Уикипедия kkwiki https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Таспа Арнайы Талқылау Қатысушы Қатысушы талқылауы Уикипедия Уикипедия талқылауы Сурет Сурет талқылауы МедиаУики МедиаУики талқылауы Үлгі Үлгі талқылауы Анықтама Анықтама талқылауы Санат Санат талқылауы Портал Портал талқылауы Жоба Жоба талқылауы TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Topic 0 2397 3619174 3618171 2026-06-17T18:37:05Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] соңғы нұсқасына қайтарды 3398511 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер|толық есімі=Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова|суреті=Manshuk.jpg|шайқасы=Ұлы Отан Соғысы|мемлекет=[[КСРО]]|туған күні=23.10.1922|қайтыс болған күні=15.10.1943|туған жері=Жиекқұм ауылы, Қазақ АССР, [[РСФСР]]; қазіргі Батыс Қазақстан облысы, Бөкей орда ауданы|қайтыс болған жері=Невель, Калинин облысы, РСФСР, КСРО|әскер түрі=атқыштар (жаяу әскер)|қызмет еткен жылдары=1942-1943|әскери бөлімі=100-атқыштар бригадасы|басқарды=пулеметші|марапаттары=[[Кеңес Одағының Батыры]]|Commons=Manshuk Mametova}} '''Мәншүк (Мәнсия) Жиенғалиқызы Мәметова''' ([[23 қазан]] [[1922 жыл|1922]], [[Жиенқұм]], [[Бөкей ордасы ауданы|Бөкей Ордасы ауданы]], [[Батыс Қазақстан облысы]] – [[15 қазан]] [[1943 жыл|1943]], [[Невель]], [[Тверь облысы|Калинин облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]]) — [[Жүзінші Қазақ Ұлттық атқыштар бригадасы|100-атқыштар бригадасының]] пулеметшісі, [[Кеңес Одағының Батыры|'''Кеңес Одағының Батыры''']] атағын иеленген '''тұңғыш қазақ қызы'''(1944). == Өмірбаяны == 1922 жылы қазіргі Батыс Қазақстан облысында дүниеге келген. Азан шақырып қойған есімі – Мәнсия. Анасы еркелетіп, ''Моншағым'' дей бергеннен, Мәнсияның тілі келмей өзін Мәншүк деп кеткен. === Шыққан тегі === Қазақтың Кіші жүзіндегі [[Байұлы]] тайпасы, [[Шеркеш]] руынан тарайды. Мәншүктің өз әкесі – Жиенғали Мәметов, туған шешесі - Тойылша. Бірақ Мәншүкті 1925 жылы әкесінің інісі [[Ахмет Мәметов]] бауырына басады. Ахметтен бала болмаған. Мәншүктің туған әке-шешесі қызы зиялы жанұяда өссе, жоғары білім алады, биік шыңды бағындырады деген ниетпен қызын туысының қолына береді. Ахмет Мәметов – Батыс Алашорда жетекшілерінің бірі, жұкпалы ауруларды емдейтін дәрігер. Ахмет [[Саратов|Саратов қаласында]] оқып жүргендіктен, Мәншүкті ол жаққа алып кетеді. Көп ұзамай аласапыран заман басталғанда Ахмет бірнеше жыл ағасымен хабар алыса алмай қалады. Саратовта, [[Маңғыстау облысы|Маңғыстауда,]] [[Орал]] қаласында жұмыс істейді. Тек [[1931 жыл|1931 жылы]] [[Алматы|Алматыға]] келгеннен соң, жылдың соңында бір-ақ естиді: ағасы Жиенғали ашығып қайтыс болыпты. Ахметтің әйелі Әмина Мәметова - [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)|Әбілқайыр ханның]] тұқымы. Атасы молда, әкесі елге сыйлы адам болған, өзі патша заманында әйелдер гимназиясында оқыған, Саратовта аспирантура бітірген, елге келген соң әдебиет пәнінің мұғалімі болып, сол кездегі газеттерге сыни мақала жазып тұрған. === Алматыдағы өмірі === Алматыда Мәншүк жұмысшы факультеттегі оқуын бітіріп, медициналық институттың екі курсын оқып шығады. Мұнда Қазақстан Халық Комиссарлар Кеңесі төраға орынбасарының хатшысы болып қызметке араласады. 1938 жылы әкесі Ахметті НКВД тұтқындап, ату жазасына кеседі. Анасы Әмина бүкіл құжаттарда туған әке-шешем деп Жиенғали мен Тойылшаны жаздырғызған. Сонда да Мәншүк өз бетінен қайтпай, тегін ауыстырмады. Ахметтің кінәсіздігіне сеніп, оның адал есімі үшін күрескен. Коммунистік көсем [[Иосиф Виссарионович Сталин|Сталинге]] үш хат жазып, әкесін ақтауға тырысты. [[Ұлы Отан соғысы]] басталған кезде Мәншүк [[Қазақ ұлттық медицина университеті|Алматы медициналық институты]]нда оқып жүрді. 1942 жылғы тамызда өз еркімен [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл Армия]] қатарына жазылып, 100-атқыштар бригадасының алғашында кеңсе хатшысы, кейінде медбикесі. Майданда пулеметтік курс бітіріп, ұрыстарға қатысты. Аға сержант болып әскери қызмет етті. Ерекше мергендігімен назарға ілінді. Сонда Невель қаласы үшін болған шешуші ұрыста Мәншүк ақтық демі біткенше пулеметтен оқ боратып, қаһармандықпен қаза тапты. Соңғы минуттарына дейін қақтығысып, 70 солдаттың көзін жойған. == Оған көрсетілген құрмет == * [[Павлодар облысы]]ның колхозшылары Батыр қыздың құрметіне Мәншүк атындағы танк колоннасын құруға қаражат жинады. * Туған жерінде оған ескерткіш орнатылған. * [[Невель]], [[Алматы]], [[Орал]], т. б. қалаларда Мәншүк атында көшелер бар. * Республиканың ондаған мектептері, [[Қызылорда қыздар педагогикалық училищесі]] Мәншүк есімімен аталады. * Қаһарман қыздың өмірі мен өшпес ерлігі жайлы «Мәншүк туралы жыр» (авторы — А. Михалков-Кончаловский, режиссері [[Мәжит Сапарғалиұлы Бегалин|М.Бегалин]]) атты көркем фильм түсірілді.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref><ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref><ref>Алғашқы қарлығаштар - Алматы: Қазақ университеті, 2010. ISBN 9965-29-496-8</ref> <gallery widths="200" heights="200"> Manshuk Mametova stamp.jpg|<small>Қазақстанның пошта маркасы.</small> Manshuk Mametova 2015 stamp of Kazakhstan.jpg|<small>Қазақстанның пошта маркасы.</small> </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} [[Санат:Бөкей ордасы ауданында туғандар]] [[Санат:Германияда қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Кеңес Одағының батырлары]] [[Санат:Қазақстан әйелдері]] h1cmhf9q2lnmlj3lrjnry3yyd958xda 0 2398 3619173 3618170 2026-06-17T18:37:01Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3600045 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова |шынайы есімі = |суреті = Sniper Aliya Nurmuhametqyzy Moldagulova.jpg |сурет тақырыбы = |туған күні = 15.6.1925 |туған жері = [[Бұлақ (Ақтөбе облысы)|Бұлақ]], {{туғанжері|Қобда ауданы|Қобда ауданында}}, [[Ақтөбе облысы]], [[РКФСР]], [[КСРО]] |қайтыс болған күні = 14.1.1944 |қайтыс болған жері = [[Казачиха]], {{қайтысболғанжері|Новосокольники ауданы|Новосокольники ауданында}}, [[Псков облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{USSR}} |қызмет еткен жылдары =[[1943]]—[[1944]] |атағы = [[ефрейтор]] |әскер түрі = [[жаяу әскер]] |басқарды = |әскери бөлімі = [[54-атқыштар бригадасы]] |шайқасы = [[Ұлы Отан соғысы]] |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} [[Сурет:Aliya Moldagulova stamp.jpg|thumb|200px|Ә. Молдағұлова, [[1995]] [[Қазақстан]] [[пошта маркасы]], (Michel № 89)]] '''Әлия Нұрмұхамбетқызы Молдағұлова''' (шын есімі Ілия, майдандас достары «Лия» деп атапты) ([[1925 жыл|1925]] ж. 15 маусым (кейбір деректерде 25 қазан, 20 сәуір), [[Ақтөбе облысы]], [[Қобда ауданы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қаз КСР]] – 1944 ж. 14 қаңтар, [[Псков облысы]] [[Новосокольники ауданы]], [[Казачиха]] ауылы, [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]]) — қазақ [[Кеңес Одағының Батыры]] (1944), [[мерген]], [[ефрейтор]]. ==Өмірбаяны== 1925 ж. 25 қазанда Ақтөбе облысы, Қобда ауданының Бұлақ ауылында Сарқұлов Нұрмұхаммед және Молдағұлова Маржанның отбасында дүниеге келген. [[Жетіру]] тайпасы [[Табын]] руынан шыққан. Бала кезінде анасынан айырылып (1933 ж.), кейіннен Алматыда ағасының қолында тұрған, ал 1935 ж. бастап [[Санкт-Петербург|Ленинград]], Красногвардейский ауданы, Гурдин көшесіндегі №46-шы балалар үйінде тәрбиеленген. Санкт-Петербургтегі 9-орта мектебінде оқыды. Оқудағы озаттығы және үлгілі тәртібі үшін Әлия Қырымдағы Бүкілодақтық пионерлер лагері – [[Артек]]ке жіберіледі. Артекте батырлар тақтасына [[Рубен Ибаррури]], [[Тимур Фрунзе]] сияқты батырлармен қатар Әлия Молдағұлованың да суреті енгізілген. Соғыс басталған соң балалар үйімен бірге Ярославль облысының [[Вятское]] селосына эвакуацияланған. Вятское орта мектебінен 7-сыныпты бітірісімен [[Рыбинск]] авиациялық техникумына түседі, бірақ көп ұзамай (1942) ЖШҚӘ-ға (Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскері) майданға жіберу туралы өтініш жібереді. 1943 ж. Снайперлер дайындау орталық әйелдер мектебін аяқтайды. 1943 ж. бастап 54-ші арнайы атқыштар бригадасы 4-батальонының снайпері болған (22-ші әскер, 2-ші [[Балтық]] жағалауы фронты). Жау әскерінің 30-дан аса сарбаздары мен офицерлерінің көзін жойған. 1944 ж. 14 қаңтарда Псков облысының солтүстігіндегі Новосокольники ауданында қаза тапты. Әлия Нұрмұхамбетқызы Молдағұловаға 1944 ж. 4 маусымда Кеңес Одағы Батыры атағы берілді. Ленин орденімен марапатталды. [[swret:alia.jpg|thumb|right|Әлия]] Новосокольники ауданының [[Монакова]] ауылында жерленген. Әлия есімімен көшелер, ондаған мектептер (Мәскеудегі № 891 орта мектебі, Шымкенттегі № 29 орта мектебі, Новосокольники № 72 орта мектебі, Оралдағы № 38 орта мектебі), Әскери-теңіз флотының кемелері, Каспий жүк таситын теплоходы аталған. Ақтөбе, Астана, Алматы, Мәскеу, Санкт-Петербург , Новосокольники қалаларында ескерткіштер орнатылған. Ақтөбеде облыстық мемориалды музей жұмыс жасайды. == Әлия атындағы ескерткіштер == *Новосокольники қаласы (авторы М.[[Марат Өмірсерікұлы Әйнеков|Әйнеков]]) *Ақтөбе (Л. Рапутов, Е. Штамм) *Ақтөбедегі Мемориалды кешен (авторы Б. Әбішев) *Әліпбайсай ауылы (Б. Әбішев) *Алматыдағы “Шығыстың қос жұлдызы” атанған Әлия мен [[Мәншүк]]ке арналған мемориалдық кешен *Мәскеуде ескерткіш (Б. Әбішев) *Мемориалдық музейдегі бюсті (О. Шанов). == Ә.Молдағұлова атындағы көшелер == Ақтөбе, Мәскеу, Санкт-Петербург, Тараз, Астана қалаларында == Суреттері == “Әлия” (С. Әлімбетов), “Мәңгілікке сапар” (А. Ануфриев), “Ауыл Бұлақ” (А. Корват), “Мерген Әлия Молдағұлова” (А.Сапугов), “Мерген Әлия”/күріштен жасалған/ (Ф. Терещенко), “Әлия” (О. Нұржұмаев), “Бұлақтағы Әлияның үйі” (Н. Өтегенов), “Соңғы көктем” (Таймас Ниязбекұлы Телеуішев). == Гобелендер == “Әлия” (М.Нартов, Н.Рахманқұлов), триптих “Әлия” (Б.Атыраубаев). == Әлияға арналған мұражайлар == Облыстық мемориалдық музей /Ақтөбе қаласы/, №891 Мәскеу орта мектебінде, №140 Санкт-Петербург орта мектебінде, Әліпбайсайдағы патриоттық орталығы. == Әлия туралы шығармалар == “Әлия-Мәншүк” жинағы, “Песнь Праматери Хобды” (А.Утегенов), “Гүл-ғұмыр” поэмасы, ән “Он тоғыз жас” ([[Ертай Ашықбаев|Е. Ашықбаев]]), ”Қызғалдақ-ғұмыр Әлия” мен “Сағыныш”әні (Г.Аймаханова), “Әлия” әні (Б. Тәжібаев пен С.Байтереков), “Ару қыз, ержүрек қыз, Әлия қыз” әні (композитор [[Қайырғали Үсенғалиұлы Қожанбаев|Қ. Қожанбаев]]), “Әлия”әні (Ә. Садуакасова), “Әлия”деректі повесі (Ә. Оралбай), “Әлия-Мәншүк” поэмасы (Т. Молдағалиев), “Әлияның жүрегі” (Я. Хелемский), “Әлия Молдағұлқызы” повесі (Ж. Жұмақанов), “Әлия” дастаны (С. Жиенбаев), “Шығыс шынары” повесі (Ә. Нұрмаханова), “Әлия” поэмалары (К. Деркаченко, Р. Трофимов), балет “Әлия” (М. Сағатов), “Әлия” атты деректі фильм (режиссер Ю.Пискунов) және «Снайперлер» фильмі (реж. [[Болотбек Төленұлы Шәмшиев|Б. Шәмшиев]]), “Әлия” спектаклі (Ә. Тарази), “Жарық жұлдыздар” поэмасы (С. Жиенбаев). Сейдолла Бәйтерековтің “Әлия” әнін орындаған әнші Роза Рымбаева дүниежүзілік байқауда лауреат атанды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Bio-stub}} {{commons|Category:Aliya Moldagulova}} [[Санат:25 маусымда туғандар]] [[Санат:14 қаңтарда қайтыс болғандар]] [[Санат:КСРО ефрейторлары]] [[Санат:Кеңес Одағының батырлары]] [[Санат:Ленин орденінің иегерлері]] [[Санат:Мерген әйелдер]] [[Санат:Ұлы Отан соғысындағы әйелдер]] [[Санат:Ұлы Отан соғысы мергендері]] [[Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар]] [[Санат:Рыбинск тұлғалары]] dvbwnxnncgpuoh9ct82l3gmila7lwv4 0 2399 3619167 3618159 2026-06-17T18:36:25Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3568389 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Махамбет Өтемісұлы |шынайы есімі = |суреті = Махамбет батыр.jpg |сурет тақырыбы = |туған күні = 1804 |туған жері = Бөкей Ордасы, Жасқұс |қайтыс болған күні = 20.10.1846 |қайтыс болған жері = Қараой |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |әскер түрі = атты әскер |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = Тастөбе шайқасы<br />[[Ақбұлақ шайқасы]] |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} {{мағына|Махамбет}} '''Махамбет Өтемісұлы''' ([[1804 жыл|1804]], Ішкі [[Бөкей Ордасы]], қазіргі [[Батыс Қазақстан облысы]]ның [[Бөкей ордасы ауданы]]ның [[Нарын құмы]]ндағы Жасқұс — [[20 қазан]] [[1846 жыл|1846]], Қараой өңірі, қазіргі [[Атырау облысы]]ның [[Индер ауданы]]) — қазақтың әйгілі [[жырау]]ы, күйші композиторы, отаршылдыққа қарсы [[Исатай Тайманұлы]] бастаған көтерілісті (1836–1837) ұйымдастырушылардың бірі, осы көтерілістің жалынды жыршысы. Ол [[Қазақ хандығы]]ның соңғы жырауы деп тануға болады. [[Байұлы]] ішіндегі [[Беріш]] руының Жайық бұтағынан. Нәдір деген кісіден Мәлі (кейбір деректе Құлмәлі, Құлманияз деп айтылады) туады. Мәлінің қазақ әйелінен Өтеміс пен Шыбынтай, қалмақ әйелінен Қобылай туған. Өтемістен - он ұл, Шыбынтайдан - төрт ұл, Қобылайдан - үш ұл туып, Мәлі ұлдың өзінен он жеті немере сүйген адам. Бұл әулет Тайсойған құмындағы іргелі ауылдардың бірі. Атасы Құлмәлі, әкесі Өтеміс те өз заманында айтулы тұлғалар болған, Құлмәлінің тұқымынан би де, шешен де шыққан. [[File:Stamp of Kazakhstan 399.jpg|thumb|right|200px|[[Қазақстан]] [[пошта маркасы]],[[2002]] жыл]] Махамбет өзінің барша болмыс қасиеттерімен көшпелілер арасындағы көсем тұлғалардың бірі. Ол өзі туып өскен өңірдің [[Қамбар батыр]], [[Ер Тарғын]], [[Сыпыра жырау]], [[Асан қайғы Сәбитұлы|Асанқайғы]], [[Қазтуған Сүйінішұлы|Қазтуған]], [[Шалкиіз Тіленшіұлы|Шалкиіз]], [[Жиембет жырау|Жиембет]], [[Доспамбет жырау|Доспамбет]] сияқты біртуар тұлғаларының өлмес мұраларын көкірегіне тоқып өсті. Өзі өмір сүрген заманның ағымына жүйрік, қыр сырын жетік меңгерген, көзі ашық, көкірегі ояу, білімдар адам болған. Орыс, татар, араб тілдерін тәуір меңгерген. Мұны ол жазған хаттардан айқын аңғаруға болады. 1836—1838 жылы [[Исатай Тайманұлы]] бастаған [[Исатай-Махамбет көтерілісі|шаруалар кетерілісінің]] жалынды жыршысы, қозғалысты ұйымдастырушылардың бірі. Махамбет өзі [[Жәңгір-Керей хан|Жәңгір хан]]ның қудалауымен екі жыл түрмеде отырып, 1831 жылы қашып шыққан. Саналы өмірін патша өкіметінің отарлық саясатын жүзеге асырушы хан-сұлтандарға қарсы кекті жырлар толғайды, халықты күреске шақырады. Көтеріліс жеңіліспен аяқталғаннан кейін Жем, Жайық, Маңғыстау, [[Хиуа хандығы|Хиуа]] елдерін сағалайды, жасақ жинап, көтерілісті жаңадан жандандыруға күш салады. Бұл ниеті нәтижесіз болды, [[Бөкей Ордасы]]нда қолға түсіп, [[Орынбор]] түрмесіне қамалады. Тұтқыннан босағаннан кейінгі өмірін Кіші жүздің батыс бөлігіндегі ел ішінде өткізеді. Бірақ, Жәңгір хан өлген соң аға сұлтан болған Баймағамбет Айшуақұлының жалдамалыларының қолынан қаза тапты.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref> Махамбет — халықты патшалық, хандық өкіметке қарсы қарулы кетеріліске шақырған алғашқы қазақ ақыны. Оның бейнелі де жалынды негізінен Шалкиіз, Сыпыра, Доспамбет, Қазтуған сияқты батыр жыраулардың үлгісінде шығарылған көтеріліс туралы толғаулар. «Жәңгірге», «Баймағамбет сұлтанға» деген өлеңдерінде үстем тап өкілдерін бет-пердесін жырта шенесе, «Мұнар күн» өлеңінде ел басындағы ауыртпалықты күйзеле, ашына айтты. Исатай — ақынның кеп өлендерінің басты қаһарманы. «Тайманның ұлы Исатай», «Исатай деген ағам бар», «Исатай сөзі», «Тарланым», т.б. өлеңдерінде Исатайдың адамгершілігі, азаматтығы, батырлығы, қайсарлығы сипатталады.<ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3</ref> ==Қысқаша өмірбаяны== '''Махамбет Өтемісұлы''' (1803, қазіргі [[Батыс Қазақстан облысы]], [[Жәнібек ауданы]] - 20.10.1846, қазіргі [[Атырау облысы]], [[Индер ауданы]], [[Жарсуат (Атырау облысы)|Жарсуат]] ауылы Қараой жерінде)- ақын, күйші, Исатай Тайманұлы бастаған көтерілістің (1836–1838) көсемі әрі жалынды жыршысы. Бала кезінен мұсылманша, орысша оқыған. Әкесі Өтеміс елге ықпалды би болған. *1824–1828 жылдары Орынбор қаласында [[Жәңгір-Керей хан]]ның ұлы Зұлқарнайынның қасында болды. *1829 жылы Махамбет Ішкі Ордаға [[Жайық]]тан жасырын өтті деген айыппен ұсталып, Калмыков бекетіндегі абақтыға 2 жылдай қамалды. *1831 жылы түрмеден қашып шықты, бірақ артынша ақталды. *1834 жылы Исатай батырмен бірігеді. Сол жылы 9 маусымда Жәңгір хан Махамбетті өз жағына тарту мақсатында старшын лауазымын ұсынды. Жер мәселесі, жайылымның тарлығы, орыс империясының қазақ хандығын жою мақсатындағы іс-қимылдары, сондай-ақ, Жәңгір ханның жерді туған-туыстарына бөліп беруі мен ел билігінде қайын атасы [[Қарауылқожа Бабажанов|Қарауылқожаға]] үстемдік берген астамшылық әрекеттері бүліншіліктің туылуына себепші болды. Қарауылқожа мен Исатай-Махамбет арасындағы тартыс өршіл, наразылық үлкен қозғалысына айналды. Исатай атынан жазылған «Әй, Махамбет, жолдасым!» атты Махамбет толғауы,ондағы «Хан баласы жылады-ай, Жанымды қи деп сұрады-ай» деген жолдар хан ордасын қоршауға алған соғыс күндерінің (1837) шындығын сипаттайды. Осы жылдың қараша айында көтерілісшілер Бекетай құмында өздерінен күші әлдеқайда басым Гекке әскерімен соғысып, жеңіліс табады. Бұл оқиғалар Махамбеттің «Соғыс» жырында бейнеленіп, «Жабығу», «Ереуіл атқа ер салмай» туындыларында жеңілістің күйзелісті күйі шертіледі. *1836 жылы 17-наурызда Жәңгір хан Махамбет пен Исатайды жолдастарымен ұстап әкелуді бұйырады. Бұл істі Қарауыл қожа Бабажановқа тапсырады. *1836 жылы 4-сәуірде Киелімола деген жерде 522 адамнан тұратын отряд алып шыққан Қарауыл қожамен Исатай-Махамбеттің 200-ге жуық әскері кездеседі. Қарауыл қожа ұрыс ашуға бата алмай, кері қайтады. *1836 жылы мамыр айында Махамбетті «Күшік Жапарұлын өлтірді» деп айыптап, Орынбор шекара комиссиясына Қарауыл қожа арыз түсіреді. *1836 жылы маусым айында Исатай мен Махамбет хан ордасына талаптарын жолдайды. *1836 жылы Жәңгір хан Орынбор шекаралық комиссиясына хат жолдап, Исатай мен Махамбетті қамауға алуды өтінеді. *1837 жылы 17-ақпанда Исатай мен Махамбет Қарауыл қожаның ауылын шабады. *1837 жылы наурыз айында Жәңгір атаман Покатиловке арыз жазып, Исатай мен Махамбетті «ұры» деп жазғырып, тез арада қамауға алуды талап етеді. *1837 жылы күзде Исатай мен Махамбет 2000-нан астам әскермен келіп, хан ордасын қоршауға алады. *1837 жылы қараша айында Бекетай құмында Геке әскерімен соғысып, жеңіліс табады. *1837–1838 жылдары Жайықтың бергі жағына өтіп, Кіші жүздің арасында болады. Қол жинап, елді көтеріліске үгіттеумен айналысады. *1838 жылы 12-шілдеде [[Ақбұлақ шайқасы|Ақбұлақ]] бойындағы шайқаста Исатай қазаға ұшырап, Махамбет [[Хиуа]] жақта 2 жылдай жасақ жинауға әрекет жасады. Бұл ниетінен әрекет шықпаған соң Бөкей ордасына жасырын өтіп, ел ішін паналады. Ақын өмірінде ауыр да сүргінді жылдар жалғасты. *1841 жылы 4-наурызда белгісіз біреулердің көрсетуімен Тілекеев деген қазақтың үйінде отырған жерінде Махамбет қолға түсті. Орал әскерінің 40 мың адамнан құралған жасағы үй иесі мен Махамбетті тұтқындап, Калмыков ауылында (қазіргі Тайрақ ауданы) екі апта түрмеде ұстайды, кейін [[Орынбор]]ға айдатады (17.3.1841). Орынбор генерал-губернаторы Махамбет ісін әскери соттың қарауына тапсырды. *1841 жылы 7-шілдеде сот «бүліншілікке» тағы араласса, қатаң жазалансын деген үкіммен тұтқыннан босатып, шекарадан өтпеуді қатаң ескертті. *1841–1845 жылдар аралығындағы Махамбет өмірі туралы деректер аз. *1846 жылы ақпанда Махамбет баласы Нұрсұлтанды оқуға орналастырмақ ниетпен Орынборға келді. Шекарадан өтуіне байланысты генерал-губернатор істі қайта қозғады, [[Кіші жүз]]дің батыс бөлігінің әкімі Б. Айшуақов та Махамбетті қудалауын қоймады. Ол ақынның басына 1000 сом тігіп, оны ұстау үшін арнайы адамдардан (құрамында хорунжий Ықылас Төлейұлы, беріш руының биі Жаңаберген Боздақұлы, [[Табын]] Төрежан Тұрымұлы, беріш руының қазақтары Мұса Нұралыұлы, Жүсіп Өтеуліұлы бар) құралған қарулы жасақ жіберді. Махамбет хорунжий Тұрымұлының қолынан қаза тапты. ==Махамбет шығармалары== Махамбет шығармалары - бұқара өмірінің рухани-поэтикалық шежіресі, шаруалар қозғалысының шынайы бейнесі. Ол [[Жыраулық поэзия]]ның көркемдік әлемін байытып, шығармаларында ұлт-азаттық идеяларын көтерді, елдікті сақтап қалуға тақырлы. ''«Мұнар күн»'' жырында ол ел басына түскен ауыртпалықты ашына айтты. ''«Ереуіл атқа ер салмай»'', ''«Ұлы арман»'', ''«Жайықтың бойы көк шалғын»'', ''«Атадан туған ардақты ер»'' жырларында ақын алдағы күндеріне үмітпен, зор сеніммен қарады. «''Біртіндеп садақ асынбай»'', ''«Арғымақ, сені сақтадым», «Арғымақтың баласы», «Азамат ердің баласы», «Қара нар керек біздің бұл іске», «Еменнің түбі - сары бал», «Жалған дүние», «Еріскедей ер болса»'', т.б. шығармаларында ұлт-азаттық қозғалыс рухы, ел тағдыры мен арман-мүддесі терең әрі шынайы суреттелген. ''«Халық қозғалса, хан тұрмайды тағында»'' дейді ол отты жырларында. Ақын өлеңдерінің басты қаһарманы [[Исатай Тайманұлы|Исатай]] батыр. ''«Исатай деген ағам бар»'', ''«Исатай сөзі», «Арғымаққа оқ тиді», «Тарланым», «Соғыс»'', т.б. өлеңдерінде Исатай батырдың көркем тұлғасы, [[адамгершілік]], қайсарлық, тапқырлық қасиеттері жан-жақты сипатталды. Оның ''«Жәңгірге»'', ''«Баймағамбет сұлтанға»'' арнаған 106 өлеңдері [[патша]]ның жергілікті билеуші өкілдері - хан-сұлтандарға қарсы жазылған, олардың бет пердесін ашатын жырлар болды. Ақын өлеңдерін дәстүрлі үлгіге негіздей отырып, түр, мазмұн жағынан байыта, жетілдіре түсті. Махамбеттің [[лирика]]лық өлеңдері, көбіне, толғау, жыр, [[терме]] үлгісінде жазылды. Исатайға арнаған өлеңдерінде жоқтау сарыны басым. Махамбет шығармашылығы қазақ поэзиясы жанрларының қалыптасуына ([[сатира]], [[элегия]], [[монолог]], [[арнау]], т.б.), стилінің дараланып, поэтикалық тіл құралдарының артуына, [[философия]]лық тереңдіктің орнығуына үлес қосты. Халық нақылына құрылған философиялық толғаулары мен жігерге толы ерлік жырлары, жауынгер рухты биік өлеңдері ақын шығармашылығын жоғары деңгейге көтерді. Махамбет жырлары дәуір шындығын бейнелеп, көтеріліс айнасы болып қана қойған жоқ, асқақ рух пен болашаққа деген сенімнің ерекше үлгісін көрсетті (''«Мұңайма»'', ''«Желп-желп еткен ала ту», «Жайықтың бойы көк шалғын», «Ұл туса», «Толарсақтан саз кешіп»''). Ақын жырларында орыс, араб, парсы сөздері көп кездесіп, [[шағатай тілі]]нде жазылуымен ерекшеленеді. Махамбет жыраулық поэзия дәстүрін шебер дамыта отырып, қазақ өлеңінің табиғатын жаңартты. Махамбет шебер күйші де болған, оның 11 күйі ''«Шашақты найза, шалқар күй»'' деген атпен жарық көрді (1982). Ақын өлеңдерінің халық арасына тарауына Ш. Жарылғапұлы, Қуан ақын, кішкене Кобыланды, [[Қубала]], Лұқпан, Мұрат, Ығылмандар әсер еткен. Алғаш ''«Мұрат ақынның Тұмар қажы оғлына айтқаны»'' деген жинақта (Қазан, 1908) Махамбеттің 100 жолдан астам екі толғауы басылды. Ғ. Мүштақ құрастырған ''«Шайыр яки қазақ ақыңдарының басты шығармалары»'' жинағында (Орынбор, 1911) Махамбет толғауынан үзінділер берілді. 1939 жылы Қ. Жұмалиев Махамбет өлеңдерінің жинағын шығарды. Ақынның 200 жылдық мерейтойы аталып өтіп (2003), 4 томдық жинағы жарық көрді.<ref>Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010, ISBN 9965-26-322-1</ref> Ақын халық бұқарасының зор күшіне сенеді. Егер ел болып бірігіп, әділетсіз хандарға қарсы шықса, ханды тақтан тайдыратынына күмән келтірмейді. Махамбет халықтың ханнан көрген жәбір жапасын жырға қосып айтады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://lit.kz/kz/books/utemisuly-makhambet Махамбет Өтемісұлының шығармалары]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.makhambet.freenet.kz/main-k.html Махамбет Өтемісұлының 200 жылдық мерейтойы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070301105732/http://www.makhambet.freenet.kz/main-k.html |date=2007-03-01 }} [[Санат:Махамбет Өтемісұлы]] [[Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар]] [[Санат:20 қазанда қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қазақ ақындары]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері]] [[Санат:Қазақ жыраулары]] 9gev902ao55qhc0n3x92t5hrv6612r8 0 2400 3619150 3618024 2026-06-17T18:30:28Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3568398 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biography |subject_name = Исатай Тайманұлы | image_name = Исатай.jpg | image_size = | image_caption =Исатай Тайманұлы | date_of_birth = [[1791]] | place_of_birth = [[Тайсойған (құм)|Тайсойған]] құмындағы "Тайман жалы", [[Атырау облысы]] , [[Қызылқоға ауданы]] | date_of_death = [[1838]] | place_of_death = [[Көшентоған]] | occupation = [[батыр]] | spouse = }} {{мағына|Исатай (айрық)}} '''Исатай Тайманұлы''' ([[1791]]–[[1838]]) – 1836–1838 жылдары Батыс Қазақстанда болған халық [[көтеріліс]]інің саяси көсемі, қайсар [[қолбасшы]]сы, халық батыры. [[Кіші жүз]] Байұлының [[Беріш]] руынан. [[Жоңғар шапқыншылығы]] кезінде атағы шыққан [[Ағатай батыр]]дың ұрпағы. == Өмірбаяны == Халық батыры И. Тайманұлы 1791 жылы қазіргі [[Атырау облысы]], [[Қызылқоға ауданы]], [[Тайсойған (құм)|Тайсойған]] құмындағы "Тайман жалы" деген жерде дүниеге келген. Исатайдың анасы Есентемір руының Тағашы бөлімінен. И. Тайманұлының төртінші атасы Ағатайдың (Тайман-Бегәлінің -Боқай-Ағатай) есімі қалмақтарға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Беріш руының ұранына айналған Исатайдың жастық шағында оған ықпал жасап, қамқорлық еткен әкесі, Тайманның інісі - Жабал Бегәліұлы. 1808 жылы Жабал бастаған Бегәлі ауылы Бақсай бекінісі тұсынан [[Жайық]]тан өтіп, [[Бөкей хан]]ның қарауына кіреді. Хан орысша сауатты, саясаттан хабары бар, халық алдында беделді Жабалды Беріш аулына старшина етіп қояды. Жабал қайтыс болғаннан кейін, оның орнына старшина етіп И. Тайманұлын қоюды сұрап, хан Бөкей 1812 жылы 12 наурызда Орынбордағы Шекара коммссиясына ұсыныс жасайды. Шекара комиссиясы 1813 жылғы қараша айында Бөкей ханның ұсынысын қуаттап, құжаттарды әскери губернаторға жібереді. Генерал губернатор Г.С. Волконский 1814 жылы 12-қарашада Исатайды старшиналыққа бекіту туралы құжатқа қол қояды. == Қызметі == Ел ісіне ерте араласқан Исатайдың кемелденуіне қайын ағасы Жабай Бегалиннің көп көмегі тиеді. Ол кісі орысша оқыған, әжептеуір сауаты бар адам болған, старшын қызметін атқарған. Ол өлгеннен кейін оның орнына Бөкей хан Жабайдың тәрбиесін көрген Исатайды старшын етіп тағайындап, оны Орынбор шекара комиссиясы бекітеді. Күн санап ел арасында беделі асып бара жатқанын көре алмаған хан төңірегіндегілер оның беделін түсіру үшін түрлі жала жауып, ханға шағыстырып бағады. Соның салдарынан бас аяғы 4–5 жылдың ішінде бірінде старшын Өтеміс Құлманиязовты тонады деген, екіншісінде кісі өлтірді деген жаламен түрмеге қамалады. Оның алғашқысынан ақша беріп құтылса, екіншісінен Орынборға конвоймен айдалап бара жатқан жерінде, есебін тауып, қашып кетеді. Хан Бөкей Исатайдың басқаруына Каспий теңізінің солтүстік жағалауындағы Қарақамыс, Күйгін, Көлденең, Байсары, Кемелі аралдарын береді . Осылайша жасынан алымды, сөзге шешен, бірбеткей, өжет, қара қылды қақ жаратын, әділ Исатай 21 жасында Беріш руының старшинасы болып ел басқарады, Ордадағы беделді адамдардың біріне айналады. Хан тапсырмасымен ол Петербургке бара жатқан Бұхар елшісін Сарайшықта қарсы алып, Астраханға дейін қасына ереді. Орынбор шекаралық комиссиясының бастығы генерал Генстің Ішкі Ордаға келген сапарында оның қасында болады. Алайда, жас та болса, бас болған Исатайды көре алмаушылар көбейе түседі. Солардың жапқан жаласынан И. Тайманұлы 1818 жылы [[Сарайшық]] түрмесіне қамалады. Беріштің биі Жүзбатыр 20 мың сом ақша беріп, оны түрмеден босатып алады. Ішкі Ордадағы қара халықтың мұң-мұқтажын қорғап, сұлтандар мен билердің әділетсіздігін, зорлық-зомбылығын әшкерелеймін деп жүріп, Исатай 1824 жылы тағы да тұтқындалып, [[Орынбор]] түрмесіне жабылады. Бірақ, оған тағылған кінәлар дәлелденбей, ол босатылады. Ішкі Ордада патша үкіметінің отарлық мүддесін іске асырушы хан Жәңгірдің халыққа жасаған озбырлығына И. Тайманұлы әу бастан қарсы болады. Ханнан, оның қайын атасы Қарауылқожадан, сұлтандар мен билерден зәбір көрген қарапайым халық бірте-бірте Исатайдың айналасына жинала бастайды. Оның қоластындағыларға ханның әмірі жүрмейді, ал Исатай батырға Жәңгірдің әлі келмейді. Ханның төңірегінде негізінен төрелер, билер, қожалар, молдалар және соларға ерген аз ғана халық қалады. == Исатайдың Жәңгір ханмен келіспеушілігі == Исатайдың Жәңгір ханмен келіспеушілігі 19-ғасырдың 30-жылдарының орта кезінде одан әрі шиеленісе түседі. Оған себеп болған жағдай - 1833 жылы маусым айында Жәңгір ханның осыған дейін И. Тайманұлы басқарып келген Каспий теңізінің солтүстік жағалауындағы шөбі шүйгін, суы мол 5 аралды қайынатасы Қарауылқожа Бабажановтың билігіне беріп, Исатайды қарауындағы елімен шаруашылыққа қолайсыз, суы да, шөбі де аз, құм басқан Мыңтөбеге аударуы еді. Жәңгір ханның және басқа да феодалдардың халыққа жасап отырған қысымшылығы туралы И. Тайманұлы бастаған бір топ старшиналар Орынбордағы Шекара комиссиясына, тіпті губернатордың өзіне талай рет арыздар да жазады. Бірақ, одан ешқандай да қорытынды шықпайды. == 1836–1837 жылдардағы Бөкей хандығындағы халық-азаттық көтеріліс == [[Сурет:Basi Revolt.jpg|right|thumb|300px]] {{main|Исатай-Махамбет көтерілісі}} Әртүрлі алым-салықтан күйзелген, жайылым жерден айырылған, казак әскерлері мен жергілікті феодалдардың екі жақты езгісінен әбден шыдамы таусылған бұқара халық қолдарына қару алып, көтеріліске шығады. Бұл — 1836–1837 жылдардағы Бөкей хандығындағы немесе Ішкі Ордадағы батыр Исатай Тайманұлы басқарған халық-азаттық көтеріліс еді. Көтерілістің қозғаушы күші, негізінен, қазақ шаруалары болды. Оның мақсаты - Жәңгір ханның халыққа жасап отырған озбырлығына шек қою, шаруалар жағдайын жақсарту, Қарауылқожаны, Балқы Құдайбергеновті биліктен тайдыру, жер мәселесінде белгілі бір келісімге келу болатын. Исатай Тайманұлы - осы көтерілістің сардары, көсемі, ал "Махамбет - ел-жұртты дабылдатып, көтеріліс рухын көтерген батыр-жырау, көтеріліс жыршысы" (М. Қозыбаев) болды. Жалпы, 1836-1838 жылдардағы халық-азаттық көтерілістің бүкіл барысында Махамбеттің трибун, жыршы-ақын ретінде Исатай батырдың оң қолы болғандығы тарихтан да белгілі. == Көтерілістің басы == Көтерілістің басы 1836 жылғы 24 наурызда Қарауылқожа Бабажановтың 800 адамды бастап, Манаш елді мекені маңындағы И. Тайманұлының ауылын қоршауы болып табылады. Алайда, Қарауылқожа тобы 200 сарбазбен өздеріне қарсы шыққан Исатайларға шабуыл жасауға бата алмай, кейін қайтуға мәжбүр болады. Бұрын ешкімнен тауы шағылмаған, қарамағындағы елге дегенін істеп әдеттенген Қарауылқожаның Исатайларға ештеңе істей алмауы бүкіл Бөкей хандығына тарайды. Үстем тапқа ызасы кернеген шаруалар әр жақтан Исатай батырдың қоластына жинала бастайды. 1836 жылғы маусымның соңы мен шілде айының басында И. Тайманұлы бастаған шағын топ ханға халық талабын жеткізу үшін Тасобадан Жасқұсқа аттанады. Исатайлардың келе жатқан хабарын естіген Жәңгір хан Астрахань әскери губернаторынан Орданы қорғау үшін әскер жіберуді сұрайды, сонымен бірге уақыт ұту мақсатында Исатайлардың талаптарын білу үшін оларға өзінің сенімді адамын жібереді. Исатайлар оған Қ. Бабажановты, Б. Құдайбергеновты қызмет орындарынан босату туралы және Исатайдың үлкен ұлы Жақияның қолымен жазылған басқа да талаптарды тапсырып, кейін қайтады. 1837 жылдың жазында Исатай батыр бастаған көтеріліс бүкіл Бөкей хандығына тарайды. Жәңгір хан мен оның айналасындағыларға наразылардың бәрі Исатайдың айналасына жиналады. Келген жігіттер атпен, азық-түлікпен, қару-жарақпен қамтамасыз етіледі. Осылайша, И. Тайманұлы белгілі бір тәртіпке негізделген азаматтық және әскери ұйымның басшысына айналады. Сұлтан М. Шөкиннің ханға "Көтерілген шаруалар ешкімге бағынбайды, өз алдына бір республика",-деп жазған мезгіл осы кез болуы керек. 1837 жылдың 16 қыркүйегі күні Исатай батыр бастаған 200-ден астам сарбаздар халыққа әбден жек көрінішті [[Қарауылқожа Бабажанов]]тың ауылын шабады. Одан алынған мал мен дүние-мүлік шаруаларға таратылып беріледі. 1837 жылғы 17 қазанда көтерілісшілер Балқы Құдайбергеновтің, сұлтан М. Шөкиннің ауылдарын шауып, хан ордасы - Жасқұсқа бірте-бірте жақындай түседі. И. Тайманұлының үлкен қолды басқарып, Жасқұсқа келе жатқандығынан хабардар Жәңгір хан Орынбор және Астрахань әскери губернаторларына дереу хат жазып, өзін қорғауын сұрайды. Хан ордасын қорғауға Астраханьнан подполковник Алиев, ал Орынбордан подполковник Геке басқарған зеңбіректермен қаруланған әскерлер аттанады. Ал, 2000-нан астам қолмен хан ордасын қоршаған Исатай батыр біраз уақыт хан елшілерімен, кейін Гекенің елшілерімен нәтижесіз келіссөз жүргізеді. 1837 жылғы қараша айының соңында кең байтақ Қазақстанның шағын бөлшегі - Бөкей хандығындағы шаруалар қозғалысының жаңғырығы Ресей астанасы - Санкт-Петербургке де жетеді. Император И.Тайманұлы бастаған "бүлікшілерді" қатаң жазалауды талап етеді. Махамбет, Үбі, Сегізсері және басқа да батырлардың "хан ордасын шабайық" деген ұсынысын байсалды, сақ, ұстамды Исатай қабылдамайды. Себебі, орданы шапқан күннің өзінде де патша өкіметі оларды тыныштықпен жүргізбейтіндігін, өйткені, Жәңгір ханның артында патша өкіметі мен оның жазалаушы әскерлері тұрғандығын және сол әскерлерге қарсы тұрарлықтай өзінде күштің жоқтығын ескерген Исатай батыр халық талабын ханнан бір жағынан айбармен, екінші жағынан келіссөз арқылы орындатуға күш салады. Егер 18-ғасырдың 80-90-жылдарында Сырым Датұлы басқарған көтеріліс кезінде Нұралы хандықтан қуылса да, Есім хан өлтірілсе де көтерілісшілердің өздерінің түпкі мақсатына жете алмағандығын ескерсек, Исатай батырдың бұл шешімі елдің бүтіндігі мен халықты сақтау жолындағы үлкен көрегендік екендігін ерекше айтуымыз керек. Көтерілісшілер хан ордасын қоршаған кезде патша үкіметінің әскер жіберіп, Жәңгірді құтқаруға ұмтылуының өзі - Исатай батырдың шешімінің дұрыстығын байқатады. Ал, Исатайдың подполковник Гекемен келіссөз жүргізу себебі - күші басым Ресей әскерімен соғыспай, уақыт өткізіп, қыс түсе Жайық өзенінің шығыс бетіне, Кіші жүзге өтіп кетуді ойлағаны болу керек. == Шешуші ұрыс == [[Сурет:Oshi no ran1.jpg|right|thumb|300px]] Хан Жәңгір шақыртқан патша әскерімен Исатай батырдың іріктелген 500 сарбаздарының арасындағы шешуші ұрыс 1837 жылы 15 қарашада Тастөбе деген жерде болады. Көтерілісшілер қаншама ерлікпен шайқасса да, ұрыстыңтағдырын зеңбіректер шешеді. Зеңбіректердің жарылған оғы мен зіркіліне шыдай алмай көтерілісшілер кейін шегінуге мәжбүр болады. Осы ұрыста Исатайдың Мылқым деген әйелі, Ақай атты баласы қаза табады. Тастөбедегі шайқаста көтерілісшілер жағынан 60-қа жуық адам өледі. Исатай батырдың оң қолына оқ тиіп, астындағы аты жараланады. Осы ұрыстағы көтерілісшілердің ерлігіне подполковник Гекенің өзі де қайран қалады. Ол Орынбордағы әскери губернаторға "Исатайлардың өздері мен жанұясын қорғаймын деп шамадан тыс ерлікке, зеңбірекке қарсы шабуылға баруы, олардың соншама ашынғандықтарын көрсетеді", - деп жазған. Тастөбеде қолға түспеген Исатайдың басына, оны тірідей ұстағанға 500 күміс ақша тігіледі. "Оны өлтірген адамға сол ақшаның жартысы беріледі", - деп жарияланады. Егер С. Разин, Е. Пугачев сияқты шаруалар соғысының көсемдерін қиын-қыстау кезеңде қасындағы "жолдастары" патша өкіметіне ұстап берген болса, басына қаншама ақша тігілсе де ешкім Исатайды жазалаушылар қолына ұстап бермейді. Керісінше, халық оны және оның сарбаздарын қажетті азық-түлікпен, көлікпен қамтамасыз етіп отырды. Тіпті, аты жарапанып, жаяу соғысқан соңғы сәттерде де жолдастары Исатайды жау қолына қалдырмауға тырысады. Ішкі Ордада бытырап жүрген көтерілісшілердің басын біріктірудің мүмкіндігі жоқ екендігін түсінген И. Тайманұлы бір топ жолдастарымен бірге жазалаушылардан бой тасалай жүріп, Кіші жүзге өтігт кету үшін Жайықтың қатуын күтеді. 1837 жылдың 12 желтоқсанынан 13-не қараған таңда өзінің ескі досы Құрақ Маябасовтың көмегімен И. Тайманұлы бастаған 38 адам ұйтқып соққан боранды пайдаланып, қазіргі Махамбет ауданындағы Сарытоғай елді мекенінен сәл төмен маңда Жайықтың шығыс бетіне - Кіші жүзге өтеді. Олар қараңғылық пен боранның көмегімен арттарынан ілесе қуған казактар мен Баймағанбет сұлтанның адамдарын адастырып үш топқа бөлініп, Тайсойған жаққа бет алады. Өкінішке қарай, көп кешікпей, 14 және 24 желтоқсан күндері - Исатайдың әйелі Несібелі, балдызы Бағлан, балалары Жақия мен Дінбаян (Дүмбиян), небәрі 12 адам қуғыншылардың қолына түседі. Кіші жүзге өткен И. Тайманұлы бастаған шағын топ осы жерде патша өкіметінің отарлық саясаты мен сұлтан [[Баймағанбет Айшуақұлы]] бастаған жергілікті феодалдардың қарапайым халықты езіп-жаншуына қарсы азаттық күресті ұйымдастыруға кіріседі. Исатай батыр мен ақын [[Махамбет Өтемісұлы|Махамбет]] бүкіл Кіші жүзді аралап, патша өкіметінің отарлық саясатын және солардың қолшоқпары хандар мен сұлтандардың халыққа жасап отырған озбырлығын шаруаларға түсіндіріп, оларды қолдарына қару алып, өздерінің азаттығы үшін күреске шығуға шақырды. Сол мақсатпен Исатай Махамбетпен бірге Маңғыстауға барып, оның билеушісі Қ. Есімовпен күш біріктіруге уағдаласады Сонымен бірге Хиуа ханы Қайыпқали Есімовке патша әскерлерін тойтару үшін 20 мың әскер беруге уәде етеді. Кіші жүздегі көтерілісті ұйымдастыру барысында Исатай батырдың ел-елдің басын біріктірген шебер дипломат болғандығын байқаймыз. Мысалы, көтерілістің негізгі ошағы болған әлімдер мен Маңғыстау адайлары арасында көптен келе жатқан кикілжің болған. Көтеріліске қатысушы адайлық сарбаздардың [[Әлім]] жеріне келетін болуына байланысты Исатай Әлімдер мен Адайларды өзара келістіріп, татуластырады. Маңғыстау адайлары мен түрікмендердің арасында да көптен бері келіспеушілік болады. Ресейдің отарлық саясатына қарсы азаттық көтеріліске аттанған адайлардың тылын қауіпсіздендіру мақсатында Исатай түрікмендермен келіссөз жүргізіп, адайлар мен түрікмендерді де мәмілеге келтіріп, келістіреді. И.Тайманұлы бастаған көтерілісшілерге батыр [[Жоламан Тіленшиев]] би [[Жүсіп Құланов]] бастаған сарбаздар қосылады. [[Адай]], [[Шеркеш]], [[Таз]], [[Шөмекей]], [[Табын]], [[Кете]] руларынан Исатай мен Қ. Есімовтың қоластына 3000-дай адам жиналады. Патша өкіметі И. Тайманұлының басқаруымен Кіші жүздің батыс бөлігінде болып жатқан халық наразылығының одан әрі өршуінен қауіптеніп, оны басудың қамына кіріседі. Өйтпеген жағдайда бұл көтеріліс Кіші жүзге қарай жақындап келе жатқан [[Кенесары Қасымов]] басқарған ұлт-азаттық көтеріліске ұласып, патша өкіметінің отаршылдық езгісіне қарсы халық-азаттық соғысқа айналуы әбден мүмкін еді. Егер оқиға дәл осылай өрбісе, онда Ресей империясының 19-ғасырдың 60-жылдарында Қазақстанды отарлауды аяқтауының өзі неғайбыл жағдайға айналған болар еді. Осыны ескерген Орынбор генерал -губернаторы 1838 жылғы шілде айының басында подполковник Геке басқарған зеңбіректермен қаруланған әскерлерді Исатайларға қарсы аттандырады. Сонымен бір мезгілде Горск қамалынан бір топ әскерді бастап Баймағанбет Айшуақов та шығады. Жазалаушылардың екі тобы 10 шілдеде Үлкен Қобда өзеніне жақын жерде кездеседі. ==Исатайдың қаза табуы== Баймағанбет сұлтан әдейілеп жіберген Балта деген алдаушының сөзіне сеніп қалған аңғал Исатай батыр қасына 500 сарбаз алып, сұлтан Б. Айшуақовтың ауылын шаппақшы болып, негізгі қолдан бөлініп шығады. Жазалаушы әскерлердің келіп жеткендігінен бейхабар Исатайлар тобы 1838 жылғы 12 шілде күні [[Ақбұлақ]] өзенінінң жағасында [[Геке]] мен Баймағанбет сұлтанның біріккен әскерінінң үстінен шығады. Әскер күші жағынан тең емес шайқаста Исатай батыр бастаған көтерілісшілер асқан ерлік көрсетеді. Алайда, мұнда да Тастөбедегі сияқты ұрыс тағдырын зеңбіректер шешеді. Зеңбірек оғы түскен жерлерден атты сарбаздар бытырай қашады. Исатайдың атына да оқ тиіп, ол казактармен жаяу шайқасады. Махамбет пен Үбі Исатайға өз аттарын тосса да, "ат артына мінгесіп, елге күлкі болғанымнан өлгенім артық, одан да балаларымды сақтаңдар, өздерің қашып құтылыңдар", - деп оларды ілгері жібереді. Ақбұлақ өзенінің жағасындағы кескілескен шайқаста Исатай батыр да, оның 16 жасар ұлы Оспан да қаза табады. Осы шайқастың басы-қасында болған Исатайдың 14 жасар ұлы Досмағанбет астындағы атының жүйріктігі арқасында Махамбетпен бірге жау қолына түспей, құтылып кетеді. Исатай абайсызда қанжарын түсіріп алады. Орыс-казак әскер басы сол қанжармен Исатайдың басын шауып өлтіреді. Оны қанағат етпей оған екі оқ атады. Исатай батыр 12 шілде күні қапылыста қаза тапқаннан кейін, көтеріліс одан әрі дамымай, сарбаздар жан-жаққа бытырап кетеді. Қ. Есімов жазалаудан қорқып, Хиуаға қашады. ==Көтеріліс жеңіліске ұшырады== Осылайша, бас-аяғы 6 айға жетпейтін қысқа уақытты қамтыған аумағы мен сарбаздардың саны жағынан Бөкей хандығындағы көтерілістен асып түсетін бүкіл Кіші жүз даласын дүр сілкінткен батыр Исатай Тайманұлы бастаған халық-азаттық көтеріліс жеңіліске ұшырайды. Ол заманда басқаша болуы мүмкін де емес еді. Көтерілісшілерге хан өкіметі мен сұлтандар, патша үкіметінің жақсы қаруланған, арнайы дайындықтан өткен әскерлері қарсы тұрды. Көтерілісшілер Қазақстанның басқа аймағындағы, соның ішінде К. Қасымұлы басқарған ұлт-азаттық қозғалыспен байланыс жасап үлгермеді. Көтерілісшілердің қарау-жарағы да мейлінше нашар болды. Нақты бағдарламаның болжамауы ұйымшылдықтың жетіспеуі де жеңіліс себептерінің бірі болды. И. Тайманұлы бастаған көтеріліс жеңілгенмен, ол Қазақстанның батыс бөлігінің Ресей империясы құрамында кейінгі дамуында терең із қалдырды. Бұдан былай алым-салықтың мөлшерін жылдан-жылға көтере беруге белгілі дәрежеде шек қойылды; патша үкіметінің көтерілісті қолдаған қазақ ауылдарының старшындарымен санасуына тура келді; Ішкі Ордадағы хандық биліктің жойылуы тездеді. ==Исатай туралы== Көтеріліс басшысы Исатай Тайманұлы басынан өткен көптеген ауыр әрі қауіпті оқиғаларға мойымай асқан қайсарлық көрсетіп, өз жауларымен өмірінің ақырына дейін алысып өтті. Тек Исатай ғана "өлгенінше көпті соңына ерте алды" (Х. Досмұхамедов). "Тып-тыныш әлемде,-деп жазды орыс журналисі Н. Савичев, -қап-қара тұнық аспанда кейде жарқырап, зулап, жан-жағына отын шашып, жұртты таңқалдырып келе жатқан метеорды көресің. Тап осы метеор сияқты жарқын бейнелі, абзал, терең ақыл-ойдың иесі, халық қамын ойлаған қажырлы батыр -Исатай". Қазақ кедейлерінінң көсемі И.Тайманұлының есімі - мәңгі халық есінде. Ақтөбе облысының Қобда ауданында Исатай батыр мен оның баласы Оспанға шайқас болған жерде ескерткіш орнатылған. Атырау облысы Исатай ауданының орталығы Аққыстауда да Исатай батырдың ескерткіші бар. [[Исатай ауданы]]ндағы теміржол станциясына, [[Атырау]] қаласындағы және [[Жұмыскер]] селосындағы орта мектепке батырдың есімі берілген. Батырдың туған жеріндегі "Тайман жалы" деп аталатын орынға мемориалдық тақта қойылып, Аққыстау селосында батырдың мемориалдық мұражайы ашылды. 1991 жылғы қыркүйек айында халық батыры И.Тайманұлының туғанына 200 жыл толуы республика көлемінде аталып өтті. Осы мерейтойға орай Қазақ КСР Ғылым Академиясының ұйымдастыруымен Алматы және Атырау қалаларында ғылыми-теориялық конференциялар өткізілді. И.Тайманұлы мен оның ұрпақтары туралы "[[Қазақфильм]]" киностудиясы "Мінгені Исатайдың Ақтабан-ай" атты деректі фильм түсірді. Халық батыры И. Тайманұлының 200 жылдық мерейтойын өткізу - қазіргі ұрпақтың батыр бабалар дәстүріне адалдығының айғағындай оқиға болды. Олай болса, Исатай Таймановтың батырлық өнегесі қазақ халқының мәңгі есінде.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Атырау облысында туғандар]] [[Санат:1791 жылы туғандар]] [[Санат:1838 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері]] s2n4879742llnn46kp7v7crxgbd1z9z 0 2744 3619514 3470500 2026-06-18T11:34:51Z Zafer 26180 Updated + Manager [[İsmail Kartal]] https://t24.com.tr/spor/fenerbahcenin-teknik-direktoru-belli-oldu,1329645?_t=1781777828487 3619514 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы | |атауы= Фенербахче | логотипі= Fenerbahçe.svg | толық атауы= Fenerbahçe Spor Kulübü | nickname = ''Sarı Kanaryalar'' <br /> ''(Сары құстар)'' | құрылған= [[1907]] | стадионы = [[Шүкрү Сараджоғлу стадионы]],<br />[[Ыстамбұл]], [[Түркия]] |сыйымдылығы = 52,500 |директоры = {{Flagicon|Turkey}} [[Әзіз Илдырым]] |жаттықтырушы = {{Flagicon|Turkey}} [[Исмаил Картал]] | жарыс = [[Футболдан Түркия чемпионаты]] |маусым = 2023-24 |орын = Süper Lig, 2. | pattern_la1 = _fenerbahce2425h | pattern_b1 = _fenerbahce2425h | pattern_ra1 = _fenerbahce2425h | pattern_sh1 = _fenerbahce2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _fenerbahce2425a | pattern_b2 = _fenerbahce2425a | pattern_ra2 = _fenerbahce2425a | pattern_sh2 = _fenerbahce2425h | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _fenerbahce2425t | pattern_b3 = _fenerbahce2425t | pattern_ra3 = _fenerbahce2425t | pattern_sh3 = _fenerbahce2425t | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = 000040 | socks3 = 000040 }} '''Фенербахче СК''' ({{lang-tr|Fenerbahçe Spor Kulübü}} — '''Фенербахче спорт клубы''', жалпы '''Фенербахче''' атауымен белгілі) — [[Ыстанбұл|Ыстамбұл]], [[Түркия]] спорт клубы. [[Ыстанбұл|Ыстамбұл]] қаласының Фенербахче деген ауданында орналасқан. Аудан және спорт клуб атауы сол аудандағы белгілі бір ''ақ үйден'' шыққан ({{lang-tr|Fener}} — «ақ үй»). Осы клубтың ең әйгілі тарауы ескі уақыттан бері келген [[футбол]] тобы болады, дегенмен клуб басқа тараулардада жарысқа шығады, атап айтқанда: [[баскетбол]], [[Волейбол|волейбол]], [[есу]], [[бокс]], [[желкенді жарыс]], [[атлетика]], [[жүзу]] және [[үстел теннисі]]. == Тарихы == === Клубтың құрылуы (1906)=== [[Сурет:Nurizâde_Mehmed_Ziya.jpg|thumb|[[Зия Сонгүлен]] - клубтың негізін қалаушы және алғашқы президенті|left]] Фенербахче клубының негізін қалаушы және алғашқы президенті Нуризаде [[Зия Сонгүлен]] 1903 жылы [[Ыстанбұл|Ыстамбұл]]дағы Сен-Жозеф колледжін бітіргеннен кейін жоғары білім алу үшін [[Англия]]ға барып, сол жерде футболмен алғаш рет танысты. Ол футбол отаны саналатын бұл елдегі командалардан шабыт алды<ref>{{cite web |date=November 2020 |title=Fenerbahçe'nin Kuruluşunda Nurizade Ziya Bey |url=https://fenerbahcetarihi.org/2020/11/fenerbahcenin-kurulusunda-nurizade-ziya-bey/ |access-date=27 March 2025 |website=Fenerbahçe Tarihi |language=tr }}</ref>. 1906 жылы елге оралғаннан кейін ол ең алдымен өзінің туған қаласы Ыстанбұлда маусым айында футбол командасын құруды қолға алды. Ол алдымен Қадыкөй ауданындағы достарымен, содан кейін өзі оқыған мектептің әдебиет пәнінің мұғалімі Энвер Йетикермен байланысып, оларға футбол командасын құру туралы ниетін жеткізді және ұсыныс жасады. Нуризаде Зия Бей бұл ұсынысына оң жауап алып, 1906 жылдың маусымында алғашқы Фенербахче футбол командасының прототипін құрып, бастапқыда тек жаттығуларға қатысты. Өйткені команда тек 1907 жылдың көктемінде толық 11 адамнан құралғандықтан, клубтың ресми құрылу күні 1907 жыл болып саналады<ref>{{Cite web |date=1955-03-13 |title=How was Fenerbahce Founded and Rise? - Akşam Newspaper - 13 March 1955 |url=https://www.gastearsivi.com/gazete/aksam/1955-03-13/11 |access-date=27 March 2025 |website=www.aksam.com |language=tr |agency=Akşam Turkish Newspaper}}</ref>. === Алғашқы жылдар (1907–1959)=== [[Сурет:Fenerbahçe_SK_1907-08.jpg|thumb|1907–08 маусымындағы алғашқы команда (Клубтың негізін қалаушы [[Зия Сонгүлен]] сол жақтан төртінші болып тұр)]] Фенербахче клубы 1907 жылы 3 мамырда Ыстамбұл қаласының Кадыкөй ауданында Зия Сонгүлен, Аетуллах бей және Неджип Оканер есімді жергілікті азаматтармен ресми түрде құрылды. Бұл топ Османлы билігінің қатаң ережелеріне байланысты клубты жасырын түрде ұйымдастыруға мәжбүр болды. Сол уақыттағы сұлтан [[II Әбділхамит]] түрік жастарына футбол ойнауға немесе клуб құруға тыйым салған еді. Үшеуі Кадыкөйде жергілікті халық футбол ойнай алатын өз клубының қажет екенін түсініп, оны құру туралы шешім қабылдады. Клубтың алғашқы президенті болып Зия Сонгүлен сайланды, Аетуллах бей – бас хатшы, ал Неджип Оканер бас капитан қызметіне тағайындалды<ref name="HISTORY">{{cite web|url=http://www.fenerbahce.org/kurumsaldetay.asp?ContentID=6 |title=Tarihçe |language=tr |date=15 April 2007 |access-date=28 March 2025 |publisher=fenerbahce.org |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080222050722/http://www.fenerbahce.org/kurumsaldetay.asp?ContentID=6 |archive-date=22 February 2008 }}</ref>. Фенербахче мүйісінде орналасқан маяк клубтың алғашқы логотипінің дизайнына әсер етті, ал эмблемаға ақ-сары түсті [[Нәркес|нәркес]] гүлдері бейнеленді. Клубтың алғашқы формасы да ақ және сары түстерден жасалды<ref name="HISTORY" />. 1908 жылдың күзінде Зия Сонгүлен клубтың түстерін сары мен көкке ауыстырды, ал 1914 жылы Хикмет Топузер клуб эмблемасының жаңа нұсқасын әзірледі. Фенербахче клубы алғашында жасырын жұмыс істеді, бірақ 1908 жылы қабылданған жаңа заңға сәйкес барлық футбол клубтары ресми тіркеуден өтуі тиіс болды. 1910 жылы 5 маусымда Фенербахче оттомандық гректер құрған Strugglers F.C. клубымен турнирдің финалдық матчында кездесіп, 3:1 есебімен жеңіске жетті. Бұл Фенербахче тарихындағы алғашқы кубок болды. Қаржылық қиындықтарға тап болған Фенербахче 1908 жылы Ыстамбұл футбол лигасына қосылып, алғашқы маусымында бесінші орын алды. Клубтың алғашқы бапкері Кадыкөйдегі Сен-Жозеф лицейінің әдебиет пәнінің мұғалімі Энвер Йетикер болды, ол сондай-ақ клубтың құрылуына да көмектескен. [[Сурет:Fenerbahce_SK_1911-1912.JPG|alt=|thumb|left|Ыстамбұл футбол лигасын жеңіп алған құрам]] 1911–12 маусымында Фенербахче Ыстамбұл футбол лигасын бірде-бір жеңіліссіз аяқтап, чемпион атанды. Бұл жеңіс клуб тарихындағы алғашқы үлкен жетістік болды. Кейін 1913–14 және 1914–15 маусымдарында Галип Кулаксизоглу жаттықтырған команда тағы да Ыстамбұл футбол лигасының жеңімпазы атанды. Фенербахче алғашқы жылдардағы табыстарынан кейін [[Османлы әулеті]]нің кейбір мүшелерінің, әсіресе ханзадалардың ықыласына ие болды. Мысалы, сұлтан [[V Мұрат]]тың немересі генерал Осман Фуад 1911-1913 жылдары клубтың құрметті президенті болды. Ал соңғы Османлы халифасы [[II Әбділмәжит]]тің ұлы, ханзада Өмер Фарук 1924 жылы Османлы сұлтанаты жойылғанға дейін Фенербахченің президенті қызметін атқарды<ref>{{Cite news |title=The Last Stronghold: The Fenerbahçe Sports Club and Turkish Politics |url=https://dayan.org/content/tel-aviv-notes-last-stronghold-fenerbahce-sports-club-and-turkish-politics|lang=en}}</ref>. Фенербахче 1920–21 және 1922–23 маусымдарында Ыстамбұлдың Жұма лигасында чемпион атанды. 1922–23 маусымында клуб барлық матчтарын жеңіспен аяқтап, бірде-бір гол жібермей 58:0 есебімен рекорд орнатты. Фенербахче Түркияның Тәуелсіздік соғысы кезінде Ыстамбұлды басып алған Ұлыбританияның Корольдік Әскери-теңіз флоты құрамасымен бірнеше рет матч өткізді. Британдық сарбаздар өз мамандықтарына қарай бөлініп, «Эссекс инженерлері», «Ирландиялық гвардия», «Гренадерлер» және «Артиллерия» сынды футбол командаларын құрды. Бұл командалар өзара және Ыстамбұлдағы жергілікті футбол клубтарымен кездесулер өткізді. Фенербахче осы матчтардың көбінде жеңіске жетті<ref>{{cite web|url=https://www.angelfire.com/d20/tfab/1922/ana.html|title=Müttefik Kuvvetler ile Yapilan Maçlar|language=tr|date=14 June 2007|access-date=28 March 2025|website=Angelfire}}</ref>. Ағылшындарға қарсы ең танымал ойын 1923 жылы 29 маусымда [[Таксим стадионы]]нда өткен Генерал Харрингтон кубогының финалы болды. Фенербахче бұл кездесуде сол дәуірдің үздік ойыншыларының бірі Зеки Рыза Спорел соққан екі голдың арқасында жеңіске жетті<ref>{{cite web|url=https://www.fenerbahce.org/eng/detay.asp?ContentID=980|title=84th Anniversary of the Harington Cup|publisher=Fenerbahçe S.K.|date=30 June 2007|access-date=28 March 2025|lang=en}}</ref>. [[Сурет:Fenerbahçe_SK_1913-14_(Odessa,_Rus_İmparatorluğu).jpg|thumb|1913 жылы [[Ресей империясы]]ның футбол командаларының шақыруымен [[Одесса]] және [[Николаев]] қалаларында өткен турнирге қатысқан Фенербахче құрамасының матч алдындағы суреті.]] Сонымен қатар, қазіргі Түркия Республикасының негізін қалаушы [[Мұстафа Кемал Ататүрік]] Фенербахчеге ерекше ықылас танытқан. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыста Синай мен Палестина жорығына қатыспас бұрын, 1918 жылы 3 мамырда Ыстамбұлдың Кадыкөй ауданындағы Фенербахче клубының штаб-пәтеріне арнайы барып, оны қолдаған. Фенербахче 1937, 1940, 1943, 1945, 1946 және 1950 жылдары чемпион атанып, Түркияның Ұлттық Дивизионында ең көп жеңіске жеткен команда болды. Фенербахченің маңызды ойыншыларының бірі Лефтер Күчүкандонядис 1947–1951 және 1953–1964 жылдар аралығында 615 матчта 423 гол соқты. Фенербахче кәсіби ұлттық лига енгізілгенге дейін Түркия футболының көшбасшысы болып, Ыстамбұл футбол лигасын 16 рет, Түркияның Ұлттық Дивизионын 6 рет және ескі Түркия футбол чемпионатын 3 рет жеңіп, рекорд орнатты<ref>{{cite web |title=Turkey – List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablest/turkchamp.html |access-date=28 March 2025|lang=en|website=RSSSF|publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref><ref>{{cite web |title=Futbolda Türkiye Şampiyonluklarımız |url=https://www.fenerbahce.org/futbolda-turkiye-sampiyonluklarimiz/ |access-date=28 March 2025 |website=fenerbahce.org |publisher=Fenerbahçe SK Official Website |language=Turkish}}</ref>. === Ішкі біріншіліктегі үстемдік (1959–1969)=== Түркия футбол федерациясы 1959 жылы кәсіби ұлттық лиганы құрды, ол бүгінгі күні [[Футболдан Түркия чемпионаты|"Суперлига"]] атауымен жалғасуда. Фенербахче алғашқы турнирде жеңіске жетіп, басты қарсыласы [[Галатасарай]]ды жалпы есепте 4–1 есебімен жеңді<ref>{{cite web|url=https://www.angelfire.com/nj/sivritepe/5859/tl.html|title=1959 Milli Lig|date=17 June 2007|access-date=31 March 2025|publisher=Angelfire}}</ref>. Келесі жылы Фенербахче алғаш рет [[Еуропа чемпиондары кубогы 1959/60|Еуропа кубогына]] қатысты. Олар [[Чепель (футбол клубы)|Чепель]] командасын 4–3 есебімен жеңіп, қарсыласын жарыстан шығару арқылы келесі кезеңге өткен алғашқы түрік клубы болды. Бірақ бірінші айналымда [[Ницца (футбол клубы)|Ницца]] клубына қарсы өткен плей-офф матчында 1–5 есебімен жеңіліп, жарыстан шықты<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/ec/ec195960.html|title=European Competitions 1959-60|date=17 June 2007|website=RSSSF|access-date=31 March 2025}}</ref>. Фенербахче [[УЕФА Кубок иелері кубогы 1963/64|1963–64 жылғы Кубок иелері кубогының]] ширек финалына дейін жетіп, [[МТК (футбол клубы)|MTK Будапешт]] командасына жол берді. 1960 жылдары Фенербахче тағы төрт лига титулын жеңіп алып, үш рет күміс жүлдегер атанды, бұл оны сол кезеңдегі ең табысты клубқа айналдырды<ref>{{cite web|url=https://www.angelfire.com/nj/sivritepe/artl.html|title=Archives|date=5 May 2007|access-date=31 March 2025|website=turkish-soccer.com}}</ref>. Сол уақытта команданы венгриялық танымал бапкер Игнац Молнар жаттықтырды, ол Түркияға жаңа футбол стилін енгізді. Оның жетекшілігімен Фенербахче [[Еуропа чемпиондары кубогы 1968/69|1968–69 жылғы Еуропа чемпиондары кубогының]] бірінші кезеңінде Англия чемпионы [[Манчестер Сити]]ді жарыстан шығарды. 1966–67 жылғы [[Балкан Кубогы|Балқан кубогында]] (1960–61 және 1993–94 маусымдары аралығында Албания, Болгария, Грекия, Румыния, Түркия және Югославияның Шығыс Еуропа клубтарына арналған турнир) Фенербахче гректің [[АЕК (футбол клубы, Афина)|АЕК Афины]] клубына қарсы өткен үш финалдық матчтың нәтижесінде кубокты жеңіп алды. Осылайша, олар халықаралық жарыста жеңіске жеткен алғашқы түрік клубы атанды. === Басқа клубтардың басым болуы және қайта өрлеу(1969–2007)=== [[Сурет:Waldir Pereira 1958.jpg|thumb|left|150px|[[Диди]] 1972-1975 жылдары клубты баптап, 8 трофей жеңіп алды]] 1970-жылдары Фенербахче жаңа бапкер ретінде әйгілі [[Диди]]ді шақырды. Клуб тағы төрт лига титулын жеңіп алды. 1970-жылдары Фенербахче мен [[Трабзонспор (футбол клубы)|Трабзонспор]] арасында үлкен бәсекелестік қалыптасты, бұл екі команда он жылға жуық уақыт бойы чемпиондық үшін күрес жүргізді. 1980-жылдары Фенербахче тағы үш лига титулын жеңіп алды. Кальман Месёлидің басшылығымен команда [[Еуропа чемпиондары кубогы 1985/86|1985–86 жылғы Еуропа чемпиондары кубогының]] алғашқы кезеңінде Франция чемпионы [[Бордо (футбол клубы)|Бордоны]] жарыстан шығарды<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/63935--bordeaux-vs-fenerbahce/|title=Bordeaux 2–3 Fenerbahçe|publisher=UEFA|access-date=31 March 2025|lang=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/63936--fenerbahce-vs-bordeaux/events/|title=Fenerbahçe 0–0 Bordeaux|publisher=UEFA|access-date=31 March 2025|lang=en}}</ref>. Бұл жеңіс бетбұрыс сәті болды, өйткені осы уақытқа дейін түрік клубтары еурокубоктарда бірінші кезеңнен аса алмай жүрген еді. 1990-жылдары Түркия Суперлигасын [[Галатасарай]] мен [[Бешикташ]] клубтары үстемдік етіп, он маусымның тоғызының чемпионы атанды. Фенербахченің 1990-жылдардағы жалғыз лигалық жетістігі 1995–96 маусымында [[Карлос Альберто Паррейра]]ның жетекшілігімен келген. