin El Cezeri dizisinin başrol oyuncusu Çınar Yener oldu |author=Birsen Altuntaş |website=birsenaltuntas.com |lang=tr |accessdate=2026-05-23}}</ref> |Интернет сериал |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:2016 жылы құрылған компаниялар]] rjo5itq3nxx4070i59hd88glhtilphb 3617346 3617345 2026-06-14T05:20:39Z Sagzhan 29953 /* Туындылары */ 3617346 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Bozdağ Film |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |biржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[2016 жыл]] |құрушы = [[Мехмет Боздаг]] (Mehmet Bozdağ) |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстамбұл]], Бейкоз |басты адамдары = Мехмет Боздаг (Басқарма төрағасы) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар, деректі фильмдер |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://bozdagfilm.com.tr |Ортаққор = }} '''Bozdağ Film''' — 2016 жылы түрік сценарисі, продюсері әрі режиссері [[Мехмет Боздаг]]тың бастамасымен құрылған түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы. Телехикая, көркем фильм, телефильм және деректі фильм жанрларында жобалар шығаратын Bozdağ Film құрылған күннен бастап көптеген түрлі туындыларды өмірге әкелді. Компанияның басқарма төрағасы қызметін танымал продюсер әрі сценарист Мехмет Боздаг атқарады. Киностудия өз саласында аты шыққан режиссерлермен, сценаристермен және актерлермен жұмыс істеумен қатар, кино өндірісінің әртүрлі кезеңдерінде жаңа есімдерге де қолдау көрсетіп, жұмыс істеуге мүмкіндік беріп келеді. Bozdağ Film өз туындылары арқылы көрерменнің жүрегінен орын алып, өшпес із қалдыруды мақсат етеді. Bozdağ Film 140 гектар (дәлірек айтқанда 140 дөнім) аумаққа салынған Түркияның ең үлкен фильм платосы (түсірілім алаңы), кәсіби продакшн, өнер және декор топтары, сондай-ақ көптеген тәуелсіз қызметкерлерімен бірге кино және сериал саласына көшбасшылық етіп келеді. Киностудия «Мехметшік: Құтты жеңіс» (Mehmetçik Kutlu Zafer), «[[Құрылыс Осман|Құрылыс: Осман]]» (Kuruluş Osman), «Боз дала арыстаны: Жәләлиддин» (Bozkır Arslanı Celaleddin), «Дастан» (Destan), «Ал Санжақ» (Al Sancak), «Отты құстар» (Ateş Kuşları), «Кішкентай данышпан: Ибн Сина» (Küçük Dahi: İbn-i Sina), «Бұл бір махаббат» (Bir Sevdadır), «Азиз Махмуд Хүдаи: Махаббат сапары» (Aziz Mahmud Hüdayi: Aşkın Yolculuğu), «Бір замандардағы Стамбул» (Bir Zamanlar İstanbul) және «Құрылыс: Орхан» (Kuruluş Orhan) сияқты ірі жобаларымен сериал индустриясына жаңа серпін берді. Өз саласында халықаралық деңгейдегі көшбасшылардың біріне айналған Bozdağ Film компаниясының соңғы туындыларының бірі «Түріктер келеді: Әділет қылышы» көркем фильмі әлемнің 40 елінде кинотеатрларға шықты. == Туындылары == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" | '''Жыл''' || '''Туынды атауы''' || '''Түрі''' |- | 2018-2019 || ''Мехметшік: Кұтты жеңіс'' | rowspan="2"|Телехикая (Сериал) |- | 2019-2025 ||''[[Kuruluş Osman|Құрылыс: Осман]]'' |- | 2020 || ''Түріктер келеді: Әділет қылышы'' |Көркем фильм |- | 2021-2022 || ''Дастан'' |Телехикая (Сериал) |- | 2021-2023 ||''Боз дала арыстаны: Жәләлиддин'' |Телехикая / Интернет сериал |- |2023 |''Ал Санжақ'' | rowspan="2"|Телехикая (Сериал) |- |2023-2024 |''Отты құстар'' |- | 2023- |''Кішкентай данышпан: Ибн Сина'' |Интернет сериал |- | rowspan="2"|2024 |''Бұл бір махаббат'' | rowspan="5"|Телехикая (Сериал) |- |''Азиз Махмуд Хүдаи: Махаббат сапары'' |- |2025 |''Бір замандардағы Стамбул'' |- |2025-2026 |''Құрылыс: Орхан'' |- |Жақында |''Махаббат пен тақ'' |- |Жақында |''Мың бір түн ертегілері'' |Интернет сериал |- |Жақында |''Ақылды өнертапқыш Әл-Жазари'' <br> <ref>{{cite web |url=https://www.tgrthaber.com/medya/tabiinin-el-cezeri-dizisinin-basrolu-belli-oldu-cinar-yener-basrolu-oynayacak-3337469 |title=Tabii’nin El Cezeri dizisinin başrolü belli oldu! Çınar Yener başrolü oynayacak |author=TGRT Haber |website=tgrthaber.com |lang=tr |accessdate=2026-05-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.birsenaltuntas.com/dizi/tabiinin-el-cezeri-dizisinin-basrol-oyuncusu-cinar-yener-oldu/73566/ |title=Tabii’nin El Cezeri dizisinin başrol oyuncusu Çınar Yener oldu |author=Birsen Altuntaş |website=birsenaltuntas.com |lang=tr |accessdate=2026-05-23}}</ref> |Интернет сериал |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:2016 жылы құрылған компаниялар]] iy9jpy87bj9c6pxrwx9kx1gqdxgkjbk 3617347 3617346 2026-06-14T05:53:36Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617347 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Bozdağ Film |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |biржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |құрылды = [[2016 жыл]] |құрушы = [[Мехмет Боздаг]] (Mehmet Bozdağ) |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстанбұл]], Бейкоз |басты адамдары = Мехмет Боздаг (Басқарма төрағасы) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар, деректі фильмдер |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://bozdagfilm.com.tr |Ортаққор = }} '''Bozdağ Film''' — 2016 жылы түрік сценарисі, продюсері әрі режиссері [[Мехмет Боздаг]]тың бастамасымен құрылған түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы. Телехикая, көркем фильм, телефильм және деректі фильм жанрларында жобалар шығаратын Bozdağ Film құрылған күннен бастап көптеген түрлі туындыларды өмірге әкелді. Компанияның басқарма төрағасы қызметін танымал продюсер әрі сценарист Мехмет Боздаг атқарады. Киностудия өз саласында аты шыққан режиссерлермен, сценаристермен және актерлермен жұмыс істеумен қатар, кино өндірісінің әртүрлі кезеңдерінде жаңа есімдерге де қолдау көрсетіп, жұмыс істеуге мүмкіндік беріп келеді. Bozdağ Film өз туындылары арқылы көрерменнің жүрегінен орын алып, өшпес із қалдыруды мақсат етеді. Bozdağ Film 140 гектар (дәлірек айтқанда 140 дөнім) аумаққа салынған Түркияның ең үлкен фильм платосы (түсірілім алаңы), кәсіби продакшн, өнер және декор топтары, сондай-ақ көптеген тәуелсіз қызметкерлерімен бірге кино және сериал саласына көшбасшылық етіп келеді. Киностудия «Мехметшік: Құтты жеңіс» (Mehmetçik Kutlu Zafer), «[[Құрылыс Осман|Құрылыс: Осман]]» (Kuruluş Osman), «Боз дала арыстаны: Жәләлиддин» (Bozkır Arslanı Celaleddin), «Дастан» (Destan), «Ал Санжақ» (Al Sancak), «Отты құстар» (Ateş Kuşları), «Кішкентай данышпан: Ибн Сина» (Küçük Dahi: İbn-i Sina), «Бұл бір махаббат» (Bir Sevdadır), «Азиз Махмуд Хүдаи: Махаббат сапары» (Aziz Mahmud Hüdayi: Aşkın Yolculuğu), «Бір замандардағы Стамбул» (Bir Zamanlar İstanbul) және «Құрылыс: Орхан» (Kuruluş Orhan) сияқты ірі жобаларымен сериал индустриясына жаңа серпін берді. Өз саласында халықаралық деңгейдегі көшбасшылардың біріне айналған Bozdağ Film компаниясының соңғы туындыларының бірі «Түріктер келеді: Әділет қылышы» көркем фильмі әлемнің 40 елінде кинотеатрларға шықты. == Туындылары == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" | '''Жыл''' || '''Туынды атауы''' || '''Түрі''' |- | 2018-2019 || ''Мехметшік: Кұтты жеңіс'' | rowspan="2"|Телехикая (Сериал) |- | 2019-2025 ||''[[Kuruluş Osman|Құрылыс: Осман]]'' |- | 2020 || ''Түріктер келеді: Әділет қылышы'' |Көркем фильм |- | 2021-2022 || ''Дастан'' |Телехикая (Сериал) |- | 2021-2023 ||''Боз дала арыстаны: Жәләлиддин'' |Телехикая / Интернет сериал |- |2023 |''Ал Санжақ'' | rowspan="2"|Телехикая (Сериал) |- |2023-2024 |''Отты құстар'' |- | 2023- |''Кішкентай данышпан: Ибн Сина'' |Интернет сериал |- | rowspan="2"|2024 |''Бұл бір махаббат'' | rowspan="5"|Телехикая (Сериал) |- |''Азиз Махмуд Хүдаи: Махаббат сапары'' |- |2025 |''Бір замандардағы Стамбул'' |- |2025-2026 |''Құрылыс: Орхан'' |- |Жақында |''Махаббат пен тақ'' |- |Жақында |''Мың бір түн ертегілері'' |Интернет сериал |- |Жақында |''Ақылды өнертапқыш Әл-Жазари'' <br> <ref>{{cite web |url=https://www.tgrthaber.com/medya/tabiinin-el-cezeri-dizisinin-basrolu-belli-oldu-cinar-yener-basrolu-oynayacak-3337469 |title=Tabii’nin El Cezeri dizisinin başrolü belli oldu! Çınar Yener başrolü oynayacak |author=TGRT Haber |website=tgrthaber.com |lang=tr |accessdate=2026-05-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.birsenaltuntas.com/dizi/tabiinin-el-cezeri-dizisinin-basrol-oyuncusu-cinar-yener-oldu/73566/ |title=Tabii’nin El Cezeri dizisinin başrol oyuncusu Çınar Yener oldu |author=Birsen Altuntaş |website=birsenaltuntas.com |lang=tr |accessdate=2026-05-23}}</ref> |Интернет сериал |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:2016 жылы құрылған компаниялар]] 6pzknjkipvhczv66hwdwgbzgnuxqn5d 0 782527 3617351 2026-06-14T06:55:04Z Nurkhan 13652 «[[:ru:Special:Redirect/revision/152225859|Сакагути, Симон]]» бетінен аударылып түзілді 3617351 wikitext text/x-wiki {{Нихонго|'''Симон Сакагути'''|坂口 志文|Сакагути Симон|}} — [[Жапония|жапон]] [[Иммунология|иммунолог]]. [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] лауреаты (2025). == Өмірбаян == 1976 жылы [[Киото университеті|Киото университетін]] бітіріп, 1982 жылы диссертациясын қорғады. Нагоядағы Айти университетінде Т-супрессивтік жасушаларын іздеді. 1980 жылдары Т-жасушаларын бөліп алып, оларды [[Айырша без|тимус безі]] жетіспейтін тышқандарға енгізді, бұл оған [[Т-лимфоциттер|Т-жасушаларының]] рөлін түсінуге мүмкіндік берді. Сондай-ақ, ол 1983—1987 жылдары Джонс Хопкинс университетінде және 1987—1995 жылдары Стэнфорд университетінде зерттеуші болып жұмыс істеді. 1995 жылы ол Токио метрополитен геронтология институтының иммунопатология кафедрасының меңгерушісі болды. 1995 жылы Т-лейкоциттерден ақуыз тапты. 2011 жылдан бастап Киото университетінде жұмыс істейді. Т-жасушаларын зерттейтін RegCell компаниясының директорларының бірі. 2025 жылы ол физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығын алды<ref>{{Cite web|title=Нобелевскую премию вручили трем ученым за открытия в области иммунитета|url=https://ura.news/news/1053006682|accessdate=2025-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251006095240/https://ura.news/news/1053006682|archivedate=2025-10-06}}</ref>. == Марапаттар == * Краффорд сыйлығы (2017)<ref>{{Cite web|title=Polyarthritis - Crafoordprize|url=http://www.crafoordprize.se/prizesawarded/polyarthritis.4.2f692b3510dbfce339680009422.html|publisher=www.crafoordprize.se|lang=en|accessdate=2017-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180423033946/http://www.crafoordprize.se/prizesawarded/polyarthritis.4.2f692b3510dbfce339680009422.html|archivedate=2018-04-23}}</ref> [[Фред Рамсделл|Фред Рамсдел]] және Александр Руденскиймен бірлесіп * [[Физиология немесе медицина саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (2025) == Отбасы == * Әйелі — Норико Сакагути, ол да иммунолог. == Эсселер == * [https://elementy.ru/nauchno-populyarnaya_biblioteka/430394/Strazhi_immunnoy_sistemy Иммундық жүйенің сақшылары] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://www.isniweb.org/congress/profile/shimon-sakaguchi/ Халықаралық иммунологтар одағының сайтынан ақпарат] * [http://www.ifrec.osaka-u.ac.jp/en/laboratory/experimentalimmunology/principal.htm Осака университетінің иммунология шекаралық зерттеу орталығы] [[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]] [[Санат:Тірі тұлғалар]] r9xz0xknt549drf06dl2hcclqznjolm 3617352 3617351 2026-06-14T06:56:36Z Nurkhan 13652 3617352 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Симон Сакагути |Шынайы есімі = жап. 坂口志文 |Суреті = Shimon_Sakaguchi_cropped_3_Shimon_Sakaguchi_201711.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 19.1.1951 |Туған жері = [[Нагахама]], {{Туғанжері|Шига|Cигада}}, [[Жапония]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|Жапония}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[патология]], [[иммунология]], [[дәрігер]], [[университет профессоры]], [[иммунолог]], [[биолог]] |Жұмыс орны = [[Осака университеті]]<br> [[Киото университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Иммунология бойынша [[PhD|философия докторы]] (PhD), 1987 |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Шига префектуралық Нагахама Кита орта мектебі]] (1983)<br> [[Киото университеті]] (1987) |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = [[полиартрит]]ты зерттеуші танымал |Марапаттары = [[Уильям Коли сыйлығы]] (2004)<br>[[Медицина ғылымдары бойынша Кейо университетінің сыйлығы]] (2008)<br> [[Халықаралық Гайрднер қоры сыйлығы]] (2015)<br>[[Кларивате дәйексөздерінің лауреаты]] (2015)<br> [[Роберт Кох сыйлығы]] (2020)<br>[[Краффорд сыйлығы]] (2017)<br>[[Пол Эрлих-Людвиг Дармштадтер сыйлығы]] (2020)<br> {{Мәдениет ордені (Жапония)}}<br>{{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2025 жыл ғылымда|2025]])<br> {{Күлгін лентамен құрмет медалі}} |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} {{Нихонго|'''Симон Сакагути'''|坂口 志文|Сакагути Симон|}} — [[Жапония|жапон]] [[Иммунология|иммунолог]]. [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] лауреаты (2025). == Өмірбаян == 1976 жылы [[Киото университеті|Киото университетін]] бітіріп, 1982 жылы диссертациясын қорғады. Нагоядағы Айти университетінде Т-супрессивтік жасушаларын іздеді. 1980 жылдары Т-жасушаларын бөліп алып, оларды [[Айырша без|тимус безі]] жетіспейтін тышқандарға енгізді, бұл оған [[Т-лимфоциттер|Т-жасушаларының]] рөлін түсінуге мүмкіндік берді. Сондай-ақ, ол 1983—1987 жылдары Джонс Хопкинс университетінде және 1987—1995 жылдары Стэнфорд университетінде зерттеуші болып жұмыс істеді. 1995 жылы ол Токио метрополитен геронтология институтының иммунопатология кафедрасының меңгерушісі болды. 1995 жылы Т-лейкоциттерден ақуыз тапты. 2011 жылдан бастап Киото университетінде жұмыс істейді. Т-жасушаларын зерттейтін RegCell компаниясының директорларының бірі. 2025 жылы ол физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығын алды<ref>{{Cite web|title=Нобелевскую премию вручили трем ученым за открытия в области иммунитета|url=https://ura.news/news/1053006682|accessdate=2025-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251006095240/https://ura.news/news/1053006682|archivedate=2025-10-06}}</ref>. == Марапаттар == * Краффорд сыйлығы (2017)<ref>{{Cite web|title=Polyarthritis - Crafoordprize|url=http://www.crafoordprize.se/prizesawarded/polyarthritis.4.2f692b3510dbfce339680009422.html|publisher=www.crafoordprize.se|lang=en|accessdate=2017-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180423033946/http://www.crafoordprize.se/prizesawarded/polyarthritis.4.2f692b3510dbfce339680009422.html|archivedate=2018-04-23}}</ref> [[Фред Рамсделл|Фред Рамсдел]] және Александр Руденскиймен бірлесіп * [[Физиология немесе медицина саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (2025) == Отбасы == * Әйелі — Норико Сакагути, ол да иммунолог. == Эсселер == * [https://elementy.ru/nauchno-populyarnaya_biblioteka/430394/Strazhi_immunnoy_sistemy Иммундық жүйенің сақшылары] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://www.isniweb.org/congress/profile/shimon-sakaguchi/ Халықаралық иммунологтар одағының сайтынан ақпарат] * [http://www.ifrec.osaka-u.ac.jp/en/laboratory/experimentalimmunology/principal.htm Осака университетінің иммунология шекаралық зерттеу орталығы] [[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]] [[Санат:Тірі тұлғалар]] d340rl5ggw8z48me6ixkc9y9dwt9q4q 3617353 3617352 2026-06-14T06:57:41Z Nurkhan 13652 3617353 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Симон Сакагути |Шынайы есімі = жап. 坂口志文 |Суреті = Shimon_Sakaguchi_cropped_3_Shimon_Sakaguchi_201711.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 19.1.1951 |Туған жері = [[Нагахама]], {{Туғанжері|Сига|Cигада}}, [[Жапония]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|Жапония}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[патология]], [[иммунология]], [[дәрігер]], [[университет профессоры]], [[иммунолог]], [[биолог]] |Жұмыс орны = [[Осака университеті]]<br> [[Киото университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Иммунология бойынша [[PhD|философия докторы]] (PhD), 1987 |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Шига префектуралық Нагахама Кита орта мектебі]] (1983)<br> [[Киото университеті]] (1987) |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = [[полиартрит]]ты зерттеуші танымал |Марапаттары = [[Уильям Коли сыйлығы]] (2004)<br>[[Медицина ғылымдары бойынша Кейо университетінің сыйлығы]] (2008)<br> [[Халықаралық Гайрднер қоры сыйлығы]] (2015)<br>[[Кларивате дәйексөздерінің лауреаты]] (2015)<br> [[Роберт Кох сыйлығы]] (2020)<br>[[Краффорд сыйлығы]] (2017)<br>[[Пол Эрлих-Людвиг Дармштадтер сыйлығы]] (2020)<br> {{Мәдениет ордені (Жапония)}}<br>{{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2025 жыл ғылымда|2025]])<br> {{Күлгін лентамен құрмет медалі}} |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} {{Нихонго|'''Симон Сакагути'''|坂口 志文|Сакагути Симон|}} — [[Жапония|жапон]] [[Иммунология|иммунолог]]. [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] лауреаты (2025). == Өмірбаян == 1976 жылы [[Киото университеті|Киото университетін]] бітіріп, 1982 жылы диссертациясын қорғады. Нагоядағы Айти университетінде Т-супрессивтік жасушаларын іздеді. 1980 жылдары Т-жасушаларын бөліп алып, оларды [[Айырша без|тимус безі]] жетіспейтін тышқандарға енгізді, бұл оған [[Т-лимфоциттер|Т-жасушаларының]] рөлін түсінуге мүмкіндік берді. Сондай-ақ, ол 1983—1987 жылдары Джонс Хопкинс университетінде және 1987—1995 жылдары Стэнфорд университетінде зерттеуші болып жұмыс істеді. 1995 жылы ол Токио метрополитен геронтология институтының иммунопатология кафедрасының меңгерушісі болды. 1995 жылы Т-лейкоциттерден ақуыз тапты. 2011 жылдан бастап Киото университетінде жұмыс істейді. Т-жасушаларын зерттейтін RegCell компаниясының директорларының бірі. 2025 жылы ол физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығын алды<ref>{{Cite web|title=Нобелевскую премию вручили трем ученым за открытия в области иммунитета|url=https://ura.news/news/1053006682|accessdate=2025-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251006095240/https://ura.news/news/1053006682|archivedate=2025-10-06}}</ref>. == Марапаттар == * Краффорд сыйлығы (2017)<ref>{{Cite web|title=Polyarthritis - Crafoordprize|url=http://www.crafoordprize.se/prizesawarded/polyarthritis.4.2f692b3510dbfce339680009422.html|publisher=www.crafoordprize.se|lang=en|accessdate=2017-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180423033946/http://www.crafoordprize.se/prizesawarded/polyarthritis.4.2f692b3510dbfce339680009422.html|archivedate=2018-04-23}}</ref> [[Фред Рамсделл|Фред Рамсдел]] және Александр Руденскиймен бірлесіп * [[Физиология немесе медицина саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (2025) == Отбасы == * Әйелі — Норико Сакагути, ол да иммунолог. == Эсселер == * [https://elementy.ru/nauchno-populyarnaya_biblioteka/430394/Strazhi_immunnoy_sistemy Иммундық жүйенің сақшылары] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://www.isniweb.org/congress/profile/shimon-sakaguchi/ Халықаралық иммунологтар одағының сайтынан ақпарат] * [http://www.ifrec.osaka-u.ac.jp/en/laboratory/experimentalimmunology/principal.htm Осака университетінің иммунология шекаралық зерттеу орталығы] [[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]] [[Санат:Тірі тұлғалар]] 07h3bdllf52229pqtrud297xzzsdk0q 10 782528 3617356 2026-06-14T07:06:25Z Nurkhan 13652 Жаңа бетте: {{Навигациялық кесте | аты = Химия саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1901-1925 | тақырып = 1901-1925 жылдардағы [[Химия саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|Химия саласында Нобель сыйлығының иегерлері]] | тізім1 = <div> {{nowrap|Якоб Хе... 3617356 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте | аты = Химия саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1901-1925 | тақырып = 1901-1925 жылдардағы [[Химия саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|Химия саласында Нобель сыйлығының иегерлері]] | тізім1 = <div> {{nowrap|[[Якоб Хендрик Вант-Гофф|Вант-Гофф]] (1901) •}} {{nowrap|[[Герман Эмиль Фишер|Э. Фишер]] (1902) •}} {{nowrap|[[Сванте Аррениус|Аррениус]] (1903) •}} {{nowrap|[[Уильям Рамзай|Рамзай]] (1904) •}} {{nowrap|[[Адольф Байер|Байер]] (1905) •}} {{nowrap|[[Анри Муассан|Муассан]] (1906) •}} {{nowrap|[[Эдуард Бухнер|Бухнер]] (1907) •}} {{nowrap|[[Эрнест Резерфорд|Резерфорд]] (1908) •}} {{nowrap|[[Вильгельм Фридрих Оствальд|Оствальд]] (1909) •}} {{nowrap|[[Отто Валлах|Валлах]] (1910) •}} {{nowrap|[[Мария Склодовская-Кюри|Кюри]] (1911) •}} {{nowrap|[[Виктор Гриньяр|Гриньяр]] / [[Поль Сабатье (химик)|Сабатье]] (1912) •}} {{nowrap|[[Альфред Вернер|Вернер]] (1913) •}} {{nowrap|[[Теодор Уильям Ричардс|Ричардс]] (1914) •}} {{nowrap|[[Рихард Мартин Вильштеттер|Вильштеттер]] (1915) •}} {{nowrap|[[Фриц Габер|Габер]] (1918) •}} {{nowrap|[[Вальтер Герман Нернст|Нернст]] (1920) •}} {{nowrap|[[Фредерик Содди|Содди]] (1921) •}} {{nowrap|[[Фрэнсис Уильям Астон|Астон]] (1922) •}} {{nowrap|[[Фриц Прегль|Прегль]] (1923) •}} {{nowrap|[[Рихард Зигмонди|Зигмонди]] (1925)}} </div> |асты = <div> ---- [[Үлгі:Химия саласындағы Нобель сыйлығы|Толық тізім]] {{!}} '''1901—1925''' {{!}} [[Үлгі:Химия саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1926-1950|1926—1950]] {{!}} [[Үлгі:Химия саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1951-1975|1951-1975]] {{!}} [[Үлгі:Химия саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000|1976—2000]] {{!}} [[Үлгі:Химия саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025|2001-ден бері]] </div> {{#if:{{{nocat|}}}{{NAMESPACE}}||[[Санат:Химия саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]]}} }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Нобель сыйлығының иегерлері|Химия]]</noinclude> rla4zc1x8emlvktqvclbduzqcwrn125 0 782529 3617361 2026-06-14T07:21:20Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = ... 3617361 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Джон Дэвисон Рокфеллер кіші''' (ағылш. ''John Davison Rockefeller Jr.''; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. qpcl2bavfst6j0rm06qn26zbxpgcaie 3617363 3617361 2026-06-14T07:22:16Z 1nter pares 146705 3617363 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Джон Дэвисон Рокфеллер кіші''' (ағылш. ''John Davison Rockefeller Jr.''; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == b13fs7h3008yb7o71olygr70o9o8q9f 3617364 3617363 2026-06-14T07:23:02Z 1nter pares 146705 3617364 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Джон Дэвисон Рокфеллер кіші''' (ағылш. ''John Davison Rockefeller Jr.''; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, Standard Oil компаниясының Бродвей көшесіндегі 26-үйде орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған Джон Морганның U.S. Steel компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы Джон Дастин Арчболдқа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін қайырымдылық қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> mlfvhugoqmnpkfmf0mt1epu448rbkpp 3617365 3617364 2026-06-14T07:23:44Z 1nter pares 146705 /* Бизнес мансабы */ 3617365 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Джон Дэвисон Рокфеллер кіші''' (ағылш. ''John Davison Rockefeller Jr.''; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, Standard Oil компаниясының Бродвей көшесіндегі 26-үйде орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған Джон Морганның U.S. Steel компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы Джон Дастин Арчболдқа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін қайырымдылық қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} eoior8ksva79h0pqh8yldginxvadl9y 3617366 3617365 2026-06-14T07:24:42Z 1nter pares 146705 /* Бизнес мансабы */ 3617366 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Джон Дэвисон Рокфеллер кіші''' (ағылш. ''John Davison Rockefeller Jr.''; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, [[Standard Oil]] компаниясының [[Бродвей көшесіндегі 26-үй]]де орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған [[Джон Пирпонт|Джон Морганның]] [[U.S. Steel]] компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы [[Джон Дастин Арчболд]]қа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін [[қайырымдылық]] қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} farl2rk0gj7xxvrug3fjekb95q5okho 3617367 3617366 2026-06-14T07:26:05Z 1nter pares 146705 /* Бизнес мансабы */ 3617367 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Джон Дэвисон Рокфеллер кіші''' (ағылш. ''John Davison Rockefeller Jr.''; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, [[Standard Oil]] компаниясының [[Бродвей көшесіндегі 26-үй]]де орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған [[Джон Пирпонт|Джон Морганның]] [[U.S. Steel]] компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы [[Джон Дастин Арчболд]]қа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін [[қайырымдылық]] қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> [[Ұлы тоқырау|Ұлы депрессия]] кезінде ол [[Манхэттен]]нің географиялық орталығында орналасқан, 14 ғимараттан тұратын алып [[Рокфеллер орталығы]] кешенінің жобасын әзірлеп, оның жалғыз инвесторы болды. Нәтижесінде Рокфеллер (кіші) [[Нью-Йорк]] қаласындағы ең ірі жылжымайтын мүлік иелерінің біріне айналды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} b7nni1b41n19u6ph5zf0wug79h9fvn3 3617368 3617367 2026-06-14T07:27:40Z 1nter pares 146705 /* Бизнес мансабы */ 3617368 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Джон Дэвисон Рокфеллер кіші''' (ағылш. ''John Davison Rockefeller Jr.''; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, [[Standard Oil]] компаниясының [[Бродвей көшесіндегі 26-үй]]де орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған [[Джон Пирпонт|Джон Морганның]] [[U.S. Steel]] компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы [[Джон Дастин Арчболд]]қа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін [[қайырымдылық]] қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> [[Ұлы тоқырау|Ұлы депрессия]] кезінде ол [[Манхэттен]]нің географиялық орталығында орналасқан, 14 ғимараттан тұратын алып [[Рокфеллер орталығы]] кешенінің жобасын әзірлеп, оның жалғыз инвесторы болды. Нәтижесінде Рокфеллер (кіші) [[Нью-Йорк]] қаласындағы ең ірі жылжымайтын мүлік иелерінің біріне айналды. 1921 жылы ол әкесінен Equitable Trust Company банкінің акцияларының шамамен 10 пайызын алды, соның нәтижесінде банктің ең ірі акционеріне айналды. Кейінірек, 1930 жылы бұл банк Chase National Bank-пен (қазіргі [[JPMorgan Chase]]) бірігіп, сол кездегі әлемдегі ең ірі банкке айналды. Бірігу нәтижесінде оның акциялар пакеті шамамен 4 пайызға дейін қысқарғанымен, ол әлі де банктің ең ірі акционері болып қала берді. Осыған байланысты банк «Рокфеллер банкі» деген атауға ие болды. 1960-жылдардан бастап, оның ұлы Дэвид банк президенті болған кезден бері және бүгінгі күнге дейін Рокфеллер әулеті банк акцияларының шамамен 1 пайызын иеленіп келеді.<ref>Largest shareholder in Chase Bank — see David Rockefeller, ''Memoirs'', New York: Random House, 2002. (pp.124-25)</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 4iagfxmgsbbvk07alqcn0q1mvmenp5q 3617369 3617368 2026-06-14T07:29:17Z 1nter pares 146705 /* Бизнес мансабы */ 3617369 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Джон Дэвисон Рокфеллер кіші''' (ағылш. ''John Davison Rockefeller Jr.''; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, [[Standard Oil]] компаниясының [[Бродвей көшесіндегі 26-үй]]де орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған [[Джон Пирпонт|Джон Морганның]] [[U.S. Steel]] компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы [[Джон Дастин Арчболд]]қа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін [[қайырымдылық]] қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> [[Ұлы тоқырау|Ұлы депрессия]] кезінде ол [[Манхэттен]]нің географиялық орталығында орналасқан, 14 ғимараттан тұратын алып [[Рокфеллер орталығы]] кешенінің жобасын әзірлеп, оның жалғыз инвесторы болды. Нәтижесінде Рокфеллер (кіші) [[Нью-Йорк]] қаласындағы ең ірі жылжымайтын мүлік иелерінің біріне айналды. 1921 жылы ол әкесінен Equitable Trust Company банкінің акцияларының шамамен 10 пайызын алды, соның нәтижесінде банктің ең ірі акционеріне айналды. Кейінірек, 1930 жылы бұл банк Chase National Bank-пен (қазіргі [[JPMorgan Chase]]) бірігіп, сол кездегі әлемдегі ең ірі банкке айналды. Бірігу нәтижесінде оның акциялар пакеті шамамен 4 пайызға дейін қысқарғанымен, ол әлі де банктің ең ірі акционері болып қала берді. Осыған байланысты банк «Рокфеллер банкі» деген атауға ие болды. 1960-жылдардан бастап, оның ұлы Дэвид банк президенті болған кезден бері және бүгінгі күнге дейін Рокфеллер әулеті банк акцияларының шамамен 1 пайызын иеленіп келеді.<ref>Largest shareholder in Chase Bank — see David Rockefeller, ''Memoirs'', New York: Random House, 2002. (pp.124-25)</ref> == Қайырымдылық қызметі == [[1913 жыл]]ы ол әкесі Джон Д. Рокфеллермен және [[Фредерик Т. Гейтс]]пен бірге АҚШ-тағы алғашқы қайырымдылық қорларының бірі болған [[Рокфеллер қоры]]н құрды.{{sfn|Джон Рокфеллер|2017|loc=|p=187|name=}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} kz43y8fnrof15uq7352zxsp870mcxmb 3617370 3617369 2026-06-14T07:30:14Z 1nter pares 146705 /* */ 3617370 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''кіші Джон Дэвисон Рокфеллер''' ({{lang-en|John Davison Rockefeller Jr.}}; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, [[Standard Oil]] компаниясының [[Бродвей көшесіндегі 26-үй]]де орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған [[Джон Пирпонт|Джон Морганның]] [[U.S. Steel]] компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы [[Джон Дастин Арчболд]]қа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін [[қайырымдылық]] қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> [[Ұлы тоқырау|Ұлы депрессия]] кезінде ол [[Манхэттен]]нің географиялық орталығында орналасқан, 14 ғимараттан тұратын алып [[Рокфеллер орталығы]] кешенінің жобасын әзірлеп, оның жалғыз инвесторы болды. Нәтижесінде Рокфеллер (кіші) [[Нью-Йорк]] қаласындағы ең ірі жылжымайтын мүлік иелерінің біріне айналды. 1921 жылы ол әкесінен Equitable Trust Company банкінің акцияларының шамамен 10 пайызын алды, соның нәтижесінде банктің ең ірі акционеріне айналды. Кейінірек, 1930 жылы бұл банк Chase National Bank-пен (қазіргі [[JPMorgan Chase]]) бірігіп, сол кездегі әлемдегі ең ірі банкке айналды. Бірігу нәтижесінде оның акциялар пакеті шамамен 4 пайызға дейін қысқарғанымен, ол әлі де банктің ең ірі акционері болып қала берді. Осыған байланысты банк «Рокфеллер банкі» деген атауға ие болды. 1960-жылдардан бастап, оның ұлы Дэвид банк президенті болған кезден бері және бүгінгі күнге дейін Рокфеллер әулеті банк акцияларының шамамен 1 пайызын иеленіп келеді.<ref>Largest shareholder in Chase Bank — see David Rockefeller, ''Memoirs'', New York: Random House, 2002. (pp.124-25)</ref> == Қайырымдылық қызметі == [[1913 жыл]]ы ол әкесі Джон Д. Рокфеллермен және [[Фредерик Т. Гейтс]]пен бірге АҚШ-тағы алғашқы қайырымдылық қорларының бірі болған [[Рокфеллер қоры]]н құрды.{{sfn|Джон Рокфеллер|2017|loc=|p=187|name=}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} lswxni3odqdg6p0w7noo5kgdrv0qedh 3617371 3617370 2026-06-14T07:31:54Z 1nter pares 146705 /* Қайырымдылық қызметі */ 3617371 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''кіші Джон Дэвисон Рокфеллер''' ({{lang-en|John Davison Rockefeller Jr.}}; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, [[Standard Oil]] компаниясының [[Бродвей көшесіндегі 26-үй]]де орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған [[Джон Пирпонт|Джон Морганның]] [[U.S. Steel]] компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы [[Джон Дастин Арчболд]]қа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін [[қайырымдылық]] қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> [[Ұлы тоқырау|Ұлы депрессия]] кезінде ол [[Манхэттен]]нің географиялық орталығында орналасқан, 14 ғимараттан тұратын алып [[Рокфеллер орталығы]] кешенінің жобасын әзірлеп, оның жалғыз инвесторы болды. Нәтижесінде Рокфеллер (кіші) [[Нью-Йорк]] қаласындағы ең ірі жылжымайтын мүлік иелерінің біріне айналды. 1921 жылы ол әкесінен Equitable Trust Company банкінің акцияларының шамамен 10 пайызын алды, соның нәтижесінде банктің ең ірі акционеріне айналды. Кейінірек, 1930 жылы бұл банк Chase National Bank-пен (қазіргі [[JPMorgan Chase]]) бірігіп, сол кездегі әлемдегі ең ірі банкке айналды. Бірігу нәтижесінде оның акциялар пакеті шамамен 4 пайызға дейін қысқарғанымен, ол әлі де банктің ең ірі акционері болып қала берді. Осыған байланысты банк «Рокфеллер банкі» деген атауға ие болды. 1960-жылдардан бастап, оның ұлы Дэвид банк президенті болған кезден бері және бүгінгі күнге дейін Рокфеллер әулеті банк акцияларының шамамен 1 пайызын иеленіп келеді.<ref>Largest shareholder in Chase Bank — see David Rockefeller, ''Memoirs'', New York: Random House, 2002. (pp.124-25)</ref> == Қайырымдылық қызметі == [[1913 жыл]]ы ол әкесі Джон Д. Рокфеллермен және [[Фредерик Т. Гейтс]]пен бірге АҚШ-тағы алғашқы қайырымдылық қорларының бірі болған [[Рокфеллер қоры]]н құрды.{{sfn|Джон Рокфеллер|2017|loc=|p=187|name=}} == Отбасы == 1901 жылғы 9 қазанда Джон Рокфеллер (кіші) ықпалды сенатор [[Нельсон Олдрич]]тің қызы Эбби Олдрич Гринге үйленді. Бұл неке капитал мен саясаттың ең ірі одағы ретінде қабылданды. Сонымен қатар, үйлену тойы өз дәуіріндегі маңызды оқиғалардың бірі әрі ең салтанатты тойлардың бірі болды. Той [[Род-Айленд]]тегі [[Aldrich Mansion]] резиденциясында өтті. Оған [[Standard Oil]] және басқа да компаниялардың басшылары шақырылды.<ref>Details of the 1901 wedding — Harr & Johnson, op.cit., (pp.81-5)</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 80ras8dv0v1e70380db3tk7efiq3sjc 3617372 3617371 2026-06-14T07:34:04Z 1nter pares 146705 /* Отбасы */ 3617372 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''кіші Джон Дэвисон Рокфеллер''' ({{lang-en|John Davison Rockefeller Jr.}}; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, [[Standard Oil]] компаниясының [[Бродвей көшесіндегі 26-үй]]де орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған [[Джон Пирпонт|Джон Морганның]] [[U.S. Steel]] компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы [[Джон Дастин Арчболд]]қа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін [[қайырымдылық]] қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> [[Ұлы тоқырау|Ұлы депрессия]] кезінде ол [[Манхэттен]]нің географиялық орталығында орналасқан, 14 ғимараттан тұратын алып [[Рокфеллер орталығы]] кешенінің жобасын әзірлеп, оның жалғыз инвесторы болды. Нәтижесінде Рокфеллер (кіші) [[Нью-Йорк]] қаласындағы ең ірі жылжымайтын мүлік иелерінің біріне айналды. 1921 жылы ол әкесінен Equitable Trust Company банкінің акцияларының шамамен 10 пайызын алды, соның нәтижесінде банктің ең ірі акционеріне айналды. Кейінірек, 1930 жылы бұл банк Chase National Bank-пен (қазіргі [[JPMorgan Chase]]) бірігіп, сол кездегі әлемдегі ең ірі банкке айналды. Бірігу нәтижесінде оның акциялар пакеті шамамен 4 пайызға дейін қысқарғанымен, ол әлі де банктің ең ірі акционері болып қала берді. Осыған байланысты банк «Рокфеллер банкі» деген атауға ие болды. 1960-жылдардан бастап, оның ұлы Дэвид банк президенті болған кезден бері және бүгінгі күнге дейін Рокфеллер әулеті банк акцияларының шамамен 1 пайызын иеленіп келеді.<ref>Largest shareholder in Chase Bank — see David Rockefeller, ''Memoirs'', New York: Random House, 2002. (pp.124-25)</ref> == Қайырымдылық қызметі == [[1913 жыл]]ы ол әкесі Джон Д. Рокфеллермен және [[Фредерик Т. Гейтс]]пен бірге АҚШ-тағы алғашқы қайырымдылық қорларының бірі болған [[Рокфеллер қоры]]н құрды.{{sfn|Джон Рокфеллер|2017|loc=|p=187|name=}} == Отбасы == 1901 жылғы 9 қазанда Джон Рокфеллер (кіші) ықпалды сенатор [[Нельсон Олдрич]]тің қызы Эбби Олдрич Гринге үйленді. Бұл неке капитал мен саясаттың ең ірі одағы ретінде қабылданды. Сонымен қатар, үйлену тойы өз дәуіріндегі маңызды оқиғалардың бірі әрі ең салтанатты тойлардың бірі болды. Той [[Род-Айленд]]тегі [[Aldrich Mansion]] резиденциясында өтті. Оған [[Standard Oil]] және басқа да компаниялардың басшылары шақырылды.<ref>Details of the 1901 wedding — Harr & Johnson, op.cit., (pp.81-5)</ref> Ерлі-зайыптылардың алты баласы болды — бір қызы және бес ағайынды Рокфеллер: * Эбби Рокфеллер Маузе (9 қараша 1903 — 27 мамыр 1976) * Джон Д. Рокфеллер III (21 наурыз 1906 — 10 шілде 1978) * [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]] (8 шілде 1908 — 26 қаңтар 1979) * Лоренс Спелман Рокфеллер (26 мамыр 1910 — 11 шілде 2004) * [[Уинтроп Рокфеллер]] (1 мамыр 1912 — 22 ақпан 1973) * [[Дэвид Рокфеллер]] (12 маусым 1915 — 20 наурыз 2017) == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} p2m6mvd5i4kpdskt4ulmjrsmuxmcjad 3617374 3617372 2026-06-14T07:35:35Z 1nter pares 146705 /* Әдебиет */ 3617374 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''кіші Джон Дэвисон Рокфеллер''' ({{lang-en|John Davison Rockefeller Jr.}}; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, [[Standard Oil]] компаниясының [[Бродвей көшесіндегі 26-үй]]де орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған [[Джон Пирпонт|Джон Морганның]] [[U.S. Steel]] компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы [[Джон Дастин Арчболд]]қа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін [[қайырымдылық]] қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> [[Ұлы тоқырау|Ұлы депрессия]] кезінде ол [[Манхэттен]]нің географиялық орталығында орналасқан, 14 ғимараттан тұратын алып [[Рокфеллер орталығы]] кешенінің жобасын әзірлеп, оның жалғыз инвесторы болды. Нәтижесінде Рокфеллер (кіші) [[Нью-Йорк]] қаласындағы ең ірі жылжымайтын мүлік иелерінің біріне айналды. 1921 жылы ол әкесінен Equitable Trust Company банкінің акцияларының шамамен 10 пайызын алды, соның нәтижесінде банктің ең ірі акционеріне айналды. Кейінірек, 1930 жылы бұл банк Chase National Bank-пен (қазіргі [[JPMorgan Chase]]) бірігіп, сол кездегі әлемдегі ең ірі банкке айналды. Бірігу нәтижесінде оның акциялар пакеті шамамен 4 пайызға дейін қысқарғанымен, ол әлі де банктің ең ірі акционері болып қала берді. Осыған байланысты банк «Рокфеллер банкі» деген атауға ие болды. 1960-жылдардан бастап, оның ұлы Дэвид банк президенті болған кезден бері және бүгінгі күнге дейін Рокфеллер әулеті банк акцияларының шамамен 1 пайызын иеленіп келеді.<ref>Largest shareholder in Chase Bank — see David Rockefeller, ''Memoirs'', New York: Random House, 2002. (pp.124-25)</ref> == Қайырымдылық қызметі == [[1913 жыл]]ы ол әкесі Джон Д. Рокфеллермен және [[Фредерик Т. Гейтс]]пен бірге АҚШ-тағы алғашқы қайырымдылық қорларының бірі болған [[Рокфеллер қоры]]н құрды.{{sfn|Джон Рокфеллер|2017|loc=|p=187|name=}} == Отбасы == 1901 жылғы 9 қазанда Джон Рокфеллер (кіші) ықпалды сенатор [[Нельсон Олдрич]]тің қызы Эбби Олдрич Гринге үйленді. Бұл неке капитал мен саясаттың ең ірі одағы ретінде қабылданды. Сонымен қатар, үйлену тойы өз дәуіріндегі маңызды оқиғалардың бірі әрі ең салтанатты тойлардың бірі болды. Той [[Род-Айленд]]тегі [[Aldrich Mansion]] резиденциясында өтті. Оған [[Standard Oil]] және басқа да компаниялардың басшылары шақырылды.<ref>Details of the 1901 wedding — Harr & Johnson, op.cit., (pp.81-5)</ref> Ерлі-зайыптылардың алты баласы болды — бір қызы және бес ағайынды Рокфеллер: * Эбби Рокфеллер Маузе (9 қараша 1903 — 27 мамыр 1976) * Джон Д. Рокфеллер III (21 наурыз 1906 — 10 шілде 1978) * [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]] (8 шілде 1908 — 26 қаңтар 1979) * Лоренс Спелман Рокфеллер (26 мамыр 1910 — 11 шілде 2004) * [[Уинтроп Рокфеллер]] (1 мамыр 1912 — 22 ақпан 1973) * [[Дэвид Рокфеллер]] (12 маусым 1915 — 20 наурыз 2017) == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Джон Рокфеллер|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Мемуары|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=Репринтное издание|орны=М.|баспасы=Альпина Паблишер|жыл=2017|томы=|беттері=|барлық беті=216|сериясы=|isbn=978-5-9614-6379-8|тиражы=}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} jff260aseiytp5n1t7m8c8if99tfaix 3617375 3617374 2026-06-14T07:35:59Z 1nter pares 146705 /* Дереккөздер */ 3617375 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''кіші Джон Дэвисон Рокфеллер''' ({{lang-en|John Davison Rockefeller Jr.}}; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, [[Standard Oil]] компаниясының [[Бродвей көшесіндегі 26-үй]]де орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған [[Джон Пирпонт|Джон Морганның]] [[U.S. Steel]] компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы [[Джон Дастин Арчболд]]қа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін [[қайырымдылық]] қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> [[Ұлы тоқырау|Ұлы депрессия]] кезінде ол [[Манхэттен]]нің географиялық орталығында орналасқан, 14 ғимараттан тұратын алып [[Рокфеллер орталығы]] кешенінің жобасын әзірлеп, оның жалғыз инвесторы болды. Нәтижесінде Рокфеллер (кіші) [[Нью-Йорк]] қаласындағы ең ірі жылжымайтын мүлік иелерінің біріне айналды. 1921 жылы ол әкесінен Equitable Trust Company банкінің акцияларының шамамен 10 пайызын алды, соның нәтижесінде банктің ең ірі акционеріне айналды. Кейінірек, 1930 жылы бұл банк Chase National Bank-пен (қазіргі [[JPMorgan Chase]]) бірігіп, сол кездегі әлемдегі ең ірі банкке айналды. Бірігу нәтижесінде оның акциялар пакеті шамамен 4 пайызға дейін қысқарғанымен, ол әлі де банктің ең ірі акционері болып қала берді. Осыған байланысты банк «Рокфеллер банкі» деген атауға ие болды. 1960-жылдардан бастап, оның ұлы Дэвид банк президенті болған кезден бері және бүгінгі күнге дейін Рокфеллер әулеті банк акцияларының шамамен 1 пайызын иеленіп келеді.<ref>Largest shareholder in Chase Bank — see David Rockefeller, ''Memoirs'', New York: Random House, 2002. (pp.124-25)</ref> == Қайырымдылық қызметі == [[1913 жыл]]ы ол әкесі Джон Д. Рокфеллермен және [[Фредерик Т. Гейтс]]пен бірге АҚШ-тағы алғашқы қайырымдылық қорларының бірі болған [[Рокфеллер қоры]]н құрды.{{sfn|Джон Рокфеллер|2017|loc=|p=187|name=}} == Отбасы == 1901 жылғы 9 қазанда Джон Рокфеллер (кіші) ықпалды сенатор [[Нельсон Олдрич]]тің қызы Эбби Олдрич Гринге үйленді. Бұл неке капитал мен саясаттың ең ірі одағы ретінде қабылданды. Сонымен қатар, үйлену тойы өз дәуіріндегі маңызды оқиғалардың бірі әрі ең салтанатты тойлардың бірі болды. Той [[Род-Айленд]]тегі [[Aldrich Mansion]] резиденциясында өтті. Оған [[Standard Oil]] және басқа да компаниялардың басшылары шақырылды.<ref>Details of the 1901 wedding — Harr & Johnson, op.cit., (pp.81-5)</ref> Ерлі-зайыптылардың алты баласы болды — бір қызы және бес ағайынды Рокфеллер: * Эбби Рокфеллер Маузе (9 қараша 1903 — 27 мамыр 1976) * Джон Д. Рокфеллер III (21 наурыз 1906 — 10 шілде 1978) * [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]] (8 шілде 1908 — 26 қаңтар 1979) * Лоренс Спелман Рокфеллер (26 мамыр 1910 — 11 шілде 2004) * [[Уинтроп Рокфеллер]] (1 мамыр 1912 — 22 ақпан 1973) * [[Дэвид Рокфеллер]] (12 маусым 1915 — 20 наурыз 2017) == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Джон Рокфеллер|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Мемуары|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=Репринтное издание|орны=М.|баспасы=Альпина Паблишер|жыл=2017|томы=|беттері=|барлық беті=216|сериясы=|isbn=978-5-9614-6379-8|тиражы=}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://rsbm.royalsocietypublishing.org/content/roybiogmem/6/247 John Davison Rockefeller, Jr, 1874—1960] / Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society 1960 vol 6 pp 247–257, plate, by G. W. Corner {{ref|en}} ddywnbtdvg8t80n1yteg83gcu0fvbw0 3617376 3617375 2026-06-14T07:37:52Z 1nter pares 146705 /* Сілтемелер */ 3617376 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''кіші Джон Дэвисон Рокфеллер''' ({{lang-en|John Davison Rockefeller Jr.}}; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, [[Standard Oil]] компаниясының [[Бродвей көшесіндегі 26-үй]]де орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған [[Джон Пирпонт|Джон Морганның]] [[U.S. Steel]] компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы [[Джон Дастин Арчболд]]қа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін [[қайырымдылық]] қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> [[Ұлы тоқырау|Ұлы депрессия]] кезінде ол [[Манхэттен]]нің географиялық орталығында орналасқан, 14 ғимараттан тұратын алып [[Рокфеллер орталығы]] кешенінің жобасын әзірлеп, оның жалғыз инвесторы болды. Нәтижесінде Рокфеллер (кіші) [[Нью-Йорк]] қаласындағы ең ірі жылжымайтын мүлік иелерінің біріне айналды. 1921 жылы ол әкесінен Equitable Trust Company банкінің акцияларының шамамен 10 пайызын алды, соның нәтижесінде банктің ең ірі акционеріне айналды. Кейінірек, 1930 жылы бұл банк Chase National Bank-пен (қазіргі [[JPMorgan Chase]]) бірігіп, сол кездегі әлемдегі ең ірі банкке айналды. Бірігу нәтижесінде оның акциялар пакеті шамамен 4 пайызға дейін қысқарғанымен, ол әлі де банктің ең ірі акционері болып қала берді. Осыған байланысты банк «Рокфеллер банкі» деген атауға ие болды. 1960-жылдардан бастап, оның ұлы Дэвид банк президенті болған кезден бері және бүгінгі күнге дейін Рокфеллер әулеті банк акцияларының шамамен 1 пайызын иеленіп келеді.<ref>Largest shareholder in Chase Bank — see David Rockefeller, ''Memoirs'', New York: Random House, 2002. (pp.124-25)</ref> == Қайырымдылық қызметі == [[1913 жыл]]ы ол әкесі Джон Д. Рокфеллермен және [[Фредерик Т. Гейтс]]пен бірге АҚШ-тағы алғашқы қайырымдылық қорларының бірі болған [[Рокфеллер қоры]]н құрды.{{sfn|Джон Рокфеллер|2017|loc=|p=187|name=}} == Отбасы == 1901 жылғы 9 қазанда Джон Рокфеллер (кіші) ықпалды сенатор [[Нельсон Олдрич]]тің қызы Эбби Олдрич Гринге үйленді. Бұл неке капитал мен саясаттың ең ірі одағы ретінде қабылданды. Сонымен қатар, үйлену тойы өз дәуіріндегі маңызды оқиғалардың бірі әрі ең салтанатты тойлардың бірі болды. Той [[Род-Айленд]]тегі [[Aldrich Mansion]] резиденциясында өтті. Оған [[Standard Oil]] және басқа да компаниялардың басшылары шақырылды.<ref>Details of the 1901 wedding — Harr & Johnson, op.cit., (pp.81-5)</ref> Ерлі-зайыптылардың алты баласы болды — бір қызы және бес ағайынды Рокфеллер: * Эбби Рокфеллер Маузе (9 қараша 1903 — 27 мамыр 1976) * Джон Д. Рокфеллер III (21 наурыз 1906 — 10 шілде 1978) * [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]] (8 шілде 1908 — 26 қаңтар 1979) * Лоренс Спелман Рокфеллер (26 мамыр 1910 — 11 шілде 2004) * [[Уинтроп Рокфеллер]] (1 мамыр 1912 — 22 ақпан 1973) * [[Дэвид Рокфеллер]] (12 маусым 1915 — 20 наурыз 2017) == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Джон Рокфеллер|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Мемуары|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=Репринтное издание|орны=М.|баспасы=Альпина Паблишер|жыл=2017|томы=|беттері=|барлық беті=216|сериясы=|isbn=978-5-9614-6379-8|тиражы=}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://rsbm.royalsocietypublishing.org/content/roybiogmem/6/247 John Davison Rockefeller, Jr, 1874—1960] / Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society 1960 vol 6 pp 247–257, plate, by G. W. Corner {{ref|en}} [[Санат:АҚШ меценаттары]] [[Санат:АҚШ кәсіпкерлері]] [[Санат:АҚШ миллиардерлері]] [[Санат:АҚШ қаржыгерлері]] [[Санат:Рокфеллерлер|Джон Дэвисон 2]] [[Санат:АҚШ баптистері]] [[Санат:Браунинг мектебінің түлектері]] [[Санат:Браун университетінің түлектері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері (12-жарғы)]] ef2b0rqfb3fc305xllh6im4k74xycpx 3617377 3617376 2026-06-14T07:38:46Z 1nter pares 146705 /* Сілтемелер */ 3617377 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''кіші Джон Дэвисон Рокфеллер''' ({{lang-en|John Davison Rockefeller Jr.}}; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, [[Standard Oil]] компаниясының [[Бродвей көшесіндегі 26-үй]]де орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған [[Джон Пирпонт|Джон Морганның]] [[U.S. Steel]] компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы [[Джон Дастин Арчболд]]қа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін [[қайырымдылық]] қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> [[Ұлы тоқырау|Ұлы депрессия]] кезінде ол [[Манхэттен]]нің географиялық орталығында орналасқан, 14 ғимараттан тұратын алып [[Рокфеллер орталығы]] кешенінің жобасын әзірлеп, оның жалғыз инвесторы болды. Нәтижесінде Рокфеллер (кіші) [[Нью-Йорк]] қаласындағы ең ірі жылжымайтын мүлік иелерінің біріне айналды. 1921 жылы ол әкесінен Equitable Trust Company банкінің акцияларының шамамен 10 пайызын алды, соның нәтижесінде банктің ең ірі акционеріне айналды. Кейінірек, 1930 жылы бұл банк Chase National Bank-пен (қазіргі [[JPMorgan Chase]]) бірігіп, сол кездегі әлемдегі ең ірі банкке айналды. Бірігу нәтижесінде оның акциялар пакеті шамамен 4 пайызға дейін қысқарғанымен, ол әлі де банктің ең ірі акционері болып қала берді. Осыған байланысты банк «Рокфеллер банкі» деген атауға ие болды. 1960-жылдардан бастап, оның ұлы Дэвид банк президенті болған кезден бері және бүгінгі күнге дейін Рокфеллер әулеті банк акцияларының шамамен 1 пайызын иеленіп келеді.<ref>Largest shareholder in Chase Bank — see David Rockefeller, ''Memoirs'', New York: Random House, 2002. (pp.124-25)</ref> == Қайырымдылық қызметі == [[1913 жыл]]ы ол әкесі Джон Д. Рокфеллермен және [[Фредерик Т. Гейтс]]пен бірге АҚШ-тағы алғашқы қайырымдылық қорларының бірі болған [[Рокфеллер қоры]]н құрды.{{sfn|Джон Рокфеллер|2017|loc=|p=187|name=}} == Отбасы == 1901 жылғы 9 қазанда Джон Рокфеллер (кіші) ықпалды сенатор [[Нельсон Олдрич]]тің қызы Эбби Олдрич Гринге үйленді. Бұл неке капитал мен саясаттың ең ірі одағы ретінде қабылданды. Сонымен қатар, үйлену тойы өз дәуіріндегі маңызды оқиғалардың бірі әрі ең салтанатты тойлардың бірі болды. Той [[Род-Айленд]]тегі [[Aldrich Mansion]] резиденциясында өтті. Оған [[Standard Oil]] және басқа да компаниялардың басшылары шақырылды.<ref>Details of the 1901 wedding — Harr & Johnson, op.cit., (pp.81-5)</ref> Ерлі-зайыптылардың алты баласы болды — бір қызы және бес ағайынды Рокфеллер: * Эбби Рокфеллер Маузе (9 қараша 1903 — 27 мамыр 1976) * Джон Д. Рокфеллер III (21 наурыз 1906 — 10 шілде 1978) * [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]] (8 шілде 1908 — 26 қаңтар 1979) * Лоренс Спелман Рокфеллер (26 мамыр 1910 — 11 шілде 2004) * [[Уинтроп Рокфеллер]] (1 мамыр 1912 — 22 ақпан 1973) * [[Дэвид Рокфеллер]] (12 маусым 1915 — 20 наурыз 2017) == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Джон Рокфеллер|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Мемуары|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=Репринтное издание|орны=М.|баспасы=Альпина Паблишер|жыл=2017|томы=|беттері=|барлық беті=216|сериясы=|isbn=978-5-9614-6379-8|тиражы=}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://rsbm.royalsocietypublishing.org/content/roybiogmem/6/247 John Davison Rockefeller, Jr, 1874—1960] / Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society 1960 vol 6 pp 247–257, plate, by G. W. Corner {{ref|en}} [[Санат:АҚШ меценаттары]] [[Санат:АҚШ кәсіпкерлері]] [[Санат:АҚШ миллиардерлері]] [[Санат:АҚШ қаржыгерлері]] [[Санат:Рокфеллер әулеті|Джон Дэвисон 2]] [[Санат:АҚШ баптистері]] [[Санат:Браунинг мектебінің түлектері]] [[Санат:Браун университетінің түлектері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері (12-жарғы)]] k7zhno7m39ly2x0twad7mnogir4gmqi 3617380 3617377 2026-06-14T07:41:54Z 1nter pares 146705 3617380 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''кіші Джон Дэвисон Рокфеллер''' ({{lang-en|John Davison Rockefeller Jr.}}; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, [[Standard Oil]] компаниясының [[Бродвей көшесіндегі 26-үй]]де орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған [[Джон Пирпонт|Джон Морганның]] [[U.S. Steel]] компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы [[Джон Дастин Арчболд]]қа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін [[қайырымдылық]] қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> [[Ұлы тоқырау|Ұлы депрессия]] кезінде ол [[Манхэттен]]нің географиялық орталығында орналасқан, 14 ғимараттан тұратын алып [[Рокфеллер орталығы]] кешенінің жобасын әзірлеп, оның жалғыз инвесторы болды. Нәтижесінде Рокфеллер (кіші) [[Нью-Йорк]] қаласындағы ең ірі жылжымайтын мүлік иелерінің біріне айналды. 1921 жылы ол әкесінен Equitable Trust Company банкінің акцияларының шамамен 10 пайызын алды, соның нәтижесінде банктің ең ірі акционеріне айналды. Кейінірек, 1930 жылы бұл банк Chase National Bank-пен (қазіргі [[JPMorgan Chase]]) бірігіп, сол кездегі әлемдегі ең ірі банкке айналды. Бірігу нәтижесінде оның акциялар пакеті шамамен 4 пайызға дейін қысқарғанымен, ол әлі де банктің ең ірі акционері болып қала берді. Осыған байланысты банк «Рокфеллер банкі» деген атауға ие болды. 1960-жылдардан бастап, оның ұлы Дэвид банк президенті болған кезден бері және бүгінгі күнге дейін Рокфеллер әулеті банк акцияларының шамамен 1 пайызын иеленіп келеді.<ref>Largest shareholder in Chase Bank — see David Rockefeller, ''Memoirs'', New York: Random House, 2002. (pp.124-25)</ref> == Қайырымдылық қызметі == [[1913 жыл]]ы ол әкесі Джон Д. Рокфеллермен және [[Фредерик Т. Гейтс]]пен бірге АҚШ-тағы алғашқы қайырымдылық қорларының бірі болған [[Рокфеллер қоры]]н құрды.{{sfn|Джон Рокфеллер|2017|loc=|p=187|name=}} == Отбасы == 1901 жылғы 9 қазанда Джон Рокфеллер (кіші) ықпалды сенатор [[Нельсон Олдрич]]тің қызы Эбби Олдрич Гринге үйленді. Бұл неке капитал мен саясаттың ең ірі одағы ретінде қабылданды. Сонымен қатар, үйлену тойы өз дәуіріндегі маңызды оқиғалардың бірі әрі ең салтанатты тойлардың бірі болды. Той [[Род-Айленд]]тегі [[Aldrich Mansion]] резиденциясында өтті. Оған [[Standard Oil]] және басқа да компаниялардың басшылары шақырылды.<ref>Details of the 1901 wedding — Harr & Johnson, op.cit., (pp.81-5)</ref> Ерлі-зайыптылардың алты баласы болды — бір қызы және бес ағайынды Рокфеллер: * Эбби Рокфеллер Маузе (9 қараша 1903 — 27 мамыр 1976) * Джон Д. Рокфеллер III (21 наурыз 1906 — 10 шілде 1978) * [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]] (8 шілде 1908 — 26 қаңтар 1979) * Лоренс Спелман Рокфеллер (26 мамыр 1910 — 11 шілде 2004) * [[Уинтроп Рокфеллер]] (1 мамыр 1912 — 22 ақпан 1973) * [[Дэвид Рокфеллер]] (12 маусым 1915 — 20 наурыз 2017) == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Джон Рокфеллер|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Мемуары|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=Репринтное издание|орны=М.|баспасы=Альпина Паблишер|жыл=2017|томы=|беттері=|барлық беті=216|сериясы=|isbn=978-5-9614-6379-8|тиражы=}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://rsbm.royalsocietypublishing.org/content/roybiogmem/6/247 John Davison Rockefeller, Jr, 1874—1960] / Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society 1960 vol 6 pp 247–257, plate, by G. W. Corner {{ref|en}} [[Санат:АҚШ меценаттары]] [[Санат:АҚШ кәсіпкерлері]] [[Санат:АҚШ миллиардерлері]] [[Санат:АҚШ қаржыгерлері]] [[Санат:Рокфеллер әулеті|Джон Дэвисон 2]] [[Санат:АҚШ баптистері]] [[Санат:Браунинг мектебі түлектері]] [[Санат:Браун университеті түлектері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері (12-жарғы)]] cawquu9znkwuu2rhss8207bflihflte 3617382 3617380 2026-06-14T07:46:15Z 1nter pares 146705 /* Отбасы */ 3617382 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Джон Дэвисон Рокфеллер кіші |Шынайы есімі = {{lang-en|John Davison Rockefeller, Jr.}} |Сурет = John D. Rockefeller, Jr. (1915).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 29.01.1874 |Туған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], АҚШ |Қайтыс болған күні = 11.05.1960 |Қайтыс болған жері = [[Тусон]], [[Аризона]], АҚШ |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = өнер туындыларын жинаушы, қаржыгер, банкир, филантроп, кәсіпкер |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Браун университеті]], Browning School |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер]] |Анасы = Лаура Спелман Рокфеллер |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]], [[Джон Д. Рокфеллер III]], [[Нельсон Олдрич Рокфеллер]], [[Лоранс Рокфеллер]], [[Уинтроп Рокфеллер]], [[Дэвид Рокфеллер]] |Отбасы = [[Рокфеллер әулеті]] |Марапаттары = Одюбон медалі (1950), Public Welfare Medal (1943) |Қолтаңбасы = John D. Rockefeller Jr signature.tif |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''кіші Джон Дэвисон Рокфеллер''' ({{lang-en|John Davison Rockefeller Jr.}}; [[29 қаңтар]] [[1874 жыл|1874]], [[Кливленд]], [[Огайо]] – [[11 мамыр]] [[1960 жыл|1960]], [[Тусон]], [[Аризона]]) — ірі [[филантроп]] және атақты Рокфеллер әулетінің негізгі мүшелерінің бірі. Ол кәсіпкер әрі [[Standard Oil]] компаниясының иесі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллердің]] жалғыз ұлы және әйгілі бес ағайынды Рокфеллердің әкесі болды. Джон Рокфеллерді әдетте оны әкесі Джон Д. Рокфеллерден ажырату үшін «кіші» деп атайды. Оның әкесі өз кезегінде «аға» деген атпен танымал. == Бизнес мансабы == Оқу орнын бітіргеннен кейін Рокфеллер (кіші) 1897 жылғы 1 қазанда әкесінің бизнесіне қосылып, [[Standard Oil]] компаниясының [[Бродвей көшесіндегі 26-үй]]де орналасқан штаб-пәтерінде жаңадан құрылған отбасылық кеңсенің жұмысын ұйымдастыра бастады. Ол Standard Oil компаниясының директоры болды, кейінірек 1901 жылы құрылған [[Джон Пирпонт|Джон Морганның]] [[U.S. Steel]] компаниясының да директорлар қатарына кірді. Standard Oil компаниясының сол кездегі басшысы [[Джон Дастин Арчболд]]қа (Рокфеллер ағаның мұрагері) қатысты жанжалдан кейін Рокфеллер (кіші) 1910 жылы екі компаниядан да кетті. [[Hearst]] медиаимпериясы Арчболдтың екі белгілі конгрессменге пара бергенін әшкерелеген болатын. Қаржылық алаяқтықтармен байланысты беделдік шығындардан арылуға тырысқан Рокфеллер (кіші) осыдан кейін [[қайырымдылық]] қызметпен белсенді түрде айналыса бастады.