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 1996/97|1996–97 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасында]] Фенербахче топтық кезеңді жеті ұпаймен аяқтап<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/competitions/ucl/history/season=1996/round=76/group=17.html|archive-url=https://archive.today/20070104035642/http://www.uefa.com/competitions/ucl/history/season=1996/round=76/group=17.html|url-status=dead|archive-date=4 January 2007|title=UEFA Champions League 1996–97 Season|date=10 January 2013|access-date=31 March 2025|lang=en|publisher=UEFA}}</ref>, оның ішінде [[Манчестер Юнайтед|Манчестер Юнайтедті]] [[Олд Траффорд]]та 1:0 есебімен жеңіп, ағылшын алпауыттарының 40 жыл бойы өз алаңында жеңілмеген рекордын тоқтатты<ref>{{cite web | url = https://www.rsssf.org/miscellaneous/unb-manutd-euro-home-56.html | title = Manchester United's series of 56 home matches unbeaten in Europe | website = RSSSF | access-date = 31 March 2025|lang=en}}</ref>. Фенербахче 2001 жылы Түркия Суперлигасының чемпионы атанып, Галатасарайдың қатарынан бесінші титул алуына жол бермеді. Келесі маусымда жаңа бапкер Вернер Лоранттың жетекшілігімен Фенербахче екінші орынды иеленіп, Галатасарайдан кейін орналасты. Алайда, одан кейінгі маусым сәтсіз өтті, команда чемпионатты алтыншы орынмен аяқтады<ref>{{cite web|url=https://www.angelfire.com/nj/sivritepe/0203/1.html|title=2002-2003 1.Süper Lig|date=17 June 2007|access-date=31 March 2025|website=Angelfire}}</ref>. Дегенмен, бұл маусым көптеген Фенербахче жанкүйерлері үшін 2002 жылдың 6 қарашасында [[Шүкрү Сараджоғлу стадионы]]нда өткен ойынмен есте қалды, онда команда өз қарсыласы Галатасарайды 6:0 есебімен ойсырата жеңді<ref>{{cite web|url=http://klasikfutbol.blogspot.com/2008/11/efsane-malar-no1-fenerbahe-6.html|title=Fenerbahçe 6–0 Galatasaray|language=tr|date=10 January 2013|access-date=31 March 2025|website=klasikfutbol.blogspot.com|archive-date=17 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130717221041/http://klasikfutbol.blogspot.com/2008/11/efsane-malar-no1-fenerbahe-6.html|url-status=dead}}</ref>. Вернер Лорант қызметінен босатылғаннан кейін клуб тағы бір неміс бапкері Кристоф Даумды шақырды. Даум бұған дейін Түркияда жұмыс істеп, 1994–95 маусымында Бешикташпен чемпион атанған еді. Фенербахче құрамын жаңарту мақсатында [[Пьер ван Хойдонк]], [[Мехмет Аурелио]] және [[Фабио Лусиано]] сияқты ойыншыларды қатарға қосты. Бұл жаңа ойыншылар клубқа 15-ші чемпиондық атағын және үшінші жұлдызын (клуб әр бес лига титулы үшін бір жұлдыз алады) әкелді<ref>{{cite web|url=https://www.angelfire.com/nj/sivritepe/0304/1.html|title=2003–2004 1.Süper Lig|date=17 June 2007|access-date=31 March 2025|website=Angelfire}}</ref>. [[Сурет:20070719 Fenerbahce 100.Yıl Kutlamaları (2).jpg|thumb|Клубтың 100 жылдығын тойлау сәті]] Келесі жылы Фенербахче Трабзонспорды аз ғана ұпай айырмашылығымен артта қалдырып, сол кездегі рекордтық 16-шы Түркия Суперлигасының чемпиондығын жеңіп алды<ref>{{cite web|url=https://www.angelfire.com/nj/sivritepe/0405/1.html|title=2004–2005 1.Süper Lig|date=17 June 2007|access-date=1 April 2025|website=Angelfire}}</ref>. Алайда, 2005–06 маусымында Фенербахче соңғы турда чемпиондық атақты Галатасарайға беріп қойды. Фенербахчеге жеңіс қажет болды, бірақ олар [[Денизлиспор]]мен 1:1 есебімен тең ойнады, ал Галатасарай [[Кайсериспор]]ды 3:0 есебімен ұтып, чемпион атанды. Осыдан кейін Кристоф Даум бас бапкер қызметінен кетті<ref>{{cite web|url=http://www.fenerbahce.org/fb2008/detay.asp?ContentID=3864|title=Teşekkürlerimizle...|language=tr|date=16 June 2006|access-date=1 April 2025|website=fenerbahce.org}}</ref>, ал оның орнына 2006 жылғы 4 шілдеде [[Зико]] тағайындалды<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=373241&cc=5739|title=Zico signs two-year Fenerbahçe coaching deal|date=4 July 2006|access-date=1 April 2025|lang=en|publisher=ESPN|archive-date=26 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026121000/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=373241&cc=5739|url-status=dead}}</ref>. Зико жұмысын екі жаңа қорғаушыны қатарға қосумен бастады: уругвайлық ойыншы [[Диего Лугано]] және бразилиялық [[Эду Драсена]]. Сондай-ақ, сербиялық [[Матея Кежман]] мен тағы бір бразилиялық [[Дейвид де Соуза]] сынды екі шабуылшыны да командаға шақырды. Нәтижесінде, Фенербахче 2006–07 маусымында 17-ші Түркия Суперлигасының чемпионы атанды<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/footballeurope/news/kind=2/newsid=537891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070515044650/http://www.uefa.com/footballeurope/news/kind=2/newsid=537891.html|url-status=dead|archive-date=15 May 2007|title=Fenerbahçe handed Turkish crown|date=13 May 2007|access-date=1 April 2025|lang=en|website=UEFA}}</ref>. ===Қайта өрлеу кезеңі (2007–2014)=== [[File:Zico6.jpg|thumb|150px|left|[[Зико]] клубта 2006-2008 жылдары бапкер болды]] 2007 жылдың 11 қаңтарында Фенербахче ресми түрде G-14 ұйымына шақырылды. [[G-14]] – Еуропаның ең үздік клубтарынан құралған қауымдастық болды. Зиконың басшылығымен Фенербахче алғаш рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2007/08|2007–08 жылғы Чемпиондар Лигасының]] топтық кезеңінен шығып, ширек финалға жолдама алды, бұл кезеңде олар [[Севилья (футбол клубы)|Севильяны]] жеңді. Зико – клуб тарихындағы Чемпиондар Лигасындағы ең табысты бапкер болып саналады. Түрік лигасы мен халықаралық матчтардағы сәтті нәтижелерінен кейін, Фенербахче жанкүйерлері оны "Крал Артур" (түрікше "Король Артур") деп атай бастады<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2008/apr/06/football.comment|title=Zico still a man of style|work=The Guardian|author=Julio Gomes Filho|date=6 April 2008|access-date=1 April 2025|lang=en}}</ref>. 2009 жылдың ақпан айында Фенербахче [[Deloitte Football Money League]]-ге кірген алғашқы түрік клубы болды<ref>{{cite web|url=http://www.todayszaman.com/sports_fenerbahce-first-turkish-club-in-football-money-league_166813.html |title=Fenerbahçe first Turkish club in Football Money League |access-date=1 April 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303133257/http://www.todayszaman.com/sports_fenerbahce-first-turkish-club-in-football-money-league_166813.html |archive-date=3 March 2016|lang=en}}</ref>. 2000 жылдан бастап клубтың қаржы жағдайы мен инфрақұрылымы айтарлықтай жақсарды, сонымен қатар [[Ариэль Ортега]], [[Пьер ван Хойдонк]], [[Александро де Соуза]], [[Стивен Аппиа]], [[Николя Анелька]], [[Матея Кежман]], [[Роберто Карлос]], [[Дани Гуиса]], [[Дирк Кёйт]], [[Диего Рибас да Кунья]], [[Нани]], [[Робин ван Перси]] және [[Месут Өзіл]] сияқты әлемдік жұлдыздарды қатарға қосты. 2009–10 маусымында Фенербахче чемпиондықты соңғы турда жоғалтты; ойыншыларға тең ойын жеткілікті деп хабарланғанымен, Бурсаспор Бешикташты 2–1 есебімен жеңіп, чемпиондықты иеленді. 2011 жылдың шілде айында Фенербахче жанкүйерлері украиналық [[Шахтер (футбол клубы, Донецк)|Шахтер Донецк]] клубына қарсы жолдастық матч кезінде алаңға басып кірді. Осы тәртіпсіздік үшін Фенербахче екі Суперлига матчын бос трибуналарда өткізуге мәжбүр болды. Кейіннен Түркия футбол федерациясы бұл матчтарға тек әйелдер мен 12 жасқа дейінгі балалардың тегін кіруіне рұқсат берді, ал ер адамдарға кіруге тыйым салынды. 2012 жылдың 29 қазанында [[Антальяспор]] Фенербахченің Шүкрү Сараджоғлу стадионында 47 ойынға созылған жеңіліссіз сериясын үзді. Фенербахче 2010 жылдың 22 ақпанынан бері өз алаңында жеңілмеген болатын (соңғы рет Бурсаспорға 2–3 есебімен)<ref>{{cite web|url=http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?newsId=296608 |title=Antalya ends Fener's 47-match unbeaten run at Şükrü Saracoğlu |publisher=Today's Zaman |date=30 October 2012 |access-date=1 April 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031142219/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?newsId=296608 |archive-date=31 October 2012|lang=en}}</ref>. 2012 жылдың 3 қарашасында Фенербахче сырт алаңдағы 181 күнге созылған жеңілістер сериясын үзіп, [[Ақхисар Беледиеспор]]ды жеңді. 2013 жылдың 2 мамырында Фенербахче [[УЕФА Еуропа лигасы 2012/13|2012–13 жылғы Еуропа Лигасының]] жартылай финалында [[Бенфика (футбол клубы, Лиссабон)|Бенфикадан]] жалпы есепте 3–2 есебімен жеңіліп, жарыстан шығып қалды. Бұл – Фенербахче клубының УЕФА турнирлеріндегі ең үлкен жетістіктерінің бірі болды<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/22372585|title=Oscar Cardozo scored twice as Benfica dramatically overcame Fenerbahce in Lisbon to set up a Europa League final against Chelsea|publisher=BBC|date=2 May 2013|access-date=2 April 2025|lang=en}}</ref>. 2013 жылдың 28 маусымында [[Эрсун Янал]] Фенербахченің жаңа бас бапкері болып тағайындалды. Ол мамыр айының соңында қызметінен кеткен [[Айкут Кожаман]]ды алмастырды<ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/troubled-fenerbahce-appoint-ersun-yanal-as-coach/402528-5-21.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131010002343/http://ibnlive.in.com/news/troubled-fenerbahce-appoint-ersun-yanal-as-coach/402528-5-21.html|url-status=dead|archive-date=10 October 2013|title=Troubled Fenerbahce appoint Ersun Yanal as coach|date=28 June 2013|access-date=2 April 2025|lang=en|website=ibnlive.in.com}}</ref>. Эрсун Яналдың келуі клуб үшін қиын кезеңмен тұспа-тұс келді. Фенербахче ішкі чемпионаттағы спорттық сыбайлас жемқорлық жанжалына қатысы бар деген айыптауларға байланысты екі маусымға еурокубоктерден шеттетілді. 2012–13 жылғы Суперлигада екінші орын алған Фенербахче 2013–14 жылғы Чемпиондар Лигасына үшінші іріктеу кезеңінен бастап қатысуы тиіс еді, алайда бұл мүмкіндіктен айырылды. Фенербахче 2014–15 маусымын күміс жүлдегер ретінде аяқтады, бұл клубтың басшылығын айтарлықтай өзгерістер жасауға итермеледі. === Қазіргі заман (2015 жылдан қазіргі уақытқа дейін)=== [[Сурет:José_Mourinho_20250206_(1).jpg|thumb|[[Жозе Моуриньо]] Фенербахче клубының бас бапкері (2025 жыл)]] 2015–16 маусымы үшін Фенербахче жаңа бас бапкер ретінде [[Витор Перейра]]ны шақырды. Клубтың Суперлига мен еурокубоктерде сәтті өнер көрсету мақсатын жүзеге асыру үшін португалиялық жұлдыз [[Нани]], даниялық қорғаушы [[Симон Кьер]] және голландиялық шабуылшы [[Робин ван Перси]] құрамға қосылды. 2015 жылдың 10 желтоқсанында Фенербахче өз тарихындағы 200-ші еуропалық матчын [[Селтик]]ке қарсы өткізді<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/35020011|title=Fenerbahçe 1–1 Celtic|publisher=BBC Sport|author=Alasdair Lamont|date=10 December 2015|access-date=2 April 2025|lang=en}}</ref>. 2015 пен 2017 жылдар аралығында Фенербахче Суперлигада тұрақты түрде жоғары орындардан көрініп, мықты үміткерлердің бірі болды. Алайда, бәсекеге қабілетті өнер көрсетуіне қарамастан, команда ішкі турнирлерде қиындықтарға тап болып, басты қарсыластары Галатасарай мен Бешикташ жиі басым түсті. Осы кезеңдегі еурокубоктік ойындарында кейбір сәтті нәтижелерге қол жеткізгенімен, клуб халықаралық аренада айтарлықтай жетістіктерге жете алмады. 2017 жылдан 2023 жылға дейін клуб өтпелі кезеңнен өтті, бұл тұрақсыз нәтижелер мен бапкерлердің жиі ауысуымен сипатталды. Команданы тұрақтандыру әрекеттеріне қарамастан, Фенербахче жиі турнир кестесінің жоғарғы қатарларынан тыс қалып отырды. Қаржылық шектеулер жоғары деңгейдегі ойыншыларды тартуға мүмкіндік бермей, клубтың ішкі аренадағы үстемдігін қалпына келтіруін қиындатты. Дегенмен, клуб болашақ жетістіктердің негізін қалау үшін жас ойыншыларды дамыту мен инфрақұрылымдық жобаларға инвестиция салуды жалғастырды. 2023–24 маусымында командаға Исмаил Картал бас бапкер болып тағайындалды, бұл клуб үшін маңызды өзгеріс болды. Оның басшылығымен Фенербахче жаңа қарқын алып, Суперлигада 99 ұпай жинап, күміс жүлдегер атанды. Алайда, чемпиондық атақ 102 ұпай жинаған Галатасарайға бұйырды. Команда барлық турнирлерде жоғары деңгейде өнер көрсетті, бірақ Түркия кубогы мен УЕФА Конференция лигасының ширек финалында жарыстан шығып қалды. 2024 жылдың ортасында Фенербахче клубтың ішкі және еуропалық аренадағы жетістіктерін қайта қалпына келтіру мақсатында бас бапкер қызметіне [[Жозе Моуриньо]]ны шақырды<ref>{{Cite web |date=2024-06-01 |title=Jose Mourinho: Portuguese named new coach of Turkish side Fenerbahce |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c1een240ql1o.amp |access-date=2 April 2025|lang=en|website=BBC Sport}}</ref>. Оның басшылығымен команда 2025 жылдың басына дейін барлық турнирлерде 27 матч өткізіп, 16 жеңіске жетті. Алайда, Моуриньоның Фенербахчедегі кезеңі даулы сәттермен де ерекшеленді, әсіресе ол Түркия футболындағы төрешілердің әділетсіздігіне қатысты ашық мәлімдемелер жасап, Галатасарайға бүйрек бұру бар екенін алға тартты. == Стадион == {{main|Шүкрү Сараджоғлу стадионы}} [[Сурет:Ülker Stadyumu Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Spor Kompleksi – Dış manzara (Cropped).jpg|thumb|[[Шүкрү Сараджоғлу стадионы]]]] Фенербахче өз алаңындағы матчтарын 1908 жылдан бері Ыстамбұлдың Кадыкөй ауданындағы дәстүрлі стадионы – [[Шүкрү Сараджоғлу стадионы]]нда өткізеді. 1999-2006 жылдар аралығында қайта жөндеуден өткен бұл стадионның қазіргі сыйымдылығы 47 430 орын<ref>{{cite web|url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=394&stadID=86 |title=Turkish Football Federation Information|language=tr|date=13 May 2007|access-date=2 April 2025|publisher=tff.org}}</ref>. Клубтың мұражайы 2005 жылдан бері осы стадионда орналасқан. Шүкрү Сараджоғлу стадионы салынғанға дейін бұл алаң "Папазын Чайыры" ("Дін қызметкерінің алаңы") деп аталған. Бұл алаң Түркиядағы алғашқы футбол алаңы болды және онда Ыстамбұл футбол лигасының алғашқы ойындары өткізілді. 1908 жылы лиганың жергілікті командаларына тұрақты футбол алаңы қажет болғандықтан, бұл жер Осман сұлтаны [[II Әбділхамит]]тен жылына 30 алтын лираға жалға алынды. Жалпы құрылыс шығыны 3 000 османдық алтын лираны құрады. Құрылысына ең көп қаражат бөлген клубтың құрметіне бұл алаңның атауы Юнион Клуб алаңы (Union Club Field) болып өзгертілді. Юнион Клуб алаңы Ыстамбұлдың көптеген командалары, соның ішінде Юнион Клуб (кейінгі атауы – Иттихатспор), Фенербахче, Галатасарай және Бешикташ клубтары тарапынан пайдаланылды. Алайда, 1922 жылы тарихи Таксим Артиллерия казармасының (қазіргі [[Таксим алаңы]]) аумағында үлкенірек Таксим стадионы салынғаннан кейін, алаң өзінің маңызын жоғалтты. Иттихатспор саяси Бірлік және Прогресс комитетімен тығыз байланыста болғандықтан, олар алаңды мемлекетке сатуға мәжбүр болды. Ол кезде Шүкрү Сараджоғлу Түркияның Республикалық халық партиясы (CHP) үкіметінің мүшесі еді, және стадион мемлекет меншігіне өткен соң, бірден Фенербахчеге жалға берілді. Кейін, 1933 жылдың 27 мамырында, Шүкрү Сараджоғлу Фенербахче клубының президенті болып тұрған кезде, клуб бұл стадионды үкіметтен 1 түрік лирасы немесе 9 000 лиралық нақты құнына сатып алды. Стадион атауы Фенербахче стадионы болып өзгертілді, және бұл клуб Түркияда өз стадионына иелік еткен алғашқы футбол клубы атанды. Кейінгі жылдары Фенербахче стадионды жаңартып, оның сыйымдылығын арттыра бастады. 1949 жылға қарай Фенербахче стадионы 25 000 орындық болып, Түркиядағы ең үлкен футбол аренасына айналды. 1998 жылы стадион атауы тағы да өзгертіліп, клубтың бұрынғы президенті және Түркияның бесінші премьер-министрі Шүкрү Сараджоғлу құрметіне "Фенербахче Шүкрү Сараджоғлу стадионы" деп аталды. 1999 жылы соңғы ірі жөндеу және сыйымдылықты арттыру жұмыстары басталды. Түрік Суперлигасының маусымдары өтіп жатқанда, стадионның төрт жағындағы трибуналар біртіндеп бұзылып, қайта салынды. Бұл толық жаңарту және құрылыс жобасы 2006 жылы Фенербахченің сол кездегі президенті Азиз Йылдырым мен клуб басшылығының қолдауымен аяқталды. <gallery> Сурет:Fenerbahce Stadion.JPG| Сурет:FB Stad Manzara2.jpg| Сурет:FB Stad Manzara7.jpg| Сурет:FB-GS Seramoni.jpg| Сурет:Fenerbahce-Erciyes.jpg| Сурет:Genc Fenerbahceliler.jpg| Сурет:FB Stad Manzara6.jpg| Сурет:FB-Chelsea.jpg| Сурет:Resim-FB Stad Manzara5.jpg| Сурет:FB-BJK2.jpg| </gallery> == Жетістіктері == * '''[[Түрік Премьер Супер Лигасы|Түрік Лигасының]] Чемпионаттары (19):''' ** 1959, 1960-61, 1963-64, 1964-65, 1967-68, 1969-70, 1973-74, 1974-75, 1977-78, 1982-83, 1984-85, 1988-89, 1995-96, 2000-01, 2003-04, 2004-05, 2006-07, 2010–11, 2013–14 * '''[[Түрік Футбол Кубогы|Түрік Кубогы]] (7):''' ** 1967–68, 1973–74, 1978–79, 1982–83, 2011–12, 2012–13, 2022–23 * '''[[Балқандар Кубогы]] (1):''' ** 1966-1967 * '''[[Мұстафа Кемал Ататүрік|Ататүрік]] Кубогы (2):''' ** 1964, 1998 * '''[[Президент Кубогы]] (6):''' ** 1968, 1973, 1975, 1984, 1985, 1990 * '''[[Премьер-министр Кубогы]] (8):''' ** 1945, 1946, 1950, 1973, 1980, 1988, 1992, 1998 * '''[[TSYD Cup]] (12):''' ** 1969, 1973, 1975, 1976, 1978, 1979, 1980, 1982, 1985, 1986, 1994, 1995 * '''Түрік Футбол Чемпионаты (3):''' ** 1932-33, 1934-35, 1943-44 * '''Флот Кубогы (4):''' ** 1982, 1983, 1984, 1985 * '''[[Ыстамбұл Футбол Лигасы]] (11):''' ** 1911-12, 1913-14, 1914-15, 1929-30, 1932-33, 1934-35, 1935-36, 1936-37, 1943-44, 1946-47, 1947-48 * '''[[Ыстамбұл Кәсіпші Лигасы]] (3):''' ** 1952-53, 1956-57, 1958-59 * '''[[Ыстамбұл Әуесқой Лигасы]] (1):''' ** 1914-15 * '''[[Ыстамбұл Жұма Лигасы]] (2):''' ** 1920-21, 1922-23 * '''[[Ыстамбұл Футбол Кубогы|Ыстамбұл Кубогы]] (1):''' ** 1944 * '''[[Ыстамбұл Қалқаны]] (4):''' ** 1930, 1934, 1938, 1939 * '''Ұлттық Жүлдесі (6):''' ** 1936-37, 1939-40, 1942-43, 1944-45, 1945-46, 1949-50 * '''[[Спорт Тото Кубогы]] (1):''' ** 1967 == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Fenerbahce}} * [http://www.fenerbahce.org/ Ресми веб-торабы] {{tr icon}} * [http://www.fenerbahce.org/eng/ Ресми веб-торабы] {{en icon}} * [http://www.fenerbahceulkerspor.net/index-en.php Фенербахче Үлкер (Үркер) баскетбол спорт клубы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313232342/http://www.fenerbahceulkerspor.net/index-en.php |date=2007-03-13 }} {{en icon}} * [http://www.gfb06.com/v3.2/mp3.htm Фенербахче клубына қатысты тегін MP3 файлдар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060319175346/http://www.gfb06.com/v3.2/mp3.htm |date=2006-03-19 }} {{tr icon}} [[Санат:Түркия футбол клубтары]] [[Санат:1907 жылы құрылған футбол клубтары]] [[tr:Fenerbahçe SK]] 69nvdongo46g1i3s1ytov19w5icj3q6 0 5002 3619168 3618160 2026-06-17T18:36:26Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] соңғы нұсқасына қайтарды 3567612 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = Қазақ ханы | Қазақша есімі = Кенесары Қасымұлы | Шынайы есімі = | Суреті = Ulyhanblack.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Орта жүз]]дің ханы | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = 1841 | Басқаруын аяқтады = 1847 | Ізашары = [[Ғұбайдолла хан]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақ хандығы]]ның ханы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Khanate.svg | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = 1841 | Басқаруын аяқтады_2 = 1847 | Ізашары_2 = [[Абылай хан]] | Ізбасары_2 = мемлекет құлады | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1802 | Туған жері = Солтүстік Қазақстан, Көкшетау | Қайтыс болған күні = 1847 | Қайтыс болған жері = Қырғызстан, Майтөбе | Жерленді = | Діні = ислам, суннизм | Әкесі = [[Қасым сұлтан]] | Анасы = | Жұбайы = Күнімжан ханым<br>Жаңыл ханым | Балалары = '''ұлдары:'''<br>[[Сыздық Сұлтан|Сыздық]]<br>Жапар<br>Омар<br>Осман<br>Әбубәкір<br>Шығай<br>[[Тайшық Кенесарыұлы|Тайшық]]<br>[[Ахмет Кенесарыұлы|Ахмет]] | Партиясы = | Білімі = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Кенесары хан''' немесе '''Кенесары Қасымұлы''' (1802, [[Көкшетау]] өңірі — 1847, [[Қырғызстан]], Кекілік-Сеңгір аңғары) — мемлекет қайраткері, әскери қолбасшы, қазақ халқының [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс|1837–1847 жылдардағы ұлт-азаттық қозғалысының]] көсемі, [[Қазақ хандығы]]ның соңғы [[хан]]ы (1841–1847). Кенесары [[Шыңғыс хан]]ның 27-ші ұрпағы, [[Абылай хан]]ның немересі. == Балалық шағы == Ордасын Көкшетауға тіккен Абылай ханның отыз ұлы болған. Абылайдың қалмақ қоңтайшысы Қалдан Сереннің қызынан дүниеге келген баласы Қасым сұлтанның бәйбішесі Айкүмістен Кенесары (алты ағайынды – Саржан, Есенгелді, Көшек, Ағатай, Бопай), екінші әйелінен [[Наурызбай Қасымұлы|Наурызбай]] туған. Кенесары өзге бауырлары секілді көшпелі әскери ақсүйектер қауымының дәстүріне сай жастайынан шабандоз, ұшы-қиырсыз даланың қатал табиғатына шыныққан, қиындыққа төзімді болып тәрбиеленеді. Жеке басының ерлік қасиеттері, бірбеттігі, алға қойған мақсатына жету жолындағы қайсарлығы мен дүлей күш-жігері оның жетекшілік қабілетін айналасына ерте мойындатқан. Кенесарының саяси көзқарасының қалыптасуы Ресей империясында [[I Петр]] билігі кезеңінен басталған [[Ресей]] мен [[Қазақ хандығы]] арасындағы қатынастар сипатымен тығыз байланыста болды. Ресей империясы өзіне шекаралас жатқан Қазақ хандығын, күллі Азия елдері мен жерлеріне бастар қақпа деп есептегендіктен, оны Ресейге қосып алу қажеттігіне ерекше мән берген-ді. Қазақ хандығы аумағын империяға күштеп қосу оның отарлануымен қатар жүрді. Ресей отаршылдығының ерекшелігі – «орыс солдатының соңынан орыс мұжығы ілесіп отыратындығында, сөйтіп, жаулап алған жерін орыс жеріне айналдырып жіберуге тырысатынында» (М. Шоқай) еді. Атасы Абылай хан заманынан бері үдей түскен бұл процесс жас сұлтан Кенесары санасына ұлт тәуелсіздігіне төнген қауіпті терең түйсінтті. Патша үкіметінің 1822 жылғы «Сібір қазақтары туралы Жарғысы» қалыптасқан хандық құрылымды, дәстүрлі билік үлгілерін жойып, қазақ елін жалпыресейлік басқару жүйесіне сіңістіріп жіберуді көздеді. Сол мақсатта қазақ даласына орыс шаруалары ағылып келіп қоныстана бастады. Абылай ханнан кейін орнына билікке келген [[Уәли хан]] (1781–1821) патша әкімшілігінің Көкшетау алқабында қала құрылысын бастауына келісім берді. Уәли өлгеннен кейін хан сайланған баласы Ғұбайдолланы Ресей үкіметі бекітпей тастады және орта жүзде хандық билікті жойды. Қарсылық көрсеткен Ғұбайдолланы тұтқындап, Сібірге жер аударды. Осыған байланысты Кенесары Ресей мен Абылай хан арасында жасалған жазбаша келісімшарттың бұзылғанына наразылық білдірді. Оның: «Алла қостаса, қазақтардың басын біріктіреміз де, қайтадан Абылай хан тұсындағыдай дәрежеге жетеміз» деген пікірі әкесі Қасым сұлтанның, бауырларының, көптеген қазақ батырларының тарапынан қолдау тапты. Олар Ресейге қарсы Қоқан ханымен одақтаса отырып күреспек болған еді, бірақ үміттері ақталмады. Керісінше, 1836 жылы Қоқан билеушісінің нұсқауымен Кенесарының бауыры Саржан өлтіріледі. 1840 жылы әкесі Қасым төре қаза тапты. Кенесары Абылай хан тұсындағы Қазақ хандығының аумақтық тұтастығын қалпына келтіруді, Ресей құрамына кірмеген аймақтардың тәуелсіздігін сақтауды көздеді. Отаршылдарға қарсы соғысты бастамас бұрын Кенесары бірнеше рет дипломатиялық қадамдар жасап: [[I Николай|І Николай]] патшаға, Орынбор генерал-губернаторлары [[Василий Алексеевич Перовский|В.А. Перовскийге]], В.А. Обручевке, Сібір генерал-губернаторы П.Д. Горчаковқа хат жолдады. Ақылды саясатшы және әскери қолбасшы ретінде Кенесары жаудың мықты қарулы күші бар екендігін жақсы түсінді, сол себепті соғысқа мұқият даярланды. Бұл оның қазақтың үш жүзін бір мақсат жолына біріктіру саясатынан, қару-жарақ соғуды, соның ішінде зеңбірек құюды жүзеге асыру үшін орыс және өзге ел шеберлерін тартуынан көрінеді. Кенесарының қол астына 20 мыңға жуық сарбаз жиналды. Оның ішінде Орта жүз руларынан басқа, Кіші жүздің [[шекті]], [[тама]], [[табын]], [[алшын]], [[шөмекей]], [[жаппас]], [[Жағалбайлы (ру)|жағалбайлы]], т.б. руларының, Ұлы жүздің [[Үйсін руы|үйсін]], [[дулат]], т.б. руларының сарбаздары болды. Кенесарының жауға қарсы жорығында [[Ағыбай Қоңырбайұлы|Ағыбай]], Иман, Басығара, Аңғал, Жанайдар, Жеке, [[Сұраншы батыр|Сұраншы]], Байсейіт, [[Жоламан Тіленшіұлы|Жоламан]], [[Бұқарбай Естекбайұлы|Бұқарбай]], Мыңжасар, т.б. батырлар аянбай шайқасты. Әскери қимылдар 1838 жылы Ақмола, Ақтау қамалдарына шабуыл жасаудан басталды. Көтерілісшілер қамалдарды өртеп жіберді. Кенесары соғыс ауқымын Торғай арқылы Кіші жүз жеріне қарай кеңейтті. 1841 жылы қыркүйекте Кенесары үш жүздің өкілдері жиынында қазақ халқының ханы болып сайланды. Осы жылы Кенесарының әскері [[Қоқан хандығы]]ның иелігіндегі [[Созақ шайқасы|Созақ]], [[Жаңақорған]], [[Ақмешіт көне бекінісі|Ақмешіт]] қамалдарын алды. 1843 жылы Ресей үкіметі Кенесарыға қарсы кең көлемді әскери жорық ұйымдастырды. Кенесарының әскері Ресей әскері мен Ресей жағында күресуші қазақ сұлтандарын бірнеше рет ойсырата жеңді. Алайда әскери қуаты әлдеқайда басым жау Кенесары сарбаздарын [[Жетісу]]ға шегінуге мәжбүр етті. Азаттық үшін шайқаста Кенесары қырғыз манаптарының өзіне бағынуын талап етті. Алайда патша әкімдерімен құпия байланыста болған манаптар оған мойынсұнбады. Кенесары бағынудан бас тартқан қырғыздарға шабуыл жасады. Өз жақтастары ішіндегі опасыздық салдарынан Кенесары мен інісі Наурызбай дұшпандарының қолына түседі. Кенесары айуандықпен өлтіріледі. Жаулары оның басын кесіп алып, орыс әкімшілігіне жібереді. Князь Горчаков Кенесарының басын Батыс Сібір бас басқармасындағы «Кенесары бүлігі туралы» іске қосып сақтауға бұйрық береді. == Көтеріліс == 1827 жылдан бастап [[Абылай хан|Абылайдың]] ұрпақтары қазақ хандығын патшалық [[Ресей империясы|Ресей]] езгісінен босату жолындағы күресте белсенділік танытты. Кенесарының әкесі [[Қасым сұлтан|Қасым]] мен үлкен ағасы [[Саржан Қасымұлы|Саржан]] бастаған жасақтар орыс ауылдары мен керуендеріне шабуыл жасап тұрды, қазақ ауылдарын отарлық бұғаудан босатты. Міне солардың жолын жалғастырушы Кенесары Қасымұлы да мемлекет тәуелсіздігінің өте маңызды іс екенін халық санасына құюда қыруар еңбектер атқарды. Мемлекет мүддесін қорғау жолында жауды жеңіп, тәуелсіздікке қол жеткізу үшін халықты біліктілікпен басқару көп септігін тигізетінін ол жете түсінді. Кенесары Қасымұлы өз айналасына ең адал кеңесшілер мен батырларды, халық арасынан отарлық езгіге қарсы ең беделді, белсенді азаматтарды топтастыра білді. 1838 жылы Ақмола, Ақтау қамалдарына шабуыл жасаудан басталды. Көтерілісшілер қамалдарды өртеп жіберді. Кенесары соғыс ауқымын Торғай арқылы Кіші жүз жеріне қарай кеңейтті. 1841 жылы қыркүйекте Кенесары үш жүздің өкілдері жиынында қазақ халқының ханы болып сайланды. Осы жылы Кенесарының әскері Қоқан хандығыныңиелігіндегі Созақ, Жаңақорған, Ақмешіт қамалдарын алды. 1843 жылы Ресей үкіметі Кенесарыға қарсы кең көлемді әскери жорық ұйымдастырды. Кенесарының әскері Ресей әскері мен Ресей жағында күресуші қазақ сұлтандарын бірнеше рет ойсырата жеңді. Кенесары сұлтан ең алдымен 1837 көпестердің керуенін күзетіп келе жатқан хорунжий Рытовтың әскерін тас-талқан етті. Кенесары қолы алғашқы ең көлемді әрекетін 1838 жылы 26 мамырда [[Ақмола бекінісі]]н қоршап, өртеуден бастады. Қамал бастығы әскери старшина Карбышев пен Ақмола аумағының аға сұлтаны Қоңырқұлжа Құдаймендин төнген ажалдан құтылып кетті. Кенесары енді Торғайға бет бұрды. Кенесары Қасымұлы патша өкілдеріне жазған хаттарында бұл әрекетін Ресей шекараларына жақындатуға ұмтылу, сол арқылы келіссөз процестерін жеңілдету деп түсіндірді. Шын мәнінде батырдың негізгі мақсаты 1836–38 жж. [[Исатай Тайманұлы]] бастаған ұлт-азаттық көтерілісі болып өткен [[Кіші жүз]]ді жалпыхалықтық көтеріліске қосу болды. 1840 жылғы Кенесарының Ташкентке жорық жасау жайлы ойынан бас тартуға тура келді. Себебі, сарбаздардың арасында жұқпалы ауру тараған болатын. 1844 жылы 21 шілдедегі түнгі шайқаста Кенесары қолы Ахмет Жантөреұлының әскерін тас-талқан етті. Ұрыс даласында патша үкіметін қолдаған 44 сұлтан ажал құшты. Ал Жантөреұлына көмекке келген Дуниковский Кенесарының әскеріне жақындауға қорыққандықтан ешнәрсе жасай алмады. 1845 жылы Кенесары ханның әскері Мерке бекінісін басып алды. Дәл осы жылы патшаның бұйрығымен Кенесары ауылына Долгов пен Герн елшілігі келді. Қос тарап ешқандай да келісімге келе алмады. Патша өкіметі көтерілістің алдыңғы нәтижелерін жоққа шығаратын қисынсыз талаптар қойғандықтан Кенесары патшаның барлық талабын орындаудан бас тартты. == Ақ киізге көтерілуі == 1841 жылы Кенесары хан сайланды, оның саясатының басты мақсаты қазақ хандығын қайта қалпына келтіру болды. Кенесары мемлекетті басқаруда шариғаттың негізгі ережелерін енгізді, сонымен бірге, билер сотын қалпына келтірді. Мемлекет пен оның әскерін нығайту жолдарын жетік білетін хан мұсылмандық құқық ережелерін бекітті. Салық саясаты да оны тиімді жолмен жинауға бағытталды. 1841 жылы Кенесары хан тағына отырғаннан кейін, көтеріліске қатысушылар әскери қимылын үдете түсті, олар қоқандықтардың елеулі күштері бекінген Жүлек, Ақмешіт, Жаңақорған, Созақ қамалдарын қоршауға алды. Кенесары өзінің басты мақсаты — азаттыққа қол жеткізу үшін ортақ жауға қарсы үш жүздің күш біріктіре күрес жүргізуі керек екенін түсінді. Алайда ұлт-азаттық күрестің 1844–45 жылдары қарқыны үдей түскен кезеңде де қазақтардың басы толық бірікпеді. Көтерілістің бас кезінде-ақ қазақтар қарама-қарсы екі топқа бөлінді: бірі Кенесары жағында болса, екіншісі патшаның жүргізген саясатын қолдады. 1846 жылы Ресей жасақтары мен отаршылдыққа бойұсынған қазақ сұлтандарының әскери құрылымдары оны Кіші және Орта жүздер аумағынан ығыстырды. Кенесары Қасымұлы хан, саясаткер, дипломат ретінде қазақтың үш жүзі руларының едәуір бөлігін өз туы астына біріктіре алды. Оның әскерінің жалпы саны кейде 20 000 адамға дейін жетті. Халықтың бас көтеруіне Орта жүздің көптеген сұлтандары мен билері қосылды. Кенесары бастаған халық көтерілісінің ауқымы кең болды, ол 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басындағы азаттық жолындағы өзге қозғалыстардан қазақ рулары көп қоныстанған негізгі аудандарды қамтуымен ерекшеленеді. Кенесары мемлекет құрылымына көп көңіл бөлді, елді басқаруда жаңа құрылымдар мен ережелер енгізді, сонымен бірге істен шығарылған құрылымдарды қайта қалпына келтірді. Әскер қатарында қатаң тәртіп орнатты. Әскерді ұзақ дала соғыстарына бейімдеу үшін мыңдықтар мен жүздіктерге бөліп басқару құрылымын құрды. Ол қажет ақпараттарды жеткізіп тұратын тыңшыларына да сүйенді, саяси күрес пен дипломатияның тиімді әдістерін қолданды. Мемлекеттің ішкі саясатын хан өзі қатаң бақылауға алды, ру аралық қақтығыстардың жолын кесті. == Хандықтың құлдырауы == Үш жүздің қазақтарының біріккен ұлт-азаттық қозғалысы Ресейді қатты алаңдатты. 1843 жылы шілденің 27 [[I Николай|І Николай]] империя құрамындағы қазақ хандығына қарсы ең көлемді әскери қозғалыстарға рұқсат беретін басқа мемлекет болмауы тиіс деген қағазға қол қойды. Бір кезеңде патша әскерлерімен және ымыраға келмес сұлтандармен күрес жүргізген Кенесары 1843–44 жылдары біраз жеңістерге қол жеткізсе де, шегінуге мәжбүр болды. Шегіне келе Кенесары [[қырғыздар|қырғыз]] жеріне шекаралас [[Ұлы жүз]]дің аумағына орналасты. Ханның келесі бағыты қырғыз халқын орыс отаршылдығына қарсы ортақ күреске көтеру болды, алайда ол манаптар тарапынан күшті тойтарысқа тап болды. Кенесары [[Тоқмақ]] маңындағы екі жақтың күші тең емес шайқаста қаза болды. Кенесары сіңірген тарихи еңбегі — ол қазақ халқының салт-дәстүрін сақтай отырып, оны бостандық пен тәуелсіздік жолындағы күреске жұмылдырды. Кенесары ханның саясаты және идеологиясы ұлттың даму жолындағы өзекті мәселелерді шешуге бағытталды.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> == Сыртқы саясаты == Кенесары сыртқы саясатында орта азиялық хандықтармен одақтас және әскери қатынастар орнатты. Әкесі Қасым төре кезінде [[Қоқан хандығы]]мен қатынастарды сақтады. Бірақ әкесі мен ағасын қоқандықтар өлтірді, кейін өзі тұтқындалған. Қоқан ханы Мұхаммад Алихан оны тұтқыннан босатты және отбасы мен мүлігін қайтарды. Кенесары [[Хиуа хандығы]]на жол бастады. Хиуа ханы Аллакули оны құрметпенен қарсы алып, Бұқараға қарсы одақ құруды ұсынды. Бірақ бұл ұсынысты қабылдай тұра, Бұқара жағын ұмытпады. Бұқара әмірі Насрұлла хан Хиуаға қарсы одақты ұсынды. Кенесары хан оған Қоқанға қарсы одақты ұсынды. Сөйтіп, Кенесары екі хандықтан да көмек алуға талпынды. Ресей империясымен қатынастар ауыр болған, хандық билік таратылғаннан кейін патша үкіметі оны хан ретінде мойындамады. Кенесары империямен бейбіт туралы келіссөздер жүргізді. 1841–1843 жылдары Кенесары мен Ресей империясы бейбіт келісімге жетті. Бірақ Орынбордың губернаторы ретінде Обручев келіп, бейбіт туралы келісімдер бұзылып, Кенесарыға қарсы жазалау әрекеті басталды. 1844 жылы Орынбор губернаторы атынан елші ретінде шекаралық комиссия мүшесі Баймұханбет Жаманшы келіп, ханға Обручевтің хатын берді. Герн мен Долгов басқарған, патша үкіметінің елшілігі келді. Елшіліктің мақсаты: Кенесарыны Ресейге бағындыру және оның талаптарын орындату. Кенесары да өз талаптарын айтқан. Екі жақ та бір-бірінің талаптарын мойындамағандықтан, бұл келіссөз нәтиже бермеген. Кенесары қырғыздарды ұмытқан жоқ. Өзінің адамдарын Орман ханға жіберіп, бірақ ол ханның кеңесшілері Кенесарымен одақ құрғысы келмеді. Одан кейін Кенесары Қытайды таңдады. Елшілікті Даогуану императорына жіберген. Даогуану Абылай ханның кезіндегі қатынастарды қайта құруға уәде берген. == Өлімі == Қоқаннан қайтып келгеннен кейін Кенесары Орта жүздің жеріне келген. Бірақ оған дейін Ресей шешуші әрекеттерді ойластырды, содан Орта жүзде күресті жалғастыру мүмкін емес болды. Сонда Кенесары Ұлы жүзге бару туралы шешім қабылдады. Ұлы жүзге інісі Наурызбайдың қасына жүз жігітті оларға көшпенді жер бөлуіне жіберді. Рүстем сұлтан Наурызбайды қабылдап, жер бөлуді және Кенесарыны қолдайтынына уәде берген. 1846 жылы хан Орта жүзден кетті. Ұлы жүздің аумағына келген ол қырғыз манаптарымен келіссөздерді бастады. Олар ханды қолдаймыз деп уәде берген, негізінде қосарланған саясат жүргізген болатын. Екі жақтың арасындағы тыныштықты қырғыздар [[Саурық батыр]]дың өлтіргенімен бұзды. 1847 жылдың сәуірінде олардың әрекеттеріне жауап ретінде Кенесары 15 мыңдық әскерімен Қырғызстанға басып кірді. Бұл шабуыл өте қатал болды, содан қырғыздар соғысқа дайындықты бастады. Майтөбе қаласында Кеклік-Сеңгірде Орманның жетекшілігімен қырғыз манапасымен шайқас өтті. Бірақ шайқас кезінде сұлтан Рүстем мен Сыпатай Кенесарыны сатып кетіп, оның әскерінің басым бөлігін алып кетті. Шайқас бірнеше күнге созылды. Кенесары ұсталып және тұтқында үш айдай болған,өйткені қырғыздар онымен не істейтінін білмеген. Содан оны өлтіру туралы шешім қабылданды. Көз жұмбас бұрын Кенесары намаз оқуға рұқсат сұраған. Басынан айырылды. Оның басын қырғыз манабы Орман балауыз мөрімен жазылған хатпенен [[Батыс Сібір генерал-губернаторлығы|Батыс Сібірдің генерал-губернаторы]] Горчаковқа сыйлап, қырғыздардың Ресей империясына деген адалдығын көрсеткісі келді. == Кенесары туралы ақын-жазушылар шығармалары == Кенесары қазақ халқының дербес мемлекеттілігін қалпына келтіру, халқын бодандықтан құтқарып, басын біріктіру, азаттық пен бостандыққа қол жеткізіп, тәуелсіз ел ету мұратын көздеген сұңғыла саясатшы, қайраткер, ірі мәмілегер, дарынды әскери қолбасшы ретінде ел есінде қалды. Кенесарының өмірі мен азаттық жолындағы күресі көптеген ақын-жазушылардың шығармаларына арқау болды. Нысанбай ақынның «[[Кенесары - Наурызбай (тарихи жыр)|Кенесары – Наурызбай]]<nowiki/>» дастаны (19 ғ.) 1875 жылы сұлтан Жантөриннің тәржімасымен «Орыс географиялық қоғамы Орынбор бөлімшесінің жазбаларында» орыс тілінде жарияланды. 20 ғасырдың 30-жылдары М. Әуезов «Хан Кене» пьесасын (сахнаға бірер қойылуынан кейін тыйым салынған), 60-жылдары И. Есенберлин «[[Қаһар]]<nowiki/>» романын жазды. Алғашқы зерттеулер ішінде «Қазақ сұлтаны Кенесары Қасымовтың бүлігі» деген тақырыппен Н. Середаның 1870 жылы «Вестник Европы» журналының бірнеше нөміріне бастырған кітабының дерек көзі ретіндегі маңызы зор. 1888 ж. Ташкентте «Кенесары мен Садық» деген атпен шыққан Кенесарының баласы сұлтан Ахмет Кенесариннің естеліктер жинағы да құнды еңбек болып табылады. Кеңес өкіметі тұсында Кенесарының күрес жолына іргелі ғылыми зерттеу арнаған тарихшы-ғалым [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов|Е. Бекмаханов]] («ХІХ ғасырдың 20 – 40-жылдарындағы Қазақстан», 1947) саяси қуғын-сүргінге ұшырады. Кенесары тұлғасына жаңаша қарап, оның шынайы бағасын беру ісі Қазақстан тәуелсіз мемлекетке айналғаннан кейін ғана қолға алынды. Тарихшылар (Ж. Қасымбаев, т. б.) өз зерттеулерін жариялады. 2002 жылы Кенесарының туғанына 200 жыл толуына орай халықаралық ғылыми конференция өтті. Астана қаласында [[Кенесары хан ескерткіші|Кенесары ханға ескерткіш]] қойылған және [[Кенесары көшесі (Астана)|оның есімімен аталатын көше]] бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Дереккөздер жетіспейді}} == Сілтемелер == * [http://abai.kz/content/ergali-bakash-khan-kenenin-rukhy-askaktagan-k-n Хан Кененiң рухы асқақтаған күн] {{Қазақ хандары}} [[Санат:Абылай хан әулеті]] [[Санат:Кенесары хан]] [[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері]] [[Санат:Төрелер]] pauotays5qrsdid1soyzeiqspva72sw 0 5004 3619156 3618043 2026-06-17T18:30:52Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Sagzhan|Sagzhan]] соңғы нұсқасына қайтарды 3571164 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = Қазақ ханы | Қазақша есімі = Жәнібек хан | Шынайы есімі = جاٴنيٴبەك حان | Суреті = Жәнібек хан.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақ хандығы]]ның 2-[[Қазақ хандары|ханы]] | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = 1473 | Басқаруын аяқтады = 1480 | Ізашары = [[Керей хан]] | Ізбасары = [[Бұрындық хан]] | Туған күні = 1428 | Туған жері = [[Алтын Орда]] | Қайтыс болған күні = 1480 | Қайтыс болған жері = Ұрыс Жұрты | Жерленді = [[Қыпшақ даласы|Дешті Қыпшақ]] | Діні = [[Ислам]] | Әкесі = [[Барақ хан]] | Анасы = | Жұбайы = Жаған-бегім Ханым | Балалары = [[Еренші сұлтан|Еренші]], [[Махмұд сұлтан|Махмұд]], [[Қасым хан|Қасым]], [[Әдік сұлтан|Әдік]], [[Жаныш сұлтан|Жәніш]], [[Тыныш сұлтан|Тыныш]], Қамбар, [[Өсек сұлтан|Өсек]], [[Жәдік сұлтан|Жәдік]] | Партиясы = | Білімі = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }}'''Жәнібек хан''' (шын есімі: جاٴنيٴبەك حان, Әбу Саид; [[1428 жыл]] – [[1480 жыл]]) — [[Қазақ хандығы]] мен [[қазақ хандары]] әулетінің негізін қалаушы, [[Алтын Орда]] хандары [[Барақ хан]]ның ұлы, [[Қойыршақ хан]]ның немересі, [[Ұрыс хан]]ның шөбересі. XV ғасырда өмір сүрген. 1450 жылға дейінгі өмірі мен қызметі туралы нақты деректер жоқ.<ref>Даланың дара ділмарлары.-Алматы: ЖШС "Қазақстан" баспа үйі", 2001, - 592 бет. ISBN 5-7667-5647</ref> Ең алғашқы ескертпе XV ғасырда «Тауарих Ғузида Нусрат Наме» қолжазбасында: «Ал [[Барақ хан]]ның үш ұлы болды. Олардың есімдері Мір Сәид, Мір Қасым, '''Әбу Саид хан''' болды».<ref>''Сабитов Ж. М.'' Генеалогия Джучидов в 13-18 веках // Генеалогия Торе. — Алма-Ата, 2008. — 326 с. — 1000 экз. — ISBN 9965-9416-2-9</ref> == Өмірбаяны == 1428 жылы Барақ қайтыс болғаннан кейін, ізбасарлары билік үшін таласқа жасы жетпей, [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] құлдырап, [[Қыпшақ даласы|Шығыс Дешті Қыпшақтағы]] билік 40 жылға [[Шибанидтер әулеті|Шибанидтер әулетінен]] шыққан Әбілқайыр ханға көшті. Тарихи деректерде 1447 жылы Іле-Балық қаласында ағасы [[Керей хан|Кереймен]] бірге тұрған делінген. 1453 жылы [[Керей хан|Керей сұлтан]] [[Сайрам]] қаласының билеушісі болды. 1456 жылы Жәнібек пен [[Керей хан|Керей]] сұлтандар бастаған көшпелі халықтың бір бөлігі [[Дешті Қыпшақ|Дешті Қыпшақты]] билеген [[Шайбани әулеті|Шайбанид]] Әбілқайырдан бөлініп, [[Моғолстан|Моғолстанға]] қоныс аударып, [[Шу (өзен)|Шу]] мен [[Қозыбасы (тау)|Қозы-Басы]] маңына қоныстанды. Жәнібек хан қазіргі Шу стансасының солтүстік-шығыс жағындағы [[Хантау|Хантауды]] қоныстанған. [[Моғолстан]] [[Есенбұға|ханы]] [[Есенбұға]] өз қарсыластарына қарсы күресте олардың қолдауына сеніп, сұлтандармен одақ құрады. Толассыз феодалдық алауыздықтар мен соғыстардан зардап шеккен 200 мыңға жуық көшпелілер Жәнібек пен [[Керей хан|Керей]] сұлтандардың төңірегіне топтасты. Олардың билігінің күшеюі [[Әбілқайыр хан (Шибан әулеті)|Әбілқйырды]] алаңдатады, сүйтіп ол 1468 жылы [[Моғолстан]]ға қарсы [[Әбілқайырдың Моғолстанға жорығы|әскери жорыққа шығады]], бірақ жол үстінде кенеттен қайтыс болады. [[Әбілқайыр хан (Шибан әулеті)|Әбілқайыр хан]] өлімінен кейін хан тағы үшін болған өзара қырқысулар өрши түсті, оған туған жерге оралуды көздеп жүрген Жәнібек хан мен [[Керей хан]] да араласып кетті. Олар Әбілқайыр мұрагері [[Шейх Хайдар хан]]мен кескілескен шайқасқа түсті. 1471 жылы Сібір ханы [[Ибақ хан|Ибақ]] [[Шейх Хайдар хан|Шейх-Хайдарды]] өлтіргеннен кейін, [[Керей хан|Керей]] шығыс Дешті-Қыпшақта жоғарғы билікке ие болып, батыс қанатқа інісі Жәнібекті билеуші ​​етіп тағайындайды. Жәнібек өзінің ордасын [[Жайық|Жайықтың]] төменгі ағысында, [[Маңғыттар|Маңғыт]] көшпелілері қонысында орналасқан [[Сарайшық]] қаласына орналастырды. Маңғыттардың мырзасы [[Мұса бий|Мұсаны]] өзіне [[Беклер бегі|беклербек]] етті. Бірақ 1473 жылы Керей хан қайтыс болғаннан кейін Жәнібек сұлтан ағасының орнына Шығысқа, [[Сығанақ|Сығанаққа]] оралды. Бұл кезде қазақтарға тағы адамдар қосылып, олардың саны өсіп, сонымен бірге көшіқон аумағы кеңейеді. Бір кездері [[Моғолстан]]ға қоныс аударған адамдар «қазақтар» деп атала бастады және бұл атау бүкіл хандыққа тарайды. Жәнібек хан мен оның ұрпақтары қазақтардың бірігуі мен [[Қазақ хандығы]]ның құрылуына үлкен үлес қосады. Жәнібек ханның Дешті-Қыпшаққа оралғаннан кейін билігі туралы, өмірінің соңғы жылдары мен өлімі туралы деректер жоқ. Оның есімі тарихи деректерде соңғы рет 1473 жылы кездеседі. Бұдан кейінгі жылдары [[Керей хан]] туралы ғана айтылған. Жәнібек хан жиі болған шайқастардың бірінде қаза тапқан деп болжауға болады. Сақталып қалған халық аңыздары мен өлеңдерінде Жәнібек ханды Әз Жәнібек деп атаған. == Жанұясы == Жәнібек ханның жұбайы Жаған-бегім ханым еді. Жәнібек ханның ұлдары: # [[Еренші сұлтан]] (1442–1492), 1470–1492 жылдардағы [[Сауран]] билеушісі. # [[Махмұд сұлтан]] (1443–1476), 1470–1476 жылдары [[Созақ]] билеушісі. # [[Қасым хан]] (1445–1521), 1511–1521 жылдары [[Қазақ хандығы]]ның [[Қазақ хандары|ханы]], оның тұсында мемлекет билік шыңына жетті. # [[Әдік сұлтан]] (1445 – 1503), 1497–1503 жылдары Ұлытау билеушісі. # [[Жаныш сұлтан]] (1453 – белгісіз), Жәніште жорықтарда қолбасшы болып, [[Қазақ хандығы]]на ықпал тигізген. # Қанбар (1453 – белгісіз), Қамбар туралы мәліметтер сақталмады. # [[Тыныш сұлтан]] (1453 – 1513 кейін), [[Мұхаммед Шайбани]] әскерлерінің қолынан үлкен жеңіліске ұшырағанынан белгілі. # [[Өсек сұлтан]], Түркістан билеушісі. # [[Жәдік сұлтан]] (белгісіз – 1520), [[Сарайшық]] билеушісі. == Естелік == 2010 жылы [[Астана]] қаласында қазақтың алғашқы хандарына қойылған [[Керей мен Жәнібек хандар ескерткіші|ескерткіш]] ашылды. 2017 жылы [[Қазақ хандығының 550 жылдығы|Қазақ хандығының 550 жылдығын]] мерекелеу аясында [[Қазақ хандығы (телесериал)|Қазақ хандығы]] атты телехиқая жарық көрді. Бас рөлде [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебұлан Дайыров]] Жәнібек ханды ойнады. {{Адамдардың тізбегі | ізашары = [[Керей хан]] | ізбасары = [[Бұрындық хан]] | мәтін = [[Қазақ хандары|Қазақ ханы]] | жылдары = 1473–1480 | bcolor = | color = }} == Әдебиет == * Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. – Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8 * Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3 * Материалы по истории Казахских ханств XV – XVІІІ вв. (‘’Извлечение из персидских и тюркских сочинений’’). Составители: С.К. Ибрагимов, Н.Н. Мингулов, К.А. Пищулина, В.П. Юдин, Алма-Ата, 1969; * Мирза Мухаммед Хайдар, «Тарих-и Рашиди», Введ., пер. с персидского А. Урунбаева, Р.П. Джалиловой, Л.М. Епифановой. Ташкент, 1996; * Султанов Т.И., Поднятые на белой кошме. Потомки Чингиз-хана. А., 2001; == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақ хандары}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары]] [[Санат:Төрелер]] 3lnzk32nh5ffigzpf6kn66xxmfujjou 0 5101 3619148 3618016 2026-06-17T18:30:09Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] соңғы нұсқасына қайтарды 3582095 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = Би | Қазақша есімі = Әйтеке би | Шынайы есімі = Әйтеке Байбекұлы | Суреті = Stamp of Kazakhstan 444.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Титулы = [[Кіші жүз]] биі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = [[? жыл|?]] | Басқаруын аяқтады = [[1700 жыл|1700]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Діні = [[Ислам]] | Азаматтығы = | Туған күні = 1644 | Туған жері = [[Қызылша]], {{туғанжері|Нұрата ауданы|Нұрата ауданында}}, [[Навои облысы]], [[Өзбекстан]] | Қайтыс болған күні = 1700 | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Нұрата ауданы|Нұрата ауданында}}, [[Навои облысы]], [[Өзбекстан]] | Жерленді = | Династия = [[Төртқара]] | Туған кездегі есімі = Айтық | Әкесі = [[Байбек Ақшаұлы]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = }} '''Әйтеке Би Байбекұлы''' (1644–1700) — қазақ халқының бірлігін нығайтуға үлкен үлес қосқан атақты үш бидің бірі, мемлекет қайраткері. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Әлімұлы]] рулар бірлестігінің [[Төртқара|Төртқара руынан]] шыққан.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref> [[Әмір Темір|Әмір-Темірдің]] бас кеңесшісі [[Ораз қажы|Ораз қажының]] бесінші ұрпағы. Бүкіл [[парсы]], [[өзбек]], [[қырғыз]], қазақ жұрты "Синесоф буа"(жаны пәк жан) атаған [[Сейітқұл Тоқпанұлы|Сейітқұл әулиенің]] үшінші үрпағы. [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)|Әбілқайыр ханға]] дейін Кіші жүздің сөзін ұстаған қазақтың биі. Есім мен Жәңгір хандардың тұсында [[Самарқанды|Самарқанды]] билеген [[Жалаңтөс |Жалаңтөс батырдың]] жақын туысы. Әйтеке бес жасында молдадан оқып сауатын ашқан.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор [[Нысанбаев Әбдімәлік|Ә. Нысанбаев]] – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Өмірбаяны == ===Балалық шағы=== Шешендік қасиетінің ашылуына әкесі мен [[Қосуақ би|Қосуақ бидің]] ықпалдары тиеді. Жеті жасынан бастап Әйтеке Жалаңтөс батыр мен атасы [[Ақша хан|Ақша ханның]] тәрбиесінде болады. Ол алғаш [[Ұлықбек]] медресесінде, кейін Жалаңтөс салдырған әйгілі "Тіллә-кари"(Алтынмен апталған), "Шердор" (Арыстанды) медресесінде білім алады. Нәтитжесінде дін, құқық, аспан әлемі, тарих, математика пәндерін, [[араб]], [[парсы]], [[шағатай]], [[өзбек]] тілдерін меңгеріп шыққан.Әйтеке бидің шын есімі Айтық. ===Ел басқарушы би=== Ақша бабасынан елшілік, ел басқару жолдарын үйренеді. Ал Жалаңтөс әскери қолбасшылық дағдыларына үйреткен. Медресені тамамдаған Әйтеке туған ауылына оралып, әкесімен ел басқару істеріне араласа бастайды. 21 жасында [[Бұқара]] мен [[Самарқан]] төңірегіндегі қазақ, өзбек, қарақалпақтардың бас биі болады. Ал жиырма бес жасында [[Кіші жүз]] халқы оны бас би етіп сайлайды. 1680 жылы [[Салқам Жәңгір|Салқам Жәңгірдің]] ұлы Тәукені хан етіп сайлауға айрықша ат салысады. Кейін [[Тәуке хан]] құқықты "[[Хан кеңесі|Хан кеңесін]]" сайлап, Әйтеке Кіші жүз атынан осы кеңестің мүшесі болып сайланған. Осы тұста елге жаңа заң үлгілерін жасау керек болды. Тәуке хан, [[Әнет баба]], [[Соқыр Абыз]], [[Майлы]], [[Төле]], [[Қазыбек би|Қазыбек]] т.б. билердің қатысуымен 1684 жылы "[[Жеті жарғы]]" қабылданды. Бұл заңдар жинағы қазақ қоғамындағы [[феодализм|феодализмді]] нығайту бағытында маңызды рөл атқарды. Әйтеке ресми түрде хан кеңесшісі болды. Ол орталықтандырылған біртұтас қазақ хандығын құру жолында белсене ат салысты. Төле және Қазыбек билермен бірге Тәуке ханнан [[Абылай|Абылайға]] дейін қазақ мемлекеттігінің эстафетасын алып өткен секілді. Қазақ елінің [[үш жүз|үш жүзінің]] бірлікте, тату өмір сүруінің қамын ойлаған қамқоршы болды. Өзін дана, әділ би, аузы дуалы шешен, ішкі жөне халықаралық күрделі мәселелерді шешуде төреші, [[жоңғар]] басқыншыларына табанды қарсылық көрсетуді ұйымдастыру жолында үлкен үлес қосқан озық ойлы қайраткер ретінде таныта білді.<ref>Биекенов К., Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7</ref> ===Кіші жүз биі=== Әйтеке би 25 жасынан бастап Кіші жүздің бас биі ретінде алғашында [[Ордабасы|Ордабасыда]], сонан кейін [[Күлтөбе]] мен [[Ұлытау|Ұлытауда]] жыл сайын өткізілетін үш жүздің басшылары мен беделді адамдары бас қосқан жиындарға тұрақты қатысып тұрады. Тәуке ханнан бастап дәстүр тапқан бұл жиындарда ұлт бірлігін нығайту мәселелері талқыланып, жүздер мен рулардың арасындағы өзара келіспеушіліктен туындайтын даулар шешілетін болған. Қызу айтыс-тартыстар ушығып кетер тұста тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні іспетті жұрт тоқтасар бәтуаны Әйтеке би айтады екен. ==Жеті жарғы== "[[Жеті жарғы|Жеті жарғыда]]" Әйтеке ұсынған баптардың ішінде — "сүйек құны", "өнер құны" белгілі. 1685 жылы Әлі сұлтан мен қарапайым халық арасындағы үлкен жанжал дауға айналып кете жаздайды. Әлі сұлтанның тентек ұлы бір кедейдің сұлу, ақын, әнші-домбырашы қызына дегеніме көнбедің деп өшігіп, бір күні қыз қызыл орамал тартып, үйден ұзай бергенде, бүркітін шүйітіп, қастандық жасайды. Бүркіт қыздың басын мылжалап өлтіреді. Ашынған ағайындары төреден құн сұрайды. Әлі сұлтан оларды маңына жолатпай, барған билерді ит қосып қуып жібереді. Ақыры ел арасы екіге жарыла бастайды.Ең соңында құн сұраушылар жағы Әйтеке биге келіп өтініш жасайды. Ол қасына сіргелі батыры [[Жабай|Қазыбекұлы Жабайды]], байбақты батыры Шоланды ілестіріп Әлі сүлтанға барады. Әйтекенің айбарынан ығысатын Әлі сұлтан амалсыз құн төлеуге келіседі. Әйтеке қыз құнына қосымша оның өнерлі екенін айтып, "өнер құнын" және қыздың жоқтаушыларын келеке қылып, сүйек сындырғаны үшін "сүйек құнын" төлеуді талап етеді. Бұл екі құнның әрқайсысы негізгі құнның жартысына тең екен. Сөйтіп, Әйтекенің қаһарынан қаймыққан Әлі сұлтан толық екі құн төлеуге мәжбүр болады. Бүл оның ата дәстүр-салтына жетіктігімен бірге, өнерлі адамға айрықша құрметін көрсетеді.<ref>«Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007 </ref> ==Ұрпақтары== Ел аузында Әйтеке айтқан билік, [[шешендік сөздер]], [[толғау|толғаулар]], [[бата|баталар]] көп сақталған. Биді халық "айыр тілді Әйтеке" деп атаған. Әйтеке қайтыс болғаннан кейін Нұрата тауларын мекендеген [[Алшын]]-[[Төртқара]] ауылдарының көпшілігі [[Сырдария|Сыр]] бойына көшіп кеткен. Одан тараған алтыншы-жетінші ұрпақтары мен аталастары [[Қызылорда]], [[Ақтөбе]] облыстарында, бірқатарлары [[Өзбекстан|Өзбекстандағы]] Нұрата ауданында тұрады. [[Ақтөбе облысы|Ақтөбе облысының]] бұрынғы [[Қарабұтақ]] және [[Комсомол]] аудандары біріктіріліп, қазір [[Әйтеке би ауданы]] аталады. Қазақстанның ірі қалаларында Әйтеке би аты көшелерге берілген.<ref> Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref> <ref>Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы</ref> Әйтеке би Байбекұлы Навои облысы, Нұрата ауданында жерленген. ==Ел аузынан== '''Әйтеке би Байбекұлы''' - '''[[Алшын]]нан''' шыққан қазақтың атақты шешен биі. Шежіреде [[Алшын]] Алау әмірден Қыдуар/Құдияр тентек, одан Қадырқожа тарайды. Қадырқожаның Қайырбай атты баласы кедей болып, Қаракесек атанады. Қаракесектен [[Әлім]] тарайды. Әлімнен Шекті, Төртқара, Шөмекей, Кете, Қаракесек пен Қарасақал рулары тарайды. Төртқараның бабасы Қарамашақтан Ораз, Оразгелді, Жаншұқыр, Қараш. Ораз [[Мекке|Меккеге]] үш рет барып [[Қажы]] атанған, Әмір-Темірдің бас кеңесшісі болған кісі. Сол Ораздың бауыры Қараштан - Ақпан, Тоқпан. Тоқпаннан Сейітқұл туған. Сейітқұлдан сегіз ұл болған. Соның бірі кезінде [[Самарқан]] шаһарын 40 жылдай билеген атақғы [[Жалаңтөс баһадүр]] еді. Жалаңтөс батыр және оның ерлігі, ел билеудегі беделі жөнінде жазба деректер аз емес. Сейітқүл әулиенің енді бір баласы Ақша. Одан - Шан, Байбек, Қонысбек, Жоламан, Бекбембет, Бөкенші үрпақтары өсіп-өнген. Байбектен Кешубай, Кашқын, Әйтеке туған. Әйтекеден Қонысбай, Жалтыр деген екі ұл қалған. Бұлардан тараған ұрпақтар ұзақ жылдар Самарқан, Нұрата тауының төңірегін мекен еткен. Әйтеке жеті жасынан атасы Ақша ханның тәрбиесінде болған. Ел басқару ісіне, басқа елдерден келген қонақтарды қабылдау, халық арасындағы дау-дамай, келісім, бітім істеріне қатыстырып отырған. Екінші жағынан ауыл молдаларына оқытқан. Он жасынан бастап атасы оны Жалантөс батырдың балаларымен бірге Бұқардағы медресеге оқуға береді. Ол оқуды үздік тамамдайды. [[Араб тілі|Араб]], [[парсы тілі|парсы]] тілдерін үйреніп шығады. "Әйтеке жиырма бес жасында [[Төртқара]] еліне би болады. Ал отыз жасында 24 рудан құралған бүкіл Кіші жүздің, яғни, 18 рулы '''[[Алшын]]''' ([[Әлімұлы]] және [[Байұлы]]) мен 7 рудан құралған - Жетірудың Төбе биі болып сайланады". <ref>"Халық кеңесі" Дэкэзан 1993, жазушы Н. Әбутәлиев</ref> содан бұл дүниеден өткенше ел билігімде жүреді.<ref> Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2 </ref> Ел арасында Әйтекенің ең алғаш рет билік, тапқырлығымен көзге түсуін жұрт былай аңыздайды: ==Әйтеке би жайлы ел аңыздары== ===Әйтеке би жайлы ел аңызы(Балалық шақ)=== Әйтеке бала кезінде үш жолаушыға кездеседі. Сонда ол: :- Ассалаумағалейкум, ақалар! - деп, үлкендерге ізетпен сәлем береді. :- Жолаушының жасы үлкені: :- Сәлемет бол балам, мынау қай ауыл? :- Сейітқұл ауылы. :- Өзің кімнің баласысың? :- Байбектің баласымын. :- Есімің кім? :- Есімім Айтық. :- Қосуақ бидің үйі қайда? :- Анау астында, онда не шаруаларыңыз бар еді? - деп, сұрайды бала. :- Даулы болып келеміз, - дейді әлгі қарт жолаушы. - Ойнап жүрген баламызды сол ауылдың бір жолаушысының аты теуіп өлтірді. Соның құнын даулап келеміз. Әйтеке болса, сәл ойланып тұрып: :- Балаңызды ат босағада тепсе - бүтін күн, жабықта тепсе - жарты күн, түзде тепсе - төрттің бірін аласыздар. Қосуақ би де осыны айтар, осыны айтпаса қосып айтар. Жолдарыңыз болсын - дейді. Үш жолаушы қырдан асып, Қосуақ бидің үйіне барады. Үйлерінің дауларын баян етеді. Қосуақ би, далада ойнап жүрген Әйтеке баланың кесімін айтып, балаңызды ат түзде тепсе - төрттің бірін шыдар - деп, әлгі күн даулап барғандарды риза етіпті. Сонда әлген баланың әкесі: - Япырмай, осы билікті бізге ең әуелі далада ойнап жүрген бала айтып еді, түбі сол бала әділ би болар - деген екен. ===Әйтеке би жайлы ел аңызы=== Ертеде ұлы жүздің бір жігітіне атастырып құда түсіп қоиған орта: бір қызы арғынның жігітімен қашып кетеді. Екі ел арасында басталады. Бірінің бірі жылқысын барымталап кетеді. Төбелес шығады. Екі жақтың кісілері Төле би мен Қазыбекке жүгініседі. :- Аға болып алдымен туасың, :Барымталап жылқымды қуасың :Артымнан ерген еркемсің, :Ағаңның көзі тірісінде :Жеңгеңді неге ертесің? - деп өкпе артады. Екеуі ұзақ-ұзақ сөз жарыстырады, бір мәммәл келе қоймайды. Сонда ортадан Әйтеке би тұрып: :- Сабыр етіңдер ағайын! Ашу бар жерде ақыл тұрмайды. :- Ашу деген ағын су, :Туысқан сон сөз қуыспау керек. :Алдын ашсаң арқырар. :Сөз қуған бөлеге жолымды, :Ақыл деген дария, :Жол қуған олжаға жолығады. :Алдын тоссаң тоқырар. :Төле сен, жылқысын қайыр! :Кісі бірге туыспау керек, :Қазыбек, сен жесірін қайыр! - десе, Төле би оған деп, екеуін келістіріп қол алыстырыпты. Ел Әйтекенің бұл билігіне риза болып, екі жағы бітімге келіп, тиышталыпты. ===Қосымша ақпарат=== Әйтеке ержете келе билікті мақал-нақылмен мәнерлеп, айтатын, дауды еділ шешіп кесе-кесе сөйлейтін өте әділетті, білгір шешен би болған. Сон-дыктан да ол аға би атанып Кіші жүз елін ұзақ жылдар басқарған. [[Тәуке хан|Тәуке ханның]] [[Төле би]], [[Қазыбек би]] сияқты кеңесші бас билерінің бірі, "[[Жеті жарғы]]" заңын жасасқан азамат.<ref>Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1</ref> Халық жырауы [[Қазанғап Байболұлы]]ның Төле биге арнаған дастанында Төле биге, Қаз дауысты [[Қазыбек би|Қазыбекке]] мінездеме береді де, Әйтеке биге келгенде былай термелейді Онан да өткен Әйтеке, Қудан үшқыр, құланнан. Мүндай шешен болмайды, Бір сөзін жүз мақалдап, Сипаттап қандай тіркейді. Түршіктіріп денеңді, Барған сайын өрлейді. Таудай сөзге тарыдай, Қию тауып сөйлейді. Ерегіссе біреумен Қара жерге жерлейді Қанша ділмәр дегендер, Ширегіне келмейді...<ref>"Қазақ әдебиеті" 4 қантар, 1991</ref> Әйтеке бидің шешендік сөздерін қастерлей жинап, ол жөнінде зерттеу мақала жазған білгір ғалым Балтабай Адамбаев былай жазады: "Қазақ руларының басын біріктіріп бір орталыққа бағындырған және туысқан қазақ, қарақалпақ, кырғыз халыктарын одақтастырып, жоңғар- қалмақ шапқыншылығына қарсы бірыңғай халық майданын құрған Тәуке ханның кеңесші, көмекшілерінің бірі Әйтеке болған. Сайып келгенде, Әйтеке - шешендігімен бірге кезінде ел басқарған, заң жасасқан, феодалдық қазақ мемлекетін құрысып, нығайтуға үлес қосқан қоғам қайраткері" <ref>Б. Адамбаев "Ел аузынан" 1989, 48-6.</ref> ===Әйтеке би жайлы ел аңызы=== Әйтеке бидің артында қалған қайсыбір шешендік мұраларды алып қарасақ, одан ел қамын, өзінің тузған халқының зар-мұңын жеп айтқан ой-пікірін аңғарамыз. Бұған оның [[Ормамбет би|Ормамбет биге]] айтыпты дейтін мына сөзі дәл ел: :- Бай болсаң, халқына пайдаң тисін; :-Батыр болсаң, жауға найзаң тисін. :-Бай болып елге пайдаң тимесе, :-Батыр болып жауға найзаң тимесе,- :-Елден бөтен үйің күйсін! Әйтеке Байбекұлы бірде Қазыбек биге жолығысады. Сонда ел билігіне араласып, атағы жайылып қалған Қаз дауысты Қазыбек би: Атадан жақсы ұл туса, <br>Елінің оңы болады. <br>Атадан жаман ұл туса, <br>Көшінің соңы болады,- деген, сен сол үлдың қайсысы боласың? - депті. Сонда Әйтеке би: <br>Ораздының көрісі, <br>Қартайғанда қазына болады. <br>Араздының көрісі, <br>Қартайғанда қазымыр болады,- демекші, сіз өзіңіз соның қайсысы боласыз? - деп, қалжыңдап қарсы сұрақ қойыпты. Қаз дауысты Қазыбек Әйтекенің батылдығына риза бопты: - Е, е, бауырым, халқым сөзімді тыңдаса, қазынасы болармын, - дейді. Әйтеке: <br>- Мен де халқым құп алса, елімнің оң сөйлер, ұлы болармын, - депті оған. <ref>Даланың дара ділмарлары.