<ref>Resignation from Standard Oil and U.S. Steel boards — see Ron Chernow, ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'', London: Warner Books, 1998. (pp.548-551)</ref> [[Ұлы тоқырау|Ұлы депрессия]] кезінде ол [[Манхэттен]]нің географиялық орталығында орналасқан, 14 ғимараттан тұратын алып [[Рокфеллер орталығы]] кешенінің жобасын әзірлеп, оның жалғыз инвесторы болды. Нәтижесінде Рокфеллер (кіші) [[Нью-Йорк]] қаласындағы ең ірі жылжымайтын мүлік иелерінің біріне айналды. 1921 жылы ол әкесінен Equitable Trust Company банкінің акцияларының шамамен 10 пайызын алды, соның нәтижесінде банктің ең ірі акционеріне айналды. Кейінірек, 1930 жылы бұл банк Chase National Bank-пен (қазіргі [[JPMorgan Chase]]) бірігіп, сол кездегі әлемдегі ең ірі банкке айналды. Бірігу нәтижесінде оның акциялар пакеті шамамен 4 пайызға дейін қысқарғанымен, ол әлі де банктің ең ірі акционері болып қала берді. Осыған байланысты банк «Рокфеллер банкі» деген атауға ие болды. 1960-жылдардан бастап, оның ұлы Дэвид банк президенті болған кезден бері және бүгінгі күнге дейін Рокфеллер әулеті банк акцияларының шамамен 1 пайызын иеленіп келеді.<ref>Largest shareholder in Chase Bank — see David Rockefeller, ''Memoirs'', New York: Random House, 2002. (pp.124-25)</ref> == Қайырымдылық қызметі == [[1913 жыл]]ы ол әкесі Джон Д. Рокфеллермен және [[Фредерик Т. Гейтс]]пен бірге АҚШ-тағы алғашқы қайырымдылық қорларының бірі болған [[Рокфеллер қоры]]н құрды.{{sfn|Джон Рокфеллер|2017|loc=|p=187|name=}} == Отбасы == 1901 жылғы 9 қазанда Джон Рокфеллер (кіші) ықпалды сенатор [[Нельсон Олдрич]]тің қызы Эбби Олдрич Гринге үйленді. Бұл неке капитал мен саясаттың ең ірі одағы ретінде қабылданды. Сонымен қатар, үйлену тойы өз дәуіріндегі маңызды оқиғалардың бірі әрі ең салтанатты тойлардың бірі болды. Той [[Род-Айленд]]тегі [[Aldrich Mansion]] резиденциясында өтті. Оған [[Standard Oil]] және басқа да компаниялардың басшылары шақырылды.<ref>Details of the 1901 wedding — Harr & Johnson, op.cit., (pp.81-5)</ref> Ерлі-зайыптылардың алты баласы болды — бір қызы және бес ағайынды Рокфеллер: * Эбби Рокфеллер Маузе (9 қараша 1903 — 27 мамыр 1976) * Джон Д. Рокфеллер III (21 наурыз 1906 — 10 шілде 1978) * [[Нельсон Рокфеллер|Нельсон Олдрич Рокфеллер]] (8 шілде 1908 — 26 қаңтар 1979) * Лоренс Спелман Рокфеллер (26 мамыр 1910 — 11 шілде 2004) * [[Уинтроп Рокфеллер]] (1 мамыр 1912 — 22 ақпан 1973) * [[Дэвид Рокфеллер]] (12 маусым 1915 — 20 наурыз 2017) == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Джон Рокфеллер|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Мемуары|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=Репринтное издание|орны=М.|баспасы=Альпина Паблишер|жыл=2017|томы=|беттері=|барлық беті=216|сериясы=|isbn=978-5-9614-6379-8|тиражы=}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://rsbm.royalsocietypublishing.org/content/roybiogmem/6/247 John Davison Rockefeller, Jr, 1874—1960] / Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society 1960 vol 6 pp 247–257, plate, by G. W. Corner {{ref|en}} [[Санат:АҚШ меценаттары]] [[Санат:АҚШ кәсіпкерлері]] [[Санат:АҚШ миллиардерлері]] [[Санат:АҚШ қаржыгерлері]] [[Санат:Рокфеллер әулеті|Джон Дэвисон 2]] [[Санат:АҚШ баптистері]] [[Санат:Браунинг мектебі түлектері]] [[Санат:Браун университеті түлектері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері (12-жарғы)]] 3t1fv25v5jj3wtcvn9lj9n996gish9g 14 782530 3617378 2026-06-14T07:39:04Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:АҚШ кәсіпкерлері санаттары]] [[Санат:Қаржы әулеттері]] 3617378 wikitext text/x-wiki [[Санат:АҚШ кәсіпкерлері санаттары]] [[Санат:Қаржы әулеттері]] cbg404gy6wpi2ti4drdre9rz072hl4x 14 782531 3617379 2026-06-14T07:40:17Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Кәсіпкер әулеттері]] 3617379 wikitext text/x-wiki [[Санат:Кәсіпкер әулеттері]] d9ib33a2j8fcg9z8k55rrniv5rud9ql 14 782532 3617381 2026-06-14T07:43:00Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Елдер бойынша меценаттар]] [[Санат:АҚШ тұлғалары]] [[Санат:АҚШ-тағы қайырымдылық]] 3617381 wikitext text/x-wiki [[Санат:Елдер бойынша меценаттар]] [[Санат:АҚШ тұлғалары]] [[Санат:АҚШ-тағы қайырымдылық]] jwl5i0km3acftaesfkiijbg7z8r5ix4 0 782533 3617384 2026-06-14T07:51:09Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the... 3617384 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19.12.1974 | Басқаруын аяқтады = 20.01.1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (09.08.1974 — 19.12.1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 01.01.1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18.12.1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' (ағылш. ''Nelson Aldrich Rockefeller''; 8 шілде 1908, Бар-Харбор, Мэн, АҚШ — 26 қаңтар 1979, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық кәсіпкер, миллиардер, мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған 41-вице-президенті (1974–1977). il4nmrycfkrd30eor6759qs5oc0v1xa 3617385 3617384 2026-06-14T07:53:54Z 1nter pares 146705 3617385 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19.12.1974 | Басқаруын аяқтады = 20.01.1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (09.08.1974 — 19.12.1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 01.01.1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18.12.1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). irz6bi2o9oq972ecvxhb9pc8nq9oy6l 3617386 3617385 2026-06-14T07:54:40Z 1nter pares 146705 /* */ 3617386 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (09 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 01 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). l9jexziix6js8rvj77fzelvubdi817r 3617387 3617386 2026-06-14T07:54:59Z 1nter pares 146705 /* */ 3617387 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). lhg4v98htxt2jq0qef1m3ekwuvdgg20 3617389 3617387 2026-06-14T07:58:17Z 1nter pares 146705 3617389 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — Рокфеллерлер әулетінің өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. cxbxrfom2vrjvrf32j0inofhdxx621c 3617390 3617389 2026-06-14T07:58:46Z 1nter pares 146705 /* */ 3617390 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — Рокфеллерлер әулетінің өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. 73olwsgfab8bqunubchpnmu5bnmxne2 3617392 3617390 2026-06-14T07:59:50Z 1nter pares 146705 3617392 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == 4cq3i9dxerrp3vqxnchuqicln4kp7yc 3617393 3617392 2026-06-14T08:04:51Z 1nter pares 146705 /* Өмірбаяны */ 3617393 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> 91m3okmhvq2k7o42v6k3a0fy8siugme 3617394 3617393 2026-06-14T08:05:16Z 1nter pares 146705 3617394 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} g849w1l4z8ape0biq5k1gxprmo6q2jn 3617395 3617394 2026-06-14T08:11:40Z 1nter pares 146705 /* Өмірбаяны */ 3617395 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} ih4nljnd0ybbi39yszckvlejt9zic64 3617398 3617395 2026-06-14T08:21:58Z 1nter pares 146705 /* Өмірбаяны */ 3617398 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> 1930-жылдардың басында ол [[Нью-Йорк]], Париж және Лондон банктерінде жұмыс істеді. Сол кезеңде әкесінің өтінішімен, кейінірек сәулет өнеріне деген қызығушылығының әсерімен, ол Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығын салу ісіне белсене араласты. 1933 жылы ол [[Рокфеллер орталығы]]ның қабырға суретін салуды солшыл көзқарастарымен танымал мексикалық суретші [[Диего Ривера]]ға тапсырды. Алайда жұмыс аяқталғаннан кейін Риверадан суреттен кеңестік көшбасшы [[Владимир Ленин]]нің бейнесін алып тастауды сұрады, өйткені оның тұлғасы АҚШ-та әртүрлі пікір туғызатын. Суретші бұдан бас тартқан соң, Ривера мен Рокфеллер арасында жанжал туындады. Ривераға келісілген қаламақысын төлегеннен кейін Рокфеллер оны жұмыстан шығарып, оның туындысын толықтай жойдырды. Жас Рокфеллердің «Бұл — менің қабырғам!» деген сөзі АҚШ-та қанатты сөзге айналды. Бұл оқиға АҚШ-та және басқа елдерде кеңінен жарияланып, бұқаралық ақпарат құралдарында қызу талқыланды. Сондай-ақ бұл тарих «[[Бесік тербеледі]]» (1999) және «[[Фрида]]» (2002) фильмдерінде көрініс тапқан. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} gr4e5t1z501fnldwjeudb4x93cvim9q 3617399 3617398 2026-06-14T08:27:22Z 1nter pares 146705 /* Өмірбаяны */ 3617399 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> 1930-жылдардың басында ол [[Нью-Йорк]], Париж және Лондон банктерінде жұмыс істеді. Сол кезеңде әкесінің өтінішімен, кейінірек сәулет өнеріне деген қызығушылығының әсерімен, ол Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығын салу ісіне белсене араласты. 1933 жылы ол [[Рокфеллер орталығы]]ның қабырға суретін салуды солшыл көзқарастарымен танымал мексикалық суретші [[Диего Ривера]]ға тапсырды. Алайда жұмыс аяқталғаннан кейін Риверадан суреттен кеңестік көшбасшы [[Владимир Ленин]]нің бейнесін алып тастауды сұрады, өйткені оның тұлғасы АҚШ-та әртүрлі пікір туғызатын. Суретші бұдан бас тартқан соң, Ривера мен Рокфеллер арасында жанжал туындады. Ривераға келісілген қаламақысын төлегеннен кейін Рокфеллер оны жұмыстан шығарып, оның туындысын толықтай жойдырды. Жас Рокфеллердің «Бұл — менің қабырғам!» деген сөзі АҚШ-та қанатты сөзге айналды. Бұл оқиға АҚШ-та және басқа елдерде кеңінен жарияланып, бұқаралық ақпарат құралдарында қызу талқыланды. Сондай-ақ бұл тарих «[[Бесік тербеледі]]» (1999) және «[[Фрида]]» (2002) фильмдерінде көрініс тапқан. === Саяси мансабы === Рокфеллер 1940-жылдардан бастап саясатпен айналысты және [[Республикалық партия (АҚШ)|АҚШ Республикалық партиясының]] мүшесі болды. Демократтар [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]]нің әкімшіліктері кезінде әртүрлі үкіметтік комиссиялардың құрамында жұмыс істеді, ал 1951–1952 жылдары халықаралық даму мәселелері жөніндегі консультативтік кеңестің төрағасы болды. Республикашы [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігінде министрдің орынбасары қызметін атқарды. 1954–1955 жылдары Эйзенхауэрдің сыртқы саясат мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі болды. 1959 жылдан 1973 жылға дейін [[Нью-Йорк штаты]]ның губернаторы қызметін атқарды. Ол либерал әрі Республикалық партияның қалыпты қанатының жетекшілерінің бірі ретінде танылды. Нельсон Рокфеллер Республикалық партиядан АҚШ президенттігіне үміткер болуға үш рет талпынды, алайда әр жолы сәтсіздікке ұшырады (1960, 1964 және 1968 жылдары). == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} ls3xyi3stmsekcplqhaowtm1ftzk3cd 3617402 3617399 2026-06-14T08:30:31Z 1nter pares 146705 /* Өмірбаяны */ 3617402 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> 1930-жылдардың басында ол [[Нью-Йорк]], Париж және Лондон банктерінде жұмыс істеді. Сол кезеңде әкесінің өтінішімен, кейінірек сәулет өнеріне деген қызығушылығының әсерімен, ол Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығын салу ісіне белсене араласты. 1933 жылы ол [[Рокфеллер орталығы]]ның қабырға суретін салуды солшыл көзқарастарымен танымал мексикалық суретші [[Диего Ривера]]ға тапсырды. Алайда жұмыс аяқталғаннан кейін Риверадан суреттен кеңестік көшбасшы [[Владимир Ленин]]нің бейнесін алып тастауды сұрады, өйткені оның тұлғасы АҚШ-та әртүрлі пікір туғызатын. Суретші бұдан бас тартқан соң, Ривера мен Рокфеллер арасында жанжал туындады. Ривераға келісілген қаламақысын төлегеннен кейін Рокфеллер оны жұмыстан шығарып, оның туындысын толықтай жойдырды. Жас Рокфеллердің «Бұл — менің қабырғам!» деген сөзі АҚШ-та қанатты сөзге айналды. Бұл оқиға АҚШ-та және басқа елдерде кеңінен жарияланып, бұқаралық ақпарат құралдарында қызу талқыланды. Сондай-ақ бұл тарих «[[Бесік тербеледі]]» (1999) және «[[Фрида]]» (2002) фильмдерінде көрініс тапқан. === Саяси мансабы === Рокфеллер 1940-жылдардан бастап саясатпен айналысты және [[Республикалық партия (АҚШ)|АҚШ Республикалық партиясының]] мүшесі болды. Демократтар [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]]нің әкімшіліктері кезінде әртүрлі үкіметтік комиссиялардың құрамында жұмыс істеді, ал 1951–1952 жылдары халықаралық даму мәселелері жөніндегі консультативтік кеңестің төрағасы болды. Республикашы [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігінде министрдің орынбасары қызметін атқарды. 1954–1955 жылдары Эйзенхауэрдің сыртқы саясат мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі болды. 1959 жылдан 1973 жылға дейін [[Нью-Йорк штаты]]ның губернаторы қызметін атқарды. Ол либерал әрі Республикалық партияның қалыпты қанатының жетекшілерінің бірі ретінде танылды. Нельсон Рокфеллер Республикалық партиядан АҚШ президенттігіне үміткер болуға үш рет талпынды, алайда әр жолы сәтсіздікке ұшырады (1960, 1964 және 1968 жылдары). === АҚШ вице-президенті === [[Сурет:Nelson Rockefeller and Jimmy Carter - NARA - 176664a.jpg|thumb|Нельсон Рокфеллер мен [[АҚШ президенті]] [[Джимми Картер]], 1977 жылғы қазан]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} cknc4x30e82h5zstg6nlrj49bfl1xmj 3617410 3617402 2026-06-14T09:11:16Z 1nter pares 146705 /* АҚШ вице-президенті */ 3617410 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> 1930-жылдардың басында ол [[Нью-Йорк]], Париж және Лондон банктерінде жұмыс істеді. Сол кезеңде әкесінің өтінішімен, кейінірек сәулет өнеріне деген қызығушылығының әсерімен, ол Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығын салу ісіне белсене араласты. 1933 жылы ол [[Рокфеллер орталығы]]ның қабырға суретін салуды солшыл көзқарастарымен танымал мексикалық суретші [[Диего Ривера]]ға тапсырды. Алайда жұмыс аяқталғаннан кейін Риверадан суреттен кеңестік көшбасшы [[Владимир Ленин]]нің бейнесін алып тастауды сұрады, өйткені оның тұлғасы АҚШ-та әртүрлі пікір туғызатын. Суретші бұдан бас тартқан соң, Ривера мен Рокфеллер арасында жанжал туындады. Ривераға келісілген қаламақысын төлегеннен кейін Рокфеллер оны жұмыстан шығарып, оның туындысын толықтай жойдырды. Жас Рокфеллердің «Бұл — менің қабырғам!» деген сөзі АҚШ-та қанатты сөзге айналды. Бұл оқиға АҚШ-та және басқа елдерде кеңінен жарияланып, бұқаралық ақпарат құралдарында қызу талқыланды. Сондай-ақ бұл тарих «[[Бесік тербеледі]]» (1999) және «[[Фрида]]» (2002) фильмдерінде көрініс тапқан. === Саяси мансабы === Рокфеллер 1940-жылдардан бастап саясатпен айналысты және [[Республикалық партия (АҚШ)|АҚШ Республикалық партиясының]] мүшесі болды. Демократтар [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]]нің әкімшіліктері кезінде әртүрлі үкіметтік комиссиялардың құрамында жұмыс істеді, ал 1951–1952 жылдары халықаралық даму мәселелері жөніндегі консультативтік кеңестің төрағасы болды. Республикашы [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігінде министрдің орынбасары қызметін атқарды. 1954–1955 жылдары Эйзенхауэрдің сыртқы саясат мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі болды. 1959 жылдан 1973 жылға дейін [[Нью-Йорк штаты]]ның губернаторы қызметін атқарды. Ол либерал әрі Республикалық партияның қалыпты қанатының жетекшілерінің бірі ретінде танылды. Нельсон Рокфеллер Республикалық партиядан АҚШ президенттігіне үміткер болуға үш рет талпынды, алайда әр жолы сәтсіздікке ұшырады (1960, 1964 және 1968 жылдары). === АҚШ вице-президенті === [[Сурет:Nelson Rockefeller and Jimmy Carter - NARA - 176664a.jpg|thumb|Нельсон Рокфеллер мен [[АҚШ президенті]] [[Джимми Картер]], 1977 жылғы қазан]] [[Ричард Никсон]] 1974 жылы қызметінен кеткеннен кейін президент болып сол кездегі вице-президент [[Джеральд Форд]] тағайындалды. Фордтың өзі вице-президент қызметіне бұған дейін сайланған [[Спиро Агню]] Никсоннан бұрын отставкаға кетуге мәжбүр болғандықтан келген еді. АҚШ Конституциясына енгізілген 25-түзетуге сәйкес бос қалған вице-президент лауазымына президенттің ұсынуымен Конгресс жаңа кандидатураны бекітуге тиіс болатын. Форд ұзақ уақыт бойы елдегі ең ірі штаттың тиімді губернаторы болған Рокфеллерді таңдады. Өкілдер палатасы мен Сенат мүшелері кандидаттың саяси қабілеттерінен гөрі, оның қаржы элитасымен байланысы мен орасан зор жеке байлығы қызметіне әсер етпей ме деген мәселеге көбірек назар аударды. Ұзаққа созылған пікірталастардан кейін Өкілдер палатасы мен Сенат 1974 жылғы 19 желтоқсанда Рокфеллерді АҚШ вице-президенті қызметіне бекітті. Осылайша ол Фордтан кейін АҚШ Конституциясының 25-түзетуіне сәйкес қызметіне кіріскен екінші әрі әзірге соңғы вице-президент болды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} qi1nh1de1sh26y60kvbec1gcetie0ww 3617412 3617410 2026-06-14T09:16:33Z 1nter pares 146705 /* АҚШ вице-президенті */ 3617412 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> 1930-жылдардың басында ол [[Нью-Йорк]], Париж және Лондон банктерінде жұмыс істеді. Сол кезеңде әкесінің өтінішімен, кейінірек сәулет өнеріне деген қызығушылығының әсерімен, ол Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығын салу ісіне белсене араласты. 1933 жылы ол [[Рокфеллер орталығы]]ның қабырға суретін салуды солшыл көзқарастарымен танымал мексикалық суретші [[Диего Ривера]]ға тапсырды. Алайда жұмыс аяқталғаннан кейін Риверадан суреттен кеңестік көшбасшы [[Владимир Ленин]]нің бейнесін алып тастауды сұрады, өйткені оның тұлғасы АҚШ-та әртүрлі пікір туғызатын. Суретші бұдан бас тартқан соң, Ривера мен Рокфеллер арасында жанжал туындады. Ривераға келісілген қаламақысын төлегеннен кейін Рокфеллер оны жұмыстан шығарып, оның туындысын толықтай жойдырды. Жас Рокфеллердің «Бұл — менің қабырғам!» деген сөзі АҚШ-та қанатты сөзге айналды. Бұл оқиға АҚШ-та және басқа елдерде кеңінен жарияланып, бұқаралық ақпарат құралдарында қызу талқыланды. Сондай-ақ бұл тарих «[[Бесік тербеледі]]» (1999) және «[[Фрида]]» (2002) фильмдерінде көрініс тапқан. === Саяси мансабы === Рокфеллер 1940-жылдардан бастап саясатпен айналысты және [[Республикалық партия (АҚШ)|АҚШ Республикалық партиясының]] мүшесі болды. Демократтар [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]]нің әкімшіліктері кезінде әртүрлі үкіметтік комиссиялардың құрамында жұмыс істеді, ал 1951–1952 жылдары халықаралық даму мәселелері жөніндегі консультативтік кеңестің төрағасы болды. Республикашы [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігінде министрдің орынбасары қызметін атқарды. 1954–1955 жылдары Эйзенхауэрдің сыртқы саясат мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі болды. 1959 жылдан 1973 жылға дейін [[Нью-Йорк штаты]]ның губернаторы қызметін атқарды. Ол либерал әрі Республикалық партияның қалыпты қанатының жетекшілерінің бірі ретінде танылды. Нельсон Рокфеллер Республикалық партиядан АҚШ президенттігіне үміткер болуға үш рет талпынды, алайда әр жолы сәтсіздікке ұшырады (1960, 1964 және 1968 жылдары). === АҚШ вице-президенті === [[Сурет:Nelson Rockefeller and Jimmy Carter - NARA - 176664a.jpg|thumb|Нельсон Рокфеллер мен [[АҚШ президенті]] [[Джимми Картер]], 1977 жылғы қазан]] [[Ричард Никсон]] 1974 жылы қызметінен кеткеннен кейін президент болып сол кездегі вице-президент [[Джеральд Форд]] тағайындалды. Фордтың өзі вице-президент қызметіне бұған дейін сайланған [[Спиро Агню]] Никсоннан бұрын отставкаға кетуге мәжбүр болғандықтан келген еді. АҚШ Конституциясына енгізілген 25-түзетуге сәйкес бос қалған вице-президент лауазымына президенттің ұсынуымен Конгресс жаңа кандидатураны бекітуге тиіс болатын. Форд ұзақ уақыт бойы елдегі ең ірі штаттың тиімді губернаторы болған Рокфеллерді таңдады. Өкілдер палатасы мен Сенат мүшелері кандидаттың саяси қабілеттерінен гөрі, оның қаржы элитасымен байланысы мен орасан зор жеке байлығы қызметіне әсер етпей ме деген мәселеге көбірек назар аударды. Ұзаққа созылған пікірталастардан кейін Өкілдер палатасы мен Сенат 1974 жылғы 19 желтоқсанда Рокфеллерді АҚШ вице-президенті қызметіне бекітті. Осылайша ол Фордтан кейін АҚШ Конституциясының 25-түзетуіне сәйкес қызметіне кіріскен екінші әрі әзірге соңғы вице-президент болды. Рокфеллер [[Вашингтон]]дағы вице-президент резиденциясын өз қаражатына сәндеп, қымбат жиһаздармен жабдықтады. Алайда оның өзі бұл резиденцияда тұрмады, өйткені Вашингтонда өз үйі бар еді. Қызметінен кеткен кезде ол резиденциядағы барлық мүлікті мемлекет меншігіне қалдырды. Кейінгі барлық вице-президенттер сол жиһаздар мен жабдықтарды пайдаланып келеді. [[1976 жыл]]ғы [[16 қыркүйек]]те көпшілік алдында сөйлеген сөздерінің бірінде жиналған [[хиппи]]лер Рокфеллерді келемеждей бастады. Бұған ашуланған ол оларға ортаңғы саусағын көрсетті. Бұл сәт әйгілі фотосуретке түсіріліп, кеңінен танымал болды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 520t21tbvoudhtju31olai7xonjjqub 3617416 3617412 2026-06-14T09:18:47Z 1nter pares 146705 /* АҚШ вице-президенті */ 3617416 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> 1930-жылдардың басында ол [[Нью-Йорк]], Париж және Лондон банктерінде жұмыс істеді. Сол кезеңде әкесінің өтінішімен, кейінірек сәулет өнеріне деген қызығушылығының әсерімен, ол Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығын салу ісіне белсене араласты. 1933 жылы ол [[Рокфеллер орталығы]]ның қабырға суретін салуды солшыл көзқарастарымен танымал мексикалық суретші [[Диего Ривера]]ға тапсырды. Алайда жұмыс аяқталғаннан кейін Риверадан суреттен кеңестік көшбасшы [[Владимир Ленин]]нің бейнесін алып тастауды сұрады, өйткені оның тұлғасы АҚШ-та әртүрлі пікір туғызатын. Суретші бұдан бас тартқан соң, Ривера мен Рокфеллер арасында жанжал туындады. Ривераға келісілген қаламақысын төлегеннен кейін Рокфеллер оны жұмыстан шығарып, оның туындысын толықтай жойдырды. Жас Рокфеллердің «Бұл — менің қабырғам!» деген сөзі АҚШ-та қанатты сөзге айналды. Бұл оқиға АҚШ-та және басқа елдерде кеңінен жарияланып, бұқаралық ақпарат құралдарында қызу талқыланды. Сондай-ақ бұл тарих «[[Бесік тербеледі]]» (1999) және «[[Фрида]]» (2002) фильмдерінде көрініс тапқан. === Саяси мансабы === Рокфеллер 1940-жылдардан бастап саясатпен айналысты және [[Республикалық партия (АҚШ)|АҚШ Республикалық партиясының]] мүшесі болды. Демократтар [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]]нің әкімшіліктері кезінде әртүрлі үкіметтік комиссиялардың құрамында жұмыс істеді, ал 1951–1952 жылдары халықаралық даму мәселелері жөніндегі консультативтік кеңестің төрағасы болды. Республикашы [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігінде министрдің орынбасары қызметін атқарды. 1954–1955 жылдары Эйзенхауэрдің сыртқы саясат мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі болды. 1959 жылдан 1973 жылға дейін [[Нью-Йорк штаты]]ның губернаторы қызметін атқарды. Ол либерал әрі Республикалық партияның қалыпты қанатының жетекшілерінің бірі ретінде танылды. Нельсон Рокфеллер Республикалық партиядан АҚШ президенттігіне үміткер болуға үш рет талпынды, алайда әр жолы сәтсіздікке ұшырады (1960, 1964 және 1968 жылдары). === АҚШ вице-президенті === [[Сурет:Nelson Rockefeller and Jimmy Carter - NARA - 176664a.jpg|thumb|Нельсон Рокфеллер мен [[АҚШ президенті]] [[Джимми Картер]], 1977 жылғы қазан]] [[Ричард Никсон]] 1974 жылы қызметінен кеткеннен кейін президент болып сол кездегі вице-президент [[Джеральд Форд]] тағайындалды. Фордтың өзі вице-президент қызметіне бұған дейін сайланған [[Спиро Агню]] Никсоннан бұрын отставкаға кетуге мәжбүр болғандықтан келген еді. АҚШ Конституциясына енгізілген 25-түзетуге сәйкес бос қалған вице-президент лауазымына президенттің ұсынуымен Конгресс жаңа кандидатураны бекітуге тиіс болатын. Форд ұзақ уақыт бойы елдегі ең ірі штаттың тиімді губернаторы болған Рокфеллерді таңдады. Өкілдер палатасы мен Сенат мүшелері кандидаттың саяси қабілеттерінен гөрі, оның қаржы элитасымен байланысы мен орасан зор жеке байлығы қызметіне әсер етпей ме деген мәселеге көбірек назар аударды. Ұзаққа созылған пікірталастардан кейін Өкілдер палатасы мен Сенат 1974 жылғы 19 желтоқсанда Рокфеллерді АҚШ вице-президенті қызметіне бекітті. Осылайша ол Фордтан кейін АҚШ Конституциясының 25-түзетуіне сәйкес қызметіне кіріскен екінші әрі әзірге соңғы вице-президент болды. Рокфеллер [[Вашингтон]]дағы вице-президент резиденциясын өз қаражатына сәндеп, қымбат жиһаздармен жабдықтады. Алайда оның өзі бұл резиденцияда тұрмады, өйткені Вашингтонда өз үйі бар еді. Қызметінен кеткен кезде ол резиденциядағы барлық мүлікті мемлекет меншігіне қалдырды. Кейінгі барлық вице-президенттер сол жиһаздар мен жабдықтарды пайдаланып келеді. [[1976 жыл]]ғы [[16 қыркүйек]]те көпшілік алдында сөйлеген сөздерінің бірінде жиналған [[хиппи]]лер Рокфеллерді келемеждей бастады. Бұған ашуланған ол оларға ортаңғы саусағын көрсетті. Бұл сәт әйгілі фотосуретке түсіріліп, кеңінен танымал болды. 1975 жылғы 3 қарашада Рокфеллер Фордқа өзінің вице-президенттік қызметін уақытша міндет ретінде қарастыратынын және 1976 жылғы сайлауда онымен бірге кандидат ретінде түспейтінін хабарлады. 1976 жылғы президент сайлауында Фордтың вице-президенттікке кандидат серіктесі белгілі республикашы [[Боб Доул]] болды. Кейінірек ол 1996 жылғы президент сайлауында да АҚШ президенті болуға талпынып, алайда жеңіліске ұшырады. Дегенмен, 1976 жылғы сайлауда Форд — Доул жұбы демократтардың [[Джимми Картер]] — [[Уолтер Мондейл]] жұбынан жеңіліп қалды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 0c7x4ev2su0ghi4iv26zavtrc6roym0 3617417 3617416 2026-06-14T09:19:28Z 1nter pares 146705 /* АҚШ вице-президенті */ 3617417 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> 1930-жылдардың басында ол [[Нью-Йорк]], Париж және Лондон банктерінде жұмыс істеді. Сол кезеңде әкесінің өтінішімен, кейінірек сәулет өнеріне деген қызығушылығының әсерімен, ол Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығын салу ісіне белсене араласты. 1933 жылы ол [[Рокфеллер орталығы]]ның қабырға суретін салуды солшыл көзқарастарымен танымал мексикалық суретші [[Диего Ривера]]ға тапсырды. Алайда жұмыс аяқталғаннан кейін Риверадан суреттен кеңестік көшбасшы [[Владимир Ленин]]нің бейнесін алып тастауды сұрады, өйткені оның тұлғасы АҚШ-та әртүрлі пікір туғызатын. Суретші бұдан бас тартқан соң, Ривера мен Рокфеллер арасында жанжал туындады. Ривераға келісілген қаламақысын төлегеннен кейін Рокфеллер оны жұмыстан шығарып, оның туындысын толықтай жойдырды. Жас Рокфеллердің «Бұл — менің қабырғам!» деген сөзі АҚШ-та қанатты сөзге айналды. Бұл оқиға АҚШ-та және басқа елдерде кеңінен жарияланып, бұқаралық ақпарат құралдарында қызу талқыланды. Сондай-ақ бұл тарих «[[Бесік тербеледі]]» (1999) және «[[Фрида]]» (2002) фильмдерінде көрініс тапқан. === Саяси мансабы === Рокфеллер 1940-жылдардан бастап саясатпен айналысты және [[Республикалық партия (АҚШ)|АҚШ Республикалық партиясының]] мүшесі болды. Демократтар [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]]нің әкімшіліктері кезінде әртүрлі үкіметтік комиссиялардың құрамында жұмыс істеді, ал 1951–1952 жылдары халықаралық даму мәселелері жөніндегі консультативтік кеңестің төрағасы болды. Республикашы [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігінде министрдің орынбасары қызметін атқарды. 1954–1955 жылдары Эйзенхауэрдің сыртқы саясат мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі болды. 1959 жылдан 1973 жылға дейін [[Нью-Йорк штаты]]ның губернаторы қызметін атқарды. Ол либерал әрі Республикалық партияның қалыпты қанатының жетекшілерінің бірі ретінде танылды. Нельсон Рокфеллер Республикалық партиядан АҚШ президенттігіне үміткер болуға үш рет талпынды, алайда әр жолы сәтсіздікке ұшырады (1960, 1964 және 1968 жылдары). === АҚШ вице-президенті === [[Сурет:Nelson Rockefeller and Jimmy Carter - NARA - 176664a.jpg|thumb|Нельсон Рокфеллер мен [[АҚШ президенті]] [[Джимми Картер]], 1977 жылғы қазан]] [[Ричард Никсон]] 1974 жылы қызметінен кеткеннен кейін президент болып сол кездегі вице-президент [[Джеральд Форд]] тағайындалды. Фордтың өзі вице-президент қызметіне бұған дейін сайланған [[Спиро Агню]] Никсоннан бұрын отставкаға кетуге мәжбүр болғандықтан келген еді. АҚШ Конституциясына енгізілген 25-түзетуге сәйкес бос қалған вице-президент лауазымына президенттің ұсынуымен Конгресс жаңа кандидатураны бекітуге тиіс болатын. Форд ұзақ уақыт бойы елдегі ең ірі штаттың тиімді губернаторы болған Рокфеллерді таңдады. Өкілдер палатасы мен Сенат мүшелері кандидаттың саяси қабілеттерінен гөрі, оның қаржы элитасымен байланысы мен орасан зор жеке байлығы қызметіне әсер етпей ме деген мәселеге көбірек назар аударды. Ұзаққа созылған пікірталастардан кейін Өкілдер палатасы мен Сенат 1974 жылғы 19 желтоқсанда Рокфеллерді АҚШ вице-президенті қызметіне бекітті. Осылайша ол Фордтан кейін АҚШ Конституциясының 25-түзетуіне сәйкес қызметіне кіріскен екінші әрі әзірге соңғы вице-президент болды. Рокфеллер [[Вашингтон]]дағы вице-президент резиденциясын өз қаражатына сәндеп, қымбат жиһаздармен жабдықтады. Алайда оның өзі бұл резиденцияда тұрмады, өйткені Вашингтонда өз үйі бар еді. Қызметінен кеткен кезде ол резиденциядағы барлық мүлікті мемлекет меншігіне қалдырды. Кейінгі барлық вице-президенттер сол жиһаздар мен жабдықтарды пайдаланып келеді. [[1976 жыл]]ғы [[16 қыркүйек]]те көпшілік алдында сөйлеген сөздерінің бірінде жиналған [[хиппи]]лер Рокфеллерді келемеждей бастады. Бұған ашуланған ол оларға ортаңғы саусағын көрсетті. Бұл сәт әйгілі фотосуретке түсіріліп, кеңінен танымал болды. 