-Алматы: ЖШС "Қазақстан" баспа үйі", 2001, - 592 бет. ISBN 5-7667-5647</ref><ref> Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2 </ref> == Тағы қараңыз == * [[Төле би]] * [[Қазыбек би]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} [[Санат:Қазақ би-шешендері]] 7wjdaea2ugwjh5wf1allav065b1q53x 0 6604 3619335 3566644 2026-06-18T08:37:11Z Casserium 68287 /* */ 3619335 wikitext text/x-wiki Қазақстан Республикасында ресми тойланатын мерекелер тізімі. «Қазақстан Республикасындағы мерекелер туралы» Заңына сәйкес [[Қазақстан Республикасы]]нда ұлттық мерекелер, мемлекеттiк мерекелер, кәсiби және өзге де мерекелер атап өтiледi. * '''Ұлттық мерекелер''' — Қазақстан мемлекеттiлiгiнiң дамуына елеулi ықпал еткен, ерекше тарихи маңызы бар оқиғалардың құрметiне Қазақстан Республикасында белгiленген мерекелер. Ұлттық мерекелердi мейрамдау кезiнде орталық және жергiлiктi мемлекеттiк органдарда ресми iс-шаралар өткiзiледi. * '''Мемлекеттiк мерекелер''' — қоғамдық-саяси маңызы бар оқиғаларға арналған, сондай-ақ Қазақстан Республикасының азаматтары дәстүрлi түрде атап өтетiн мерекелер. Мемлекеттiк мерекелердi мейрамдау кезiнде ресми iс-шаралар өткiзiлуi мүмкiн. * '''Кәсiби және өзге де мерекелер''' — ұлттық және мемлекеттiк мерекелер мәртебесi берiлмеген, азаматтардың жекелеген санаттары атап өтетiн мерекелер. Ұлттық және мемлекеттік мерекелiк даталар тiзбесiн Қазақстан Республикасының мерекелер туралы Заңы, кәсіби мерекелік даталарды [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі]], басқа мерекелік даталарды [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкімет]] белгiлейдi. :::::'''Қазақстан Республикасы ресми мейрамдарының тізімі:''' {| class="simple" border=1 |- |style="background-color:red" |&nbsp;|| — мейрам (жұмыс істемейтін) күндері |- |style="background-color:green"|&nbsp;|| — кәсіби мейрамдар |- |style="background-color:blue"|&nbsp;|| — басқа мерекелік күндер |} {| class="wikitable" |- !&nbsp;||күн-айы||атауы||енгізілген жыл |- |style="background-color:red" |&nbsp;|| [[1 қаңтар|1]]—[[2 қаңтар]] || [[Жаңа жыл]] (мемлекеттік мейрам) || 1992 |- |style="background-color:red"|&nbsp;|| [[7 қаңтар]] ||[[Рождество]] (демалыс күні) || 2005 |- |style="background-color:red"|&nbsp;||[[Зул-Хиджа|10 зұлхижжа]]{{efn|[[Һижра]]ның [[Зул-Хиджа|10 зұлхижжа]] күні [[Григориан күнтізбесі]]нде жыл сайын 11—12 күнге артқа ығысады.}} ||[[Құрбан айт]] (демалыс күні) || 2005 |- |style="background-color:red"|&nbsp;||[[8 наурыз]] || [[Халықаралық әйелдер күні]] (мемлекеттік мейрам) || 1992 |- |style="background-color:red"|&nbsp;||[[15 наурыз]] || [[Конституция күні (Қазақстан)|Қазақстан Республикасының Конституциясы күні]] (мемлекеттік мейрам){{efn|1993—1995 жылдары Конституция күні ретінде 28 қаңтар, 1995—2026 жылдары 30 тамыз атап өтілді.}} || 2026 |- |style="background-color:red"|&nbsp;||[[21 наурыз|21]]—[[23 наурыз]] || [[Наурыз мейрамы]] (мемлекеттік мейрам) || 1992 |- |style="background-color:red"|&nbsp;||[[1 мамыр]] || [[Қазақстан халқының бірлігі күні|Қазақстан халқының бірлігі мерекесі]] (мемлекеттік мейрам){{efn|1992—1995 жылдары Халықаралық еңбекшілердің ынтымақтастығы күні ретінде атап өтілді.}} || 1992 |- |style="background-color:red"|&nbsp;||[[7 мамыр]] || [[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)|Отан қорғаушы күні]] (мемлекеттік мейрам) || 2012 |- |style="background-color:red"|&nbsp;||[[9 мамыр]] || [[Жеңіс күні]] (мемлекеттік мейрам) || 1992 |- |style="background-color:red"|&nbsp;||[[6 шілде]] || [[Астана күні (Қазақстан)|Астана күні]] (мемлекеттік мейрам) || 2008 |- |style="background-color:red"|&nbsp;||[[25 қазан]] || [[Республика күні (Қазақстан)|Қазақстан Республикасының күні]] (ұлттық мейрам){{efn|1990—1992 жылдары Республика күні ретінде 6 қазан, 1992—1994 жылдары 16 желтоқсан атап өтілді, 1994 жылы Республика күні 25 қазанға ауысты. 1995—2001 жылдары ұлттық мейрам, 2001—2009 жылдары мемлекеттік мейрам мәртебесі болды. 2009—2022 жылдары атап өтілмеді. 2022 жылы қайтадан ұлттық мейрам болып жарияланды. 2026 жылға дейін Республика күні деп аталды.}} || 2022 |- |style="background-color:red"|&nbsp;||[[16 желтоқсан]] || [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні|Тәуелсіздік күні]] (мемлекеттік мейрам){{efn|1992—1994 жылдары Республика күні ретінде атап өтілді. 1994—1995 жылдары атап өтілмеді. 1995—2001 жылдары мемлекеттік мейрам, 2001—2022 жылдары ұлттық мейрам мәртебесі болды. 2022 жылы қайтадан мемлекеттік мейрам болып жарияланды.}} || 1995 |} {| class="wikitable" |- !&nbsp;||күн-айы||атауы |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[10 қаңтар]] ||[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[28 қаңтар]] ||[[Қаржылық мониторинг органдары күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[1 ақпан]] ||[[Қазақстан Республикасының азаматтық авиация қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[2 ақпан]] ||[[Ұлттық басылым күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[15 ақпан]] ||[[Ауғанстан Демократиялық Республикасынан Кеңес әскерлерінің шектеулі контингентінің шығарылған күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[1 наурыз]] ||[[Алғыс айту күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[наурыз]]дың 2-ші [[сенбі]]сі ||[[Жерге орналастыру, геодезия және картография күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[7 сәуір]] ||[[Мемлекеттік қызмет көрсету саласындағы қызметкерлер күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[сәуір]]дің 1-ші [[жексенбі]]сі ||[[Геолог күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[12 сәуір]] ||[[Ғылым қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[16 сәуір]] ||[[Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы саласының қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[21 сәуір]] ||[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік күзет қызметі күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[23 сәуір]] ||[[Ұлттық кітап күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[26 сәуір]] ||[[Чернобыль атом электр станциясындағы апатты еске алу күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[мамыр]]дың 2-ші [[жексенбі]]сі||[[Аналар күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[17 мамыр]] ||[[Байланыс қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[20 мамыр]] ||[[Метрология қызметкерлерінің күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[21 мамыр]] ||[[Мәдениет және өнер қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[мамыр]]дың соңғы [[жексенбі]]сі ||[[Химия өнеркәсібі қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[31 мамыр]] ||[[Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні|Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[4 маусым]] ||[[Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[5 маусым]] ||[[Эколог күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[7 маусым]] ||[[Монополияға қарсы орган қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[9 маусым]] ||[[Мемлекеттік органдардың арнайы мақсаттағы бөлімшелері әскери қызметшісінің және қызметкерінің күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[23 маусым]] ||[[Полиция күні]], [[Мемлекеттік қызметші күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[24 маусым]] ||[[Судья және сот қызметкері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[маусым]]ның 2-ші [[жексенбі]]сі||[[Жеңіл өнеркәсіп қызметкерлері күні]], [[Малшылар күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[маусым]]ның 3-ші [[жексенбі]]сі||[[Медицина қызметкері күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[маусым]]ның 3-ші [[жексенбі]]сі||[[Әкелер күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[маусым]]ның соңғы [[жексенбі]]сі||[[Баспасөз, теледидар және радиохабар күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[28 маусым]] ||[[Бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[2 шілде]] ||[[Дипломатиялық қызмет күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[9 шілде]] ||[[Су шаруашылығы қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[10 шілде]] ||[[Ветеринариялық қызметкер күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[13 шілде]] ||[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік органдарының күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[14 шілде]] ||[[Нотариат күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[шілде]]нің 1-ші [[жексенбі]]сі||[[Теңіз және өзен көлігі қызметкерлерінің күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[шілде]]нің 1-ші [[жексенбі]]сі||[[Ұлттық домбыра күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[шілде]]нің 2-ші [[жексенбі]]сі||[[Балық шаруашылығы қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[шілде]]нің 3-ші [[жексенбі]]сі||[[Металлург күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[шілде]]нің 4-ші [[жексенбі]]сі||[[Сауда қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[тамыз]]дың 1-ші [[жексенбі]]сі||[[Теміржол көлігі қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[тамыз]]дың 2-ші [[жексенбі]]сі||[[Құрылысшы күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[10 тамыз]]||[[Абай күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[18 тамыз]] ||[[Шекарашылар күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[29 тамыз]]||[[Семей ядролық сынақ полигонының жабылған күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[тамыз]]дың 3-ші [[жексенбі]]сі||[[Спорт күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[тамыз]]дың соңғы [[жексенбі]]сі||[[Шахтер күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[1 қыркүйек]] ||[[Білім күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[5 қыркүйек]]||[[Қазақстан халқы тілдері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[қыркүйек]]тің 1-ші [[сенбі]]сі||[[Аңшылық шаруашылығы қызметкерінің күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[қыркүйек]]тің 1-ші [[жексенбі]]сі||[[Мұнай-газ кешені қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[қыркүйек]]тің 2-ші [[жексенбі]]сі||[[Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика саласы қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[қыркүйек]]тің 2-ші [[жексенбі]]сі||[[Отбасы күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[қыркүйек]]тің соңғы [[жексенбі]]сі||[[Еңбек күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[28 қыркүйек]] ||[[Атом саласы қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[30 қыркүйек]] ||[[Әділет органдары қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[қыркүйек]]тің соңғы [[жексенбі]]сі||[[Машина жасаушы күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[1 қазан]] || [[Қазақстан Республикасының Жоғары білім қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[1 қазан]]||[[Қарттар күні]], [[Радио күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[2 қазан]] || [[Қазақстан Республикасының техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[5 қазан]] ||[[Мұғалім күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[6 қазан]] ||[[Қорғаныс өнеркәсібі қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[10 қазан]] ||[[Қазақстан кәсіптік одақтарының күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[14 қазан]] ||[[Стандарттау қызметкерлерінің күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[16 қазан]]||[[Нан күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[19 қазан]] ||[[Құтқарушы күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[қазан]]ның 3-ші [[жексенбі]]сі||[[Орман шаруашылығы қызметкері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[24 қазан]] ||[[Кітапханашы күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[қазан]]ның соңғы [[жексенбі]]сі||[[Әлеуметтік қорғау жүйесі қызметкерлері күні]], [[Автомобиль көлігі қызметкерлері күні]], [[Автожол саласы қызметкерлерінің күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[29 қазан]] ||[[Күзет ұйымдарының қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[5 қараша]] ||[[Сыртқы барлау күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[8 қараша]] ||[[Статистика күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[10 қараша]] ||[[Цифрландыру және ақпараттық технологиялар қызметкерлері күні]], [[Бухгалтерлік есеп және аудит саласы қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[11 қараша]]||[[Энергия үнемдеу күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[15 қараша]] ||[[Қазақстан Республикасының қаржы саласы қызметкерлерінің күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;||[[15 қараша]]||[[Ұлттық валюта — теңге күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[қараша]]ның 3-ші [[сенбі]]сі||[[Бұрғылаушы күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[қараша]]ның 3-ші [[жексенбі]]сі||[[Ауыл шаруашылығы, тамақ және өңдеу өнеркәсібі қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[18 қараша]]||[[Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет органдарының күні]] |- |style="background-color:blue"|&nbsp;|| [[1 желтоқсан]] || [[Тұңғыш президент күні (Қазақстан)|Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күні]]{{efn|2011—2022 жылдары мемлекеттік мейрам мәртебесі болды.}} |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[5 желтоқсан]]||[[Адвокатура күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[6 желтоқсан]]||[[Прокуратура күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[13 желтоқсан]]||[[Қылмыстық-атқару жүйесі қызметкерлері күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[желтоқсан]]ның 3-ші [[жексенбі]]сі||[[Энергетик күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[20 желтоқсан]]||[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік фельдъегерлік қызметі күні]] |- |style="background-color:green"|&nbsp;||[[22 желтоқсан]]||[[Архивші күні]] |} == Ескертпелер == {{notelist}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://continent-online.com/Document/?doc_id=1000966 «Мереке күндерi туралы» Қазақстан Республикасының 1992 жылғы 18 қаңтардағы №1154-XII Заңы (күшін жойған)] * {{URL|https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U950002534_ «Қазақстан Республикасындағы мереке күндерi туралы» ҚР Президентiнiң 1995 жылғы 18 қазандағы №2534 Заң күшi бар жарлығы (күшін жойған)}} * {{URL|https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z010000267_ «Қазақстан Республикасындағы мерекелер туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 13 желтоқсандағы №267-II Заңы}} * {{URL|https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1700000689 «Қазақстан Республикасындағы мерекелік күндердің тізбесін бекіту туралы» ҚР Үкіметінің 2017 жылғы 31 қазандағы №689 қаулысы}} * {{URL|https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300032924 «Кәсіби мерекелердің тізбесін бекіту туралы» ҚР Премьер-Министрінің орынбасары - Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы №258 бұйрығы}} {{Қазақстан тақырыптарда}} [[Санат:Қазақстан мейрамдары]] [[Санат:Қазақстан бойынша тізімдер]] d8tfn84hwjp7ddfhh1lqcwq4s8oqcwy 4 6733 3619082 3603957 2026-06-17T15:19:43Z KuboF Hromoslav 24193 /* Health Challenge 2026 - invitation and consent for CentralNotice */ жаңа бөлім 3619082 wikitext text/x-wiki {{/Header}}<!-- Бұл жолды өшірмеңіз, АСТЫНА жазыңыз! және == Тақырып аты == қосып жазғанды ұмытпаңыз --> == Құттықтау қабыл алыңыздар, құрметті Уикипедия батырлары == Бүгінгі мереке күні Сіздерге денсаулық, қажымас қайрат тілеймін! Еліміздің қорғаны Сіздермен берік болып, әр шаңыраққа қуаныш толсын![[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:42, 2014 ж. мамырдың 7 (ALMT) : Рахмет [[File:Face-grin.svg|23px]] --[[Қатысушы:Ablay Tastankul|Абылай Тастанқұл]] ([[Қатысушы талқылауы:Ablay Tastankul|талқ]]) 20:55, 2014 ж. мамырдың 7 (ALMT) == Құттықтау == [[File:Ziziphora capitata.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Райхангүл]]''.]] Құрметті Қазақша Уикипедияға үлес қосып жатқан қыз-келіншектер, Сіздерді 8 наурыз - [[Халықаралық әйелдер күні]]мен құттықтаймын! Дендеріңізге саулық, көңілдеріңізге қуаныш, істеріңізге табыс тілеймін! [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 12:10, 2014 ж. наурыздың 7 (ALMT) :{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Alibek2030|Alibek2030]] ([[Қатысушы талқылауы:Alibek2030|талқ]]) 16:58, 2014 ж. наурыздың 7 (ALMT) == [[Дискіенгізгі]], [[Дискі жинақтауыш]] == {{ref-ru}} Насколько я понимаю, статьи казахской Википедии [[Дискіенгізгі]] и [[Дискі жинақтауыш]]&nbsp;— об одном и том же. Мне кажется, их лучше бы объединить; существование двух статей на одну тему не даёт объединить интервики. <small>(Простите, что пишу по-русски, поскольку не владею казахским языком. Этот форум мне посоветовали [[:ru:Википедия:Форум/Иноязычный#Просьба к знающим казахский язык|на форуме русской Википедии]].)</small> [[Қатысушы:Gamliel Fishkin|Gamliel Fishkin]] ([[Қатысушы талқылауы:Gamliel Fishkin|talk]]) 18:34, 2013 ж. ақпанның 25 (ALMT) {{ref-en}} As I understand, the articles of the Kazakh Wikipedia [[Дискіенгізгі]] and [[Дискі жинақтауыш]] are about same topic. It seems to me that it would be better to merge them; an existence of two articles about one topic disallows to merge interwikis. <small>(I am sorry to write in English because I do not not speak Kazakh. This forum is advised to me [[:ru:Википедия:Форум/Иноязычный#Просьба к знающим казахский язык|on the forum of Russian Wikipedia]].)</small> [[Қатысушы:Gamliel Fishkin|Gamliel Fishkin]] ([[Қатысушы талқылауы:Gamliel Fishkin|talk]]) 18:34, 2013 ж. ақпанның 25 (ALMT) :Сейчас сделаю.--[[Қатысушы:Esetok|Esetok]] ([[Қатысушы талқылауы:Esetok|talk]]) 21:24, 2013 ж. сәуірдің 30 (ALMT) == Тәуелсіздігіміздің 22 жылдығы құтты болсын!!! == Құрметті Қазақша Уикипедия қауымы, сіздерді Отанымыз - Қазақстан Республикасыны тәуелсіздігінің 22 жылдығымен құттықтаймын!!! --[[Қатысушы:Ablay Tastankul|Ablay Tastankul]] ([[Қатысушы талқылауы:Ablay Tastankul|талқ]]) 23:59, 2013 ж. желтоқсанның 16 (ALMT) :Көп рахмет! Тәуелсіздік мәңгілік болсын! --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>]][[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|Tan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' 00:06, 2013 ж. желтоқсанның 17 (ALMT) ==Help for translate== Hello and sorry for writing in English. Can anyone help me translate a small article (2 paragraphs) from English to your language and create the article in your wiki? Please, fell free to answer in my talk page in your wiki anytime. Thanks! [[Қатысушы:Xaris333|Xaris333]] ([[Қатысушы талқылауы:Xaris333|талқылауы]]) 07:56, 2014 ж. тамыздың 14 (ALMT) :You are Welcome! I can help with translation. [[Қатысушы:Alibek2030|Alibek2030]] ([[Қатысушы талқылауы:Alibek2030|талқылауы]]) 09:28, 2014 ж. тамыздың 14 (ALMT) I want you, if you have time, to translate the introductory paragraphs of [[:en:Nea Salamis Famagusta FC]] and create the article in your wiki. [[Қатысушы:Xaris333|Xaris333]] ([[Қатысушы талқылауы:Xaris333|талқылауы]]) 17:20, 2014 ж. тамыздың 19 (ALMT) :Can you call name of this article?--<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 17:35, 2014 ж. тамыздың 19 (ALMT) : Oh. sorry.)))) I did not notice--<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 17:38, 2014 ж. тамыздың 19 (ALMT) == Жаңа Жылмен құттықтау == Құрметті Уикипедия қауымы сіздерді келе жатқан Жаңа Жылдарыңызбен құттықтаймын! Барлықтарыңыз үшін жақсылығы, қуанышы, молшылығы көп жыл болсын! Келесі жылы кездескенше! [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 21:54, 2014 ж. желтоқсанның 30 (ALMT) ==Википедия на языке сибирских татар== Поддержите проект Википедии [https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_Siberian_Tatar_Wikipedia] --[[Арнайы:Үлесі/109.187.202.59|109.187.202.59]] 10:18, 2015 ж. наурыздың 6 (ALMT) == Құттықтау == Құрметті Уикипедия желісіндегі Батырлар, сіздерді бүгінгі Отан қорғаушылар күнімен құттықтаймын! Еліміздің кеңістігіндегі тыныштық, алаңсыз тіршілік сіздердің қырағы қорғауларыңызда әрқашан жайбарақат болсын! [[Қатысушы:Салиха]] --Салиха 10:19, 2015 ж. мамырдың 7 (ALMT) == [[Қатысушы:Багдат Б]] == Бұл қатысушы қалай болса солай мақала жазып жатыр, ([https://kk.wikipedia.org/wiki/Абай_—_ұлы_ақын_әрі_ойшыл Абай — ұлы ақын әрі ойшыл] сияқты қыртымбай атаумен бастап жатыр) егер ескерту жазып тоқтатпасаңыздар немесе ескертулеріңізді елемесе бұл қатысушыны бұғаттауға рұқсат сұраймын. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:42, 2015 ж. қазанның 25 (ALMT) :Дұрыс айтасыз {{@|Arystanbek}} мырза --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:48, 2015 ж. қазанның 25 (ALMT) == Месяц Азии == Здравствуйте, прошу прощения за то, что пишу не на казахском! Я один из организаторов конкурса [[:meta:Wikipedia_Asian_Month Месяц Азии]], приглашаю Казахскую Википедию присоединиться! Это многоязычный конкурс по написанию статей об Азии, самый крупный из азиатских и один из крупнейших в проектах Фонда Викимедиа. Месяц Азии проходит с 1 по 30 ноября. Чтобы казахский раздел тоже участвовал в Месяце Азии, нужно сделать три вещи: # Перевести и разместить страницу конкурса ([[:meta:Wikipedia_Asian_Month/Sample|образец на английском]], [[:ru:Проект:Месяц Азии|образец на русском]]) # Перевести уведомление (Central Notice), которое будет показываться в вашем проекте ([https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=Centralnotice-tgroup-WAM_2016&filter= здесь]) ## Сделав пункты 1 и 2, отметьте это [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month/Status здесь] # Найти жюри (3—5 участников, которые будут определять, соответствуют ли статьи требованиям). Всем участникам, написавшим четыре зачтённые статьи, будет выслана открытка из одной из следующих стран: Китайская народная республика (Китай), Тайвань (Китайская Республика), Гонконг, Филиппины, Япония, Южная Корея, Индия и Бангладеш. Если у вас есть вопросы, пишите их [[:meta:User talk:Ле Лой|на моей странице обсуждения]]. [[Қатысушы:Ле Лой|Ле Лой]] ([[Қатысушы талқылауы:Ле Лой|талқылауы]]) 09:42, 2016 ж. қазанның 28 (+06) == Примите участие в построении стратегии движения Викимедиа == <div style="float:right; margin-bottom:1rem; margin-left:1rem; width:400px;"> <div class="nomobile" style="background:#14866d; border-radius:0.25rem; overflow:hidden; padding:1rem; position:relative;"> <div style="bottom:0; left:0; overflow:hidden; position:absolute; top:0; right:0; z-index:0;"> <div style="margin-top:-36px; padding:0 1rem; position:absolute; right:0; top:50%;">[[File:Wikimedia Community Logo optimized (white).svg|72px|link=]]</div> </div> <div style="color:#fff; font-family:'Linux Libertine','Georgia','Times',serif; font-size:1.25rem; font-style:italic; font-weight:bold; line-height:1.25em; position:relative; z-index:3;">К чему нам стоит<br>стремиться<br>в ближайшие 15 лет?</div> </div> '''Вопрос выше можно понять по-разному:''' <div style="font-size:85%;"> * Что должно направлять нашу совместную работу в ближайшие 15 лет? * Как мы хотим повлиять на мир в ближайшие 15 лет? * Какова самая важная цель в ближайшие 15 лет? * Что может направлять и вдохновлять наше движение в ближайшие 15 лет? * Как мы могли бы ускорить наше развитие в ближайшие 15 лет? * Чем мы будем известны в ближайшие 15 лет? </div> {{int:please-translate}} </div> За последние 16 лет участники проектов Викимедиа создали крупнейшую свободную базу знаний в истории человечества. За это время мы превратились из небольшой группы редакторов в огромное разнообразное сообщество, к которому принадлежат как редакторы, так и разработчики, организаторы, читатели, жертвователи и партнёры. «Фонд Викимедиа» организует опрос среди участников с целью понять, ''к чему нам как движению стоит стремиться в ближайшие 15 лет''. Чего мы достигнем через 15 лет? Какую роль мы хотели бы играть в мире в 2030 году? Кто присоединится к нашему движению? Какие нам предстоят свершения? Ваше мнение по этому поводу важно и '''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа|им можно поделиться уже сегодня]]''' (в русскоязычной Википедии). Вы также можете высказать своё мнение здесь на любом удобном вам языке (но учтите, что мне наиболее понятны русский и английский) или [[:m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Organize/ru|организовать собственное обсуждение]] на добровольных началах. Обсуждение проходит в следующие 4 недели. Если у вас будут какие-то вопросы по поводу процесса, их можно оставить [[:ru:Обсуждение Википедии:Стратегия движения Викимедиа|на странице обсуждения главного опроса]] — я обязательно постараюсь ответить на них. Если вы не хотите получать подобные уведомления на русском языке, напишите. [[user:stjn (WMF)|stjn (WMF)]] [Saint Johann] 23:21, 2017 ж. наурыздың 17 (+06) == Обсудите основные темы будущей стратегии движения Викимедиа == В результате первого цикла обсуждения стратегии движения Викимедиа, проходившего по всему движению с 15 марта по 18 апреля 2017 года, на основании 1800 сообщений от участников было выделено пять основных тем, затронутых в большинстве сообщений: * ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#Здоровые и открытые сообщества|Здоровые и открытые сообщества]]'' <br> К 2030 году участие в проектах Викимедиа должно стать радостным, приносящим удовлетворение и открытым как для опытных участников, так и для новичков. * ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#Технологическая эпоха|Технологическая эпоха]]'' <br> К 2030 году движение Викимедиа будет работать с современными технологиями и решениями, чтобы сделать знания доступнее и проще к использованию. * ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#По-настоящему глобальное движение|По-настоящему глобальное движение]]'' <br> К 2030 году движение Викимедиа преодолеет барьеры на пути к знаниям и будет поддерживать сообщества в ранее лишённых внимания частях мира. * ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#Наиболее уважаемый источник знаний|Наиболее уважаемый источник знаний]]'' <br> К 2030 году проекты Викимедиа будут считаться наиболее надёжными, качественными, нейтральными и важными источниками свободных знаний в мире. * ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#Составная часть экосистемы знаний|Составная часть экосистемы знаний]]'' <br> К 2030 году движение Викимедиа значительно улучшит качество, многообразие и доступность свободных знаний по всему миру. К каждой теме задаётся по пять вопросов, чтобы понять их значение для участников русскоязычных проектов, потенциальные ограничения и найти необходимые компромиссы. Если вам это удобно, вы можете высказать своё мнение в русскоязычных опросах, проходящих в русской Википедии и на Мета-вики, или напрямую в своём проекте на любом удобном вам языке (но учтите, что мне полностью понятны только русский и английский). <span style="margin-right:0.5rem;">[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|48px|link=:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа|alt=Логотип Википедии|Перейти к странице обсуждения стратегии в русской Википедии]]&nbsp;</span> <big>'''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа|Присоединиться к обсуждению]]''' в русской Википедии</big> <span style="margin-right:0.5rem;">[[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|48px|link=m:Talk:Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/ru|alt=Логотип сообщества проектов Викимедиа|Перейти к странице обсуждения стратегии на Мета-вики]]&nbsp;</span> <big>'''[[:m:Talk:Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/ru|Присоединиться к обсуждению]]''' на Мета-вики</big> Обсуждение будет проходить '''с 11 мая по 12 июня 2017 года'''. Если у вас будут какие-то вопросы по поводу процесса, их можно оставить [[user talk:stjn (WMF)|на моей странице обсуждения]] — я являюсь координатором русскоязычных сообществ (и добровольно помогаю в проектах на языках России и Центральной Азии) и обязательно постараюсь ответить на них. ''({{int:please-translate}}.)'' [[user:stjn (WMF)|stjn (WMF)]] [Saint Johann] 23:30, 2017 ж. мамырдың 12 (+06) == presenting the project Wikipedia Cultural Diversity Observatory and asking for a vounteer in Kazakh Wikipedia == Hello everyone, My name is Marc Miquel and I am a researcher from Barcelona (Universitat Pompeu Fabra). While I was doing my PhD I studied whether an identity-based motivation could be important for editor participation and I analyzed content representing the editors' cultural context in 40 Wikipedia language editions. Few months later, I propose creating the '''Wikipedia Cultural Diversity Observatory''' in order to raise awareness on Wikipedia’s current state of cultural diversity, providing datasets, visualizations and statistics, and pointing out solutions to improve intercultural coverage. I am presenting this project to a grant and I expect that the site becomes a useful tool to help communities create more multicultural encyclopaedias and bridge the content culture gap that exists across language editions (one particular type of systemic bias). For instance, this would help spreading cultural content local to Kazakh Wikipedia into the rest of Wikipedia language editions, and viceversa, make Kazakh Wikipedia much more multicultural. Here is the link of the project proposal: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Wikipedia_Cultural_Diversity_Observatory_(WCDO) I am searching for a volunteer in each language community: I still need one for the Kazakh Wikipedia. If you feel like it, you can contact me at: marcmiquel *at* gmail.com I need a contact in your every community who can (1) check the quality of the cultural context article list I generate to be imported-exported to other language editions, (2) test the interface/data visualizations in their language, and (3) communicate the existance of the tool/site when ready to the language community and especially to those editors involved in projects which could use it or be aligned with it. Communicating it might not be a lot of work, but it will surely have a greater impact if done in native language! :). '''If you like the project, I'd ask you to endorse it in the page I provided.''' In any case, I will appreciate any feedback, comments,... Thanks in advance for your time! Best regards, --[[Қатысушы:Marcmiquel|Marcmiquel]] ([[Қатысушы талқылауы:Marcmiquel|талқылауы]]) 03:22, 2017 ж. қазанның 10 (+06) Universitat Pompeu Fabra, Barcelona == Вебинар для учеников Назарбаев Интеллектуальные школы города Тараз == Пресс-служба НИШ г. Тараз хочет мастер-класс по редактированию википедии через вебинар. Желающих провести вебинар прошу связаться с : tokbergenova_m@trz.nis.edu.kz . --[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 11:02, 2018 ж. ақпанның 22 (+06) == Subdivisions of Kazakhstan == Hello! I'm sorry for writing in English but I don't speak any Kazakh. And I'm sorry to start the discussion here but somehow I'm not allowed to write on the discussion page of [[Байқоңыр (қала)]] and don't know where to go instead. I have got a question concerning the subdivisions of Kazakhstan. [[:Үлгі:Қазақстан Республикасының әкімшілік аумақтары]] lists Baikonur as one of three cities of republic significance but [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] doesn't. [http://www.akorda.kz/ru/events/akorda_news/akorda_other_events/publichnoe-podpisanie-ukaza-o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan This link] says that Shymkent is the 17th region now which means that Baikonur cannot be a cities of republic significance. Baikonur isn't listed [http://stat.gov.kz/faces/NavAbout/aboutAboutRegions;jsessionid=1tg8193SYBlxIJHbYVEbYUtt2yThgxvnQFjs8duWPE4K26lpBH_w!-1958072831!-976956594?lang=en&_adf.ctrl-state=19e4ycijw3_4&_afrLoop=2487490350667040#%40%3F_afrLoop%3D2487490350667040%26lang%3Den%26_adf.ctrl-state%3D1ctad2zk58_4 here] but [http://www.baikonuradm.ru/index.php?mod=1957 Article 1] says that Baikonur ''is'' a city of republic significance. This is quite confusing and without speaking Kazakh or Russian it is impossible for me to find out what is right or wrong. Could you help me? Or tell me the place where I should ask instead? Best regards, [[Қатысушы:NordNordWest|NNW]] ([[Қатысушы талқылауы:NordNordWest|талқылауы]]) 22:33, 2018 ж. маусымның 26 (+06) == kk-wikibooks discussed at Meta-wiki == I created the page [[:meta:Requests for comment/Evaluating content of Kazakh Wikibooks]] about [[:b:kk:|kk-wikibooks]]. I invite you to comment. --[[Қатысушы:George Ho|George Ho]] ([[Қатысушы талқылауы:George Ho|талқылауы]]) 03:32, 2018 ж. желтоқсанның 16 (+06) == Invitation to Contest == Dear Wikipedians! [[:m:Wikimedia Community User Group Georgia|Wikimedia UG Georgia]] has launched a [[:m:Contest:National Cultural Monuments of Georgia|'''new contest''']], the goal of which is to create as many articles as possible in various Wikipedia about the cultural heritage of Georgia. Join the competition, create as many articles in your Wikipedia as possible and win prizes! Timeline: from July 1 to August 31, 2019. For more, please visit [[:m:Contest:National Cultural Monuments of Georgia|contest page]]. Kindly, --[[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 22:36, 2019 ж. шілденің 2 (+06) == Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group == Друзья. Информирую о начале процедуры создания юзер-группы '''Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group'''. Создана страница на [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group Мете] и подана заявка в Аффилийшен Комитет. Заинтересованных волонтеров приглашают записаться в юзер-группу. --[[Қатысушы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Қатысушы талқылауы:Рөстәм Нурыев|талқылауы]]) 13:14, 2019 ж. қазанның 16 (+06) == Узнай Россию. Новгородские земли == [[File:Banner of the Novgorod Republic (c. 1385).svg|200px|thumb|right|]] Здравствуйте, коллеги. Уведомляю, что с 1 ноября по 15 декабря будет проходить [[wmru:Конкурсы/Узнай Россию. Новгородские земли|конкурс-марафон, посвящённый Северо-западу России]], организованный [[meta:Wikimedia RU|Викимедиа Россия]] совместно с [[meta:North-West Russia Wiki-Historians User Group|юзер-группой Вики-краеведов Северо-запада России]]. Помимо традиционного проведения конкурса в различных языковых разделах Википедии, этот конкурс также будет проводиться в Викигиде. Ждём участников и желаем всем продуктивной и лёгкой работы! [[Қатысушы:Красный|Красный]] ([[Қатысушы талқылауы:Красный|талқылауы]]) 23:19, 2020 ж. қазанның 28 (+06) == УКП - Обзор проекта руководства по обеспечению правоприменения == Привет, [[:m:Universal Code of Conduct/Drafting committee#Phase 2|Редакционный Комитет 2-го этапа Универсального Кодекса Поведения]] хочет получить мнения [[:m:Universal Code of Conduct/Enforcement draft guidelines review/ru|по проекту руководства по обеспечения правоприменения]] [[:m:Universal Code of Conduct|Универсального Кодекса Поведения]] (УКП). Период обзора начнется 17 августа 2021 года. Сообщество и сотрудники Фонда сотрудничали в разработке проекта этого руководства на основе [[:m:Universal Code of Conduct/Discussions|консультаций, обсуждений и исследований]]. Это руководство не является окончательным, но вы можете помочь продвинуть его вперед. Предоставьте отзывы и комментарии по руководству до 17 октября 2021 года. Комитет будет пересматривать руководство на основе вклада от сообщества. Каждый может поделиться комментариями на разных местах. Посредники приветствуют комментарии на любом языке [[:m:Talk:Universal Code of Conduct/Enforcement draft guidelines review|на странице обсуждения проекта]] или по электронной почте. Комментариями также можете поделиться на страницах обсуждений переводов, в ходе локальных дискуссий или во время круглых столов и во время встреч. Запланированы прямые обсуждения проекта руководтсва по обеспечения правоприменения УКП: * [[:m:Universal Code of Conduct/2021 consultations/Roundtable discussions#Conversation hours|Во время встреч]] - 24 августа, 31 августа, 7 сентября @ 03:00 UTC & 14:00 UTC * [[:m:Universal Code of Conduct/2021 consultations/Roundtable discussions|Во время круглых столов]] - 18 сентября @ 03:00 UTC & 15:00 UTC Группа посредников, поддерживающая этот период обзора руководства, надеется охватить больше сообществ. Важно иметь общее понимание ситуации. Если вы не можете найти встречу в вашем сообществе, пожалуйста, организуйте обсуждение сами. Посредники могут помочь вам в организации встречи. Все обсуждения будут обобщаться и будут представлены редакционному комитету, каждые две недели. Сводки будут опубликованы [[:m:Universal Code of Conduct/Drafting committee/Digests|здесь]]. Пожалуйста, дайте мне знать, если у вас возникнут какие-либо вопросы. --[[Қатысушы:Mehman (WMF)|Mehman (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:Mehman (WMF)|талқылауы]]) 19:51, 2021 ж. тамыздың 24 (+06) == Голосование на выборах Совета Попечителей 2021 года началось == [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Voting/ru|Голосование на выборах Совета Попечителей 2021 года началось]]. Кандидатам от сообществ было предложено представить свою кандидатуру. После трехнедельного приема заявок от кандидатов, на выборах 2021 года [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Candidates#Candidate%20Table|участвуют 19 кандидатов]]. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Совет Попечителей Фонда Викимедиа]] осуществляет надзор за работой Фонда Викимедиа. Совет хочет повысить свою компетентность и разнообразие, как команды. Они поделились [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Candidates#Skills|теми областями]], которых им в настоящее время не хватает, и надеются найти их у новых попечителей. Движение Викимедиа имеет возможность проголосовать за попечителей от сообществ и организаций Викимедиа. Проголосовав, вы поможете определить тех лиц, которые обладают теми качествами, которые необходимы для наилучшего удовлетворения потребностей всего движения в течение следующих нескольких лет. Ожидается, что Совет выберет четырех кандидатов, которые набрали больше всего голов в качестве попечителей. Срок начнется в сентябре этого года и продлится три года. Узнайте больше о Совете Попечителей с помощью [[Commons:File:Wikimedia_Foundation_Board_of_Trustees.webm|этого видео]]. Голосуйте с сегодняшнего дня до 31 августа. Ниже приведена некоторая полезная информация о выборах. ;Узнайте больше о кандидатах Кандидаты со всего движения представили [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021#Candidate%20Table|свои кандидатуры]]. Узнайте о каждом кандидате, чтобы проголосовать зная их. Сообщество задало [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Candidates/CandidateQ&A|кандидатам вопросы]], на которые они должны были ответить во время предвыборной кампании. Кандидаты ответили на список вопросов сообщества, собранных [[:m:Wikimedia Foundation elections committee|Избирательной Комиссией]] на Мета-Вики. ;Голосуй Процесс голосования на выборах в Совет Попечителей 2021 года начнется 18 августа и завершится 31 августа 2021 года. Избирательный Комиссия выбрала для голосования систему [[:ru:Система единого передаваемого голоса|единого передаваемого голоса]]. Узнайте больше о [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Voting#Voting_eligibility|требованиях для голосования]], о том, [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Voting|как голосовать]] и ознакомьтесь с [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Voting#Voting_FAQ|ЧаВо]]. Пожалуйста, помогите нам в выборе тех людей, которые наилучшим образом соответствуют потребностям всего движения в настоящее время. Всего наилучшего, Избирательная Комиссия. --[[Қатысушы:Mehman (WMF)|Mehman (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:Mehman (WMF)|талқылауы]]) 19:51, 2021 ж. тамыздың 24 (+06) == Выборы в Редакционный Комитет Устава Движения == Привет, Это краткая информация о процессе создания Устава Движения. Прием заявок от кандидатов в Редакционный Комитет завершился 14 сентября, и теперь у нас есть полный список кандидатов. Комитет будет состоять из 15 членов и они будут избраны/отобраны тремя различными путями. Комитет из 15 членов будет отобран [[:m:Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process/ru|в 3 этапа]]: #Процесс выборов кандидатов, где будут голосовать сообщества для избрания 7 членов комитета. #Процесс отбора от организаций (аффилиаций) Викимедиа для отбора 6 членов комитета. #Фонд Викимедиа планирует назначить 2 членов комитета. Выборы, где будут голосовать сообщества состоятся в период с 11 по 24 октября. Другие процессы выборов/отбора будут происходить параллельно, так что все процессы будут завершены к 1 ноябрю. Для полного понятия Устава Движения, роли, а также процесса создания, пожалуйста, ознакомьтесь [[:m:Movement Charter|страницей на Мета-Вики]]. Вы также можете связаться с нами в любое время по Телеграмму или по электронной почте (wikimedia2030@wikimedia.org). Спасибо, --[[Қатысушы:Mehman (WMF)|Mehman (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:Mehman (WMF)|талқылауы]]) 20:32, 2021 ж. қыркүйектің 22 (+06) == Introducing Adiutor Project == Dear fellow Wikimedia enthusiasts, we are excited to introduce the [[metawiki:Adiutor|Adiutor]] Project, an initiative aimed at enhancing the Wikipedia editing experience! Adiutor is a user-friendly gadget designed to simplify various tasks for Wikipedia editors, making editing easier, faster, and more enjoyable. From creating deletion requests to conducting copyright checks, Adiutor streamlines repetitive processes, giving you more time to focus on creating valuable content for the community. If you're interested in using Adiutor on your local wiki, we'd love to hear from you! Drop us a message here or reach out to Vikipolimer with your Wikimedia community details. Let's collaborate to bring Adiutor to your language and wiki! Join the Adiutor Project, and together, let's make Wikipedia editing a more efficient and rewarding experience! For any questions or to express your interest in bringing Adiutor to your local wiki, feel free to contact Vikipolimer - we're here to support and work together with you! Looking forward to your enthusiastic participation! [[Қатысушы:Vikipolimer|Vikipolimer]] ([[Қатысушы талқылауы:Vikipolimer|талқылау]]) 06:50, 2023 ж. тамыздың 6 (+06) == Приглашение/Invitation == Уважаемые коллеги, приглашаю вас принять участие в [[:meta:Requests for comment/"Putin khuylo!" on the main page|обсуждении]] на Мете вопроса о допустимости номинации статьи [[Путин хуйло!]] на статус хорошей и размещения её на главной странице Википедии. Dear colleagues, I invite you to take part in the [[:meta:Requests for comment/"Putin khuylo!" on the main page|discussion]] on Meta about the admissibility of nominating the article [[Путин хуйло!]] to good status and placing it on the main page of Wikipedia. [[Қатысушы:Asorev|Asorev]] ([[Қатысушы талқылауы:Asorev|талқылау]]) 04:32, 2023 ж. желтоқсанның 27 (+06) == Wikimedia 2025 Board of Trustees elections == Dear editors, Shortly, the voting in the Wikimedia Foundation’s Board of Trustees 2025 elections will start. I am [[:meta:Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates/Wojciech Pędzich|one of the candidates]] this year, hailing from the region of Central and Eastern Europe, but what is more importantly - coming from the editing community, with the interest of the editors in mind, and ready to represent the contributors in the Board’s work. Apart from my candidate statement, you can learn multiple stories of my involvement in the latest episode of the Between the Brackets podcast. I am confident in my suitability to the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation. However, what I am asking you to do is to check the Candidates’ statements and make your informed picks before the secret vote starts on August 27. I will be honoured if I earn your support. Best regards, [[Қатысушы:Wojciech Pędzich|Wojciech Pędzich]] ([[Қатысушы талқылауы:Wojciech Pędzich|талқылау]]) 22:07, 2025 ж. тамыздың 19 (+05) == Wiki Loves Eurovision 2026 has begun! == [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "Wiki Loves Eurovision" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. [[Қатысушы:Kurmanbek|Kurmanbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurmanbek|талқылау]]) 20:26, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) == Health Challenge 2026 - invitation and consent for CentralNotice == ''(Sorry for writing in English. You may consider to translate it to your language.)'' I would like to invite you to the now happening '''article writing challenge focused on health''' - '''[[:m:Special:MyLanguage/Health Challenge 2026|Health Challenge 2026]]'''. Just write articles in (any) Wikipedia (ideally from the [[:m:Special:MyLanguage/Health Challenge 2026/Focus articles|focus articles]]), [[:m:Health Challenge 2026/Participate|list them on the challenge page]] and you may win valuable prizes (of course, beyond helping the next generation of global health ;) Also, I would like to show a banner in this Wikipedia until the end of June 2026. You can see details at [[:m:CentralNotice/Request/Health Challenge 2026|MetaWiki CentralNotice request]]. If you agree, just write here that you agree and I will carry the rest. Also, please write here a translation of the banner text “Write articles about health and win valuable prizes.” That will help to show the banner in your language. If you have any question, please ask them preferably at the [[:m:Talk:Health Challenge 2026|talk page of the challenge]], as I may not be able to follow discussions on all local wikis. --[[Қатысушы:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Қатысушы талқылауы:KuboF Hromoslav|талқылау]]) 20:19, 2026 ж. маусымның 17 (+05) 5ucn6kloqny2v2eru1zk8n2dhul9ot1 0 7159 3619175 3618173 2026-06-17T18:37:08Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Амина Жанаковна|Амина Жанаковна]] соңғы нұсқасына қайтарды 3614593 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Бауыржан Момышұлы |шынайы есімі = |суреті = Stamps of Kazakhstan, 2010-16.jpg |сурет тақырыбы = |туған күні = 24.12.1910 |туған жері = [[Көлбастау]], {{туғанжері|Жуалы ауданы|Жуалы ауданында}}, [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазақКСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |қайтыс болған күні = 10.06.1982 |қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазКСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |лақап аты = Шаң тимес |бүркеніш аты = |мемлекет = {{USSR}} |қызмет еткен жылдары = [[1932 жыл|1932]]—[[1934 жыл|1934]], [[1936 жыл|1936]]—[[1955 жыл|1955]] |атағы = [[гвардия|Гвардия полковнигі]] |әскер түрі = атты әскер |басқарды = 9-шы гвардиялық атқыштар дивизиясы |әскери бөлімі = |шайқасы = [[Хасан шайқасы]]<br />[[Екінші дүниежүзілік соғыс|Ұлы Отан Соғысы]] |марапаттары = {{Қатар |{{Алтын Жұлдыз медалі|1990}} |{{Ленин ордені|1990}} |{{Қызыл Ту ордені|1945}} }} {{Қатар |{{Қызыл Ту ордені|1942}} |{{I дәрежелі Отан соғысы ордені|1945}} |{{Еңбек Қызыл Ту ордені|}} }} {{Қатар |{{Халықтар Достығы ордені|}} |{{Қызыл жұлдыз ордені|}} |{{Құрмет Белгісі ордені|}} }} {{Қатар |{{Жауынгерлік еңбегі үшін медалі}} |{{Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|}} |{{Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|1944}} }} {{Қатар |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|}} |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}} |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{Еңбек ардагері медалі (КСРО)}} |{{Тың жерлерді игергені үшін медалі}} }} {{Қатар |{{Кеңес Әскері мен Флотына 30 жыл медалі|}} |{{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}} |{{КСРО Қарулы күштеріне 60 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{Мәскеудің 800 жылдық естелік медалі}} |[[Сурет:Soviet Guards Order.png|20px|link=«Гвардия» белгісі]] }} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = Baurzhan Momyshuly }} '''Бауыржан Момышұлы''' ([[24 желтоқсан]] [[1910 жыл|1910]], [[Көлбастау]] – [[10 маусым]] [[1982 жыл|1982]], [[Алматы]]) — қазақтың әйгілі әскери қолбасшысы, [[Ұлы Отан соғысы]]нда даңқы шыққан [[стратег]] және [[тактика|тактик]], [[жазушы]], [[Кеңес Одағының Батыры]]<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref> [[Батыс майдан (Ұлы Отан соғысы)|Батыс майданындағы]] 16 армияның [[316-атқыштар дивизиясы]]ндағы (1941 жылдың қарашасынан бастап [[8-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы]]) 1073 атқыштар полкінің (1941 жылдың қарашасынан 19 гвардиялық полкі) және батальон командирі. [[Ұлы Отан соғысы]]на генерал-майор [[Иван Васильевич Панфилов|И.В. Панфилов]] басқарған әйгілі дивизиясының құрамында 1941 жылдың қыркүйек айынан бастап қатысты. Батальон командирі ретінде аға лейтенант Бауыржан Момышұлы [[Мәскеу шайқасы|Мәскеу үшін шайқас]]та 27 рет ұрысқа қатысты. 1941 жылдың 16-18 қараша күндері [[вермахт]]ың [[Мәскеу]] бағытында екінші мәрте жасаған жорығы кезінде аға лейтенант Момышұлы басқарған батальон дивизиядан қашықта, Матронино деревнясының жанында Волоколамск тас жолында асқан ерлікпен ұрыс жүргізді. Білікті комбаттың басшылығы арқасында 3 күн бойы фашистер шабуылын тойтарып, батальон үлкен шығынсыз, ұрысқа қабілетті жағдайда қоршаудан шығады.<ref>Герои страны, Бауыржан Момыш-улы, http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1543</ref> Бауыржан Момышұлы — [[әскери педагогика]] мен [[әскери психология]]ны байытушы, баға жетпес мұра қалдырған дара тұлға. Оның атақ, даңқы, батырлығы [[Александр Альфредович Бек|А.Бектің]] «[[Арпалыс (повест)|Волоколамск тас жолы]]» атты кітабында суреттелді. Кітап неміс, чех, еврей, ағылшын, француз, т.б. шет тілдеріне аударылды. Соғыстан кейін Бауыржан Момышұлы Совет Армиясы Бас штабының Жоғары әскери академиясын бітіреді. Әскери-педагогикалық жұмыспен айналасып, Совет Армиясы әскери академиясында сабақ береді. Ел тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті Н.Назарбаевтың жарлығымен оған «[[Халық қаһарманы]]» деген атақ берілді. ==Өмірбаяны== === Балалық шағы === Бауыржан Момышұлы [[1910 жыл]]дың 24 желтоқсанында [[Жамбыл облысы]]ның [[Жуалы ауданы]]ндағы Көлбастау ауылында туған. [[Дулат]] тайпасының [[Шымыр]] руынан<ref name="http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp">{{cite web | url=http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp | title=Қазақ шежіресі. 2 том. Орта жүз-жан арыс, Теңізбай Үсенбаев,}}</ref>. Имаш бабасы 1911 жылы 92 жасында дүниеден өткен. Әкесі Момыш өз бетімен ескіше сауат ашқан, кирил алфавитімен оқуды меңгерген сол кезеңдегі көзі қарақты адамдардың бірі болған. Ел арасында ағаш ұстасы және етікші, зергерлігімен танымал болатын. Имаш атасы қартайған кезінде барлық шаруашылықты Момыш ұлына табыстаған. Әжесінің есімі - Қызтумас, қартайған шағында ағайын-туыс "сары кемпір" деп атаған. Анасы Рәзия дүниеден ерте өтіп, Бауыржан 3 жасынан бастап Қызтумас әжесінің қолында өседі. 1921 жылы бастауыш класты оқуға [[Аса (ауыл)|Аса]] интернатына түседі. 1924 жылдан бастап жеті жылдық мектепті [[Шымкент]] қаласында оқиды. Бұл сол өңірдегі 1924 жылы ашылған алғашқы жетіжылдық мектеп болатын. Бауыржан Момышұлымен бір сыныпта [[Әбділда Тәжібаев]] пен [[Құрманбек Сағындықов]] оқиды. 1928 жылы мектепті үздік бітіріп, [[Орынбор]] қаласындағы Қазақ Педагогикалық институтына оқуға түседі. Институт директоры Тоқтыбаев деген кісі болатын. Жас баланың қатты суықта жұқа киіммен жүргенін көріп, өзінің кабинетіне шақыртып алады. Баланың қолына бухгалтерияға қағаз жазып беріп, осы қағаз бойынша ақша алатындығын және сол ақшаға ауылға қайтатындығын айтады. Осындай тұрмыс жағдайына байланысты оқудан кетеді.<ref>[https://khabar.kz/kk/m-ra-at-mir-zholy/item/99673-mir-zholy-bauyrzhan-momysh-ly Өмір жолы. Бауыржан Момышұлы]</ref> === Соғысқа дейінгі өмірі === * 1928-1930 жылдары бастауыш мектепте ұстаздық етеді. Біраз уақыт аудандық атқару комитетінің жауапты хатшысы ретінде қызмет атқарады. Аудандық милицияда 6 айдай жұмыс істейді. * 1932-1934 жылдар аралығында Қызыл Армия қатарында қызмет етеді. 1933 жылы полк мектебін бітіреді. * Туған ауылына қайтып оралып, бірнеше жыл қаржы мекемесінде қызмет істейді. * Атқару комитетіндегі қызметімен көзге түскен Бауыржан Тимофей Дубовиктің қолдауымен Шымкент өнеркәсіп банкінің экономисі болады. Осы қызметте жүрген уақытта 1936 жылы Республикалық банктің меңгерушісі Б.М.Барханның жолдамасымен Ленинградтағы Финанс академиясының жанындағы бір жылдық курсты бітіреді. Біліктілігін бағалаған басшылық оны КСРО өнеркәсіп банкінің республикалық басқармасына аға консультант ретінде тағайындайды. * 1936 жылы жаңадан құрылып жатқан бөлімге взвод командирлігіне шақырылады. Бұл кезде [[рота]] командирі, [[полк]] штабы бастығының көмекшісі болады. * 1939 жылы әкесі Момыш қайтыс болады. === Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары === * [[1941 жыл]]ы Қазақ әскери комиссариатының нұсқаушысы қызметін атқарады. Ұлы Отан соғысына 1941 жылдың қыркүйегінен бастап қатысты. 316 атқыштар дивизиясының жасақталуына белсене атсалысып, сол дивизия құрамында майданға аттанады.<ref>[https://qamshy.kz/article/62175-bauyrdgan-momyshuly-dgane-onynh-soghys-oneri Бауыржан Момышұлы және оның соғыс өнері]</ref> * 1941 жылдың 26 қарашасында маршал [[Константин Константинович Рокоссовский|Рокоссовский]] полк командирі етіп тағайындайды. * 1941-[[1945 жыл]]дары Панфилов атындағы 8-гвардиялық дивизияның батальон, полк командирі, соғыстың соңғы жылдары аталған дивизияның командирі болады. * [[1942 жыл]]дың 6 маусымында "[[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл Жұлдыз]]" орденімен марапатталады. * [[1944 жыл]]ы денсаулығына байланысты Алматы госпиталіне жіберіледі. * [[1945 жыл]]дың 16 қаңтарында Алматыға келген Бауыржанды ғалымдар соғыс туралы әңгіме-лекция өткізуге шақыртып, кездесу ұйымдастырады. Осы лекцияның стенограммасы кейінрек "[[Қанмен жазылған кітап|Соғыс психологиясы]]" деген атпен кітап болып басылды. Алғашында тек орыс тілінде жарық көрген бұл еңбек, 2010 жылы Бауыржан Момышұлының 100 жылдығына орай қазақ тілінде де жарық көрді.<ref>[http://www.kaztrk.kz/kaz/news/kultura/Bauirzhan_Momishulinin_Sogis_psihologijasi_atti_kitabi_ana_tilimizde_zharik_kordi.html Б. Момышұлының "Соғыс психологиясы" атты кітабының тұсаукесері өтті]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Соғыс кезінде жеке басының қаһармандық ерлігімен және ұрыс жүргізудегі әскери шеберлігімен ерекше көзге түседі. Бірнеше рет жау қоршауынан жауынгерлерін аман-есен алып шығады. [[Мәскеу]] түбіндегі шайқастағы ерлігі сол кездің өзінде Одақ көлеміне аңыз болып жайылады. Осының негізінде орыстың белгілі жазушысы Александр Бек «Волоколамское шоссе» (қазақшасы «Арпалыс») повесін жазды. Бұл шығарма кейін бірнеше тілге аударылады. Жауынгерлік іс-қимылдарға қатысты ұрыстан шығу, шегініс жасау тәсілдерінің арнайы тарау болып әскери жарғыға енуі, тактикада «ошақты» және «икемді қорғаныс» ұғымдарының қалыптасуы Бауыржан Момышұлының осындай тәжірибелерінің жиынтығы болып табылады. Бауыржан Момышұлы жау шептеріне ішкерлей еніп ұрыс жүргізу теориясын соғыс тәжірибесінде алғаш қолданушылардың және оны дамытушылардың бірі болды. ====Мәскеу үшін шайқас==== [[File:Rus Stamp GSS-Momyshuli.jpg|right|300px|thumb|Момышұлыға арналған пошта бөлімі, 2010]] [[Мәскеу шайқасы|Мәскеу түбіндегі шайқас]] Бауыржан Момышұлының өміріндегі ерекше кезең болды. Жас сардар, 1073 атқыштар полкінің батальон командирі, аға лейтенант Бауыржан Момышұлы сарбаздармен қақаған қыста Мәскеу түбінің омбы қарына малтыға жүріп, бес рет қоршауды жарып шығып, жалпы саны 27 рет қол бастап ұрысқа кіріп, соғыс тарихында болмаған тактикалық маневрлер жасап, әскери өнерге жаңалық енгізген. [[Командир]] Бауыржан Момышұлы жетік стратег, асқан тактик, [[психолог]] еді. 1941 жылдың 16-18 қараша күндері аралығында вермахтың Мәскеуге екінші дүркін шабуылы кезінде Б.