1975 жылғы 3 қарашада Рокфеллер Фордқа өзінің вице-президенттік қызметін уақытша міндет ретінде қарастыратынын және 1976 жылғы сайлауда онымен бірге кандидат ретінде түспейтінін хабарлады. 1976 жылғы президент сайлауында Фордтың вице-президенттікке кандидат серіктесі белгілі республикашы [[Боб Доул]] болды. Кейінірек ол 1996 жылғы президент сайлауында да АҚШ президенті болуға талпынып, алайда жеңіліске ұшырады. Дегенмен, 1976 жылғы сайлауда Форд — Доул жұбы демократтардың [[Джимми Картер]] — [[Уолтер Мондейл]] жұбынан жеңіліп қалды. Рокфеллер Бильдерберг клубының тұрақты мүшесі болды. Сондай-ақ ол Нью-Йорктегі Примитивті өнер музейінің негізін қалаушы болды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} lil1wrkbb0wlddw4goilwluhd2trcw4 3617419 3617417 2026-06-14T09:21:26Z 1nter pares 146705 /* АҚШ вице-президенті */ 3617419 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> 1930-жылдардың басында ол [[Нью-Йорк]], Париж және Лондон банктерінде жұмыс істеді. Сол кезеңде әкесінің өтінішімен, кейінірек сәулет өнеріне деген қызығушылығының әсерімен, ол Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығын салу ісіне белсене араласты. 1933 жылы ол [[Рокфеллер орталығы]]ның қабырға суретін салуды солшыл көзқарастарымен танымал мексикалық суретші [[Диего Ривера]]ға тапсырды. Алайда жұмыс аяқталғаннан кейін Риверадан суреттен кеңестік көшбасшы [[Владимир Ленин]]нің бейнесін алып тастауды сұрады, өйткені оның тұлғасы АҚШ-та әртүрлі пікір туғызатын. Суретші бұдан бас тартқан соң, Ривера мен Рокфеллер арасында жанжал туындады. Ривераға келісілген қаламақысын төлегеннен кейін Рокфеллер оны жұмыстан шығарып, оның туындысын толықтай жойдырды. Жас Рокфеллердің «Бұл — менің қабырғам!» деген сөзі АҚШ-та қанатты сөзге айналды. Бұл оқиға АҚШ-та және басқа елдерде кеңінен жарияланып, бұқаралық ақпарат құралдарында қызу талқыланды. Сондай-ақ бұл тарих «[[Бесік тербеледі]]» (1999) және «[[Фрида]]» (2002) фильмдерінде көрініс тапқан. === Саяси мансабы === Рокфеллер 1940-жылдардан бастап саясатпен айналысты және [[Республикалық партия (АҚШ)|АҚШ Республикалық партиясының]] мүшесі болды. Демократтар [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]]нің әкімшіліктері кезінде әртүрлі үкіметтік комиссиялардың құрамында жұмыс істеді, ал 1951–1952 жылдары халықаралық даму мәселелері жөніндегі консультативтік кеңестің төрағасы болды. Республикашы [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігінде министрдің орынбасары қызметін атқарды. 1954–1955 жылдары Эйзенхауэрдің сыртқы саясат мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі болды. 1959 жылдан 1973 жылға дейін [[Нью-Йорк штаты]]ның губернаторы қызметін атқарды. Ол либерал әрі Республикалық партияның қалыпты қанатының жетекшілерінің бірі ретінде танылды. Нельсон Рокфеллер Республикалық партиядан АҚШ президенттігіне үміткер болуға үш рет талпынды, алайда әр жолы сәтсіздікке ұшырады (1960, 1964 және 1968 жылдары). === АҚШ вице-президенті === [[Сурет:Nelson Rockefeller and Jimmy Carter - NARA - 176664a.jpg|thumb|Нельсон Рокфеллер мен [[АҚШ президенті]] [[Джимми Картер]], 1977 жылғы қазан]] [[Ричард Никсон]] 1974 жылы қызметінен кеткеннен кейін президент болып сол кездегі вице-президент [[Джеральд Форд]] тағайындалды. Фордтың өзі вице-президент қызметіне бұған дейін сайланған [[Спиро Агню]] Никсоннан бұрын отставкаға кетуге мәжбүр болғандықтан келген еді. АҚШ Конституциясына енгізілген 25-түзетуге сәйкес бос қалған вице-президент лауазымына президенттің ұсынуымен Конгресс жаңа кандидатураны бекітуге тиіс болатын. Форд ұзақ уақыт бойы елдегі ең ірі штаттың тиімді губернаторы болған Рокфеллерді таңдады. Өкілдер палатасы мен Сенат мүшелері кандидаттың саяси қабілеттерінен гөрі, оның қаржы элитасымен байланысы мен орасан зор жеке байлығы қызметіне әсер етпей ме деген мәселеге көбірек назар аударды. Ұзаққа созылған пікірталастардан кейін Өкілдер палатасы мен Сенат 1974 жылғы 19 желтоқсанда Рокфеллерді АҚШ вице-президенті қызметіне бекітті. Осылайша ол Фордтан кейін АҚШ Конституциясының 25-түзетуіне сәйкес қызметіне кіріскен екінші әрі әзірге соңғы вице-президент болды. Рокфеллер [[Вашингтон]]дағы вице-президент резиденциясын өз қаражатына сәндеп, қымбат жиһаздармен жабдықтады. Алайда оның өзі бұл резиденцияда тұрмады, өйткені Вашингтонда өз үйі бар еді. Қызметінен кеткен кезде ол резиденциядағы барлық мүлікті мемлекет меншігіне қалдырды. Кейінгі барлық вице-президенттер сол жиһаздар мен жабдықтарды пайдаланып келеді. [[1976 жыл]]ғы [[16 қыркүйек]]те көпшілік алдында сөйлеген сөздерінің бірінде жиналған [[хиппи]]лер Рокфеллерді келемеждей бастады. Бұған ашуланған ол оларға ортаңғы саусағын көрсетті. Бұл сәт әйгілі фотосуретке түсіріліп, кеңінен танымал болды. 1975 жылғы 3 қарашада Рокфеллер Фордқа өзінің вице-президенттік қызметін уақытша міндет ретінде қарастыратынын және 1976 жылғы сайлауда онымен бірге кандидат ретінде түспейтінін хабарлады. 1976 жылғы президент сайлауында Фордтың вице-президенттікке кандидат серіктесі белгілі республикашы [[Боб Доул]] болды. Кейінірек ол 1996 жылғы президент сайлауында да АҚШ президенті болуға талпынып, алайда жеңіліске ұшырады. Дегенмен, 1976 жылғы сайлауда Форд — Доул жұбы демократтардың [[Джимми Картер]] — [[Уолтер Мондейл]] жұбынан жеңіліп қалды. Рокфеллер Бильдерберг клубының тұрақты мүшесі болды. Сондай-ақ ол Нью-Йорктегі Примитивті өнер музейінің негізін қалаушы болды. === Қайтыс болуы === Нельсон Рокфеллер қызметінен кеткеннен кейін екі жыл өткен соң, 1979 жылғы 26 қаңтарда Нью-Йоркте жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде оның жанында вице-президент аппаратының бұрынғы қызметкері, 25 жастағы Меган Маршак болған. Рокфеллердің өлімінен кейін Маршак оның көңілдесі болған деген қауесеттер тарады. Сондай-ақ Нельсонның жүрек талмасы жыныстық қатынас кезінде болған деген болжамдар да айтылды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} jihn70kosjodqysdhhcszdvl1598vge 3617421 3617419 2026-06-14T09:22:15Z 1nter pares 146705 /* Қайтыс болуы */ 3617421 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> 1930-жылдардың басында ол [[Нью-Йорк]], Париж және Лондон банктерінде жұмыс істеді. Сол кезеңде әкесінің өтінішімен, кейінірек сәулет өнеріне деген қызығушылығының әсерімен, ол Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығын салу ісіне белсене араласты. 1933 жылы ол [[Рокфеллер орталығы]]ның қабырға суретін салуды солшыл көзқарастарымен танымал мексикалық суретші [[Диего Ривера]]ға тапсырды. Алайда жұмыс аяқталғаннан кейін Риверадан суреттен кеңестік көшбасшы [[Владимир Ленин]]нің бейнесін алып тастауды сұрады, өйткені оның тұлғасы АҚШ-та әртүрлі пікір туғызатын. Суретші бұдан бас тартқан соң, Ривера мен Рокфеллер арасында жанжал туындады. Ривераға келісілген қаламақысын төлегеннен кейін Рокфеллер оны жұмыстан шығарып, оның туындысын толықтай жойдырды. Жас Рокфеллердің «Бұл — менің қабырғам!» деген сөзі АҚШ-та қанатты сөзге айналды. Бұл оқиға АҚШ-та және басқа елдерде кеңінен жарияланып, бұқаралық ақпарат құралдарында қызу талқыланды. Сондай-ақ бұл тарих «[[Бесік тербеледі]]» (1999) және «[[Фрида]]» (2002) фильмдерінде көрініс тапқан. === Саяси мансабы === Рокфеллер 1940-жылдардан бастап саясатпен айналысты және [[Республикалық партия (АҚШ)|АҚШ Республикалық партиясының]] мүшесі болды. Демократтар [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]]нің әкімшіліктері кезінде әртүрлі үкіметтік комиссиялардың құрамында жұмыс істеді, ал 1951–1952 жылдары халықаралық даму мәселелері жөніндегі консультативтік кеңестің төрағасы болды. Республикашы [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігінде министрдің орынбасары қызметін атқарды. 1954–1955 жылдары Эйзенхауэрдің сыртқы саясат мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі болды. 1959 жылдан 1973 жылға дейін [[Нью-Йорк штаты]]ның губернаторы қызметін атқарды. Ол либерал әрі Республикалық партияның қалыпты қанатының жетекшілерінің бірі ретінде танылды. Нельсон Рокфеллер Республикалық партиядан АҚШ президенттігіне үміткер болуға үш рет талпынды, алайда әр жолы сәтсіздікке ұшырады (1960, 1964 және 1968 жылдары). === АҚШ вице-президенті === [[Сурет:Nelson Rockefeller and Jimmy Carter - NARA - 176664a.jpg|thumb|Нельсон Рокфеллер мен [[АҚШ президенті]] [[Джимми Картер]], 1977 жылғы қазан]] [[Ричард Никсон]] 1974 жылы қызметінен кеткеннен кейін президент болып сол кездегі вице-президент [[Джеральд Форд]] тағайындалды. Фордтың өзі вице-президент қызметіне бұған дейін сайланған [[Спиро Агню]] Никсоннан бұрын отставкаға кетуге мәжбүр болғандықтан келген еді. АҚШ Конституциясына енгізілген 25-түзетуге сәйкес бос қалған вице-президент лауазымына президенттің ұсынуымен Конгресс жаңа кандидатураны бекітуге тиіс болатын. Форд ұзақ уақыт бойы елдегі ең ірі штаттың тиімді губернаторы болған Рокфеллерді таңдады. Өкілдер палатасы мен Сенат мүшелері кандидаттың саяси қабілеттерінен гөрі, оның қаржы элитасымен байланысы мен орасан зор жеке байлығы қызметіне әсер етпей ме деген мәселеге көбірек назар аударды. Ұзаққа созылған пікірталастардан кейін Өкілдер палатасы мен Сенат 1974 жылғы 19 желтоқсанда Рокфеллерді АҚШ вице-президенті қызметіне бекітті. Осылайша ол Фордтан кейін АҚШ Конституциясының 25-түзетуіне сәйкес қызметіне кіріскен екінші әрі әзірге соңғы вице-президент болды. Рокфеллер [[Вашингтон]]дағы вице-президент резиденциясын өз қаражатына сәндеп, қымбат жиһаздармен жабдықтады. Алайда оның өзі бұл резиденцияда тұрмады, өйткені Вашингтонда өз үйі бар еді. Қызметінен кеткен кезде ол резиденциядағы барлық мүлікті мемлекет меншігіне қалдырды. Кейінгі барлық вице-президенттер сол жиһаздар мен жабдықтарды пайдаланып келеді. [[1976 жыл]]ғы [[16 қыркүйек]]те көпшілік алдында сөйлеген сөздерінің бірінде жиналған [[хиппи]]лер Рокфеллерді келемеждей бастады. Бұған ашуланған ол оларға ортаңғы саусағын көрсетті. Бұл сәт әйгілі фотосуретке түсіріліп, кеңінен танымал болды. 1975 жылғы 3 қарашада Рокфеллер Фордқа өзінің вице-президенттік қызметін уақытша міндет ретінде қарастыратынын және 1976 жылғы сайлауда онымен бірге кандидат ретінде түспейтінін хабарлады. 1976 жылғы президент сайлауында Фордтың вице-президенттікке кандидат серіктесі белгілі республикашы [[Боб Доул]] болды. Кейінірек ол 1996 жылғы президент сайлауында да АҚШ президенті болуға талпынып, алайда жеңіліске ұшырады. Дегенмен, 1976 жылғы сайлауда Форд — Доул жұбы демократтардың [[Джимми Картер]] — [[Уолтер Мондейл]] жұбынан жеңіліп қалды. Рокфеллер Бильдерберг клубының тұрақты мүшесі болды. Сондай-ақ ол Нью-Йорктегі Примитивті өнер музейінің негізін қалаушы болды. === Қайтыс болуы === Нельсон Рокфеллер қызметінен кеткеннен кейін екі жыл өткен соң, 1979 жылғы 26 қаңтарда [[Нью-Йорк]]те [[Инфаркт|жүрек талмасынан]] қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде оның жанында вице-президент аппаратының бұрынғы қызметкері, 25 жастағы [[Меган Маршак]] болған. Рокфеллердің өлімінен кейін Маршак оның көңілдесі болған деген қауесеттер тарады. Сондай-ақ Нельсонның жүрек талмасы жыныстық қатынас кезінде болған деген болжамдар да айтылды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 2l8n3va74ihjyxmpxs3z9g5qahu9wwt 3617422 3617421 2026-06-14T09:22:55Z 1nter pares 146705 /* Қайтыс болуы */ 3617422 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> 1930-жылдардың басында ол [[Нью-Йорк]], Париж және Лондон банктерінде жұмыс істеді. Сол кезеңде әкесінің өтінішімен, кейінірек сәулет өнеріне деген қызығушылығының әсерімен, ол Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығын салу ісіне белсене араласты. 1933 жылы ол [[Рокфеллер орталығы]]ның қабырға суретін салуды солшыл көзқарастарымен танымал мексикалық суретші [[Диего Ривера]]ға тапсырды. Алайда жұмыс аяқталғаннан кейін Риверадан суреттен кеңестік көшбасшы [[Владимир Ленин]]нің бейнесін алып тастауды сұрады, өйткені оның тұлғасы АҚШ-та әртүрлі пікір туғызатын. Суретші бұдан бас тартқан соң, Ривера мен Рокфеллер арасында жанжал туындады. Ривераға келісілген қаламақысын төлегеннен кейін Рокфеллер оны жұмыстан шығарып, оның туындысын толықтай жойдырды. Жас Рокфеллердің «Бұл — менің қабырғам!» деген сөзі АҚШ-та қанатты сөзге айналды. Бұл оқиға АҚШ-та және басқа елдерде кеңінен жарияланып, бұқаралық ақпарат құралдарында қызу талқыланды. Сондай-ақ бұл тарих «[[Бесік тербеледі]]» (1999) және «[[Фрида]]» (2002) фильмдерінде көрініс тапқан. === Саяси мансабы === Рокфеллер 1940-жылдардан бастап саясатпен айналысты және [[Республикалық партия (АҚШ)|АҚШ Республикалық партиясының]] мүшесі болды. Демократтар [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]]нің әкімшіліктері кезінде әртүрлі үкіметтік комиссиялардың құрамында жұмыс істеді, ал 1951–1952 жылдары халықаралық даму мәселелері жөніндегі консультативтік кеңестің төрағасы болды. Республикашы [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігінде министрдің орынбасары қызметін атқарды. 1954–1955 жылдары Эйзенхауэрдің сыртқы саясат мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі болды. 1959 жылдан 1973 жылға дейін [[Нью-Йорк штаты]]ның губернаторы қызметін атқарды. Ол либерал әрі Республикалық партияның қалыпты қанатының жетекшілерінің бірі ретінде танылды. Нельсон Рокфеллер Республикалық партиядан АҚШ президенттігіне үміткер болуға үш рет талпынды, алайда әр жолы сәтсіздікке ұшырады (1960, 1964 және 1968 жылдары). === АҚШ вице-президенті === [[Сурет:Nelson Rockefeller and Jimmy Carter - NARA - 176664a.jpg|thumb|Нельсон Рокфеллер мен [[АҚШ президенті]] [[Джимми Картер]], 1977 жылғы қазан]] [[Ричард Никсон]] 1974 жылы қызметінен кеткеннен кейін президент болып сол кездегі вице-президент [[Джеральд Форд]] тағайындалды. Фордтың өзі вице-президент қызметіне бұған дейін сайланған [[Спиро Агню]] Никсоннан бұрын отставкаға кетуге мәжбүр болғандықтан келген еді. АҚШ Конституциясына енгізілген 25-түзетуге сәйкес бос қалған вице-президент лауазымына президенттің ұсынуымен Конгресс жаңа кандидатураны бекітуге тиіс болатын. Форд ұзақ уақыт бойы елдегі ең ірі штаттың тиімді губернаторы болған Рокфеллерді таңдады. Өкілдер палатасы мен Сенат мүшелері кандидаттың саяси қабілеттерінен гөрі, оның қаржы элитасымен байланысы мен орасан зор жеке байлығы қызметіне әсер етпей ме деген мәселеге көбірек назар аударды. Ұзаққа созылған пікірталастардан кейін Өкілдер палатасы мен Сенат 1974 жылғы 19 желтоқсанда Рокфеллерді АҚШ вице-президенті қызметіне бекітті. Осылайша ол Фордтан кейін АҚШ Конституциясының 25-түзетуіне сәйкес қызметіне кіріскен екінші әрі әзірге соңғы вице-президент болды. Рокфеллер [[Вашингтон]]дағы вице-президент резиденциясын өз қаражатына сәндеп, қымбат жиһаздармен жабдықтады. Алайда оның өзі бұл резиденцияда тұрмады, өйткені Вашингтонда өз үйі бар еді. Қызметінен кеткен кезде ол резиденциядағы барлық мүлікті мемлекет меншігіне қалдырды. Кейінгі барлық вице-президенттер сол жиһаздар мен жабдықтарды пайдаланып келеді. [[1976 жыл]]ғы [[16 қыркүйек]]те көпшілік алдында сөйлеген сөздерінің бірінде жиналған [[хиппи]]лер Рокфеллерді келемеждей бастады. Бұған ашуланған ол оларға ортаңғы саусағын көрсетті. Бұл сәт әйгілі фотосуретке түсіріліп, кеңінен танымал болды. 1975 жылғы 3 қарашада Рокфеллер Фордқа өзінің вице-президенттік қызметін уақытша міндет ретінде қарастыратынын және 1976 жылғы сайлауда онымен бірге кандидат ретінде түспейтінін хабарлады. 1976 жылғы президент сайлауында Фордтың вице-президенттікке кандидат серіктесі белгілі республикашы [[Боб Доул]] болды. Кейінірек ол 1996 жылғы президент сайлауында да АҚШ президенті болуға талпынып, алайда жеңіліске ұшырады. Дегенмен, 1976 жылғы сайлауда Форд — Доул жұбы демократтардың [[Джимми Картер]] — [[Уолтер Мондейл]] жұбынан жеңіліп қалды. Рокфеллер Бильдерберг клубының тұрақты мүшесі болды. Сондай-ақ ол Нью-Йорктегі Примитивті өнер музейінің негізін қалаушы болды. === Қайтыс болуы === Нельсон Рокфеллер қызметінен кеткеннен кейін екі жыл өткен соң, 1979 жылғы 26 қаңтарда [[Нью-Йорк]]те [[Инфаркт|жүрек талмасынан]] қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде оның жанында вице-президент аппаратының бұрынғы қызметкері, 25 жастағы [[Меган Маршак]] болған. Рокфеллердің өлімінен кейін Маршак оның көңілдесі болған деген қауесеттер тарады. Сондай-ақ Нельсонның жүрек талмасы жыныстық қатынас кезінде болған деген болжамдар да айтылды. == Мәдениетте == «[[Фрида]]» фильмінде Нельсон Рокфеллердің рөлін [[Эдвард Нортон]] сомдады. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 11wtdov894s5zdh80arcjm116ye89tx 3617428 3617422 2026-06-14T09:37:17Z 1nter pares 146705 /* Мәдениетте */ 3617428 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> 1930-жылдардың басында ол [[Нью-Йорк]], Париж және Лондон банктерінде жұмыс істеді. Сол кезеңде әкесінің өтінішімен, кейінірек сәулет өнеріне деген қызығушылығының әсерімен, ол Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығын салу ісіне белсене араласты. 1933 жылы ол [[Рокфеллер орталығы]]ның қабырға суретін салуды солшыл көзқарастарымен танымал мексикалық суретші [[Диего Ривера]]ға тапсырды. Алайда жұмыс аяқталғаннан кейін Риверадан суреттен кеңестік көшбасшы [[Владимир Ленин]]нің бейнесін алып тастауды сұрады, өйткені оның тұлғасы АҚШ-та әртүрлі пікір туғызатын. Суретші бұдан бас тартқан соң, Ривера мен Рокфеллер арасында жанжал туындады. Ривераға келісілген қаламақысын төлегеннен кейін Рокфеллер оны жұмыстан шығарып, оның туындысын толықтай жойдырды. Жас Рокфеллердің «Бұл — менің қабырғам!» деген сөзі АҚШ-та қанатты сөзге айналды. Бұл оқиға АҚШ-та және басқа елдерде кеңінен жарияланып, бұқаралық ақпарат құралдарында қызу талқыланды. Сондай-ақ бұл тарих «[[Бесік тербеледі]]» (1999) және «[[Фрида]]» (2002) фильмдерінде көрініс тапқан. === Саяси мансабы === Рокфеллер 1940-жылдардан бастап саясатпен айналысты және [[Республикалық партия (АҚШ)|АҚШ Республикалық партиясының]] мүшесі болды. Демократтар [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]]нің әкімшіліктері кезінде әртүрлі үкіметтік комиссиялардың құрамында жұмыс істеді, ал 1951–1952 жылдары халықаралық даму мәселелері жөніндегі консультативтік кеңестің төрағасы болды. Республикашы [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігінде министрдің орынбасары қызметін атқарды. 1954–1955 жылдары Эйзенхауэрдің сыртқы саясат мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі болды. 1959 жылдан 1973 жылға дейін [[Нью-Йорк штаты]]ның губернаторы қызметін атқарды. Ол либерал әрі Республикалық партияның қалыпты қанатының жетекшілерінің бірі ретінде танылды. Нельсон Рокфеллер Республикалық партиядан АҚШ президенттігіне үміткер болуға үш рет талпынды, алайда әр жолы сәтсіздікке ұшырады (1960, 1964 және 1968 жылдары). === АҚШ вице-президенті === [[Сурет:Nelson Rockefeller and Jimmy Carter - NARA - 176664a.jpg|thumb|Нельсон Рокфеллер мен [[АҚШ президенті]] [[Джимми Картер]], 1977 жылғы қазан]] [[Ричард Никсон]] 1974 жылы қызметінен кеткеннен кейін президент болып сол кездегі вице-президент [[Джеральд Форд]] тағайындалды. Фордтың өзі вице-президент қызметіне бұған дейін сайланған [[Спиро Агню]] Никсоннан бұрын отставкаға кетуге мәжбүр болғандықтан келген еді. АҚШ Конституциясына енгізілген 25-түзетуге сәйкес бос қалған вице-президент лауазымына президенттің ұсынуымен Конгресс жаңа кандидатураны бекітуге тиіс болатын. Форд ұзақ уақыт бойы елдегі ең ірі штаттың тиімді губернаторы болған Рокфеллерді таңдады. Өкілдер палатасы мен Сенат мүшелері кандидаттың саяси қабілеттерінен гөрі, оның қаржы элитасымен байланысы мен орасан зор жеке байлығы қызметіне әсер етпей ме деген мәселеге көбірек назар аударды. Ұзаққа созылған пікірталастардан кейін Өкілдер палатасы мен Сенат 1974 жылғы 19 желтоқсанда Рокфеллерді АҚШ вице-президенті қызметіне бекітті. Осылайша ол Фордтан кейін АҚШ Конституциясының 25-түзетуіне сәйкес қызметіне кіріскен екінші әрі әзірге соңғы вице-президент болды. Рокфеллер [[Вашингтон]]дағы вице-президент резиденциясын өз қаражатына сәндеп, қымбат жиһаздармен жабдықтады. Алайда оның өзі бұл резиденцияда тұрмады, өйткені Вашингтонда өз үйі бар еді. Қызметінен кеткен кезде ол резиденциядағы барлық мүлікті мемлекет меншігіне қалдырды. Кейінгі барлық вице-президенттер сол жиһаздар мен жабдықтарды пайдаланып келеді. [[1976 жыл]]ғы [[16 қыркүйек]]те көпшілік алдында сөйлеген сөздерінің бірінде жиналған [[хиппи]]лер Рокфеллерді келемеждей бастады. Бұған ашуланған ол оларға ортаңғы саусағын көрсетті. Бұл сәт әйгілі фотосуретке түсіріліп, кеңінен танымал болды. 1975 жылғы 3 қарашада Рокфеллер Фордқа өзінің вице-президенттік қызметін уақытша міндет ретінде қарастыратынын және 1976 жылғы сайлауда онымен бірге кандидат ретінде түспейтінін хабарлады. 1976 жылғы президент сайлауында Фордтың вице-президенттікке кандидат серіктесі белгілі республикашы [[Боб Доул]] болды. Кейінірек ол 1996 жылғы президент сайлауында да АҚШ президенті болуға талпынып, алайда жеңіліске ұшырады. Дегенмен, 1976 жылғы сайлауда Форд — Доул жұбы демократтардың [[Джимми Картер]] — [[Уолтер Мондейл]] жұбынан жеңіліп қалды. Рокфеллер Бильдерберг клубының тұрақты мүшесі болды. Сондай-ақ ол Нью-Йорктегі Примитивті өнер музейінің негізін қалаушы болды. === Қайтыс болуы === Нельсон Рокфеллер қызметінен кеткеннен кейін екі жыл өткен соң, 1979 жылғы 26 қаңтарда [[Нью-Йорк]]те [[Инфаркт|жүрек талмасынан]] қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде оның жанында вице-президент аппаратының бұрынғы қызметкері, 25 жастағы [[Меган Маршак]] болған. Рокфеллердің өлімінен кейін Маршак оның көңілдесі болған деген қауесеттер тарады. Сондай-ақ Нельсонның жүрек талмасы жыныстық қатынас кезінде болған деген болжамдар да айтылды. == Мәдениетте == «[[Фрида]]» фильмінде Нельсон Рокфеллердің рөлін [[Эдвард Нортон]] сомдады. == Жеке өмірі == === Отбасы === 1930 жылы [[Мэри Тодхантер Кларк]]қа (1907—1999) үйленді. Ерлі-зайыптылар 1962 жылы ажырасты. Олардың балалары: * [[Родман Рокфеллер]] (1932–2000) * Энн Рокфеллер * [[Стивен Кларк Рокфеллер]] (1936 жылы туған) * Егіздер Мэри Рокфеллер мен [[Майкл Рокфеллер]]. Майкл этнограф әрі антрополог болды. Ол 1961 жылы Жаңа Гвинеяда ғылыми экспедиция кезінде хабар-ошарсыз жоғалып кетті. Нұсқалардың біріне сәйкес, оны каннибалдар жеп қойған.<ref>{{Cite web|url=http://www.thecityreview.com/ues/fifave/fif810.htm|title="The Upper East Side Book: Fifth Avenue: 810 Fifth Avenue"|access-date=2024-03-20|archive-date=2012-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120101343/http://www.thecityreview.com/ues/fifave/fif810.htm|url-status=live}}</ref><ref>''Luxury apartment houses of Manhattan: an illustrated history'', Andrew Alpern, Dover Publications, 1992, p. 112.</ref> Майкл жоғалған кезде 23 жаста еді. 1963 жылы [[Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи]]ге (1926–2015; туған кездегі тегі — Фитлер) үйленді. Бұл некеден: * Нельсон Рокфеллер (кіші) (1964 жылы туған) * [[Марк Рокфеллер]] (1967 жылы туған) === Діні === Жастайынан Оңтүстік баптистер конвенциясының мүшесі болды.<ref>{{Cite web|url=https://christianhistoryinstitute.org/magazine/article/baptist-presidents-and-vice-presidents|title=Baptist Presidents and Vice Presidents {{!}} Christian History Magazine|lang=en|website=Christian History Institute|access-date=2024-03-20|archive-date=2024-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240515160148/https://christianhistoryinstitute.org/magazine/article/baptist-presidents-and-vice-presidents|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} dox084cfiavi6d3wuvxd0bqdoj2wr9n 3617429 3617428 2026-06-14T09:38:00Z 1nter pares 146705 /* Әдебиет */ 3617429 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> 1930-жылдардың басында ол [[Нью-Йорк]], Париж және Лондон банктерінде жұмыс істеді. Сол кезеңде әкесінің өтінішімен, кейінірек сәулет өнеріне деген қызығушылығының әсерімен, ол Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығын салу ісіне белсене араласты. 1933 жылы ол [[Рокфеллер орталығы]]ның қабырға суретін салуды солшыл көзқарастарымен танымал мексикалық суретші [[Диего Ривера]]ға тапсырды. Алайда жұмыс аяқталғаннан кейін Риверадан суреттен кеңестік көшбасшы [[Владимир Ленин]]нің бейнесін алып тастауды сұрады, өйткені оның тұлғасы АҚШ-та әртүрлі пікір туғызатын. Суретші бұдан бас тартқан соң, Ривера мен Рокфеллер арасында жанжал туындады. Ривераға келісілген қаламақысын төлегеннен кейін Рокфеллер оны жұмыстан шығарып, оның туындысын толықтай жойдырды. Жас Рокфеллердің «Бұл — менің қабырғам!» деген сөзі АҚШ-та қанатты сөзге айналды. Бұл оқиға АҚШ-та және басқа елдерде кеңінен жарияланып, бұқаралық ақпарат құралдарында қызу талқыланды. Сондай-ақ бұл тарих «[[Бесік тербеледі]]» (1999) және «[[Фрида]]» (2002) фильмдерінде көрініс тапқан. === Саяси мансабы === Рокфеллер 1940-жылдардан бастап саясатпен айналысты және [[Республикалық партия (АҚШ)|АҚШ Республикалық партиясының]] мүшесі болды. Демократтар [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]]нің әкімшіліктері кезінде әртүрлі үкіметтік комиссиялардың құрамында жұмыс істеді, ал 1951–1952 жылдары халықаралық даму мәселелері жөніндегі консультативтік кеңестің төрағасы болды. Республикашы [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігінде министрдің орынбасары қызметін атқарды. 1954–1955 жылдары Эйзенхауэрдің сыртқы саясат мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі болды. 1959 жылдан 1973 жылға дейін [[Нью-Йорк штаты]]ның губернаторы қызметін атқарды. Ол либерал әрі Республикалық партияның қалыпты қанатының жетекшілерінің бірі ретінде танылды. Нельсон Рокфеллер Республикалық партиядан АҚШ президенттігіне үміткер болуға үш рет талпынды, алайда әр жолы сәтсіздікке ұшырады (1960, 1964 және 1968 жылдары). === АҚШ вице-президенті === [[Сурет:Nelson Rockefeller and Jimmy Carter - NARA - 176664a.jpg|thumb|Нельсон Рокфеллер мен [[АҚШ президенті]] [[Джимми Картер]], 1977 жылғы қазан]] [[Ричард Никсон]] 1974 жылы қызметінен кеткеннен кейін президент болып сол кездегі вице-президент [[Джеральд Форд]] тағайындалды. Фордтың өзі вице-президент қызметіне бұған дейін сайланған [[Спиро Агню]] Никсоннан бұрын отставкаға кетуге мәжбүр болғандықтан келген еді. АҚШ Конституциясына енгізілген 25-түзетуге сәйкес бос қалған вице-президент лауазымына президенттің ұсынуымен Конгресс жаңа кандидатураны бекітуге тиіс болатын. Форд ұзақ уақыт бойы елдегі ең ірі штаттың тиімді губернаторы болған Рокфеллерді таңдады. Өкілдер палатасы мен Сенат мүшелері кандидаттың саяси қабілеттерінен гөрі, оның қаржы элитасымен байланысы мен орасан зор жеке байлығы қызметіне әсер етпей ме деген мәселеге көбірек назар аударды. Ұзаққа созылған пікірталастардан кейін Өкілдер палатасы мен Сенат 1974 жылғы 19 желтоқсанда Рокфеллерді АҚШ вице-президенті қызметіне бекітті. Осылайша ол Фордтан кейін АҚШ Конституциясының 25-түзетуіне сәйкес қызметіне кіріскен екінші әрі әзірге соңғы вице-президент болды. Рокфеллер [[Вашингтон]]дағы вице-президент резиденциясын өз қаражатына сәндеп, қымбат жиһаздармен жабдықтады. Алайда оның өзі бұл резиденцияда тұрмады, өйткені Вашингтонда өз үйі бар еді. Қызметінен кеткен кезде ол резиденциядағы барлық мүлікті мемлекет меншігіне қалдырды. Кейінгі барлық вице-президенттер сол жиһаздар мен жабдықтарды пайдаланып келеді. [[1976 жыл]]ғы [[16 қыркүйек]]те көпшілік алдында сөйлеген сөздерінің бірінде жиналған [[хиппи]]лер Рокфеллерді келемеждей бастады. Бұған ашуланған ол оларға ортаңғы саусағын көрсетті. Бұл сәт әйгілі фотосуретке түсіріліп, кеңінен танымал болды. 1975 жылғы 3 қарашада Рокфеллер Фордқа өзінің вице-президенттік қызметін уақытша міндет ретінде қарастыратынын және 1976 жылғы сайлауда онымен бірге кандидат ретінде түспейтінін хабарлады. 1976 жылғы президент сайлауында Фордтың вице-президенттікке кандидат серіктесі белгілі республикашы [[Боб Доул]] болды. Кейінірек ол 1996 жылғы президент сайлауында да АҚШ президенті болуға талпынып, алайда жеңіліске ұшырады. Дегенмен, 1976 жылғы сайлауда Форд — Доул жұбы демократтардың [[Джимми Картер]] — [[Уолтер Мондейл]] жұбынан жеңіліп қалды. Рокфеллер Бильдерберг клубының тұрақты мүшесі болды. Сондай-ақ ол Нью-Йорктегі Примитивті өнер музейінің негізін қалаушы болды. === Қайтыс болуы === Нельсон Рокфеллер қызметінен кеткеннен кейін екі жыл өткен соң, 1979 жылғы 26 қаңтарда [[Нью-Йорк]]те [[Инфаркт|жүрек талмасынан]] қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде оның жанында вице-президент аппаратының бұрынғы қызметкері, 25 жастағы [[Меган Маршак]] болған. Рокфеллердің өлімінен кейін Маршак оның көңілдесі болған деген қауесеттер тарады. Сондай-ақ Нельсонның жүрек талмасы жыныстық қатынас кезінде болған деген болжамдар да айтылды. == Мәдениетте == «[[Фрида]]» фильмінде Нельсон Рокфеллердің рөлін [[Эдвард Нортон]] сомдады. == Жеке өмірі == === Отбасы === 1930 жылы [[Мэри Тодхантер Кларк]]қа (1907—1999) үйленді. Ерлі-зайыптылар 1962 жылы ажырасты. Олардың балалары: * [[Родман Рокфеллер]] (1932–2000) * Энн Рокфеллер * [[Стивен Кларк Рокфеллер]] (1936 жылы туған) * Егіздер Мэри Рокфеллер мен [[Майкл Рокфеллер]]. Майкл этнограф әрі антрополог болды. Ол 1961 жылы Жаңа Гвинеяда ғылыми экспедиция кезінде хабар-ошарсыз жоғалып кетті. Нұсқалардың біріне сәйкес, оны каннибалдар жеп қойған.