Момышұлы басқарған батальон өз дивизиясынан қашықта Матронино селосының маңында Волоколамск тас жолыда аса ерлікпен соғысты. Комбаттың дарынды басшылығының арқасында неміс әскері бұл маңда 3 күнге іркіліп қалды. Бұл ерлігінен соң жас комбат өз сарбаздарын қоршаудан соғысқа қабілетті жағдайда алып шықты. Алайда аласапыран шақта қысылтаяң жағдайға ұшыраған кейбір полктердің батальон, роталарымен байланысы үзіліп, жауынгерлердің қай жерде, қандай халде екенін білу қиынға соғады. Сондай жағдайға ұшырағандардың бірі – Бауыржан басқарған бірінші батальон еді. Баукең енді шегінудің нақты жоспарын жасайды. Батальонның алдында жүретін он бес адамнан құрылған (алдыңғы жақты барлайтын) барлаушы қойып, взвод-взводпен бөлек-бөлек болып, бірінің ізімен бірін жүргізе жылжуды ұйғарады. Батальон алдындағы барлаушыларды аға лейтенант Рахимов пен саяси жетекші [[Мұхаметқұл Сләмқұлов]] басқарады. Күндіз жау көзіне түспеу үшін жауынгерлеріне түнделетіп жүруді бұйырады. Күндіз қалың тоғайда тыныстап, түнде барлаушылар арқылы белгіленген бағытпен сақтана жүріп отырған жауынгерлер табандылық пен төзімділік көрсетіп, қалың қарағайлы тоғай ішінің қалың қарын омбылай жүре отырып, екі күннен кейін Новлянск пен Ивановск деревняларының аралығынан шығады. Барлаушылардың айтуынша, осы Ивановск деревнясында панфиловшылардың 1075-полкінің бірінші батальоны тұрады екен. Бұлар әлі шайқасқа қатыспағандықтан тың тұрады. Әдісқой, тәжірибелі комдив [[Иван Васильевич Панфилов|И.В. Панфилов]] бұл полкті уақытша әдейі резервте ұстап тұр екен. «Б.Момышұлы басқарған батальон түгелдей жау қолынан қаза тауып, жойылып кетті» деген лақапты естіген олар түгелдей аман оралған жауынгерлерді зор қуанышпен қарсы алды. Бауыржан бастаған батальон жауынгерлерін көргенде И.В.Панфилов қуанғаннан көзіне жас алады. Иван Васильевич көптен көрмеген бауырын кездестіргендей Бауыржанды қаусыра құшақтай алып, бетінен сүйіп: «Жарайсың, сұңқарым!» деп арқасынан қағады. 19 гвардиялық атқыштар полкінің командирі ретінде 1941 жылдың 26-30 қараша күндері гвардия капитан Момышұлы Мәскеу облысының Соколово деревнясының маңында неміс әскерінің шабуылын 4 тәулік бойы қайтарып, сәтті ұрыс жүргізді. 1941 жылдың 5 желтоқсанында омыртқаға оқ тиіп, жарақат алды. Әзілхан Нұршайықовтың "Ақиқат пен Аңыз" кітабында Бауыржан өзін санбатқа жеткізгенде дәрігерлер дереу госпитальға апару керек деп шешкендігін, бірақ ол тапаншамен дәрігерді қорқытып, оқты сол жерде шығаруды бұйырғанын айтады. Оқты алып, жараны таңғаннан кейін капитан Бауыржан Момышұлы ұрыс алаңына қайта оралады. Кеңес әскерлерінің 1942 жылғы қаңтар-ақпан айларындағы ұрыстарында 8-гвардиялық дивизияның Бауыржан Момышұлы басқарған полк жауынгерлері ерекше көзге түсті. Дивизия екі ай ішінде батысқа қарай 500-600 шақырым алға басып, фашистердің мыңдаған солдаты мен офицерлерін саптан шығарады, жаудың көптеген техникасын жойып жіберді. 1944 жылы Комдив болып жүрген кезінде Дубровка деревнясының маңында болған ұрыс кезінде тағы қатты жараланады. Өз айтуынша құйымшақпен жерден шығып тұрған темірге құлаған екен. Біраз уақыт атқа отыра алмай және шалқасынан жата алмай жүрді, бірақ госпитальге бармады. Сол уақыттан 1944 жылдың наурызына дейін госпитальде жатады. Сол жылы Бас Штабытың Әскери Академиясының жанындағы офицерлердің біліктілігін арттыру курстарын бітіріп шығады. 1945 жылдың 21 қаңтарынан бастап гвардия полковник Бауыржан Момышұлы Екінші Прибалтика майданының, 6 гвардиялық армиясының, 2 гвардия атқыштар полкінің 9 гвардия атқыштар дивизиясын басқарды. 1945 жылдың ақпан-наурыз айларында Бауыржан Момышұлы басқарған дивизия Приекуле станциясының солтүстік-батыс жағында орналасқан неміс әскерінің үш бекінісін бұзып өтеді. Дивизия шабуылының нәтижесінде 15 елді мекен босатылды, ал жау әскеріне үлкен зиян тиген болатын. Бауыржан Момышұлының қатардағы жауынгерлер жайлы айтқан нақылға бергісіз сөздері халқымыздың есінде. Даңқты [[қолбасшы]] солдаттың мінез-құлқын, парасатын, елі үшін шыбын жанын қиятын ерлігін ерекше бағалай білген. Соның арқасында оларды ерлік жеңістерге бастап, жігерлендіріп отырған. Бауыржан Момышұлы соғыс жылдарында адуынды да қатал әскери басшы болып қана қойған жоқ, сонымен қатар қарамағындағы жауынгерлер мен офицерлердің ақылгөй жетекшісі, зерделі де білгір, байыпты да мейірман тәрбиешісі де бола білді. Гвардия полковнигі Бауыржан Момышұлының 1990 жылдың 12 желтоқсанында туғанына 80 жыл толуына орай Кеңес Одағының Батыры деген жоғары атақ берілді. Б.Момышұлының «Әділет қашанда жеңеді, ол кешіксе де келмей қоймайды» деген сөзі шындыққа айналып, ел тілегі орындалды. [[Сурет:Egemen Archive Momyshuly Margulan.jpg|нобай|[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан|Әлкей Марғұланмен]] бірге]] [[Сурет:Бауыржан Момышулы 2.jpg|нобай|]] === Соғыстан кейінгі жылдары === * [[1946 жыл|1946]]-[[1948 жыл]]дары Ворошилов атындағы әскери академияның тыңдаушысы болады. * 1948-1950 жылдары 49-атқыштар бригадасы командирінің орынбасары қызметін атқарады. * [[1952 жыл]]ы Кеңес Әскері Бас Штабының жанындағы Жоғары әскери академияны тәмамдайды. * [[1953 жыл]]ы академик Ван-Чон-Худың басқаруымен келген Қытай делегациясымен кездеседі. * Соғыстан кейін [[1950 жыл|1950]]-[[1955 жыл]]дары Кеңес Әскері әскери академиясында сабақ береді. * 1955 жылы желтоқсан айы соңында (45 жасқа толғанда) полковник атағымен отставкаға шыққан cоң, елге оралады. Елде біраз уақыт жұмыс табылмайды. Өмірбек Жолдасбек Қазақ Ұлттық Университетінің әскери кафедрасына жұмысқа алмақ болады. Алайда оған да қарсылық болған көрінеді. Батыр енді толықтай шығармашылықпен айналысады. Ол қазақ және орыс тілдерінде бірдей жазып, өз өміріндегі көрген білгендерін шығармаларына арқау етеді. Оның қаламынан туған, өмір шындығының негізіндегі тамаша [[роман]]ы мен [[әңгіме]], [[Повесть|повестері]] қалың оқушының іздеп оқитын шығармаларына айналады. Олар бірнеше қайтара басылып шығарылды. ==== Кубаға сапары ==== Бауыржан Момышұлы [[1963 жыл]]ы [[Фидель Кастро]]ның шақыруымен [[Куба]] еліне барады. Сапар барысында Куба басшысы Фидель Кастромен кездесудің реті келмеді, бірақ інісі Рауль Кастромен кездесіп, ол кісіге үлкен әсер қалдырды. Куба әскерилерінің (негізінен әртүрлі аудиторияның) алдында дәріс оқыды (“Куба кездесулері” (“Кубинские встречи”; орысша дайындалған баяндама, 11-21 қараша 1963 жылғы жазбалардан деген мәліметтермен 1986 жылғы Алматының “Жазушы” баспасында басылған орыс тіліндегі қос томдық шығармалар жинағының екінші томына 13 беттік мәтін боп кірді; алғаш сол жылы жарияланды<ref>Баурджан Момышулы. Собрание сочинений в двух томах. Том второй. Алма-Ата, издательство «Жазушы», 1986, стр. 276-289</ref>)). Кубаға барған саяхаты жайында "Куба әсерлері" (1975 жылы “Ұшқан ұя” жинағына үш әңгіме (“Жол үстінде”, “Олар менің есімде”, “Ол екеуміз”), “Ұшқан ұя” хикаятымен бірге кіргізілді, соның ішінде сапарнама мәтін көлемі – 130 бет) атты сапарнамалық кітап жазады. Бауыржан Момышұлы Фидель Кастро мен Эрнесто Че Гевараның үлгі тұтқан тұлғасы болған. [[1963 жыл]]ы қарашада (11-21 қараша) Куба үкіметінен бірнеше қайтара шақыру келгендіктен, 10 күндік сапармен барып келеді. [[1982 жыл]]ы 10 маусымда 71 жасына қараған шағында Алматыда дүние салады. [[Кеңсай зираты]]на қойылды. ==== Батырдың 100 жылдығы ==== [[Сурет:Momyshuly Monument in Almaty.jpg|нобай|Алматыда Бауыржанға қойылған [[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Алматы)|ескерткіш]]]] [[2010 жыл]]ы қыркүйектің 14-і күні Алматыда «Қазақтың Бауыржаны» атты деректі фильм көпшілікке таныстырылды. Фильмді үкімет тапсырысымен Бауыржан Момышұлының 100 жылдық мерейтойына арнап режиссер Қалила Омаров түсірді <ref>Азаттық радиосы, Алматыда Бауыржан Момышұлы туралы деректі фильмнің тұсаукесері өтті, [http://www.azattyq.org/content/Kazakhstan_baurzhan_momyshuly_documentary_film/2157153.html]</ref>. 2010 жылы желтоқсанның 10-ы күні Алматыдағы 28 панфиловшылар саябағында кеңес-герман соғысының қаһарманы, жазушы Бауыржан Момышұлына тұрғызылған ескерткіш салтанатты жағдайда ашылды. Жалпы биіктігі 6 метрлік ескерткіштің тұғыры граниттен, ал батырдың мүсіні қоладан құйылған.<ref>[http://www.azattyq.org/content/Kazakhstan_baurzhan_momyshuly_2ww_hero_monument/2244251.html Азаттық радиосы, Алматыда Бауыржан Момышұлына ескерткіш ашылды]</ref>. 2010 жылы Республика бойынша Бауыржан Момышұлының 100-жылдығына арналған мерекелік іс-шаралар өтті.<ref>[http://kaz.gazeta.kz/art.asp?aid=81637 Таразда Бауыржан Момышұлының 100 жылдық мерейтойына арналған салтанатты шаралар өтуде]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2010 жылы қыркүйек айында Бауыржан Момышұлының 30 томдық шығармалар жинағы жарыққа шықты (Алматыдағы “Өнер” баспасы басып шығарды).<ref>[http://taraz.zhambyl.kz/index.php?action=news&type=5&lan=kaz&page=26&news_id=124&hoster=zhambyl Бауыржан Момышұлының 30 томдық еңбектер жинағы жарыққа шықты]</ref> == Бауыржан Момышұлының әдеби шығармашылығы == Бауыржан Момышұлы жігіттік шағында-ақ ғашықтық жырлар, достарына, жерлестеріне арнау өлеңдер жазған. Оның алғы шептен жазған мақалалары мен өлеңдері, аудармалары майдан газеттерінде, «[[Егемен Қазақстан|Социалистік Қазақстан]]», «[[Казахстанская правда]]», «[[Қазақ әдебиеті (газет)|Қазақ әдебиеті]]» және басқа басылымдарда жарық көріп тұрған.<ref>[https://qazaqadebieti.kz/27337/bauyrzhan-momysh-lyny-ajtylma-an-erligi Бауыржан Момышұлының айтылмаған ерлігі]</ref> Майданда ол [[күнделік]] жазып, ұрыс алаңында көрген-білгенін, басынан өткен жайттарды қағазға түсірді. Ол кез-келген жағдайда қарда да, жаңбырда да және тіпті қоршауда қалған кезде де жазба жүргізді. Осылайша, ол 38 жауынгерлік жазба кітапша жазды. Онда соғыс барысы, сарбаздардың ойы мен әрекеті туралы айтылады. Оның негізгі әдеби шығармалары оқырманды шыншылдығымен таңғалдырады. «Бір түннің тарихы» оның дарынды жазушы екенін жариялаған алғашқы туындысы.<ref>[https://stan.kz/kazaktyn-batyr-uly-bauyrzhan-momyshuly/ Қазақтың батыр ұлы Бауыржан Момышұлының өмірбаяны]</ref> Бауыржан соғыс уақытында «Серігім», «Жазушыға», «Қалыбек аға», «Біреулерге», «Омарбекке», «Жардың мұңы», «Ғ-ға», «Ана тілін ардақта», «Досыма», «Толғау» атты өлеңдер жазған. 1952-1956 жылы «Офицердің күнделігі», «Бір түннің тарихы», «Біздің семья» деген алғашқы кітаптары жарық көрді. === Шығармалары === {{columns-list|3| * [[Ұшқан ұя]] (Наша семья) ([[1953 жыл]], орысшасы; [[1975 жыл]], қазақшасы) * [[Мәскеу үшін шайқас]] (За нами Москва) (1958 жыл, роман) * [[Жауынгердің тұлғасы]] * [[Майдан]] * [[Майдандағы кездесулер]] * [[Генерал Панфилов]] * [[Төлеген Тоқтаров]] (бұл да аталған романның төртінші кітабында) * [[Куба әсерлері]] (1963 жыл) * [[Адам қайраты]] (“Мәскеу үшін шайқас” романының төртінші кітабында) * [[Ел басына күн туса]] * [[Қанмен жазылған кітап|Психология войны]] * Ол екеуі (қазақша; орысша нұсқасы “Она”) * Олар менің есімде (қазақша; орысша нұсқа “Я помню их”) * Жол үстінде * Куба әсерлері * Музей апа (орысша) * Она (орысша) * Из строя в труд (из дневника писателя); “Қатардан еңбекке” (жазушы күнделігінен) * Я помню их (орысша) * Проблема литературного героя * История одной ночи (орысша, бұл шығарма 1986 жылдық екі томның бірінші томында “За нами Москва” романынан бөлек боп енді) * Бір түннің тарихы (“Мәскеу үшін шайқас” романына 1968 жылғы екі томдықтың бірінші томына бұ атаумен емес, жоғарыдағы бас романына төртінші кітапқа соның қазақша нұсқасы сюжеттік қалпы сақталып кіргізілді, бірақ орысша, қазақша мәтіндерінде “Мәскеу үшін шайқастағыдай” еп-елеуіңкі айырмашылықтар ұшан-теңіз) }} ==Отбасы== [[Сурет:Бауыржан Момышулы.jpg|нобай|]] * '''Бибіжамал Мұқанқызы Момышкеліні''' — Бауыржаннан екі жас кіші, ақсары, сұлу кісі. Бибіжамал Мұқанқызынан тұңғыш баласы [[Бақытжан Момышұлы]] дүниеге келді. * '''Коркина Клавдия Григорьевна''' — опера театрының әртісі, сыған қызы. Бұл кісіден Елена Бауыржанқызы дүниеге келді (16.09.1947 жылғы) * '''Бақытжамал Қалибекқызы''' — шет тілдер институтының аспиранты, 13 жыл бірге болды. * '''[[Бақытжан Момышұлы]]''' - Бауыржан Момышұлының ұлы. * '''Зейнеп Ахметова Бауыржанкеліні''' (1945 жыл, 18 қаңтарда туған) — келіні, Бақытжан Момышұлының жұбайы, жазушы, қазақы дәстүрлерді насихаттаушы. Қайын атасы туралы мемуар кітаптар мен мақалалар жазады. == Бауыржан Момышұлының аты берілген нысандар== Қазақстанда батырдың атымен [[Алматы]], [[Тараз]], [[Атырау]], [[Семей]] қалалары және Жамбыл облысы [[Аса (ауыл)|Аса]] ауылындағы көшеге батырдың аты берілген: ===[[Астана|Астана қаласында]] === * [[Бауыржан Момышұлы даңғылы (Астана)|Бауыржан Момышұлы атындағы даңғыл]] ===[[Алматы|Алматы қаласында]]=== * [[Момышұлы атындағы көше (Алматы)|Бауыржан Момышұлы атындағы көше]] * [[Бауыржан Момышұлы (метро бекеті)|Бауыржан Момышұлы атындағы метро бекеті]] * №131 мектеп-лицейі және «Жас Ұлан» әскери мектебі ===[[Шымкент|Шымкент қаласында]]=== * [[Бауыржан Момышұлы даңғылы (Шымкент)|Бауыржан Момышұлы атындағы даңғыл]] * №44 және № 120 мектептер === Жамбыл облысында === * Жамбыл облысының бұрынғы Бурное ауылы [[Бауыржан Момышұлы ауылы]] болып өзгертілген. * [[Бауыржан Момышұлы ауылдық округі]] * №45 қазақ классикалық гимназиясына Бауыржан Момышұлының есімі берілген және мектептің алдында Бауыржан Момышұлының бюсті орналастырылған. * Тараз қаласында Бауыржан Момышұлы атындағы Жеңіс саябағы бар. === Ескерткіштер === <gallery perrow="5" widths="150px" heights="150px"> Момышулы Бауыржан (Бюст в Волоколамске).jpg|Волоколамскідегі бюст Bauyrzhan Momyshuly.jpg|Кеңсай зиратында Astana DSC04096 (7709592456).jpg|[[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Астана)|Астанадағы ескерткіш]] Памятник Бауыржану Момышулы (г. Шымкент).jpg|[[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Шымкент)|Шымкенттегі ескерткіш]] </gallery> == Марапаттары == '''Соғыс кезінде''' * 1942 жылы 6 маусымда «[[Қызыл Ту ордені|Қызыл ту]]» орденімен<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie10020205/?backurl=/heroes/%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%26first_name%3D%D0%A3%D0%BB%D1%8B%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander:nagrady_nagrad_doc:nagrady_uchet_kartoteka:nagrady_ubilein_kartoteka:potery_doneseniya_o_poteryah:potery_gospitali:potery_utochenie_poter:potery_spiski_zahoroneniy:potery_voennoplen:potery_iskluchenie_iz_spiskov:potery_kartoteki:potery_vpp%26page%3D1 Қызыл Ту орденін беру туралы жазба]</ref>; * 1944 жылы 1 мамыр<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1273655018/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D1%83%D0%BB%D1%8B%26first_name%3D%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Ana Документы о награждении, Фонд: Картотека награждений, Дело: шкаф 58, ящик 25]</ref> «Мәскеуді қорғағаны үшін» медалімен; '''Соғыстан кейін''' * 1945 жылы шілдеде 1 дәрежелі «[[Отан соғысы ордені|Отан соғысы]]», «[[Құрмет Белгісі ордені|Құрмет Белгісі]]» (03.01.1959) ордендерімен, «[[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл жұлдыз]]» (20.04.1953) орденімен. * 1971 жылы «[[Еңбек Қызыл Туы ордені|Еңбек Қызыл ту]]» орденімен. * КСРО Президентінің 1990 ж. 11 желтоқсандағы жарлығымен Б. Момышұлына 1941-1945 жылдары соғыста неміс-фашист басқыншыларына қарсы күресте асқан ерлігі мен қаһармандығы үшін «Кеңес Одағының Батыр атағы» берілді (медаль №11637). * 2000 жылы «Ғасыр адамы» деп танылды == Қызықты деректер == Ұлы Отан соғысы кезінде тек үш қазақ ірі әскери бөлімдерді басқарды. Бауыржан Момышұлы 1945 жылы дивизияны, [[Әбілқайыр Баймолдин]] 1944 жылы дивизия командирінің орынбасары, ал [[Ғалий Әділбекұлы Әділбеков]] 1942 жылы жеке танк бригадасын басқарды. «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы кезіндегі Кеңес Қарулы Күштерінің корпус, дивизия және әскери-теңіз базалары командирлерінің анықтамалығына» сәйкес, жеке танк бригадаларының командирлері дивизия командирлеріне сәйкес келеді, себебі соғыстың бірінші кезеңінде танк дивизиялары таратылып, олардың негізінде танк бригадалары құрылды<ref>https://militera.org/books/pdf/h/sb_komandovanie-korpus-diviziya-vov.pdf</ref>. Бауыржан Момышұлы үш қыздан кейін, әкесінің 53 жасында дүниеге келген.<ref>[https://qamshy.kz/article/33008-bauyrdgan-momyshuly-turaly-siz-bilmeytin-derekter Бауыржан Момышұлы туралы сіз білмейтін деректер]</ref> == Бауыржан Момышұлы туралы == * [[1967 жыл|1967]] [[Ел басына күн туса (фильм)|«За нами Москва»]], Режиссері: [[Мәжит Сапарғалиұлы Бегалин|Мәжит Бегалин]], Бауыржан Момышұлын сомдаған: [[Кәукен Кенжетайұлы Кенжетаев|Кәукен Кенжетаев]] * [[2010 жыл|2010]] - Қазақтың Бауыржаны (Деректі фильм) [[Қазақфильм]]. [[Қалила Нематұлы Омаров]]<ref>Тарихи тұлғалар. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> * [[2013 жыл|2013]] - [[Бауыржан Момышұлы (телесериал)]] Режиссері: Ақан Сатаев. * [[Ақиқат пен аңыз (роман-диалог)|Ақиқат пен аңыз]] - авторы [[Әзілхан Нұршайықов]] * [[Арпалыс (повест)|Волоколамск тас жолы]] - авторы [[Александр Альфредович Бек|Александр Бек]] * [[Восхождение к отцу]] - авторы [[Бақытжан Момышұлы]] * [[Во имя отца]] - авторы [[Бақытжан Момышұлы]] * [[Сыновья великого волка]] - авторы [[Бақытжан Момышұлы]] * [[Шуақты күндер]] - авторы [[Зейнеп Ахметова]] == Бауыржан Момышұлының қанатты сөздері == {{columns-list|3| {{cquote |Опасызда Отан жоқ,<br>Отанда опасызға орын жоқ. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Тәртіпке бас иген құл болмайды! |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Отаның үшін отқа түс — күймейсің. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Ептілік пен ерлік —<br>Ерге тән қасиет. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Сен жаудан қашсаң —<br>өмір сенен қашады. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Тәрбиелі — тәртіптің құлы,<br>Тәртіпті — елдің құлы. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Өз кітаптарым — өз балаларым. Олардың да Отаныма адал қызмет етуін қалаймын. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Үмітін жоғалтқан жан —<br>ешқашан үміттеніп көрмеген жан. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Елім деп езіліп, жұртым деп жұмылып,<br>елге қызмет ет. |type= 1 |author=Бауыржан Момышұлы |source= }} }} ==Тағы қараңыз== * [[Сабыр Омарұлы Рахимов]] * [[Рақымжан Қошқарбаев]] * [[Иван Васильевич Панфилов]] * [[8-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы|Панфиловшылар дивизиясы]] * [[Александр Альфредович Бек]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{Commonscat|Baurzhan Momyshuly}} * [http://abai.kz/node/1357 Бауыржан Момышұлы. Қазақ тілі туралы пікір] * [https://e-history.kz/kz/news/show/418/ Бауыржан Момышұлы туралы 13 дерек] * [https://egemen.kz/article/6680-on-boyy-ar-namystan-dgaralghan Өн-бойы ар-намыстан жаралған] * [http://zhasalash.kz/ruhaniyat/9077.html «Бiр адамды екi қайтара сынаудың қажетi жоқ»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170419120553/http://zhasalash.kz/ruhaniyat/9077.html |date=2017-04-19 }} {{Бауыржан Момышұлы шығармалары}} {{Жақсы мақала}} [[Санат:Қазақстан жазушылары]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Бас штабтың Әскери академиясы түлектері]] [[Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері]] [[Санат:КСРО аудармашылары]] [[Санат:Қазақстан мемуаршылары]] [[Санат:КОКП мүшелері]] [[Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер]] 6v98e673blxb8cew1f4az86uhzw9a2v 0 7190 3619155 3618036 2026-06-17T18:30:51Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] соңғы нұсқасына қайтарды 3598644 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biography |subject_name = Қарасай Алтынайұлы | image_name = | image_size = | image_caption = Қарасай Алтынайұлы | date_of_birth = 1598 ж. | place_of_birth = | date_of_death = 1671 ж. | deathplace = | occupation = Қазақ батыры | nationality = [[Қазақтар|қазақ]] }} '''Қарасай Алтынайұлы''' (1598-1671) — қазақтың қаһарман батыры, әйгілі қолбасшысы, есімі [[шапырашты]] руының ұранына айналған аса көрнекті тарихи тұлға. Қарасай батыр [[Алматы облысы|Алматы облысының]] [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданына]] қарасты Суықтөбе тауының етегінде Қарасаз деген жерде дүниеге келіп, Арқа жерінде Көкшетау үшін болған шайқаста ауыр жараланып дүние салған. Топырақ Көкшетау алабындағы Айыртау сілемінің Құлшынбай деп аталатын төбесінен бұйырған. Қасына өзінің қанды көйлек досы арғын [[Ағынтай батыр]] жерленген. Қос арыс — шапырашты Қарасай мен арғын Ағынтай батырға және олармен бірге қанды шайқаста қаза болған сарбаздарға қос күмбезді кесене орнатылған (1999). Қарасай батырдың шыққан тегі ұлы жүз шапырашты. Шежіре дерегі бойынша, Шапырашты Шам (Ыстық), одан Малды, Желді, Қалды есімді үш ұл туады. Малдыдан Екей, Еміл, Емілден Жайық пен Есқожа туады. Есқожадан Алысай, Алтынай, Шуаш есімді үш ұл туған. Алтынайдың үшінші әйелінен Қарасай батыр туған. [[Қазақстан Республикасы]]ның тұңғыш Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] осы Қарасай батырдың тікелей ұрпағы<ref>{{кітап |авторы = Назарбаев Н. Н. |тақырыбы = Менің өмірім. Бодандықтан — бостандыққа |орны = Астана |баспасы = Фолиант |жыл = 2023 |беттері = 29-30 |барлық беті = 688 |isbn = 978-601-271-821-8|тиражы =7500}}</ref>. Атап айтқанда [[Қарасай батыр|Қарасай]]'''дан''' [[Көшек Батыр|Көшек]], одан Айдар, одан Мырзатай, одан Кенбаба, одан Еділ, одан Сапақай, одан Назарбай, одан Әбіш, одан Нұрсұлтан туады. ==Жоңғарларға қарсы соғысы== [[Қарасай батыр]]дың өмір сүріп, ғұмыр кешкен заманы қазақ-жоңғар арасында екі ғасырға созылған қанқасап соғыстың енді тұтанып, енді шиеленісіп, бірте-бірте екі көшпелі елдің тактикасы мен стратегиясының сынға түсе бастаған кезі еді. Бұл кезде қазақ халқының дербес ел болып, ірге бекітіп, біртұтас этникалық сана-сезімнің орныққанына екі ғасырдың жүзі болған. Содан да болар, қазақ-жоңғар арасындағы өрт тұтанған кезде елі мен жерін қорғау үшін алғаш рет атқа қонып, елдің шетіне, желдің өтіне, жаудың бетіне шығып, ерлік көрсеткен батырлардың сапында Қарасай Алтынайұлы да болды. Қазақ-жоңғар соғысы XVI ғасырдың өзінде-ақ шиеленіскені жөнінде тарихшы В.В. Вельяминов-Зернов жазады. Ал ағылшын көпесі А. Дженкинсон 1557 жылы [[Қытай]]ға бармақшы болып жолға шыққан, бірақ қазақ-жоңғар арасында Ташкент үшін қырғын соғыс болып жатқандықтан Қытайға өте алмағанын жазып қалдырған. Демек, Қарасай батыр ат жалын тартып мініп, сарбаздар сапына тұрған кезде көшпелі екі ел арасындағы соғыс тәсілдері, қорғаныс әдістері әбден шыңдалып, өліспей беріспейтіндей шиеленісіп үлгерген. Міне, бұл тұрғыдан келгенде, қазақ халқының ұлттық патриотизмін, ерлік дөстүрін алғаш рет қалыптастыру, орнықтыру миссиясы Қарасай қатарлы батырлардың пешенесіне жазылған. Жетісуда туған Қарасай батырға Арқаның Айыртауынан топырақ бұйыруы, Қызылжарда туған Баян батырдың соңғы демінің Ӏле бойында таусылуы, Еділ бойында туған тама Қабанбай батырдың Арқадағы Сарысу бойындағы шайқаста қаза табуы, Ерейментаудың Малайсарысының [[Алатау таулары|Алатау]] бөктерінде дүние салуы, сөз жоқ, ұлттық-этникалық біртұтастықты мемлекеттіктің әбден орныққандығының, сол мемлекет аясындағы атамекеннің азаматтар санасында біртұтас киелі сипат алғандығының ең бедерлі айғағы еді. Осындайда қазақ халқының кейінгі ғасырларда бастан кешкен азапты өмірінде отаншылдық сияқты ең киелі сезімдерінің шайылмауының басты себебі, сол бір Қарасайлар заманында орныққан эпикалық ерліктер мен патриотизмнің негізі беріктігінен де болар деген қорытындыға тоқтауға тура келеді. [[Есім хан|Есім]] мен [[Жәңгір хан|Жәңгір]] сияқты ақылды хандардың арман-аңсары Қарасай сияқты біртуар батырларга, ру, тайпа көсемдеріне тікелей арқа сүйеу арқылы жүзеге асып отырды. Жалпы XVII ғасыр аясында, яғни Қарасай батырдың ат үстінде болған кемел шағында қазақ-жоңғар арасында әйгілі үш соғыстың болғаны тарихтан аян. Мұның біріншісі — 1635 жылы болған Сібір-Тобыл соғысы. Бұл соғыс туралы [[Герман Эмиль Фишер|И.Э. Фишер]] "Сібір тарихы" атты еңбегінде жазған. Тарихи деректерде осы кезеңде [[жалайыр]], [[шапырашты]] руларының Тобыл бойында болғаны айтылады. Сібір-Тобыл соғысына Қарасай батырдың қатысқаны ешқандай күмән келтірмейді. Екінші соғыс 1643 жылы болған. Бұл әйгілі Жәңгір сұлтанның (ол кезде әлі хан тағына отырмаған) 600 жанкешті сарбаздарымен жоңғардың 50 мың әскеріне қарсы тұрып, оған алшын [[Жалаңтөс батыр|Жалаңтөс]] батыр 20 мың әскерімен көмекке келетін жойқын соғыс. Бұл соғыс жайында орыс тарихшылары Н.М. Карамзиннен бастап И.Я. Златкинге дейін таусыла жазып, жалпы соғыс тарихында сирек кездесетін оқиға ретінде атап өтеді ([[Левшин Алексей Ираклиевич|Левшин]] А.И. Описание киргиз-кайсакских или киргиз-кайсачьих орд и степей. 2-бөлім. СПб., 1832. 59-6.). Даланың ауызша тарихнамасында (ДАТ), яғни шежіре деректерінде шапырашты Қарасай батырдың 600 қолымен осы соғысқа қатысып, жойқын ерлік көрсеткені айтылады. Әйгілі Сүйінбай жыраудың: <blockquote style="border: 0px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;"> ''<big><big><big>“</big></big></big>Қарасай халқы үшін атқа мінді,''<br /> ''Шыдамай жауыздыққа неше түрлі,'' <big><big><big>”</big></big></big>'' </blockquote> дейтіні, немесе: <blockquote style="border: 0px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;"> ''<big><big><big>“</big></big></big>Сол қуғаннан қуылды Шудан бастап,''<br /> ''Қалмақ қашты баласын, малын тастап.''<br /> ''Әйеліне қарауға шамасы жоқ,''<br /> ''Келіп еді о баста жерді ластап, —''<big><big><big>”</big></big></big>'' </blockquote> деп суреттейтіні Қарасай батырдың осы соғыстағы ерлігіне орай айтылған. XVII ғасырдың аясында қазақ-жоңғар арасында болған сұрапыл соғыстың үшіншісі — 1652 жылы өткен. Бұл соғыста Жөңгір ханды жекпе-жекте 17 жасар Қалдан Серен өлтірді. Осындайда "тарихтың тәлкегі" деуден гөрі, "тарихтың заңдылығы" деуге болатын бір гәп еске түседі, сол [[Қалдан Серен]]нің баласы Шарышты [[Аңырақай шайқасы]]нда 17 жасар Абылай сұлтан (ол кезде хан емес) жекпе-жекте өлтіреді. 1652 жылғы соғыста Қарасай батыр жалпы қазақ әскерлері қолбасшыларының бірі ретінде ақыл-парасатымен, тапқырлық-табандылығымен танылған. Сахара төсінің ежелден қалыптасқан тәртібі бойынша ел бастаған көсем мен қол бастаған батырлардың есімі әдетте ру-тайпа атауына ұласып, ұранға шығып отырған. Ондай ірі тұлғаларға жер атын беру рәсімі қалыптасқан. Бұлретте Қарасай батыр есімінің ру атауына ұласып, ұранға шығуы, бірнеше жер атауларының берілуі, ең алдымен, іргелі рудың қам-қаракетін елдік мұрат-мүддесімен тоғыстыра білген қайраткер-қолбасшылығына айғақ болса керек. Белгілі зерттеуші П.П.Румянцевтің Жетісу тарихы мен шаруашылығына арналған кітабы 1913 жылы Петербургте жарық көрді. "Материалы Семиреченской области" деп аталатын осы кітапта былай жазылған: "Батыр Кәстек өңірінің жұрты шапырашты руынан шыққан Қарасай батырдың ұрпақтарын құрайды. Қазір Қарасай руы Ақмола облысының жерін қоныс етеді. Қарасайдың бейіті Көкшетау уезінің Айыртау деп аталатын өңірінде" — дейді. Қазақ халқының тарихи тұлғаларына деген марапат-құрметінің соншалықгы баянды екені қайран қалдырады. Өлетін малмен, тозатын дүниемен алдарқатпайды, еліне лайық ер туса, олардың есімін тұтас ру мен киелі туған жерге бұйыртып отырған. Онысы жеріміз бүтін, еліміз аман болса, біртуар ерлердің де есімі ұмыт болмайды дегені болуы керек. Қазақ халқының мұндай мәртебеге лайық перзенті Қарасай батыр екенін тарихтың өзі дәлелдеп отыр.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> {{wikify}} [[Сурет:Qarasai.jpg|right|thumb|Қарасай батыр]] '''Қарасай Алтынайұлы'''&nbsp;— Жетісуда жоңғар шапқыншылығына қарсы азаттық соғыста қол бастаған батыр. [[Алатау]] бөктерінде туып өскен. [[Ұлы жүз]] Шапырашты тайпасының Есқожа руынан. Қарасай батыр Қарғалы, Ұзынағаш, Қастек, Жиренайғыр, Ырғайты өзендері бойындағы, Қарақия, Ақтасты, Сарыжазық, Суықтөбе тауларындағы ұрыстарда жау шебін бұзып, суықтөбе басына туын тіккен. 1629 жылы жазда [[Шапырашты]] қолы [[Жайық]] бойынан шаршап келіп, тыныстаймыз ба деп Асы ([[Алматы облысы]]) жайлауында жатқанда, ойраттардың олжалап кете салу мақсатымен қараша айында Іледен өтіп шабуыл жасауы Қарасайды атқа мінгізді. Қарасай аяқ-астынан басталған ұрысқа екі мың қол жиып, осы қазір Қарасай ауылы тұрған ойпатта ойрат тайшысы Банжұрды тас талқан етті. Қоян-қолтық айқаста көбі қырылған қалмақтар Іледен қайта өтуге мұршасы келмей, Сөгетіге қарай қашты. Ақыры, жау тұмсығы Торайғыр тауына тірелгенде, келген мыңдай қолдан басы Банжұр болып тігерге тұяқ қалмады. Ең соңғы екі қалмақты Байынқол жағасында ұстап, екеуін қара есекке теріс мінгізіп, таңып қалмақ ауылына қарай айдап жібереді. Ұрыс болған жер (ауыл) Қарасай атымен аталды. Сопы-Саты көлінің түстігінде де ұрыс болған. Бұрын бабасы Шапырашты ұрыс салып, соның атымен аталатын сайдың бір саласы да күні бүгінге дейін Қарасай есімімен аталады. 1635 жылы ойрат-қалмақ мемлекеті бой көтерді. [[Қытай]] және қазақ пен қырғыз жерінің ортасында жатқан Жоңғар хандығы, аумағын кеңейтуді ойлап, таулы, тастақты өлкеден гөрі, жазықты өңірге көз аларта түсті. Кешікпей мұздай қаруланған 50 мың қол қазақ пен қырғыз жеріне басып кірген. Алғашқы шайқастың бірі осы Талас өңірінде өтеді. Бұл соғыста өзбек қолын Алдышүкір басқарып келіп, қазақ, қырғыз жасағымен бірлесіп, тұтқиылдан келген жауға қарсы соққы берген. Бауырлас үш ұлттың үзеңгі қағысқан бірлігі өзбек жерінде, қазақ даласының оңтүстік аймағы&nbsp;— [[Сайрам]] маңында болған соғыста да ажырамады. Жетісуды бауырыны басқан жоңғар батырлары Нарынқол мен Байынқол, Қастек пен Қаскелеңнің үздіксіз жеңісіне мастанғаны сондай, Алатау асып, қырғыз жеріне қалың қолын төгеді. Ыстықкөл өлкесінде өткен шайқаста қырғыз жұрты жауға төтеп бере алмай қалады. Сонда «қырда қырғыз баласы жыласа, ойда қазақ ененің омырауы сыздайды» дегендей, бауырлас елді көрініп келген апаттан құтқарайық деп, жанына бес мың жасағын ертіп, қазақтан шыққан Шапырашты Қарасай батыр [[Шу]] жазығында ұрыс салған екен. Қарасайдың өзі жекпе-жекте қылышпен қалмақтың қоңтайшысының оң қолын шауып түсіреді. Осыны арқаланған қазақ, қырғыз жасақтары аруақ шақырып, майдан даласында айта қаларлықтай ерліктер көрсеткен екен. 1664 ұлу жылы Қарасай ұрысқа ақырғы рет алпыс алты жасында қатысты. Арқос Аңқойынан (қазірше Жоңғар қақпасы) екі мың торғауыт Наймандар мен Жалайырларға шабуыл жасап, Қарасай мен Ағынтай тағы да ұрысқа кіріп, жауды ойсырата қуады. Осы ұрыста Қарасай батыр ауыр жараланып, саптан шығады. Ағынтай батыр да аяғынан жараланып, ақсақ болып қалады. Енді қатты-қайырым, күшке түсер қимылға жарамағандықтан '''Қарасай батыр''' ел басқару ісіне кірісті. Екі жұрттың арасындағы елшілік жұмыстарда болып, билікке араласты. Қарасай 1669 жылы Ресеймен келіссөз жүргізуге барған. Бұл жолға ол үмітпен аттанып, орыс патшасы әкімдерінен түңіліп қайтты. Қарасай батыр мен кіші жүз&nbsp;— Жетісу-Тама-Тұғынай, Найман-Матай Кеден би үшеуі келіссөз жүргізіп, қару-жарақ, зеңбірек алмақ болды, бірақ орыстар ертең бұл қару өзімізге пәле болмай ма дегендей мойнын ішіне алып, қазақ елшілерін құр қол шығарып салады. Осы бір жылдары қазақ жері аз да болса тынышталып, жаға жайлау, етек қыстау болған заман бола қалды. Қарасай батыр бірсыпыра туғандарымен өзінің қандыкөйлек досы Ағынтай еліне көшіп барады. Онда бір жылдай тұрып, 1671 доңыз жылының тамыз айында жетпіс үш жасында дүниеден өтеді. Сүйегі [[Арқа]]да, [[Айыртау]] деген жерге қойылды. Қарасай батырдан алты бала болды, олар: Әуез, Өтеп, Көшек, Түрікпен, Еркен, Төркен. Соңғы екі баладан ұрпақ қалмаған. Бірақ екеуі де есейіп, азамат болғанда өлген. Әкесінің елу жасында туған егіз ұл Алтынай тұқымы Арқаға барған соң бір күнде мерт болған. Екі бірдей ұлының қазасы әке өлімін тездете түскен. Талай өлімді көріп, талай өлікті қолымен ұстаған Қарасай батыр: «Өліп көрген жоқпын, одан басқасының бәрін көрдім десем, әлі көрмегенім көп екен ғой» деп екі баласына қатты қайғырған. Қарасай екі ұлдың қырқына жетпей қайтқан. Қазақтың Қарасай батырының жылын берген соң Ағынтай батыр да дүние салған. Оны да '''Қарасай батыр''' қойылған бейітке жерледі. Осылайша, ерлігі мен даңқы айбынды қазақтың '''Қарасай батыр''' есімі ұрпақтан-ұрпаққа ұран болып ғасырлардан жалғасын тауып <ref>Қазақ Энциклопедиясы</ref> Қарасай батыр бiрде өзiнiң төрт ұлын сынамақ болады. Әуез, Түрiкпен, Өтеп, Көшек деген төрт ұлы атқа мiнiп, жауға шабатындай жасқа келiп қалса керек. Қантардың аязды кештерiнiң бiрiнде төртеуiне төрт iшiк берiп: "Сендер батырдың ұрпағысыңдар! Анау жылқының шетiне барып, iшiкке оранып түнеп шығыңдар. Суық қар мен сары аяз кеуде сарайларыңды ашып, күш-құаттарыңды тасытады, қара жер қасиет бередi", - деп, бұйырады да, өзi жылқышылармен қоста қалады. Таңға жуық аяз күшiне әбден мiнген кезде, балаларым қалай жатыр екен деп, сынауға шығады. Төртеуiне жақындай берсе, Әуез ұйықтамай ояу жатыр екен. - Әуез, сен омiрi ел iшiнен ұзап шықпай, ортада ғана отыратын ел болады екенсiң, - дептi батыр әкесi. Түрiкпен iшiктi айқара ашып тастап, кеудесi көрiктей көтерiлiп, үстiнен бұы бұркырап, екi қолын екi жаққа керiп, кiжiнiп ұйықтап жатыр екен. - Түрiкпен балам-ау, қолың жетер жердi сұрайсың-ау. Сенен жаужүрек батырлар көп шығып, қара ормандай көбейiп, елiңе қорған боларсың түптiң түбiнде, - дептi. Өтеп екi жудырығын түйiп ұйықтап жатыр екен. - Өтеп балам, есесiн ешкiмге бергiзбейтiн, iшiне бөтен жанды кiргiзбейтiн, ақ адал малыңмен күн көредi екенсiң, - деп сынапты. Кенжесi Көшек iшiктi түгел қымтай оранып, басын iшке бүгiп, пысылдай ұйықтап жатқанын көрiп: - Көшек ұя бұзбас, еңбегi бойыңа даритын бай, сөзiң iсiңе сай, атағың күн мен ай болады екенсiң, - деп Карасай батыр Көшегiне баға берiптi. ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Bio-stub}} {{stub}} [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:1589 жылы туғандар]] [[Санат:1671 жылы қайтыс болғандар]] enmeu58yzuecd34iq6pgvp37unacm63 4 7270 3619505 3398975 2026-06-18T11:10:10Z Madi Dos 18369 3619505 wikitext text/x-wiki {{policy}} {{аударылған ереже|ru:Википедия:Критерии быстрого удаления{{!}}Критерии быстрого удаления}} {{shortcut|УП:ЖЖС}} __NOTOC__ Кей жағдайларда [[Уикипедия:Администраторлар|админдер]] <!-- және қорытынды жасаушылар --> Уикипедиядағы беттерді, мейлі ол беттер [[Уикипедия:Жоюға ұсыну|талқылауға]] салынған болса да, алдын ала ескертусіз жоя алады. Төменде сондай жағдайлардың тізімі көрсетілген. Бұл жағдайлар жеткілікті және олар кеңейтілген түсіндірмені қажет етпейді. Тізімдегі қандай да бір сөзді не сөйлемді өзгертпес бұрын талқылау қажет. <div class="toc" style="float:left; line-height: 150%; padding: 0.5em">[[#Жалпы|Жалпы&nbsp;сынбағалары]]<br />[[#Мақалалар|Мақалалар]]<br />[[#Айдатқыштар|Айдатқыштар]]<br />[[#Таспалар|Таспалар]]<br />[[#Санаттар|Санаттар]]<br />[[#Қатысушы беттері|Қатысушы&nbsp;беттері]]</div><div style="clear: left"></div> == Ұсыну == Бетті жедел жоюға ұсыну үшін төмендегі сәйкес критеридің арнайы үлгісін қою қажет немесе '''{{tlp|Жедел жойылсын|''себебі''}}''' деген үлгіні қолдануға болады (бұл жағдайда міндетті түрде себебін жазу керек). Ал үлгіні жедел жоюға ұсыну үшін <code><nowiki><noinclude>{{Жедел жойылсын|себебі}}</noinclude></nowiki></code> құрылымын қолданыңыз. == Жою == Админдерге мақаланы жоймас бұрын [[Уикипедия:Бет тарихы|беттің тарихын]] қарап, ағымдағы нұсқасы [[Уикипедия:Вандализм|вандализм]], кездейсоқ немесе қате өңдеу нәтижесі болып табылмайтынына көз жеткізген жөн, егер солай болса соңғы жақсы нұсқасына оралту керек. Жуықта ғана жазылған мақалаларды жоюдан немесе жою белгісін қоюдан аулақ болыңыз, себебі кей авторлар ағымдағы нұсқасын сақтай отырып, мақалаларын бір емес, бірнеше кезеңмен енгізеді. Мақалаға жедел жою белгісін қою кезінде ол әлі жұмыс барысында болуы мүмкін. Бұл белгі авторды, әсіресе енді ғана бастап келе жатқан адамды шошытуы мүмкін. '''Егер беттің жойылу себебі төмендегі тізімнің біреуімен сәйкес келмесе, онда ол бетті жәй [[Википедия:Жоюға ұсыну|жоюға ұсыну]] қажет.''' == Жалпы == {{/~|Тип=Ж|Пункт=1 |Шаблоны= * {{tl|db-nonsense}} * <small><nowiki>{{жою-ж1}}</nowiki></small> |Критерий=Мағынасыз мазмұн |Пояснение=Еш мағынасы жоқ немесе кездейсоқ символдардан тұратын мәтіні бар бет. Ескерту: Орфографиясы нашар, діни пайымдаулар, ұзақ мәнсіз монологтар («өзінше»), құрылымсыз мәліметтер, қызу дау туғызу үшін жазылған сөздер, [[#Ж3|вандализм]], өзге тілден сапасыз аударылған мақалалар, [[#М2|басқа тілдегі мақалалар]], мистификация (жалған куәліктен болған мақала) және т.б. жағдайларға '''қатысы жоқ'''. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=2 |Шаблоны= * {{tl|db-test}} * <small><nowiki>{{жою-ж2}}</nowiki></small> |Критерий=Тесттік беттер |Пояснение=Уикипедияның техникалық мүмкіндігін тексеру үшін жазылған бет ([[Уикипедия:Зертхана]] сияқты беттерден басқасы). }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=3 |Шаблоны= * {{tl|db-vand}} * <small><nowiki>{{жою-ж3}}</nowiki></small> |Критерий=Вандализмге арналған беттер |Пояснение=Сондай-ақ вандализмнің салдарын жойған кезде пайда болған уақытша айдатқыштар. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=4 |Шаблоны= * {{tl|db-repost}} * <small><nowiki>{{жою-ж4}}</nowiki></small> |Критерий=Белгілі бір себептер бойынша жойылып, қайта қалпына келтірілмеуге тиіс беттер. |Пояснение=Талқылау нәтижелері бойынша жойылып, оның қайта қалпына келтіруіне жол берілмейтін беттер. Ескерту: Маңызды емес болғандықтан жойылған беттің жаңа нұсқасы маңыздылық ережесіне сейкес келген жағдайда бет жойылмайды. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=5 |Шаблоны= * {{tl|db-author}} * <small><nowiki>{{жою-ж5}}</nowiki></small> |Критерий=Жоюға беттің жалғыз авторы ұсынса |Пояснение=Мұндай ұсыныстың себебі анық болу қажет немесе көрсетілуі тиіс. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=6 |Шаблоны= * {{tl|db-sub}}, {{tl|db-talk}} * <small><nowiki>{{жою-ж6}}</nowiki></small> |Критерий=Жоқ беттің талқылау беті немесе төменгі беті |Пояснение=Ескерту: Егер беттің атауы өзгертіліп, ескі талқылау бетіндегі талқылаулар жаңа бетке қатысы болмаса, онда талқылау бетін ескі атауына өзгертіп сол күйінде қалдыру қажет. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=7 |Шаблоны= * {{tlp|db-move|<nowiki> </nowiki>''Бет''}} * <small>{{жою-ж7<tt>{{!}}</tt> ''Бет''}}</small> |Критерий=Беттің атауын өзгерту үшін |Пояснение=Беттің мазмұнын басқа жерге ауыстыру немесе өңдеу тарихын біріктіру мақсатымен. Әрекет қарсылық тудырмауы тиіс, немесе алдын ала келісушілік болғаны дұрыс. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=8 |Шаблоны= * {{tlp|db-fork|<nowiki> </nowiki>''Бет''}} * <small>{{жою-ж8<tt>{{!}}</tt> ''Бет''}}</small> |Критерий=Бұрын бар беттің дубликаты (көшірмесі) |Пояснение=Уикипедияның басқа мақалаларынан мәтінді механикалық ауыстыру нәтижелері. Беттің атауын дұрыс емес тәсілмен өзгеткенде жиі жасалады. <small>Егер мақала кейіннен дамыса, онда өңдеулерді біріктіру мүмкіндігін қолдануға тура келеді.</small> }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=9 |Шаблоны= * {{tl|db-spam}} * <small><nowiki>{{жою-ж9}}</nowiki></small> |Критерий=Жарнама, спам |Пояснение=Тауарларды, қызметтерді, ұйымдарды, интернет-ресурстарды жарнамалайтын беттер. Мазмұнын энциклопедиялық стилге келтіруге келмейтін жақында жазылған беттерге қолданылады. Өзге жедел жою критерилеріне бағынбайтын бұрыннан бар жарнамалық беттер [[Уикипедия:Жоюға ұсыну|жоюға ұсынылып]] талқылану қажет. Бір апта уақыт ішінде қайта жазылмаса жойылады. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=10 |Шаблоны= * {{tl|db-badtalk}} |Критерий=Талқылау беттерінің орынсыз қолдынылған жағдайында |Пояснение=Талқылау беті толығымен негізгі беттің дамыту жұмысына қатысы болмаса. '''Ескерту:''' * Қатысушының талқылау беттеріне қатысы жоқ. * Қызметтік үлгілері бар беттерге қатысы жоқ (мысалы, {{tl|Жйылмады}}, {{tl|Жылжытылды}}, {{tl|Аударылды}}, {{tl|Жоба мақаласы}}). }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=11 |Шаблоны= * {{tlp|db-copyvio|<nowiki> </nowiki>{{nobr|<nowiki>url=http://…</nowiki>}}}} * <small>{{жою-ж11<tt>{{!}}</tt> {{nobr|<nowiki>url=http://…</nowiki>}}}}</small> |Критерий=Авторлық құқықтың анық бұзылуы |Пояснение=Бір мезгілде барлық шарттары орындалған жағдайда: * Мақалаға толығымен авторлық құқығы қорғалған мәліметтен көшіріліп салынған (санат, интервики, викилендіру және стилдік өңдеулерді қоспағанда). * Бетті жасаушы көшірген мәліметтерінің иесінен оның таралуына нақты рұқсат алғанын анық көрсетпеген. <small>Мұндай беттердің авторларына талқылау бетіне олардың Уикипедия ережелерін бұзғандығы жайлы ескерту қажет. Бұл үшін {{tl|nothanks cv}} үлгісі бар.</small> <small>Жоюдың алдында админ автордың жою туралы хабардар екеніне көз жеткізу қажет немесе өзі құлағдар ету керек. Егер админге мақаланы қате өшіргендігі туралы хабарланса, онда ол дереу қайта қалпына келтіру қажет; бірақ егер талқылау бетінде мақала мәтінін CC-BY-SA қағидатына сай қолданылуға рұқсат етілген хат мәтінінің көшірмесі шықпаса, админ мұндай мақаланы {{tl|copyvio}} үлгісімен белгілеп қоюы қажет.</small> }} == Мақалалар == {{/~|Тип=М|Пункт=1 |Шаблоны= * {{tl|db-empty}} * <small><nowiki>{{жою-м1}}</nowiki></small> |Критерий=Энциклопедиялық мазмұны жоқ өте қысқа немесе бос мақалалар |Пояснение=Мысалы, ''«Бәленше Түгеншеұлы. Ол әлсіз және еңбекқор болатын, ал оның әйелі айдай сұлу болған»''. Мұнда сонымен қатар көшірілген мақаланың тақырып атауы да жатады. Жақын арада жазылған мақалаларды, мақала [[Уикипедия:Бастама|бастамасын]] және бір сөздік анықтамадан тұратын мақалаларды өшірудің қажеті жоқ. Мұндай жағдайларда {{subst:ds}} үлгісін қою қажет. }} {{/~|Тип=М|Пункт=2 |Шаблоны= * {{tl|db-foreign}} * <small><nowiki>{{жою-м2}}</nowiki></small> |Критерий=Мақала қазақ тілінде емес немесе [[машиналық аударма]] |Пояснение=Бәлкім Уикипедияның басқа тіл бөліміне сәйкес келетін шығар. Жуықта құрылған мақалаларға (олар аудару үстінде болуы мүмкін) және басқа тілдегі цитаталары бар мақалаларға (мысалы, елдердің әнұраны) қатысы жоқ. }} {{/~|Тип=М|Пункт=3 |Шаблоны= * {{tl|db-nocontent}} * <small><nowiki>{{жою-м3}}</nowiki></small> |Критерий=Тек сілтемеден ғана тұратын мақала (ішкі немесе сыртқы) |Пояснение=Сонымен қатар мәтінсіз, бірақ санаттары, интеруикиі, ішкі сілтемелері бар «Тағы қараңыз» тарауы және т.б. бар мақалалар. [[Уикипедия:Тізімдер|Тізімдік мақалаға]] қатысы жоқ }} {{/~|Тип=М|Пункт=4 |Шаблоны= * {{tl|db-nn}} * <small><nowiki>{{жою-м4}}</nowiki></small> |Критерий=Энциклопедиялық [[Уикипедия:Маңыздылық|маңыздылығы]] дәлелденбеген мақала |Пояснение=Мысалы, мақала объектісінің маңыздылығы, атақтылығы көрсетілмеген аз танылған тұлға, адамдар тобы, сайт немесе ұйым туралы мақалалар. Егер кімде-кім мақала пәнінің маңыздылығы бар десе, онда мақала [[Уикипедия:Жоюға ұсыну]] бетінде талқылауға салынуы тиіс. Оған қоса админ маңыздылығы туралы нұсқаулықты қолдануы тиіс, мысалы, [[Уикипедия:Тұлғаның маңыздылық критерилері|тұлғаның маңыздылық критерилері]]. {{db-nn}} үлгісінсіз жедел жою тек қана: егер мақала мәтінінен (мысалы, әлгінде ғана құрылған музыкалық топ жайында) маңызсыздық анық көрсетілген жағдайда рұқсат етіледі. Үлгіні қойғаннан кейін жоюдың алдында маңыздылығын дәлелдеу мүмкіндігі үшін 2-3 сағат күткен жөн. }} == Айдатқыштар == {{/~|Тип=А|Пункт=1 |Шаблоны= * {{tl|db-redirnone}} * <small><nowiki>{{жою-а1}}</nowiki></small> |Критерий=Жоқ бетке сілтеген [[Уикипедия:Айдатқыштар|айдатқыш]] |Пояснение=<small>Жоймас бұрын айдатқыштың дұрыс қолдану мүмкіндігін қарастырып көрген жөн.</small> }} {{/~|Тип=А|Пункт=2 |Шаблоны= * {{tl|db-redirspace}} * <small><nowiki>{{жою-а2}}</nowiki></small> |Критерий=Есім кеңістіктері арасындағы айдатқыштар |Пояснение= }} {{/~|Тип=А|Пункт=3 |Шаблоны= * {{tl|db-redirtypo}} * <small><nowiki>{{жою-а3}}</nowiki></small> |Критерий=Атауындағы қатесі бар айдатқыштар |Пояснение=Сондай-ақ бір сөзде әр түрлі алфавиттердің (латын, кирилл, т.с.с) араласуы. Типтік қателері мен жаңылыстарі бар айдатқыштарға, көпше түрден жекеше түрге сілтеген (немесе керісінше) айдатқыштарға қатысы жоқ. }} {{/~|Тип=А|Пункт=4 |Шаблоны= * {{tl|db-redirflect}} * <small><nowiki>{{жою-а4}}</nowiki></small> |Критерий=Атау септігі болып табылмайтын атау |Пояснение= }} {{/~|Тип=А|Пункт=5 |Шаблоны= * {{tl|db-redirsense}} * <small><nowiki>{{жою-а5}}</nowiki></small> |Критерий=Семантикалық жағынан дұрыс емес айдатқыштар |Пояснение=Айдатқыш атауы сілтеген термин үшін синоним болып табылмаса, сондай-ақ мақала бұл терминді мақала құрамында толығымен сипаттамаса. }} {{/~|Тип=А|Пункт=6 |Шаблоны= * {{tl|db-redirtalk}} <!-- * <small><nowiki>{{жою-а6}}</nowiki></small>--> |Критерий=Талқылау бетіне сілтеген айдатқыштар |Пояснение=Басқа беттерден сілтемесі бар кезден басқа. }} == Файлдар == {{/~|Тип=Ф|Пункт=1 |Шаблоны= * {{tlp|db-duplicate|<nowiki> </nowiki>''Filename.ext''}} |Критерий=Дәл немесе нашар көшірмесі |Пояснение=<small>Көшірілген файлдың атын көрсету қажет.</small> }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=2 |Шаблоны= * {{tl|db-badimage}} |Критерий=Зақымдалған немесе бос файл |Пояснение= }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=3 |Шаблоны= # {{tls|nld}} <span style="color:#666">&nbsp;&nbsp;'''l'''icense</span> # {{tls|nsd}} <span style="color:#666">&nbsp;&nbsp;'''s'''ource</span> # {{tls|nad}} <span style="color:#666">&nbsp;&nbsp;'''a'''uthor</span> # {{tls|dd}} <span style="color:#666">&nbsp;&nbsp;'''d'''isputed</span> # {{tls|npd}} <span style="color:#666">&nbsp;&nbsp;'''p'''ermission</span> |Критерий=Анық емес [[Уикипедия:Суреттерді лицензиялау|лицензиялық статус]] |Пояснение=Келесі шарттардың бірі немесе бірнешесі: # Лицензиясы турасында мәлімет жоқ # Дереккөзі турасында мәлімет жоқ # Авторлығы турасында мәлімет жоқ (немесе плагиат екеніне дәлелдеме бар болса) # Лицензиясы, авторлығы немесе дереккөзінің шынайлығында күмән болса # Көрсетілген еркін лицензиялар расталмаса Нақты бір лицензиялық статусы жоқ файлдар жою белгілемесі қойылғаннан кейін 7 тәуліктен соң жойылуы тиіс. }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=4 |Шаблоны= * {{tls|ofud}} |Критерий=Беттерде қолданылмаған еркін емес файл |Пояснение= Бірде-бір мақалада қолданылмаған еркін емес файлдар жою белгісі қойған кезден 7 тәуліктен соң жойылуы мүмкін. }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=5 |Шаблоны= * {{tls|dfud}} |Критерий=ИҚК-ге сәйкеспейтін еркін емес файл. |Пояснение=Игілікті қолдану критерилеріне ([[Уикипедия:Игілікке қолдану критерилері|ИҚК]]) сәйкеспейтін еркін емес файл жою белгісі орнатылған мерзімінен 7 тәуліктен соң жойылуы мүмкін. }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=6 |Шаблоны= * {{tl|db-badfairuse}} |Критерий=Қисынсыз қолданылған еркін емес файл |Пояснение=<!-- Мысалдардан немесе басқа жағдайларды негізге ала отырып --> Файлдың қолданысы игілікті қолдану критерилеріне толық сәйкес келмегені анық болған жағдайда оны 7 тәулік ішінде жоюға болады. }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=7 |Шаблоны= * {{tlp|RCT|<nowiki> </nowiki>''Filename.ext''}} * {{tlp|RCTC|''алмастырылатын санат аты''}} * {{tlp|RCTG|''алмастырылатын санат аты''}} |Критерий=Алмастырылатын еркін емес файлдар |Пояснение=Еркін емес файлдың орнына Ортаққордан еркін сурет табылса, оны алмастырған жөн. <small>Алмастырылатын нақты файлдың немесе беттің атын көрсету керек (санат немесе галерея).</small> }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=8 |Шаблоны= * {{tlp|NCT|<nowiki> </nowiki>''Filename.ext''}} |Критерий=Егер файл Ортаққорда болса |Пояснение=<small>Егер файлдардың аттары сәйкес келмесе, онда мақаладан жою белгісін орнатпас бұрын атауын өзгерткен жөн.</small> }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=9 |Шаблоны= * {{tls|Nothost}} |Критерий=[[Уикипедия:Уикипедия — бұл энциклопедия#Уикипедия — тегін хостинг, блог не болмаса веб-провайдер және де әлеуметтiк желi емес|Осы ережені]] анық бұзатын файлдар |Пояснение=Энциклопедиялық құндылығы жоқ және қандай да бір бетте қолданылмайтын, жою белгісі орнатылған соң 7 тәулік мерзімі өткен соң жойылуы да мүмкін еркін файлдар. }} == Санаттар == {{/~|Тип=С|Пункт=1 |Шаблоны= * {{tl|db-catempty}} * <small><nowiki>{{жою-с}}</nowiki></small> |Критерий=Бос санат |Пояснение=Бірде-бір беті немесе файлы жоқ санат. Санатты талқылау барысында жоюға болмайды: талқылау кезінде санаттың атын өзгертуді, басқа санатпен біріктіруді немесе оның қолданысын әйгілеуді қалаулары әбден мүмкін. Одан басқа, кейбір {{tl|санатты жоймаңыздар}} үлгісі бар техникалық бос санаттарды өшіруге болмайды. <!-- Для категории, которая должна опустеть после соответствующего изменения проставляющего её шаблона, используйте шаблон {{tl|Реорганизованная категория}}. Қойылған шаблонына сәйкес өзгерістен кейін босауға тиіс санаттар үшін {{Қайта ұйымдастырылған санаттар}} шаблонын қолданыңыз. --> }} == Қатысушы беттері == {{/~|Тип=Қ|Пункт=1 |Шаблоны= * {{tl|жою-қ1}} * <small><nowiki>{{жою-қ1}}</nowiki></small> |Критерий=Иесінің өтініші бойынша |Пояснение=Жеке кеңістігіндегі (қатысушының негізгі бетінің талқылауынан басқа) беттер иесінің өтініші бойынша жойылуы мүмкін. }} {{/~|Тип=Қ|Пункт=2 |Шаблоны= * {{tl|db-anon}} * <small><nowiki>{{жою-қ2}}</nowiki></small> |Критерий=Анонимді қатысушының талқылау беті |Пояснение=Барлық хабарламаларының маңызы жоқ болса, тіркелмеген қатысушының талқылау беті жойылуы мүмкін <small>Бұл сол IP-адреспен кірген басқа қатысушыны шатастырмас үшін қажет.</small> }} {{/~|Тип=Қ|Пункт=3 |Шаблоны= * {{tl|db-nouser}} * <small><nowiki>{{жою-қ3}}</nowiki></small> |Критерий=Тіркелмеген қатысушы |Пояснение=Жоқ қатысушының кеңістігіндегі бет. }} {{/~|Тип=Қ|Пункт=4 |Шаблоны= * {{tl|db-baduserpage}} * <small><nowiki>{{жою-қ4}}</nowiki></small> |Критерий=Мақсатсыз қолдану |Пояснение=Жеке кеңістігіндегі бетті мақсатсыз қолдану ([[Уикипедия:Қатысушының жеке беті#blacklist|УП:ЖБ#blacklist]], [[Уикипедия:Уикипедия — бұл энциклопедия#Уикипедия — тегін хостинг, блог не болмаса веб-провайдер және де әлеуметтiк желi емес|УП:ХОСТИНГЕМЕС]]). }} == Тағы қараңыз == * [[:Санат:Жедел жоюға ұсынылғандар|Жедел жоюға ұсынылғандар тізімі]] {{Уикипедияның ережелері}} [[Санат:Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Уикипедия:Бетті жою|Жедел жою өлшемшарттары]] 0okl6huh7ivfugap04k6kfrqax0mzky 3619506 3619505 2026-06-18T11:10:35Z Madi Dos 18369 3619506 wikitext text/x-wiki {{policy}} {{аударылған ереже|ru:Википедия:Критерии быстрого удаления{{!}}Критерии быстрого удаления}} {{shortcut|УП:ЖЖС}} __NOTOC__ Кей жағдайларда [[Уикипедия:Администраторлар|админдер]] <!-- және қорытынды жасаушылар --> Уикипедиядағы беттерді, мейлі ол беттер [[Уикипедия:Жоюға ұсыну|талқылауға]] салынған болса да, алдын ала ескертусіз жоя алады. Төменде сондай жағдайлардың тізімі көрсетілген. Бұл жағдайлар жеткілікті және олар кеңейтілген түсіндірмені қажет етпейді. Тізімдегі қандай да бір сөзді не сөйлемді өзгертпес бұрын талқылау қажет. <div class="toc" style="float:left; line-height: 150%; padding: 0.5em">[[#Жалпы|Жалпы&nbsp;өлшемшарттары]]<br />[[#Мақалалар|Мақалалар]]<br />[[#Айдатқыштар|Айдатқыштар]]<br />[[#Таспалар|Таспалар]]<br />[[#Санаттар|Санаттар]]<br />[[#Қатысушы беттері|Қатысушы&nbsp;беттері]]</div><div style="clear: left"></div> == Ұсыну == Бетті жедел жоюға ұсыну үшін төмендегі сәйкес критеридің арнайы үлгісін қою қажет немесе '''{{tlp|Жедел жойылсын|''себебі''}}''' деген үлгіні қолдануға болады (бұл жағдайда міндетті түрде себебін жазу керек). Ал үлгіні жедел жоюға ұсыну үшін <code><nowiki><noinclude>{{Жедел жойылсын|себебі}}</noinclude></nowiki></code> құрылымын қолданыңыз. == Жою == Админдерге мақаланы жоймас бұрын [[Уикипедия:Бет тарихы|беттің тарихын]] қарап, ағымдағы нұсқасы [[Уикипедия:Вандализм|вандализм]], кездейсоқ немесе қате өңдеу нәтижесі болып табылмайтынына көз жеткізген жөн, егер солай болса соңғы жақсы нұсқасына оралту керек. Жуықта ғана жазылған мақалаларды жоюдан немесе жою белгісін қоюдан аулақ болыңыз, себебі кей авторлар ағымдағы нұсқасын сақтай отырып, мақалаларын бір емес, бірнеше кезеңмен енгізеді. Мақалаға жедел жою белгісін қою кезінде ол әлі жұмыс барысында болуы мүмкін. Бұл белгі авторды, әсіресе енді ғана бастап келе жатқан адамды шошытуы мүмкін. '''Егер беттің жойылу себебі төмендегі тізімнің біреуімен сәйкес келмесе, онда ол бетті жәй [[Википедия:Жоюға ұсыну|жоюға ұсыну]] қажет.''' == Жалпы == {{/~|Тип=Ж|Пункт=1 |Шаблоны= * {{tl|db-nonsense}} * <small><nowiki>{{жою-ж1}}</nowiki></small> |Критерий=Мағынасыз мазмұн |Пояснение=Еш мағынасы жоқ немесе кездейсоқ символдардан тұратын мәтіні бар бет. Ескерту: Орфографиясы нашар, діни пайымдаулар, ұзақ мәнсіз монологтар («өзінше»), құрылымсыз мәліметтер, қызу дау туғызу үшін жазылған сөздер, [[#Ж3|вандализм]], өзге тілден сапасыз аударылған мақалалар, [[#М2|басқа тілдегі мақалалар]], мистификация (жалған куәліктен болған мақала) және т.б. жағдайларға '''қатысы жоқ'''. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=2 |Шаблоны= * {{tl|db-test}} * <small><nowiki>{{жою-ж2}}</nowiki></small> |Критерий=Тесттік беттер |Пояснение=Уикипедияның техникалық мүмкіндігін тексеру үшін жазылған бет ([[Уикипедия:Зертхана]] сияқты беттерден басқасы). }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=3 |Шаблоны= * {{tl|db-vand}} * <small><nowiki>{{жою-ж3}}</nowiki></small> |Критерий=Вандализмге арналған беттер |Пояснение=Сондай-ақ вандализмнің салдарын жойған кезде пайда болған уақытша айдатқыштар. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=4 |Шаблоны= * {{tl|db-repost}} * <small><nowiki>{{жою-ж4}}</nowiki></small> |Критерий=Белгілі бір себептер бойынша жойылып, қайта қалпына келтірілмеуге тиіс беттер. |Пояснение=Талқылау нәтижелері бойынша жойылып, оның қайта қалпына келтіруіне жол берілмейтін беттер. Ескерту: Маңызды емес болғандықтан жойылған беттің жаңа нұсқасы маңыздылық ережесіне сейкес келген жағдайда бет жойылмайды. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=5 |Шаблоны= * {{tl|db-author}} * <small><nowiki>{{жою-ж5}}</nowiki></small> |Критерий=Жоюға беттің жалғыз авторы ұсынса |Пояснение=Мұндай ұсыныстың себебі анық болу қажет немесе көрсетілуі тиіс. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=6 |Шаблоны= * {{tl|db-sub}}, {{tl|db-talk}} * <small><nowiki>{{жою-ж6}}</nowiki></small> |Критерий=Жоқ беттің талқылау беті немесе төменгі беті |Пояснение=Ескерту: Егер беттің атауы өзгертіліп, ескі талқылау бетіндегі талқылаулар жаңа бетке қатысы болмаса, онда талқылау бетін ескі атауына өзгертіп сол күйінде қалдыру қажет. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=7 |Шаблоны= * {{tlp|db-move|<nowiki> </nowiki>''Бет''}} * <small>{{жою-ж7<tt>{{!}}</tt> ''Бет''}}</small> |Критерий=Беттің атауын өзгерту үшін |Пояснение=Беттің мазмұнын басқа жерге ауыстыру немесе өңдеу тарихын біріктіру мақсатымен. Әрекет қарсылық тудырмауы тиіс, немесе алдын ала келісушілік болғаны дұрыс. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=8 |Шаблоны= * {{tlp|db-fork|<nowiki> </nowiki>''Бет''}} * <small>{{жою-ж8<tt>{{!}}</tt> ''Бет''}}</small> |Критерий=Бұрын бар беттің дубликаты (көшірмесі) |Пояснение=Уикипедияның басқа мақалаларынан мәтінді механикалық ауыстыру нәтижелері. Беттің атауын дұрыс емес тәсілмен өзгеткенде жиі жасалады. <small>Егер мақала кейіннен дамыса, онда өңдеулерді біріктіру мүмкіндігін қолдануға тура келеді.</small> }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=9 |Шаблоны= * {{tl|db-spam}} * <small><nowiki>{{жою-ж9}}</nowiki></small> |Критерий=Жарнама, спам |Пояснение=Тауарларды, қызметтерді, ұйымдарды, интернет-ресурстарды жарнамалайтын беттер. Мазмұнын энциклопедиялық стилге келтіруге келмейтін жақында жазылған беттерге қолданылады. Өзге жедел жою критерилеріне бағынбайтын бұрыннан бар жарнамалық беттер [[Уикипедия:Жоюға ұсыну|жоюға ұсынылып]] талқылану қажет. Бір апта уақыт ішінде қайта жазылмаса жойылады. }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=10 |Шаблоны= * {{tl|db-badtalk}} |Критерий=Талқылау беттерінің орынсыз қолдынылған жағдайында |Пояснение=Талқылау беті толығымен негізгі беттің дамыту жұмысына қатысы болмаса. '''Ескерту:''' * Қатысушының талқылау беттеріне қатысы жоқ. * Қызметтік үлгілері бар беттерге қатысы жоқ (мысалы, {{tl|Жйылмады}}, {{tl|Жылжытылды}}, {{tl|Аударылды}}, {{tl|Жоба мақаласы}}). }} {{/~|Тип=Ж|Пункт=11 |Шаблоны= * {{tlp|db-copyvio|<nowiki> </nowiki>{{nobr|<nowiki>url=http://…</nowiki>}}}} * <small>{{жою-ж11<tt>{{!}}</tt> {{nobr|<nowiki>url=http://…</nowiki>}}}}</small> |Критерий=Авторлық құқықтың анық бұзылуы |Пояснение=Бір мезгілде барлық шарттары орындалған жағдайда: * Мақалаға толығымен авторлық құқығы қорғалған мәліметтен көшіріліп салынған (санат, интервики, викилендіру және стилдік өңдеулерді қоспағанда). * Бетті жасаушы көшірген мәліметтерінің иесінен оның таралуына нақты рұқсат алғанын анық көрсетпеген. <small>Мұндай беттердің авторларына талқылау бетіне олардың Уикипедия ережелерін бұзғандығы жайлы ескерту қажет. Бұл үшін {{tl|nothanks cv}} үлгісі бар.</small> <small>Жоюдың алдында админ автордың жою туралы хабардар екеніне көз жеткізу қажет немесе өзі құлағдар ету керек. Егер админге мақаланы қате өшіргендігі туралы хабарланса, онда ол дереу қайта қалпына келтіру қажет; бірақ егер талқылау бетінде мақала мәтінін CC-BY-SA қағидатына сай қолданылуға рұқсат етілген хат мәтінінің көшірмесі шықпаса, админ мұндай мақаланы {{tl|copyvio}} үлгісімен белгілеп қоюы қажет.</small> }} == Мақалалар == {{/~|Тип=М|Пункт=1 |Шаблоны= * {{tl|db-empty}} * <small><nowiki>{{жою-м1}}</nowiki></small> |Критерий=Энциклопедиялық мазмұны жоқ өте қысқа немесе бос мақалалар |Пояснение=Мысалы, ''«Бәленше Түгеншеұлы. Ол әлсіз және еңбекқор болатын, ал оның әйелі айдай сұлу болған»''. Мұнда сонымен қатар көшірілген мақаланың тақырып атауы да жатады. Жақын арада жазылған мақалаларды, мақала [[Уикипедия:Бастама|бастамасын]] және бір сөздік анықтамадан тұратын мақалаларды өшірудің қажеті жоқ. Мұндай жағдайларда {{subst:ds}} үлгісін қою қажет. }} {{/~|Тип=М|Пункт=2 |Шаблоны= * {{tl|db-foreign}} * <small><nowiki>{{жою-м2}}</nowiki></small> |Критерий=Мақала қазақ тілінде емес немесе [[машиналық аударма]] |Пояснение=Бәлкім Уикипедияның басқа тіл бөліміне сәйкес келетін шығар. Жуықта құрылған мақалаларға (олар аудару үстінде болуы мүмкін) және басқа тілдегі цитаталары бар мақалаларға (мысалы, елдердің әнұраны) қатысы жоқ. }} {{/~|Тип=М|Пункт=3 |Шаблоны= * {{tl|db-nocontent}} * <small><nowiki>{{жою-м3}}</nowiki></small> |Критерий=Тек сілтемеден ғана тұратын мақала (ішкі немесе сыртқы) |Пояснение=Сонымен қатар мәтінсіз, бірақ санаттары, интеруикиі, ішкі сілтемелері бар «Тағы қараңыз» тарауы және т.б. бар мақалалар. [[Уикипедия:Тізімдер|Тізімдік мақалаға]] қатысы жоқ }} {{/~|Тип=М|Пункт=4 |Шаблоны= * {{tl|db-nn}} * <small><nowiki>{{жою-м4}}</nowiki></small> |Критерий=Энциклопедиялық [[Уикипедия:Маңыздылық|маңыздылығы]] дәлелденбеген мақала |Пояснение=Мысалы, мақала объектісінің маңыздылығы, атақтылығы көрсетілмеген аз танылған тұлға, адамдар тобы, сайт немесе ұйым туралы мақалалар. Егер кімде-кім мақала пәнінің маңыздылығы бар десе, онда мақала [[Уикипедия:Жоюға ұсыну]] бетінде талқылауға салынуы тиіс. Оған қоса админ маңыздылығы туралы нұсқаулықты қолдануы тиіс, мысалы, [[Уикипедия:Тұлғаның маңыздылық критерилері|тұлғаның маңыздылық критерилері]]. {{db-nn}} үлгісінсіз жедел жою тек қана: егер мақала мәтінінен (мысалы, әлгінде ғана құрылған музыкалық топ жайында) маңызсыздық анық көрсетілген жағдайда рұқсат етіледі. Үлгіні қойғаннан кейін жоюдың алдында маңыздылығын дәлелдеу мүмкіндігі үшін 2-3 сағат күткен жөн. }} == Айдатқыштар == {{/~|Тип=А|Пункт=1 |Шаблоны= * {{tl|db-redirnone}} * <small><nowiki>{{жою-а1}}</nowiki></small> |Критерий=Жоқ бетке сілтеген [[Уикипедия:Айдатқыштар|айдатқыш]] |Пояснение=<small>Жоймас бұрын айдатқыштың дұрыс қолдану мүмкіндігін қарастырып көрген жөн.</small> }} {{/~|Тип=А|Пункт=2 |Шаблоны= * {{tl|db-redirspace}} * <small><nowiki>{{жою-а2}}</nowiki></small> |Критерий=Есім кеңістіктері арасындағы айдатқыштар |Пояснение= }} {{/~|Тип=А|Пункт=3 |Шаблоны= * {{tl|db-redirtypo}} * <small><nowiki>{{жою-а3}}</nowiki></small> |Критерий=Атауындағы қатесі бар айдатқыштар |Пояснение=Сондай-ақ бір сөзде әр түрлі алфавиттердің (латын, кирилл, т.с.с) араласуы. Типтік қателері мен жаңылыстарі бар айдатқыштарға, көпше түрден жекеше түрге сілтеген (немесе керісінше) айдатқыштарға қатысы жоқ. }} {{/~|Тип=А|Пункт=4 |Шаблоны= * {{tl|db-redirflect}} * <small><nowiki>{{жою-а4}}</nowiki></small> |Критерий=Атау септігі болып табылмайтын атау |Пояснение= }} {{/~|Тип=А|Пункт=5 |Шаблоны= * {{tl|db-redirsense}} * <small><nowiki>{{жою-а5}}</nowiki></small> |Критерий=Семантикалық жағынан дұрыс емес айдатқыштар |Пояснение=Айдатқыш атауы сілтеген термин үшін синоним болып табылмаса, сондай-ақ мақала бұл терминді мақала құрамында толығымен сипаттамаса. }} {{/~|Тип=А|Пункт=6 |Шаблоны= * {{tl|db-redirtalk}} <!-- * <small><nowiki>{{жою-а6}}</nowiki></small>--> |Критерий=Талқылау бетіне сілтеген айдатқыштар |Пояснение=Басқа беттерден сілтемесі бар кезден басқа. }} == Файлдар == {{/~|Тип=Ф|Пункт=1 |Шаблоны= * {{tlp|db-duplicate|<nowiki> </nowiki>''Filename.ext''}} |Критерий=Дәл немесе нашар көшірмесі |Пояснение=<small>Көшірілген файлдың атын көрсету қажет.</small> }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=2 |Шаблоны= * {{tl|db-badimage}} |Критерий=Зақымдалған немесе бос файл |Пояснение= }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=3 |Шаблоны= # {{tls|nld}} <span style="color:#666">&nbsp;&nbsp;'''l'''icense</span> # {{tls|nsd}} <span style="color:#666">&nbsp;&nbsp;'''s'''ource</span> # {{tls|nad}} <span style="color:#666">&nbsp;&nbsp;'''a'''uthor</span> # {{tls|dd}} <span style="color:#666">&nbsp;&nbsp;'''d'''isputed</span> # {{tls|npd}} <span style="color:#666">&nbsp;&nbsp;'''p'''ermission</span> |Критерий=Анық емес [[Уикипедия:Суреттерді лицензиялау|лицензиялық статус]] |Пояснение=Келесі шарттардың бірі немесе бірнешесі: # Лицензиясы турасында мәлімет жоқ # Дереккөзі турасында мәлімет жоқ # Авторлығы турасында мәлімет жоқ (немесе плагиат екеніне дәлелдеме бар болса) # Лицензиясы, авторлығы немесе дереккөзінің шынайлығында күмән болса # Көрсетілген еркін лицензиялар расталмаса Нақты бір лицензиялық статусы жоқ файлдар жою белгілемесі қойылғаннан кейін 7 тәуліктен соң жойылуы тиіс. }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=4 |Шаблоны= * {{tls|ofud}} |Критерий=Беттерде қолданылмаған еркін емес файл |Пояснение= Бірде-бір мақалада қолданылмаған еркін емес файлдар жою белгісі қойған кезден 7 тәуліктен соң жойылуы мүмкін. }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=5 |Шаблоны= * {{tls|dfud}} |Критерий=ИҚК-ге сәйкеспейтін еркін емес файл. |Пояснение=Игілікті қолдану критерилеріне ([[Уикипедия:Игілікке қолдану критерилері|ИҚК]]) сәйкеспейтін еркін емес файл жою белгісі орнатылған мерзімінен 7 тәуліктен соң жойылуы мүмкін. }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=6 |Шаблоны= * {{tl|db-badfairuse}} |Критерий=Қисынсыз қолданылған еркін емес файл |Пояснение=<!-- Мысалдардан немесе басқа жағдайларды негізге ала отырып --> Файлдың қолданысы игілікті қолдану критерилеріне толық сәйкес келмегені анық болған жағдайда оны 7 тәулік ішінде жоюға болады. }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=7 |Шаблоны= * {{tlp|RCT|<nowiki> </nowiki>''Filename.ext''}} * {{tlp|RCTC|''алмастырылатын санат аты''}} * {{tlp|RCTG|''алмастырылатын санат аты''}} |Критерий=Алмастырылатын еркін емес файлдар |Пояснение=Еркін емес файлдың орнына Ортаққордан еркін сурет табылса, оны алмастырған жөн. <small>Алмастырылатын нақты файлдың немесе беттің атын көрсету керек (санат немесе галерея).</small> }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=8 |Шаблоны= * {{tlp|NCT|<nowiki> </nowiki>''Filename.ext''}} |Критерий=Егер файл Ортаққорда болса |Пояснение=<small>Егер файлдардың аттары сәйкес келмесе, онда мақаладан жою белгісін орнатпас бұрын атауын өзгерткен жөн.</small> }} {{/~|Тип=Ф|Пункт=9 |Шаблоны= * {{tls|Nothost}} |Критерий=[[Уикипедия:Уикипедия — бұл энциклопедия#Уикипедия — тегін хостинг, блог не болмаса веб-провайдер және де әлеуметтiк желi емес|Осы ережені]] анық бұзатын файлдар |Пояснение=Энциклопедиялық құндылығы жоқ және қандай да бір бетте қолданылмайтын, жою белгісі орнатылған соң 7 тәулік мерзімі өткен соң жойылуы да мүмкін еркін файлдар. }} == Санаттар == {{/~|Тип=С|Пункт=1 |Шаблоны= * {{tl|db-catempty}} * <small><nowiki>{{жою-с}}</nowiki></small> |Критерий=Бос санат |Пояснение=Бірде-бір беті немесе файлы жоқ санат. Санатты талқылау барысында жоюға болмайды: талқылау кезінде санаттың атын өзгертуді, басқа санатпен біріктіруді немесе оның қолданысын әйгілеуді қалаулары әбден мүмкін. Одан басқа, кейбір {{tl|санатты жоймаңыздар}} үлгісі бар техникалық бос санаттарды өшіруге болмайды. <!-- Для категории, которая должна опустеть после соответствующего изменения проставляющего её шаблона, используйте шаблон {{tl|Реорганизованная категория}}. Қойылған шаблонына сәйкес өзгерістен кейін босауға тиіс санаттар үшін {{Қайта ұйымдастырылған санаттар}} шаблонын қолданыңыз. --> }} == Қатысушы беттері == {{/~|Тип=Қ|Пункт=1 |Шаблоны= * {{tl|жою-қ1}} * <small><nowiki>{{жою-қ1}}</nowiki></small> |Критерий=Иесінің өтініші бойынша |Пояснение=Жеке кеңістігіндегі (қатысушының негізгі бетінің талқылауынан басқа) беттер иесінің өтініші бойынша жойылуы мүмкін. }} {{/~|Тип=Қ|Пункт=2 |Шаблоны= * {{tl|db-anon}} * <small><nowiki>{{жою-қ2}}</nowiki></small> |Критерий=Анонимді қатысушының талқылау беті |Пояснение=Барлық хабарламаларының маңызы жоқ болса, тіркелмеген қатысушының талқылау беті жойылуы мүмкін <small>Бұл сол IP-адреспен кірген басқа қатысушыны шатастырмас үшін қажет.</small> }} {{/~|Тип=Қ|Пункт=3 |Шаблоны= * {{tl|db-nouser}} * <small><nowiki>{{жою-қ3}}</nowiki></small> |Критерий=Тіркелмеген қатысушы |Пояснение=Жоқ қатысушының кеңістігіндегі бет. }} {{/~|Тип=Қ|Пункт=4 |Шаблоны= * {{tl|db-baduserpage}} * <small><nowiki>{{жою-қ4}}</nowiki></small> |Критерий=Мақсатсыз қолдану |Пояснение=Жеке кеңістігіндегі бетті мақсатсыз қолдану ([[Уикипедия:Қатысушының жеке беті#blacklist|УП:ЖБ#blacklist]], [[Уикипедия:Уикипедия — бұл энциклопедия#Уикипедия — тегін хостинг, блог не болмаса веб-провайдер және де әлеуметтiк желi емес|УП:ХОСТИНГЕМЕС]]). }} == Тағы қараңыз == * [[:Санат:Жедел жоюға ұсынылғандар|Жедел жоюға ұсынылғандар тізімі]] {{Уикипедияның ережелері}} [[Санат:Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Уикипедия:Бетті жою|Жедел жою өлшемшарттары]] p96ed0mh3rvsbvdd78sczldf96tpng1 0 7390 3619157 3618044 2026-06-17T18:30:54Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] соңғы нұсқасына қайтарды 3568076 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Жанқожа батыр.jpeg|thumb|200px]] '''Жанқожа Нұрмұхамедұлы''' ([[1774 жыл|1774]] - [[1860 жыл|1860]]) — '''[[Алшын]]''' тайпасынан шыққан [[батыр]]. [[Сыр бойы]] қазақтарының [[Хиуа]], Қоқан хандықтарының езгісіне және [[Ресей]] [[Отаршылдық|отаршылдарына]] қарсы ұлт-азаттық көтерілісінің басшысы. === Хиуа және Қоқан хандықтарымен күрес === 19-ғасырдың 20-жылдарынан бастап Сыр бойы мен [[Арал теңізі]]нің шығыс жағалауын қоныстанған қазақтарға өз үстемдігін жүргізе бастаған [[Хиуа хандығы|Хиуа]], [[Қоқан хандығы|Қоқан]] хандықтары 1830-1840 жылдары жергілікті халыққа өктемдігін одан әрі күшейтті. Хиуа хандығы [[Жаңадария (ескі арна)|Жаңадария]], [[Қуаңдария]], [[Қызылқұм]]нан өтіп, [[Қосқорған]], [[Арал теңізі]]не дейінгі аралықтағы Сыр бойындағы қазақтарға шапқыншылықтар жасап, малдарын барымталап, әйел, бала-шағаларын тұтқынға алып кетіп отырды. Қоқандықтар шекара бекітіп, әкімшілік құрып, 1817 жылдан бастап салына бастаған бекіністерінен әркез жасақтар шығарып, бейбіт елді шауып, алым-салық жинап кетіп тұрды.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> Осындай зорлық–зомбылықтан жапа шеккен қазақтар, жастайынан әділдігімен, батырлығымен елге танымал болған Жанқожаның төңірегіне топтасты. Жанқожа 17 жасында Кіші жүз құрамындағы [[Әлімұлы]] тайпасының жергілікті рулары сайлап алған [[Қылышбай хан]]ның Хиуа бекінісіне жасаған жорығы кезінде жасаққа елеусіз еріп барып, ешкімге дес бермей тұрған қарақалпақ батыры Тықыны жекпе-жекте өлтіреді.<br /> Осы жорықта әділетсіздігі үшін Қылышбай ханның өзіне де қол жұмсайды. Бұл кездерде Жанқожа ауылы [[Қарақұм]]ды жайлап; [[Ырғыз]]ды қыстаған. Қоқан хандығының Созақ бекінісіне орналасқан әкімдерінің жергілікті халыққа салынатын алым-салықтан тыс көрсеткен зорлықтары қазақтардың бас біріктіріп, бұл қамалға шабуыл жасауына себепкер болды. И.В. Аничковтың мәліметі бойынша, Қоқан әкімі Дәурен [[Созақ]] қаласының бектері Отыншы, Cушымен бірігіп Сарман биді өлтіреді. Созақта тұратын Құрман би араша түсуді өтініп, Жанқожаға арнайы хабар жібереді. Жанқожа елден қол жинап, Созаққа жорыққа аттанып, жолда [[Жаңақорған]], [[Желек]] бекіністеріндегі қоқандықтарды қуады.<br /> 1830 жылдың күзінде Созақ бекінісін қоршауға алып, көмекке келген қоқандық Таған палуанды жекпе-жекте қолға түсіреді. Одан соң Жанқожа жасақтарымен бекіністің дарбазасын бұзып кіріп, Созақты басып алды. Қоқан бектері Отыншы мен Сушыны қолға түсіріп, баласын өлтіргені үшін Құрман биге тапсырады. Кейбір деректерге қарағанда, Жанқожа Қоқан хандығының Шымқорған, Қосқорған, Күмісқорған тәрізді бекіністерін де талқандайды. Хиуа хандығы [[Аллақұл хан]]ның тұсында 1835 жылы Қуандарияның батысындағы Құртөбе деген жерге бекініс салып, онда 200 әскер ұстайды. Жанқожаға арқа сүйеп, алым-салық төлеуден бас тартып, Хиуа бегі Бабажанның озбырлығына көнбей жүрген сырдың төменгі сағасындағы қазақтарды тәртіпке келтіру үшін түрікмен Аймұхамед палуанды жасақтарымен жіберді. 1836 жылы Ақирек деген жерде елге тізесі батқан осы Аймұхамед палуанды Жанқожа жекпе-жекте өлтіреді. Басшысы мерт болған палуанның жасақтары бас сауғалап қашуға мәжбүр болды. Жанқожа бұдан кейін де Сыр бойындағы қазақтарды хиуалықтардың езгісінен құтқару үшін, олардың бекіністеріне жиі-жиі шабуыл жасап отырды. Оның бұл жорықтары нәтижелі болып, Хиуа бекіністері көп шығынға ұшырады. Жанқожа Қоқан хандығының Сырдарияның төменгі ағысы бойындағы Жаңақорған, Күмісқорған, Шымқорған және Қосқорған сияқты әскери бекіністеріне де шабуыл жасады. Ол [[Кенесары Қасымұлы|Кенесары Қасымұлының]] әскери жасақтарымен белсенді байланыс жасап тұрды. 1845 жылы Жанқожа батыр Кенесары ханның өтініші бойынша Созақ әскери бекінісін басып алуға қатысты. Кейінірек Жанқожа батырдың Қоқан хандығымен көп жылға созылған тартысты оқиғалары басталды. Қоқандықтар 1851 жылы қазақтардың көп малын күшпен айдап алып кетті. Жанқожа батыр Ақмешітке дейін жорық жасады, қоқандықтардың әскери жасағын талқандады, Қосқорған бекініс-қамалын басып алды. Жергілікті қазақтар Қоқан езгісінен азат етілді. 1845 жылды көктемінде Хиуа хандығы Сыр бойындағы қираған бекіністерін қалпына келтіру үшін 200 жасақ аттандырады. Жанқожаның жігіттері олармен ұрыс салып, кері қайтарады. 1847 жылы көктемде Хиуа бегі Уайыс-Нияздың әскері Атанбас, [[Ақирек]], [[Қамыстыбас]]ты жайлап отырған қазақтарға шабуыл жасап, 1400 үйді ойрандап, тонап кетеді. [[File:Ilipicture.jpg|200px|thumb|left]]Осы жылдың тамыз айында Хиуа бегі Қожанияз бастап, қазақ сұлтандары Жанғазы Шерғазиев пен Елікей (Ермұхамед) Қасымов қоштаған шапқыншылар қазақ ауылдарын тағы да тонауға ұшыратады. Хиуалықтардың мұндай шапқыншылығы бір жылда бірнеше рет қайталанады. Тонауға ұшыраған елін қорғауға Жанқожа 700 сарбазымен қарсы шығады. Құрамында екі мың әскері бар хиуалықтар Жаңақала бекінісінің төңірегіне шоғырланады. Хиуа хандарының шапқыншылық езгісінен әбден қалжыраған Сыр қазақтары амалсыздан патша үкіметін іс жүзінде танып, хиуалық бектерге қарсы күресте олардан жәрдем күтті. Жанқожа батыр орыс әскерлерінің келуін алғашында үлкен үміт, достық сезіммен қарсы алды. 1847 жылы Райымға келіп, бекініс сала бастаған Ресей әскерлеріне Жанқожа қарсылық көрсетпеді. Сол кездегі Орынбор [[генерал-губернатор]]ы В. Обручевпен жолығып сөйлескен Жанқожа онымен орыс әскері жергілікті халықтың тыныштығын бұзбайтындығына және хиуалықтардың шапқыншылығынан қорғайтындығына келіседі. Жанқожаға Ресейдің [[Райым бекінісі]]нің бастығы Ерофив бастаған отряд көмекке келіп хиуалықтарды бірге талқандайды. 1847 жылдың тамыз айында біріккен орыс-қазақ жасақтары Сырдың сол жағасында салынған Хиуа қамалы Жанақаланы қиратады.<ref>И.В. Аничков. Қазақ батыры Жанқожа Нұрмұхаммедұлы. А.,1991.</ref> Осы соғыста жауды өкшелей қуып, ерлік көрсеткен Жанқожа сарбаздары жалпы саны 3 мың түйе, 500 жылқы, 2 мың ірі қара, 50 мың қойды қайтарып, тұтқындарды босатады. Бұл соғыста қазақтар мен орыс әскерлерінің арасында «достықтың» алғашқы көрінісі байқалғандай болды. Сондықтан да қазақтар Сыр бойына келген орыс әскерлері мен қоныс аударушыларды шын достық пейілмен қарсы алды. Бірақ та бұл «достық пейіл» ұзаққа созылмады.<ref>Х. Маданов. Ұлы дала тарихы. А.,1993.</ref> === Патша өкіметіне қарсы көтеріліс === Патша өкіметі Сыр өңірінде реакциялық ішкі саясат жүргізіп, отарлық езгіні күшейте түсті. Қазақтардың саяси тәуелсіздігін жоюмен бір уақытта жақсы құнарлы жерлерін тартып алып, оған Орынбор әскерінің казактарын орналастыру жоспарлы әрі тиянақты түрде жүргізілді. Оның үстіне 1837 жылы Ресей өкіметі тарапынан бағынышты ел ретінде қазақтардан әр шаңырақтан 1 сом 50 тиындық жаңа салық енгізілді.<ref>Х. Маданов. Ұлы дала тарихы. А.,1993.</ref> Алайда кейініректе салық мөлшері екі есе көбейтілді. Бұл салық тарихта «түтін салығы», «шаңырақ салығы» деген атаулармен белгілі. Салық тең дәрежеде, халықтың әлеуметтік жағдайына қарамастан, яғни қатардағы жеркепе, лашық иелерінен де және ауқатты отбасыларынан да бірдей көлемде жылына бір рет жиналды. Салыққа ақша бере алмағандардың малы тартып алынды. Сонымен қатар Сырдария шекаралық өкімет ұйымдары қазақтарды Райымның және №1 форттың (Қазалы) әскери бекіністерін салуға мәжбүрлеу тәртібімен жұмылдырды. Бұл форпостарды салу үшін мыңдаған кедейлер айдап әкелінді. Мәжбүрлеу жұмыстарының салдарынан малшылар, егіншілер, балықшылар өздерінің жеке шаруашылықтарымен айналыса алмады. Суландыру жүйелері дер кезінде тазартылмады, сөйтіп егіншілер су тапшылығына ұшырады, адам қолы жетіспегендіктен аз егіннің өзін уақытылы жинай алмады. Ал 1849 жылы Райым бекінісіне Орынбор казак – орыстарының алғашқы жиырма алты отбасы қоныстандырылды. Олар бірте – бірте қазақтарды отырған жерлерінен ығыстырып шығарып, Сырдария жағасындағы шұрайлы және жақсы суландырылатын жерлерге орналастырылды. Соның салдарынан Сырдарияның егінші қазақтары пайдаланылмай жатқан құнарсыз жерлерді игеруге мәжбүр болды, ал кейбіреулеріне қоныс аударушылар мен шенеуніктердің қожалықтарында жалданып жұмыс істеуге тура келді. Патша шенеуіктері мен әскерлері ауық-ауық елдің тыныштығын бұзып, бұл кезде егде тартып отырған Жанқожаға да маза бермейді. Орынбор шекаралық комиссиясының Сырдария жүйесі бойынша өкілі И. Осмаловскийдің көмекшісі болып есептелінетін тілмаш Мұхамедхасан Ахмеров пара жинауға шабармандарын Жанқожа ауылына жұмсайды. Жанқожа оларды «орыс заңында мұндай салық мүлде жоқ» деп қуып жібереді. Хиуалықтарға және қоқандықтарға қарсы күресте Жанқожа батыр ресейліктермен уақытша одақ құруға мәжбүр болған еді. Жанқожа батырдың 1847 жылы Хиуаға қарсы күресін пайдаланып қалуға тырысқан патша үкіметі оны өз жағына тартуға күш салып бақты. Осы мақсатпен оған Шекара комиссиясының есебінен жыл сайын 200 сом мөлшерінде жалақы төлеп тұру белгіленді. Оған Қарақұм мен Сырдария жағасындағы Борсыққұм қазақтарының басқарушысы деген лауазымды қызмет те ұсынылды. Ресей жоғарғы өкімет билігінің атынан батырға жасауыл деген атақ та берілді. Бірақ Жанқожа батыр патша үкіметі ұсынған барлық атақ, жалақы, қымбат бағалы сыйлықтардан да біржолата үзілді-кесілді бас тартты. Патша үкіметі Жанқожа батырды Кіші жүздің билеуші-сұлтандарына бағынышты етуге де тырысып көрді. Бұл қитұрқы әрекеттер батырдың патша үкіметінен іргені аулақ салуына себеп болды. Өйткені оның патшаның қолшоқпар шенеуніктеріне айналған сұлтандарға бағынуы тіпті түсіне де кірмейтін жиіркенішті нәрсе болатын. Мұндай келеңсіз құбылыстарға ашуланған Жанқожа көтеріліске шығуға мәжбүр болады. 1856 жылы желтоқсанда Сыр бойы қазақтарының Ресейге қарсы қарулы көтерілісі басталды. Бұған түрткі болған себеп ресейлік солдаттардың жергілікті үш қазақты кірпіш зауытының пешіне тірідей жағың жіберуі еді. Көтерілістің орталығы бұрынғы хан ордасы орналасқан Жаңақала болды. Көтерілісшілердің басым көпшілік бөлігі жаяу адамдар еді. Олардың қару-жарағы жер өңдейтін кетпен мен ұзын сапты шот, сойыл, садақ, найзалардан құралды. Оқ ататын аз ғана мылтықтары бар еді. Жанқожа батыр жедел қимыл жасай алатын бірнеше топ құрды. Олардың әрқайсысының қатары 150— 200 адамнан тұрды. Көтерілісшілер жасағы Қазалы маңына, Перовск бекінісіне таяу жерлерге орналастырылды да, белгі берілген кезде күтпеген жерден бірден лап қойып, шекара шебіне шабуылға шықты. Дұшпанның адам күші елеулі шығынға ұшырады. 1856 жылғы желтоқсан айының аяқ кезінде Қазалы қамалы қоршауға алынды. Қаратөбе манындағы Л.Булатовтың отрядына бірнеше рет шабуыл жасады. Көтерілістің бас кезінде Жанқожаның 1500-ден аса сарбазы болса, 1857 жылы қаңтарда олардың саны 5000-ға жетті. Жағдай [[Орынбор]] генерал-губернаторы В.А.Перовскийді қатты алаңдатты. Ол генерал-майор Фитингофт бастаған 300 атты казак, 320 жаяу әскер, 1 зеңбірек, 250 гусарь әскерімен қоса сұлтан Елікей Қасымов бастаған бірнеше жүз казак жасағы бар жазалау отрядын аттандырады. Жазалаушы әскер мен көтерілісшілер арасындағы шешуші шайқас 1857 жылғы 9 қаңтарда Арықбалық шатқалында өтті. Шайқас кезінде ақ туды Жанқожа батырдың өзі көтеріп тұрды. Бірақ батырдың нашар қаруланған жасағы от шашқаң зеңбіректің снарядына және мылтықтың калың оғына төтеп бере алмады. Жазалаушы отряд көтерілісшілерді ығыстырып, жолда кездескен қазақ ауылдарын шауып, тонаушылыққа ұшыратты. Фитингофт бастаған жазалаушы отряд ақпан-наурыз айларында көтерілісші халыққа қарсы тағы бірнеше рет жорыққа шығып, қазақ ауылдарына адам айтқысыз жауыздықтар жасады. 1856-1857 жылы қазақтардан тартып алынып есептелмей, талан-таражға түскенді қоспағанда, 79567 сомның малы сатылды. Көтерілісшілер қосыны басып алынды, мал-мүлкі талан-таражға түсті. 20 мың бастан астам малы айдап әкетілді. Көтерілісшілердің бытыраңқы топтары Қуаңдарияға қарай шегініп кетті, одан әрі Бұхара мен Хиуа асуға мәжбүр болды. Жанқожамен бірге 20 шақты қазақ ауылдары көшіп кетті. Жанқожа мұнда Хиуа, Бұқара немесе Қоқан хандары тарапынан өзіне одақтастар табуға әрекеттенді. Бірақ бұл саясатынан ештеме шықпады. Қазақтардың Жанқожа Нұрмұхамедұлы қолбасшылық еткен көтерілісі осылай аяқталды. Патша үкіметінің әскери әкімшілігі Жанқожа Нұрмұхамедұлының көзін жою үшін Елікей Қасымов бастаған арнаулы жазалаушы әскер жіберді. <ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> 1860 жылы жазалаушы әскер Қызылқұмның ішіндегі Жанқара көлінің басында отырған Жанқожа батырдың ауылын қоршауға алды. Қанды шайқастың барысында 80-нен асқан Жанқожа батыр жазалаушылардың оғынан қаза тапты. Батырдың өмірден өтер кездегі соңғы сәтін Л. Мейер былай деп суреттейді: ''«Қарт батыр оқ өтпейтін сауытын киіп, қару-жарағын асынып, үйінен шығып үлгерді. Бірақ аты жоқ екен. Ажалымның жеткен жері осы екен деп, ол бір төмпешіктің үстіне аспай-саспай шығып алды да, өз иманын өзі үйіріп, дұға оқи бастады... зулаған оқтар... көпке дейін оның сауытынан өтпей, тайқып ұшып, кері түсіп жатты. Ақырында бір оқ оның мойнына дәл тиіп, қарт батырдың өмірін қиып кетті».'' == Тағы қараңыз == * [[Жанқожа батыр жыры]] * [[Жанқожа батыр ауылы]] ==Сыртқы сілтемелер== * [http://Malimetter.kz/nurmuxameduly-zhankozha/ Malimetter.kz Жанқожа батыр реферат]{{Deadlink|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (қазақша) == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:1795 жылы туғандар]] [[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері]] [[Санат:1859 жылы қайтыс болғандар]] {{Bio-stub}} ox6zyvkrz86gt0omp71cc8xiksuo9tk 0 13284 3619515 2107461 2026-06-18T11:38:48Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3619515 wikitext text/x-wiki [[Сурет:NewtonsLawOfUniversalGravitation.svg|thumb|250px|Гравитациялық тұрақты ''{{math|G}}'' Бүкіл әлемдік тартылыс заңына негізделген.]] G, '''гравитациялық тұрақты'''<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Механика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын — Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007 жыл.-29 1 б. ISBN 9965-08-234-0</ref> - [[Бүкіл әлемдік тартылыс заңы]]ндағы пропорционалдық коэффициент: : <math>F = G \frac{m_1 m_2}{r^2}.</math> G - тұрақтысының мәнін анықтау үшін ең алғаш ойдағыдай [[Кавендиш тәжірибесі|өлшеу]] жүргізген ағылшын ғалымы [[Генри Кавендиш]] (1798ж.) болды. [[СИ]] жүйесі мына мәнді пайдалануды ұсынады, 2006 [[КОДАТА]]:<ref>[http://www.physics.nist.gov/cgi-bin/cuu/Value?bg CODATA Value: Newtonian constant of gravitation<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150929005249/http://physics.nist.gov/cgi-bin/cuu/Value?bg |date=2015-09-29 }}</ref> :<math> G = \left(6.67428 \plusmn 0.00067 \right) \times 10^{-11} \ \mbox{m}^3 \ \mbox{kg}^{-1} \ \mbox{s}^{-2}.</math> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Механика]] [[Санат:Физикалық шамалар]] {{stub}} ov2y3fpge3duof9ck9bv9zd7joypvus 0 14172 3619133 3528148 2026-06-17T18:01:58Z MuratbekErkebulan 162992 3619133 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = қала |атауы = Балқаш |сурет = {{Фотомонтаж |photo1a = Балхаш-2, вокзал.jpg |photo2a = Балхаш, микрорайон Мухаммеджанова 6.jpg |photo3a = Балхаш, станция Заводская (3).jpg |photo2b = Балхаш, Агыбай батыра 22.jpg |photo3b = |photo4a = Балхаш, улица Сейфуллина.jpg |photo4b = Балхаш, АЗС на Язева-Жезказганской.jpg |spacing = 2 |position = center |color_border = white |color = white |size = 333 |foot_montage = }} |әкімшілік күйі = Облыстық маңызы бар қала |елтаңба =Coats_of_arms_of_Balqash.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg = 46|lat_min = 51|lat_sec = |lon_deg = 75|lon_min = 00|lon_sec = |CoordAddon =type:city(74100)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Қарағанды |кестедегі облыс = Қарағанды облысы |ауданы = |кестедегі аудан = |ішкі бөлінісі = |әкімі = Сатаев Сапар Каиркенович |құрылған уақыты = 1931 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Прибалхашстрой |статус алуы = 1937 |жер аумағы = 230 |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}73 450<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT478686 Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2024 жылғы 1 қаңтарға)]</ref> |санақ жылы = 2024 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[қазақтар]] (69,71 %) <br /> [[орыстар]] (24,36 %) <br /> [[корейлер]] (1,26 %) <br /> [[немістер]] (1,14%) <br /> [[татарлар]] (1 %) <br /> [[украиндар]] (0,57 %) <br /> басқалары (1,96 %)<br /> 2022 ж.<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT453226 Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = 71036 |пошта индексі = |пошта индекстері = 100300 - 100316 |ортаққордағы санаты = Balqash city |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/karaganda-balkhash?lang=kk Балқаш қаласының әкімдігі |сайт тілі = kz |сайт тілі 2 = ru }} [[Сурет:ISS023-E-47178 - View of Earth.jpg|thumb|293 px|Балқаш қаласының ғарыштан түсірілген фотосы]] '''Балқаш''' — [[Балқаш]] жағалауында орналасқан қала. Балқаш көлінің жағасындағы ең ірі қалалардың бірі. Қала Қарағанды қаласынан 380 км қашықтықта [[Бертіс]] айлағында орналасқан. Халық саны – 73,7 мың адам. ==Тарихы== [[1931]] жылы Прибалхашстрой кенті ретінде қаланған. Қала 1937 жылы Прибалхашстрой кентінің базасында құрылды. [[File:Balkhash-zimoi.jpg|thumb|200px|right|Қаланың қысқы көрінісі]] Балқаш көлінің солтүстігінде 12 км жердегі [[Қоңырат мыс кен орны]] мен [[Қарағанды]] көмірінің негізінде жұмыс істейтін ірі [[Балқаш мыс қорыту зауыты|мыс қорыту зауытының]] құрылысына байланысты салына бастады. 1967 жылы Лондондық Халықаралық Көрмесінде балқаштық мыс халықаралық мыс эталоны болып танылды. ==Туризм== [[File:Balkhash townBeach.jpg|thumb|200px|right|Қала жағажайы]] Көл және көл маңындағы табиғат ескерткіштерінің ([[Бектау ата]] шатқалы, тоғайлы ормандар) рекреациондық потенциалы туристерді қабылдауға таптырмас мүмкіндік береді. Балқаш көлінің жағасында танымал туризм түрлері болып жағажай туризмі, спорттың су түрлері: желкенді қайық, байдаркамен және каноэмен есу, спорттық балық аулау табылады. Балқаш көлінің жағалауында жылына 4 мыңнан астам адам демалады. Демалушыларға жағдайды облыстың ірі өнеркәсіпорындары мен жеке меншік кәсіпкерлердің 9 демалыс зонасы жасайды. Көлдің батыс жағалауында халықаралық және республикалық маңызы жоғары Алматы – Екатеринбург тас жолы өтеді. Аймақта орналасқан табиғи ескерткіштердің бірі – Бектау ата тау желісі. Бектау ата тауының шыңы 1000 метрге дейін жетеді. Бектау ата тау желісінің ұзындығы 4000 га, алайда оның аумағында түрлі атқалдар мен құздар орналасқан. Мұнда өсімдіктердің жүзге тарта түрі кең таралған, олардың 45 сирек кездесетін болса, 8 Қызыл Кітапқа енгізілген. Сонымен қатар Бектау ата тауында киелі саналатын тұзщы су көзі бар «Әулие» үңгірі орналасқан. Бектау ата тау желісі – туристердің қызығушылығын тудыратын табиғат әлемінің ерекше бір туындысы. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (2009, 2021)<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- ! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||68833 ||{{өсім}}73785 ||107,2 ||32251 ||{{өсім}}35460 ||110 ||36582 ||{{өсім}}38325 ||104,8 |} == Географиясы == === Климаты === <div style="max-width:75%">{{Қаланың ауа райы |Жер_ілік = Балқаш |Дерекнама = [https://meteolabs.kz/қаз/климаты/балқаш/ Балқаш ауа райы мен климаты] |Қаң_а_макс = 3.9 |Ақп_а_макс = 5.9 |Нау_а_макс = 21.7 |Сәу_а_макс = 32.5 |Мам_а_макс = 33.8 |Мау_а_макс = 37.6 |Шіл_а_макс = 40.9 |Там_а_макс = 39.5 |Қыр_а_макс = 37.6 |Қаз_а_макс = 25.8 |Қар_а_макс = 18.9 |Жел_а_макс = 6.8 |Жыл__а_макс = 40.9 |Қаң_а_мин = -35.6 |Ақп_а_мин = -35.5 |Нау_а_мин = -28.9 |Сәу_а_мин = -10.4 |Мам_а_мин = -2.9 |Мау_а_мин = 4.6 |Шіл_а_мин = 6.9 |Там_а_мин = 3.7 |Қыр_а_мин = -3.6 |Қаз_а_мин = -14.8 |Қар_а_мин = -29.5 |Жел_а_мин = -35.1 |Жыл__а_мин = -35.6 |Қаң_ор_макс = -8.7 |Ақп_ор_макс = -7.0 |Нау_ор_макс = 2.0 |Сәу_ор_макс = 14.4 |Мам_ор_макс = 22.2 |Мау_ор_макс = 27.8 |Шіл_ор_макс = 29.6 |Там_ор_макс = 28.1 |Қыр_ор_макс = 21.7 |Қаз_ор_макс = 12.8 |Қар_ор_макс = 2.9 |Жел_ор_макс = -5.2 |Жыл__ор_макс = 11.7 |Қаң_ор_мин = -17.8 |Ақп_ор_мин = -17.1 |Нау_ор_мин = -8.2 |Сәу_ор_мин = 3.2 |Мам_ор_мин = 10.5 |Мау_ор_мин = 16.4 |Шіл_ор_мин = 18.4 |Там_ор_мин = 16.1 |Қыр_ор_мин = 9.3 |Қаз_ор_мин = 1.9 |Қар_ор_мин = -5.8 |Жел_ор_мин = -13.7 |Жыл__ор_мин = 1.1 |Қаң_ор = -13.3 |Ақп_ор = -12.1 |Нау_ор = -3.1 |Сәу_ор = 8.8 |Мам_ор = 16.4 |Мау_ор = 22.1 |Шіл_ор = 24.0 |Там_ор = 22.1 |Қыр_ор = 15.5 |Қаз_ор = 7.3 |Қар_ор = -1.5 |Жел_ор = -9.5 |Жыл__ор = 6.4 |Қаң_ор_ж-ш = 13.8 |Ақп_ор_ж-ш = 10.3 |Нау_ор_ж-ш = 10.2 |Сәу_ор_ж-ш = 10.6 |Мам_ор_ж-ш = 15.6 |Мау_ор_ж-ш = 13.2 |Шіл_ор_ж-ш = 12.7 |Там_ор_ж-ш = 9.5 |Қыр_ор_ж-ш = 3.0 |Қаз_ор_ж-ш = 7.8 |Қар_ор_ж-ш = 16.6 |Жел_ор_ж-ш = 12.4 |Жыл__ор_ж-ш = 135.7 |}} </div> ==Экономикасы== [[File:Balkhash copper smelting complex.jpg|thumb|200px|right|Қаладағы мыс қорыту зауыты]] Балқаш еліміздегі түсті металлургияның ең маңызды орталықтарының бірі. Мұнда құрамында мыс және түсті прокат зауыттары, өндіріс газдарынан күкіртті натрий мен күкірт қышқылын алатын химия өнеркәсібі бар «Балқашмыс» акционерлік қоғамы жұмыс істейді.Оның өнімдері бірнеше шет елдерге шығарылады. Лондондағы халықаралық көрмеде Балқаш мысы ең таза мыс ретінде дүниежүзілік эталон деген атаққа ие болды (1967). Балқаш мыс қорыту комбинатын 1997 жылдың ақпанында Оңтүстік Кореяның «Самсунг» фирмасы алып, өндірісті 6 ай ішінде жобадағы қуатына жеткізді. Бір айда 11, 5 мың тонна рафинатталған мыс өндірген. Жылдық өнім көлемі 100 мың тонна. Қалада 2007 жылы 414 шаруашылық жүргізуші субъекті тіркелген, оның ішінде 4 ірі, 45 орта, 365 шағын субъектілері. ''Негізгі экономикалық бағыт:'' *түсті металлургия; *энергетика; ''Қаланың негізгі кәсіпорындары:'' *«ЗОЦМ» АҚ *Балқаш қаласы әкімінің жанындағы «Су Жылу Транс» КМК ''Өндірілетін өнімнің негізгі түрлері:'' * электр және жылу энергиясы; * түсті металдар өндірісі; 2006 жылғы қаланың ірі және орта кәсіпорындар жұмыскерлерінің тізімдік саны 20877 адамды құрады, орташа атаулы еңбекақы - 31683 теңге. 2006 жылғы өндірістік өнім көлемі (үй шаруашылық есебінсіз) 216083,4 млн. теңгені құрады. Жылдық деректер бойынша 2006 жылы негізгі капиталға инвестициялар 5005,3 млн. теңге сомасында игерілді, бұл 2005 жылғы көлемге 117,7%-ды құрайды. Кәсіпорындардың өз күштерімен орындалған мердігерлік жұмыстар көлемі 2006 жылы 1978,6 млн. теңгені немесе 2005 жылғы көлемінің 134,0%-ын құрады. 2006 жылғы бөлшек тауар айналым көлемі (қоғамдық тамақтандыру қызметің есепке алмағанда) 3829,2 млн. теңге шамасында құралды, ақылы қызмет көрсету көлемі (мемлекеттік басқару қызметінсіз)– 887,8 млн. теңге. ===Ауыл шаруашылығы=== 2006 жылы ауыл шаруашылығы өнімінің айтарлықтай бөлігін өсімдік шаруашылығы құрады. 2006 жылғы 1 шілдеге ауыл шаруашылығы өндірушілерінің нақты бары: 1 ауыл шаруашылық кәсіпорыны, 1 іс-әрекеттегі шаруа қожалығы, 3,6 мың халықтың жеке қосалқы шаруашылығы. Аймақта ауыл шаруашылық өнім өндіруге 0,3 мың гектар ауыл шаруашылық жерлері пайдаланылады, оның ішінде 0,1 мың га – егістік алқаптар. 2006 жылғы астыққа 0,3 мың га ауыл шаруашылық дақылдары егілетін егістік жерлер пайдаланылды, оның ішінде картоп 0,1 мың га, көкөніс 0,2 мың га. 2006 жылы 1,8 мың тонна картоп, 3,6 мың тонна көкөніс-бақша дақылдары, 0,06 мың тонна ет (тірі салмақта), 1,8 мың тонна сүт; 445,2 мың дана жұмыртқа өндірілді. 2007 жылғы 1 қаңтарға ірі қара мал саны 2,3 мың бас; қой мен ешкі – 3,1 мың бас; шошқа - 0,3 мың бас; жылқы - 42 бас; құс – 5,4 мың бас.* ==Білім== Қалада 2006/2007 оқу жылы басына * 21 күндізгі жалпы білім беретін мектеп жұмыс істейді, онда 12456 оқушы оқиды, * 1 кешкі жалпы білім беретін мектеп - 200 оқушы * 4 колледжде – 2736 оқушы, * 2 кәсіби-техникалық оқу орнында – 1195 оқушы, * 1 жоғары оқу орнында - 2595 оқушы оқиды. Қалада * 9 кітапхана, * 5 клуб типті мекеме, * 1 мұражай істейді.<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref> ==Инфрақұрылымы== [[File:Agybay batyr monument in Balkhash.jpg|thumb|200px|right|Қаладағы [[Ағыбай батыр]]ға арналған ескерткіш]] [[File:Balkhash PalaceOfCulture.jpg|thumb|200px|right|Қаладағы Мәдениет үйі]] Қалада тарихи өлке тану мұражайы, 2 спорт кешені, жүзу бассейіні, қазақ балық шаруашылық ғылыми-зерттеу институты, тау-кен металлургия техникумы, педагогика, медицина училищелері, Қарағанды полтехникалық университетінің жалпы техникалық факультеті, музыка мектебі, 20 шақты орта және 8 жылдық мектеп, 2 халық театры, бейнестудия , т.б.мәдениет, денсаулық сақтау мекемелері бар. ==Транспорты== Балқаш – ірі жол торабы. Әуе, темір және автожолдар қаланы [[Астана]], [[Алматы]], [[Қарағанды]], [[Тараз]], [[Шымкент]] қалаларымен, [[Мәскеу]] және [[Орталық Азия]] елдерімен байланыстырады. === Горком бірінші хатшылары === # [[Алексей Иванович Неклюдов]] 1940 — 1946 # ? # [[Жүніс Әбуғалиев]] 1971—1988 Арғын Қараесек Әлтеке # ? === Әкімдері=== # Григорьевский Владимир Александрович (1993-95г.г.) # Попович В. Г. # Мазуренко Владимир Петрович (1995 г.г. Администация басшысы) (1995-97жж. қала әкімі) # [[Қасымқан Қаскенұлы Ахметов]] (1997 — маусым 2003) Арғын Қаракесек Қояншы тағай? # [[Қариполла Орынбекұлы Мұқатов]] (2003—2005) # [[Қажымұрат Әбілқайырұлы Төкішев]] (2005—2007) Арғын Қаракесек Әлтеке # [[Қадыржан Гейнятұлы Тейлянов]] (09.2007-04.2012) # [[Нұрлан Ерікбайұлы Әубәкіров]] (05.2012-06.2014) # [[Ардақ Татымбекұлы Райымбеков]] (07.2014-06.2015) # Аглиулин Александр Минвалиевич (06.2015-07.2019) # [[Ораз Қайсаұлы Тәуірбеков]] (с 07.2019)<ref>{{cite web |author = |url = http://forum.vbalkhashe.kz/Thread-gordost-balhashcev?pid=379886 |title = Гордость балхашцев |lang = ru |website = forum.vbalkhashe.kz |date = |access-date = 2025-04-27 |url-status = live |archive-url = |archive-date = }}</ref> # [[Қайрат Амангелдіұлы Қамзин]] с 5 сентября 2022 — 10.05.2023 Арғын Қаракесек Керней # [[Сапар Қайыркенұлы Сатаев]] 10.05.2023 бастап == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Балқаш қалалық әкімдігі елді мекендері}} {{Қарағанды облысы}} {{Қазақстан қалалары}} [[Санат:Балқаш]] nphr7c6t4qrbufovf803xpatwai9f1l 3619135 3619133 2026-06-17T18:02:39Z MuratbekErkebulan 162992 3619135 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = қала |атауы = Балқаш |сурет = {{Фотомонтаж |photo1a = Балхаш-2, вокзал.jpg |photo2a = Балхаш, микрорайон Мухаммеджанова 6.jpg |photo3a = Балхаш, станция Заводская (3).jpg |photo2b = Балхаш, Агыбай батыра 22.jpg |photo3b = |photo4a = Балхаш, улица Сейфуллина.jpg |photo4b = Балхаш, АЗС на Язева-Жезказганской.jpg |spacing = 2 |position = center |color_border = white |color = white |size = 333 |foot_montage = }} |әкімшілік күйі = Облыстық маңызы бар қала |елтаңба =Coats_of_arms_of_Balqash.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg = 46|lat_min = 51|lat_sec = |lon_deg = 75|lon_min = 00|lon_sec = |CoordAddon =type:city(74100)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Қарағанды |кестедегі облыс = Қарағанды облысы |ауданы = |кестедегі аудан = |ішкі бөлінісі = |әкімі = Сатаев Сапар Каиркенович |құрылған уақыты = 1931 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Прибалхашстрой |статус алуы = 1937 |жер аумағы = 230 |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}73 450<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT478686 Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2024 жылғы 1 қаңтарға)]</ref> |санақ жылы = 2024 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[қазақтар]] (69,71 %) <br /> [[орыстар]] (24,36 %) <br /> [[корейлер]] (1,26 %) <br /> [[немістер]] (1,14%) <br /> [[татарлар]] (1 %) <br /> [[украиндар]] (0,57 %) <br /> басқалары (1,96 %)<br /> 2022 ж.<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT453226 Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = 71036 |пошта индексі = |пошта индекстері = 100300 - 100316 |ортаққордағы санаты = Balqash city |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/karaganda-balkhash?lang=kk Балқаш қаласының әкімдігі |сайт тілі = kz |сайт тілі 2 = ru }} [[Сурет:ISS023-E-47178 - View of Earth.jpg|thumb|293 px|Балқаш қаласының ғарыштан түсірілген фотосы]] '''Балқаш''' — [[Балқаш]] жағалауында орналасқан қала. Балқаш көлінің жағасындағы ең ірі қалалардың бірі. Қала Қарағанды қаласынан 380 км қашықтықта [[Бертіс]] айлағында орналасқан. Халық саны – 73,4 мың адам. ==Тарихы== [[1931]] жылы Прибалхашстрой кенті ретінде қаланған. Қала 1937 жылы Прибалхашстрой кентінің базасында құрылды. [[File:Balkhash-zimoi.jpg|thumb|200px|right|Қаланың қысқы көрінісі]] Балқаш көлінің солтүстігінде 12 км жердегі [[Қоңырат мыс кен орны]] мен [[Қарағанды]] көмірінің негізінде жұмыс істейтін ірі [[Балқаш мыс қорыту зауыты|мыс қорыту зауытының]] құрылысына байланысты салына бастады. 1967 жылы Лондондық Халықаралық Көрмесінде балқаштық мыс халықаралық мыс эталоны болып танылды. ==Туризм== [[File:Balkhash townBeach.jpg|thumb|200px|right|Қала жағажайы]] Көл және көл маңындағы табиғат ескерткіштерінің ([[Бектау ата]] шатқалы, тоғайлы ормандар) рекреациондық потенциалы туристерді қабылдауға таптырмас мүмкіндік береді. Балқаш көлінің жағасында танымал туризм түрлері болып жағажай туризмі, спорттың су түрлері: желкенді қайық, байдаркамен және каноэмен есу, спорттық балық аулау табылады. Балқаш көлінің жағалауында жылына 4 мыңнан астам адам демалады. Демалушыларға жағдайды облыстың ірі өнеркәсіпорындары мен жеке меншік кәсіпкерлердің 9 демалыс зонасы жасайды. Көлдің батыс жағалауында халықаралық және республикалық маңызы жоғары Алматы – Екатеринбург тас жолы өтеді. Аймақта орналасқан табиғи ескерткіштердің бірі – Бектау ата тау желісі. Бектау ата тауының шыңы 1000 метрге дейін жетеді. Бектау ата тау желісінің ұзындығы 4000 га, алайда оның аумағында түрлі атқалдар мен құздар орналасқан. Мұнда өсімдіктердің жүзге тарта түрі кең таралған, олардың 45 сирек кездесетін болса, 8 Қызыл Кітапқа енгізілген. Сонымен қатар Бектау ата тауында киелі саналатын тұзщы су көзі бар «Әулие» үңгірі орналасқан. Бектау ата тау желісі – туристердің қызығушылығын тудыратын табиғат әлемінің ерекше бір туындысы. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (2009, 2021)<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- ! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||68833 ||{{өсім}}73785 ||107,2 ||32251 ||{{өсім}}35460 ||110 ||36582 ||{{өсім}}38325 ||104,8 |} == Географиясы == === Климаты === <div style="max-width:75%">{{Қаланың ауа райы |Жер_ілік = Балқаш |Дерекнама = [https://meteolabs.kz/қаз/климаты/балқаш/ Балқаш ауа райы мен климаты] |Қаң_а_макс = 3.9 |Ақп_а_макс = 5.9 |Нау_а_макс = 21.7 |Сәу_а_макс = 32.5 |Мам_а_макс = 33.8 |Мау_а_макс = 37.6 |Шіл_а_макс = 40.9 |Там_а_макс = 39.5 |Қыр_а_макс = 37.6 |Қаз_а_макс = 25.8 |Қар_а_макс = 18.9 |Жел_а_макс = 6.8 |Жыл__а_макс = 40.9 |Қаң_а_мин = -35.6 |Ақп_а_мин = -35.5 |Нау_а_мин = -28.9 |Сәу_а_мин = -10.4 |Мам_а_мин = -2.9 |Мау_а_мин = 4.6 |Шіл_а_мин = 6.9 |Там_а_мин = 3.7 |Қыр_а_мин = -3.6 |Қаз_а_мин = -14.8 |Қар_а_мин = -29.5 |Жел_а_мин = -35.1 |Жыл__а_мин = -35.6 |Қаң_ор_макс = -8.7 |Ақп_ор_макс = -7.0 |Нау_ор_макс = 2.0 |Сәу_ор_макс = 14.4 |Мам_ор_макс = 22.2 |Мау_ор_макс = 27.8 |Шіл_ор_макс = 29.6 |Там_ор_макс = 28.1 |Қыр_ор_макс = 21.7 |Қаз_ор_макс = 12.8 |Қар_ор_макс = 2.9 |Жел_ор_макс = -5.2 |Жыл__ор_макс = 11.7 |Қаң_ор_мин = -17.8 |Ақп_ор_мин = -17.1 |Нау_ор_мин = -8.2 |Сәу_ор_мин = 3.2 |Мам_ор_мин = 10.5 |Мау_ор_мин = 16.4 |Шіл_ор_мин = 18.4 |Там_ор_мин = 16.1 |Қыр_ор_мин = 9.3 |Қаз_ор_мин = 1.9 |Қар_ор_мин = -5.8 |Жел_ор_мин = -13.7 |Жыл__ор_мин = 1.1 |Қаң_ор = -13.3 |Ақп_ор = -12.1 |Нау_ор = -3.1 |Сәу_ор = 8.8 |Мам_ор = 16.4 |Мау_ор = 22.1 |Шіл_ор = 24.0 |Там_ор = 22.1 |Қыр_ор = 15.5 |Қаз_ор = 7.3 |Қар_ор = -1.5 |Жел_ор = -9.5 |Жыл__ор = 6.4 |Қаң_ор_ж-ш = 13.8 |Ақп_ор_ж-ш = 10.3 |Нау_ор_ж-ш = 10.2 |Сәу_ор_ж-ш = 10.6 |Мам_ор_ж-ш = 15.6 |Мау_ор_ж-ш = 13.2 |Шіл_ор_ж-ш = 12.7 |Там_ор_ж-ш = 9.5 |Қыр_ор_ж-ш = 3.0 |Қаз_ор_ж-ш = 7.8 |Қар_ор_ж-ш = 16.6 |Жел_ор_ж-ш = 12.4 |Жыл__ор_ж-ш = 135.7 |}} </div> ==Экономикасы== [[File:Balkhash copper smelting complex.jpg|thumb|200px|right|Қаладағы мыс қорыту зауыты]] Балқаш еліміздегі түсті металлургияның ең маңызды орталықтарының бірі. Мұнда құрамында мыс және түсті прокат зауыттары, өндіріс газдарынан күкіртті натрий мен күкірт қышқылын алатын химия өнеркәсібі бар «Балқашмыс» акционерлік қоғамы жұмыс істейді.Оның өнімдері бірнеше шет елдерге шығарылады. Лондондағы халықаралық көрмеде Балқаш мысы ең таза мыс ретінде дүниежүзілік эталон деген атаққа ие болды (1967). Балқаш мыс қорыту комбинатын 1997 жылдың ақпанында Оңтүстік Кореяның «Самсунг» фирмасы алып, өндірісті 6 ай ішінде жобадағы қуатына жеткізді. Бір айда 11, 5 мың тонна рафинатталған мыс өндірген. Жылдық өнім көлемі 100 мың тонна. Қалада 2007 жылы 414 шаруашылық жүргізуші субъекті тіркелген, оның ішінде 4 ірі, 45 орта, 365 шағын субъектілері. ''Негізгі экономикалық бағыт:'' *түсті металлургия; *энергетика; ''Қаланың негізгі кәсіпорындары:'' *«ЗОЦМ» АҚ *Балқаш қаласы әкімінің жанындағы «Су Жылу Транс» КМК ''Өндірілетін өнімнің негізгі түрлері:'' * электр және жылу энергиясы; * түсті металдар өндірісі; 2006 жылғы қаланың ірі және орта кәсіпорындар жұмыскерлерінің тізімдік саны 20877 адамды құрады, орташа атаулы еңбекақы - 31683 теңге. 2006 жылғы өндірістік өнім көлемі (үй шаруашылық есебінсіз) 216083,4 млн. теңгені құрады. Жылдық деректер бойынша 2006 жылы негізгі капиталға инвестициялар 5005,3 млн. теңге сомасында игерілді, бұл 2005 жылғы көлемге 117,7%-ды құрайды. Кәсіпорындардың өз күштерімен орындалған мердігерлік жұмыстар көлемі 2006 жылы 1978,6 млн. теңгені немесе 2005 жылғы көлемінің 134,0%-ын құрады. 2006 жылғы бөлшек тауар айналым көлемі (қоғамдық тамақтандыру қызметің есепке алмағанда) 3829,2 млн. теңге шамасында құралды, ақылы қызмет көрсету көлемі (мемлекеттік басқару қызметінсіз)– 887,8 млн. теңге. ===Ауыл шаруашылығы=== 2006 жылы ауыл шаруашылығы өнімінің айтарлықтай бөлігін өсімдік шаруашылығы құрады. 2006 жылғы 1 шілдеге ауыл шаруашылығы өндірушілерінің нақты бары: 1 ауыл шаруашылық кәсіпорыны, 1 іс-әрекеттегі шаруа қожалығы, 3,6 мың халықтың жеке қосалқы шаруашылығы. Аймақта ауыл шаруашылық өнім өндіруге 0,3 мың гектар ауыл шаруашылық жерлері пайдаланылады, оның ішінде 0,1 мың га – егістік алқаптар. 2006 жылғы астыққа 0,3 мың га ауыл шаруашылық дақылдары егілетін егістік жерлер пайдаланылды, оның ішінде картоп 0,1 мың га, көкөніс 0,2 мың га. 2006 жылы 1,8 мың тонна картоп, 3,6 мың тонна көкөніс-бақша дақылдары, 0,06 мың тонна ет (тірі салмақта), 1,8 мың тонна сүт; 445,2 мың дана жұмыртқа өндірілді. 2007 жылғы 1 қаңтарға ірі қара мал саны 2,3 мың бас; қой мен ешкі – 3,1 мың бас; шошқа - 0,3 мың бас; жылқы - 42 бас; құс – 5,4 мың бас.* ==Білім== Қалада 2006/2007 оқу жылы басына * 21 күндізгі жалпы білім беретін мектеп жұмыс істейді, онда 12456 оқушы оқиды, * 1 кешкі жалпы білім беретін мектеп - 200 оқушы * 4 колледжде – 2736 оқушы, * 2 кәсіби-техникалық оқу орнында – 1195 оқушы, * 1 жоғары оқу орнында - 2595 оқушы оқиды. Қалада * 9 кітапхана, * 5 клуб типті мекеме, * 1 мұражай істейді.<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref> ==Инфрақұрылымы== [[File:Agybay batyr monument in Balkhash.jpg|thumb|200px|right|Қаладағы [[Ағыбай батыр]]ға арналған ескерткіш]] [[File:Balkhash PalaceOfCulture.jpg|thumb|200px|right|Қаладағы Мәдениет үйі]] Қалада тарихи өлке тану мұражайы, 2 спорт кешені, жүзу бассейіні, қазақ балық шаруашылық ғылыми-зерттеу институты, тау-кен металлургия техникумы, педагогика, медицина училищелері, Қарағанды полтехникалық университетінің жалпы техникалық факультеті, музыка мектебі, 20 шақты орта және 8 жылдық мектеп, 2 халық театры, бейнестудия , т.б.мәдениет, денсаулық сақтау мекемелері бар. ==Транспорты== Балқаш – ірі жол торабы. Әуе, темір және автожолдар қаланы [[Астана]], [[Алматы]], [[Қарағанды]], [[Тараз]], [[Шымкент]] қалаларымен, [[Мәскеу]] және [[Орталық Азия]] елдерімен байланыстырады. === Горком бірінші хатшылары === # [[Алексей Иванович Неклюдов]] 1940 — 1946 # ? # [[Жүніс Әбуғалиев]] 1971—1988 Арғын Қараесек Әлтеке # ? === Әкімдері=== # Григорьевский Владимир Александрович (1993-95г.г.) # Попович В. Г. # Мазуренко Владимир Петрович (1995 г.г. Администация басшысы) (1995-97жж. қала әкімі) # [[Қасымқан Қаскенұлы Ахметов]] (1997 — маусым 2003) Арғын Қаракесек Қояншы тағай? # [[Қариполла Орынбекұлы Мұқатов]] (2003—2005) # [[Қажымұрат Әбілқайырұлы Төкішев]] (2005—2007) Арғын Қаракесек Әлтеке # [[Қадыржан Гейнятұлы Тейлянов]] (09.2007-04.2012) # [[Нұрлан Ерікбайұлы Әубәкіров]] (05.2012-06.2014) # [[Ардақ Татымбекұлы Райымбеков]] (07.2014-06.2015) # Аглиулин Александр Минвалиевич (06.2015-07.2019) # [[Ораз Қайсаұлы Тәуірбеков]] (с 07.2019)<ref>{{cite web |author = |url = http://forum.vbalkhashe.kz/Thread-gordost-balhashcev?pid=379886 |title = Гордость балхашцев |lang = ru |website = forum.vbalkhashe.kz |date = |access-date = 2025-04-27 |url-status = live |archive-url = |archive-date = }}</ref> # [[Қайрат Амангелдіұлы Қамзин]] с 5 сентября 2022 — 10.05.2023 Арғын Қаракесек Керней # [[Сапар Қайыркенұлы Сатаев]] 10.05.2023 бастап == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Балқаш қалалық әкімдігі елді мекендері}} {{Қарағанды облысы}} {{Қазақстан қалалары}} [[Санат:Балқаш]] 8rpm25t57ld7zuah1yl1g9vz40q2fb3 0 23241 3619198 3404279 2026-06-17T20:10:10Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3619198 wikitext text/x-wiki '''Владимир Федорович Вернер''' ''(1937 жылы, [[Ресей]], [[Саратов облысы]], Энгельс қаласында туған)'' – техника ғылымдарының докторы ''(1991 жылы)''. * [[Оңтүстік Қазақстан университеті|Қазақ химия-технология институтын]] ''(1961 жылы, қазіргі Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті)'' және аспирантурасын ''(1970 жылы)'' бітірген. * «АзЦемент» ғылыми-зерттеу институтында аға техник, инженер, кіші ғылыми қызметкер ''(1961–64 жылдары)'' * «Цемент жобалау ұйымының» [[Шымкент]] бөлімшесінде аға инженер, топ жетекшісі ''(1964–67 жылдары)'' * Қазақ химия-технология институтында аға оқытушы ''(1970–77 жылдары)'' болып істеді * ''1977 жылдан'' Оңтүстік Қазақстан техника университетінде доцент. * Вернер 128 ғылыми-зерттеу еңбектің авторы.<ref>“Қазақ Энциклопедиясы”, 2 том</ref> ==Сілтемелер== * [http://lists.memo.ru/d6/f459.htm «Списки жертв»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110131063227/http://lists.memo.ru/d6/f459.htm |date=2011-01-31 }} ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1937 жылы туғандар]] [[Санат:Ресейде туғандар]] [[Санат:Қазақстан инженерлері]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] {{stub}} svrivaboiqbiigywb47vtr8rsvkgwvp 0 29373 3619166 3618158 2026-06-17T18:36:24Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Nurtenge|Nurtenge]] соңғы нұсқасына қайтарды 3261964 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Қамбар батыр (жыр).jpg|нобай|оңға|Қамбар батыр жыры]] [[Сурет:Qambarbatir.jpg|нобай|Қамбар батыр]] '''Қамбар батыр''' – қазақ халқының қаһармандық [[жыр]]ы. Жырдың 19 нұсқасы белгілі. Қамбар туралы сюжетті (жыр желісін) алғаш жазып алған Л.Мейер оны ''«Киргизская степь Оренбургского края»'' (1865) атты журналда бастырған. Бұл Қамбар оқиғасын Сыр бойындағы [[Алтысарлар|Алтыасар]] тарихымен байланыстыратын [[аңыз]] үлгісі. [[Қазан университеті]]нде ''«Қисса-и Қамбар»'' (1888), Қазан қаласында ''«Тоқсан үйлі тобыр»'' (1903) деген атпен жырдың алғашқы нұсқалары жарияланған. *1902 ж. [[Әбубәкір Ахметжанұлы Диваев|Әбубәкір Диваев]] жазып алып, 1922 ж. Ташкентте бастырған. *30-жылдары [[Сәкен Сейфуллин]], [[Сәбит Мұқанов]], [[Мұхтар Әуезов]]тер жариялап, 1957 ж. жеке жинақ болып шыққан. Қазақ даласының әр түрлі аймақтарынан жазылып алынған жырдың өзіндік ерекшеліктері бар.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> «Қамбар батыр» жырының басты тақырыбы – жер мен ел намысын қорғау. Оқиға Әзімбайдың байлығы мен сұлу қызы – Назымды суреттеуден, 18 жасқа толған Назымның жар іздеген назынан басталады. Назымның ағалары – Қораз, Дораз, Қарымсақ, Қабыршақ – дара мінез иелері. Бұл кезде Қамбар да ер жетіп, елін асырап отырған батыр тұлғасында көрінеді. Эпостағы этникалық мәліметтер оның оқиға суреттелетін кезеңнен кейіндеу туғанын аңғартады. Жырда қазақ халқының тарихи жауы – [[қалмақ]], кейінгі этникалық бірлестік – ноғайлы атауларымен бірге қазақ этнонимі де жиі кездеседі. Қамбардың шыққан тегіне қатысты — [[арғын]], «Сонда Қамбар сөйлейді: «Ағайыным тауысты Қара аттан бөлек малымды. «Сыртым бүтін, іш түтін», Білмейді ешкім әлімді. Жолдас қылды Құдайым Кедейлік деген залымды. Ұрлық қолдан келмейді, Ат үстінен соғыс қып, Жемесем тауып нанымды. Екі аяғым салақтап, Аш бөрідей жалақтап, Қинады жоқтық жанымды. Ұядан жалғыз баламын, Құс етін беріп бағамын Үйдегі екі кәрімді. Оған да назар саламын,— Қабатыма аламын Алпыс үйлі [[Арғын]] мен Тоқсан үйлі Тобырды. Сеніменен ойнасам, Айналар ісім қиынға. Айыпқа мені бұйырма, Айтамын, Назым, зарымды». Назымның әкесі Әзімбайға келгенде – «12 баулы өзбек» тіркестері қолданылған. Жыр сюжетінің алғаш аңыз түрінде туып, бері келе эпостық үлгіге ауысқаны аңғарылады. Ондағы көптеген ономастикалық атауларға қарап, [[Әуелбек Қоңыратбаев]] «Қамбар батыр» сюжетінің кейбір нұсқалары Сыр бойында туған деген тұжырым айтады. Кезінде М.Әуезов, С.Мұқанов, Н.Смирнова, Ә.Қоңыратбаев, М.Ғабдуллин, т.б. ғалымдар зерттеп, пікір айтқан. "Қамбар" жыры бұрынғы замандардан бері қарай ауызша айтылатын жыр болған.Басында, ең алғаш өлең болған кезінде де, жазылып айтылған емес. Сондықтан, мұның өлеңдік құрылысында сол ауызша жырдың ерекшеліктері бар. Ең алдымен бұнда өлеңқатар аумайтын белгілі санды (төрт жолды, алты жолды, я тағы басқаша) шумаққа бөлінген емес. Бұл [[желдірме]] екпінімен көп жолды шумақ боп құралады. Шумақтары белгілі бір санмен, бір қалыпты боп тұрмайды.Кейде 4-5 жол бір шумақ боп кетсе, кейде қосылып айтылатын әуеннің және әңгіме қызуының ыңғайына қарай немесе сөйлеуші адамның көңіл күйіне қарай, әралуан боп, ауысып отырады. Кейде 9, кейде тіпті оннан аса жолдан құралатын шумақта болады. Бұнда сол желіге сөйлеген сөздің екпінімен кеткен өлең-жыр, таусылмайтын ұзақ шумақ боп жүре береді. Ондайда ұйқас та белгілі бір орындарында тұрмайды. Жазуда, мысалы, төрт жолды ұйқаста әрқашан бірінші, екінші, төртінші жолдардың аяғы ұйқасып отыратын болса, бұнда ұйқас олай емес. Кейде екі жол аралатып, кейде үш, төрт жоларалатып, анда-санда аяғы бір тиіп отырады. Жырдың ішіндегі өлең қатары да ұзақ болмайды. Көп қатар жоқ, оның орнына лекітіп, тез қайырып, ауызша әуендетіп,екпіндетіп, қорыттырып отыратын жеті-сегіз буынды қатар болады. Өлеңді құрайтын сол буын, ырғақ (ритм) өлшеуі. Және, әсіресе, дыбыс үндестігі болады. Мағынасын алғанда бір жайды ұзақ сөйлеп кеп таратып, көп қайталап айтатын машық бар. Әңгіменің, уақиғаның өзі көп дамымаса да, бір хал, я бір суретті әралуан көрініспен теңеп, асықпай көп көріктеп отыратын ерекшелік бар. Сондықтан, әңгіме, уақиғаның ілгері қарай дамуы аз болса да, бір мазмұндас теңеу, салыстыру көп болады. Тағы бір ерекшелік — теңеулерге алған көріністерден байқалады. Бірін бағлан, бірін бөрі қып, бірін асау, бірін бұғалықшы қып, бірін түлкі, бірін тазы қып көрсетулердің барлығы— осы батыр жырының ескі заман жыры екенін көрсетеді. Теңеудің бәрін жабайы табиғаттан алады. Бұнда мәдениет, қала сияқтының әсері, қатынасы жоқ. Натуралдық теңеулер. Жыртқыш аңдарды теңеуге алған түрдің өзі де шабуыл деген заманның қоғамдық құрылысына дәл келеді. Соның өз тумасы, өз айғағы боп шығады. Бұл жағынанда жырдың ішкі мазмұны мен сыртқы түрі бірыңғай боп қабысып тұрғанын көреміз «Қамбар батыр» жырының 1888 жылы Қазандағы «Университет» баспахансында басылым көрген У.Тухфатуллин, 1890 жылы Санкт-Петербургте шыққан «Түрік хрестоматиясындағы» (3-том) И.Н.Березин, белгісіз жыршының «[[Кәрімовтер баспаханасы|Кәрімовтер]]» баспаханасында жарыққа шығарған нұсқалары Кеңес кезеңінде де бірнеше мәрте түрлі өзгерістермен жарияланып отырған. Сондықтан топтаманың 43-томына осы жыр үлгілері түпнұсқа негізінде дайындалып, Ә.Диваев, Қалқай, Б.Мұқамбайұлы, Ш.Қалмағамбетов, М.Жапақов, Ә.Шоқатаев және белгісіз айтушы мен С.Әбжанов жеткізген екі ертегілік нұсқалармен толықтырылды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ жырлары]] dwij0l3pnh2kertn7ik49cb24h25slu 0 29498 3619440 3194803 2026-06-18T10:15:43Z Aiman Tauman 182650 3619440 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Latrodectus tredecimguttatus female.jpg|thumb]] '''Қарақұрт''' ({{lang-la|Latrodectus tredecimguttatus}}) - [[Өрмекшітәрізділер|улы өрмекшітәрізділер]] тұқымдасына жатады. Толық жетілген ұрғашы қарақұрттың, (10-20 мм) қара, ал жетілмеген ұрғашысы мен аталықтарының, (4-7 мм) денесінде қызыл дақтары болады. Көздері күндізде түндеде бірдей көреді. Ұрғашы қарақұрт ұясын жерге салады, оның айналасына тор тоқып, жәндіктермен қоректенеді. Өрмектен жасалған піләдағы, (5-12) жұмыртқалары, (1200-2000) қыстап, көктемде жас қарақұрттар шығып, 6 рет түлеп, маусымда толық жетілген ұрғашы қарақұрттарға айналады. Улы бездері кеуде-бас қуысына орналасып, өзекше арқылы хелицермен жалғасқан. Ақзаттан тұратын у өте күшті нейротроптық у. Адамдарды қатты уландырып, кейде өлімге дейін жеткізеді.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: [[Биология]] / Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: [[2007]] - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3</ref> Денесі шағын (''ұрғашысының тұрқы 10 – 20 мм, еркегі 4 – 7 мм''), түсі қара, құрсағында қызыл дақтары бар. [[Маңғыстау]]дың шөлді және далалы аймақтарында кездеседі. Қарақұрттар өте өсімтал: шілдеде 100 – 700 жұмыртқа салып, оларды пілләсімен қорғауға алады. Жұмыртқадан шыққан өрмекшілер пілләда қыстап, келесі жылы сәуірде жан-жаққа тарайды. Әсіресе ұрғашы Қарақұрттың уы адам мен малға өте қауіпті. Қарақұрт шаққан жерде қызыл дақ пайда болады, сәл уақыттан соң білінбей кетеді. Қарақұрт шаққан адамның 10 – 15 минуттан кейін іші мен кеудесі қатты ауырады, аяқтарының жаны кетіп, құрысып қалады. Дер кезінде жедел жәрдем көрсетілмесе, уланған адам 1 – 2 күннен кейін өліп кетуі мүмкін. Сондай-ақ Қарақұрт шаққан жерді сол сәтінде сіріңкемен күйдіріп жіберу керек.<ref>[[[[Маңғыстау энциклопедиясы]]]], Алматы, 1997;</ref> == Қосымша == Қарақұрт (Latrodectus mactans tredecimguttatus) - Еуразиядағы ең улы өрмекші. Оның уы ысылдағыш улы жыланның уынан 15 есе және сұржылан (гадюка)жыланның уынан 40 есе күшті, бұл оны планетадағы ең улы органикалық заттардың біріне айналдырады. Қарақұрт көбінесе «қара жесір» деп аталады, себебі аналығы жұптасқаннан кейін аталығын жейді. Бұрын ТМД-да тек Ресейдің, Украинаның және Орталық Азияның ең оңтүстік аймақтарында кездесетін бұл улы өрмекші климаттың өзгеруіне және орташа жылдық температураның жоғарылауына байланысты солтүстікке қарай қоныс аудара бастады. Қарақұрт Харьковта, Ростовта және Мәскеу облысында байқалған. Қарақұрт Қырымда және Кавказда жиі кездеседі және олардың шағуы тыныштықта болуы мүмкін. Шаққан кезде әр түрлі жерлерде, бірақ көбінесе белдің төменгі бөлігінде, іште және кеудеде ауырсыну, тартылу, жыртылу пайда болады. Бұлшықеттер қатып қалғандай ширығып тұрады. Дене қызуы көтеріледі, бас айналу, жүрек айну және құсу басталады. Тек аналық өрмекші ғана адамдар мен ферма жануарлары үшін қауіпті. Аналық өрмекшінің шағуы тіпті түйе немесе жылқы сияқты ірі жануарлар үшін де өлімге әкелуі мүмкін. Дегенмен, қарақұрт қойлар мен ешкілер үшін іс жүзінде зиянсыз деп саналады. Халық арасында кең таралған пікір бойынша, қарақұрт қойлардан қорқады, сондықтан шопандар әдетте қой терісінде немесе қой жүнінен жасалған киіз төсеніштерде ұйықтайды, олар оларға жорғаламайды деп сенеді. Аналық өрмекші жыныстық жетілу кезеңінде (маусымнан қыркүйекке дейін) ең улы болады. Сыртқы түрі: қара, кейде қою қоңыр; сопақша іш, кейде қызғылт немесе ақ дақтармен (жас аналықтарда шамамен 13, ересектерде болмайды); дене ұзындығы әдетте 8-15 мм. Еркегі де улы, бірақ адамдарға ешқандай қауіп төндірмейді, себебі ол адам терісіне ене алмайды, тек 3-5 мм өлшемде. {{cite web|url= https://www.infoabad.com/22-karakurt-samyi-jadovityi-pauk-evrazii.html|title=Каракурт - самый ядовитый паук Евразии|author=|date=|website=infoabad.com|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}} == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} [[Санат:Өрмекшілер]] {{Biosci-stub}} qupt4p50jvfmbudse01zlu3ot8gjwu2 3619445 3619440 2026-06-18T10:17:31Z Aiman Tauman 182650 3619445 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Latrodectus tredecimguttatus female.jpg|thumb]] '''Қарақұрт''' ({{lang-la|Latrodectus tredecimguttatus}}) - [[Өрмекшітәрізділер|улы өрмекшітәрізділер]] тұқымдасына жатады. Толық жетілген ұрғашы қарақұрттың, (10-20 мм) қара, ал жетілмеген ұрғашысы мен аталықтарының, (4-7 мм) денесінде қызыл дақтары болады. Көздері күндізде түндеде бірдей көреді. Ұрғашы қарақұрт ұясын жерге салады, оның айналасына тор тоқып, жәндіктермен қоректенеді. Өрмектен жасалған піләдағы, (5-12) жұмыртқалары, (1200-2000) қыстап, көктемде жас қарақұрттар шығып, 6 рет түлеп, маусымда толық жетілген ұрғашы қарақұрттарға айналады. Улы бездері кеуде-бас қуысына орналасып, өзекше арқылы хелицермен жалғасқан. Ақзаттан тұратын у өте күшті нейротроптық у. Адамдарды қатты уландырып, кейде өлімге дейін жеткізеді.