<ref>{{Cite web|url=http://www.thecityreview.com/ues/fifave/fif810.htm|title="The Upper East Side Book: Fifth Avenue: 810 Fifth Avenue"|access-date=2024-03-20|archive-date=2012-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120101343/http://www.thecityreview.com/ues/fifave/fif810.htm|url-status=live}}</ref><ref>''Luxury apartment houses of Manhattan: an illustrated history'', Andrew Alpern, Dover Publications, 1992, p. 112.</ref> Майкл жоғалған кезде 23 жаста еді. 1963 жылы [[Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи]]ге (1926–2015; туған кездегі тегі — Фитлер) үйленді. Бұл некеден: * Нельсон Рокфеллер (кіші) (1964 жылы туған) * [[Марк Рокфеллер]] (1967 жылы туған) === Діні === Жастайынан Оңтүстік баптистер конвенциясының мүшесі болды.<ref>{{Cite web|url=https://christianhistoryinstitute.org/magazine/article/baptist-presidents-and-vice-presidents|title=Baptist Presidents and Vice Presidents {{!}} Christian History Magazine|lang=en|website=Christian History Institute|access-date=2024-03-20|archive-date=2024-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240515160148/https://christianhistoryinstitute.org/magazine/article/baptist-presidents-and-vice-presidents|url-status=live}}</ref> == Әдебиет == * {{мақала|авторы=|тақырыбы=Нельсон Рокфеллер|шынайы атауы=|сілтеме=|тілі=ru|жауапты=|баспа авторы=|басылым=[[The New Times|Новое время]]|түрі=|орны=М.|баспасы=|жыл=1974|томы=|нөмірі=50|беттері=17|isbn=|issn=}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} shle4r6s6ft80ml2xhmtfjkwrzzx8wo 3617443 3617429 2026-06-14T09:48:37Z 1nter pares 146705 3617443 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нельсон Рокфеллер | Шынайы есімі = | Суреті = Nelson Rockefeller.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[АҚШ вице-президенті]] | Ту = US Vice President Seal.svg | Ту2 = Flag of the Vice President of the United States.svg | Басқара бастады = 19 желтоқсан 1974 | Басқаруын аяқтады = 20 қаңтар 1977 | Президент = [[Джеральд Форд]] | Ізашары = ''лауазым бос болды'' (9 тамыз 1974 — 19 желтоқсан 1974)<br>[[Джеральд Форд]] | Ізбасары = [[Уолтер Мондейл]] | Титулы_2 = [[Нью-Йорк губернаторы]] | Ту_2 = Privy Seal of New York.svg | Ту2_2 = Flag of the Governor of New York.svg | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 желтоқсан 1973 | Ізашары_2 = [[Аверелл Гарриман]] | Ізбасары_2 = [[Малколм Уилсон]] | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 08.07.1908 | Туған жері = [[Бар-Харбор]], [[Ханкок округі]], [[Мэн]], АҚШ | Қайтыс болған күні = 26.01.1979 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ | Жерленді = Сонная лощина зираты | Діні = баптизм | Әкесі = [[Джон Дэвисон Рокфеллер кіші]] | Анасы = [[Эбигейл Олдрич Рокфеллер]] | Жұбайы = Мэри Тодхантер Кларк (1930–1962)<br>Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи (1963 жылдан) | Балалары = Родман Рокфеллер, Стивен Кларк Рокфеллер, Майкл Рокфеллер, Нельсон Рокфеллер кіші, Марк Рокфеллер, Энн Рокфеллер, Мэри Рокфеллер | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]] | Білімі = [[Дартмут колледжі]] | Мамандығы = экономист, банкир | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = Nelson A Rockefeller Signature.svg | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нельсон Олдрич Рокфеллер''' ({{lang-en|Nelson Aldrich Rockefeller}}; [[8 шілде]] [[1908 жыл|1908]], [[Бар-Харбор]], [[Мэн]], [[АҚШ]] – [[26 қаңтар]] [[1979 жыл|1979]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — америкалық [[кәсіпкер]], [[Миллиардерлер тізімі|миллиардер]], мемлекет және саяси қайраткер, АҚШ-тың Республикалық партиядан сайланған [[АҚШ вице-президенті|41-вице-президенті]] (1974–1977). Ол атауы байлықтың символына айналған Американың ең дәулетті әулеттерінің бірі — [[Рокфеллерлер|Рокфеллерлер әулетінің]] өкілі әрі мұнай магнаты [[Джон Дэвисон Рокфеллер]]дің немересі болды. Ол Дэвид Рокфеллердің және 1967–1971 жылдары [[Арканзас]] губернаторы болған [[Уинтроп О. Рокфеллер]]дің ағасы еді. АҚШ Республикалық партиясының мүшесі. 1959–1973 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болды. [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]] әкімшіліктері кезінде мемлекеттік хатшының көмекшісі (1944–1945), ал [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігі кезінде денсаулық сақтау министрінің орынбасары (1953–1954) қызметтерін атқарды. == Өмірбаяны == === Ерте өмірі === Рокфеллер 1908 жылғы 8 шілдеде [[Мэн]] штатындағы Бар-Харборда дүниеге келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=7|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Ол анасы жағынан атасы Нельсон У. Олдричтің құрметіне Нельсон Олдрич деп аталды.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол қаржыгер әрі филантроп [[Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)|Джон Дэвисон Рокфеллердің (кіші)]] және филантроп әрі қоғам қайраткері [[Эбигейл «Эбби» Олдрич]]тің екінші ұлы әрі үшінші баласы болды.<ref name=":1">{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Оның өзінен үлкен әпкесі Эбби мен ағасы III Джон, сондай-ақ өзінен кіші үш інісі — Лоренс, Уинтроп және Дэвид болды.<ref name=":1" /> Олардың әкесі Джон (кіші) Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі [[Джон Дэвисон Рокфеллер|Джон Д. Рокфеллер]] мен мектеп мұғалімі [[Лаура Спелман]]ның жалғыз ұлы еді.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=23–24|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Мектепте Нельсон нашар оқыды. Әдетте ол сыныбындағы үлгерімі ең төменгі үштіктің қатарында болды, тоғызыншы сыныпта қалып қоя жаздады және анықталмаған дислексиядан зардап шекті. Нельсон [[Принстон университеті]]не қабылданбағанымен, [[Дартмут колледжі]]не түсті.<ref>{{кітап|авторы=Joseph E. Persico|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The imperial Rockefeller: a biography of Nelson A. Rockefeller|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/imperialrockefel00pers|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Simon and Schuster|жыл=1982|томы=|беттері=24–25|барлық беті=|сериясы=|isbn=978-0-671-25418-6|тиражы=}}</ref> Ол колледж қалашығына 1926 жылы келді.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=29|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> Колледжде оқып жүрген кезінде ол Мэн штатындағы жазғы демалыс үйінде Мэри Тодхантер Кларкпен танысып, екеуі бір-бірін ұнатып қалды. Олар 1929 жылдың күзінде сөз байласты. 1930 жылы ол Дартмут колледжін үздік тәмамдап, [[экономика]] мамандығы бойынша өнер бакалавры дәрежесін алды. Рокфеллер мен Мэри оның оқуын аяқтағаннан кейін, 1930 жылғы 23 маусымда [[Пенсильвания]] штатындағы Бала-Синвидте некеге тұрды.<ref>{{кітап|авторы=Joe Alex Morris|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Nelson Rockefeller, a biography|шынайы атауы=|сілтеме=http://archive.org/details/nelsonrockefelle00morr|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New York|баспасы=Harper|жыл=1960|томы=|беттері=82|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> 1930-жылдардың басында ол [[Нью-Йорк]], Париж және Лондон банктерінде жұмыс істеді. Сол кезеңде әкесінің өтінішімен, кейінірек сәулет өнеріне деген қызығушылығының әсерімен, ол Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығын салу ісіне белсене араласты. 1933 жылы ол [[Рокфеллер орталығы]]ның қабырға суретін салуды солшыл көзқарастарымен танымал мексикалық суретші [[Диего Ривера]]ға тапсырды. Алайда жұмыс аяқталғаннан кейін Риверадан суреттен кеңестік көшбасшы [[Владимир Ленин]]нің бейнесін алып тастауды сұрады, өйткені оның тұлғасы АҚШ-та әртүрлі пікір туғызатын. Суретші бұдан бас тартқан соң, Ривера мен Рокфеллер арасында жанжал туындады. Ривераға келісілген қаламақысын төлегеннен кейін Рокфеллер оны жұмыстан шығарып, оның туындысын толықтай жойдырды. Жас Рокфеллердің «Бұл — менің қабырғам!» деген сөзі АҚШ-та қанатты сөзге айналды. Бұл оқиға АҚШ-та және басқа елдерде кеңінен жарияланып, бұқаралық ақпарат құралдарында қызу талқыланды. Сондай-ақ бұл тарих «[[Бесік тербеледі]]» (1999) және «[[Фрида]]» (2002) фильмдерінде көрініс тапқан. === Саяси мансабы === Рокфеллер 1940-жылдардан бастап саясатпен айналысты және [[Республикалық партия (АҚШ)|АҚШ Республикалық партиясының]] мүшесі болды. Демократтар [[Франклин Рузвельт]] пен [[Гарри Трумэн]]нің әкімшіліктері кезінде әртүрлі үкіметтік комиссиялардың құрамында жұмыс істеді, ал 1951–1952 жылдары халықаралық даму мәселелері жөніндегі консультативтік кеңестің төрағасы болды. Республикашы [[Дуайт Эйзенхауэр]] әкімшілігінде министрдің орынбасары қызметін атқарды. 1954–1955 жылдары Эйзенхауэрдің сыртқы саясат мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі болды. 1959 жылдан 1973 жылға дейін [[Нью-Йорк штаты]]ның губернаторы қызметін атқарды. Ол либерал әрі Республикалық партияның қалыпты қанатының жетекшілерінің бірі ретінде танылды. Нельсон Рокфеллер Республикалық партиядан АҚШ президенттігіне үміткер болуға үш рет талпынды, алайда әр жолы сәтсіздікке ұшырады (1960, 1964 және 1968 жылдары). === АҚШ вице-президенті === [[Сурет:Nelson Rockefeller and Jimmy Carter - NARA - 176664a.jpg|thumb|Нельсон Рокфеллер мен [[АҚШ президенті]] [[Джимми Картер]], 1977 жылғы қазан]] [[Ричард Никсон]] 1974 жылы қызметінен кеткеннен кейін президент болып сол кездегі вице-президент [[Джеральд Форд]] тағайындалды. Фордтың өзі вице-президент қызметіне бұған дейін сайланған [[Спиро Агню]] Никсоннан бұрын отставкаға кетуге мәжбүр болғандықтан келген еді. АҚШ Конституциясына енгізілген 25-түзетуге сәйкес бос қалған вице-президент лауазымына президенттің ұсынуымен Конгресс жаңа кандидатураны бекітуге тиіс болатын. Форд ұзақ уақыт бойы елдегі ең ірі штаттың тиімді губернаторы болған Рокфеллерді таңдады. Өкілдер палатасы мен Сенат мүшелері кандидаттың саяси қабілеттерінен гөрі, оның қаржы элитасымен байланысы мен орасан зор жеке байлығы қызметіне әсер етпей ме деген мәселеге көбірек назар аударды. Ұзаққа созылған пікірталастардан кейін Өкілдер палатасы мен Сенат 1974 жылғы 19 желтоқсанда Рокфеллерді АҚШ вице-президенті қызметіне бекітті. Осылайша ол Фордтан кейін АҚШ Конституциясының 25-түзетуіне сәйкес қызметіне кіріскен екінші әрі әзірге соңғы вице-президент болды. Рокфеллер [[Вашингтон]]дағы вице-президент резиденциясын өз қаражатына сәндеп, қымбат жиһаздармен жабдықтады. Алайда оның өзі бұл резиденцияда тұрмады, өйткені Вашингтонда өз үйі бар еді. Қызметінен кеткен кезде ол резиденциядағы барлық мүлікті мемлекет меншігіне қалдырды. Кейінгі барлық вице-президенттер сол жиһаздар мен жабдықтарды пайдаланып келеді. [[1976 жыл]]ғы [[16 қыркүйек]]те көпшілік алдында сөйлеген сөздерінің бірінде жиналған [[хиппи]]лер Рокфеллерді келемеждей бастады. Бұған ашуланған ол оларға ортаңғы саусағын көрсетті. Бұл сәт әйгілі фотосуретке түсіріліп, кеңінен танымал болды. 1975 жылғы 3 қарашада Рокфеллер Фордқа өзінің вице-президенттік қызметін уақытша міндет ретінде қарастыратынын және 1976 жылғы сайлауда онымен бірге кандидат ретінде түспейтінін хабарлады. 1976 жылғы президент сайлауында Фордтың вице-президенттікке кандидат серіктесі белгілі республикашы [[Боб Доул]] болды. Кейінірек ол 1996 жылғы президент сайлауында да АҚШ президенті болуға талпынып, алайда жеңіліске ұшырады. Дегенмен, 1976 жылғы сайлауда Форд — Доул жұбы демократтардың [[Джимми Картер]] — [[Уолтер Мондейл]] жұбынан жеңіліп қалды. Рокфеллер Бильдерберг клубының тұрақты мүшесі болды. Сондай-ақ ол Нью-Йорктегі Примитивті өнер музейінің негізін қалаушы болды. === Қайтыс болуы === Нельсон Рокфеллер қызметінен кеткеннен кейін екі жыл өткен соң, 1979 жылғы 26 қаңтарда [[Нью-Йорк]]те [[Инфаркт|жүрек талмасынан]] қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде оның жанында вице-президент аппаратының бұрынғы қызметкері, 25 жастағы [[Меган Маршак]] болған. Рокфеллердің өлімінен кейін Маршак оның көңілдесі болған деген қауесеттер тарады. Сондай-ақ Нельсонның жүрек талмасы жыныстық қатынас кезінде болған деген болжамдар да айтылды. == Мәдениетте == «[[Фрида]]» фильмінде Нельсон Рокфеллердің рөлін [[Эдвард Нортон]] сомдады. == Жеке өмірі == === Отбасы === 1930 жылы [[Мэри Тодхантер Кларк]]қа (1907—1999) үйленді. Ерлі-зайыптылар 1962 жылы ажырасты. Олардың балалары: * [[Родман Рокфеллер]] (1932–2000) * Энн Рокфеллер * [[Стивен Кларк Рокфеллер]] (1936 жылы туған) * Егіздер Мэри Рокфеллер мен [[Майкл Рокфеллер]]. Майкл этнограф әрі антрополог болды. Ол 1961 жылы Жаңа Гвинеяда ғылыми экспедиция кезінде хабар-ошарсыз жоғалып кетті. Нұсқалардың біріне сәйкес, оны каннибалдар жеп қойған.<ref>{{Cite web|url=http://www.thecityreview.com/ues/fifave/fif810.htm|title="The Upper East Side Book: Fifth Avenue: 810 Fifth Avenue"|access-date=2024-03-20|archive-date=2012-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120101343/http://www.thecityreview.com/ues/fifave/fif810.htm|url-status=live}}</ref><ref>''Luxury apartment houses of Manhattan: an illustrated history'', Andrew Alpern, Dover Publications, 1992, p. 112.</ref> Майкл жоғалған кезде 23 жаста еді. 1963 жылы [[Маргарита Лардж «Хэппи» Мёрфи]]ге (1926–2015; туған кездегі тегі — Фитлер) үйленді. Бұл некеден: * Нельсон Рокфеллер (кіші) (1964 жылы туған) * [[Марк Рокфеллер]] (1967 жылы туған) === Діні === Жастайынан Оңтүстік баптистер конвенциясының мүшесі болды.<ref>{{Cite web|url=https://christianhistoryinstitute.org/magazine/article/baptist-presidents-and-vice-presidents|title=Baptist Presidents and Vice Presidents {{!}} Christian History Magazine|lang=en|website=Christian History Institute|access-date=2024-03-20|archive-date=2024-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240515160148/https://christianhistoryinstitute.org/magazine/article/baptist-presidents-and-vice-presidents|url-status=live}}</ref> == Әдебиет == * {{мақала|авторы=|тақырыбы=Нельсон Рокфеллер|шынайы атауы=|сілтеме=|тілі=ru|жауапты=|баспа авторы=|басылым=[[The New Times|Новое время]]|түрі=|орны=М.|баспасы=|жыл=1974|томы=|нөмірі=50|беттері=17|isbn=|issn=}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:АҚШ вице-президенттері]] [[Санат:Нью-Йорк губернаторлары]] [[Санат:1968 жылғы АҚШ президенттігіне кандидаттар]] [[Санат:Бильдерберг тобы қатысушылары]] [[Санат:АҚШ баптистері]] [[Санат:XX ғасырдағы АҚШ саясаткерлері]] [[Санат:Миокард инфарктінен қайтыс болғандар]] [[Санат:«Лавр жапырағы» сыйлығының лауреаттары (АҚШ)]] [[Санат:Рокфеллер әулеті|Нельсон]] [[Санат:Дартмут колледжі түлектері]] 4z6c9acbdihvzcw1yqcyejzzhdksflb 14 782534 3617397 2026-06-14T08:16:03Z Nurken 111493 Жаңа бетте: [[Санат:Көкшетау тұлғалары]] [[Санат:Қазақстан қалаларының құрметті азаматтары]] 3617397 wikitext text/x-wiki [[Санат:Көкшетау тұлғалары]] [[Санат:Қазақстан қалаларының құрметті азаматтары]] pobox1sznjl4349idag4oauxeix030v 0 782536 3617432 2026-06-14T09:39:41Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Сур... 3617432 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} kesvsrz139fv97u3nzp6qh6ypc69iqk 3617433 3617432 2026-06-14T09:41:49Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617433 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} fevbjivste5wn5542xtsv59cdpytntb 3617434 3617433 2026-06-14T09:43:16Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3617434 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} nm4hjjcbljebp70j41znylwttekihfz 3617435 3617434 2026-06-14T09:44:10Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар|Алтынсарин ауданында туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617435 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] 3thdzdu4ud6o0ye9ntp4h93v7tgt496 3617436 3617435 2026-06-14T09:44:27Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары|Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617436 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] 3ni649z5nyok34psx21faxyclsx0pxf 3617437 3617436 2026-06-14T09:44:42Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары|Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617437 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] r89wfg8cd99thb7k668hdkhs9bgpem2 3617438 3617437 2026-06-14T09:45:05Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617438 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] aucvfmv5fujh850wmrh3tugf21u30jj 3617439 3617438 2026-06-14T09:45:25Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617439 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] lrlutpxtnyvdrg97at2e9nz6vhw0jc7 3617440 3617439 2026-06-14T09:45:55Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары|Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617440 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары]] 9juyhreco6olufbzl90bvb84stf3jy3 3617441 3617440 2026-06-14T09:46:10Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары|КОКП XXIV съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617441 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары]] [[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]] efszpo5j1scdjy33twnkojjnjo8eh1g 3617442 3617441 2026-06-14T09:47:39Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617442 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. Экономика ғылымдарының кандидаты (1966). == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары]] [[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]] dlvrbw43gnz91pvw2prrldn9moyxe8n 3617454 3617442 2026-06-14T10:07:11Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3617454 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. Экономика ғылымдарының кандидаты (1966). == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. 1942—1943 жылдары ұжымшардың есепке алушысы, есепшісі қызметін атқарды. 1943—1948 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] — Кеңес армиясы қатарында әскери борышын өтеді. 1948—1949 жылдары кеңшардың есепшісі болып еңбек етті. 1949—1950 жылдары Қазақстан К(б)П Қостанай облысы Обаған аудандық комитетіндегі партия кабинетінің меңгерушісі болып істеді. 1950—1952 жылдары Қазақстан К(б)П Қостанай облыстық комитетінің нұсқаушысы болып күн көрді. 1952—1954 жылдары Қазақстан К(б)П — Қазақстан КП Қостанай облысы Амангелді аудандық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1954—1957 жылдары Қостанай облысы Амангелді аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1957—1959 жылдары Қазақстан КП Қостанай облысы Амангелді аудандық комитетінің 1-хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1959 жылдан бастап — 1961 жылдың ақпанына дейін Қазақстан КП ОК жауапты ұйымдастырушысы қызметін атқарды. 1961 жылдың ақпанынан — 1962 жылға дейін Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің 2-хатшысы болып еңбек етті. 1962 жылдың маусымынан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылдың қаңтарынан — 1964 жылдың желтоқсанына дейін Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып күн көрді. 1964 жылдың 28 желтоқсанынан<ref>Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің I пленумының қаулысы.</ref> — 1966 жылдың қарашасына дейін Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1966 жылдың қарашасынан — 1971 жылдың шілдесіне дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1971—1987 жылдары Қазақ КСР халықтық бақылау комитеті бөлімінің меңгерушісі лауазымында мехнат қылды. 1987 жылы зейнетке шықты<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары]] [[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]] ed2feasu7b6up8dnhz740q3c1kclhdd 3617456 3617454 2026-06-14T10:08:09Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3617456 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. Экономика ғылымдарының кандидаты (1966). == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. 1942—1943 жылдары ұжымшардың есепке алушысы, есепшісі қызметін атқарды. 1943—1948 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] — Кеңес армиясы қатарында әскери борышын өтеді. 1948—1949 жылдары кеңшардың есепшісі болып еңбек етті. 1949—1950 жылдары Қазақстан К(б)П Қостанай облысы Обаған аудандық комитетіндегі партия кабинетінің меңгерушісі болып істеді. 1950—1952 жылдары Қазақстан К(б)П Қостанай облыстық комитетінің нұсқаушысы болып күн көрді. 1952—1954 жылдары Қазақстан К(б)П — Қазақстан КП Қостанай облысы Амангелді аудандық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1954—1957 жылдары Қостанай облысы Амангелді аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1957—1959 жылдары Қазақстан КП Қостанай облысы Амангелді аудандық комитетінің 1-хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1959 жылдан бастап — 1961 жылдың ақпанына дейін Қазақстан КП ОК жауапты ұйымдастырушысы қызметін атқарды. 1961 жылдың ақпанынан — 1962 жылға дейін Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің 2-хатшысы болып еңбек етті. 1962 жылдың маусымынан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылдың қаңтарынан — 1964 жылдың желтоқсанына дейін Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып күн көрді. 1964 жылдың 28 желтоқсанынан<ref>Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің I пленумының қаулысы.</ref> — 1966 жылдың қарашасына дейін Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1966 жылдың қарашасынан — 1971 жылдың шілдесіне дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1971—1987 жылдары Қазақ КСР халықтық бақылау комитеті бөлімінің меңгерушісі лауазымында мехнат қылды. 1987 жылы зейнетке шықты<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Сілтеме == * [http://www.knowbysight.info/TTT/15044.asp Бәкіжан Төртқарин.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары]] [[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]] 2ufalgq7lcriio6wu9igth54vnlcjap 3617458 3617456 2026-06-14T10:10:33Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3617458 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. Экономика ғылымдарының кандидаты (1966). == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. 1942—1943 жылдары ұжымшардың есепке алушысы, есепшісі қызметін атқарды. 1943—1948 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] — Кеңес армиясы қатарында әскери борышын өтеді. 1948—1949 жылдары кеңшардың есепшісі болып еңбек етті. 1949—1950 жылдары Қазақстан К(б)П Қостанай облысы Обаған аудандық комитетіндегі партия кабинетінің меңгерушісі болып істеді. 1950—1952 жылдары [[Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Қостанай облыстық комитетінің]] нұсқаушысы болып күн көрді. 1952—1954 жылдары Қазақстан К(б)П — Қазақстан КП Қостанай облысы [[Амангелді ауданы|Амангелді]] аудандық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1954—1957 жылдары Қостанай облысы Амангелді аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1957—1959 жылдары Қазақстан КП Қостанай облысы Амангелді аудандық комитетінің 1-хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1959 жылдан бастап — 1961 жылдың ақпанына дейін [[Қазақстан Коммунистік партиясы (Қазақ КСР)|Қазақстан КП]] ОК жауапты ұйымдастырушысы қызметін атқарды. 1961 жылдың ақпанынан — 1962 жылға дейін [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1962 жылдың маусымынан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылдың қаңтарынан — 1964 жылдың желтоқсанына дейін Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып күн көрді. 1964 жылдың 28 желтоқсанынан<ref>Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің I пленумының қаулысы.</ref> — 1966 жылдың қарашасына дейін Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1966 жылдың қарашасынан — 1971 жылдың шілдесіне дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1971—1987 жылдары Қазақ КСР халықтық бақылау комитеті бөлімінің меңгерушісі лауазымында мехнат қылды. 1987 жылы зейнетке шықты<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Сілтеме == * [http://www.knowbysight.info/TTT/15044.asp Бәкіжан Төртқарин.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары]] [[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]] olx79q8j0om154l6rdxc3mj5fa47ut0 3617460 3617458 2026-06-14T10:12:23Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3617460 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. Экономика ғылымдарының кандидаты (1966). == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. 1942—1943 жылдары ұжымшардың есепке алушысы, есепшісі қызметін атқарды. 1943—1948 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] — Кеңес армиясы қатарында әскери борышын өтеді. 1948—1949 жылдары кеңшардың есепшісі болып еңбек етті. 1949—1950 жылдары Қазақстан К(б)П Қостанай облысы Обаған аудандық комитетіндегі партия кабинетінің меңгерушісі болып істеді. 1950—1952 жылдары [[Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Қостанай облыстық комитетінің]] нұсқаушысы болып күн көрді. 1952 жылы Қостанай ауыл шаруашылығы техникумын бітірді. 1952—1954 жылдары Қазақстан К(б)П — Қазақстан КП Қостанай облысы [[Амангелді ауданы|Амангелді]] аудандық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1954—1957 жылдары Қостанай облысы Амангелді аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1957—1959 жылдары Қазақстан КП Қостанай облысы Амангелді аудандық комитетінің 1-хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1959 жылдан бастап — 1961 жылдың ақпанына дейін [[Қазақстан Коммунистік партиясы (Қазақ КСР)|Қазақстан КП]] ОК жауапты ұйымдастырушысы қызметін атқарды. 1960 жылы КОКП ОК Жоғары партия мектебін сырттай тәмамдады. 1961 жылдың ақпанынан — 1962 жылға дейін [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1962 жылдың маусымынан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылдың қаңтарынан — 1964 жылдың желтоқсанына дейін Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып күн көрді. 1964 жылдың 28 желтоқсанынан<ref>Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің I пленумының қаулысы.</ref> — 1966 жылдың қарашасына дейін Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1966 жылдың қарашасынан — 1971 жылдың шілдесіне дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1971—1987 жылдары Қазақ КСР халықтық бақылау комитеті бөлімінің меңгерушісі лауазымында мехнат қылды. 1987 жылы зейнетке шықты<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Сілтеме == * [http://www.knowbysight.info/TTT/15044.asp Бәкіжан Төртқарин.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары]] [[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]] 3ejcwzel38tzsagte4dgvleejo73zqu 3617463 3617460 2026-06-14T10:13:59Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3617463 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. Экономика ғылымдарының кандидаты (1966). == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. 1942—1943 жылдары ұжымшардың есепке алушысы, есепшісі қызметін атқарды. 1943—1948 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] — Кеңес армиясы қатарында әскери борышын өтеді. 1948—1949 жылдары кеңшардың есепшісі болып еңбек етті. 1949—1950 жылдары Қазақстан К(б)П Қостанай облысы [[Алтынсарин ауданы|Обаған]] аудандық комитетіндегі партия кабинетінің меңгерушісі болып істеді. 1950—1952 жылдары [[Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Қостанай облыстық комитетінің]] нұсқаушысы болып күн көрді. 1952 жылы Қостанай ауыл шаруашылығы техникумын бітірді. 1952—1954 жылдары Қазақстан К(б)П — Қазақстан КП Қостанай облысы [[Амангелді ауданы|Амангелді]] аудандық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1954—1957 жылдары Қостанай облысы Амангелді аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1957—1959 жылдары Қазақстан КП Қостанай облысы Амангелді аудандық комитетінің 1-хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1959 жылдан бастап — 1961 жылдың ақпанына дейін [[Қазақстан Коммунистік партиясы (Қазақ КСР)|Қазақстан КП]] ОК жауапты ұйымдастырушысы қызметін атқарды. 1960 жылы КОКП ОК Жоғары партия мектебін сырттай тәмамдады. 1961 жылдың ақпанынан — 1962 жылға дейін [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1962 жылдың маусымынан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылдың қаңтарынан — 1964 жылдың желтоқсанына дейін Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып күн көрді. 1964 жылдың 28 желтоқсанынан<ref>Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің I пленумының қаулысы.