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: [[Биология]] / Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: [[2007]] - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3</ref> Денесі шағын (''ұрғашысының тұрқы 10 – 20 мм, еркегі 4 – 7 мм''), түсі қара, құрсағында қызыл дақтары бар. [[Маңғыстау]]дың шөлді және далалы аймақтарында кездеседі. Қарақұрттар өте өсімтал: шілдеде 100 – 700 жұмыртқа салып, оларды пілләсімен қорғауға алады. Жұмыртқадан шыққан өрмекшілер пілләда қыстап, келесі жылы сәуірде жан-жаққа тарайды. Әсіресе ұрғашы Қарақұрттың уы адам мен малға өте қауіпті. Қарақұрт шаққан жерде қызыл дақ пайда болады, сәл уақыттан соң білінбей кетеді. Қарақұрт шаққан адамның 10 – 15 минуттан кейін іші мен кеудесі қатты ауырады, аяқтарының жаны кетіп, құрысып қалады. Дер кезінде жедел жәрдем көрсетілмесе, уланған адам 1 – 2 күннен кейін өліп кетуі мүмкін. Сондай-ақ Қарақұрт шаққан жерді сол сәтінде сіріңкемен күйдіріп жіберу керек.<ref>[[[[Маңғыстау энциклопедиясы]]]], Алматы, 1997;</ref> == Қосымша == Қарақұрт (Latrodectus mactans tredecimguttatus) - Еуразиядағы ең улы өрмекші. Оның уы ысылдағыш улы жыланның уынан 15 есе және сұржылан (гадюка)жыланның уынан 40 есе күшті, бұл оны планетадағы ең улы органикалық заттардың біріне айналдырады. Қарақұрт көбінесе «қара жесір» деп аталады, себебі аналығы жұптасқаннан кейін аталығын жейді. Бұрын ТМД-да тек Ресейдің, Украинаның және Орталық Азияның ең оңтүстік аймақтарында кездесетін бұл улы өрмекші климаттың өзгеруіне және орташа жылдық температураның жоғарылауына байланысты солтүстікке қарай қоныс аудара бастады. Қарақұрт Харьковта, Ростовта және Мәскеу облысында байқалған. Қарақұрт Қырымда және Кавказда жиі кездеседі және олардың шағуы тыныштықта болуы мүмкін. Шаққан кезде әр түрлі жерлерде, бірақ көбінесе белдің төменгі бөлігінде, іште және кеудеде ауырсыну, тартылу, жыртылу пайда болады. Бұлшықеттер қатып қалғандай ширығып тұрады. Дене қызуы көтеріледі, бас айналу, жүрек айну және құсу басталады. Тек аналық өрмекші ғана адамдар мен ферма жануарлары үшін қауіпті. Аналық өрмекшінің шағуы тіпті түйе немесе жылқы сияқты ірі жануарлар үшін де өлімге әкелуі мүмкін. Дегенмен, қарақұрт қойлар мен ешкілер үшін іс жүзінде зиянсыз деп саналады. Халық арасында кең таралған пікір бойынша, қарақұрт қойлардан қорқады, сондықтан шопандар әдетте қой терісінде немесе қой жүнінен жасалған киіз төсеніштерде ұйықтайды, олар оларға жорғаламайды деп сенеді. Аналық өрмекші жыныстық жетілу кезеңінде (маусымнан қыркүйекке дейін) ең улы болады. Сыртқы түрі: қара, кейде қою қоңыр; сопақша іш, кейде қызғылт немесе ақ дақтармен (жас аналықтарда шамамен 13, ересектерде болмайды); дене ұзындығы әдетте 8-15 мм. Еркегі де улы, бірақ адамдарға ешқандай қауіп төндірмейді, себебі ол адам терісіне ене алмайды, тек 3-5 мм өлшемде. == Дереккөздер == <references/> <ref>{{cite web|url= https://www.infoabad.com/22-karakurt-samyi-jadovityi-pauk-evrazii.html|title=Каракурт - самый ядовитый паук Евразии|author=|date=|website=infoabad.com|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> {{wikify}} [[Санат:Өрмекшілер]] {{Biosci-stub}} 57m9o8qqopqensdynf0knctc4phkios 3619450 3619445 2026-06-18T10:18:52Z Aiman Tauman 182650 3619450 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Latrodectus tredecimguttatus female.jpg|thumb]] '''Қарақұрт''' ({{lang-la|Latrodectus tredecimguttatus}}) - [[Өрмекшітәрізділер|улы өрмекшітәрізділер]] тұқымдасына жатады. Толық жетілген ұрғашы қарақұрттың, (10-20 мм) қара, ал жетілмеген ұрғашысы мен аталықтарының, (4-7 мм) денесінде қызыл дақтары болады. Көздері күндізде түндеде бірдей көреді. Ұрғашы қарақұрт ұясын жерге салады, оның айналасына тор тоқып, жәндіктермен қоректенеді. Өрмектен жасалған піләдағы, (5-12) жұмыртқалары, (1200-2000) қыстап, көктемде жас қарақұрттар шығып, 6 рет түлеп, маусымда толық жетілген ұрғашы қарақұрттарға айналады. Улы бездері кеуде-бас қуысына орналасып, өзекше арқылы хелицермен жалғасқан. Ақзаттан тұратын у өте күшті нейротроптық у. Адамдарды қатты уландырып, кейде өлімге дейін жеткізеді.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: [[Биология]] / Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: [[2007]] - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3</ref> Денесі шағын (''ұрғашысының тұрқы 10 – 20 мм, еркегі 4 – 7 мм''), түсі қара, құрсағында қызыл дақтары бар. [[Маңғыстау]]дың шөлді және далалы аймақтарында кездеседі. Қарақұрттар өте өсімтал: шілдеде 100 – 700 жұмыртқа салып, оларды пілләсімен қорғауға алады. Жұмыртқадан шыққан өрмекшілер пілләда қыстап, келесі жылы сәуірде жан-жаққа тарайды. Әсіресе ұрғашы Қарақұрттың уы адам мен малға өте қауіпті. Қарақұрт шаққан жерде қызыл дақ пайда болады, сәл уақыттан соң білінбей кетеді. Қарақұрт шаққан адамның 10 – 15 минуттан кейін іші мен кеудесі қатты ауырады, аяқтарының жаны кетіп, құрысып қалады. Дер кезінде жедел жәрдем көрсетілмесе, уланған адам 1 – 2 күннен кейін өліп кетуі мүмкін. Сондай-ақ Қарақұрт шаққан жерді сол сәтінде сіріңкемен күйдіріп жіберу керек.<ref>[[[[Маңғыстау энциклопедиясы]]]], Алматы, 1997;</ref> == Қосымша == Қарақұрт (Latrodectus mactans tredecimguttatus) - Еуразиядағы ең улы өрмекші. Оның уы ысылдағыш улы жыланның уынан 15 есе және сұржылан (гадюка)жыланның уынан 40 есе күшті, бұл оны планетадағы ең улы органикалық заттардың біріне айналдырады. Қарақұрт көбінесе «қара жесір» деп аталады, себебі аналығы жұптасқаннан кейін аталығын жейді. Бұрын ТМД-да тек Ресейдің, Украинаның және Орталық Азияның ең оңтүстік аймақтарында кездесетін бұл улы өрмекші климаттың өзгеруіне және орташа жылдық температураның жоғарылауына байланысты солтүстікке қарай қоныс аудара бастады. Қарақұрт Харьковта, Ростовта және Мәскеу облысында байқалған. Қарақұрт Қырымда және Кавказда жиі кездеседі және олардың шағуы тыныштықта болуы мүмкін. Шаққан кезде әр түрлі жерлерде, бірақ көбінесе белдің төменгі бөлігінде, іште және кеудеде ауырсыну, тартылу, жыртылу пайда болады. Бұлшықеттер қатып қалғандай ширығып тұрады. Дене қызуы көтеріледі, бас айналу, жүрек айну және құсу басталады. Тек аналық өрмекші ғана адамдар мен ферма жануарлары үшін қауіпті. Аналық өрмекшінің шағуы тіпті түйе немесе жылқы сияқты ірі жануарлар үшін де өлімге әкелуі мүмкін. Дегенмен, қарақұрт қойлар мен ешкілер үшін іс жүзінде зиянсыз деп саналады. Халық арасында кең таралған пікір бойынша, қарақұрт қойлардан қорқады, сондықтан шопандар әдетте қой терісінде немесе қой жүнінен жасалған киіз төсеніштерде ұйықтайды, олар оларға жорғаламайды деп сенеді. Аналық өрмекші жыныстық жетілу кезеңінде (маусымнан қыркүйекке дейін) ең улы болады. Сыртқы түрі: қара, кейде қою қоңыр; сопақша іш, кейде қызғылт немесе ақ дақтармен (жас аналықтарда шамамен 13, ересектерде болмайды); дене ұзындығы әдетте 8-15 мм. Еркегі де улы, бірақ адамдарға ешқандай қауіп төндірмейді, себебі ол адам терісіне ене алмайды, тек 3-5 мм өлшемде. <references/> <ref>{{cite web|url= https://www.infoabad.com/22-karakurt-samyi-jadovityi-pauk-evrazii.html|title=Каракурт - самый ядовитый паук Евразии|author=|date=|website=infoabad.com|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> == Дереккөздер == {{wikify}} [[Санат:Өрмекшілер]] {{Biosci-stub}} kh95xzc2tm9ogcyuhtfoufq2k83fjls 3619466 3619450 2026-06-18T10:27:44Z 1nter pares 146705 3619466 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Latrodectus tredecimguttatus female.jpg|thumb]] '''Қарақұрт''' ({{lang-la|Latrodectus tredecimguttatus}}) - [[Өрмекшітәрізділер|улы өрмекшітәрізділер]] тұқымдасына жатады. Толық жетілген ұрғашы қарақұрттың, (10-20 мм) қара, ал жетілмеген ұрғашысы мен аталықтарының, (4-7 мм) денесінде қызыл дақтары болады. Көздері күндізде түндеде бірдей көреді. Ұрғашы қарақұрт ұясын жерге салады, оның айналасына тор тоқып, жәндіктермен қоректенеді. Өрмектен жасалған піләдағы, (5-12) жұмыртқалары, (1200-2000) қыстап, көктемде жас қарақұрттар шығып, 6 рет түлеп, маусымда толық жетілген ұрғашы қарақұрттарға айналады. Улы бездері кеуде-бас қуысына орналасып, өзекше арқылы хелицермен жалғасқан. Ақзаттан тұратын у өте күшті нейротроптық у. Адамдарды қатты уландырып, кейде өлімге дейін жеткізеді.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: [[Биология]] / Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: [[2007]] - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3</ref> Денесі шағын (''ұрғашысының тұрқы 10 – 20 мм, еркегі 4 – 7 мм''), түсі қара, құрсағында қызыл дақтары бар. [[Маңғыстау]]дың шөлді және далалы аймақтарында кездеседі. Қарақұрттар өте өсімтал: шілдеде 100 – 700 жұмыртқа салып, оларды пілләсімен қорғауға алады. Жұмыртқадан шыққан өрмекшілер пілләда қыстап, келесі жылы сәуірде жан-жаққа тарайды. Әсіресе ұрғашы Қарақұрттың уы адам мен малға өте қауіпті. Қарақұрт шаққан жерде қызыл дақ пайда болады, сәл уақыттан соң білінбей кетеді. Қарақұрт шаққан адамның 10 – 15 минуттан кейін іші мен кеудесі қатты ауырады, аяқтарының жаны кетіп, құрысып қалады. Дер кезінде жедел жәрдем көрсетілмесе, уланған адам 1 – 2 күннен кейін өліп кетуі мүмкін. Сондай-ақ Қарақұрт шаққан жерді сол сәтінде сіріңкемен күйдіріп жіберу керек.<ref>[[[[Маңғыстау энциклопедиясы]]]], Алматы, 1997;</ref> == Қосымша == Қарақұрт (Latrodectus mactans tredecimguttatus) - Еуразиядағы ең улы өрмекші. Оның уы ысылдағыш улы жыланның уынан 15 есе және сұржылан (гадюка)жыланның уынан 40 есе күшті, бұл оны планетадағы ең улы органикалық заттардың біріне айналдырады. Қарақұрт көбінесе «қара жесір» деп аталады, себебі аналығы жұптасқаннан кейін аталығын жейді. Бұрын ТМД-да тек Ресейдің, Украинаның және Орталық Азияның ең оңтүстік аймақтарында кездесетін бұл улы өрмекші климаттың өзгеруіне және орташа жылдық температураның жоғарылауына байланысты солтүстікке қарай қоныс аудара бастады. Қарақұрт Харьковта, Ростовта және Мәскеу облысында байқалған. Қарақұрт Қырымда және Кавказда жиі кездеседі және олардың шағуы тыныштықта болуы мүмкін. Шаққан кезде әр түрлі жерлерде, бірақ көбінесе белдің төменгі бөлігінде, іште және кеудеде ауырсыну, тартылу, жыртылу пайда болады. Бұлшықеттер қатып қалғандай ширығып тұрады. Дене қызуы көтеріледі, бас айналу, жүрек айну және құсу басталады. Тек аналық өрмекші ғана адамдар мен ферма жануарлары үшін қауіпті. Аналық өрмекшінің шағуы тіпті түйе немесе жылқы сияқты ірі жануарлар үшін де өлімге әкелуі мүмкін. Дегенмен, қарақұрт қойлар мен ешкілер үшін іс жүзінде зиянсыз деп саналады. Халық арасында кең таралған пікір бойынша, қарақұрт қойлардан қорқады, сондықтан шопандар әдетте қой терісінде немесе қой жүнінен жасалған киіз төсеніштерде ұйықтайды, олар оларға жорғаламайды деп сенеді. Аналық өрмекші жыныстық жетілу кезеңінде (маусымнан қыркүйекке дейін) ең улы болады. Сыртқы түрі: қара, кейде қою қоңыр; сопақша іш, кейде қызғылт немесе ақ дақтармен (жас аналықтарда шамамен 13, ересектерде болмайды); дене ұзындығы әдетте 8-15 мм. Еркегі де улы, бірақ адамдарға ешқандай қауіп төндірмейді, себебі ол адам терісіне ене алмайды, тек 3-5 мм өлшемде.<ref>{{cite web|url= https://www.infoabad.com/22-karakurt-samyi-jadovityi-pauk-evrazii.html|title=Каракурт - самый ядовитый паук Евразии|author=|date=|website=infoabad.com|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} [[Санат:Өрмекшілер]] {{Biosci-stub}} 34akxbd6ox5ic7iq4dbsgs79mtl6tvl 3619467 3619466 2026-06-18T10:28:22Z 1nter pares 146705 3619467 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Latrodectus tredecimguttatus female.jpg|thumb]] '''Қарақұрт''' ({{lang-la|Latrodectus tredecimguttatus}}) - [[Өрмекшітәрізділер|улы өрмекшітәрізділер]] тұқымдасына жатады. Толық жетілген ұрғашы қарақұрттың, (10-20 мм) қара, ал жетілмеген ұрғашысы мен аталықтарының, (4-7 мм) денесінде қызыл дақтары болады. Көздері күндізде түндеде бірдей көреді. Ұрғашы қарақұрт ұясын жерге салады, оның айналасына тор тоқып, жәндіктермен қоректенеді. Өрмектен жасалған піләдағы, (5-12) жұмыртқалары, (1200-2000) қыстап, көктемде жас қарақұрттар шығып, 6 рет түлеп, маусымда толық жетілген ұрғашы қарақұрттарға айналады. Улы бездері кеуде-бас қуысына орналасып, өзекше арқылы хелицермен жалғасқан. Ақзаттан тұратын у өте күшті нейротроптық у. Адамдарды қатты уландырып, кейде өлімге дейін жеткізеді.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: [[Биология]] / Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: [[2007]] - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3</ref> Денесі шағын (''ұрғашысының тұрқы 10 – 20 мм, еркегі 4 – 7 мм''), түсі қара, құрсағында қызыл дақтары бар. [[Маңғыстау]]дың шөлді және далалы аймақтарында кездеседі. Қарақұрттар өте өсімтал: шілдеде 100 – 700 жұмыртқа салып, оларды пілләсімен қорғауға алады. Жұмыртқадан шыққан өрмекшілер пілләда қыстап, келесі жылы сәуірде жан-жаққа тарайды. Әсіресе ұрғашы Қарақұрттың уы адам мен малға өте қауіпті. Қарақұрт шаққан жерде қызыл дақ пайда болады, сәл уақыттан соң білінбей кетеді. Қарақұрт шаққан адамның 10 – 15 минуттан кейін іші мен кеудесі қатты ауырады, аяқтарының жаны кетіп, құрысып қалады. Дер кезінде жедел жәрдем көрсетілмесе, уланған адам 1 – 2 күннен кейін өліп кетуі мүмкін. Сондай-ақ Қарақұрт шаққан жерді сол сәтінде сіріңкемен күйдіріп жіберу керек.<ref>[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997;</ref> == Қосымша == Қарақұрт (Latrodectus mactans tredecimguttatus) - Еуразиядағы ең улы өрмекші. Оның уы ысылдағыш улы жыланның уынан 15 есе және сұржылан (гадюка)жыланның уынан 40 есе күшті, бұл оны планетадағы ең улы органикалық заттардың біріне айналдырады. Қарақұрт көбінесе «қара жесір» деп аталады, себебі аналығы жұптасқаннан кейін аталығын жейді. Бұрын ТМД-да тек Ресейдің, Украинаның және Орталық Азияның ең оңтүстік аймақтарында кездесетін бұл улы өрмекші климаттың өзгеруіне және орташа жылдық температураның жоғарылауына байланысты солтүстікке қарай қоныс аудара бастады. Қарақұрт Харьковта, Ростовта және Мәскеу облысында байқалған. Қарақұрт Қырымда және Кавказда жиі кездеседі және олардың шағуы тыныштықта болуы мүмкін. Шаққан кезде әр түрлі жерлерде, бірақ көбінесе белдің төменгі бөлігінде, іште және кеудеде ауырсыну, тартылу, жыртылу пайда болады. Бұлшықеттер қатып қалғандай ширығып тұрады. Дене қызуы көтеріледі, бас айналу, жүрек айну және құсу басталады. Тек аналық өрмекші ғана адамдар мен ферма жануарлары үшін қауіпті. Аналық өрмекшінің шағуы тіпті түйе немесе жылқы сияқты ірі жануарлар үшін де өлімге әкелуі мүмкін. Дегенмен, қарақұрт қойлар мен ешкілер үшін іс жүзінде зиянсыз деп саналады. Халық арасында кең таралған пікір бойынша, қарақұрт қойлардан қорқады, сондықтан шопандар әдетте қой терісінде немесе қой жүнінен жасалған киіз төсеніштерде ұйықтайды, олар оларға жорғаламайды деп сенеді. Аналық өрмекші жыныстық жетілу кезеңінде (маусымнан қыркүйекке дейін) ең улы болады. Сыртқы түрі: қара, кейде қою қоңыр; сопақша іш, кейде қызғылт немесе ақ дақтармен (жас аналықтарда шамамен 13, ересектерде болмайды); дене ұзындығы әдетте 8-15 мм. Еркегі де улы, бірақ адамдарға ешқандай қауіп төндірмейді, себебі ол адам терісіне ене алмайды, тек 3-5 мм өлшемде.<ref>{{cite web|url= https://www.infoabad.com/22-karakurt-samyi-jadovityi-pauk-evrazii.html|title=Каракурт - самый ядовитый паук Евразии|author=|date=|website=infoabad.com|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Biosci-stub}} [[Санат:Өрмекшілер]] 4wxsqi92fz4ybqowla4q31d4nt0hrmj 3619468 3619467 2026-06-18T10:29:04Z Aiman Tauman 182650 3619468 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Latrodectus tredecimguttatus female.jpg|thumb]] '''Қарақұрт''' ({{lang-la|Latrodectus tredecimguttatus}}) - [[Өрмекшітәрізділер|улы өрмекшітәрізділер]] тұқымдасына жатады. Толық жетілген ұрғашы қарақұрттың, (10-20 мм) қара, ал жетілмеген ұрғашысы мен аталықтарының, (4-7 мм) денесінде қызыл дақтары болады. Көздері күндізде түндеде бірдей көреді. Ұрғашы қарақұрт ұясын жерге салады, оның айналасына тор тоқып, жәндіктермен қоректенеді. Өрмектен жасалған піләдағы, (5-12) жұмыртқалары, (1200-2000) қыстап, көктемде жас қарақұрттар шығып, 6 рет түлеп, маусымда толық жетілген ұрғашы қарақұрттарға айналады. Улы бездері кеуде-бас қуысына орналасып, өзекше арқылы хелицермен жалғасқан. Ақзаттан тұратын у өте күшті нейротроптық у. Адамдарды қатты уландырып, кейде өлімге дейін жеткізеді.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: [[Биология]] / Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: [[2007]] - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3</ref> Денесі шағын (''ұрғашысының тұрқы 10 – 20 мм, еркегі 4 – 7 мм''), түсі қара, құрсағында қызыл дақтары бар. [[Маңғыстау]]дың шөлді және далалы аймақтарында кездеседі. Қарақұрттар өте өсімтал: шілдеде 100 – 700 жұмыртқа салып, оларды пілләсімен қорғауға алады. Жұмыртқадан шыққан өрмекшілер пілләда қыстап, келесі жылы сәуірде жан-жаққа тарайды. Әсіресе ұрғашы Қарақұрттың уы адам мен малға өте қауіпті. Қарақұрт шаққан жерде қызыл дақ пайда болады, сәл уақыттан соң білінбей кетеді. Қарақұрт шаққан адамның 10 – 15 минуттан кейін іші мен кеудесі қатты ауырады, аяқтарының жаны кетіп, құрысып қалады. Дер кезінде жедел жәрдем көрсетілмесе, уланған адам 1 – 2 күннен кейін өліп кетуі мүмкін. Сондай-ақ Қарақұрт шаққан жерді сол сәтінде сіріңкемен күйдіріп жіберу керек.<ref>[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997;</ref> == улы қарақұрт== Қарақұрт (Latrodectus mactans tredecimguttatus) - Еуразиядағы ең улы өрмекші. Оның уы ысылдағыш улы жыланның уынан 15 есе және сұржылан (гадюка)жыланның уынан 40 есе күшті, бұл оны планетадағы ең улы органикалық заттардың біріне айналдырады. Қарақұрт көбінесе «қара жесір» деп аталады, себебі аналығы жұптасқаннан кейін аталығын жейді. Бұрын ТМД-да тек Ресейдің, Украинаның және Орталық Азияның ең оңтүстік аймақтарында кездесетін бұл улы өрмекші климаттың өзгеруіне және орташа жылдық температураның жоғарылауына байланысты солтүстікке қарай қоныс аудара бастады. Қарақұрт Харьковта, Ростовта және Мәскеу облысында байқалған. Қарақұрт Қырымда және Кавказда жиі кездеседі және олардың шағуы тыныштықта болуы мүмкін. Шаққан кезде әр түрлі жерлерде, бірақ көбінесе белдің төменгі бөлігінде, іште және кеудеде ауырсыну, тартылу, жыртылу пайда болады. Бұлшықеттер қатып қалғандай ширығып тұрады. Дене қызуы көтеріледі, бас айналу, жүрек айну және құсу басталады. Тек аналық өрмекші ғана адамдар мен ферма жануарлары үшін қауіпті. Аналық өрмекшінің шағуы тіпті түйе немесе жылқы сияқты ірі жануарлар үшін де өлімге әкелуі мүмкін. Дегенмен, қарақұрт қойлар мен ешкілер үшін іс жүзінде зиянсыз деп саналады. Халық арасында кең таралған пікір бойынша, қарақұрт қойлардан қорқады, сондықтан шопандар әдетте қой терісінде немесе қой жүнінен жасалған киіз төсеніштерде ұйықтайды, олар оларға жорғаламайды деп сенеді. Аналық өрмекші жыныстық жетілу кезеңінде (маусымнан қыркүйекке дейін) ең улы болады. Сыртқы түрі: қара, кейде қою қоңыр; сопақша іш, кейде қызғылт немесе ақ дақтармен (жас аналықтарда шамамен 13, ересектерде болмайды); дене ұзындығы әдетте 8-15 мм. Еркегі де улы, бірақ адамдарға ешқандай қауіп төндірмейді, себебі ол адам терісіне ене алмайды, тек 3-5 мм өлшемде.<ref>{{cite web|url= https://www.infoabad.com/22-karakurt-samyi-jadovityi-pauk-evrazii.html|title=Каракурт - самый ядовитый паук Евразии|author=|date=|website=infoabad.com|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Biosci-stub}} [[Санат:Өрмекшілер]] gjxfe0f14jorwnxjjig3aexdug1myze 3619469 3619468 2026-06-18T10:29:30Z Aiman Tauman 182650 /* улы қарақұрт */ 3619469 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Latrodectus tredecimguttatus female.jpg|thumb]] '''Қарақұрт''' ({{lang-la|Latrodectus tredecimguttatus}}) - [[Өрмекшітәрізділер|улы өрмекшітәрізділер]] тұқымдасына жатады. Толық жетілген ұрғашы қарақұрттың, (10-20 мм) қара, ал жетілмеген ұрғашысы мен аталықтарының, (4-7 мм) денесінде қызыл дақтары болады. Көздері күндізде түндеде бірдей көреді. Ұрғашы қарақұрт ұясын жерге салады, оның айналасына тор тоқып, жәндіктермен қоректенеді. Өрмектен жасалған піләдағы, (5-12) жұмыртқалары, (1200-2000) қыстап, көктемде жас қарақұрттар шығып, 6 рет түлеп, маусымда толық жетілген ұрғашы қарақұрттарға айналады. Улы бездері кеуде-бас қуысына орналасып, өзекше арқылы хелицермен жалғасқан. Ақзаттан тұратын у өте күшті нейротроптық у. Адамдарды қатты уландырып, кейде өлімге дейін жеткізеді.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: [[Биология]] / Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: [[2007]] - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3</ref> Денесі шағын (''ұрғашысының тұрқы 10 – 20 мм, еркегі 4 – 7 мм''), түсі қара, құрсағында қызыл дақтары бар. [[Маңғыстау]]дың шөлді және далалы аймақтарында кездеседі. Қарақұрттар өте өсімтал: шілдеде 100 – 700 жұмыртқа салып, оларды пілләсімен қорғауға алады. Жұмыртқадан шыққан өрмекшілер пілләда қыстап, келесі жылы сәуірде жан-жаққа тарайды. Әсіресе ұрғашы Қарақұрттың уы адам мен малға өте қауіпті. Қарақұрт шаққан жерде қызыл дақ пайда болады, сәл уақыттан соң білінбей кетеді. Қарақұрт шаққан адамның 10 – 15 минуттан кейін іші мен кеудесі қатты ауырады, аяқтарының жаны кетіп, құрысып қалады. Дер кезінде жедел жәрдем көрсетілмесе, уланған адам 1 – 2 күннен кейін өліп кетуі мүмкін. Сондай-ақ Қарақұрт шаққан жерді сол сәтінде сіріңкемен күйдіріп жіберу керек.<ref>[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997;</ref> == Улы қарақұрт== Қарақұрт (Latrodectus mactans tredecimguttatus) - Еуразиядағы ең улы өрмекші. Оның уы ысылдағыш улы жыланның уынан 15 есе және сұржылан (гадюка)жыланның уынан 40 есе күшті, бұл оны планетадағы ең улы органикалық заттардың біріне айналдырады. Қарақұрт көбінесе «қара жесір» деп аталады, себебі аналығы жұптасқаннан кейін аталығын жейді. Бұрын ТМД-да тек Ресейдің, Украинаның және Орталық Азияның ең оңтүстік аймақтарында кездесетін бұл улы өрмекші климаттың өзгеруіне және орташа жылдық температураның жоғарылауына байланысты солтүстікке қарай қоныс аудара бастады. Қарақұрт Харьковта, Ростовта және Мәскеу облысында байқалған. Қарақұрт Қырымда және Кавказда жиі кездеседі және олардың шағуы тыныштықта болуы мүмкін. Шаққан кезде әр түрлі жерлерде, бірақ көбінесе белдің төменгі бөлігінде, іште және кеудеде ауырсыну, тартылу, жыртылу пайда болады. Бұлшықеттер қатып қалғандай ширығып тұрады. Дене қызуы көтеріледі, бас айналу, жүрек айну және құсу басталады. Тек аналық өрмекші ғана адамдар мен ферма жануарлары үшін қауіпті. Аналық өрмекшінің шағуы тіпті түйе немесе жылқы сияқты ірі жануарлар үшін де өлімге әкелуі мүмкін. Дегенмен, қарақұрт қойлар мен ешкілер үшін іс жүзінде зиянсыз деп саналады. Халық арасында кең таралған пікір бойынша, қарақұрт қойлардан қорқады, сондықтан шопандар әдетте қой терісінде немесе қой жүнінен жасалған киіз төсеніштерде ұйықтайды, олар оларға жорғаламайды деп сенеді. Аналық өрмекші жыныстық жетілу кезеңінде (маусымнан қыркүйекке дейін) ең улы болады. Сыртқы түрі: қара, кейде қою қоңыр; сопақша іш, кейде қызғылт немесе ақ дақтармен (жас аналықтарда шамамен 13, ересектерде болмайды); дене ұзындығы әдетте 8-15 мм. Еркегі де улы, бірақ адамдарға ешқандай қауіп төндірмейді, себебі ол адам терісіне ене алмайды, тек 3-5 мм өлшемде.<ref>{{cite web|url= https://www.infoabad.com/22-karakurt-samyi-jadovityi-pauk-evrazii.html|title=Каракурт - самый ядовитый паук Евразии|author=|date=|website=infoabad.com|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Biosci-stub}} [[Санат:Өрмекшілер]] nxrh1sn3hy2ozgsmlwa3001741owqwi 3619480 3619469 2026-06-18T10:34:58Z Aiman Tauman 182650 3619480 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Latrodectus tredecimguttatus female.jpg|thumb]] '''Қарақұрт''' ({{lang-la|Latrodectus tredecimguttatus}}) - [[Өрмекшітәрізділер|улы өрмекшітәрізділер]] тұқымдасына жатады. Толық жетілген ұрғашы қарақұрттың, (10-20 мм) қара, ал жетілмеген ұрғашысы мен аталықтарының, (4-7 мм) денесінде қызыл дақтары болады. Көздері күндізде түндеде бірдей көреді. Ұрғашы қарақұрт ұясын жерге салады, оның айналасына тор тоқып, жәндіктермен қоректенеді. Өрмектен жасалған піләдағы, (5-12) жұмыртқалары, (1200-2000) қыстап, көктемде жас қарақұрттар шығып, 6 рет түлеп, маусымда толық жетілген ұрғашы қарақұрттарға айналады. Улы бездері кеуде-бас қуысына орналасып, өзекше арқылы хелицермен жалғасқан. Ақзаттан тұратын у өте күшті нейротроптық у. Адамдарды қатты уландырып, кейде өлімге дейін жеткізеді.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: [[Биология]] / Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: [[2007]] - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3</ref> Денесі шағын (''ұрғашысының тұрқы 10 – 20 мм, еркегі 4 – 7 мм''), түсі қара, құрсағында қызыл дақтары бар. [[Маңғыстау]]дың шөлді және далалы аймақтарында кездеседі. Қарақұрттар өте өсімтал: шілдеде 100 – 700 жұмыртқа салып, оларды пілләсімен қорғауға алады. Жұмыртқадан шыққан өрмекшілер пілләда қыстап, келесі жылы сәуірде жан-жаққа тарайды. Әсіресе ұрғашы Қарақұрттың уы адам мен малға өте қауіпті. Қарақұрт шаққан жерде қызыл дақ пайда болады, сәл уақыттан соң білінбей кетеді. Қарақұрт шаққан адамның 10 – 15 минуттан кейін іші мен кеудесі қатты ауырады, аяқтарының жаны кетіп, құрысып қалады. Дер кезінде жедел жәрдем көрсетілмесе, уланған адам 1 – 2 күннен кейін өліп кетуі мүмкін. Сондай-ақ Қарақұрт шаққан жерді сол сәтінде сіріңкемен күйдіріп жіберу керек.<ref>[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997;</ref> == Улы қарақұрт== Қарақұрт (Latrodectus mactans tredecimguttatus) - Еуразиядағы ең улы өрмекші. Оның уы ысылдағыш улы жыланның уынан 15 есе және сұржылан (гадюка)жыланның уынан 40 есе күшті, бұл оны планетадағы ең улы органикалық заттардың біріне айналдырады. Қарақұрт көбінесе «қара жесір» деп аталады, себебі аналығы жұптасқаннан кейін аталығын жейді. Бұрын ТМД-да тек Ресейдің, Украинаның және Орталық Азияның ең оңтүстік аймақтарында кездесетін бұл улы өрмекші климаттың өзгеруіне және орташа жылдық температураның жоғарылауына байланысты солтүстікке қарай қоныс аудара бастады. Қарақұрт Харьковта, Ростовта және [[Мәскеу]] облысында байқалған. Қарақұрт Қырымда және Кавказда жиі кездеседі және олардың шағуы тыныштықта болуы мүмкін. Шаққан кезде әр түрлі жерлерде, бірақ көбінесе белдің төменгі бөлігінде, іште және кеудеде ауырсыну, тартылу, жыртылу пайда болады. Бұлшықеттер қатып қалғандай ширығып тұрады. Дене қызуы көтеріледі, бас айналу, жүрек айну және құсу басталады. Тек аналық өрмекші ғана адамдар мен ферма жануарлары үшін қауіпті. Аналық өрмекшінің шағуы тіпті түйе немесе жылқы сияқты ірі жануарлар үшін де өлімге әкелуі мүмкін. Дегенмен, қарақұрт қойлар мен ешкілер үшін іс жүзінде зиянсыз деп саналады. Халық арасында кең таралған пікір бойынша, қарақұрт қойлардан қорқады, сондықтан шопандар әдетте қой терісінде немесе қой жүнінен жасалған киіз төсеніштерде ұйықтайды, олар оларға жорғаламайды деп сенеді. Аналық өрмекші жыныстық жетілу кезеңінде (маусымнан қыркүйекке дейін) ең улы болады. Сыртқы түрі: қара, кейде қою қоңыр; сопақша іш, кейде қызғылт немесе ақ дақтармен (жас аналықтарда шамамен 13, ересектерде болмайды); дене ұзындығы әдетте 8-15 мм. Еркегі де улы, бірақ адамдарға ешқандай қауіп төндірмейді, себебі ол адам терісіне ене алмайды, тек 3-5 мм өлшемде.<ref>{{cite web|url= https://www.infoabad.com/22-karakurt-samyi-jadovityi-pauk-evrazii.html|title=Каракурт - самый ядовитый паук Евразии|author=|date=|website=infoabad.com|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Biosci-stub}} [[Санат:Өрмекшілер]] 5kzpbp43bnz0f9awiexs35gb3t50rer 0 29530 3619293 3256327 2026-06-18T06:56:52Z RaiymbekZh 170385 /* Ақмола облысы */ 3619293 wikitext text/x-wiki '''Қаратал:''' == Елді мекендер == === Абай облысы === * [[Қаратал (Абай облысы)|Қаратал]] – [[Мақаншы ауданы]]ндағы ауыл. === Ақмола облысы === * [[Қаратал (Біржан сал ауданы)|Қаратал]] – [[Біржан сал ауданы]]ндағы ауыл. * [[Қаратал (Ерейментау ауданы)|Қаратал]] – [[Ерейментау ауданы]], Күншалған ауылдық округтегі ауыл. * [[Қаратал (Қойтас ауылдық округі)|Қаратал]] — [[Ерейментау ауданы]], [[Қойтас ауылдық округі]]ндегі таратылған ауыл. === Ақтөбе облысы === * [[Қаратал (Ойыл ауданы)|Қаратал]] – [[Ойыл ауданы]]ндағы ауыл. * [[Қаратал (Шалқар ауданы)|Қаратал]] – [[Шалқар ауданы]]ндағы ауыл. === Жетісу облысы === * [[Қаратал (Ескелді ауданы)|Қаратал]] – [[Ескелді ауданы]]ндағы ауыл. * [[Қаратал (Көксу ауданы)|Қаратал]] – [[Көксу ауданы]]ндағы ауыл. === Қарағанды облысы === * [[Қаратал (Қарағанды облысы)|Қаратал]] – [[Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы)|Ақтоғай ауданы]]ндағы ауыл. === Павлодар облысы === * [[Қаратал (Павлодар облысы)|Қаратал]] – [[Тереңкөл ауданы]]ндағы ауыл. === Солтүстік Қазақстан облысы === * [[Қаратал (Айыртау ауданы)|Қаратал]] – [[Айыртау ауданы]]ндағы ауыл. * [[Қаратал (Есіл ауданы)|Қаратал]] – [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]]ндағы ауыл. * [[Қаратал (Уәлиханов ауданы)|Қаратал]] – [[Уәлиханов ауданы]]ндағы ауыл. * [[Қаратал (Шал ақын ауданы)|Қаратал]] – [[Шал ақын ауданы]]ндағы ауыл. === Түркістан облысы === * [[Қаратал (Түркістан облысы)|Қаратал]] – [[Келес ауданы]]ндағы ауыл. === Шығыс Қазақстан облысы === * [[Қаратал (Шығыс Қазақстан облысы)|Қаратал]] – [[Зайсан ауданы]]ндағы ауыл. == Өзендер == * [[Қаратал (өзен, Балқаш алабы)|Қаратал]] – [[Балқаш]] алабындағы өзен. * [[Қаратал (өзен, Торғай алабы)|Қаратал]] – [[Торғай (өзен, Шалқартеңіз алабы)|Торғай]] алабындағы өзен. * [[Қаратал (өзен, Тоқырау алабы)|Қаратал]] – [[Тоқырау (өзен)|Тоқырау]] алабындағы өзен. {{айрық}} 90bednhcr3c9akkjn05b7kx66romigv 0 29733 3619041 3602784 2026-06-17T13:52:38Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619041 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Қоншақ хан | Шынайы есімі = Končak | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Дешті Қыпшақ|Қыпшақ ханы]] (Дон қыпшақтарының билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XII ғасырдың ортасы | Басқаруын аяқтады = [[1203 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Артық хан]] (Атрак) | Избасары = Юрий Кончакович | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = Юрий Кончакович | Бірігіп басқарушы1 = Гзак хан (Гза) | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XII ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың соңы | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XII ғасырдың бірінші жартысы | Туған жері = [[Дешті Қыпшақ]] даласы | Қайтыс болған күні = 1203 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = [[Дон өзені|Дон бойы]] | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Қоншақ | Әкесі = [[Артық хан]] (Атрак) | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = Юрий Кончакович, Свобода (қызы, Владимир Игоревичтің әйелі) | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Дон қыпшақтарының одағы | Шайқасы = Хорол өзеніндегі шайқас (1184), [[Каяла өзеніндегі шайқас]] (1185), Киевті басып алу (1203) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = Konchak }} '''Қоншақ''', Құншақ, Коншак (1130-1204) – [[қыпшақ]] [[хан]]ы. XII ғ-дың II-жартысында Шығыс Қыпшақ [[тайпа]]ларын біріктіріп, күшті әскери мемлекет құрды. Бұл кезде қыпшақтың Шарукан (Сарыхан) әулетінің хандары Солтүстік Донецк және Дон, [[Кубань]] өзендерінің бойындағы, [[Азов теңізі]]нің жағалауындағы тайпалардың басын қосты. Осы әулеттен шыққан [[Артық хан]]ның баласы Қоншақ 1174, 1178, 1183 ж. Переяславль жеріне шабуыл жасады. 1183 – 84 ж-дағы жорықта Хорол өзені бойындағы шайқаста Қоншақ әскері сәтсіздікке ұшырады. Қоншақ 1185 ж. орыс жасақтарын Каялы өзені бойында жеңіп, Новгород-Северск және Чернигов кінəзі [[Игорь Святославич]]пен бірге басқа да кінəздерді тұтқынға алады. Бұл оқиға “Игорь жасағы туралы жыр” эпосына арқау болған.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> Сонау алтыншы ғасырдағы І түркі қағаны [[Бумын қаған]]ның орнатқан дәстүрін ХІІ ғасырдағы хандар да қатаң сақтап, таққа інісі, не інісінің баласы ие болған. Құншақ та сол ата жолын қуып, ағасы Сыржанның орнына отырды. == Өмірбаяны == Артық батыр Гүржістаннан еліне оралған шақта қалыңдық түсіріп, бала сүюге мүмкіндік алады. Солай дүниеге Құншақ келеді. Орыс жырнамаларыда «Құншақ» есімі 1160 жылдан бастап ұшырасады деседі. Сонда Құншақ 1130-1140 жылдардың арасында туған болып есептеледі. Орыс жылнамаларында оның есімі- Кончак деп жазылады. Ал Қазақ жазбаларында - Қоншақ, Құншақ, Қонжық деп жазылып жүр. Алайда тарихқа жақын есімі - Құншақ болып табылды. == Билігі == Құншақтың қай жылы биліктің тізгінін қолына алғаны беймәлім. Ол құба [[қыпшақ]] пен қара қыпшақтың басын қосып, ел іргесін бекітіп, тастүйін ұлы күшке айналдыруға тырысты және орыс кінəздіктеріне тәуелсіз, дербес мемлекет құруға ұмтылды. Қыпшақтардың бұлай күшеюі «орман адамдарына» ұнамады. Олар аңғал да намысшыл дала хандарын бір-біріне айдап, өздерінің мүдделеріне бағындыруды көздеді. Осылайша, атақты қыпшақтың ханы бола білді. Ол көптеген жорықтарға қатысып, «Шолақ», «Шолғын» соғыстарында көш бастады. Кейін уақыт өте келе, орыс кінəздігі күшейіп, Құншақ хандығы әлсірей бастады. 1187 жылы үш рет, ал 1190-1193 жылдардың арасында үздіксіз шапқыншылыққа ұшыраған қыпшақтар ежелгі қуат-күшінен айырылып қалды. Бірте-бірте бұрынғы атағы өшіп, орыс ықпалына көшті. Сонымен қатар, Құншақтың ұлы Юрий шіркеуге шоқынып, христиан дінін қабылдады. Осылайша, Құншақтың ұрпақтары шоқынып, орыстанып кетті. 1124жылы құба қыпшақтың ханы Бастаймен бірге орыс кінəздарына қосылып, Қалқының түбіне моңғолдармен соғыста қыпшақ әскерін басқарып жүріп, майданда үлкен ерлікпен қаза тапты. ==Дереккөздер</span>== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1130 жылы туғандар]] [[Санат:1204 жылы қайтыс болғандар]] {{stub}} nxb2qci4qpnfwlx4z7f6ig64sar3u0a 3619042 3619041 2026-06-17T13:54:13Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619042 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Қоншақ хан | Шынайы есімі = Končak | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Дон қыпшақтарының билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XII ғасырдың ортасы | Басқаруын аяқтады = [[1203 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Артық хан]] | Избасары = Юрий Кончакович | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = Юрий Кончакович | Бірігіп басқарушы1 = Гзак хан (Гза) | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XII ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың соңы | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XII ғасырдың бірінші жартысы | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = 1203 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = Дон өзені | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Қоншақ | Әкесі = [[Артық хан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = Юрий Кончакович, Свобода (қызы, Владимир Игоревичтің әйелі) | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Дон қыпшақтарының одағы | Шайқасы = Хорол өзеніндегі шайқас (1184), [[Каяла өзеніндегі шайқас]] (1185), Киевті басып алу (1203) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = Konchak }} '''Қоншақ''' (1130-1204) – [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. XII ғ-дың II-жартысында Шығыс Қыпшақ [[тайпа]]ларын біріктіріп, күшті әскери мемлекет құрды. Бұл кезде қыпшақтың Шарукан (Сарыхан) әулетінің хандары Солтүстік Донецк және Дон, [[Кубань]] өзендерінің бойындағы, [[Азов теңізі]]нің жағалауындағы тайпалардың басын қосты. Осы әулеттен шыққан [[Артық хан]]ның баласы Қоншақ 1174, 1178, 1183 ж. Переяславль жеріне шабуыл жасады. 1183 – 84 ж-дағы жорықта Хорол өзені бойындағы шайқаста Қоншақ әскері сәтсіздікке ұшырады. Қоншақ 1185 ж. орыс жасақтарын Каялы өзені бойында жеңіп, Новгород-Северск және Чернигов кінəзі [[Игорь Святославич]]пен бірге басқа да кінəздерді тұтқынға алады. Бұл оқиға “Игорь жасағы туралы жыр” эпосына арқау болған.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> Сонау алтыншы ғасырдағы І түркі қағаны [[Бумын қаған]]ның орнатқан дәстүрін ХІІ ғасырдағы хандар да қатаң сақтап, таққа інісі, не інісінің баласы ие болған. Құншақ та сол ата жолын қуып, ағасы Сыржанның орнына отырды. == Өмірбаяны == Артық батыр Гүржістаннан еліне оралған шақта қалыңдық түсіріп, бала сүюге мүмкіндік алады. Солай дүниеге Құншақ келеді. Орыс жырнамаларыда «Құншақ» есімі 1160 жылдан бастап ұшырасады деседі. Сонда Құншақ 1130-1140 жылдардың арасында туған болып есептеледі. Орыс жылнамаларында оның есімі- Кончак деп жазылады. Ал Қазақ жазбаларында - Қоншақ, Құншақ, Қонжық деп жазылып жүр. Алайда тарихқа жақын есімі - Құншақ болып табылды. == Билігі == Құншақтың қай жылы биліктің тізгінін қолына алғаны беймәлім. Ол құба [[қыпшақ]] пен қара қыпшақтың басын қосып, ел іргесін бекітіп, тастүйін ұлы күшке айналдыруға тырысты және орыс кінəздіктеріне тәуелсіз, дербес мемлекет құруға ұмтылды. Қыпшақтардың бұлай күшеюі «орман адамдарына» ұнамады. Олар аңғал да намысшыл дала хандарын бір-біріне айдап, өздерінің мүдделеріне бағындыруды көздеді. Осылайша, атақты қыпшақтың ханы бола білді. Ол көптеген жорықтарға қатысып, «Шолақ», «Шолғын» соғыстарында көш бастады. Кейін уақыт өте келе, орыс кінəздігі күшейіп, Құншақ хандығы әлсірей бастады. 1187 жылы үш рет, ал 1190-1193 жылдардың арасында үздіксіз шапқыншылыққа ұшыраған қыпшақтар ежелгі қуат-күшінен айырылып қалды. Бірте-бірте бұрынғы атағы өшіп, орыс ықпалына көшті. Сонымен қатар, Құншақтың ұлы Юрий шіркеуге шоқынып, христиан дінін қабылдады. Осылайша, Құншақтың ұрпақтары шоқынып, орыстанып кетті. 1124жылы құба қыпшақтың ханы Бастаймен бірге орыс кінəздарына қосылып, Қалқының түбіне моңғолдармен соғыста қыпшақ әскерін басқарып жүріп, майданда үлкен ерлікпен қаза тапты. ==Дереккөздер</span>== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1130 жылы туғандар]] [[Санат:1204 жылы қайтыс болғандар]] {{stub}} 5n9q9cj143rsduudyipc04nompyyhn3 3619043 3619042 2026-06-17T13:54:28Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619043 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қоншақ хан | Шынайы есімі = Končak | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Дон қыпшақтарының билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XII ғасырдың ортасы | Басқаруын аяқтады = [[1203 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Артық хан]] | Избасары = Юрий Кончакович | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = Юрий Кончакович | Бірігіп басқарушы1 = Гзак хан (Гза) | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XII ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың соңы | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XII ғасырдың бірінші жартысы | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = 1203 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = Дон өзені | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Қоншақ | Әкесі = [[Артық хан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = Юрий Кончакович, Свобода (қызы, Владимир Игоревичтің әйелі) | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Дон қыпшақтарының одағы | Шайқасы = Хорол өзеніндегі шайқас (1184), [[Каяла өзеніндегі шайқас]] (1185), Киевті басып алу (1203) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = Konchak }} '''Қоншақ''' (1130-1204) – [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. XII ғ-дың II-жартысында Шығыс Қыпшақ [[тайпа]]ларын біріктіріп, күшті әскери мемлекет құрды. Бұл кезде қыпшақтың Шарукан (Сарыхан) әулетінің хандары Солтүстік Донецк және Дон, [[Кубань]] өзендерінің бойындағы, [[Азов теңізі]]нің жағалауындағы тайпалардың басын қосты. Осы әулеттен шыққан [[Артық хан]]ның баласы Қоншақ 1174, 1178, 1183 ж. Переяславль жеріне шабуыл жасады. 1183 – 84 ж-дағы жорықта Хорол өзені бойындағы шайқаста Қоншақ әскері сәтсіздікке ұшырады. Қоншақ 1185 ж. орыс жасақтарын Каялы өзені бойында жеңіп, Новгород-Северск және Чернигов кінəзі [[Игорь Святославич]]пен бірге басқа да кінəздерді тұтқынға алады. Бұл оқиға “Игорь жасағы туралы жыр” эпосына арқау болған.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> Сонау алтыншы ғасырдағы І түркі қағаны [[Бумын қаған]]ның орнатқан дәстүрін ХІІ ғасырдағы хандар да қатаң сақтап, таққа інісі, не інісінің баласы ие болған. Құншақ та сол ата жолын қуып, ағасы Сыржанның орнына отырды. == Өмірбаяны == Артық батыр Гүржістаннан еліне оралған шақта қалыңдық түсіріп, бала сүюге мүмкіндік алады. Солай дүниеге Құншақ келеді. Орыс жырнамаларыда «Құншақ» есімі 1160 жылдан бастап ұшырасады деседі. Сонда Құншақ 1130-1140 жылдардың арасында туған болып есептеледі. Орыс жылнамаларында оның есімі- Кончак деп жазылады. Ал Қазақ жазбаларында - Қоншақ, Құншақ, Қонжық деп жазылып жүр. Алайда тарихқа жақын есімі - Құншақ болып табылды. == Билігі == Құншақтың қай жылы биліктің тізгінін қолына алғаны беймәлім. Ол құба [[қыпшақ]] пен қара қыпшақтың басын қосып, ел іргесін бекітіп, тастүйін ұлы күшке айналдыруға тырысты және орыс кінəздіктеріне тәуелсіз, дербес мемлекет құруға ұмтылды. Қыпшақтардың бұлай күшеюі «орман адамдарына» ұнамады. Олар аңғал да намысшыл дала хандарын бір-біріне айдап, өздерінің мүдделеріне бағындыруды көздеді. Осылайша, атақты қыпшақтың ханы бола білді. Ол көптеген жорықтарға қатысып, «Шолақ», «Шолғын» соғыстарында көш бастады. Кейін уақыт өте келе, орыс кінəздігі күшейіп, Құншақ хандығы әлсірей бастады. 1187 жылы үш рет, ал 1190-1193 жылдардың арасында үздіксіз шапқыншылыққа ұшыраған қыпшақтар ежелгі қуат-күшінен айырылып қалды. Бірте-бірте бұрынғы атағы өшіп, орыс ықпалына көшті. Сонымен қатар, Құншақтың ұлы Юрий шіркеуге шоқынып, христиан дінін қабылдады. Осылайша, Құншақтың ұрпақтары шоқынып, орыстанып кетті. 1124жылы құба қыпшақтың ханы Бастаймен бірге орыс кінəздарына қосылып, Қалқының түбіне моңғолдармен соғыста қыпшақ әскерін басқарып жүріп, майданда үлкен ерлікпен қаза тапты. ==Дереккөздер</span>== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1130 жылы туғандар]] [[Санат:1204 жылы қайтыс болғандар]] {{stub}} gj3vdnwz06az9ttb8djqd706g4z8z8d 3619044 3619043 2026-06-17T13:55:25Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619044 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қоншақ хан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Дон қыпшақтарының билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XII ғасырдың ортасы | Басқаруын аяқтады = [[1203 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Артық хан]] | Избасары = Юрий Қоншақұлы | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = Юрий Қоншақұлы | Бірігіп басқарушы1 = Гзак хан (Гза) | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XII ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың соңы | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XII ғасырдың бірінші жартысы | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = 1203 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = Дон өзені | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Қоншақ | Әкесі = [[Артық хан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = Юрий Кончакович, Свобода (қызы, Владимир Игоревичтің әйелі) | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Дон қыпшақтарының одағы | Шайқасы = Хорол өзеніндегі шайқас (1184), [[Каяла өзеніндегі шайқас]] (1185), Киевті басып алу (1203) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = Konchak }} '''Қоншақ''' (1130-1204) – [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. XII ғ-дың II-жартысында Шығыс Қыпшақ [[тайпа]]ларын біріктіріп, күшті әскери мемлекет құрды. Бұл кезде қыпшақтың Шарукан (Сарыхан) әулетінің хандары Солтүстік Донецк және Дон, [[Қобан]] өзендерінің бойындағы, [[Азов теңізі]]нің жағалауындағы тайпалардың басын қосты. Осы әулеттен шыққан [[Артық хан]]ның баласы Қоншақ 1174, 1178, 1183 ж. Переяславль жеріне шабуыл жасады. 1183 – 84 ж-дағы жорықта Хорол өзені бойындағы шайқаста Қоншақ әскері сәтсіздікке ұшырады. Қоншақ 1185 ж. орыс жасақтарын Каялы өзені бойында жеңіп, Новгород-Северск және Чернигов кінəзі [[Игорь Святославич]]пен бірге басқа да кінəздерді тұтқынға алады. Бұл оқиға “Игорь жасағы туралы жыр” эпосына арқау болған.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> Сонау алтыншы ғасырдағы І түркі қағаны [[Бумын қаған]]ның орнатқан дәстүрін ХІІ ғасырдағы хандар да қатаң сақтап, таққа інісі, не інісінің баласы ие болған. Құншақ та сол ата жолын қуып, ағасы Сыржанның орнына отырды. == Өмірбаяны == Артық батыр Гүржістаннан еліне оралған шақта қалыңдық түсіріп, бала сүюге мүмкіндік алады. Солай дүниеге Құншақ келеді. Орыс жырнамаларыда «Құншақ» есімі 1160 жылдан бастап ұшырасады деседі. Сонда Құншақ 1130-1140 жылдардың арасында туған болып есептеледі. Орыс жылнамаларында оның есімі- Кончак деп жазылады. Ал Қазақ жазбаларында - Қоншақ, Құншақ, Қонжық деп жазылып жүр. Алайда тарихқа жақын есімі - Құншақ болып табылды. == Билігі == Құншақтың қай жылы биліктің тізгінін қолына алғаны беймәлім. Ол құба [[қыпшақ]] пен қара қыпшақтың басын қосып, ел іргесін бекітіп, тастүйін ұлы күшке айналдыруға тырысты және орыс кінəздіктеріне тәуелсіз, дербес мемлекет құруға ұмтылды. Қыпшақтардың бұлай күшеюі «орман адамдарына» ұнамады. Олар аңғал да намысшыл дала хандарын бір-біріне айдап, өздерінің мүдделеріне бағындыруды көздеді. Осылайша, атақты қыпшақтың ханы бола білді. Ол көптеген жорықтарға қатысып, «Шолақ», «Шолғын» соғыстарында көш бастады. Кейін уақыт өте келе, орыс кінəздігі күшейіп, Құншақ хандығы әлсірей бастады. 1187 жылы үш рет, ал 1190-1193 жылдардың арасында үздіксіз шапқыншылыққа ұшыраған қыпшақтар ежелгі қуат-күшінен айырылып қалды. Бірте-бірте бұрынғы атағы өшіп, орыс ықпалына көшті. Сонымен қатар, Құншақтың ұлы Юрий шіркеуге шоқынып, христиан дінін қабылдады. Осылайша, Құншақтың ұрпақтары шоқынып, орыстанып кетті. 1124жылы құба қыпшақтың ханы Бастаймен бірге орыс кінəздарына қосылып, Қалқының түбіне моңғолдармен соғыста қыпшақ әскерін басқарып жүріп, майданда үлкен ерлікпен қаза тапты. ==Дереккөздер</span>== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1130 жылы туғандар]] [[Санат:1204 жылы қайтыс болғандар]] {{stub}} pn5cokf34ld5lrbfycdn9zyitnodj9p 3619046 3619044 2026-06-17T13:56:06Z Sagzhan 29953 /* Билігі */ 3619046 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қоншақ хан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Дон қыпшақтарының билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XII ғасырдың ортасы | Басқаруын аяқтады = [[1203 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Артық хан]] | Избасары = Юрий Қоншақұлы | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = Юрий Қоншақұлы | Бірігіп басқарушы1 = Гзак хан (Гза) | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XII ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың соңы | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XII ғасырдың бірінші жартысы | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = 1203 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = Дон өзені | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Қоншақ | Әкесі = [[Артық хан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = Юрий Кончакович, Свобода (қызы, Владимир Игоревичтің әйелі) | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Дон қыпшақтарының одағы | Шайқасы = Хорол өзеніндегі шайқас (1184), [[Каяла өзеніндегі шайқас]] (1185), Киевті басып алу (1203) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = Konchak }} '''Қоншақ''' (1130-1204) – [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. XII ғ-дың II-жартысында Шығыс Қыпшақ [[тайпа]]ларын біріктіріп, күшті әскери мемлекет құрды. Бұл кезде қыпшақтың Шарукан (Сарыхан) әулетінің хандары Солтүстік Донецк және Дон, [[Қобан]] өзендерінің бойындағы, [[Азов теңізі]]нің жағалауындағы тайпалардың басын қосты. Осы әулеттен шыққан [[Артық хан]]ның баласы Қоншақ 1174, 1178, 1183 ж. Переяславль жеріне шабуыл жасады. 1183 – 84 ж-дағы жорықта Хорол өзені бойындағы шайқаста Қоншақ әскері сәтсіздікке ұшырады. Қоншақ 1185 ж. орыс жасақтарын Каялы өзені бойында жеңіп, Новгород-Северск және Чернигов кінəзі [[Игорь Святославич]]пен бірге басқа да кінəздерді тұтқынға алады. Бұл оқиға “Игорь жасағы туралы жыр” эпосына арқау болған.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> Сонау алтыншы ғасырдағы І түркі қағаны [[Бумын қаған]]ның орнатқан дәстүрін ХІІ ғасырдағы хандар да қатаң сақтап, таққа інісі, не інісінің баласы ие болған. Құншақ та сол ата жолын қуып, ағасы Сыржанның орнына отырды. == Өмірбаяны == Артық батыр Гүржістаннан еліне оралған шақта қалыңдық түсіріп, бала сүюге мүмкіндік алады. Солай дүниеге Құншақ келеді. Орыс жырнамаларыда «Құншақ» есімі 1160 жылдан бастап ұшырасады деседі. Сонда Құншақ 1130-1140 жылдардың арасында туған болып есептеледі. Орыс жылнамаларында оның есімі- Кончак деп жазылады. Ал Қазақ жазбаларында - Қоншақ, Құншақ, Қонжық деп жазылып жүр. Алайда тарихқа жақын есімі - Құншақ болып табылды. == Билігі == Құншақтың қай жылы биліктің тізгінін қолына алғаны беймәлім. Ол құба [[қыпшақтар]] мен қара қыпшақтың басын қосып, ел іргесін бекітіп, тастүйін ұлы күшке айналдыруға тырысты және орыс кінəздіктеріне тәуелсіз, дербес мемлекет құруға ұмтылды. Қыпшақтардың бұлай күшеюі «орман адамдарына» ұнамады. Олар аңғал да намысшыл дала хандарын бір-біріне айдап, өздерінің мүдделеріне бағындыруды көздеді. Осылайша, атақты қыпшақтың ханы бола білді. Ол көптеген жорықтарға қатысып, «Шолақ», «Шолғын» соғыстарында көш бастады. Кейін уақыт өте келе, орыс кінəздігі күшейіп, Құншақ хандығы әлсірей бастады. 1187 жылы үш рет, ал 1190-1193 жылдардың арасында үздіксіз шапқыншылыққа ұшыраған қыпшақтар ежелгі қуат-күшінен айырылып қалды. Бірте-бірте бұрынғы атағы өшіп, орыс ықпалына көшті. Сонымен қатар, Құншақтың ұлы Юрий шіркеуге шоқынып, христиан дінін қабылдады. Осылайша, Құншақтың ұрпақтары шоқынып, орыстанып кетті. 1124жылы құба қыпшақтың ханы Бастаймен бірге орыс кінəздарына қосылып, Қалқының түбіне моңғолдармен соғыста қыпшақ әскерін басқарып жүріп, майданда үлкен ерлікпен қаза тапты. ==Дереккөздер</span>== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1130 жылы туғандар]] [[Санат:1204 жылы қайтыс болғандар]] {{stub}} ren88vipehtu3o0gfdpkxqwl6bfn517 3619047 3619046 2026-06-17T13:56:32Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619047 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қоншақ хан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Дон қыпшақтарының билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XII ғасырдың ортасы | Басқаруын аяқтады = [[1203 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Артық хан]] | Избасары = Юрий Қоншақұлы | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = Юрий Қоншақұлы | Бірігіп басқарушы1 = Гзак хан (Гза) | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XII ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың соңы | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XII ғасырдың бірінші жартысы | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = 1203 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = Дон өзені | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Қоншақ | Әкесі = [[Артық хан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = Юрий Кончакович, Свобода (қызы, Владимир Игоревичтің әйелі) | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Дон қыпшақтарының одағы | Шайқасы = Хорол өзеніндегі шайқас (1184), [[Каяла өзеніндегі шайқас]] (1185), Киевті басып алу (1203) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = Konchak }} '''Қоншақ хан''' (1130-1204) – [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. XII ғ-дың II-жартысында Шығыс Қыпшақ [[тайпа]]ларын біріктіріп, күшті әскери мемлекет құрды. Бұл кезде қыпшақтың Шарукан (Сарыхан) әулетінің хандары Солтүстік Донецк және Дон, [[Қобан]] өзендерінің бойындағы, [[Азов теңізі]]нің жағалауындағы тайпалардың басын қосты. Осы әулеттен шыққан [[Артық хан]]ның баласы Қоншақ 1174, 1178, 1183 ж. Переяславль жеріне шабуыл жасады. 1183 – 84 ж-дағы жорықта Хорол өзені бойындағы шайқаста Қоншақ әскері сәтсіздікке ұшырады. Қоншақ 1185 ж. орыс жасақтарын Каялы өзені бойында жеңіп, Новгород-Северск және Чернигов кінəзі [[Игорь Святославич]]пен бірге басқа да кінəздерді тұтқынға алады. Бұл оқиға “Игорь жасағы туралы жыр” эпосына арқау болған.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> Сонау алтыншы ғасырдағы І түркі қағаны [[Бумын қаған]]ның орнатқан дәстүрін ХІІ ғасырдағы хандар да қатаң сақтап, таққа інісі, не інісінің баласы ие болған. Құншақ та сол ата жолын қуып, ағасы Сыржанның орнына отырды. == Өмірбаяны == Артық батыр Гүржістаннан еліне оралған шақта қалыңдық түсіріп, бала сүюге мүмкіндік алады. Солай дүниеге Құншақ келеді. Орыс жырнамаларыда «Құншақ» есімі 1160 жылдан бастап ұшырасады деседі. Сонда Құншақ 1130-1140 жылдардың арасында туған болып есептеледі. Орыс жылнамаларында оның есімі- Кончак деп жазылады. Ал Қазақ жазбаларында - Қоншақ, Құншақ, Қонжық деп жазылып жүр. Алайда тарихқа жақын есімі - Құншақ болып табылды. == Билігі == Құншақтың қай жылы биліктің тізгінін қолына алғаны беймәлім. Ол құба [[қыпшақтар]] мен қара қыпшақтың басын қосып, ел іргесін бекітіп, тастүйін ұлы күшке айналдыруға тырысты және орыс кінəздіктеріне тәуелсіз, дербес мемлекет құруға ұмтылды. Қыпшақтардың бұлай күшеюі «орман адамдарына» ұнамады. Олар аңғал да намысшыл дала хандарын бір-біріне айдап, өздерінің мүдделеріне бағындыруды көздеді. Осылайша, атақты қыпшақтың ханы бола білді. Ол көптеген жорықтарға қатысып, «Шолақ», «Шолғын» соғыстарында көш бастады. Кейін уақыт өте келе, орыс кінəздігі күшейіп, Құншақ хандығы әлсірей бастады. 1187 жылы үш рет, ал 1190-1193 жылдардың арасында үздіксіз шапқыншылыққа ұшыраған қыпшақтар ежелгі қуат-күшінен айырылып қалды. Бірте-бірте бұрынғы атағы өшіп, орыс ықпалына көшті. Сонымен қатар, Құншақтың ұлы Юрий шіркеуге шоқынып, христиан дінін қабылдады. Осылайша, Құншақтың ұрпақтары шоқынып, орыстанып кетті. 1124жылы құба қыпшақтың ханы Бастаймен бірге орыс кінəздарына қосылып, Қалқының түбіне моңғолдармен соғыста қыпшақ әскерін басқарып жүріп, майданда үлкен ерлікпен қаза тапты. ==Дереккөздер</span>== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1130 жылы туғандар]] [[Санат:1204 жылы қайтыс болғандар]] {{stub}} rzujcwtifrxrivcz5ocr5pln9a664g4 3619048 3619047 2026-06-17T13:57:04Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619048 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қоншақ хан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Дон қыпшақтарының билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XII ғасырдың ортасы | Басқаруын аяқтады = [[1203 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Артық хан]] | Избасары = Юрий Қоншақұлы | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = Юрий Қоншақұлы | Бірігіп басқарушы1 = Гзак хан (Гза) | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XII ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың соңы | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XII ғасырдың бірінші жартысы | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = 1203 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = Дон өзені | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Қоншақ | Әкесі = [[Артық хан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = Юрий Кончакович, Свобода (қызы, Владимир Игоревичтің әйелі) | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Дон қыпшақтарының одағы | Шайқасы = Хорол өзеніндегі шайқас (1184), [[Каяла өзеніндегі шайқас]] (1185), Киевті басып алу (1203) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = Konchak }} '''Қоншақ хан''' (1130-1204) – [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. XII ғ-дың II-жартысында Шығыс Қыпшақ [[тайпа]]ларын біріктіріп, күшті әскери мемлекет құрды. Бұл кезде қыпшақтың [[Сарыхан]] әулетінің хандары Солтүстік Донецк және Дон, [[Қобан]] өзендерінің бойындағы, [[Азов теңізі]]нің жағалауындағы тайпалардың басын қосты. Осы әулеттен шыққан [[Артық хан]]ның баласы Қоншақ 1174, 1178, 1183 ж. Переяславль жеріне шабуыл жасады. 1183 – 84 ж-дағы жорықта Хорол өзені бойындағы шайқаста Қоншақ әскері сәтсіздікке ұшырады. Қоншақ 1185 ж. орыс жасақтарын Каялы өзені бойында жеңіп, Новгород-Северск және Чернигов кінəзі [[Игорь Святославич]]пен бірге басқа да кінəздерді тұтқынға алады. Бұл оқиға “Игорь жасағы туралы жыр” эпосына арқау болған.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> Сонау алтыншы ғасырдағы І түркі қағаны [[Бумын қаған]]ның орнатқан дәстүрін ХІІ ғасырдағы хандар да қатаң сақтап, таққа інісі, не інісінің баласы ие болған. Құншақ та сол ата жолын қуып, ағасы Сыржанның орнына отырды. == Өмірбаяны == Артық батыр Гүржістаннан еліне оралған шақта қалыңдық түсіріп, бала сүюге мүмкіндік алады. Солай дүниеге Құншақ келеді. Орыс жырнамаларыда «Құншақ» есімі 1160 жылдан бастап ұшырасады деседі. Сонда Құншақ 1130-1140 жылдардың арасында туған болып есептеледі. Орыс жылнамаларында оның есімі- Кончак деп жазылады. Ал Қазақ жазбаларында - Қоншақ, Құншақ, Қонжық деп жазылып жүр. Алайда тарихқа жақын есімі - Құншақ болып табылды. == Билігі == Құншақтың қай жылы биліктің тізгінін қолына алғаны беймәлім. Ол құба [[қыпшақтар]] мен қара қыпшақтың басын қосып, ел іргесін бекітіп, тастүйін ұлы күшке айналдыруға тырысты және орыс кінəздіктеріне тәуелсіз, дербес мемлекет құруға ұмтылды. Қыпшақтардың бұлай күшеюі «орман адамдарына» ұнамады. Олар аңғал да намысшыл дала хандарын бір-біріне айдап, өздерінің мүдделеріне бағындыруды көздеді. Осылайша, атақты қыпшақтың ханы бола білді. Ол көптеген жорықтарға қатысып, «Шолақ», «Шолғын» соғыстарында көш бастады. Кейін уақыт өте келе, орыс кінəздігі күшейіп, Құншақ хандығы әлсірей бастады. 1187 жылы үш рет, ал 1190-1193 жылдардың арасында үздіксіз шапқыншылыққа ұшыраған қыпшақтар ежелгі қуат-күшінен айырылып қалды. Бірте-бірте бұрынғы атағы өшіп, орыс ықпалына көшті. Сонымен қатар, Құншақтың ұлы Юрий шіркеуге шоқынып, христиан дінін қабылдады. Осылайша, Құншақтың ұрпақтары шоқынып, орыстанып кетті. 1124жылы құба қыпшақтың ханы Бастаймен бірге орыс кінəздарына қосылып, Қалқының түбіне моңғолдармен соғыста қыпшақ әскерін басқарып жүріп, майданда үлкен ерлікпен қаза тапты. ==Дереккөздер</span>== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1130 жылы туғандар]] [[Санат:1204 жылы қайтыс болғандар]] {{stub}} fc33v5bhe2eignvjfwoafc6qgkv6rey 3619049 3619048 2026-06-17T13:57:54Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3619049 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қоншақ хан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Дон қыпшақтарының билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XII ғасырдың ортасы | Басқаруын аяқтады = [[1203 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Артық хан]] | Избасары = Юрий Қоншақұлы | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = Юрий Қоншақұлы | Бірігіп басқарушы1 = Гзак хан (Гза) | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XII ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың соңы | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XII ғасырдың бірінші жартысы | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = 1203 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = Дон өзені | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Қоншақ | Әкесі = [[Артық хан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = Юрий Кончакович, Свобода (қызы, Владимир Игоревичтің әйелі) | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Дон қыпшақтарының одағы | Шайқасы = Хорол өзеніндегі шайқас (1184), [[Каяла өзеніндегі шайқас]] (1185), Киевті басып алу (1203) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = Konchak }} '''Қоншақ хан''' (1130-1204) – [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. XII ғ-дың II-жартысында Шығыс Қыпшақ [[тайпа]]ларын біріктіріп, күшті әскери мемлекет құрды. Бұл кезде қыпшақтың [[Сарыхан]] әулетінің хандары Солтүстік Донецк және Дон, [[Қобан]] өзендерінің бойындағы, [[Азов теңізі]]нің жағалауындағы тайпалардың басын қосты. Осы әулеттен шыққан [[Артық хан]]ның баласы Қоншақ 1174, 1178, 1183 ж. Переяславль жеріне шабуыл жасады. 1183 – 84 ж-дағы жорықта Хорол өзені бойындағы шайқаста Қоншақ әскері сәтсіздікке ұшырады. Қоншақ 1185 ж. орыс жасақтарын Каялы өзені бойында жеңіп, Новгород-Северск және Чернигов кінəзі [[Игорь Святославич]]пен бірге басқа да кінəздерді тұтқынға алады. Бұл оқиға “Игорь жасағы туралы жыр” эпосына арқау болған.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> Сонау алтыншы ғасырдағы І түркі қағаны [[Бумын қаған]]ның орнатқан дәстүрін ХІІ ғасырдағы хандар да қатаң сақтап, таққа інісі, не інісінің баласы ие болған. Құншақ та сол ата жолын қуып, ағасы Сыржанның орнына отырды. == Өмірбаяны == Артық батыр Гүржістаннан еліне оралған шақта қалыңдық түсіріп, бала сүюге мүмкіндік алады. Солай дүниеге Құншақ келеді. Орыс жырнамаларыда «Құншақ» есімі 1160 жылдан бастап ұшырасады деседі. Сонда Құншақ 1130-1140 жылдардың арасында туған болып есептеледі. Орыс жылнамаларында оның есімі- Кончак деп жазылады. Ал Қазақ жазбаларында - Қоншақ, Құншақ, Қонжық деп жазылып жүр. Алайда тарихқа жақын есімі - Құншақ болып табылды. == Билігі == Құншақтың қай жылы биліктің тізгінін қолына алғаны беймәлім. Ол құба [[қыпшақтар]] мен қара қыпшақтың басын қосып, ел іргесін бекітіп, тастүйін ұлы күшке айналдыруға тырысты және орыс кінəздіктеріне тәуелсіз, дербес мемлекет құруға ұмтылды. Қыпшақтардың бұлай күшеюі «орман адамдарына» ұнамады. Олар аңғал да намысшыл дала хандарын бір-біріне айдап, өздерінің мүдделеріне бағындыруды көздеді. Осылайша, атақты қыпшақтың ханы бола білді. Ол көптеген жорықтарға қатысып, «Шолақ», «Шолғын» соғыстарында көш бастады. Кейін уақыт өте келе, орыс кінəздігі күшейіп, Құншақ хандығы әлсірей бастады. 1187 жылы үш рет, ал 1190-1193 жылдардың арасында үздіксіз шапқыншылыққа ұшыраған қыпшақтар ежелгі қуат-күшінен айырылып қалды. Бірте-бірте бұрынғы атағы өшіп, орыс ықпалына көшті. Сонымен қатар, Құншақтың ұлы Юрий шіркеуге шоқынып, христиан дінін қабылдады. Осылайша, Құншақтың ұрпақтары шоқынып, орыстанып кетті. 1124жылы құба қыпшақтың ханы Бастаймен бірге орыс кінəздарына қосылып, Қалқының түбіне моңғолдармен соғыста қыпшақ әскерін басқарып жүріп, майданда үлкен ерлікпен қаза тапты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1130 жылы туғандар]] [[Санат:1204 жылы қайтыс болғандар]] t384n0ewc9puwksdbpxa04tal5qgu85 3619050 3619049 2026-06-17T13:59:52Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3619050 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қоншақ хан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Дон қыпшақтарының билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XII ғасырдың ортасы | Басқаруын аяқтады = [[1203 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Артық хан]] | Избасары = Юрий Қоншақұлы | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = Юрий Қоншақұлы | Бірігіп басқарушы1 = Гзак хан (Гза) | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XII ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың соңы | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XII ғасырдың бірінші жартысы | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = 1203 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = Дон өзені | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Қоншақ | Әкесі = [[Артық хан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = Юрий Кончакович, Свобода (қызы, Владимир Игоревичтің әйелі) | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Дон қыпшақтарының одағы | Шайқасы = Хорол өзеніндегі шайқас (1184), [[Каяла өзеніндегі шайқас]] (1185), Киевті басып алу (1203) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = Konchak }} '''Қоншақ хан''' (1130-1204) – [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. XII ғ-дың II-жартысында Шығыс Қыпшақ [[тайпа]]ларын біріктіріп, күшті әскери мемлекет құрды. Бұл кезде қыпшақтың [[Сарыхан]] әулетінің хандары Солтүстік Донецк және Дон, [[Қобан]] өзендерінің бойындағы, [[Азов теңізі]]нің жағалауындағы тайпалардың басын қосты. Осы әулеттен шыққан [[Артық хан]]ның баласы Қоншақ 1174, 1178, 1183 ж. Переяславль жеріне шабуыл жасады. 1183 – 84 ж-дағы жорықта Хорол өзені бойындағы шайқаста Қоншақ әскері сәтсіздікке ұшырады. Қоншақ 1185 ж. орыс жасақтарын Каялы өзені бойында жеңіп, Новгород-Северск және Чернигов кінəзі [[Игорь Святославич]]пен бірге басқа да кінəздерді тұтқынға алады. Бұл оқиға “Игорь жасағы туралы жыр” эпосына арқау болған.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> Сонау алтыншы ғасырдағы І түркі қағаны [[Бумын қаған]]ның орнатқан дәстүрін ХІІ ғасырдағы хандар да қатаң сақтап, таққа інісі, не інісінің баласы ие болған. Құншақ та сол ата жолын қуып, ағасы Сыржанның орнына отырды. == Өмірбаяны == Артық батыр Гүржістаннан еліне оралған шақта қалыңдық түсіріп, бала сүюге мүмкіндік алады. Солай дүниеге Құншақ келеді. Орыс жырнамаларыда «Құншақ» есімі 1160 жылдан бастап ұшырасады деседі. Сонда Құншақ 1130-1140 жылдардың арасында туған болып есептеледі. Орыс жылнамаларында оның есімі- Кончак деп жазылады. Ал Қазақ жазбаларында - Қоншақ, Құншақ, Қонжық деп жазылып жүр. Алайда тарихқа жақын есімі - Құншақ болып табылды.<ref>Volodymyr Kubijovyc, editor. [https://books.google.com/books?id=R0ZEDAAAQBAJ&dq=Kaiala+River&pg=PT1169 Encyclopedia of Ukraine: Volume II: G-K] University of Toronto Press, 758 pages, 1988</ref> == Билігі == Құншақтың қай жылы биліктің тізгінін қолына алғаны беймәлім. Ол құба [[қыпшақтар]] мен қара қыпшақтың басын қосып, ел іргесін бекітіп, тастүйін ұлы күшке айналдыруға тырысты және орыс кінəздіктеріне тәуелсіз, дербес мемлекет құруға ұмтылды. Қыпшақтардың бұлай күшеюі «орман адамдарына» ұнамады. Олар аңғал да намысшыл дала хандарын бір-біріне айдап, өздерінің мүдделеріне бағындыруды көздеді. Осылайша, атақты қыпшақтың ханы бола білді. Ол көптеген жорықтарға қатысып, «Шолақ», «Шолғын» соғыстарында көш бастады. Кейін уақыт өте келе, орыс кінəздігі күшейіп, Құншақ хандығы әлсірей бастады. 1187 жылы үш рет, ал 1190-1193 жылдардың арасында үздіксіз шапқыншылыққа ұшыраған қыпшақтар ежелгі қуат-күшінен айырылып қалды. Бірте-бірте бұрынғы атағы өшіп, орыс ықпалына көшті. Сонымен қатар, Құншақтың ұлы Юрий шіркеуге шоқынып, христиан дінін қабылдады. Осылайша, Құншақтың ұрпақтары шоқынып, орыстанып кетті. 1124жылы құба қыпшақтың ханы Бастаймен бірге орыс кінəздарына қосылып, Қалқының түбіне моңғолдармен соғыста қыпшақ әскерін басқарып жүріп, майданда үлкен ерлікпен қаза тапты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1130 жылы туғандар]] [[Санат:1204 жылы қайтыс болғандар]] esgi7z15bzw4eaqreip5j1r8d08734c 3619051 3619050 2026-06-17T14:00:57Z Sagzhan 29953 /* Билігі */ 3619051 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қоншақ хан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Дон қыпшақтарының билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XII ғасырдың ортасы | Басқаруын аяқтады = [[1203 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Артық хан]] | Избасары = Юрий Қоншақұлы | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = Юрий Қоншақұлы | Бірігіп басқарушы1 = Гзак хан (Гза) | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XII ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың соңы | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XII ғасырдың бірінші жартысы | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = 1203 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = Дон өзені | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Қоншақ | Әкесі = [[Артық хан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = Юрий Кончакович, Свобода (қызы, Владимир Игоревичтің әйелі) | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Дон қыпшақтарының одағы | Шайқасы = Хорол өзеніндегі шайқас (1184), [[Каяла өзеніндегі шайқас]] (1185), Киевті басып алу (1203) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = Konchak }} '''Қоншақ хан''' (1130-1204) – [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. XII ғ-дың II-жартысында Шығыс Қыпшақ [[тайпа]]ларын біріктіріп, күшті әскери мемлекет құрды. Бұл кезде қыпшақтың [[Сарыхан]] әулетінің хандары Солтүстік Донецк және Дон, [[Қобан]] өзендерінің бойындағы, [[Азов теңізі]]нің жағалауындағы тайпалардың басын қосты. Осы әулеттен шыққан [[Артық хан]]ның баласы Қоншақ 1174, 1178, 1183 ж. Переяславль жеріне шабуыл жасады. 1183 – 84 ж-дағы жорықта Хорол өзені бойындағы шайқаста Қоншақ әскері сәтсіздікке ұшырады. Қоншақ 1185 ж. орыс жасақтарын Каялы өзені бойында жеңіп, Новгород-Северск және Чернигов кінəзі [[Игорь Святославич]]пен бірге басқа да кінəздерді тұтқынға алады. Бұл оқиға “Игорь жасағы туралы жыр” эпосына арқау болған.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> Сонау алтыншы ғасырдағы І түркі қағаны [[Бумын қаған]]ның орнатқан дәстүрін ХІІ ғасырдағы хандар да қатаң сақтап, таққа інісі, не інісінің баласы ие болған. Құншақ та сол ата жолын қуып, ағасы Сыржанның орнына отырды. == Өмірбаяны == Артық батыр Гүржістаннан еліне оралған шақта қалыңдық түсіріп, бала сүюге мүмкіндік алады. Солай дүниеге Құншақ келеді. Орыс жырнамаларыда «Құншақ» есімі 1160 жылдан бастап ұшырасады деседі. Сонда Құншақ 1130-1140 жылдардың арасында туған болып есептеледі. Орыс жылнамаларында оның есімі- Кончак деп жазылады. Ал Қазақ жазбаларында - Қоншақ, Құншақ, Қонжық деп жазылып жүр. Алайда тарихқа жақын есімі - Құншақ болып табылды.<ref>Volodymyr Kubijovyc, editor. [https://books.google.com/books?id=R0ZEDAAAQBAJ&dq=Kaiala+River&pg=PT1169 Encyclopedia of Ukraine: Volume II: G-K] University of Toronto Press, 758 pages, 1988</ref> == Билігі == Құншақтың қай жылы биліктің тізгінін қолына алғаны беймәлім. Ол құба [[қыпшақтар]] мен қара қыпшақтың басын қосып, ел іргесін бекітіп, тастүйін ұлы күшке айналдыруға тырысты және орыс кінəздіктеріне тәуелсіз, дербес мемлекет құруға ұмтылды. Қыпшақтардың бұлай күшеюі «орман адамдарына» ұнамады. Олар аңғал да намысшыл дала хандарын бір-біріне айдап, өздерінің мүдделеріне бағындыруды көздеді. Осылайша, атақты қыпшақтың ханы бола білді. Ол көптеген жорықтарға қатысып, «Шолақ», «Шолғын» соғыстарында көш бастады. Кейін уақыт өте келе, орыс кінəздігі күшейіп, Құншақ хандығы әлсірей бастады. 1187 жылы үш рет, ал 1190-1193 жылдардың арасында үздіксіз шапқыншылыққа ұшыраған қыпшақтар ежелгі қуат-күшінен айырылып қалды. Бірте-бірте бұрынғы атағы өшіп, орыс ықпалына көшті. Сонымен қатар, Құншақтың ұлы Юрий шіркеуге шоқынып, христиан дінін қабылдады. Осылайша, Құншақтың ұрпақтары шоқынып, орыстанып кетті. 1124жылы құба қыпшақтың ханы Бастаймен бірге орыс кінəздарына қосылып, Қалқының түбіне моңғолдармен соғыста қыпшақ әскерін басқарып жүріп, майданда үлкен ерлікпен қаза тапты. <ref name="NicolleShpakovsky 2001">{{cite book|last1=Nicolle|first1=David|last2=Shpakovsky|first2=Victor|title=Kalka River 1223: Genghiz Khan's Mongols Invade Russia|url=https://books.google.com/books?id=S7TA029vF5oC|year=2001|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1-84176-233-3}}{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1130 жылы туғандар]] [[Санат:1204 жылы қайтыс болғандар]] pulb4dx61f6suj2lg6as54pz1ogc1lu 3619052 3619051 2026-06-17T14:01:47Z Sagzhan 29953 /* Билігі */ 3619052 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қоншақ хан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Дон қыпшақтарының билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XII ғасырдың ортасы | Басқаруын аяқтады = [[1203 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Артық хан]] | Избасары = Юрий Қоншақұлы | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = Юрий Қоншақұлы | Бірігіп басқарушы1 = Гзак хан (Гза) | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XII ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың соңы | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XII ғасырдың бірінші жартысы | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = 1203 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = Дон өзені | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Қоншақ | Әкесі = [[Артық хан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = Юрий Кончакович, Свобода (қызы, Владимир Игоревичтің әйелі) | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Дон қыпшақтарының одағы | Шайқасы = Хорол өзеніндегі шайқас (1184), [[Каяла өзеніндегі шайқас]] (1185), Киевті басып алу (1203) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = Konchak }} '''Қоншақ хан''' (1130-1204) – [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. XII ғ-дың II-жартысында Шығыс Қыпшақ [[тайпа]]ларын біріктіріп, күшті әскери мемлекет құрды. Бұл кезде қыпшақтың [[Сарыхан]] әулетінің хандары Солтүстік Донецк және Дон, [[Қобан]] өзендерінің бойындағы, [[Азов теңізі]]нің жағалауындағы тайпалардың басын қосты. Осы әулеттен шыққан [[Артық хан]]ның баласы Қоншақ 1174, 1178, 1183 ж. Переяславль жеріне шабуыл жасады. 1183 – 84 ж-дағы жорықта Хорол өзені бойындағы шайқаста Қоншақ әскері сәтсіздікке ұшырады. Қоншақ 1185 ж. орыс жасақтарын Каялы өзені бойында жеңіп, Новгород-Северск және Чернигов кінəзі [[Игорь Святославич]]пен бірге басқа да кінəздерді тұтқынға алады. Бұл оқиға “Игорь жасағы туралы жыр” эпосына арқау болған.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> Сонау алтыншы ғасырдағы І түркі қағаны [[Бумын қаған]]ның орнатқан дәстүрін ХІІ ғасырдағы хандар да қатаң сақтап, таққа інісі, не інісінің баласы ие болған. Құншақ та сол ата жолын қуып, ағасы Сыржанның орнына отырды. == Өмірбаяны == Артық батыр Гүржістаннан еліне оралған шақта қалыңдық түсіріп, бала сүюге мүмкіндік алады. Солай дүниеге Құншақ келеді. Орыс жырнамаларыда «Құншақ» есімі 1160 жылдан бастап ұшырасады деседі. Сонда Құншақ 1130-1140 жылдардың арасында туған болып есептеледі. Орыс жылнамаларында оның есімі- Кончак деп жазылады. Ал Қазақ жазбаларында - Қоншақ, Құншақ, Қонжық деп жазылып жүр. Алайда тарихқа жақын есімі - Құншақ болып табылды.<ref>Volodymyr Kubijovyc, editor. [https://books.google.com/books?id=R0ZEDAAAQBAJ&dq=Kaiala+River&pg=PT1169 Encyclopedia of Ukraine: Volume II: G-K] University of Toronto Press, 758 pages, 1988</ref> == Билігі == Құншақтың қай жылы биліктің тізгінін қолына алғаны беймәлім. Ол құба [[қыпшақтар]] мен қара қыпшақтың басын қосып, ел іргесін бекітіп, тастүйін ұлы күшке айналдыруға тырысты және орыс кінəздіктеріне тәуелсіз, дербес мемлекет құруға ұмтылды. Қыпшақтардың бұлай күшеюі «орман адамдарына» ұнамады. Олар аңғал да намысшыл дала хандарын бір-біріне айдап, өздерінің мүдделеріне бағындыруды көздеді. Осылайша, атақты қыпшақтың ханы бола білді. Ол көптеген жорықтарға қатысып, «Шолақ», «Шолғын» соғыстарында көш бастады. Кейін уақыт өте келе, орыс кінəздігі күшейіп, Құншақ хандығы әлсірей бастады. 1187 жылы үш рет, ал 1190-1193 жылдардың арасында үздіксіз шапқыншылыққа ұшыраған қыпшақтар ежелгі қуат-күшінен айырылып қалды. Бірте-бірте бұрынғы атағы өшіп, орыс ықпалына көшті. Сонымен қатар, Құншақтың ұлы Юрий шіркеуге шоқынып, христиан дінін қабылдады. Осылайша, Құншақтың ұрпақтары шоқынып, орыстанып кетті. 1124жылы құба қыпшақтың ханы Бастаймен бірге орыс кінəздарына қосылып, Қалқының түбіне моңғолдармен соғыста қыпшақ әскерін басқарып жүріп, майданда үлкен ерлікпен қаза тапты.<ref name="NicolleShpakovsky 2001">{{cite book|last1=Nicolle|first1=David|last2=Shpakovsky|first2=Victor|title=Kalka River 1223: Genghiz Khan's Mongols Invade Russia|url=https://books.google.com/books?id=S7TA029vF5oC|year=2001|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1-84176-233-3}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1130 жылы туғандар]] [[Санат:1204 жылы қайтыс болғандар]] t9ygrv2br9syhpu403wjt3az0ijsr05 3619053 3619052 2026-06-17T14:02:49Z Sagzhan 29953 /* Билігі */ 3619053 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қоншақ хан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Дон қыпшақтарының билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XII ғасырдың ортасы | Басқаруын аяқтады = [[1203 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Артық хан]] | Избасары = Юрий Қоншақұлы | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = Юрий Қоншақұлы | Бірігіп басқарушы1 = Гзак хан (Гза) | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XII ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың соңы | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XII ғасырдың бірінші жартысы | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = 1203 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = Дон өзені | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Қоншақ | Әкесі = [[Артық хан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = Юрий Кончакович, Свобода (қызы, Владимир Игоревичтің әйелі) | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Дон қыпшақтарының одағы | Шайқасы = Хорол өзеніндегі шайқас (1184), [[Каяла өзеніндегі шайқас]] (1185), Киевті басып алу (1203) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = Konchak }} '''Қоншақ хан''' (1130-1204) – [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. XII ғ-дың II-жартысында Шығыс Қыпшақ [[тайпа]]ларын біріктіріп, күшті әскери мемлекет құрды. Бұл кезде қыпшақтың [[Сарыхан]] әулетінің хандары Солтүстік Донецк және Дон, [[Қобан]] өзендерінің бойындағы, [[Азов теңізі]]нің жағалауындағы тайпалардың басын қосты. Осы әулеттен шыққан [[Артық хан]]ның баласы Қоншақ 1174, 1178, 1183 ж. Переяславль жеріне шабуыл жасады. 1183 – 84 ж-дағы жорықта Хорол өзені бойындағы шайқаста Қоншақ әскері сәтсіздікке ұшырады. Қоншақ 1185 ж. орыс жасақтарын Каялы өзені бойында жеңіп, Новгород-Северск және Чернигов кінəзі [[Игорь Святославич]]пен бірге басқа да кінəздерді тұтқынға алады. Бұл оқиға “Игорь жасағы туралы жыр” эпосына арқау болған.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> Сонау алтыншы ғасырдағы І түркі қағаны [[Бумын қаған]]ның орнатқан дәстүрін ХІІ ғасырдағы хандар да қатаң сақтап, таққа інісі, не інісінің баласы ие болған. Құншақ та сол ата жолын қуып, ағасы Сыржанның орнына отырды. == Өмірбаяны == Артық батыр Гүржістаннан еліне оралған шақта қалыңдық түсіріп, бала сүюге мүмкіндік алады. Солай дүниеге Құншақ келеді. Орыс жырнамаларыда «Құншақ» есімі 1160 жылдан бастап ұшырасады деседі. Сонда Құншақ 1130-1140 жылдардың арасында туған болып есептеледі. Орыс жылнамаларында оның есімі- Кончак деп жазылады. Ал Қазақ жазбаларында - Қоншақ, Құншақ, Қонжық деп жазылып жүр. Алайда тарихқа жақын есімі - Құншақ болып табылды.<ref>Volodymyr Kubijovyc, editor. [https://books.google.com/books?id=R0ZEDAAAQBAJ&dq=Kaiala+River&pg=PT1169 Encyclopedia of Ukraine: Volume II: G-K] University of Toronto Press, 758 pages, 1988</ref> == Билігі == Қоншақтың қай жылы биліктің тізгінін қолына алғаны беймәлім. Ол құба [[қыпшақтар]] мен қара қыпшақтың басын қосып, ел іргесін бекітіп, тастүйін ұлы күшке айналдыруға тырысты және орыс кінəздіктеріне тәуелсіз, дербес мемлекет құруға ұмтылды. Қыпшақтардың бұлай күшеюі «орман адамдарына» ұнамады. Олар аңғал да намысшыл дала хандарын бір-біріне айдап, өздерінің мүдделеріне бағындыруды көздеді. Осылайша, атақты қыпшақтың ханы бола білді. Ол көптеген жорықтарға қатысып, «Шолақ», «Шолғын» соғыстарында көш бастады. Кейін уақыт өте келе, орыс кінəздігі күшейіп, Қоншақ хандығы әлсірей бастады. 1187 жылы үш рет, ал 1190-1193 жылдардың арасында үздіксіз шапқыншылыққа ұшыраған қыпшақтар ежелгі қуат-күшінен айырылып қалды. Бірте-бірте бұрынғы атағы өшіп, орыс ықпалына көшті. Сонымен қатар, Қоншақтың ұлы Юрий шіркеуге шоқынып, христиан дінін қабылдады. Осылайша, Қоншақтың ұрпақтары шоқынып, орыстанып кетті. 1124жылы құба қыпшақтың ханы Бастаймен бірге орыс кінəздарына қосылып, Қалқының түбіне моңғолдармен соғыста қыпшақ әскерін басқарып жүріп, майданда үлкен ерлікпен қаза тапты.<ref name="NicolleShpakovsky 2001">{{cite book|last1=Nicolle|first1=David|last2=Shpakovsky|first2=Victor|title=Kalka River 1223: Genghiz Khan's Mongols Invade Russia|url=https://books.google.com/books?id=S7TA029vF5oC|year=2001|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1-84176-233-3}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1130 жылы туғандар]] [[Санат:1204 жылы қайтыс болғандар]] lzstyr6od2owfaan94wcbtq0czw5qkw 0 31453 3619427 3439095 2026-06-18T10:09:08Z Gulnaz Kenzhebayeva 182661 3619427 wikitext text/x-wiki == Тарихы == '''Талас шайқасы, Атлах шайқасы,''' [[751]] жылы [[Атлах]] қаласы маңында [[қытай]] және [[араб]] әскерлерінің арасында болды. [[Шайқас]] қарсаңында [[749]] жылы араб халифатындағы ұзаққа созылған тақ таласы аяқталып, қара киімділер аталған Аббас әулеті билікке келді. Олар осыған дейін [[халифат]] бақылауынан тыс қалған бұрынғы [[Орта Азия]]дағы иеліктеріне ықпалын күшейте түсті. Осы тұста Тан патшалығы әскері [[Шығыс Түрік қағандығының]] әлсірегенін пайдаланып, [[Талас]] өңіріне таяп келіп, араб халифаты иелігіне қауіп төндірді. Тан патшалығынан теперіш көріп келе жатқан [[түргештер]] мен [[қарлұқтар]] араб халифаты әскерінің көмегіне сүйену үшін арабтар жағында болды. Бұл жағдай арабтар мен қытай әскерлерінің қақтығысқа түсуін жеделдете түсті. Екі жақ әскерлерінің шайқасы 751 жылы 29 шілдеде басталып, 5 күнге созылды. [[Қытай]] қолбасшысы Гау Шиянденнің (Гао Сянь-чжи) қарамағында 70 мың әскер болған. Шайқас барысында қарлұқтар жаппай арабтарға болысып, екі жақтан [[Тан]] армиясын қыспаққа алды. Араб қолбасшысы Зияд ибн Салих қарамағындағы әскер шайқас барысында қытай әскерінің 50 мыңын өлтіріп, 20 мыңын тұтқынға алды. Шайқаста жеңіліс тапқан Тан патшалығы бұдан кейінгі кезеңде өз құдіретінен айырылды. Бұл өз кезегінде түркілердің [[ислам]] өркениетімен жақындасуын жылдамдатты<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б. Ө. Жақып. — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. — 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х</ref>. [[Сурет:Атлах шайқасы.jpeg|нобай|оңға|604×401px|Атлах шайқасы]] == Аббасилер дәуіріндегі ислам дінін түркілердің қабылдауы және Атлах шайқасының маңызы == VІІІ-ХІІ ғасырлардағы айқын білінетін ірі өзгерістерден [[мұсылман]] әлеміндегі халықтарды басқа елдердің даму дәрежесімен және оларды бір-бірімен теңестіруге мүлдем болмайтынын байқаймыз. Бұл дәуірде [[ислам діні]] жан-жаққа тарап, сол елдерде бүкіл дүние жүзінің ең озық [[өркениет]]ін қалыптастырған еді. [[Еуропа]] елдері болса осы уақытта мәдени құлдырауды бастан өткеріп жатты және олар ғылым-білімді дамытуда мұсылмандарға тәуелді болатын. Ислам дінінің әсерімен [[Орталық Азия]] мен Африканың солтүстік аймақтарындағы аралықты қамтыған мәдениет [[Аббаси халифаты|Аббаси]]лердің дәуіріндегідей ешқашан гүлденбеген. Түркілердің ислам дініне өтуі-тарихтағы ең ірі оқиғалардың бірі. Бірақ бүгінге дейінгі кейбір деректерде Ислам дінінің таралуын жазушылар, мәдениетін зерттеушілер Орталық Азияның тарихын ірі өзгеріске ұшыратқан оқиғаны өздерінше басқашалап жазып кетті. Олардың пікірінше: «1. Ислам қылыштың күшімен тарады. 2. Түркілер қорыққанынан мұсылман болды. 3. Талас соғысынан кейін түркілер амалсыз мұсылман болды. 4. Түркілердің көне діндерінің кейбір үгіттері Ислам дініне ұқсас болды деген сияқты және т.б.». VІІ-VІII ғасырларда Орталық Азияның тарихында түркі тайпаларының өз-өздерімен соғысып, мықты болған мемлекеттер жеке-жеке бөлініп кетіп әлсіреп тұрған болатын, міне осындай кезді сәтті пайдаланғысы келген [[Қытай империясы|Қытай]]дағы билік етіп отырған Таң империясы [[Жетісу]]дың кейбір аймақтарын басып алған. Бірақ шекарасының кеңеюі өте мықты қарқынмен дамып жатқан Умәуи халифатының орнына келген, Аббас халифатының алғашқы ірі жетістіктері болып саналатын, [[751 жыл]]ғы Атлах шайқасы бүкіл Орталық Азияның тарихи, мәдени және саяси картасын өте қатты өзгерістерге ұшыратуға себеп болды. Осы бір ірі мұсылмандардың жеңісінен кейін Таң патшалығы 1000 жылға дейін Қазақ жеріне аттап баспаған болса, ал ислам діні бұл жерлерде кеңінен тараған және қалалар аз уақытта әсем де көрікті болып дамыды. Бұл болып жатқан мәдени өзгерістерге Аббас халифатының қосқан үлесі өте көп. 750 жылы 93 жыл билеген Умәуилердің соңғы он төртінші халифы Маруан ІІ-ні Аббасилердің бірінші халифасы Абул Аббас ас-Саффах құлатты. Оның қолбасшысы Зияд ибн Салих Атлах шайқасында мұсылмандардың әскерін басқарып [1.88], 751 жылы мұсылмандар Талас өзені маңында (Қырғызстан) Қытай әскерімен соғысып жеңіп шықты. Осы ұрыста тұтқынға түскен қытайлар (20 мыңға жуық адам тұтқынға түсті, 45 - 50 мыңдай қытай әскері өлді) арасында қағаз жасауды білетін шеберлер де бар екен. Міне осылар арабтарға қағаз жасауды үйретті. Әл Макдиси өзінің «Әл Бэду әт-Тарих» еңбегінде: « бес күнге созылған бұл соғыста Қытай әскерінің 45 мыңы өліп, 20 мыңы тұтқынға түсті» деп жазды. Жеңіс түркі халықтарының қытай құлдығынан, оның будда дінінен аман сақтап, ислам өркениетімен дамуына жол ашты [2.18]. Осының нәтижесінде, [[Бағдат]]та (793-жылы), сосын [[Мысыр]] (шамамен 900 жылы) мен [[Марокко]]да (шамамен 1100 жылы) және [[Испания]]да (1150 жылы) қағаз өндірістері ашылды. Арабтардың папирусқа қарағанда жасалуы арзан әрі сапалы қағаз шығаруды үйренуі кітап шығаруды оңайлатты [3.189-190]. Бүкіл Орталық Азияның саяси тарихын өзгерткен осы бір соғыс ғылымның да дамуына үлкен септігін тигізгені шындық. Білім иелерінің түрлі жаңалықтар ашуына, мыңдаған кітаптарды жазуына, осы бір соғыста түркі тайпаларының арабтар жағына өтуі маңызды оқиғаның бірі. Аббасилардың халифаты (751-1258 жж.) кезеңінде түркі халықтары түгел дерліктей хақ дін Исламды қабылдады. Түркілердің ойшылдары, ақылманды оқымыстылары, ел мен әскер басында жүрген көрегенді азаматтары хақ діннің қаншалықты жүрекке конымды һәм жағымды екенін, өздері аңсаған әділет пен рухани тыныштықтың тек осы дінде табылғанын аңғарып, [[һидаят]] жолына барды [4.242]. Арабтардың Орта Азия халықтарын ислам дініне енгізуіне (себепкер болуы) 200 жылдан астам уақыт кетті. Сол дәуірде туындаған кесек шығармалар бүгінде шығыс әдебиеті мен мәдениетінің інжу-маржанына айналды. Ислам дінін уағыздау және дін оқуды өрістету мақсатымен қалаларда ірі-ірі мешіттер мен медреселер салынды [5.8]. Қазақ жерінде бел алған ислам бірте-бірте христиан дінін де, будданы, [[зороастризм]]ді және жергілікті тәңірге табынушылықты да ығыстырып, ысырып тастайды. Мысалы, Бирунидің жазуына қарағанда «манидің (манихей) ілімін әр жерге тарататын шәкірттері болды. Ислам елдерінде олардың шоғырланған бірде-бір жері жоқ. Тек Самарқандта (онда бар-жоғы 500-ге жуық адам болған) ғана мани орталығы бар. Мани ілімін Қытай, Тибет, Үндістанның бір бөлігін мекендейтін шығыс түркілердің көбісі ұстанады» [6. 31-32]. Географиялық әдебиеттерде түркілердің арасында исламның таралуы туралы нақты деректер жоқ. Тарихшылардың айтуынша исламның қабылдану уақыты — 960 жыл. Бұл дерек Бағдат қаласында кездеседі, алайда ол туралы ешқандай нақты құжат жарияланбаған. Шын мәнісінде Ислам дінін бірінші Қарахандықтар қабылдаған. Ол кезде, яғни X ғасырдың аяғына дейін Қарахандықтар Қашғарды билеп тұрды, Бұхара мен Самарқанды жаулап алды. Басқа түркі халықтарының көпшілігі 1043 жылы қабылдады (В. В. Бартольд Соч. Т. 5 М. 1968, с. 205). Бірқатар деректерде түркі тайпаларының ислам дінін қабылдауы X ғасырдан бастау алды десе, бір деректер VIII ғасырдан басталған дейді, өйткені 751 жылғы Атлах шайқасында мұсылмандардың Аллаһтың көмегімен жеңіске жетуі түркілердің ислам дінін қабылдауын тездетті. Осыдан бастап дінді қабылдаған халық сол кездегі жаңадан пайда болған әлемдік мәдениетті дамытуға атсалысты. Сол кезеңнен қалған сәулет өнері, ғалымдардың шығармалары қазіргі таңда аса зор бағалануда. X ғасырдың басында [[Қарахан әулеті]]нің негізін салушы Сатұқ-Боғра хан ислам дінін қабылдап, оның ұлы Боғра хан Харуб б. Мұса 960 жылы ислам дінін мемлекеттік деп жариялады. Ислам діні бірінші кезекте қалаларда жақсы таралды. Ибн Хордадбек Фарабтың бас қаласы Кердердегі мұсылман топтары туралы, Ибн Хаукаль Фараб, Кеңжиде мен Шаш аралығында көшіп жүрген мұсылман түріктері жайында жазып кеткен. Әл-Макдиси Оңтүстік Қазақстан мен Жетісудың X ғасырдың аяғындағы қалаларын атай келіп, мешіттерді қалалардағы міндетті құрылыстардың бірі ретінде атаған. Археологиялық зерттеулер нәтижесінде және [[Құйрықтөбе]]ге жақын жерден Х-ХІ ғасырларға жататын ең ертедегі мұсылман қабірлері, қаланың орнынан Х-ХІІІ ғасырларда салынған мешіттердің қалдығы және басқа да ірі қалалардан моншалардың болғандығы дәлелденді. Осы сияқты көптеген қазба жұмыстарынан ислам дінінің таралғанын айқын дәлелдейтін заттар анықталды, бірақ ислам діні толық орнықты деп те айтуға келмейді, өйткені, тотемизм мен зороастризмнің белгілері де шығып жатты [7. 480-482]. Түркілердің арасында ислам дінінің беделінің өсуі ІХ-Х ғасырларда шамамен 820 жылдан 1000 жылдарға дейін болған қазіргі Түркістанның мәдени облыстары Орта Азиядағы Иран Саманид династиясы билік жүргізген кезден басталды. VІІІ-ІХ ғасырлардағы оқиғаларын баяндайтын деректер Оңтүстік Қазақстан халықтарының жаппай ислам дініне кіргендігін жазады. 840 жылы Нур ибн Асад [[Испиджаб]]<nowiki/>ты бағындырады, 859 жылы оның інісі Ахмед ибн Асад Шауғар қаласына жорық жасайды. 766 жылдан бастап Жетісу мен Қазақстанның оңтүстік өңіріне саяси өктемдігін жүргізген Қарлұқтар мұсылман мәдениетінің ықпалына өзгелерден гөрі бұрынырық түседі. Олар исламды тіпті Махди халифаның (775-785 жж.) кезеңінде қабылдады деген пікір бар, бірақ бұл пікір олардың белгілі бір бөлігі жөнінде ғана болуы мүмкін. Өйткені 853 жылы Исмаил ибн Ахмад Таразды, оның басты шіркеуін мешітке айналдырған. Ислам дінін ұстанатын халықтар көбейген сайын қалаларда үлкен мешіттер салына бастады [8. 92]. Мысалы, [[Баласағұн]] 940 жылдан бері мұсылман қаласы болып есептеледі. Ал жекелеген қалаларда сауданың жандануы, бұрын мұсылман емес халықтардың дінді қабылдауына ықпал етті. X ғасырда мұсылманшылықтың толқын-толқын таралғаны байқалды. Сол кездегі Орта Азия тұрғындарының лек-лек болып Исламға қосылғаны тарихи әдебиеттерде баяндалады. Мәселен, 960 ж. 200 мың шатыр түркі халқы ислам дінін қабылдаған. Бұл түркі халықтарының тарихындағы ірі оқиға. 1232 ж. қайтыс болған тарихшы Ибн әл-Әсирдің «Әл-Кәлім» деп аталатын 8 томдық кітабында осы оқиғаны: «Түріктерден екі жүз мың шатыр адам мұсылман болды», — деген [4.295]. Бұл оқиғалардан түркі халықтарының біраз бөлігінің ислам дінін кабылдағанын байқаймыз. Бұл кезеңде қалаларда ислам діні кеңінен қалыптасқаны анық, мысалы: Ежелгі Тараз қаласы ислам дінінің осы өңірдегі тарауына тірек болды [1. 95] және тағы бір Орта ғасырдағы гүлденген Испиджаб көшпелі түріктерге ислам дінін таратудың орталығына айналды [1.97], бұдан да басқа қалалар дінді таратуда жақсы істер атқарды. Ислам діні тек қана таралумен шектелмей Орталық Азия мен Қазақстан калаларының келешекте өркендеуіне жол ашып берді. Өйткені бұл дінмен қатар ғылым мен архитектураның даму дәрежесі де айтарлықтай болды. Ал, қайсы дін, қандай мәдениет немесе қай отаршыл ел әлем елдерінің, Орталық Азия мен Қазақстанның мәдени ілгерілеуіне, бұндай өнер, ғылым сондай-ақ өзіндік қайталанбас архитектурасын алып келді? Біз араб мәдениетінің тарихына және оның әлем мәдениетіне қосқан үлесін, Орталық Азия халықтарының мәдениетіне қалай тарағанын білген болсақ, бұрын соңды болмаған әлем өркениетіндегі керемет өзгерістер мен ғылыми жаңалықтарға өте жақсы баға берер едік. == Жалпы дерек == Қытай мемлекетінде талас пайда болып Ұлы Қытай қорғанының сыртына Хан әулеті бөлініп шығады.Олар Жетісудын жеріне бірте бірте кіре бастайды.Олар Түргеш қағанаты жерлерін басып алады.Арабтар Орта Азиядағы жорықтарда Қытайлықтармен шиелініске тап болады. Түріктер туралы қысқаша түсінік Араб + (Түргеш, Қарлұқ) vs Қытай (Хан) Арабтар женіске жетеді Түріктер ислам дінің қабылдайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиеттер == # Жолдасов С. Қазақстанның оңтүстік өңірінің тарихы. Алматы «Үш қиян» 2009. 88, 95, 97. # Қазақ тарихы (ғыл-әд. журнал) № 2. Ғизатов Ж. Исламның Қазақстанға таралуы. Алматы 2009. 18 б. # Доктор Рахман. Краткая история ислама. Москва. ІШМАН. 2003.189-190. # Бұлұтай М. Ж. Ата баба діні. Түркілер неге мұсылман болды? Алматы «Білім» 2000. 242, 295. # Ислам және Өркениет №10. Қосалы А. Исламның Қазақстанға таралуы. Алматы «Бизнес-информ» 2006. 8 б. # Отан тарихы (ғыл. журнал). Жеңіс Ж. Орта ғасырлық түркілер және әлемдік діндер. 2.2005. Алматы. 31-32. # Қазақстан тарихы.«Ата-мұра» (IV томдық), I т .Алматы. 1996. 480-482. # Қазақстан тарихы көне заманнан бүгінге дейін (очерк). Алматы «Дәуір» 1994. 92 {{hist-stub}} {{wikify}} [[Санат:Шайқастар]] [[Санат:Ислам Орталық Азияда]] [[Санат:Қытай тарихы]] [[Санат:Қырғызстан тарихы]] [[Санат:Қазақстан тарихы]] pd4oeib0emv666mnsk86ju1m3klbm5f 0 33062 3619274 2198133 2026-06-18T06:37:17Z ~2026-35573-77 182663 3619274 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Wiosna-spring.jpg|thumb| Көктем]] [[Сурет:Lato-summer.jpg|thumb| Жаз]] [[Сурет:Jesien-autumn.jpg|thumb| Күз]] [[Сурет:Zima-winter.jpg|thumb| Қыс]] '''Жыл мезгілдері'''– [[аспан сферасы]] ([[эклиптика]]) бойымен қозғалатын [[Күн]]нің көрінерлік қозғалысына және табиғаттағы [[маусым]] өзгерістеріне байланысты жылдың кезеңдерге бөлінуі. Ежелгі дәуірде адамдар жылды әр түрлі бөліктерге бөлген. [[Үнді мұхиты]]ның аралдарындағы тайпалар [[муссон]] желінің соғуына қарай, жылды екі мезгілге бөлген. Олардың жерінде муссон 180 – 185 күн оңтүстік-батысқа қарай, содан кейін 180 – 185 күн солтүстік-шығысқа қарай соғады. Орталық [[Африка]] тайпалары өз жерлерінде ауа райының нөсер жауынды, қапырық ыстық және жайдары құрғақ болуына қарай жылды үш мезгілге бөлген. Осы күнгі халықтардың көпшілігі жылды жазғытұры ([[көктем]]), [[жаз]], [[күз]], [[қыс]] деп төрт мезгілге бөледі. Бұлай бөлуге тиянақты астрономиялық негіз бар. Жердің [[орбита]]сы, яғни оның Күнді айналып жүретін жылдық жолының түрі [[эллипс]] түрінде болады. [[Жер]] эллипстің доғасын бойлап, орбита бойынша Күнді айналумен бірге өз осінен де айналып тұрады. Ол өз осінен бір рет айналып шыққанда бір тәулік уақыт өтеді. Жердің «күнгейі» немесе «теріскейі» жоқ, [[ось]]тен айналу салдарынан оның бетіндегі нүктелер, мысалы, [[қала]]лар тиісті ретімен Күн жаққа ауысып отырады. Жердің жарық түскен жарты бетінде күндіз, көлеңкеде қалған жарты бетінде түн болады. Жердің осі – ойша болжанатын геометриялық түзу сызық. Бұл ось Жердің полюстерінен өтіп, оның Күнді айналу орбитасы жазықтығында жуық түрде 66°33` бұрыш жасайды. Осьтің бағыты өзгермейді деуге болады (мардымсыз аз өзгерісі есепке алынбайды). Егер Жердің осі оның Күнді айналу орбитасы жазықтығына [[перпендикуляр]] болса, Күн сәулелері Жер бетінің әрбір нүктесіне бүкіл жыл бойы біркелкі түсіп, оны үнемі біркелкі жылытып отырар еді, яғни Жыл мезгілдері ауыспас еді. Күн мен түн де ұзарып-қысқарып отырмай, өзара тең 12 сағаттан болар еді. Жер әрі Күнді, әрі өз осінен айналып жүретіндіктен және осінің бағыты өзгермейтіндіктен, орбитаның АВС доғасында оның [[оңтүстік полюс]]і ([[S]]) көлеңкеде қалады да, [[солтүстік полюс]]іне ([[N]]) жарық түсіп тұрады, ал CDA доғасында – солтүстік полюсі көлеңкеде қалады да, оңтүстік полюсіне жарық түсіп тұрады. Сондықтан полюстерде жарты жыл түн – қараңғылық болады да, жарты жыл күндіз – жарық болады. Солтүстік полюстің түні қыркүйектен наурызға дейін созылады. Жер [[экватор]]ындағы нүктелер ұзақ уақыт көлеңкеде қала алмайды, олар ретімен жарты тәулік Күн жаққа шығып, жарты тәулік көлеңке жақта болады. Экватор мен [[Географиялық полюс|полюс]]тер аралығындағы жарты шарларда күн мен түн бірде қысқарып, бірде ұзарып отырады. Бұл жарты шарларда күн мен түн жылына екі-ақ рет A және C нүктелерінде теңеледі. 21 наурыз – күн мен түннің Солтүстік жарты шарда жазғытұры (Оңтүстік жарты шарда – күзгі) теңелу күні. 23 [[қыркүйек]] – күн мен түннің Солтүстік жарты шарда күзгі (Оңтүстік жарты шарда – жазғытұры) теңелу күні. B және D нүктелерінде күн тоқырайды. Солтүстік жарты шар үшін 22 [[маусым]] – жазғы тоқырау күні, 22 [[желтоқсан]] – қысқы тоқырау күні. Астрономиялық тұрғыдан алғанда, орбитаның АВ бөлігі жазғытұрымға, яғни көктемге (20 – 21.3 – 21 – 22.6), ВС – жазға (21 – 22.6 – 23.9), СD – күзге (24.9 – 21 – 22.12). DA – қысқа (21 – 22.12 – 20 – 21.3) сәйкес келеді. Оңтүстік жарты шарда Жыл мезгілдері бұған кері, яғни АВ күзге, BC қысқа, CD – жазғытұрымға, DA жазға сәйкес болады. Астрономиялық Жыл мезгілдерінің ұзақтығы бірдей емес: көктем 92,8 күн, жаз 93,6 күн, күз 89,8 күн, қыс 89 (кібісе жылдары 90) күн. Жылдың бірінші жартысы 186, екінші жартысы 179 (180) күн. Демек, Жер орбитаның АВС бөлігінде шапшаң, CDA бөлігінде баяу қозғалады. Оның орбитадағы орташа жылдамдығы сағатына 108 мың км. Күнделікті тұрмыста [[наурыз]], [[сәуір]], [[мамыр]] – жазғытұры айлар, [[маусым]], [[шілде]], [[тамыз]] – жаз айлары; [[қыркүйек]], [[қазан]], [[қараша]] – күз айлары; [[желтоқсан]], [[қаңтар]], [[ақпан]] – қыс айлары болып есептеледі.<ref> [[Қазақ энциклопедиясы]]</ref> '''«Жыл мезгілдері»''' [[Абай]] жыл мезгілдеріне байланысты табиғат көріністерін суреттеуді дербес жанр етіп калыптастырды. Жылдың төрт мезгілін көркем бейнелейтін «[[Жазғытұры]]», «[[Жаз]]», «[[Күз]]». «[[Қыс]]» тағы басқа өлеңдеріңде табиғат суреттері өздерінің бар бояуымен, ақиқат қалпыңда, жаңды күйіңде көрінеді. Ақын табиғат көрінісін сол көздегі қазақ өмірінің тұрмыс тіршілігімен байланыстыра қарастырады. <poem> ''«Жазғытұры қалмайды қыстың сызы,'' ''Масатыдай құлпырар жердің жүзі.'' ''Жан-жануар, адамзат анталаса,'' ''Ата-анадай елжірер күннің көзі», ''</poem> деп басталатын «Жазғытұры» өлеңінде көктемнің жайма-шуақ, жылы лебі есілгендей сезіледі. Өлеңнен мал баққан қазақ аулы тіршілігінің әр алуан көрінісі орын алған. Қазақ халқында жыл басы - наурыз айының «Ұлыстың Ұлы күнінен» басталатыны белгілі. Ақын жазғытұры деп, көктемнің осы кезеңін айтып отыр. «Жаз» өлеңінде адам мен табиғат туралы тақырып өзара ұластырыла, тұтас күйде алынған. Жазғы жайлауға көшіп қонған ауылдың бейнесі табиғаттың ғажайып бояуларымен ұштастырыла суреттелген. Жыл мезгілдерінің жадау да жабырқау, қайыршыдай жұтаң бір кезін суреттеуден басталатын «Күзде» ақын ескі ауыл тіршілігін, кедейлердің сол күз күніндей күйзелген, тоналған тұрмысын бейнелейді. <poem> ''«Жасыл шөп, бәйшешек жоқ бұрынғыдай,'' ''Жастар күлмес, жүгірмес бала шулай.'' ''Қайыршы шал-кемпірдей тұсі кетіп,'' ''Жапырағынан айрылған ағаш, қурай»''</poem> - деп, табиғаттың реңсіздігін қайыршы шал-кемпірге теңейді. Ақын қыс мезгіліне портреттік сипаттама бере, мінездей келіп, оны жанды адам бейнесінде суреттейді: <poem> ''«Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,'' ''Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.'' ''Үсті-басы ақ қырау, тұсі суық,'' ''Басқан жері сықырлап келіп қалды». '' </poem> Ақын табиғат суреттерін адамның әр алуан көңіл күйлері, сыр-сезімдерімен ұштастыра жырлайды. «Желсіз түнде жарық ай» өлеңінде ауылдың жанында гүрілдеп аққан өзен, сәулесі суда дірілдеген жарық ай, жапырақтары сыбдырлай, сыр шерткен тәрізді қалың ағаштар, тау жаңғыртқан ән, манаураған желсіз түн аясында кездесіп, тіл қатпай, үнсіз ұғынысқан екі жас ғажайып сырлы бояумен әсем бейнеленген. Абай жыл мезгілдері жайындағы өлеңдерінде табиғат суреттері арқылы әлеуметтік өмір шындығын терең ашқан.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref> == Дереккөздер == <references /> {{wikify}} [[Санат:Абай энциклопедиясы]] [[Санат:Метеорология]] a57kfi2kia8qog8sv7w7pwh3dkatkw4 0 42798 3619147 3618172 2026-06-17T18:29:38Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3499087 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = Қазақ ханы | Қазақша есімі = Ханша Бопай Ханым | Шынайы есімі = Бопай Ханым | Суреті = Bopay Hanym.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = Ханша | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = 1718 | Басқаруын аяқтады = 1748 | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = [[Әбілқайыр хан]] | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = Хан ана | Ту_2 = | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = 1748 | Басқаруын аяқтады_2 = 1780 | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Монарх_2 = [[Нұралы хан]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Ислам]] | Азаматтығы = | Туған күні = 1690 | Туған жері = | Қайтыс болған күні = 31.05.1780 | Қайтыс болған жері =[[Қазақ хандығы]] | Жерленді = | Династия = | Туған кездегі есімі = Бәтима | Әкесі = Сүйіндік батыр | Анасы = | Жұбайы = [[Әбілқайыр хан]] | Балалары = ''ұлдары'': [[Нұралы хан|Нұралы]]<br />[[Ералы хан|Ералы]]<br />[[Айшуақ хан|Айшуақ]]<br />Қожа-Ахмед<br />Əділ ''қызы'': Зүлейха Ханым | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Бопай ханым''' (шамамен [[1690]] – [[31]] [[мамыр]] [[1780]], [[Батыс Қазақстан облысы]] [[Елек]] өзені бойы) — [[Әбілқайыр]] ханның зайыбы, ел басқару ісіне араласқан асқан сұлу, өте ақылды, ержүрек қайраткер, аузы сөзі дуалы мәмілегер. Әбілқайыр ханнан кейін кіші жүздің тағына Бопай ханымның үлкен ұлы хан болды.<ref>Әбілөайыр ханнан кейін кіші жүздің ханы Бопай ханымның үлкен ұлы Нұралы хан болды.</ref> == Өмірбаяны == Бопай [[Адай]] руынан - батыр Табынайдың үлкен ұлы Сүйіндіктің қызы.Бопай күйеуі [[Әбілқайыр хан|Әбілқайырдың]] түпкі мақсаты Жайық казактарының, орыс бодандығындағы башқұрттар мен Еділ қалмақтарының шапқыншылықтарын тоқтату, жоңғарларды түпкілікті талқандау екендігін және бұл күрделі мәселелерді уақытша болса да, Ресей империясына бодан болу арқылы шешуге тырысқандығын терең ұғынған. Сондықтан да Әбілқайырдың осы бағыттағы саяси қадамдарына қолдау көрсеткен. Ол ханымның 1731 жылы 22 қарашада орыс патшайымы [[Анна Иоанновна]]ға, 1748 жылы 5 қазанда Елизавета Петровнаға, әр уақытта Орынбор әкімшілігінің басшыларына жазған хаттарынан айқын көрінеді. Күйеуінің қазасынан кейін де Бопай өзінің ұстанған бағытынан таймайды. [[Әбілқайыр хан|Әбілқайыр]] саясатының өз жалғасын табуы баласы Нұралының әке орнын басуына байланысты екендігін терең ұғынған Бопай батыл әрі ойлап-пішілген қадамдар жасайды. Орта жүз бен Кіші жүздің беделді билері мен батырларының Нұралыны хан көтеруге келісімін алғаннан кейін ғана, Бопай патшайым [[Елизавета Петровна]]ға, келесі күні бригадалық генерал А.И. [[Тевкелев]] пен Орынбор губернаторы И. Неплюевке қисынды өтініш хаттар жолдайды. Осы хаттарды жеткізу үшін аталмыш екі жүздің 8 беделді биі [[Орынбор]]ға, одан кейін Санкт-Петербургке аттанады. [[Нұралы хан|Нұралыны]] “қырғыз-қайсақ ханы” етіп бекіту туралы Елизавета Петровнаның 1749 жылғы 2 мамырдағы жарлығы, онда Бопай ханымның хатына да сілтеме жасалуы, канцлер А.П. Бестужев-Рюминнің Бопайға арнайы хат жазып, патшайым атынан сыйлық жолдауы ханым саясатының жеңісі еді. Бопай Әбілқайыр әулетінің дәрежесі мен беделін көтеруге ұмтыла отырып, орынсыз қантөгістің болмауын, ел іргесінің сөгілмеуін қалады. Сол үшін де ол күйеуінің кегін алуға “аттандатпай”, [[Барақ]] сұлтанды жазалауды орыс әкімшілігі арқылы заңдастырып алуға тырысты. Қоғам дамуының негізгі көзі тыныштық өмір екендігін, тірлігін ат үстінде өткізген халықтың болашағы бұлдырлығын ұғынған ханым орыс әкімшілігін [[Елек]] өзені бойында қала салдыртуға да үгіттейді. Қазақ-жоңғар қатынастарына тигізген әсері, Қайып хан мен Нұралы ханды бітістіруге бағытталған әрекеттері Бопайдың ел бірлігін қамтамасыз етуге тырысқан мәмілегерлік ниетін аңғартады. Бопай орыс-қазақ қатынастарындағы және сол кездегі қазақ қоғамындағы шешімін таппай жүрген кейбір мәселелерді талқылау үшін Орынбор әкімшілігінің басшыларымен кездесіп, келіссөз жүргізгісі келеді. [[1740]] жылы Санкт-Петербургке ресми сапармен барып, Анна Иоановнаға жолығу ниеті де болған. Бопайдың зеректігі мен тапқырлығы жөнінде ағылшын суретшісі Дж. Кэстльдің, Әбілқайыр ордасында болған орыс шенеуніктерінің жазбаларында біршама деректер келтіріледі. Тарихи құжаттармен жақсы таныс [[Левшин Алексей Ираклиевич|А.И. Левшин]] 19 ғасырдың 30-жылдарында: {{Start citation }} “Бопай…. өзінің ақылдылығы арқасында бүкіл Кіші жүздің құрметіне бөленді және кейде оны басқаруға үлкен ықпал етті” {{End citation}} деп жазды. Б. Елекке құятын Жосалы өз-нің жоғарғы жағындағы қорымда жерленген.<ref>[[[[Маңғыстау энциклопедиясы]]]], Алматы, 1997; </ref> ==Дереккөздер</span>== «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} mlvrn8wqf1m26vr8opyn453ro87jrcc 0 43140 3619435 2983633 2026-06-18T10:12:05Z Мадинақыз 182664 3619435 wikitext text/x-wiki '''Тасаттық''' – көпшілік жиылып атқаратын діни рәсім. Тасаттықта көпшілік қауым болып жиналып, құрбандық шалып, сауабын аруақтарға бағыштап, [[құран]] оқылып, құдайдан [[жаңбыр]] жаууын тілеп ниет қылады. Тасаттыққа жиналған қауым діни рәсімдерді атқарумен қатар жиынның соңын мереке сауыққа айналдырады.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref><ref>Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1</ref> Осындай шамандық мифологияда көктен жаңбыр тілеп жаудыратын сакралды салттар түркі халықтарында, оның ішінде қазақ халқында әлі күнге дейін өзінің маңыздылығын жоғалтқан жоқ. Тасаттық сөзі араб тілінде құрбандық деген мағынаны білдіреді.<ref>Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. 5-том. 364-бет. «Азия Арна» баспасы. Алматы, 2014. ISBN 978-601-7299-18-7</ref> == Тіршіліктің негізгі өзегі == === Көшпелі өмір салтын ұстанған қазақ халқы үшін табиғат тіршіліктің негізгі өзегі болды. Жауын-шашынның мол немесе аз болуы малдың күйіне, жайылымның шөбіне, егіннің шығымына ғана емес, тұтас қауымның күнкөрісіне тікелей ықпал етті. Сондықтан қуаңшылық жылдары табиғаттың тосын мінезін сыртқы күшке теліп, соған табыну емес, керісінше, Жаратқан Иеден медет сұрау, тәубеге келу және қоғам болып ниет түзеу басты ұстанымға айналды. Осындай жағдайда ел-жұрт бірігіп, жаңбыр тілеу мақсатында тасаттық жасаған. === == Тасаттықтың түпкі мәні == === Аллаға жалбарыну, садақа беру арқылы рухани тазару және қиындықты бірлесе еңсеруге деген сенімді бекіту еді.  === == Тасаттық ғұрпы туралы аңыз-әңгімелер == === Қазақ арасында тасаттық дәстүрінің бастауын түсіндіретін аңыз-әңгімелер де кең тараған. Солардың бірі Нұх пайғамбардың ұлы Жаппасқа қатысты мифологиялық сюжетпен байланыстырылады. Аңыз бойынша, Жаппас сапар барысында дұға жазылған қасиетті тастың көмегімен жауын жаудырып, табиғи апаттың алдын алған. Кейін бұл тас халық жадында «жады тасы» деген атаумен сақталып, қуаңшылық жылдары адамдар сол орынға барып, жаңбыр тілеу үшін дұға жасаған деген сенім қалыптасқан. === == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} [[Санат:Ислам]] {{Islam-stub}} <ref>{{cite web|url=https://e-history.kz/kz/news/show/50001016|title=Тасаттық дәстүрінің тарихы мен мәні|author=|date=|website=e-history.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> f9aei87rzn9h0uxcz2ekn5i67ddr3wf 3619449 3619435 2026-06-18T10:18:38Z Мадинақыз 182664 3619449 wikitext text/x-wiki '''Тасаттық''' – көпшілік жиылып атқаратын діни рәсім. Тасаттықта көпшілік қауым болып жиналып, құрбандық шалып, сауабын аруақтарға бағыштап, [[құран]] оқылып, құдайдан [[жаңбыр]] жаууын тілеп ниет қылады. Тасаттыққа жиналған қауым діни рәсімдерді атқарумен қатар жиынның соңын мереке сауыққа айналдырады.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref><ref>Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1</ref> Осындай шамандық мифологияда көктен жаңбыр тілеп жаудыратын сакралды салттар түркі халықтарында, оның ішінде қазақ халқында әлі күнге дейін өзінің маңыздылығын жоғалтқан жоқ. Тасаттық сөзі араб тілінде құрбандық деген мағынаны білдіреді.<ref>Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. 5-том. 364-бет. «Азия Арна» баспасы. Алматы, 2014. ISBN 978-601-7299-18-7</ref> == Тіршіліктің негізгі өзегі == Көшпелі өмір салтын ұстанған қазақ халқы үшін табиғат тіршіліктің негізгі өзегі болды. Жауын-шашынның мол немесе аз болуы малдың күйіне, жайылымның шөбіне, егіннің шығымына ғана емес, тұтас қауымның күнкөрісіне тікелей ықпал етті. Сондықтан қуаңшылық жылдары табиғаттың тосын мінезін сыртқы күшке теліп, соған табыну емес, керісінше, Жаратқан Иеден медет сұрау, тәубеге келу және қоғам болып ниет түзеу басты ұстанымға айналды. Осындай жағдайда ел-жұрт бірігіп, жаңбыр тілеу мақсатында тасаттық жасаған. == Тасаттықтың түпкі мәні == Аллаға жалбарыну, садақа беру арқылы рухани тазару және қиындықты бірлесе еңсеруге деген сенімді бекіту еді.  == Тасаттық ғұрпы туралы аңыз-әңгімелер == Қазақ арасында тасаттық дәстүрінің бастауын түсіндіретін аңыз-әңгімелер де кең тараған. Солардың бірі Нұх пайғамбардың ұлы Жаппасқа қатысты мифологиялық сюжетпен байланыстырылады. Аңыз бойынша, Жаппас сапар барысында дұға жазылған қасиетті тастың көмегімен жауын жаудырып, табиғи апаттың алдын алған. Кейін бұл тас халық жадында «жады тасы» деген атаумен сақталып, қуаңшылық жылдары адамдар сол орынға барып, жаңбыр тілеу үшін дұға жасаған деген сенім қалыптасқан. <ref>{{cite web|url=https://e-history.kz/kz/news/show/50001016|title=Тасаттық дәстүрінің тарихы мен мәні|author=|date=|website=e-history.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} [[Санат:Ислам]] {{Islam-stub}} i6g4r03i7vpkylykhdcpb62ul31jdow 0 45239 3619398 2153232 2026-06-18T09:39:37Z Madi Dos 18369 3619398 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Крым2007 512.jpg|thumb|right]] '''Кабриолет''' (франц. cabrіolet) – 1) ысырылмалы жұмсақ тенті бар жеңіл [[автокөлік]] қорабы. Қораптың жоғасыр жағы қатты болады да оған терезе орнатылады. Кабриолет қорабы 2 түрге ажыратылады: кабриолет-купе жанында 2 есігі және кабриолет-седан 4 есігі бар. Кабриолет қорапты жеңіл автокөлік ыстық климатты аудандарға қолайлы; 2) бір [[ат]] жегілетін екі доңғалақты рессорсыз жеңіл [[арба]].<ref>Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік / профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Транспорт]] {{Stub}} nspjoxi7vtecm4ymri5ivwll4dt7ehy 3619399 3619398 2026-06-18T09:40:22Z Madi Dos 18369 3619399 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Крым2007 512.jpg|thumb|right]] '''Кабриолет''' (франц. cabrіolet) – 1) ысырылмалы жұмсақ тенті бар жеңіл [[автокөлік]] қорабы. Қораптың жоғасыр жағы қатты болады да оған терезе орнатылады. Кабриолет қорабы 2 түрге ажыратылады: кабриолет-купе жанында 2 есігі және кабриолет-седан 4 есігі бар. Кабриолет қорапты жеңіл автокөлік ыстық климатты аудандарға қолайлы; 2) бір [[ат]] жегілетін екі доңғалақты рессорсыз жеңіл [[арба]].<ref>Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік / профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Транспорт]] {{Stub}}{{Автокөлік конструкциясы}} ey3ce1z1uhh9s1g437dthctufbwbrme 3619402 3619399 2026-06-18T09:41:53Z Madi Dos 18369 3619402 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Крым2007 512.jpg|thumb|right]] '''Кабриолет''' (франц. cabrіolet) – 1) ысырылмалы жұмсақ тенті бар жеңіл [[автокөлік]] қорабы. Қораптың жоғасыр жағы қатты болады да оған терезе орнатылады. Кабриолет қорабы 2 түрге ажыратылады: кабриолет-купе жанында 2 есігі және кабриолет-седан 4 есігі бар. Кабриолет қорапты жеңіл автокөлік ыстық климатты аудандарға қолайлы; 2) бір [[ат]] жегілетін екі доңғалақты рессорсыз жеңіл [[арба]].<ref>Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік / профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.</ref> <gallery class="center"> Файл:Late_model_Ford_Model_T.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Late_model_Ford_Model_T.jpg|[[:ru:Ford_Model_T|Ford Model T]]. Файл:Bentley_4,5_Litre_Sporting_Four_Seater_1929.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Bentley_4,5_Litre_Sporting_Four_Seater_1929.jpg|[[:ru:Bentley_4½_Litre|Bentley 4½ Litre 1929]]. Файл:1931_Cadillac_V-16_Sport_Phaeton.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:1931_Cadillac_V-16_Sport_Phaeton.jpg|[[:ru:Cadillac_V-16|Cadillac V-16]] Sport Phaeton. Файл:1934_ford_model_40_750_De_Luxe_Phaeton.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:1934_ford_model_40_750_De_Luxe_Phaeton.jpg|Ford Phaeton 1934. Файл:ГАЗ_М-20_Победа_кабриолет.JPG|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:%D0%93%D0%90%D0%97_%D0%9C-20_%D0%9F%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82.JPG|ГАЗ-М-20 «Победа». Файл:1953.mg.td.arp.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:1953.mg.td.arp.jpg|[[:ru:MG_T-type|MG TD]]. Файл:Lancia_D23_Spyder_1953.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Lancia_D23_Spyder_1953.jpg|Lancia D23 Spyder 1953. Файл:1955_Porsche_550_Spyder_interior.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:1955_Porsche_550_Spyder_interior.jpg|[[:ru:Porsche_550_Spyder|1955 Porsche 550 Spyder]]. Файл:Audi_R8_Spyder_--_2010_DC.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Audi_R8_Spyder_--_2010_DC.jpg|Audi R8 Spyder. Файл:Mini_Cooper_Convertible_Heck.