</ref> — 1966 жылдың қарашасына дейін Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1966 жылдың қарашасынан — 1971 жылдың шілдесіне дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1971—1987 жылдары Қазақ КСР халықтық бақылау комитеті бөлімінің меңгерушісі лауазымында мехнат қылды. 1987 жылы зейнетке шықты<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Сілтеме == * [http://www.knowbysight.info/TTT/15044.asp Бәкіжан Төртқарин.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары]] [[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]] bk6c3y0809r5njbyji5zu2idccewfrm 3617468 3617463 2026-06-14T10:18:49Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617468 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] ауылдық облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. Экономика ғылымдарының кандидаты (1966). == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. 1942—1943 жылдары ұжымшардың есепке алушысы, есепшісі қызметін атқарды. 1943—1948 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] — Кеңес армиясы қатарында әскери борышын өтеді. 1948—1949 жылдары кеңшардың есепшісі болып еңбек етті. 1949—1950 жылдары Қазақстан К(б)П Қостанай облысы [[Алтынсарин ауданы|Обаған]] аудандық комитетіндегі партия кабинетінің меңгерушісі болып істеді. 1950—1952 жылдары [[Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Қостанай облыстық комитетінің]] нұсқаушысы болып күн көрді. 1952 жылы Қостанай ауыл шаруашылығы техникумын бітірді. 1952—1954 жылдары Қазақстан К(б)П — Қазақстан КП Қостанай облысы [[Амангелді ауданы|Амангелді]] аудандық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1954—1957 жылдары Қостанай облысы Амангелді аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1957—1959 жылдары Қазақстан КП Қостанай облысы Амангелді аудандық комитетінің 1-хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1959 жылдан бастап — 1961 жылдың ақпанына дейін [[Қазақстан Коммунистік партиясы (Қазақ КСР)|Қазақстан КП]] ОК жауапты ұйымдастырушысы қызметін атқарды. 1960 жылы КОКП ОК Жоғары партия мектебін сырттай тәмамдады. 1961 жылдың ақпанынан — 1962 жылға дейін [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1962 жылдың маусымынан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылдың қаңтарынан — 1964 жылдың желтоқсанына дейін Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып күн көрді. 1964 жылдың 28 желтоқсанынан<ref>Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің I пленумының қаулысы.</ref> — 1966 жылдың қарашасына дейін Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1966 жылдың қарашасынан — 1971 жылдың шілдесіне дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1971—1987 жылдары Қазақ КСР халықтық бақылау комитеті бөлімінің меңгерушісі лауазымында мехнат қылды. 1987 жылы зейнетке шықты<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Сілтеме == * [http://www.knowbysight.info/TTT/15044.asp Бәкіжан Төртқарин.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары]] [[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]] d4gltx2ejicxgocgmt7l5fh9vlhcb6j 3617469 3617468 2026-06-14T10:23:50Z Орел Карл 81620 3617469 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = маусым 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = желтоқсан 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Түсініктемелер_2 = 1963 ж. қаңтарынан — 1964 ж. желтоқсанына дейін Шығыс Қазақстан '''ауылдық''' облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. Экономика ғылымдарының кандидаты (1966). == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. 1942—1943 жылдары ұжымшардың есепке алушысы, есепшісі қызметін атқарды. 1943—1948 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] — Кеңес армиясы қатарында әскери борышын өтеді. 1948—1949 жылдары кеңшардың есепшісі болып еңбек етті. 1949—1950 жылдары Қазақстан К(б)П Қостанай облысы [[Алтынсарин ауданы|Обаған]] аудандық комитетіндегі партия кабинетінің меңгерушісі болып істеді. 1950—1952 жылдары [[Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Қостанай облыстық комитетінің]] нұсқаушысы болып күн көрді. 1952 жылы Қостанай ауыл шаруашылығы техникумын бітірді. 1952—1954 жылдары Қазақстан К(б)П — Қазақстан КП Қостанай облысы [[Амангелді ауданы|Амангелді]] аудандық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1954—1957 жылдары Қостанай облысы Амангелді аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1957—1959 жылдары Қазақстан КП Қостанай облысы Амангелді аудандық комитетінің 1-хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1959 жылдан бастап — 1961 жылдың ақпанына дейін [[Қазақстан Коммунистік партиясы (Қазақ КСР)|Қазақстан КП]] ОК жауапты ұйымдастырушысы қызметін атқарды. 1960 жылы КОКП ОК Жоғары партия мектебін сырттай тәмамдады. 1961 жылдың ақпанынан — 1962 жылға дейін [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1962 жылдың маусымынан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылдың қаңтарынан — 1964 жылдың желтоқсанына дейін Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып күн көрді. 1964 жылдың 28 желтоқсанынан<ref>Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің I пленумының қаулысы.</ref> — 1966 жылдың қарашасына дейін Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1966 жылдың қарашасынан — 1971 жылдың шілдесіне дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1971—1987 жылдары Қазақ КСР халықтық бақылау комитеті бөлімінің меңгерушісі лауазымында мехнат қылды. 1987 жылы зейнетке шықты<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Сілтеме == * [http://www.knowbysight.info/TTT/15044.asp Бәкіжан Төртқарин.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары]] [[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]] oyk2vyafbzgjxj3y2jjtt1yqdq83jl1 3617470 3617469 2026-06-14T10:36:24Z Орел Карл 81620 3617470 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = қараша 1966 | Басқаруын аяқтады = шілде 1971 | Ізашары = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Ізбасары = [[Садық Ахметұлы Қойшыбаев|Садық Қойшыбаев]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = маусым 1962 | Басқаруын аяқтады_2 = желтоқсан 1964 | Ізашары_2 = [[Рақымжан Омарұлы Шаяхметов|Рақымжан Шаяхметов]] | Ізбасары_2 = [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев|Өтешқали Атамбаев]] | Түсініктемелер_2 = 1963 ж. қаңтарынан — 1964 ж. желтоқсанына дейін Шығыс Қазақстан '''ауылдық''' облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.3.1924 | Туған жері = [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 17.2.1998 | Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} }} '''Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин''' ([[13 наурыз]] [[1924 жыл|1924]], [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылы, [[Қостанай уезі]], [[Қостанай губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[17 ақпан]] [[1998 жыл|1998]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер. Экономика ғылымдарының кандидаты (1966). == Өмірбаяны == 1924 жылы [[Новоалексеевка (Қостанай облысы)|Новоалексеевка]] ауылында (қазіргі — [[Алтынсарин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) туды. 1947 жылдан бастап [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. 1942—1943 жылдары ұжымшардың есепке алушысы, есепшісі қызметін атқарды. 1943—1948 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] — Кеңес армиясы қатарында әскери борышын өтеді. 1948—1949 жылдары кеңшардың есепшісі болып еңбек етті. 1949—1950 жылдары Қазақстан К(б)П Қостанай облысы [[Алтынсарин ауданы|Обаған]] аудандық комитетіндегі партия кабинетінің меңгерушісі болып істеді. 1950—1952 жылдары [[Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Қостанай облыстық комитетінің]] нұсқаушысы болып күн көрді. 1952 жылы Қостанай ауыл шаруашылығы техникумын бітірді. 1952—1954 жылдары Қазақстан К(б)П — Қазақстан КП Қостанай облысы [[Амангелді ауданы|Амангелді]] аудандық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1954—1957 жылдары Қостанай облысы Амангелді аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1957—1959 жылдары Қазақстан КП Қостанай облысы Амангелді аудандық комитетінің 1-хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1959 жылдан бастап — 1961 жылдың ақпанына дейін [[Қазақстан Коммунистік партиясы (Қазақ КСР)|Қазақстан КП]] ОК жауапты ұйымдастырушысы қызметін атқарды. 1960 жылы КОКП ОК Жоғары партия мектебін сырттай тәмамдады. 1961 жылдың ақпанынан — 1962 жылға дейін [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1962 жылдың маусымынан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылдың қаңтарынан — 1964 жылдың желтоқсанына дейін Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып күн көрді. 1964 жылдың 28 желтоқсанынан<ref>Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің I пленумының қаулысы.</ref> — 1966 жылдың қарашасына дейін Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің 2-хатшысы болып еңбектенді. 1966 жылдың қарашасынан — 1971 жылдың шілдесіне дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1971—1987 жылдары Қазақ КСР халықтық бақылау комитеті бөлімінің меңгерушісі лауазымында мехнат қылды. 1987 жылы зейнетке шықты<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Сілтеме == * [http://www.knowbysight.info/TTT/15044.asp Бәкіжан Төртқарин.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтынсарин ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары]] [[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]] qal7pjb9w4w3ob5cx0po7wlo323s6du 14 782537 3617444 2026-06-14T09:53:01Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Елдер бойынша XX ғасыр саясаткерлері]] [[Санат:Ғасырлар бойынша АҚШ саясаткерлері]] [[Санат:XX ғасырдағы АҚШ тұлғалары]] 3617444 wikitext text/x-wiki [[Санат:Елдер бойынша XX ғасыр саясаткерлері]] [[Санат:Ғасырлар бойынша АҚШ саясаткерлері]] [[Санат:XX ғасырдағы АҚШ тұлғалары]] 25zb8i6ze6zrv5nm2aimht3amu4edyc 14 782538 3617445 2026-06-14T09:55:26Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:АҚШ жоғарғы оқу орындары түлектері]] [[Санат:Дартмут колледжі]] [[Санат:Хановерден (Нью-Гэмпшир) шыққан тұлғалар]] 3617445 wikitext text/x-wiki [[Санат:АҚШ жоғарғы оқу орындары түлектері]] [[Санат:Дартмут колледжі]] [[Санат:Хановерден (Нью-Гэмпшир) шыққан тұлғалар]] hdozn5g1yt4wcjd6wrh4jv01si0dq23 14 782539 3617448 2026-06-14T09:57:15Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:1769 жылы пайда болғандар]] [[Санат:Айви Лигасы]] [[Санат:Нью-Гэмпшир университеттері]] [[Санат:Хановер (Нью-Гэмпшир)]] 3617448 wikitext text/x-wiki [[Санат:1769 жылы пайда болғандар]] [[Санат:Айви Лигасы]] [[Санат:Нью-Гэмпшир университеттері]] [[Санат:Хановер (Нью-Гэмпшир)]] jos9w2w4s1b7vddv0noii6osfx5wph8 0 782540 3617452 2026-06-14T10:05:25Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: {{Тағам | атауы = Көктал | суреті = | сипаттамасы = Ыстықтай ыстау әдісімен пісірілген көктал тағамы | түрі = Балық тағамы | шығыс тегі = {{KAZ}} асханасы | аймақ = [[Жетісу]], [[Балқаш көлі|Балқаш]], [[Іле (өзен)|Іле алабы]] | негізгі дәмдеуіш = Ірі б... 3617452 wikitext text/x-wiki {{Тағам | атауы = Көктал | суреті = | сипаттамасы = Ыстықтай ыстау әдісімен пісірілген көктал тағамы | түрі = Балық тағамы | шығыс тегі = {{KAZ}} асханасы | аймақ = [[Жетісу]], [[Балқаш көлі|Балқаш]], [[Іле (өзен)|Іле алабы]] | негізгі дәмдеуіш = Ірі балық, көкөністер, жас тал бұтақтары | дайындау әдісі = Түтінмен ыстықтай ыстау | температурасы = Ыстық күйінде }} '''Көктал''' — [[сазан]], [[дөңмаңдай]] немесе [[жайын]] сияқты ірі балықтардан ыстықтай ыстау әдісімен дайындалатын қазақтың дәстүрлі балық тағамы. Негізінен Қазақстанның оңтүстік-шығыс өңірлерінде, соның ішінде [[Балқаш көлі]], [[Іле (өзен)|Іле өзені]] мен [[Жетісу]] аймағында кеңінен таралған. Тағамның атауы балықты пісіру барысында қолданылатын тал (көк тал) бұтақтарына байланысты қойылған<ref>{{Кітап|автор=Сегізбайұлы Қ.|тақырыбы=Қазақы дастарқан|баспа=Атамұра|жыл=2011|бет=180|isbn=}}</ref>. == Тарихы мен этимологиясы == Көктал тағамының шығыс тарихы Жетісу өңірі мен Балқаш-Алакөл бассейнін мекендеген қазақ тайпаларының тұрмысымен тығыз байланысты. Көшпелі мәдениетте ет тағамдары басым болғанымен, өзен-көл маңын паналаған халық балық аулау кәсібін де дамытқан<ref>{{Кітап|автор=Тоқтабаев А.|тақырыбы=Қазақтардың дәстүрлі аңшылық пен балық аулау кәсібі|баспа=Ғылым|жыл=1999|бет=210|isbn=}}</ref>. Тағам атауы екі сөзден тұрады: «көк» (жас, жаңа үзілген) және «тал» (тал ағашы). Балықты ыстау кезінде отқа дәл осы жас тал бұтақтарын тастау арқылы тағамға ерекше хош иіс пен дәм берілген<ref>{{Кітап|автор=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі|тақырыбы=|баспа=Дайк-Пресс|жыл=2008|бет=968|isbn=}}</ref>. == Дайындау технологиясы == Көктәл дайындаудың дәстүрлі процесі бірнеше маңызды кезеңнен тұрады: * '''Балықты таңдау:''' Салмағы кемінде 3-5 кг болатын ірі балықтар таңдалады. * '''Тазалау әдісі:''' Балықтың қабыршағы аршылмайды. Оны арқа жонынан бастап ішіне қарай қақ жарып, «кітап» тәрізді ашады. Тұздау және дәмдеуіштер себу процесі осы ішкі бетіне жасалады. * '''Көкөністер қосу:''' Балықтың үстіне дөңгелектеп туралған пияз, қызанақ, тәтті бұрыш және картоп тілімдері тізіледі. * '''Ыстау процесі:''' Дайын балық арнайы металл жәшіктің (көкталыс) ішіндегі торға қойылады. Жәшік түбіне алма, алмұрт немесе жас тал бұтақтары салынады. Тұйықталған жәшік астына от жағылып, балық өз буы мен ағаш түтініне 40-60 минут піседі. == Мәдени маңызы == Қазіргі таңда көктал тек отбасылық ас мәзірі емес, сонымен қатар Жетісу өңірінің туристік брендіне айналған<ref>{{Кітап|автор=|тақырыбы=Жетісу: Энциклопедия|баспа=Арыс баспасы|жыл=2004|бет=680|isbn=}}</ref>. Алматы облысы мен Балқаш маңында бұл тағамды әзірлеуден арнайы фестивальдар мен сайыстар өткізіліп тұрады<ref>{{Кітап|автор=Кәмалашұлы Б.|тақырыбы=Қазақтың дәстүрлі тұрмыс-салт энциклопедиясы|баспа=Өнер|жыл=2007|бет=340|isbn=}}</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Қазақ асханасы]] * [[Ыстау]] [[Санат:Қазақ асханасы]] [[Санат:Балық тағамдары]] nikbvfd30r7vu9qefw18uw46vwxwnqe 3617455 3617452 2026-06-14T10:07:18Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617455 wikitext text/x-wiki {{Тағам |сурет = |сурет атауы = Көкталыста пісірілген дәстүрлі көктал тағамы |тип = Балық тағамы, екінші тағам |ұлттық асхана = Қазақ асханасы |шынайы атауы = Көктал |шыққан мемлекеті = {{KAZ}} |автор = Белгісіз (халықтық) |жыл = Ерте заманнан белгілі |негізгі құрамы = Ірі балық ([[сазан]], [[дөңмаңдай]], [[жайын]]) |қосымша құрамы = [[Пияз]], [[қызанақ]], [[тәтті бұрыш]], [[картоп]], сарымсақ, майонез немесе қаймақ, тұз, бұрыш, жас тал бұтақтары |аналогтар = Ыстықтай ысталған балық |калориялық = 140–160 ккал (100 грамына) |белоктар = 16.5 г |майлар = 7.8 г |көмірсулер = 2.1 г |рецепт = b:Асхана:Көктал |қор = c:Category:Koktal }} '''Көктал''' — [[сазан]], [[дөңмаңдай]] немесе [[жайын]] сияқты ірі балықтардан ыстықтай ыстау әдісімен дайындалатын қазақтың дәстүрлі балық тағамы. Негізінен Қазақстанның оңтүстік-шығыс өңірлерінде, соның ішінде [[Балқаш көлі]], [[Іле (өзен)|Іле өзені]] мен [[Жетісу]] аймағында кеңінен таралған. Тағамның атауы балықты пісіру барысында қолданылатын тал (көк тал) бұтақтарына байланысты қойылған<ref>{{Кітап|автор=Сегізбайұлы Қ.|тақырыбы=Қазақы дастарқан|баспа=Атамұра|жыл=2011|бет=180|isbn=}}</ref>. == Тарихы мен этимологиясы == Көктал тағамының шығыс тарихы Жетісу өңірі мен Балқаш-Алакөл бассейнін мекендеген қазақ тайпаларының тұрмысымен тығыз байланысты. Көшпелі мәдениетте ет тағамдары басым болғанымен, өзен-көл маңын паналаған халық балық аулау кәсібін де дамытқан<ref>{{Кітап|автор=Тоқтабаев А.|тақырыбы=Қазақтардың дәстүрлі аңшылық пен балық аулау кәсібі|баспа=Ғылым|жыл=1999|бет=210|isbn=}}</ref>. Тағам атауы екі сөзден тұрады: «көк» (жас, жаңа үзілген) және «тал» (тал ағашы). Балықты ыстау кезінде отқа дәл осы жас тал бұтақтарын тастау арқылы тағамға ерекше хош иіс пен дәм берілген<ref>{{Кітап|автор=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі|тақырыбы=|баспа=Дайк-Пресс|жыл=2008|бет=968|isbn=}}</ref>. == Дайындау технологиясы == Көктәл дайындаудың дәстүрлі процесі бірнеше маңызды кезеңнен тұрады: * '''Балықты таңдау:''' Салмағы кемінде 3-5 кг болатын ірі балықтар таңдалады. * '''Тазалау әдісі:''' Балықтың қабыршағы аршылмайды. Оны арқа жонынан бастап ішіне қарай қақ жарып, «кітап» тәрізді ашады. Тұздау және дәмдеуіштер себу процесі осы ішкі бетіне жасалады. * '''Көкөністер қосу:''' Балықтың үстіне дөңгелектеп туралған пияз, қызанақ, тәтті бұрыш және картоп тілімдері тізіледі. * '''Ыстау процесі:''' Дайын балық арнайы металл жәшіктің (көкталыс) ішіндегі торға қойылады. Жәшік түбіне алма, алмұрт немесе жас тал бұтақтары салынады. Тұйықталған жәшік астына от жағылып, балық өз буы мен ағаш түтініне 40-60 минут піседі. == Мәдени маңызы == Қазіргі таңда көктал тек отбасылық ас мәзірі емес, сонымен қатар Жетісу өңірінің туристік брендіне айналған<ref>{{Кітап|автор=|тақырыбы=Жетісу: Энциклопедия|баспа=Арыс баспасы|жыл=2004|бет=680|isbn=}}</ref>. Алматы облысы мен Балқаш маңында бұл тағамды әзірлеуден арнайы фестивальдар мен сайыстар өткізіліп тұрады<ref>{{Кітап|автор=Кәмалашұлы Б.|тақырыбы=Қазақтың дәстүрлі тұрмыс-салт энциклопедиясы|баспа=Өнер|жыл=2007|бет=340|isbn=}}</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Қазақ асханасы]] * [[Ыстау]] [[Санат:Қазақ асханасы]] [[Санат:Балық тағамдары]] m3g6lv0uoo8b4wh8uc56383v00k48ea 3617457 3617455 2026-06-14T10:08:26Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617457 wikitext text/x-wiki {{Тағам |сурет = |сурет атауы = Көкталыста пісірілген дәстүрлі көктал тағамы |тип = Балық тағамы, екінші тағам |ұлттық асхана = Қазақ асханасы |шынайы атауы = Көктал |шыққан мемлекеті = {{KAZ}} |автор = Белгісіз (халықтық) |жыл = Ерте заманнан белгілі |негізгі құрамы = Ірі балық ([[сазан]], [[дөңмаңдай]], [[жайын]]) |қосымша құрамы = [[Пияз]], [[қызанақ]], [[тәтті бұрыш]], [[картоп]], сарымсақ, майонез немесе қаймақ, тұз, бұрыш, жас тал бұтақтары |аналогтар = Ыстықтай ысталған балық |калориялық = 140–160 ккал (100 грамына) |белоктар = 16.5 г |майлар = 7.8 г |көмірсулер = 2.1 г |рецепт = b:Асхана:Көктал |қор = c:Category:Koktal }} '''Көктал''' — [[сазан]], [[дөңмаңдай]] немесе [[жайын]] сияқты ірі балықтардан ыстықтай ыстау әдісімен дайындалатын қазақтың дәстүрлі балық тағамы. Негізінен Қазақстанның оңтүстік-шығыс өңірлерінде, соның ішінде [[Балқаш]], [[Іле]] мен [[Жетісу]] аймағында кеңінен таралған. Тағамның атауы балықты пісіру барысында қолданылатын тал (көк тал) бұтақтарына байланысты қойылған<ref>{{Кітап|автор=Сегізбайұлы Қ.|тақырыбы=Қазақы дастарқан|баспа=Атамұра|жыл=2011|бет=180|isbn=}}</ref>. == Тарихы мен этимологиясы == Көктал тағамының шығыс тарихы Жетісу өңірі мен Балқаш-Алакөл бассейнін мекендеген қазақ тайпаларының тұрмысымен тығыз байланысты. Көшпелі мәдениетте ет тағамдары басым болғанымен, өзен-көл маңын паналаған халық балық аулау кәсібін де дамытқан<ref>{{Кітап|автор=Тоқтабаев А.|тақырыбы=Қазақтардың дәстүрлі аңшылық пен балық аулау кәсібі|баспа=Ғылым|жыл=1999|бет=210|isbn=}}</ref>. Тағам атауы екі сөзден тұрады: «көк» (жас, жаңа үзілген) және «тал» (тал ағашы). Балықты ыстау кезінде отқа дәл осы жас тал бұтақтарын тастау арқылы тағамға ерекше хош иіс пен дәм берілген<ref>{{Кітап|автор=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі|тақырыбы=|баспа=Дайк-Пресс|жыл=2008|бет=968|isbn=}}</ref>. == Дайындау технологиясы == Көктәл дайындаудың дәстүрлі процесі бірнеше маңызды кезеңнен тұрады: * '''Балықты таңдау:''' Салмағы кемінде 3-5 кг болатын ірі балықтар таңдалады. * '''Тазалау әдісі:''' Балықтың қабыршағы аршылмайды. Оны арқа жонынан бастап ішіне қарай қақ жарып, «кітап» тәрізді ашады. Тұздау және дәмдеуіштер себу процесі осы ішкі бетіне жасалады. * '''Көкөністер қосу:''' Балықтың үстіне дөңгелектеп туралған пияз, қызанақ, тәтті бұрыш және картоп тілімдері тізіледі. * '''Ыстау процесі:''' Дайын балық арнайы металл жәшіктің (көкталыс) ішіндегі торға қойылады. Жәшік түбіне алма, алмұрт немесе жас тал бұтақтары салынады. Тұйықталған жәшік астына от жағылып, балық өз буы мен ағаш түтініне 40-60 минут піседі. == Мәдени маңызы == Қазіргі таңда көктал тек отбасылық ас мәзірі емес, сонымен қатар Жетісу өңірінің туристік брендіне айналған<ref>{{Кітап|автор=|тақырыбы=Жетісу: Энциклопедия|баспа=Арыс баспасы|жыл=2004|бет=680|isbn=}}</ref>. Алматы облысы мен Балқаш маңында бұл тағамды әзірлеуден арнайы фестивальдар мен сайыстар өткізіліп тұрады<ref>{{Кітап|автор=Кәмалашұлы Б.|тақырыбы=Қазақтың дәстүрлі тұрмыс-салт энциклопедиясы|баспа=Өнер|жыл=2007|бет=340|isbn=}}</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Қазақ асханасы]] * [[Ыстау]] [[Санат:Қазақ асханасы]] [[Санат:Балық тағамдары]] qdls80gsn2p4ljcf1wdslx0x274xj73 3617504 3617457 2026-06-14T11:36:47Z 1nter pares 146705 3617504 wikitext text/x-wiki {{Тағам |сурет = |сурет атауы = Көкталыста пісірілген дәстүрлі көктал тағамы |тип = Балық тағамы, екінші тағам |ұлттық асхана = Қазақ асханасы |шынайы атауы = Көктал |шыққан мемлекеті = {{KAZ}} |автор = Белгісіз (халықтық) |жыл = Ерте заманнан белгілі |негізгі құрамы = Ірі балық ([[сазан]], [[дөңмаңдай]], [[жайын]]) |қосымша құрамы = [[Пияз]], [[қызанақ]], [[тәтті бұрыш]], [[картоп]], сарымсақ, майонез немесе қаймақ, тұз, бұрыш, жас тал бұтақтары |аналогтар = Ыстықтай ысталған балық |калориялық = 140–160 ккал (100 грамына) |белоктар = 16.5 г |майлар = 7.8 г |көмірсулер = 2.1 г |рецепт = b:Асхана:Көктал |қор = c:Category:Koktal }} '''Көктал''' — [[сазан]], [[дөңмаңдай]] немесе [[жайын]] сияқты ірі балықтардан ыстықтай ыстау әдісімен дайындалатын қазақтың дәстүрлі балық тағамы. Негізінен Қазақстанның оңтүстік-шығыс өңірлерінде, соның ішінде [[Балқаш]], [[Іле]] мен [[Жетісу]] аймағында кеңінен таралған. Тағамның атауы балықты пісіру барысында қолданылатын тал (көк тал) бұтақтарына байланысты қойылған.<ref>{{Кітап|автор=Сегізбайұлы Қ.|тақырыбы=Қазақы дастарқан|баспа=Атамұра|жыл=2011|бет=180|isbn=}}</ref> == Тарихы мен этимологиясы == Көктал тағамының шығыс тарихы Жетісу өңірі мен Балқаш-Алакөл бассейнін мекендеген қазақ тайпаларының тұрмысымен тығыз байланысты. Көшпелі мәдениетте ет тағамдары басым болғанымен, өзен-көл маңын паналаған халық балық аулау кәсібін де дамытқан.<ref>{{Кітап|автор=Тоқтабаев А.|тақырыбы=Қазақтардың дәстүрлі аңшылық пен балық аулау кәсібі|баспа=Ғылым|жыл=1999|бет=210|isbn=}}</ref> Тағам атауы екі сөзден тұрады: «көк» (жас, жаңа үзілген) және «тал» (тал ағашы). Балықты ыстау кезінде отқа дәл осы жас тал бұтақтарын тастау арқылы тағамға ерекше хош иіс пен дәм берілген.<ref>{{Кітап|автор=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі|тақырыбы=|баспа=Дайк-Пресс|жыл=2008|бет=968|isbn=}}</ref> == Дайындау технологиясы == Көктәл дайындаудың дәстүрлі процесі бірнеше маңызды кезеңнен тұрады: * '''Балықты таңдау:''' Салмағы кемінде 3-5 кг болатын ірі балықтар таңдалады. * '''Тазалау әдісі:''' Балықтың қабыршағы аршылмайды. Оны арқа жонынан бастап ішіне қарай қақ жарып, «кітап» тәрізді ашады. Тұздау және дәмдеуіштер себу процесі осы ішкі бетіне жасалады. * '''Көкөністер қосу:''' Балықтың үстіне дөңгелектеп туралған пияз, қызанақ, тәтті бұрыш және картоп тілімдері тізіледі. * '''Ыстау процесі:''' Дайын балық арнайы металл жәшіктің (көкталыс) ішіндегі торға қойылады. Жәшік түбіне алма, алмұрт немесе жас тал бұтақтары салынады. Тұйықталған жәшік астына от жағылып, балық өз буы мен ағаш түтініне 40–60 минут піседі. == Мәдени маңызы == Қазіргі таңда көктал тек отбасылық ас мәзірі емес, сонымен қатар Жетісу өңірінің туристік брендіне айналған.<ref>{{Кітап|автор=|тақырыбы=Жетісу: Энциклопедия|баспа=Арыс баспасы|жыл=2004|бет=680|isbn=}}</ref> Алматы облысы мен Балқаш маңында бұл тағамды әзірлеуден арнайы фестивальдар мен сайыстар өткізіліп тұрады.<ref>{{Кітап|автор=Кәмалашұлы Б.|тақырыбы=Қазақтың дәстүрлі тұрмыс-салт энциклопедиясы|баспа=Өнер|жыл=2007|бет=340|isbn=}}</ref> == Тағы қараңыз == * [[Қазақ асханасы]] * [[Ыстау]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ асханасы]] [[Санат:Балық тағамдары]] d2qa6lkkofn3fbgcngv1kpi3dld7bsi 0 782541 3617471 2026-06-14T10:44:53Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев | Шынайы есімі = | Су... 3617471 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1963 | Басқаруын аяқтады = 1966 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1961 | Басқаруын аяқтады_2 = 1963 | Ізашары_2 = ''белгісіз'' | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = Қазақ КСР қаржы министрі | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1955 | Басқаруын аяқтады_3 = 1961 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 20.9.1910 | Туған жері = [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 26.9.1994 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Қызыл жұлдыз ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев''' ([[20 қыркүйек]] [[1910 жыл|1910]], [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[26 қыркүйек]] [[1994 жыл|1994]], [[Мәскеу]], [[Ресей]]) — кеңестік мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары (1961-1963), Қазақ КСР қаржы министрі (1955-1961). == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} bhnsse6dd6neiqux41fndvrnwo3tw1z 3617472 3617471 2026-06-14T10:45:35Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары|Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617472 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1963 | Басқаруын аяқтады = 1966 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1961 | Басқаруын аяқтады_2 = 1963 | Ізашары_2 = ''белгісіз'' | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = Қазақ КСР қаржы министрі | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1955 | Басқаруын аяқтады_3 = 1961 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 20.9.1910 | Туған жері = [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 26.9.1994 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Қызыл жұлдыз ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев''' ([[20 қыркүйек]] [[1910 жыл|1910]], [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[26 қыркүйек]] [[1994 жыл|1994]], [[Мәскеу]], [[Ресей]]) — кеңестік мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары (1961-1963), Қазақ КСР қаржы министрі (1955-1961). == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] 9srjhtfzr7v3i5kggz6nzrdoslx524v 3617473 3617472 2026-06-14T10:45:50Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері|Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617473 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1963 | Басқаруын аяқтады = 1966 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1961 | Басқаруын аяқтады_2 = 1963 | Ізашары_2 = ''белгісіз'' | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = Қазақ КСР қаржы министрі | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1955 | Басқаруын аяқтады_3 = 1961 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 20.9.1910 | Туған жері = [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 26.9.1994 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Қызыл жұлдыз ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев''' ([[20 қыркүйек]] [[1910 жыл|1910]], [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[26 қыркүйек]] [[1994 жыл|1994]], [[Мәскеу]], [[Ресей]]) — кеңестік мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары (1961-1963), Қазақ КСР қаржы министрі (1955-1961). == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] 61o0ws5wteevn2n9u1rl3y3hznyw5xs 3617474 3617473 2026-06-14T10:46:50Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3617474 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1963 | Басқаруын аяқтады = 1966 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1961 | Басқаруын аяқтады_2 = 1963 | Ізашары_2 = ''белгісіз'' | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = Қазақ КСР қаржы министрі | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1955 | Басқаруын аяқтады_3 = 1961 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 20.9.1910 | Туған жері = [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 26.9.1994 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Қызыл жұлдыз ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев''' ([[20 қыркүйек]] [[1910 жыл|1910]], [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[26 қыркүйек]] [[1994 жыл|1994]], [[Мәскеу]], [[Ресей]]) — кеңестік мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары (1961-1963), Қазақ КСР қаржы министрі (1955-1961). == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] lsniix27e2gjy5cqzipqqm05xdgwch3 3617475 3617474 2026-06-14T10:47:16Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары|КОКП XXI съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617475 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1963 | Басқаруын аяқтады = 1966 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1961 | Басқаруын аяқтады_2 = 1963 | Ізашары_2 = ''белгісіз'' | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = Қазақ КСР қаржы министрі | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1955 | Басқаруын аяқтады_3 = 1961 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 20.9.1910 | Туған жері = [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 26.9.1994 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Қызыл жұлдыз ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев''' ([[20 қыркүйек]] [[1910 жыл|1910]], [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[26 қыркүйек]] [[1994 жыл|1994]], [[Мәскеу]], [[Ресей]]) — кеңестік мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары (1961-1963), Қазақ КСР қаржы министрі (1955-1961). == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары]] 6fygxausp2yoglq0rpb255gfp618l12 3617476 3617475 2026-06-14T10:47:31Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары|КОКП XXIII съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3617476 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1963 | Басқаруын аяқтады = 1966 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1961 | Басқаруын аяқтады_2 = 1963 | Ізашары_2 = ''белгісіз'' | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = Қазақ КСР қаржы министрі | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1955 | Басқаруын аяқтады_3 = 1961 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 20.9.1910 | Туған жері = [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 26.9.1994 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Қызыл жұлдыз ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев''' ([[20 қыркүйек]] [[1910 жыл|1910]], [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[26 қыркүйек]] [[1994 жыл|1994]], [[Мәскеу]], [[Ресей]]) — кеңестік мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары (1961-1963), Қазақ КСР қаржы министрі (1955-1961). == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]] eh3lyww8hihjq7xktkwi1w4b3is1d50 3617477 3617476 2026-06-14T10:48:31Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3617477 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1963 | Басқаруын аяқтады = 1966 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1961 | Басқаруын аяқтады_2 = 1963 | Ізашары_2 = ''белгісіз'' | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = Қазақ КСР қаржы министрі | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1955 | Басқаруын аяқтады_3 = 1961 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 20.9.1910 | Туған жері = [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 26.9.1994 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Қызыл жұлдыз ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев''' ([[20 қыркүйек]] [[1910 жыл|1910]], [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[26 қыркүйек]] [[1994 жыл|1994]], [[Мәскеу]], [[Ресей]]) — кеңестік мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары (1961-1963), Қазақ КСР қаржы министрі (1955-1961). == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астрахан губерниясында туғандар]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]] juq0fl3f688yxttykakosizpjg6tfs0 3617519 3617477 2026-06-14T11:55:04Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3617519 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1963 | Басқаруын аяқтады = 1966 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1961 | Басқаруын аяқтады_2 = 1963 | Ізашары_2 = ''белгісіз'' | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = Қазақ КСР қаржы министрі | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1955 | Басқаруын аяқтады_3 = 1961 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 20.9.1910 | Туған жері = [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 26.9.1994 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Қызыл жұлдыз ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев''' ([[20 қыркүйек]] [[1910 жыл|1910]], [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[26 қыркүйек]] [[1994 жыл|1994]], [[Мәскеу]], [[Ресей]]) — кеңестік мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары (1961-1963), Қазақ КСР қаржы министрі (1955-1961). == Өмірбаяны == 1910 жылы 20 қыркүйекте Гурьев ([[Атырау облысы|Атырау]]) облысы, Есбол ([[Индер ауданы|Индер]]) ауданы, Тума ауылында дүниеге келген. 1925 жылдан бастап 1927 жылдың қазанына дейін Гурьев қаласындағы балық өңдеу зауытында қара жұмысшы болып жұмыс істеді. 1927 жылдың қазанынан 1928 жылдың мамырына дейін Гурьев қаласында уездік атқару комитетінде істерді тіркеуші болды. 1928 жылдың мамырынан 1929 жылдың наурызына дейін Гурьев округтік статистика бөлімінде статистик болып жұмыс істеді. 1935 жылы Куйбышев жоспарлау-экономикалық институтын бітіріп, Гурьев округтік статистика бөлімінде қызмет атқарды, Гурьевтегі БК(б)П округтік комитетінің референті, ауылдық тұтынушылар қоғамы басқармасының төрағасы, тұтынушылар қоғамдық бірлестіктері облыстық одағының нұсқаушысы, қалалық тұтынушылар қоғамдық бірлестіктері одағының төрағасы, Гурьев мемлекеттік банк бөлімшесі басқарушысының көмекшісі болды. 1936—1940 жылдары Мемлекеттік банктің Қазақ республикалық кеңсесінің аға инспекторы, сектор басшысы, тексерушісі болып еңбек етті. 1940—1942 жылдары Қазақ КСР мемлекеттік бақылау халық комиссариатының бақылаушысы, аға бақылаушысы лауазымында мехнат қылды. 1942—1945 жылдары Қазақ КСР қаржы халық комиссарының 1-орынбасары болып еңбектенді. 1945—1955 жылдары [[Қазақ КСР халық комиссарлары кеңесі|Қазақ КСР Халық Комиссарлары Кеңесінің]] – [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі|Министрлер Кеңесінің]] [[КСРО халық комиссарлар кеңесі|КСРО Халық Комиссарлары Кеңесі]] – [[КСРО министрлер кеңесі|Министрлер Кеңесі]] жанындағы тұрақты өкілі болды. 1955—1961 жылдары Қазақ КСР қаржы министрі болып күн көрді. 1961—1963 жылдары Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды. 1963 жылдың қаңтарынан — 1964 жылдың желтоқсанына дейін [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] өнеркәсіптік облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1964 жылдың желтоқсанынан — 1966 жылдың қарашасына дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып еңбек етті. 1966 жылдың қарашасынан — 1973 жылдың қарашасына дейін тағы да Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы тұрақты өкілі болып істеді. 1973 жылдың қарашасында зейнетке шықты. Ол 1994 жылы 26 қыркүйекте [[Мәскеу]] қаласында қайтыс болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астрахан губерниясында туғандар]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]] 7u4ngb5mle4tjgsvk1e6b77843h8b5y 3617521 3617519 2026-06-14T11:55:19Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617521 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1963 | Басқаруын аяқтады = 1966 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1961 | Басқаруын аяқтады_2 = 1963 | Ізашары_2 = ''белгісіз'' | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = Қазақ КСР қаржы министрі | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1955 | Басқаруын аяқтады_3 = 1961 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 20.9.1910 | Туған жері = [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 26.9.1994 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Зура Ғұбайдуллинқызы | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Қызыл жұлдыз ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев''' ([[20 қыркүйек]] [[1910 жыл|1910]], [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[26 қыркүйек]] [[1994 жыл|1994]], [[Мәскеу]], [[Ресей]]) — кеңестік мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары (1961-1963), Қазақ КСР қаржы министрі (1955-1961). == Өмірбаяны == 1910 жылы 20 қыркүйекте Гурьев ([[Атырау облысы|Атырау]]) облысы, Есбол ([[Индер ауданы|Индер]]) ауданы, Тума ауылында дүниеге келген. 1925 жылдан бастап 1927 жылдың қазанына дейін Гурьев қаласындағы балық өңдеу зауытында қара жұмысшы болып жұмыс істеді. 1927 жылдың қазанынан 1928 жылдың мамырына дейін Гурьев қаласында уездік атқару комитетінде істерді тіркеуші болды. 1928 жылдың мамырынан 1929 жылдың наурызына дейін Гурьев округтік статистика бөлімінде статистик болып жұмыс істеді. 1935 жылы Куйбышев жоспарлау-экономикалық институтын бітіріп, Гурьев округтік статистика бөлімінде қызмет атқарды, Гурьевтегі БК(б)П округтік комитетінің референті, ауылдық тұтынушылар қоғамы басқармасының төрағасы, тұтынушылар қоғамдық бірлестіктері облыстық одағының нұсқаушысы, қалалық тұтынушылар қоғамдық бірлестіктері одағының төрағасы, Гурьев мемлекеттік банк бөлімшесі басқарушысының көмекшісі болды. 1936—1940 жылдары Мемлекеттік банктің Қазақ республикалық кеңсесінің аға инспекторы, сектор басшысы, тексерушісі болып еңбек етті. 1940—1942 жылдары Қазақ КСР мемлекеттік бақылау халық комиссариатының бақылаушысы, аға бақылаушысы лауазымында мехнат қылды. 1942—1945 жылдары Қазақ КСР қаржы халық комиссарының 1-орынбасары болып еңбектенді. 1945—1955 жылдары [[Қазақ КСР халық комиссарлары кеңесі|Қазақ КСР Халық Комиссарлары Кеңесінің]] – [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі|Министрлер Кеңесінің]] [[КСРО халық комиссарлар кеңесі|КСРО Халық Комиссарлары Кеңесі]] – [[КСРО министрлер кеңесі|Министрлер Кеңесі]] жанындағы тұрақты өкілі болды. 1955—1961 жылдары Қазақ КСР қаржы министрі болып күн көрді. 1961—1963 жылдары Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды. 1963 жылдың қаңтарынан — 1964 жылдың желтоқсанына дейін [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] өнеркәсіптік облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1964 жылдың желтоқсанынан — 1966 жылдың қарашасына дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып еңбек етті. 1966 жылдың қарашасынан — 1973 жылдың қарашасына дейін тағы да Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы тұрақты өкілі болып істеді. 1973 жылдың қарашасында зейнетке шықты. Ол 1994 жылы 26 қыркүйекте [[Мәскеу]] қаласында қайтыс болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астрахан губерниясында туғандар]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]] be8feny7lu0a2apc1e8zaft00jw6agb 3617524 3617521 2026-06-14T11:58:42Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617524 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1963 | Басқаруын аяқтады = 1966 | Ізашары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Ізбасары = [[Бәкіжан Сұлтанбекұлы Төртқарин|Бәкіжан Төртқарин]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1961 | Басқаруын аяқтады_2 = 1963 | Ізашары_2 = ''белгісіз'' | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = Қазақ КСР қаржы министрі | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1955 | Басқаруын аяқтады_3 = 1961 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 20.9.1910 | Туған жері = [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 26.9.1994 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Зура Ғұбайдуллинқызы<ref>{{Cite web |url=https://dknews.kz/kz/alem-zhanalyktary/277627-kr-rf-elshiligine-kazaktyn-kornekti-memleket|title=ҚР РФ Елшілігіне қазақтың көрнекті мемлекет қайраткерінің марапаттары табысталды|publisher=DKNEWS.kz|date=2023-03-15|accessdate=2026-06-14}}</ref>. | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Қызыл жұлдыз ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} }} '''Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев''' ([[20 қыркүйек]] [[1910 жыл|1910]], [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[26 қыркүйек]] [[1994 жыл|1994]], [[Мәскеу]], [[Ресей]]) — кеңестік мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары (1961-1963), Қазақ КСР қаржы министрі (1955-1961). == Өмірбаяны == 1910 жылы 20 қыркүйекте Гурьев ([[Атырау облысы|Атырау]]) облысы, Есбол ([[Индер ауданы|Индер]]) ауданы, Тума ауылында дүниеге келген. 1925 жылдан бастап 1927 жылдың қазанына дейін Гурьев қаласындағы балық өңдеу зауытында қара жұмысшы болып жұмыс істеді. 1927 жылдың қазанынан 1928 жылдың мамырына дейін Гурьев қаласында уездік атқару комитетінде істерді тіркеуші болды. 1928 жылдың мамырынан 1929 жылдың наурызына дейін Гурьев округтік статистика бөлімінде статистик болып жұмыс істеді. 1935 жылы Куйбышев жоспарлау-экономикалық институтын бітіріп, Гурьев округтік статистика бөлімінде қызмет атқарды, Гурьевтегі БК(б)П округтік комитетінің референті, ауылдық тұтынушылар қоғамы басқармасының төрағасы, тұтынушылар қоғамдық бірлестіктері облыстық одағының нұсқаушысы, қалалық тұтынушылар қоғамдық бірлестіктері одағының төрағасы, Гурьев мемлекеттік банк бөлімшесі басқарушысының көмекшісі болды. 1936—1940 жылдары Мемлекеттік банктің Қазақ республикалық кеңсесінің аға инспекторы, сектор басшысы, тексерушісі болып еңбек етті. 1940—1942 жылдары Қазақ КСР мемлекеттік бақылау халық комиссариатының бақылаушысы, аға бақылаушысы лауазымында мехнат қылды. 1942—1945 жылдары Қазақ КСР қаржы халық комиссарының 1-орынбасары болып еңбектенді. 1945—1955 жылдары [[Қазақ КСР халық комиссарлары кеңесі|Қазақ КСР Халық Комиссарлары Кеңесінің]] – [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі|Министрлер Кеңесінің]] [[КСРО халық комиссарлар кеңесі|КСРО Халық Комиссарлары Кеңесі]] – [[КСРО министрлер кеңесі|Министрлер Кеңесі]] жанындағы тұрақты өкілі болды. 1955—1961 жылдары Қазақ КСР қаржы министрі болып күн көрді. 1961—1963 жылдары Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды. 1963 жылдың қаңтарынан — 1964 жылдың желтоқсанына дейін [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] өнеркәсіптік облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1964 жылдың желтоқсанынан — 1966 жылдың қарашасына дейін Шығыс Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып еңбек етті. 1966 жылдың қарашасынан — 1973 жылдың қарашасына дейін тағы да Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы тұрақты өкілі болып істеді. 1973 жылдың қарашасында зейнетке шықты. Ол 1994 жылы 26 қыркүйекте [[Мәскеу]] қаласында қайтыс болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астрахан губерниясында туғандар]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]] 7bw25wxezx2k42ijrsmtndob0e31640 0 782542 3617483 2026-06-14T11:13:45Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: {{Шаньюй қондырмасы |атауы = Әнго |қытайша атауы = 安國 (Ānguó) |лауазымы = Оңтүстік Ғұн шаньюйі |билік жылдары = б.з. 93 — 94 жылдары |ізбасары = Шизи |ізашары = Тұнтухэ |әкесі = Ифа Юлүди }} '''Әнго''' ({{lang-zh|安國}}, [[пінйін]]: ''Ānguó''; туған жылы белг... 3617483 wikitext text/x-wiki {{Шаньюй қондырмасы |атауы = Әнго |қытайша атауы = 安國 (Ānguó) |лауазымы = Оңтүстік Ғұн шаньюйі |билік жылдары = б.з. 93 — 94 жылдары |ізбасары = Шизи |ізашары = Тұнтухэ |әкесі = Ифа Юлүди }} '''Әнго''' ({{lang-zh|安國}}, [[пінйін]]: ''Ānguó''; туған жылы белгісіз — б.з. 94 жылы қайтыс болған) — б.з. 93–94 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Ифа Юлүдидің ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Biographies == б.з. 89 жылы Әнго Хан әулетінің әскерімен одақтаса отырып, [[Алтай тауларындағы шайқас|Алтай тауларындағы шайқаста]] Солтүстік шаньюйге қарсы ғұндардың қосымша жасақтарын бастап барды<ref name="HouHanshu89" />. б.з. 93 жылы Тұнтухэ шаньюй қайтыс болғаннан кейін, Әнго таққа отырды. Алайда ол халық пен ақсүйектер арасында танымал бола алмады. Оның негізгі бәсекелесі — [[Хан әулеті|Хан сарайымен]] тығыз қарым-қатынаста болып, Солтүстік ғұндарға қарсы белсенді жорықтар жасаған Шизи ханзада болды. Шизидің беделінен сескенген Әнго солтүстіктен келген ғұн босқындарының арасынан өзіне жақтастар іздеуге мәжбүр болды<ref name="HouHanshu89" />. == Билік үшін күрес және қаза табуы == б.з. 94 жылы Әнго Хан әулетінің императоры Хэ-диге хат жазып, қытайлық елші Ду Чонгтың (Du Chong) үстінен шағымданады. Бірақ елші бұл хатты жолда ұстап алып, сарайға «Әнго Шизиді және қытайшыл басқа да ғұн көсемдерін өлтіруді жоспарлап жүр» деп жалған мәлімет береді<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 7. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. Император сарайы тергеу бастауға бұйрық бергенде, Ду Чонг пен әскери қолбасшы Чжу Хуэй қарулы жасақпен Әнгоның ордасына басып кіреді. Әнго солтүстік жақтастарымен бірге қашып шығып, Шизиге шабуыл жасамақ болады. Алайда Шизи де Ляо өзені бойындағы Манбо бекінісіне (қытайлық генералдың штаб-пәтері) қашып үлгереді. Осы сәтсіздіктен кейін Әнгоны өз жақтастары өлтіреді<ref name="HouHanshu89" />. == Саяси салдары == Әнго өлгеннен кейін таққа Шизи отырады. Бұл шешім солтүстіктен келген ғұндардың наразылығын тудырды. Олар Шизиді мойындамай, Фэнхоуды (Fenghou) шаньюй деп жариялап, солтүстікке қарай көшіп кетіп, дербес мемлекет құруға әрекеттенеді<ref>Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 112.</ref>. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:I ғасырда қайтыс болғандар]] 467v2hmu5wztt8juu1kzkhxrcrtsxiq 3617484 3617483 2026-06-14T11:15:36Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617484 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Әнго | Шынайы есімі = {{lang-zh|安國}} (Ānguó) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 93 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 94 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Тұнтухэ]] | Ізбасары = [[Шизи (шаньюй)|Шизи]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 94 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Әнго (安國) | Әкесі = [[Ифа Юлүди]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Алтай тауларындағы шайқас]] (б.з. 89 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Әнго''' ({{lang-zh|安國}}, [[пінйін]]: ''Ānguó''; туған жылы белгісіз — б.з. 94 жылы қайтыс болған) — б.з. 93–94 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Ифа Юлүдидің ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Biographies == б.з. 89 жылы Әнго Хан әулетінің әскерімен одақтаса отырып, [[Алтай тауларындағы шайқас|Алтай тауларындағы шайқаста]] Солтүстік шаньюйге қарсы ғұндардың қосымша жасақтарын бастап барды<ref name="HouHanshu89" />. б.з. 93 жылы Тұнтухэ шаньюй қайтыс болғаннан кейін, Әнго таққа отырды. Алайда ол халық пен ақсүйектер арасында танымал бола алмады. Оның негізгі бәсекелесі — [[Хан әулеті|Хан сарайымен]] тығыз қарым-қатынаста болып, Солтүстік ғұндарға қарсы белсенді жорықтар жасаған Шизи ханзада болды. Шизидің беделінен сескенген Әнго солтүстіктен келген ғұн босқындарының арасынан өзіне жақтастар іздеуге мәжбүр болды<ref name="HouHanshu89" />. == Билік үшін күрес және қаза табуы == б.з. 94 жылы Әнго Хан әулетінің императоры Хэ-диге хат жазып, қытайлық елші Ду Чонгтың (Du Chong) үстінен шағымданады. Бірақ елші бұл хатты жолда ұстап алып, сарайға «Әнго Шизиді және қытайшыл басқа да ғұн көсемдерін өлтіруді жоспарлап жүр» деп жалған мәлімет береді<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 7. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. Император сарайы тергеу бастауға бұйрық бергенде, Ду Чонг пен әскери қолбасшы Чжу Хуэй қарулы жасақпен Әнгоның ордасына басып кіреді. Әнго солтүстік жақтастарымен бірге қашып шығып, Шизиге шабуыл жасамақ болады. Алайда Шизи де Ляо өзені бойындағы Манбо бекінісіне (қытайлық генералдың штаб-пәтері) қашып үлгереді. Осы сәтсіздіктен кейін Әнгоны өз жақтастары өлтіреді<ref name="HouHanshu89" />. == Саяси салдары == Әнго өлгеннен кейін таққа Шизи отырады. Бұл шешім солтүстіктен келген ғұндардың наразылығын тудырды. Олар Шизиді мойындамай, Фэнхоуды (Fenghou) шаньюй деп жариялап, солтүстікке қарай көшіп кетіп, дербес мемлекет құруға әрекеттенеді<ref>Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 112.</ref>. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:I ғасырда қайтыс болғандар]] 3o8ajz0r9ek8ifzgadx4klvl2j745gv 3617485 3617484 2026-06-14T11:15:54Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617485 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Әнго | Шынайы есімі = {{lang-zh|安國}} (Ānguó) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 93 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 94 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Тұнтухэ]] | Ізбасары = [[Шизи (шаньюй)|Шизи]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 94 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Әнго (安國) | Әкесі = [[Ифа Юлүди]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Алтай тауларындағы шайқас]] (б.з. 89 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Әнго''' ({{lang-zh|安國}}, [[пінйін]]: ''Ānguó''; туған жылы белгісіз — б.з. 94 жылы қайтыс болған) — б.з. 93–94 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Ифа Юлүдидің ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Biographies == б.з. 89 жылы Әнго Хан әулетінің әскерімен одақтаса отырып, [[Алтай тауларындағы шайқас|Алтай тауларындағы шайқаста]] Солтүстік шаньюйге қарсы ғұндардың қосымша жасақтарын бастап барды<ref name="HouHanshu89" />. б.з. 93 жылы Тұнтухэ шаньюй қайтыс болғаннан кейін, Әнго таққа отырды. Алайда ол халық пен ақсүйектер арасында танымал бола алмады. Оның негізгі бәсекелесі — [[Хан әулеті|Хан сарайымен]] тығыз қарым-қатынаста болып, Солтүстік ғұндарға қарсы белсенді жорықтар жасаған Шизи ханзада болды. Шизидің беделінен сескенген Әнго солтүстіктен келген ғұн босқындарының арасынан өзіне жақтастар іздеуге мәжбүр болды<ref name="HouHanshu89" />. == Билік үшін күрес және қаза табуы == б.з. 94 жылы Әнго Хан әулетінің императоры Хэ-диге хат жазып, қытайлық елші Ду Чонгтың (Du Chong) үстінен шағымданады. Бірақ елші бұл хатты жолда ұстап алып, сарайға «Әнго Шизиді және қытайшыл басқа да ғұн көсемдерін өлтіруді жоспарлап жүр» деп жалған мәлімет береді<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 7. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. Император сарайы тергеу бастауға бұйрық бергенде, Ду Чонг пен әскери қолбасшы Чжу Хуэй қарулы жасақпен Әнгоның ордасына басып кіреді. Әнго солтүстік жақтастарымен бірге қашып шығып, Шизиге шабуыл жасамақ болады. Алайда Шизи де Ляо өзені бойындағы Манбо бекінісіне (қытайлық генералдың штаб-пәтері) қашып үлгереді. Осы сәтсіздіктен кейін Әнгоны өз жақтастары өлтіреді<ref name="HouHanshu89" />. == Саяси салдары == Әнго өлгеннен кейін таққа Шизи отырады. Бұл шешім солтүстіктен келген ғұндардың наразылығын тудырды. Олар Шизиді мойындамай, Фэнхоуды (Fenghou) шаньюй деп жариялап, солтүстікке қарай көшіп кетіп, дербес мемлекет құруға әрекеттенеді<ref>Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 112.</ref>. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:I ғасырда қайтыс болғандар]] qzbt87vpzrid4lhdpigakrblbthjzrs 3617499 3617485 2026-06-14T11:33:27Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617499 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Әнго | Шынайы есімі = {{lang-zh|安國}} (Ānguó) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 93 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 94 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Тұнтухэ]] | Ізбасары = [[Шизи (шаньюй)|Шизи]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 94 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Әнго (安國) | Әкесі = [[Ифа Юлүди]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Алтай тауларындағы шайқас]] (б.з. 89 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Әнго''' ({{lang-zh|安國}}, ''Ānguó''; туған жылы белгісіз — б.з. 94 жылы қайтыс болған) — б.з. 93–94 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Ифа Юлүдидің ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Biographies == б.з. 89 жылы Әнго Хан әулетінің әскерімен одақтаса отырып, [[Алтай тауларындағы шайқас|Алтай тауларындағы шайқаста]] Солтүстік шаньюйге қарсы ғұндардың қосымша жасақтарын бастап барды<ref name="HouHanshu89" />. б.з. 93 жылы Тұнтухэ шаньюй қайтыс болғаннан кейін, Әнго таққа отырды. Алайда ол халық пен ақсүйектер арасында танымал бола алмады. Оның негізгі бәсекелесі — [[Хан әулеті|Хан сарайымен]] тығыз қарым-қатынаста болып, Солтүстік ғұндарға қарсы белсенді жорықтар жасаған Шизи ханзада болды. Шизидің беделінен сескенген Әнго солтүстіктен келген ғұн босқындарының арасынан өзіне жақтастар іздеуге мәжбүр болды<ref name="HouHanshu89" />. == Билік үшін күрес және қаза табуы == б.з. 94 жылы Әнго Хан әулетінің императоры Хэ-диге хат жазып, қытайлық елші Ду Чонгтың (Du Chong) үстінен шағымданады. Бірақ елші бұл хатты жолда ұстап алып, сарайға «Әнго Шизиді және қытайшыл басқа да ғұн көсемдерін өлтіруді жоспарлап жүр» деп жалған мәлімет береді<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 7. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. Император сарайы тергеу бастауға бұйрық бергенде, Ду Чонг пен әскери қолбасшы Чжу Хуэй қарулы жасақпен Әнгоның ордасына басып кіреді. Әнго солтүстік жақтастарымен бірге қашып шығып, Шизиге шабуыл жасамақ болады. Алайда Шизи де Ляо өзені бойындағы Манбо бекінісіне (қытайлық генералдың штаб-пәтері) қашып үлгереді. Осы сәтсіздіктен кейін Әнгоны өз жақтастары өлтіреді<ref name="HouHanshu89" />. == Саяси салдары == Әнго өлгеннен кейін таққа Шизи отырады. Бұл шешім солтүстіктен келген ғұндардың наразылығын тудырды. Олар Шизиді мойындамай, Фэнхоуды (Fenghou) шаньюй деп жариялап, солтүстікке қарай көшіп кетіп, дербес мемлекет құруға әрекеттенеді<ref>Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 112.</ref>. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:I ғасырда қайтыс болғандар]] 1nei22qjnwwdx3n9he5jzw0xqvbn7nx 3617501 3617499 2026-06-14T11:35:14Z Sagzhan 29953 /* Biographies */ 3617501 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Әнго | Шынайы есімі = {{lang-zh|安國}} (Ānguó) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 93 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 94 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Тұнтухэ]] | Ізбасары = [[Шизи (шаньюй)|Шизи]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 94 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Әнго (安國) | Әкесі = [[Ифа Юлүди]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Алтай тауларындағы шайқас]] (б.з. 89 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Әнго''' ({{lang-zh|安國}}, ''Ānguó''; туған жылы белгісіз — б.з. 94 жылы қайтыс болған) — б.з. 93–94 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Ифа Юлүдидің ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Biographies == б.з. 89 жылы Әнго [[Хань империясы]]ның әскерімен одақтаса отырып, Алтай тауларындағы шайқаста Солтүстік шаньюйге қарсы ғұндардың қосымша жасақтарын бастап барды<ref name="HouHanshu89" />. б.з. 93 жылы Тұнтухэ шаньюй қайтыс болғаннан кейін, Әнго таққа отырды. Алайда ол халық пен ақсүйектер арасында танымал бола алмады. Оның негізгі бәсекелесі — [[Хан әулеті|Хан сарайымен]] тығыз қарым-қатынаста болып, Солтүстік ғұндарға қарсы белсенді жорықтар жасаған Шизи ханзада болды. Шизидің беделінен сескенген Әнго солтүстіктен келген ғұн босқындарының арасынан өзіне жақтастар іздеуге мәжбүр болды<ref name="HouHanshu89" />. == Билік үшін күрес және қаза табуы == б.з. 94 жылы Әнго Хан әулетінің императоры Хэ-диге хат жазып, қытайлық елші Ду Чонгтың (Du Chong) үстінен шағымданады. Бірақ елші бұл хатты жолда ұстап алып, сарайға «Әнго Шизиді және қытайшыл басқа да ғұн көсемдерін өлтіруді жоспарлап жүр» деп жалған мәлімет береді<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 7. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. Император сарайы тергеу бастауға бұйрық бергенде, Ду Чонг пен әскери қолбасшы Чжу Хуэй қарулы жасақпен Әнгоның ордасына басып кіреді. Әнго солтүстік жақтастарымен бірге қашып шығып, Шизиге шабуыл жасамақ болады. Алайда Шизи де Ляо өзені бойындағы Манбо бекінісіне (қытайлық генералдың штаб-пәтері) қашып үлгереді. Осы сәтсіздіктен кейін Әнгоны өз жақтастары өлтіреді<ref name="HouHanshu89" />. == Саяси салдары == Әнго өлгеннен кейін таққа Шизи отырады. Бұл шешім солтүстіктен келген ғұндардың наразылығын тудырды. Олар Шизиді мойындамай, Фэнхоуды (Fenghou) шаньюй деп жариялап, солтүстікке қарай көшіп кетіп, дербес мемлекет құруға әрекеттенеді<ref>Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 112.</ref>. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:I ғасырда қайтыс болғандар]] kz9piahfdmurpx4uusnnj218renv7j6 3617502 3617501 2026-06-14T11:35:37Z Sagzhan 29953 /* Biographies */ 3617502 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Әнго | Шынайы есімі = {{lang-zh|安國}} (Ānguó) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 93 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 94 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Тұнтухэ]] | Ізбасары = [[Шизи (шаньюй)|Шизи]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 94 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Әнго (安國) | Әкесі = [[Ифа Юлүди]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Алтай тауларындағы шайқас]] (б.з. 89 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Әнго''' ({{lang-zh|安國}}, ''Ānguó''; туған жылы белгісіз — б.з. 94 жылы қайтыс болған) — б.з. 93–94 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Ифа Юлүдидің ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Биографиясы == б.з. 89 жылы Әнго [[Хань империясы]]ның әскерімен одақтаса отырып, Алтай тауларындағы шайқаста Солтүстік шаньюйге қарсы ғұндардың қосымша жасақтарын бастап барды<ref name="HouHanshu89" />. б.з. 93 жылы Тұнтухэ шаньюй қайтыс болғаннан кейін, Әнго таққа отырды. Алайда ол халық пен ақсүйектер арасында танымал бола алмады. Оның негізгі бәсекелесі — [[Хан әулеті|Хан сарайымен]] тығыз қарым-қатынаста болып, Солтүстік ғұндарға қарсы белсенді жорықтар жасаған Шизи ханзада болды. Шизидің беделінен сескенген Әнго солтүстіктен келген ғұн босқындарының арасынан өзіне жақтастар іздеуге мәжбүр болды<ref name="HouHanshu89" />. == Билік үшін күрес және қаза табуы == б.з. 94 жылы Әнго Хан әулетінің императоры Хэ-диге хат жазып, қытайлық елші Ду Чонгтың (Du Chong) үстінен шағымданады. Бірақ елші бұл хатты жолда ұстап алып, сарайға «Әнго Шизиді және қытайшыл басқа да ғұн көсемдерін өлтіруді жоспарлап жүр» деп жалған мәлімет береді<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 7. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. Император сарайы тергеу бастауға бұйрық бергенде, Ду Чонг пен әскери қолбасшы Чжу Хуэй қарулы жасақпен Әнгоның ордасына басып кіреді. Әнго солтүстік жақтастарымен бірге қашып шығып, Шизиге шабуыл жасамақ болады. Алайда Шизи де Ляо өзені бойындағы Манбо бекінісіне (қытайлық генералдың штаб-пәтері) қашып үлгереді. Осы сәтсіздіктен кейін Әнгоны өз жақтастары өлтіреді<ref name="HouHanshu89" />. == Саяси салдары == Әнго өлгеннен кейін таққа Шизи отырады. Бұл шешім солтүстіктен келген ғұндардың наразылығын тудырды. Олар Шизиді мойындамай, Фэнхоуды (Fenghou) шаньюй деп жариялап, солтүстікке қарай көшіп кетіп, дербес мемлекет құруға әрекеттенеді<ref>Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 112.</ref>. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:I ғасырда қайтыс болғандар]] fm8njk1jiw6ttv1r72ftp72x1vgpo3i 3617503 3617502 2026-06-14T11:36:07Z Sagzhan 29953 /* Биографиясы */ 3617503 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Әнго | Шынайы есімі = {{lang-zh|安國}} (Ānguó) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 93 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 94 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Тұнтухэ]] | Ізбасары = [[Шизи (шаньюй)|Шизи]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 94 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Әнго (安國) | Әкесі = [[Ифа Юлүди]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Алтай тауларындағы шайқас]] (б.з. 89 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Әнго''' ({{lang-zh|安國}}, ''Ānguó''; туған жылы белгісіз — б.з. 94 жылы қайтыс болған) — б.з. 93–94 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Ифа Юлүдидің ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Биографиясы == б.з. 89 жылы Әнго [[Хань империясы]]ның әскерімен одақтаса отырып, Алтай тауларындағы шайқаста Солтүстік шаньюйге қарсы ғұндардың қосымша жасақтарын бастап барды<ref name="HouHanshu89" />. б.з. 93 жылы Тұнтухэ шаньюй қайтыс болғаннан кейін, Әнго таққа отырды. Алайда ол халық пен ақсүйектер арасында танымал бола алмады. Оның негізгі бәсекелесі — [[Хань империясы|Хан сарайымен]] тығыз қарым-қатынаста болып, Солтүстік ғұндарға қарсы белсенді жорықтар жасаған Шизи ханзада болды. Шизидің беделінен сескенген Әнго солтүстіктен келген ғұн босқындарының арасынан өзіне жақтастар іздеуге мәжбүр болды<ref name="HouHanshu89" />. == Билік үшін күрес және қаза табуы == б.з. 94 жылы Әнго Хан әулетінің императоры Хэ-диге хат жазып, қытайлық елші Ду Чонгтың (Du Chong) үстінен шағымданады. Бірақ елші бұл хатты жолда ұстап алып, сарайға «Әнго Шизиді және қытайшыл басқа да ғұн көсемдерін өлтіруді жоспарлап жүр» деп жалған мәлімет береді<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 7. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. Император сарайы тергеу бастауға бұйрық бергенде, Ду Чонг пен әскери қолбасшы Чжу Хуэй қарулы жасақпен Әнгоның ордасына басып кіреді. Әнго солтүстік жақтастарымен бірге қашып шығып, Шизиге шабуыл жасамақ болады. Алайда Шизи де Ляо өзені бойындағы Манбо бекінісіне (қытайлық генералдың штаб-пәтері) қашып үлгереді. Осы сәтсіздіктен кейін Әнгоны өз жақтастары өлтіреді<ref name="HouHanshu89" />. == Саяси салдары == Әнго өлгеннен кейін таққа Шизи отырады. Бұл шешім солтүстіктен келген ғұндардың наразылығын тудырды. Олар Шизиді мойындамай, Фэнхоуды (Fenghou) шаньюй деп жариялап, солтүстікке қарай көшіп кетіп, дербес мемлекет құруға әрекеттенеді<ref>Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 112.</ref>. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:I ғасырда қайтыс болғандар]] 3yx0fgbtktrj1vh52u72j7pqyhceg9z 0 782543 3617489 2026-06-14T11:20:00Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Уцзихоушичжуди | Шынайы есімі = {{lang-zh|烏稽侯尸逐鞮}} (Wūjīhóushīzhúdī) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы... 3617489 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Уцзихоушичжуди | Шынайы есімі = {{lang-zh|烏稽侯尸逐鞮}} (Wūjīhóushīzhúdī) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 124 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 128 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Ваньшишичжуди]] | Ізбасары = [[Сюли]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 128 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ба (Ba) | Әкесі = Хусе Шичжу Хоуди | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = Сяньби тайпаларына қарсы қорғаныс ұрыстары | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Уцзихоушичжуди''' ({{lang-zh|烏稽侯尸逐鞮}}, [[пінйін]]: ''Wūjīhóushīzhúdī''; туған кездегі есімі — '''Ба'''; туған жылы белгісіз — б.з. 128 жылы қайтыс болған) — б.з. 124–128 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Хусе Шичжу Хоудидің ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Биографиясы == Уцзихоушичжуди өз әулетінің билеушісі Хусе Шичжу Хоудидің ұлы болған. б.з. 124 жылы ол өзінің туған бауыры Ваньшишичжуди шаньюй қайтыс болғаннан кейін таққа отырды. Оның орнын кейіннен тағы бір бауыры Сюли басты<ref name="HouHanshu89" />. == Сяньбилермен қақтығыс және Хан әулетіне тәуелділік == Уцзихоушичжуди таққа отырған кезеңде ғұндардың солтүстік шекараларында жағдай өте күрделі болды. Көршілес [[Сяньби]] тайпалары Оңтүстік Ғұн мемлекетінің аумағына жиі шапқыншылықтар жасап тұрды. Осындай қанды шайқастардың бірінде шаньюйдің жоғары шенді әскери қолбасшыларының (офицерлерінің) бірі қаза табады<ref name="HouHanshu89" />. Сяньбилердің шабуылдарына төтеп бере алмаған Уцзихоушичжуди [[Хан әулеті|Хан империясынан]] әскери көмек сұрауға мәжбүр болады. Қытай әскерінің жәрдемімен сяньбилердің беті қайтарылғанымен, бұл оқиға Оңтүстік Ғұн мемлекетінің Хан сарайына саяси және әскери тұрғыдан тәуелділігін бұрынғыдан да арттыра түсті. Егер бұған дейін Оңтүстік ғұндар Қытай шекарасын сыртқы жаулардан қорғайтын негізгі күш болса, бұл кезеңде олардың өздері сырттан көмекке мұқтаж халге жетті<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 861. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Уцзихоушичжуди б.з. 128 жылы төрт жылдық биліктен кейін қайтыс болды. Оның артында ұрпақ қалмауына немесе басқа да саяси себептерге байланысты тақ оның туған бауыры Сюлиге (Xiuli) өтті<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:IІ ғасырда қайтыс болғандар]] nia0ze3y25wfka9ue4twrnn0oen7eol 3617490 3617489 2026-06-14T11:21:03Z Sagzhan 29953 /* Сяньбилермен қақтығыс және Хан әулетіне тәуелділік */ 3617490 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Уцзихоушичжуди | Шынайы есімі = {{lang-zh|烏稽侯尸逐鞮}} (Wūjīhóushīzhúdī) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 124 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 128 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Ваньшишичжуди]] | Ізбасары = [[Сюли]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 128 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ба (Ba) | Әкесі = Хусе Шичжу Хоуди | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = Сяньби тайпаларына қарсы қорғаныс ұрыстары | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Уцзихоушичжуди''' ({{lang-zh|烏稽侯尸逐鞮}}, [[пінйін]]: ''Wūjīhóushīzhúdī''; туған кездегі есімі — '''Ба'''; туған жылы белгісіз — б.з. 128 жылы қайтыс болған) — б.з. 124–128 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Хусе Шичжу Хоудидің ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Биографиясы == Уцзихоушичжуди өз әулетінің билеушісі Хусе Шичжу Хоудидің ұлы болған. б.з. 124 жылы ол өзінің туған бауыры Ваньшишичжуди шаньюй қайтыс болғаннан кейін таққа отырды. Оның орнын кейіннен тағы бір бауыры Сюли басты<ref name="HouHanshu89" />. == Сәнбилермен қақтығыс және Хан әулетіне тәуелділік == Уцзихоушичжуди таққа отырған кезеңде ғұндардың солтүстік шекараларында жағдай өте күрделі болды. Көршілес [[Сәнби]] тайпалары Оңтүстік Ғұн мемлекетінің аумағына жиі шапқыншылықтар жасап тұрды. Осындай қанды шайқастардың бірінде шаньюйдің жоғары шенді әскери қолбасшыларының (офицерлерінің) бірі қаза табады<ref name="HouHanshu89" />. Сяньбилердің шабуылдарына төтеп бере алмаған Уцзихоушичжуди [[Хань империясы|Хан империясынан]] әскери көмек сұрауға мәжбүр болады. Қытай әскерінің жәрдемімен сяньбилердің беті қайтарылғанымен, бұл оқиға Оңтүстік Ғұн мемлекетінің Хан сарайына саяси және әскери тұрғыдан тәуелділігін бұрынғыдан да арттыра түсті. Егер бұған дейін Оңтүстік ғұндар Қытай шекарасын сыртқы жаулардан қорғайтын негізгі күш болса, бұл кезеңде олардың өздері сырттан көмекке мұқтаж халге жетті<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 861. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Уцзихоушичжуди б.з. 128 жылы төрт жылдық биліктен кейін қайтыс болды. Оның артында ұрпақ қалмауына немесе басқа да саяси себептерге байланысты тақ оның туған бауыры Сюлиге (Xiuli) өтті<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:IІ ғасырда қайтыс болғандар]] gbvdfn5cldvxtpqvt1to7x98cuh9nyf 3617491 3617490 2026-06-14T11:21:53Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617491 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Уцзихоушичжуди | Шынайы есімі = {{lang-zh|烏稽侯尸逐鞮}} (Wūjīhóushīzhúdī) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 124 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 128 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Ваньшишичжуди]] | Ізбасары = [[Сюли]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 128 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ба (Ba) | Әкесі = Хусе Шичжу Хоуди | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = Сяньби тайпаларына қарсы қорғаныс ұрыстары | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Уцзихоушичжуди''' ({{lang-zh|烏稽侯尸逐鞮}}, [[ пінйін: ''Wūjīhóushīzhúdī''; туған кездегі есімі — '''Ба'''; туған жылы белгісіз — б.з. 128 жылы қайтыс болған) — б.з. 124–128 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Хусе Шичжу Хоудидің ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Биографиясы == Уцзихоушичжуди өз әулетінің билеушісі Хусе Шичжу Хоудидің ұлы болған. б.з. 124 жылы ол өзінің туған бауыры Ваньшишичжуди шаньюй қайтыс болғаннан кейін таққа отырды. Оның орнын кейіннен тағы бір бауыры Сюли басты<ref name="HouHanshu89" />. == Сәнбилермен қақтығыс және Хан әулетіне тәуелділік == Уцзихоушичжуди таққа отырған кезеңде ғұндардың солтүстік шекараларында жағдай өте күрделі болды. Көршілес [[Сәнби]] тайпалары Оңтүстік Ғұн мемлекетінің аумағына жиі шапқыншылықтар жасап тұрды. Осындай қанды шайқастардың бірінде шаньюйдің жоғары шенді әскери қолбасшыларының (офицерлерінің) бірі қаза табады<ref name="HouHanshu89" />. Сяньбилердің шабуылдарына төтеп бере алмаған Уцзихоушичжуди [[Хань империясы|Хан империясынан]] әскери көмек сұрауға мәжбүр болады. Қытай әскерінің жәрдемімен сяньбилердің беті қайтарылғанымен, бұл оқиға Оңтүстік Ғұн мемлекетінің Хан сарайына саяси және әскери тұрғыдан тәуелділігін бұрынғыдан да арттыра түсті. Егер бұған дейін Оңтүстік ғұндар Қытай шекарасын сыртқы жаулардан қорғайтын негізгі күш болса, бұл кезеңде олардың өздері сырттан көмекке мұқтаж халге жетті<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 861. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Уцзихоушичжуди б.з. 128 жылы төрт жылдық биліктен кейін қайтыс болды. Оның артында ұрпақ қалмауына немесе басқа да саяси себептерге байланысты тақ оның туған бауыры Сюлиге (Xiuli) өтті<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:IІ ғасырда қайтыс болғандар]] 6bbzygd3m8h9e93cntn77dv2mwy60gx 3617492 3617491 2026-06-14T11:22:17Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617492 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Уцзихоушичжуди | Шынайы есімі = {{lang-zh|烏稽侯尸逐鞮}} (Wūjīhóushīzhúdī) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 124 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 128 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Ваньшишичжуди]] | Ізбасары = [[Сюли]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 128 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ба (Ba) | Әкесі = Хусе Шичжу Хоуди | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = Сяньби тайпаларына қарсы қорғаныс ұрыстары | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Уцзихоушичжуди''' ({{lang-zh|烏稽侯尸逐鞮}}, пінйін: ''Wūjīhóushīzhúdī''; туған кездегі есімі — '''Ба'''; туған жылы белгісіз — б.з. 128 жылы қайтыс болған) — б.з. 124–128 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Хусе Шичжу Хоудидің ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Биографиясы == Уцзихоушичжуди өз әулетінің билеушісі Хусе Шичжу Хоудидің ұлы болған. б.з. 124 жылы ол өзінің туған бауыры Ваньшишичжуди шаньюй қайтыс болғаннан кейін таққа отырды. Оның орнын кейіннен тағы бір бауыры Сюли басты<ref name="HouHanshu89" />. == Сәнбилермен қақтығыс және Хан әулетіне тәуелділік == Уцзихоушичжуди таққа отырған кезеңде ғұндардың солтүстік шекараларында жағдай өте күрделі болды. Көршілес [[Сәнби]] тайпалары Оңтүстік Ғұн мемлекетінің аумағына жиі шапқыншылықтар жасап тұрды. Осындай қанды шайқастардың бірінде шаньюйдің жоғары шенді әскери қолбасшыларының (офицерлерінің) бірі қаза табады<ref name="HouHanshu89" />. Сяньбилердің шабуылдарына төтеп бере алмаған Уцзихоушичжуди [[Хань империясы|Хан империясынан]] әскери көмек сұрауға мәжбүр болады. Қытай әскерінің жәрдемімен сяньбилердің беті қайтарылғанымен, бұл оқиға Оңтүстік Ғұн мемлекетінің Хан сарайына саяси және әскери тұрғыдан тәуелділігін бұрынғыдан да арттыра түсті. Егер бұған дейін Оңтүстік ғұндар Қытай шекарасын сыртқы жаулардан қорғайтын негізгі күш болса, бұл кезеңде олардың өздері сырттан көмекке мұқтаж халге жетті<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 861. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Уцзихоушичжуди б.з. 128 жылы төрт жылдық биліктен кейін қайтыс болды. Оның артында ұрпақ қалмауына немесе басқа да саяси себептерге байланысты тақ оның туған бауыры Сюлиге (Xiuli) өтті<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:IІ ғасырда қайтыс болғандар]] ryame78iullchl3r1lpfpttc6xq496f 0 782544 3617495 2026-06-14T11:29:14Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ситун Шичжу Хоуди | Шынайы есімі = {{lang-zh|䤈僮尸逐侯鞮}} (Xītóng Shīzhú Hóudī) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Тит... 3617495 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ситун Шичжу Хоуди | Шынайы есімі = {{lang-zh|䤈僮尸逐侯鞮}} (Xītóng Shīzhú Hóudī) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 59 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 63 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Ифа Юлүди]] | Ізбасары = [[Цючу Цюлиньти]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 63 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ши (适 / Shì) | Әкесі = [[Сутуху]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = Уюань мен Юньчжунды қорғау шайқасы (б.з. 62 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ситун Шичжу Хоуди''' ({{lang-zh|䤈僮尸逐侯鞮}}, [[пінйін]]: ''Xītóng Shīzhú Hóudī''; туған кездегі есімі — '''Ши'''; туған жылы белгісіз — б.з. 63 жылы қайтыс болған) — б.з. 59–63 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Сутухудың (Хуханье II) ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Биографиясы == Ситун Шичжу Хоуди Оңтүстік Ғұн мемлекетінің негізін салушы Сутуху шаньюйдің ұлы болған. б.з. 59 жылы ол өзінің немере ағасы Ифа Юлүди шаньюй қайтыс болғаннан кейін таққа отырды. Ол Оңтүстік Ғұн билеушілерінің арасында [[Хан әулеті|Хан сарайымен]] тығыз одақтастық қарым-қатынасты ұстанған саясаткерлердің бірі болды<ref name="HouHanshu89" />. == Әскери қимылдары == б.з. 62 жылы Оңтүстік Ғұн мемлекеті мен Қытайдың шекаралық аймақтарына Солтүстік ғұндар тарапынан үлкен қауіп төнді. Солтүстік Ғұн әскері Хан империясының бақылауындағы Уюань (Wuyuan) және Юньчжун (Yunzhong) округтеріне (командерияларына) басып кіреді. Осы тұста Ситун Шичжу Хоуди өз әскерімен Хан әулетіне әскери көмек көрсетіп, Солтүстік ғұндардың шабуылын тойтаруға және оларды шекарадан қуып шығуға белсенді атсалысады<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 904. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Ситун Шичжу Хоуди б.з. 63 жылы төрт жылға жуық билік жүргізгеннен кейін қайтыс болды. Оның орнын немере ағасы Цючу Цюлиньти (Qiuchu Julinti) басты<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:I ғасырда қайтыс болғандар]] njz3xjuzcv6ws20klslmturqz6yse3y 3617497 3617495 2026-06-14T11:30:46Z Sagzhan 29953 /* Биографиясы */ 3617497 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ситун Шичжу Хоуди | Шынайы есімі = {{lang-zh|䤈僮尸逐侯鞮}} (Xītóng Shīzhú Hóudī) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 59 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 63 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Ифа Юлүди]] | Ізбасары = [[Цючу Цюлиньти]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 63 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ши (适 / Shì) | Әкесі = [[Сутуху]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = Уюань мен Юньчжунды қорғау шайқасы (б.з. 62 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ситун Шичжу Хоуди''' ({{lang-zh|䤈僮尸逐侯鞮}}, [[пінйін]]: ''Xītóng Shīzhú Hóudī''; туған кездегі есімі — '''Ши'''; туған жылы белгісіз — б.з. 63 жылы қайтыс болған) — б.з. 59–63 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Сутухудың (Хуханье II) ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Биографиясы == Ситун Шичжу Хоуди Оңтүстік Ғұн мемлекетінің негізін салушы Сутуху шаньюйдің ұлы болған. б.з. 59 жылы ол өзінің немере ағасы Ифа Юлүди шаньюй қайтыс болғаннан кейін таққа отырды. Ол Оңтүстік Ғұн билеушілерінің арасында [[Хань империясы]]мен тығыз одақтастық қарым-қатынасты ұстанған саясаткерлердің бірі болды<ref name="HouHanshu89" />. == Әскери қимылдары == б.з. 62 жылы Оңтүстік Ғұн мемлекеті мен Қытайдың шекаралық аймақтарына Солтүстік ғұндар тарапынан үлкен қауіп төнді. Солтүстік Ғұн әскері Хан империясының бақылауындағы Уюань (Wuyuan) және Юньчжун (Yunzhong) округтеріне (командерияларына) басып кіреді. Осы тұста Ситун Шичжу Хоуди өз әскерімен Хан әулетіне әскери көмек көрсетіп, Солтүстік ғұндардың шабуылын тойтаруға және оларды шекарадан қуып шығуға белсенді атсалысады<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 904. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Ситун Шичжу Хоуди б.з. 63 жылы төрт жылға жуық билік жүргізгеннен кейін қайтыс болды. Оның орнын немере ағасы Цючу Цюлиньти (Qiuchu Julinti) басты<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:I ғасырда қайтыс болғандар]] g6eurknplc43hy3og2ihghh847qlag8 3617498 3617497 2026-06-14T11:31:25Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3617498 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ситун Шичжу Хоуди | Шынайы есімі = {{lang-zh|䤈僮尸逐侯鞮}} (Xītóng Shīzhú Hóudī) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 59 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 63 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Ифа Юлүди]] | Ізбасары = [[Цючу Цюлиньти]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 63 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ши (适 / Shì) | Әкесі = [[Сутуху]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = Уюань мен Юньчжунды қорғау шайқасы (б.з. 62 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ситун Шичжу Хоуди''' ({{lang-zh|䤈僮尸逐侯鞮}}, [[пінйін]]: ''Xītóng Shīzhú Hóudī''; туған кездегі есімі — '''Ди'''; туған жылы белгісіз — б.з. 63 жылы қайтыс болған) — б.з. 59–63 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Сутухудың (Хуханье II) ұлы<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Биографиясы == Ситун Шичжу Хоуди Оңтүстік Ғұн мемлекетінің негізін салушы Сутуху шаньюйдің ұлы болған. б.з. 59 жылы ол өзінің немере ағасы Ифа Юлүди шаньюй қайтыс болғаннан кейін таққа отырды. Ол Оңтүстік Ғұн билеушілерінің арасында [[Хань империясы]]мен тығыз одақтастық қарым-қатынасты ұстанған саясаткерлердің бірі болды<ref name="HouHanshu89" />. == Әскери қимылдары == б.з. 62 жылы Оңтүстік Ғұн мемлекеті мен Қытайдың шекаралық аймақтарына Солтүстік ғұндар тарапынан үлкен қауіп төнді. Солтүстік Ғұн әскері Хан империясының бақылауындағы Уюань (Wuyuan) және Юньчжун (Yunzhong) округтеріне (командерияларына) басып кіреді. Осы тұста Ситун Шичжу Хоуди өз әскерімен Хан әулетіне әскери көмек көрсетіп, Солтүстік ғұндардың шабуылын тойтаруға және оларды шекарадан қуып шығуға белсенді атсалысады<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 904. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Ситун Шичжу Хоуди б.з. 63 жылы төрт жылға жуық билік жүргізгеннен кейін қайтыс болды. Оның орнын немере ағасы Цючу Цюлиньти (Qiuchu Julinti) басты<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:I ғасырда қайтыс болғандар]] ho77rhaax9ztcnlzkya4cpo7bj52a4t 0 782545 3617505 2026-06-14T11:41:23Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Доулоучу | Шынайы есімі = {{lang-zh|兜楼储}} (Dōulóuchǔ) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = Оңтүст... 3617505 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Доулоучу | Шынайы есімі = {{lang-zh|兜楼储}} (Dōulóuchǔ) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = Хулань Жоши Чжуцзю шаньюй (湖蘭若尸逐就單於) | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 143 жылдың 24 шілдесі | Басқаруын аяқтады = б.з. 147 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Чэню]] | Ізбасары = [[Цюйчеэр]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 147 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Доулоучу (兜楼储) | Әкесі = Белгісіз | Анасы = | Жұбайы = | Balaлары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Доулоучу''' ({{lang-zh|兜楼储}}, [[пінйін]]: ''Dōulóuchǔ''; шынайы лауазымды есімі — '''Хулань Жоши Чжуцзю'''; туған жылы белгісіз — б.з. 147 жылы қайтыс болған) — б.з. 143–147 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] мемлекетінің шаньюйі. Оның Оңтүстік Ғұн билеуші әулетінің тікелей тармағына қандай туыстық қатысы бар екендігі тарихқа белгісіз<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі == б.з. 143 жылы 24 шілдеде [[Хан әулеті|Хан империясының]] сарайы Доулоучуды ресми түрде Оңтүстік Ғұн мемлекетінің шаньюйі деп жариялайды. Ол өз ордасын Сихэ (Xihe) округінде орналасқан Оңтүстік ғұндардың астанасы — Мейцзи (Meiji) қаласында тікті. Оның таққа отыруына дейінгі ізашары көтерілісші билеуші Чэню (Cheniu) болған еді<ref name="HouHanshu89" />. == Саяси ықпалы == Доулоучу қытайлық Хан әулетінің тікелей қолдауымен және ықпалымен таққа отырғандықтан, оның өз қарамағындағы ғұн тайпалары мен бағыныштыларының үстінен нақты, тәуелсіз саяси билігі болмады. Ол көбіне номиналды (тек қағаз жүзіндегі) билеуші рөлін атқарды<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 172. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Төрт жылдық биліктен кейін, б.з. 147 жылы Доулоучу шаньюй қайтыс болды. Оның орнына Хан сарайының мақұлдауымен Цюйчеэр (Jucheer) жаңа шаньюй болып сайланды<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:IІ ғасырда қайтыс болғандар]] 3kjbaipidr7vv20paj0bq2vk4koll53 3617507 3617505 2026-06-14T11:42:22Z Sagzhan 29953 /* Билікке келуі */ 3617507 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Доулоучу | Шынайы есімі = {{lang-zh|兜楼储}} (Dōulóuchǔ) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = Хулань Жоши Чжуцзю шаньюй (湖蘭若尸逐就單於) | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 143 жылдың 24 шілдесі | Басқаруын аяқтады = б.з. 147 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Чэню]] | Ізбасары = [[Цюйчеэр]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 147 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Доулоучу (兜楼储) | Әкесі = Белгісіз | Анасы = | Жұбайы = | Balaлары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Доулоучу''' ({{lang-zh|兜楼储}}, [[пінйін]]: ''Dōulóuchǔ''; шынайы лауазымды есімі — '''Хулань Жоши Чжуцзю'''; туған жылы белгісіз — б.з. 147 жылы қайтыс болған) — б.з. 143–147 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] мемлекетінің шаньюйі. Оның Оңтүстік Ғұн билеуші әулетінің тікелей тармағына қандай туыстық қатысы бар екендігі тарихқа белгісіз<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі == б.з. 143 жылы 24 шілдеде [[Хань империясы]]ның сарайы Доулоучуды ресми түрде Оңтүстік Ғұн мемлекетінің шаньюйі деп жариялайды. Ол өз ордасын Сихэ округінде орналасқан Оңтүстік ғұндардың астанасы — Мейцзи (Meiji) қаласында тікті. Оның таққа отыруына дейінгі ізашары көтерілісші билеуші Чэню болған еді<ref name="HouHanshu89" />. == Саяси ықпалы == Доулоучу қытайлық Хан әулетінің тікелей қолдауымен және ықпалымен таққа отырғандықтан, оның өз қарамағындағы ғұн тайпалары мен бағыныштыларының үстінен нақты, тәуелсіз саяси билігі болмады. Ол көбіне номиналды (тек қағаз жүзіндегі) билеуші рөлін атқарды<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 172. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Төрт жылдық биліктен кейін, б.з. 147 жылы Доулоучу шаньюй қайтыс болды. Оның орнына Хан сарайының мақұлдауымен Цюйчеэр (Jucheer) жаңа шаньюй болып сайланды<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:IІ ғасырда қайтыс болғандар]] c4heb0he6imqad7i7z1jqw24ik7i6m0 3617508 3617507 2026-06-14T11:42:53Z Sagzhan 29953 /* Билікке келуі */ 3617508 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Доулоучу | Шынайы есімі = {{lang-zh|兜楼储}} (Dōulóuchǔ) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = Хулань Жоши Чжуцзю шаньюй (湖蘭若尸逐就單於) | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 143 жылдың 24 шілдесі | Басқаруын аяқтады = б.з. 147 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Чэню]] | Ізбасары = [[Цюйчеэр]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 147 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Синьлуань]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Доулоучу (兜楼储) | Әкесі = Белгісіз | Анасы = | Жұбайы = | Balaлары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Доулоучу''' ({{lang-zh|兜楼储}}, [[пінйін]]: ''Dōulóuchǔ''; шынайы лауазымды есімі — '''Хулань Жоши Чжуцзю'''; туған жылы белгісіз — б.з. 147 жылы қайтыс болған) — б.з. 143–147 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] мемлекетінің шаньюйі. Оның Оңтүстік Ғұн билеуші әулетінің тікелей тармағына қандай туыстық қатысы бар екендігі тарихқа белгісіз<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі == б.з. 143 жылы [[24 шілде]]де [[Хань империясы]]ның сарайы Доулоучуды ресми түрде Оңтүстік Ғұн мемлекетінің шаньюйі деп жариялайды. Ол өз ордасын Сихэ округінде орналасқан Оңтүстік ғұндардың астанасы — Мейцзи қаласында тікті. Оның таққа отыруына дейінгі ізашары көтерілісші билеуші Чэню болған еді<ref name="HouHanshu89" />. == Саяси ықпалы == Доулоучу қытайлық Хан әулетінің тікелей қолдауымен және ықпалымен таққа отырғандықтан, оның өз қарамағындағы ғұн тайпалары мен бағыныштыларының үстінен нақты, тәуелсіз саяси билігі болмады. Ол көбіне номиналды (тек қағаз жүзіндегі) билеуші рөлін атқарды<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 172. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Төрт жылдық биліктен кейін, б.з. 147 жылы Доулоучу шаньюй қайтыс болды. Оның орнына Хан сарайының мақұлдауымен Цюйчеэр (Jucheer) жаңа шаньюй болып сайланды<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:IІ ғасырда қайтыс болғандар]] ko6jtsvrbzc9vyxp00sk7hcj1usteew