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Mini_Cooper_Convertible_Heck.jpg|[[:ru:Mini_Cooper_Convertible|Mini Cooper Convertible]]. Файл:Renault_Megane_Cabrio_2006.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Renault_Megane_Cabrio_2006.jpg|[[:ru:Renault_Megane_CC|Renault Megane CC]]. Файл:2008_Chrysler_300_white_convertible_in_Florida-inter.JPG|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:2008_Chrysler_300_white_convertible_in_Florida-inter.JPG|[[:ru:Chrysler_300|Chrysler 300C]] Convertible. Файл:Линкольн-Кабриолет_(1).jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:%D0%9B%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BD-%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_(1).jpg|[[:ru:Lincoln_Town_Car|Lincoln Town Car]]. Файл:2019_Moscow_Victory_Day_Parade_21.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:2019_Moscow_Victory_Day_Parade_21.jpg|2019 жылдың 9 мамырында Қызыл алаңда өткен әскери шеруде Aurus Senat кабриолеті. </gallery> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Транспорт]] {{Stub}}{{Автокөлік конструкциясы}} e1blhq9qd6w7p12lseuj2gg6mumff40 3619404 3619402 2026-06-18T09:43:32Z Madi Dos 18369 3619404 wikitext text/x-wiki [[file:Крым2007 512.jpg|thumb|right]] '''Кабриолет''' (франц. cabrіolet) – 1) ысырылмалы жұмсақ тенті бар жеңіл [[автокөлік]] қорабы. Қораптың жоғасыр жағы қатты болады да оған терезе орнатылады. Кабриолет қорабы 2 түрге ажыратылады: кабриолет-купе жанында 2 есігі және кабриолет-седан 4 есігі бар. Кабриолет қорапты жеңіл автокөлік ыстық климатты аудандарға қолайлы; 2) бір [[ат]] жегілетін екі доңғалақты рессорсыз жеңіл [[арба]].<ref>Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік / профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Транспорт]] {{Stub}}{{Автокөлік конструкциясы}} t0gynjvvo2rhgwzujhcovc9mk2fdatk 3619405 3619404 2026-06-18T09:43:58Z Madi Dos 18369 3619405 wikitext text/x-wiki [[file:Крым2007 512.jpg|thumb|right]] '''Кабриолет''' (франц. cabrіolet) – 1) ысырылмалы жұмсақ тенті бар жеңіл [[автокөлік]] қорабы. Қораптың жоғарғы жағы қатты болады да оған терезе орнатылады. Кабриолет қорабы 2 түрге ажыратылады: кабриолет-купе жанында 2 есігі және кабриолет-седан 4 есігі бар. Кабриолет қорапты жеңіл автокөлік ыстық климатты аудандарға қолайлы; 2) бір [[ат]] жегілетін екі доңғалақты рессорсыз жеңіл [[арба]].<ref>Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік / профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Транспорт]] {{Stub}}{{Автокөлік конструкциясы}} 3ea4fwd46pin0oxwtkyh3zr6reeqz1o 0 47447 3619185 3618862 2026-06-17T18:56:37Z Kasymov 10777 3619185 wikitext text/x-wiki '''Ықшам аудан''', мөлтек аудан, микроаудан – қала ішіндегі тұрғын үйлер және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсету мекемелері шоғырланған шағын [[құрылым]]. Оның жалпы ауданы 20 – 35 га жерді құрайды; ал құрамына қоғамдық-сауда орталығы (ауданы 0,5 – 1,5 га), балалар мекемелері (ауданы 2 – 4 га), [[спорт алаңдары]], [[демалыс орындары]], жасыл желек аймақтары кіреді. Шағын қалаларда ықшам аудан тұрғындарының саны 4 – 5 мыңға, орташа және үлкендерінде 6 – 12, ал ірілерінде 15 – 20 мыңға дейін жетеді. 20 ғ-дың 60-жылдары Қазақстанда [[Алматы үй құрылысы комбинаты]] іске қосылғаннан кейін тұңғыш тәжірибелік ықшам аудандар салына бастады. Содан бері Алматы қаласында 30-дан астам ықшам аудандар ірге көтерді. Сондай-ақ [[Қарағанды]] қаласында “Солтүстік-Шығыс” (арх. С.И. [[Станислав Ильич Мордвинцев|Мордвинцев]], А.В. Ермолаев, М.О. Жандәулетов), [[Шымкент]] қаланда “Солтүстік” (археолог Г.С. Садырбаев, А.К. Беккер), [[Астана]], [[Тараз]], [[Қызылорда]], т.б. қалаларда ықшам аудандар бой көтерген.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref><ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қала]] [[Санат:КСРО қала құрылысы]] [[Санат:Жоспарланған бірліктер]] [[Санат:Ықшам аудандар]] g86wvzljpkfbw4ylvavi2elsgpo9hq1 0 49501 3619171 3618165 2026-06-17T18:36:51Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Janugyl|Janugyl]] соңғы нұсқасына қайтарды 3597718 wikitext text/x-wiki '''Бақтыбай батыр''' (1720, кейбір деректерде [[1698]] — [[1780]]) — [[аға]] [[батыр]], [[қолбасшы]]. [[Қазақ-қалмақ соғысы]]нда [[Әбілқайыр]] ханның сенімді серігі болған.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref> Руы — шекті. Әкесі — [[Төлес би]]. Бақтыбай батыр 15 жасында [[Әбілқайыр]] жасағының құрамында шайқасқа қатысып, ерлігімен көзге түскен. [[Есет батыр]]дың қолдауымен шекті жасақтарына [[қолбасшы]] болып тағайындалады.<ref>«Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007</ref> Есімі сарбаздардың жауынгерлік ұранына айналады. Бақтыбай батыр бастаған жасақтар [[Бұланты]] және [[Аңырақай шайқасы|Аңырақай]] шайқастарында жауды жеңуге үлкен үлес қосқан. М. Тевкелевтің [[Ресей сыртқы істер министрлігі]]не жазған құпия хатында (1732 жылы 20 маусым) полковник Гарбердің басшылығымен Ресейден [[Бұхара]] мен [[Хиуа]]ға бет алған 500 түйелі керуенін Бақтыбай батыр басып алып, дүние-мүлкін жергілікті елге таратып бергені баяндалады. Бақтыбай батырды жергілікті халық “Әлім Қарасақал әулие” деп те атайды. Бақтыбай батыр майданда қаза тапты. Жем өзені бойындағы “Қарасақал әулие” зиратына ([[Ақтөбе облысы]] [[Байғанин ауданы]] [[Ақжар ауылы]]) жерленген. Батырдың туғанына 200 жыл толуына байланысты бейітінде кесене тұрғызылды.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;</ref> Соңғы деректер бойынша, Бақтыбай батыр Ырғыз ауылы, Дүкен ауылынан 70 шақырым жерде, Өлкеаяқ өзенінің жағасында жерленген. Оның немересі Амалдық, шөбересі Кішкентайдың да осы өзеннің жағасында жерленгені анықталды. Әкесі Төлестің бейіті Торғай өзенінің жағасында екені белгілі болды. Ұлы Асан Ырғыз ауданында Бақтыбай құмында жерленген.<ref>Серік Дәулетов. Бақтыбай батыр қайда жатыр. Тарихи зерттеулер. http://kitap.kz/reader/serik_dauletov_baqtybaj_batyr_qajda_zhatyr_tarixi_zertteuler# {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171227142414/http://kitap.kz/reader/serik_dauletov_baqtybaj_batyr_qajda_zhatyr_tarixi_zertteuler |date=2017-12-27 }}</ref><ref>СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023. ISBN 978-601-7059-54-5</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1698 жылы туғандар]] [[Санат:1780 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қолбасшылар]] [[Санат:Байғанин ауданында қайтыс болғандар]] {{stub}} n9azb7oyys6zl0qjc4gjn5xy0pf3bk1 0 54160 3619169 3618161 2026-06-17T18:36:26Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3516740 wikitext text/x-wiki '''Тілеу Айтұлы''' (1630, қазіргі [[Ақтөбе облысы]] – 1684, [[Сайрам]] қаласы) — би әрі батыр қолбасшы. [[Әлімұлы]] тайпасының [[Шекті]] руынан шыққан.<ref>http://anatili.kazgazeta.kz/?p=17106</ref> [[Күлтөбе]]де [[Тәуке]]ні хан сайлауға, Сұпы Әжіні пір сайлауға қатысқан. Тілеудің Есіркеміс Тілеуұлы, Алдаберді Тілеуұлы, [[Жолдыаяқ Тілеуұлы]], Жақсымбет Тілеуұлы, [[Мөңке би]] есімді балалары болған. [[1681 жыл|1681]]–[[1684 жыл|1684]] жылдары [[жоңғар]]лармен болған [[Сайрам]] соғысына 17 мың қол жинап, қасына баласы [[Жолдыаяқ Тілеуұлы]], інісі [[Қалдыбай Қангелдіұлы]] батырларды ертіп барып, соғысқан. [[1684 жыл|1684]] жылы [[Сайрам]] қаласынан қорғаудағы шешуші ұрыста өзі де, баласы Жолдыаяқ та опат болды. Екеуінің сүйегі [[Қожа Ахмет Иасауи]] кесенесіне жерленген. Есімдері кесенедегі ескерткіш-тақтада жазулы. [[Түркістан]] қаласында [[Тілеу]], [[Жолдыаяқ]] батырлар атындағы көше бар. Кіші жүздегі рулы ел Тілеу есімімен аталады. “[[Тілеу Қабақ]]” әні [[Айт]]тан туған ағайынды Тілеу мен [[Қабақ]]қа арналған. Тілеудің тікелей ұрпақтары: [[Қаражігіт молда Бектауұлы]], [[Мырзағұл би Шыманұлы]], [[Достан Тәңірбергенұлы]], [[Сарышолақ]] шайыр, [[Сары Батақұлы]], [[Таразы ақын]], жазушы [[Тахауи Ахтанов]], саясаткер [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин]].<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы|"Қазақ Энциклопедиясы"]], 9 том</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{stub}} [[Санат:1630 жылы туғандар]] [[Санат:1684 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақ би-шешендері]] [[Санат:Қазақ батырлары]] g7f46qp7brkdo61ocgs857sc1py2ti9 0 54966 3619172 3618167 2026-06-17T18:36:55Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] соңғы нұсқасына қайтарды 3575270 wikitext text/x-wiki '''Марат Тұрдыбекұлы Оспанов''' ([[17 қыркүйек]] [[1949 жыл|1949]], [[Ақтөбе]] қаласы – [[23 қаңтар]] [[2000 жыл|2000]], [[Алматы]] қаласы) – қоғам қайраткері, ҚР Парламентаризм мен демократия негізін қалаушылардың бірі, ҚР парламенті мәжілісінің тұңғыш төрағасы, Еуразия халықаралық экономикалық Академиясының академигі, экономика ғылымдарының докторы (1998). == Балалық шағы == Марат Оспанов 1949 жылы қыркүйек айының 17 – ші жұлдызында Ақтөбе қаласында жарық дүние есігін ашқан. № 6 орта мектепте алғаш мектеп табалдырғын аттап, білімнің алтын қайнарымен сусындаған, № 2 мектепті тәмәмдаған. Бала кезінен зейіні мол боп өскен. Оны білім нәрімен сусындатқан ұстаздарының айтуы бойынша М. Оспанов еңбекқор, қарапайым, бәрін білуге құштар, зейінді оқушы болған, спортқа бейім болған, шаңғы және де футбол спорт түрлеріне қызығушылық танытқан. Басқа да балалар секілді өзінің ортасы болған. Бала кезінен бастап бойында көшбасшылық қасиеттер басым болған. == Өмір жолы == * 1971 жыл — Қазақ КСР-і Мемлекеттік жоспарлау, есептеу орталығының ғылым зерттеу институтында кіші ғылыми қызметкер. * 1971 жыл — [[Мәскеу]] халық шаруашылығы институтын бітірген. * 1972–1976 жж. — [[Ақтөбе мемлекеттік медицина институты]]нда оқытушы, кафедра меңгерушісі. * 1979 жыл — [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазМУ]]-дың аспирантурасын (қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]) бітірген. * 1979-1990 жж. — [[Партия]] ұйымының хатшысы. * 1990-1991 жж — Қазақ КСР-і Жоғары Кеңесінің Экономикалық реформа, бюджет пен қаржы мәселесі жөніндегі комитет төрағасының орынбасары. * 1991-1992 жж. — ҚР Мемлекеттік Бас салық инспекциясы бастығының орынбасары. * 1992-1994 жж. — ҚР Қаржы министрінің 1-орынбасары – Бас салық инспекциясының бастығы. * 1994-1995 жж. — ҚР Жоғарғы кеңесі төрағасының орынбасары. * 1995 жыл — ҚР Министрлер Кабинеті жанындағы Шетелдік капиталды игеру жөніндегі комитеттің төрағасы. * 1995-2000 жж — 1 және 2-шақырылымдағы ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты. * 1996-1999 жж. — ҚР Парламентінің бірінші шақырылымдағы Мәжілісінің төрағасы. * 1999-2000 жж. — «Отан» партиясы төрағасының орынбасары. ==Ғылыми еңбектері== * 1997 жылы - «Налоговая реформа и гармонизация налоговых отношений» деген тақырыпта докторлық [[диссертация]] қорғады. Оспанов елдегі қоғамдық-саяси процестерге белсенді араласып, республика [[Парламент]]інің қалыптасуына, саяси және экономикалық реформалардың әзірленіп, жүзеге асырылуына үлес қосты. <br>Ол қаржы және бюджет, салық т.б. экономикалық салаларға арналған 100-ден астам ғылыми мақала, 8 [[монография]]: * «Гармонизация налоговых отношении», 1997; * «Налоговая реформа и гармонизация налоговых отношении, 1997; т.б.) жазды. * 1999 жыл «Тұрақтанудан өсімге қарай» (1999-2005) атты дағдарысқа қарсы [[экономика]]лық бағдарламасын жариялады, кейін бұл ҚР Үкіметінің экономикалық бағдарламасында негіз етіп алынды.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998. ISBN 5-89800-123-9</ref> Экономика ғылымы саласында 6 кітабы бар. == Есте қалдыру == * Ақтөбе қаласындағы көшенің бірі * Батыс Қазақстан медицина академиясына М. Оспанов есімі берілген. * Ақтөбе қаласында Марат Оспанов тұрған үйге ескерткіш тақта ілінді. * 2001 жылы шілде айында есімі берілген медицина академиясына қола бюсті қойылды. ==Марапаттары== * 2-дәрежелі «Барыс» орденімен (1999) және медальдармен марапатталған. ==Қосымша мәліметтер== *[http://www.avestnik.kz/?p=2862 Марат Оспанов] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:17 қыркүйекте туғандар]] [[Санат:1949 жылы туғандар]] [[Санат:Ақтөбеде туғандар]] [[Санат:23 қаңтарда қайтыс болғандар]] [[Санат:2000 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан экономистері]] [[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Барыс орденінің иегерлері]] [[Санат:Астана медалінің иегерлері]] kd8u48p0neysoa9hhz57inwl4xop65q 0 57290 3619170 3618162 2026-06-17T18:36:44Z Kasymov 10777 «[[Санат:Тұлғалар|Тұлғалар]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3619170 wikitext text/x-wiki '''Қайдауыл Едігеұлы''' (1766, [[Ақтөбе облысы]] [[Шалқар ауданы]] – 1839) – батыр. [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібар]], [[Арыстан батыр|Арыстан батырлар]] мен [[Дастан би|Дастан бидің]] замандасы. Руы – шекті ішіндегі қырғыз тармағынан. 1787 жылы түрікпендер шапқыншылығының кезінде Қайдауыл 250-дей жасағымен жауға қарсы аттанып, жекпе-жек шайқаста түрікпендердің жеті батырын жеңген. 1789 жылы шектілердің башқұрттарға қарсы жорығында [[Назар батыр|Назар батырды]] қолға түсіріп, барымталаған мал-жандарын қайырған. 1783 – 97 жылы [[Сырым Датұлы]] бастаған ұлт-азаттық қозғалысқа қатысып, патша үкіметінің жергілікті халықты шұрайлы жерлерден ығыстыруына қарсы күресті. Шектілердің құрамындағы топты басқарып [[Гурьев]] (қазіргі [[Атырау]]) пен [[Жайық]] қалашықтары арасындағы әскери бекіністерге шабуылдар жасады. 1816 – 1825 жылы арасындағы [[Арынғазы хан]] мен [[Шерғазы хан]] арасындағы саяси күресте Арынғазыны қолдаған. 1820 – 31 жылы [[Ақбұлақ (Ақтөбе облысы)|Ақбұлақ]] (Шошқакөл), Жем бекеттеріне, Калмыков әскери бекінісіне бірнеше рет шабуыл жасаған. Қайдауыл 1839 жылы орыс казактары мен башқұрттардан құралған патша әкімшілігінің әскері “қазақ даласында тәртіп орнатамыз” деген желеумен ауылдарды шапқан шайқаста қаза тапқан. Қайдауылдың кесенесі [[Орынбор]] – [[Ташкент]] тау жотасының бойындағы [[Сленей станциясы|Сленей станциясына]] жақын, [[Қауылжыр]] өзенінен өтетін “Қайдауыл” көпірі маңында, Шалқар қаласының батысында 35 км жерде орналасқан. ғ65 т.ж. бекеті “Қайдауыл бекеті” деп аталып келді. <ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас редакторы Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. ISBN 9965-893-73-Х</ref> == Дереккөздер == <references/> {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақ батырлары]] 1t1wp5y0mqsnglacfamvdm1ake39w5z 0 59671 3619211 3611465 2026-06-18T02:29:17Z Casserium 68287 /* */ 3619211 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Альберт Павлович Рау | Шынайы есімі = {{lang-de|Albert Pawlowitsch Rau}} | Суреті = Albert Rau.jpg | Сурет ені = | Атауы = Ресми портреті, 2021 жыл | Титулы = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Парламент Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI]], [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII]] және [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII шақырылымы]]ның депутаты | Ту = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады = 2017 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = | Премьер = | Вице-президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Мәжілісі төрағаларының тізімі|Парламент Мәжілісі төрағасы]]ның орынбасары | Ту_2 = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_2 = 29 наурыз 2023 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_2 = | тақырыпша2_2 = Төрағасы | мәтін2_2 = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | Президент_2 = | Ізашары_2 = [[Павел Олегович Казанцев|Павел Казанцев]] | Ізбасары_2 = | Титулы_5 = [[Ақмола облысы]]ның 6-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Ақмола облысы|әкімі]] | Ту_5 = Coat of Arms of Aqmola Province.png | Ту2_5 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Басқара бастады_5 = 23 қаңтар 2008 | Басқаруын аяқтады_5 = 13 наурыз 2010 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Мәжит Төлеубекұлы Есенбаев|Мәжит Есенбаев]] | Ізбасары_5 = [[Сергей Александрович Дьяченко|Сергей Дьяченко]] | Титулы_6 = [[Лисаковск]] қаласының әкімі | Ту_6 = Lissakowsk seal.png | Ту2_6 = Logo Kostanay Province.png | Басқара бастады_6 = 1994 | Басқаруын аяқтады_6 = 2004 | Президент_6 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Туған күні = 1.9.1960 | Туған жері = [[Валерьяновка (Қостанай облысы)|Валерьяновка]], {{туғанжері|Бейімбет Майлин ауданы|Бейімбет Майлин ауданында}}, [[Қостанай облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Туған кездегі есімі = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Светлана Васильевна Рау<ref name="zakonkz">{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30154910|title=Рау Альберт Павлович|lang=ru|publisher=zakon.kz|accessdate=2023-08-26}}</ref> | Балалары = '''қызы''' Александра (1985 туған) және '''ұлы''' Алексей (1986 туған)<ref name="zakonkz" /> | Партиясы = «[[Аманат (партия)|Аманат]]<ref name="majilis">{{Cite web|url=https://www.parlam.kz/kk/blogs/ray/Biography|title=РАУ АЛЬБЕРТ ПАВЛОВИЧ|lang=kk|publisher=[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Парламенті Мәжілісі]]нің ресми сайты|accessdate=2023-08-26}}</ref> | Білімі = 1) Қазақ политехникалық институтының Рудныйлық филиалы (1982)<br>2) [[Ресей президенті]] жанындағы Ресей мемлекеттік басқару академиясы (2004)<ref name="zakonkz" /> | Мамандығы = тау-кен инженері (1982)<br>экономист-менеджер (2004)<ref name="zakonkz" /> | Ғылыми дәрежесі = [[экономика]] ғылымдарының докторы<ref name="majilis" /> | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Атағы = курсант | Қызмет еткен жылдары = 1982–1984 | Құрамында болды = {{ту|КСРО}} [[КСРО әскері]] | Әскер түрі = | Марапаттары = {{қатар|{{Барыс ордені}}|{{Барыс ордені}}|{{Достық ордені}}}}{{қатар|{{Парасат ордені}}|{{1 дәрежелі Еуразиялық Одақты құруға сіңірген еңбегі үшін медалі}}|{{Германия Федеративтік Республикасына сіңірген еңбегі үшін ордені үлкен крестінің кавалері}}}}{{қатар|{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}}} | Қолтаңбасы = }} '''Альберт Павлович Рау''' ({{lang-de|Albert Pawlowitsch Rau}}; [[1 қыркүйек]] [[1960 жыл]], [[Валерьяновка (Қостанай облысы)|Валерьяновка]], [[Бейімбет Майлин ауданы]], [[Қостанай облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, қоғам қайраткері, [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс депутаты]] (2017 жылдан бері), [[Қазақстан Мәжілісі төрағаларының тізімі|Мәжіліс төрағасы]]ның орынбасары (2023 жылдан бері) және [[экономика]] ғылымының докторы (2007).<ref name="majilis" /> Бұрын Рау [[Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрлігі|Инвестициялар және даму]] бірінші вице-министрі (2014–2017), [[Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі|Индустрия және жаңа технологиялар]] бірінші вице-министрі (2010–2014), [[Ақмола облысы]]ның [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Ақмола облысы|әкімі]] (2008–2010) және [[Лисаковск]] әкімі (1994–2004) сияқты лауазымдардың иегері болған.<ref name="majilis" /> == Өмірбаяны == === Шығу тегі, ұлты === Ол — [[Еділ Немістерінің Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Еділ бойындағы неміс колониясы]]нан шыққан атақты неміс археологы Пауль Раудың ұрпағы, Пауль Раудың 100 жылдығын 1997 жылы ресейлік және германиялық ғалымдар атап өткен еді.<ref name="wiedergeburt">{{Cite web|url=http://wiedergeburt-kasachstan.de/book/albert-rau/|title=Альберт Рау|lang=ru|publisher=Қазақстан немістерінің Біртұтас порталы|author=БАУМАН, Николас|accessdate=2023-08-26}}</ref> 1973 жылы Альберттің отбасы [[Қостанай облысы]]ның [[Лисаковск]] қаласына көшті.<ref name="wiedergeburt" /> Альберт Рау [[1 қыркүйек]] күні, [[1960 жыл]]ы [[Қостанай облысы]]ның [[Бейімбет Майлин ауданы]]ндағы [[Валерьяновка (Қостанай облысы)|Валерьяновка]] ауылында<ref name="zakonkz" /><ref name="majilis" /> дүниеге келді. Ұлты — [[Қазақстан немістері|неміс]].<ref name="wiedergeburt" /><ref name="nemis">{{YouTube|m4IgT2ihNic?si=NEKSdAHsLesL9Z86}}</ref> === Білімі және әскери қызметі === 1982 жылы Рау [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|Қазақ политехникалық институты]]ның Рудныйлық филиалында Тау-кен жұмыстарын электрлендіру және автоматтандыруға маманданған тау-кен инженері мамандығына білім алды. 1998 жылы [[экономика]] ғылымдарының кандидаты атанды.<ref name="zakonkz" /> 2004 жылы Мемлекеттік және муниципалды басқару мамандығы бойынша экономист-менеджер мамандығына [[Ресей президенті]] жанындағы Ресей мемлекеттік басқару академиясындағы оқуын бітірді. Экономика ғылымдарының докторы.<ref name="majilis" /> Әскери қызметін 1982–1984 жылдары аралығында Қазақстанның оңтүстігінде курсант, танк командирі болып атқарған.<ref name="wiedergeburt" /> === Қостанай облысындағы мансабы === 1984 жылдан 1986 жылға дейін [[Қостанай облысы]], [[Лисаковск]] қаласы, [[Соколов-Сарыбай тау-кен байыту өндірістік бірлестігі|ССТКБӨБ]] Қоржұңкөл кенішінің энергетикі болып мансабын бастады. Бұл қызметін аяқтағасын, 1991 жылға дейін Қостанай облысы, Лисаковск қаласы, сол кеніштегі кәсіподақ комитетінің төрағасы болды.<ref name="zakonkz" /> 1991–1992 жылдары аралығында Рау Қостанай облысы халық депутаттары Лисаковск қалалық Кеңесі атқару комитеті Шаруашылық шаруашылық бөлімі меңгерушісінің орынбасары қызметін атқарды. Бұдан кейін бір жыл бойы Лисаковск қалалық халық депутаттары кеңесінің төрағасы лауазымында еді.<ref name="zakonkz" /> 1993–1994 жылдары Лисаковск қаласы әкімшілігі басшысының орынбасары (қазіргі Лисаковск әкімінің орынбасары). 1994 жылдың қыркүйегінен 2004 жылдың желтоқсанына дейін, 10 жыл бойы Лисаковск қаласы әкімшілігі басшысы болды,<ref name="zakonkz" /> бұл лауазымының атауы 1995 жылы Лисаковск әкімі болып өзгертілді.<ref name="majilis" /> 2004 жылдың желтоқсанынан бері, тура 2 жыл бойы [[Қостанай облысы]] [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Қостанай облысы|әкімі]] [[Сергей Витальевич Кулагин|Сергей Кулагин]]ның орынбасары қызметін атқарды. 2007–2008 жылдары Альберт Рау бір жыл бойы «Сарыарқа» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» ұлттық компаниясының төрағасы болып тағайындалды. === Үкіметтегі мансабы === 2010 жылдан 2014 жылға дейін Рау [[Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі|Индустрия және жаңа технологиялар министрі]] [[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]]тің бірінші орынбасары қызметінде болған. 2014 жылдан 2016 жылға дейін [[Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрлігі|Инвестициялар және даму министрі]]нің орынбасары қызметін атқарды. 2016–2017 жылдары аралығында Рау [[Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрлігі|Инвестициялар және даму]] бірінші вице-министрі болған. === Парламенттегі мансабы === 2017 жылы Альберт Рау [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI]]-сайланым депутаты болып сайланды, Мәжілісте Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі болған, депутаттығын 2021 жылға дейін Мәжілістің ыдырауына дейін жалғастырды.<ref name="eldala" /> 2021 жылы [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|жетінші сайланған Қазақстан Мәжілісінің депутаты]] болып сайланды, Мәжілістің Экономикалық реформалар және өңірлік даму комитетінің төрағасы қызметіне тағайындалды,<ref name="eldala" /> «[[Аманат (партия)|Аманат]]<nowiki></nowiki>» фракциясының мүшесі болды. Депутаттығын 2023 жылы аяқтады.<ref name="majilis" /> [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылдың 31 наурызында]] [[Аманат (партия)|Аманат]] фракциясының мүшелігін жалғастырып, [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|сегізінші сайланған Мәжілістің депутаты]] болып сайланды. Депутаттығының басталған салысымен Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі Төрағасының орынбасары болып тағайындалды.<ref name="majilis" /> 2017 жылдан бері «Жаңғыру» [[Қазақстан немістері|қазақстандық немістер]] қоғамы» қоғамдық қорының төрағасы болып келеді.<ref name="eldala" /> == Жеке өмірі == Альберт Рау [[Орыс тілі|орыс]] және [[Неміс тілі|неміс]]<ref name="zakonkz" /> тілдерін меңгерген. Альберт Рау үйленген. Жұбайы — Светлана Васильевна Рау, 1985 жылы туған қызы Александра және 1986 жылы туған ұлы Алексей бар.<ref name="zakonkz" /> == Ғылыми атақтары, дәрежелері == 1998 жылы «Облыс экономикасының кешенді дамуы және оны нарыққа бейімдеу мәселесі (Лисаков АЭА өнеркәсіп кешенінің материалдары негізінде)» (түпнұсқасында {{lang-ru|«Комплексное развитие экономики региона и проблема адаптации ее к рынку (на материалах промышленного комплекса Лисаковской СЭЗ)»}}) деген тақырыпта диссертация қорғады.<ref name="eldala">{{Cite web|url=https://eldala.kz/dannye/dosye/7180-rau-albert-pavlovich|title=Рау Альберт Павлович|lang=ru|publisher=eldala.kz|date=2022-03-09|accessdate=2023-08-26}}</ref> 2008 жылы Ш.Уәлиханов атындағы Мемлекеттік университеттің Көкшетаулық институтының құрметті профессоры және 2011 жылы Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі атанды.<ref name="eldala" /> Альберт Рау — [[экономика]] ғылымдарының докторы<ref name="majilis" /> және өзі оқып бітірген Рудный индустриалды институтының құрметті профессоры.<ref name="eldala" /> == Марапаттары == Раудың марапаттар тізімі:<ref name="majilis" /> * 2-дәрежелі [[Достық ордені]]; * 3-дәрежелі [[Барыс ордені]]; * [[Парасат ордені]]; * 2-дәрежелі «Кенші даңқы» белгісі; * 1-дәрежелі «[[Еуразиялық Одақты құруға сіңірген еңбегі үшін медалі|Еуразиялық Одақты құруға сіңірген еңбегі үшін]]<nowiki></nowiki>» медалі; * [[Германия Федеративтік Республикасына сіңірген еңбегі үшін ордені|Германия Федеративтік Республикасына сіңірген еңбегі үшін орденінің офицер кресті]]; * «[[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі|Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл]]<nowiki></nowiki>» медалі;<ref name="wiedergeburt" /> * «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің үздігі» төс белгісі;<ref name="wiedergeburt" /> * 1-дәрежелі [[Барыс ордені]].<ref>{{Cite web|url= https://informburo.kz/kaz/newskaz/respublika-kuni-qarsanynda-galymdar-mugalimder-qutqarusylar-men-ondiris-uzdikteri-marapattaldy |title= Республика күні қарсаңында ғалымдар, мұғалімдер, құтқарушылар мен өндіріс үздіктері марапатталды |lang= kk |work= informburo.kz |date= 2024-10-23 |accessdate= 2024-10-23}}</ref> == Қосымша ақпарат == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Ақмола облысының әкімдері]] [[Санат:Ресей ұлттық шаруашылық және мемлекеттік қызмет академиясы түлектері]] 5617ae3cno29l8f003chmloubx9il8x 0 61167 3619154 3618034 2026-06-17T18:30:45Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3568492 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Қобыланды Тоқтарбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XIV ғасыр |туған жері = |қайтыс болған күні = XIV ғасыр |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = [[Алтын Орда]] |шыққан тегі = Қыпшақ |діні = [[ислам]] |әкесі = Тоқтарбай |анасы = Аналық |жұбайы = Құртқа |балалары = Бөкенбай, Беркінбай, Есеней, Киікбай |туыстары = Қарлығаш (қарындасы) |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = Сарай қаласы үшін шайқас |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Қобыланды батыр''' — [[Тоқтамыс хан]]ның 9 батырының бірі. [[Алтын Орда]]ның қолбасшысы. [[Мамай (беклербек)|Мамай]] беклербектің жақтасы, досы болған. Оған Алтын Орданың астанасы Сарай қаласын [[Хасан хан]]нан қайтарып алуға көмектескен. Шыққан тегі – [[Қыпшақтар|қыпшақ]], оның ішінде Қара Қыпшақ. Халық жадында сақталған әңгімелерде, халық шежірелерінде оны көбіне «Қара Қыпшақ Қобыланды» деп атайды. Қобыланды батыр «Едіге», «Ер Көкше», «Қобыланды батыр» жырларында атап көрсетілген.<ref>[https://e-history.kz/ru/news/show/5396 Біздің тарихымызда бірнеше Қобыланды болуы мүмкін]</ref> == Өмірі == Қобыланды батыр бірде бір тарихи деректе кездеспейді. Тек халық жадында, жырларда есімі сақталған. Соған қарағанда Қобыланды деген батырдың шынайы аты емес, лақап аты болуы мүмкін. Яғни тарихи деректерде ол өз атымен аталып, ал халық жадында Қобыланды есімімен қалған. Мысалға [[Бату хан]] тарихта Бату, Батый атымен қалса, ал қазақ халқының жадында Ер Сайын деген атпен қалған. Қобыландының есімі бірнеше қазақ жырында аталады. Едіге жырында ол Тоқтамыстың батыры деп аталады, Ер Көкше жырында ол [[Ер Көкше]]ні өлтірген адам ретінде аталады, және өзіне арналған Қобыланды батыр жырында есімі аталған. Жырға сүйенсек, әйелінің есімі Құртқа (құртқа деп қазақтар бөрінің ұрғашысын айтқан), тұлпарының есімі Тайбурыл, досының есімі Қараман болған. Жырдың ноғайша нұсқасында Қобыландының досы Мамай Қият деп аталады. Яғни Қобыланды [[Алтын Орда]] дәуірінде өмір сүргеніне тағы бір дәлел. Бұл жерде туындайтын сұрақ жырдың қазақша нұсқасында неге Қараман, неге Мамай емес. Мамайдың халық арасындағы аты «қарадан шыққан Қара Мамай» болған. Осы Қара Мамай есімі ғасырлардан бері өзгеріске ұшырап, Қараманға айналған. Жырда Қобыланды Қараманмен бірігіп Қазан ханмен соғысады. Бұл жерде Қараман дегеніміз Қара Мамай болса, демек Қазан хан дегеніміз Алтын Орда ханы [[Хасан хан]]. Мамай Хасанды жеңіп, Алтын Орда тағынан қуып жіберген. Яғни Қобыланды батыр әуелде Мамай беклербектің жақтастарының бірі болып, кейіннен Мамай Тоқтамыс ханға жеңілгеннен кейін, [[Тоқтамыс хан]]ның жағына өтуі әбден мүмкін. Қобыланды жырақта жүргенде оның елін уақтардың батыры Ер Көкше шабады. Қобыланды Ер Көкшені өлтіріп, кегін алады. Алайда кейін Көкшенің ұлы Ер Қосайдың қолынан қаза болады.<ref>[https://yvision.kz/post/parallelnaya-istoriya-ot-kazanbassa-861474 Қобыланды Ер Көкшені өлтірген]</ref> [[Сурет:Қобыланды батыр мемориалды кешені.jpg|thumb|right|200px|Қобыланды батыр мемориалды кешені]] Батыр бүгінгі [[Қобыланды батыр мемориалды кешені және мазары]]нда жерленген. [[1969 жыл]]ы батырдың сүйектері [[Ақтөбе облысы]]ның [[Қобда ауданы]]нда орналасқан сағана-мазардан қазып алынып, оның келбетін қайта қалпына келтіру мақсатымен [[Алматы]]ға жеткізілді. Алайда ол кезде мұндай жұмыс ұзақ уақыт бойы жүзеге асырылмай келді. Тек арада көп жыл өткен соң ғана Қобыланды батырдың бейнесі [[Мәскеу]]дегі Герасимов атындағы антропологиялық реконструкция зертханасында қайта жасалды. Зерттеу нәтижесінде оның жасы шамамен 45–50 жастағы, ерік-жігері айқын, жақ сүйегі мықты жауынгер болғаны анықталды. Батырдың келбеті қалпына келтірілгеннен кейін, Қобыландының бюсті Ақтөбе музейіне тапсырылды, ал оның сүйектері туған жеріне қайта жерленді. == Қарама-қайшылықтар == Көптеген жылдар бойы, ғылымда қалыптасқан Қобыланды батырдың [[Әбілқайыр хан (Шибан әулеті)|Әбілқайыр хан]]ның батыры болғаны, оның арғын Дайырқожаны өлтіріп, Керей мен Жәнібектің көшіп [[Қазақ хандығы]]ның құрылуына себеп болғаны жайлы деректердің қате болғандығы анық. Тіпті бұл деректің өзінде қайшылық бар. Арғын Дайырқожа Алтын Орда әмірі [[Қарақожа]]ның әкесі болған. Ал Қарақожа жазба деректерге өте жақсы көрсетілген. Ол [[Тоқтамыс хан]]ның жақтастарының бірі болған. Егерде Қобыланды батыр Дайырқожаны расымен өлтірсе, бұл оқиға [[Керей хан|Керей]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] заманында емес, одан 100 жылдай бұрын Тоқтамыс заманында болғандығы айдан анық. Бұл қате дерек [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]]ның еңбектерінде ғана аталған. Ал оның қандай тарихи дерекке сүйенгендігі беймәлім. == Қобыланды батыр жыры == Тарихшылардың айтуынша, эпостың ең көне нұсқасы сақталмаған, дегенмен қазіргі заман ғалымдары XIX ғасырдың ақындары — Біржан, Даулетше, Досжан, Қабыл, Марабай, Мергенбай, Мурын, Нұрпейіс, Сүйіншəлə, Шапай және басқалардың аузынан жазып алынған нұсқаларымен жұмыс істей алады. Зерттеушілер әсіресе ақындар Даулетше мен Марабайдың еңбектерін ерекше атап өтеді, өйткені солардың нұсқалары Ыбырай Алтынсариннің 1879 жылы жарық көрген «Қырғыз хрестоматиясы» жинағының негізіне енген. Эпостың үзінділері әр жылдары тарихшылар мен публицистер — Әбубәкір Диваев, Сәбит Мұқанов, Григорий Потанин, Сәкен Сейфуллин, Василий Радлов тарапынан жарияланған. Сондай-ақ эпосқа арналған ғылыми еңбектерді Мұхтар Әуезов, Әлихан Бөкейханов, Қажым Жұмалиев, Әлкей Марғұлан және басқа да ғалымдар жазған. Бұл көрнекті тұлғалардың әрқайсысы туған жерін жаулардан қорғауға өмірін арнаған халық қаһарманының бейнесін ашуға өз үлесін қосты. Аңыз бойынша, Қобыланды ең қадірлі әрі атақты қыпшақ байларының бірі — Тоқтарбайдың отбасында дүниеге келген. Тоқтарбай – ашкөздік пен дүниеқоңыздық деген адамдық кемшіліктерден ада, сирек кездесетін дала билеушілерінің бірі еді. Жаз айларында ол Қазыкөлді атты мөлдір көлдің маңында қоныс тебетін, ол жерді ежелден-ақ аппақ аққулар мекендейтін. Қысты ол Қараспан тауының оңтүстік баурайында өткізетін, онда жыл бойы шөбі шүйгін еді. Эпоста айтылуынша, Тоқтарбайдың ісі қанша қиын болса да, ол әрқашан жақын да, алыс та көршілерімен өзінде барын бөлісіп отыратын. Алайда Тоқтарбайдың жүрегінде бір мұң бар еді. Жасы жетпістен асып, егде тартқан шағында да мұрагері болмай, уайымға түсті. Кең әрі дәулетті киіз үйінде сәби күлкісі естілмегеніне қатты қайғырды. Осындай ауыр ой мен мұңға толы күндерде, жұбайы Аналықпен бірге көз жасын тыя алмады. Руластары оларға жаны ашып, қолдау білдіріп отырды. Көп ұзамай бәрін қуантқан ғажайып хабар жетті: Алпысқа таяған Аналық күтпеген жерден екі егіз — ұл мен қыз туады. Оларды Қобыланды мен Қарлығаш деп атайды. Бауыр мен қарындас бір-бірінен айрылмастай бауырмал болып өседі. Қарлығаш сұлу бойжеткенге айналса, Қобыланды — айлакер, епті және өте батыл бозбала болып ер жетті. Ол атқа мінуді тамаша меңгерді, садақ атудан аса дәл мерген еді, аңға шыққанда ешқашан олжасыз оралмайтын. Жігіттікке жеткенде, Қобыландының күші мен ептілігіне тең келер ешкім болмайды. Эпоста Қобыландының сырт келбеті жайлы сипаттама сақталмаған, алайда басқа бір әйгілі эпос — «Едігеде» оның иықтары үлкен қазанның ауқымындай, ал шашы көшпелі дәстүр бойынша айдар түрінде өрілгені айтылады. Уақыт өте келе, Қобыланды өзіне қалыңдық іздеуге бел буады және ол тек Көктемаймақ ханның қызы, сұлулық жөнінен теңдессіз Құртқа болуы керек деп шешеді. Аңыз бойынша, Құртқаның қолына үміткер болған күйеу жігіт биік бақанға ілінген алтын теңгені садақпен атып түсіруі тиіс болған. Көптеген батырлар айлар бойы жарысқан, бәрі де Парсы елінің билеушісімен туыстас болуды қалаған. Бірақ бұл мәртебеге тек жас Қобыланды ие болды: ол теңгені дәл көздеп атып түсіріп, Құртқаны қазақ даласына алып кетеді. Қобыланды батырдың садақ атудан алдына жан салмағаны белгілі, сондықтан оның бұл сайыста жеңіске жетуі таңғаларлық емес. Эпоста айтылуынша, Құртқа да Қобыландыны алғаш көрген сәттен-ақ сүйіп қалған, яғни ол жеңімпазға берілетін үнсіз сый емес, өз еркімен сүйген жары ретінде бейнеленеді. Құртқамен бірге батырдың тағдырына Тайбурыл атты тұлпар да енді — оны Құртқаның өзі күйеуі үшін арнайы өсіріп, баптаған. «Қобыланды батыр» эпосында Тайбурыл ерекше сұлулығы мен айрықша күші бар жылқы ретінде суреттеледі. Ол желмен жарысып, батырды талай шайқастан, талай қиындықтан алып шығатын айнымас серігі болған. «Естен кетпес сүйіктім, Құртқам, — деді ол іштей, енді ғана өз жарын терең құрметпен түсініп. — Сен күндіз-түні менің тұлпарымды даярлап, “жылқы — жігіттің қанаты” деп жиі айтатынсың. Енді мен сені түсіндім, менің баға жетпес Құртқасұлуым. Ал, Тайбурыл, енді көрсет өзіңді! Қанатың бардай самға! Мен ант еттім — ешкім мені күш пен батылдықта басып озбайды, ешкімнің алдында басымды имеймін. Сен де, Тайбурыл, басқа даңқты тұлпарлардың ешқайсысына есесін жіберме — желдей ескен ұзын жалды, құйрығы көтеріңкі сәйгүліктердің өзінен де оз!» Эпоста сондай-ақ қызылбастар елі және олардың ханы Қазан жайлы да баяндалады. Қазан хан – қатыгездігімен және өктем билігімен аты шыққан әмірші еді. Ол үлкенді де, кішіні де тыныш қоймай, көрші елдерге сансыз азап шектірді. Қол астында ұлан-ғайыр әскер ұстайтын Қазан сол күшпен жауларын жаншып, адамдарды құлдыққа айдап, мал-мүліктерін тартып алып отырды. Төрт тараптан олжаланған дүние оның ордасына ағылып келіп жататын. Оған қарсы тұрып, лайықты қарсылық көрсете алған ерлер некен-саяқ болатын. Уақыт өте келе, Қазан хан өз қуатына соншалық сеніп, бүкіл әлемді бағындыруды мақсат етті. Сұрапыл шайқаста, бетпе-бет келген ұрыста Қобыланды батыр Қазан ханды жеңіп, елін оның шапқыншылығынан құтқарды. Алайда осы сәтті басқа бір қанішер билеуші – Көбекті хан пайдаланып қалды. Ол шайқастан кейін тынығып жатқан батырды тұтқындап, зынданға тастайды. Аңыз бойынша, Көбекті ханның Қарлыға атты қызы болған. Қарлыға Қобыландыға ғашық болып, оны зынданнан қашып шығуына көмектеседі. Бұдан да батылырақ қадамға барған Қарлыға, туған әкесін сатуға дейін барады – ол Қобыландыға Көбектіні қалай жеңуге болатынын айтып қояды. «Әкемнің сауытының дәл кіндігінің тұсында төрт сақинасы жоқ, – деді Қарлыға, – егер садақ оғын сол кішкене саңылауға дәл тигізсең, Көбекті жеңіледі». Қобыланды Қарлығаның кеңесіне құлақ асып, садақ оғын дәлдеп атқанда, Көбекті сол сәтте қаза табады. Алайда Қарлығаның әкесін сатқан бұл ісі батырдың жүрегіне салқын түсірді. Қобыланды: «Жақынын сатқан жанға сенім болмас» деп ойлап, Қарлығаны сүймей, өз жары Құртқаға қайта оралады. Дегенмен, уақыт өте келе Қарлыға Қобыландының сенімін қайтарып, оның серігі және қарулас жолдасы атанады. Екеуі талай шайқасқа бірге қатысып, сан жауды жеңеді. Ақыры Қарлыға батырдың сеніміне толық ие болып, оның екінші жары болады. Қобыланды ойраттармен және қалмақтармен соғысты. Ол өмірінің барлығын, нағыз батырларша, ат үстінде өткізді. Халық оның ерлігі мен қайраты жайында аңыздар шығарды. Ол ешқашан қылышын қынына салмай, туған жерін қорғап өтті — қазақ даласына бала жылауы мен ана зарының естілмеуі үшін жанын қиған қаһарман еді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Батырлар жыры]] b5e9uaqz1rfbzvshpm24wnmbgra5ish 0 61671 3619282 3520768 2026-06-18T06:48:15Z Садықова Ақгүл 181520 3619282 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Бөгенбай Ақшаұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = 1680 |туған жері = |қайтыс болған күні = 1774 (1775) |қайтыс болған жері = Кейбір деректерге қарағанда Солтүстік Қазақстан облысы, Уәлихан ауданы, Сілетіге құятын сағасында қайтыс болды. |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет =[[Қазақ хандығы]] |қызмет еткен жылдары =1710–1743 |атағы = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} [[Абылай хан]] тұсындағы [[батыр]], атақты [[қолбасшы]]. [[Қазақ]] жауынгерлері арасында зор беделге ие болған, сондықтан оны халық '''Қанжығалы Бөгенбай''' деп атап кеткен. [[Сырдария]] өзенінің жағасында дүниеге келіпті Оның атасы — Әлдекүн, әкесі Ақша [[қанжығалы руы]] ішінде белгілі адамдар болған. [[Тәуке хан|Әз Тәуке хан]] оның әкесіне 80 мың сарбаздан тұратын әскерге [[қолбасшы]] болуды сеніп тапсырған. Ол сонымен қатар өнерлі адам болған. Ұсталық өнермен айналысып, соғыс қару-жарақтарын жасаған. Бойында ақындық, айтыскерлік өнері де болған. Әкесінің өнері баласына дарыған. Бала кезінен қазақ даласының [[шешендік]] өнерін бойына сіңіріп өскен ол жігіт шағында ауылдарға барып, ру арасындағы дауларды шешіп, билердің құрылтайларына қатысқан. Өзіне жақын адамдардан топ құрып, кейін елде "Қанжығалының қырық батыры" деп аталып кеткен. Батырлығы мен қолбасшылық дарыны арқасында Бөгенбай үлкен құрметке бөленіп, ерлігі ел аузында аңызға айналып кетті. Бөгенбайдың [[қалмақтар]]мен және қытай өскерлерімен болған қиян-кескі шайқастарда көрсеткен қайраты сол кездегі жорық жырауларының толғауларында мәңгі өшпес өлең тілімен өрнектеліп қалды. == Жоңғар соғысында атқарған рөлі == Өмірден көргені көп, қазақтың жүздері мен батырларын таныған, заңды және қазақ-жоңғарлар арасындағы қиын жағдайды ғана емес, жоңғарларға қарсы әскери әрекеттердің тарихын да жақсы білетін Тәуке хан елді билеп тұрған кезде, Бөгенбай батырдың бүкіл қазақ даласына тараған әскери қолбасшылық өнері мен 1710 жылғы Сары-Кеңгір өзені жағасында жоңғар ноянымен болған шайқастағы ерлігі кеңінен танылды. Съезде қаралған басты мәселе Жоңғар хандығымен арадағы қатынас болды. Кейбіреулер руларды ғана емес жүздердің басын біріктіріп, жоңғарларға қарсы шығып, оларды қуып шығу керек десе, екінші біреулері жоңғар хандығы жағына шығу керек дегенді айтты. Көп пікірталастан кейінгі шешуші кез келгенде ортаға ашулы, қайсар Бөгенбай батыр шығады. [[Ақсақал]]дардың алдына шыққан ол [[семсер]]ін аяғының астына тастап, көйлеғін айырып, кеудесін ашып жіберіп: ''"Жауымыздан есемізді қайтарамыз, тоналған жайлауымызды, тұтқындалған балаларымызды көріп қарап отыра алмаймыз, өлсек қолымызға кару алып өлеміз. Қыпшақ даласының батырлары қай кезеңде бастарын төмен түсірғен? Мен қолымды жауымның қанына бояған кезде сақалыма әлі ақ түспеген еді! Қазіргі келімсектердің зорлығына қалай шыдаймын. Біз әлі жүйрік аттардан кенде емеспіз. Әлі қорамсақта өткір ұшты садағымыз бар"'', — деді. Бөгенбай батырдың бұл сөзі [[жоңғар]] мәселесін шешудің шегі болды. Бұл сөзден кейін ешқайсысы ашық шығып сөйлей алмады. Қазақ жасағының басшысы болып Бөгенбай сайланды. Бөгенбай батырдың есімімен 1730 жылы көктемде Балқаш көлінің маңында қазақ пен қалмақтардың арасында болған шешуші [[Аңырақай шайқасы]] да тығыз байланысты. Бөгенбай, [[Қабанбай батыр|Қабанбай]], [[Шапырашты Наурызбай]], Жәнібек, Малайсары сияқты атақты батырлар бастаған қазақ қолдары мен жасақтары қалмақ әскерлеріне екінші рет күйрете соққы берді. [[Майдан]] даласында мыңдаған [[қалмақ]] әскерлері қаза тапты. Көбі қырылып, жаралы болып, жаны шықпай жатқан жау әскерінің аңыраған дауысы бірнеше күн даланы басына көтерді. Бұл жер кейін "Аңырақай" деп аталып кеткен. [[Аңырақай шайқасы|Аңырақай]]да аяусыз соққыға душар болған Шуно-Дабо басқарған қалмақ әскерлері [[Іле]] өзенінің бойымен шығысқа қарай қашуға мәжбүр болған. Жеңісті баянды етіп, жауды өкшелей қуып, қазақ жерлерін азат ету жорығына жиналған үш жүздің әскер жасақтарының [[Шымкент]]ке таяу [[Ордабасы]] деген жерде жиыны өтіп, онда қазақ әскерлерінің қолбасшысы болып, [[Әбілқайыр]] және Бөгенбай батыр сайланады. Олардың басшылығымен қалмақ әскерлеріне үсті-үстіне соққы берілген. Осындай шайқастардың бірінде Бөгенбай батырмен жекпе-жекте қалмақтың қолбасшысы Шуно-Дабо қаза табады. Бұл оқиға жау әскерлерінің рухын түсіріп жіберген екен. 1725-1727 жылдары Бөгенбай батыр Абылай ханмен бірге қазақ қолын басқарып, осы ұрыс нәтижесінде ойсырай жеңілген онсан қалмақ әскері [[Түркістан]] мен [[Сауран]]нан [[Жоңғар Алатауы]]ның арғы жағына қуылған болатын. ==Қытай әскерлеріне қарсы әрекеттері== Бөгенбай батыр қартайған шағына дейін ат үстінде жүрген. 1756-1758 жылдары Бөгенбай батыр [[Талқы]] түбінде [[Шығыс Түркістан]]ға алғаш рет аяқ басқан қытай әскерімен қиян-кескі шайқасқа қатысты. Бұл ұрыста ол қытайларды қыра талқандап, [[Үрімші]]ге дейін қуып барды. Бөгенбай батырдың ең ірі жорықтарының бірі [[1750]] жылы [[Аягөз]] өңірінде жеңіліске ұшырады. Осыдан кейін екі жақ мәмілеге келіп, достық келісім жасады. Бөгенбай батыр дана және аса зерделі адам болған. Ол 1761 жылы [[елшілік]] миссиямен Абылай ханның ұлы [[Әділ Абылайұлы|Әділді]] алып [[Қытай]]ға барған. Батыр [[Торғай өзені]]нің жағасында қаза болған. Бұрында бұл жер "Бөгенбай сөресі" деп аталған, ал қазір "Шахта" деп аталады. Денесін қырық күн бальзамдағаннан кейін 45 күнде Ежелгі екінші [[Мекке]] саналған [[Түркістан]]дағы [[Қожа Ахмет Ясауи]] — [[Әзірет Сұлтан]] кесенесіне ақ түйемен алып барып жерлеген.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:1680 жылы туғандар]] [[Санат:1778 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қазақ би-шешендері]] [[Санат:Қолбасшылар]] {{Bio-stub}} l7b8ed8kcs88rn0pnvw7o8gaohphaab 0 70913 3619423 3239576 2026-06-18T10:04:06Z Анарок 182659 3619423 wikitext text/x-wiki <ref></ref>[[File:Microtubules.png|thumb|Микротүтіктердің құрылымы]] '''Микротүктер''' – [[жасуша]]ның беттік кешенінің туындылары. Олар жасуша бетін ұлғайтып, сыртқы ортадан заттарды сіңіру қызметін атқарады. ==Сипаттамасы== Микротүктер [[плазмалемма]]ның ұзындығы 1-2 мкм, диаметрі 0,1 мкм болатын өсінділері. [[Гиалоплазма]]да актинді [[микрофиламенттер]]дің ұзына бойлық шоқтары өтеді, сондықтан микротүктердің ұзындықтары өзгеріп отырулары мүмкін. Бұл – заттардың жасушаға өтулерін реттеудің бір түрі. Микротүктердің беті гликокаликспен қапталады. Сору белсенді түрде жүрген кезде микротүктер бір-біріне тығыз орналасады да, олардың гликокаликстері косылып кетеді. Осындай кешенді щеткалы жиек деп атайды. Щеткалы жиектің гликокаликсінің молекулалары ферментті белсенді болып келеді. ==Қызметі== Биологиялық мембраналар клетканы тек қана сыртқа ортадан бөліп қоймай, сондай-ақ, өздерінің құрылымдары мен қызметтік ерекшеліктері бар, жеке-жеке аймақтарға – компартменттерге бөледі. Осындай компартменттермен байланысқан мембраналардың өздеріне сай ерекшеліктері болады. 7 мкм-ге жететін аса ұзын микротүктерді стереоцилиялар деп атайды. Олар кейбір, мысалы, есту және тепе-теңдік мүшелерінің сенсорлы клеткалары сияқты арнайы клеткаларда кездеседі. Олардың бастапқы сору қызметтері жойылады да, қызметтері алғашқы орналасуларын өзгертулерімен байланысты болады. Клетка бетінің конфигурациясының өзгеруі клетканы қоздырады, қозу нерв талшықтарының ұштарына беріледі, ал сигналдар орталық нерв жүйелеріне барады. Стереоцилияларды микротүктердің модификациясынан туындаған арнайы органеллалар ретінде қарастыруға болады.<ref>[http://biology-of-cell.narod.ru/cytoskelet22.html biology-of-cell.narod.ru]</ref><ref> http://www.cellbiol.ru/book/kletka/citoskelet/mikrotrubochki cellbiol.ru</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Органеллалар}} [[Санат:Жасуша қаңқасы]] c1vrgkw100ccmt6qc5oq8nw71iw57xf 3619437 3619423 2026-06-18T10:13:07Z Құдайбергенова Айнагүл 182658 3619437 wikitext text/x-wiki == <ref></ref> == [[File:Microtubules.png|thumb|Микротүтіктердің құрылымы]] '''Микротүктер''' – [[жасуша]]ның беттік кешенінің туындылары. Олар жасуша бетін ұлғайтып, сыртқы ортадан заттарды сіңіру қызметін атқарады. ==Сипаттамасы== Микротүктер [[плазмалемма]]ның ұзындығы 1-2 мкм, диаметрі 0,1 мкм болатын өсінділері. [[Гиалоплазма]]да актинді [[микрофиламенттер]]дің ұзына бойлық шоқтары өтеді, сондықтан микротүктердің ұзындықтары өзгеріп отырулары мүмкін. Бұл – заттардың жасушаға өтулерін реттеудің бір түрі. Микротүктердің беті гликокаликспен қапталады. Сору белсенді түрде жүрген кезде микротүктер бір-біріне тығыз орналасады да, олардың гликокаликстері косылып кетеді. Осындай кешенді щеткалы жиек деп атайды. Щеткалы жиектің гликокаликсінің молекулалары ферментті белсенді болып келеді. ==Қызметі== Биологиялық мембраналар клетканы тек қана сыртқа ортадан бөліп қоймай, сондай-ақ, өздерінің құрылымдары мен қызметтік ерекшеліктері бар, жеке-жеке аймақтарға – компартменттерге бөледі. Осындай компартменттермен байланысқан мембраналардың өздеріне сай ерекшеліктері болады. 7 мкм-ге жететін аса ұзын микротүктерді стереоцилиялар деп атайды. Олар кейбір, мысалы, есту және тепе-теңдік мүшелерінің сенсорлы клеткалары сияқты арнайы клеткаларда кездеседі. Олардың бастапқы сору қызметтері жойылады да, қызметтері алғашқы орналасуларын өзгертулерімен байланысты болады. Клетка бетінің конфигурациясының өзгеруі клетканы қоздырады, қозу нерв талшықтарының ұштарына беріледі, ал сигналдар орталық нерв жүйелеріне барады. Стереоцилияларды микротүктердің модификациясынан туындаған арнайы органеллалар ретінде қарастыруға болады.<ref>[http://biology-of-cell.narod.ru/cytoskelet22.html biology-of-cell.narod.ru]</ref><ref> http://www.cellbiol.ru/book/kletka/citoskelet/mikrotrubochki cellbiol.ru</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Органеллалар}} [[Санат:Жасуша қаңқасы]] smxjdbwvq1k927trwij8mzimoj16b7y 0 73365 3619369 3420477 2026-06-18T09:18:55Z Madi Dos 18369 3619369 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Gearbox_retouched.png|нобай| 4-сатылы беріліс қорабы, канондық көрініс]] '''Беріліс қорабы''' (сондай-ақ '''қорап''') — [[Беріліс қатынасы|беріліс қатынасын]] өзгерту үшін негізінен автокөліктерде қолданылатын механизм. Доңғалақты және шынжыр табанды көлік құралдарының [[Трансмиссия|беріліс]] элементі, пайдаланылатын қозғалтқыштың [[Бұрыштық жылдамдық|айналу жылдамдығы]] мен [[Күш моменті|моментінің]] диапазонын кеңейтуге, кері қозғалыс мүмкіндігін, жұмыс істеп тұрған қозғалтқышты трансмиссиядан ұзақ уақыт ажыратуға арналған. Конструкциясы бойынша бұл әдетте жеке [[Агрегат (техникада)|блок]] болып табылады, оның корпусында ([[Картер|картерінде]]) айналмалы қозғалыстың белгілі бір [[Беріліс|механикалық берілістері бар]], бекітілген беріліс коэффициенттеріне (берілістерге) сәйкес белгілі бір диапазондағы қуат ағынын таңдау үшін көп бағытты [[Механикалық бәсеңдеткіш|азайтуды]] жүзеге асырады. [[Іштен жану қозғалтқышы|Ішкі жану қозғалтқышы]] жағдайында ол іс жүзінде трансмиссияның бір бөлігі болып табылады, бірақ оны вариатормен ауыстыруға болады. Әдетте, ол жоғары бейімделгіштік және гиперболалық (бу үшін) немесе параболалық (тұрақты ток электр қозғалтқыштары үшін) тартым сипаттамалары бар [[Бу машинасы|бу]] немесе [[Электр қозғалтқышы|электр]] қозғалтқыштары бар көлік құралдарының беріліс қорабында қолданылмайды. [[Сурет:Speed1c.png|thumb|100px|Велосипедтерге арналған Speedhub 500/14 маркасындағы беріліс қорабының жоспарлы сызбасы]] [[Сурет:Chain.gif|thumb|100px|Шыржырлы беріліс]] ''Берілістер қорабы'' — беріліс қатынастарының баспалдақты өзгеруі тісті берілістердің ажыратылып-қосылуымен жүзеге асырылатын көп буынды механизм. Берілістер қорабы [[металл]] кескіш білдектің жетекші білігі айналуының түрақты жиілігі кезінде жетектегі біліктің айналу жиілігін өзгертуге арналған, мысалы, [[металл]] кескіш білдектердің негізгі жону қозғалысының жетегі. Берілістер ауыстыру тәсілі бойынша жылжыма тісті жиынтығы бар берілістер қорабы (жұдырықшалы және тісті жалғастырғышты), үйлестіргіштері бар тісті жалғастырғышты, үйкеліс түзілімді жалғастырғышты жөне тежегішті, бос жүріс жалғастырғышты болып бөлінеді.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Машинажасау. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. ISBN 9965-36-417-6</ref> == Классификация == [[Сурет:ZF-16S181-transmission-hous.jpg|нобай| Ашық механикалық 16 сатылы (2х4х2) беріліс қорабы ZF 16S181, 2, 4, 5 — бөлгіш ('''''2х'''''4х2), 7 — 10 - негізгі 4-сатылы артқы жүрісті беріліс қорабы]] [[Сурет:ZF-16S181-range.jpg|нобай| Ашық планеталық демультипликатор (қатар селекторы,{{Lang-en|range}}, 2x4'''''x2'''''), ZF 16S181 беріліс қорабы]] [[Сурет:Двухвальная_и_трёхвальная_схемы.png|нобай| Беріліс қорабының екі білікті және үш білікті бес сатылы (+5; -1) беріліс бөлігі.]] === Айналу моментін түрлендіру әдісі бойынша === ; Сатылы беріліс қорабы : Айналу моментін тісті берілістермен түрлендіретін беріліс қорабы - яғни [[Бұрама тісті беріліс|тісті беріліс]] және/немесе планетарлық беріліс. Мұндай беріліс қорабында бекітілген беріліс коэффициенттері бар берілістердің белгілі бір саны бар, оның барлық қуат диапазоны бөлінеді. ; Фрикционды беріліс қорабы : Айналу моментін түрлендіру үйкеліс элементтері арқылы жүзеге асырылатын беріліс қорабы - бұл жағдайда вариаторлар. Мұндай беріліс қорабында берілістердің нақты саны жоқ және оның барлық қуат диапазонында беріліс қатынасын сатысыз өзгерте алады. ; Гидромеханикалық беріліс қорабы : Гидродинамикалық беріліспен (гидротрансформатормен не гидромуфтамен) бірге жұмыс істейтін беріліс қорабы. Ол сатылы және үйкеліс сатысыз болуы мүмкін. Бұл комбинация беріліс қорабының қуат ауқымын кеңейтуге және автомобильдің әртүрлі жүргізу жағдайларына бейімделуін жақсартуға мүмкіндік береді. === Басқару тәсілі бойынша === ; Механикалық беріліс : Берілістерді ауыстыру жетегі тек механикалық құрылғылардан тұратын беріліс қорабы. Әдетте, күнделікті сөйлеуде механикалық беріліс қорабы ретінде, онда беріліс қорабын ауыстыру толығымен механикалық қолмен немесе аяқпен басқарылатын жүргізушіге жүктелетін беріліс қорабы түсініледі. Құрылымдық жағынан, көп жағдайда ол тісті берілістерге негізделген, өйткені олар ғана берілістерді ауыстыру құрылғыларын барынша жеңілдетуге мүмкіндік береді. ; Автоматты беріліс қорабы : Құрылғысы мен жұмыс механикасы оған ең қолайлы қолжетімді беріліс қатынасын дербес анықтауға және көлік қозғалысы процесінде бір беріліс қатынасынан екіншісіне дербес (автоматты түрде) ауысуға (ауыстырып қосуға) мүмкіндік беретін беріліс қорабы. Құрылымдық жағынан ол тісті, планетарлық және фрикциондық берілістерге негізделуі мүмкін. ; Жартылай автоматты беріліс қорабы : Жобалауында қандай да бір көмекші автоматика қолданылатын беріліс қорабы, не мұндай беріліс қорабы бар жүргізушінің жүруін жеңілдетеді, немесе мұндай беріліс қорабының қалыпты жұмыс істеуі үшін қажет, бірақ кез келген жағдайда жүргізушіге берілісті таңдауға қалдырады. ағымдағы жүріс жағдайлары және берілістен беріліске ауысу сәтін анықтау. Оның әдетте механикалық емес түрдегі ауысым жетектері (пневматикалық, электрлік, гидравликалық, электропневматикалық) болады. === Дизайн ерекшеліктері бойынша === ; Білікті-тісті доңалақты беріліс қорабы : Сатылы беріліс қорабы, оның ішіндегі айналу моментін беру біліктермен, ал айналу моментін өзгерту тісті доңғалақтар арқылы жүзеге асырылады. Мұндай беріліс қорабына берілістерді қосу екі берілістерді қосу арқылы да, тұрақты қосылыстағы берілістермен муфталарды бекіту арқылы да мүмкін болады. Олар екі білікті, үш білікті, көп білікті болуы мүмкін. ; Планеталық беріліс қорабы : Сатылы беріліс қорабы, оның ішінде айналу моментін беру және түрлендіруді планетарлық беріліс, білік және тісті доңғалақтар қосалқы рөл атқарады. Олар екі, үш және төрт еркіндік дәрежесімен болуы мүмкін. Әдетте (бірақ міндетті емес) планеталық беріліс қораптары автоматты және гидромеханикалық болып табылады. ; Біліксіз беріліс қорабы : Сатылы беріліс қорабы, оның ішіндегі айналу моментін беру біліксіз муфталар арқылы жүзеге асырылады, ал айналдыру моментін түрлендіру тісті берілістер арқылы жүзеге асырылады. ; Сатысыз беріліс қорабы : Фрикционды беріліс қорабы немесе вариатор сияқты. ; Роботтық беріліс қорабы : Беріліс қорабы құрылымдық түрде механикалық түрде орналасқан, бірақ іс жүзінде бұл автоматты. == Жобалау ерекшеліктері бар беріліс қорабтары == === Біліксіз беріліс қорабы === Бұл беріліс қорабында [[Тісті доңғалақ|тісті доңғалақтар]] жиынтығы үшін жалпы біліктері жоқ, сондықтан схеманың атауы «біліксіз». Цилиндрлік тісті доңғалақтар екі параллель осьте жұп болып орналасады (біліктері бар сияқты). Бір қатардағы берілістердің әрбір жұбы бір-бірімен тұрақты торда болады. Барлық өстес орналасқан берілістер бір-бірімен блоктаушы муфталар арқылы қосылады және бір қатардағы екі берілістің әрбір екі муфтасы өзара ерекше принцип бойынша қосылады: бір ілініс қосулы кезде екіншісі өшіріледі. Мұндағы жетек білігі оның бірінші қатардағы берілісіне қатты қосылған. Жетекші білік өзінің соңғы қатарындағы беріліс механизміне ұқсас. Екі білік те өстес немесе өстес емес орналасуы мүмкін, бұл қандай да бір түрде беріліс коэффициенттерін есептеуге әсер етеді, бірақ бұл маңызды емес, тек өстес орналасуда тікелей беріліс болуы мүмкін. Жұмыс механикасы тұрғысынан алғанда, бұл схемада бірінші және соңғыдан басқа кез келген қатардағы екі берілістің әрқайсысы үшін жетекші-еруші сияқты қатаң бекітілген рөл жоқ. Әртүрлі беріліс коэффициенттерін қалыптастыру кезінде аралық қатардың бірдей берілістері бір жағдайда жетекші, ал екіншісінде еруші болуы мүмкін. Бұл мүмкіндік қол жетімді беріліс коэффициенттерінің көбірек санын алуға мүмкіндік береді және жалпы жағдайда олардың саны әрқашан х-1 дәрежесіне 2 түріндегі экспоненциалды функция болып табылады, мұнда x - қатар саны. Әрбір беріліс қатынасы барлық қатарларды бір уақытта пайдалануға дейін бір қатардан көп құрылуы мүмкін. Мұндағы беріліс ауыстыратын муфталарды топпен қосуға болады, бұл қандай да бір қосалқы автоматтандыруды және әртүрлі орталық синхрондау құрылғыларын пайдалануды қажет етуі мүмкін. Біліктердегі схемаға келетін болсақ, біліксіз схема екі бағыттағы берілістердің санын көбейтіп қана қоймай, өлшемдерді азайта отырып, беріліс қорабының қуат диапазонын ұлғайтуға мүмкіндік береді, бұл неғұрлым байқалатын болса, қатар саны соғұрлым көп болады. берілістердің. Мысалы: 4 қатар тісті доңғалақ – 8 беріліс (не 8 алға не 4 алға және 4 артқа); Тісті доңғалақтың 5 қатары - 16 беріліс (+16; 0 немесе +8; -8). Схеманың қалпына келтірілмейтін кемшіліктері қажетті беріліс коэффициенттеріне сәйкес қуат диапазонының ерікті бұзып алудың қиындығы (немесе тіпті мүмкін еместігі), сондай-ақ қосалқы автоматтандырусыз таза механикалық түрде беріліс қорабын жасау мүмкін еместігі болып табылады. Біліксіз беріліс қорабын [[Maybach]] неміс компаниясы әзірледі және ілгерілетті. Үш модель танымал болды: Variorex, Olvar және Mekydro. Әртүрлі нұсқадағы алғашқы екеуі соғыс кезеңіндегі неміс танктері мен [[Бронетранспортер|бронетранспортерлерінде]] қолданылған. Гидротрансформатормен жинақталған Mekydro беріліс қорабы гидромеханикалық беріліс қорабы бар неміс магистральдық [[Тепловоз|тепловоздарында]] қолданылды. Біліксіз беріліс қораптар соғыстан кейін КСРО-да тәжірибеден өтті, бірақ ол практикалық қолдануға келмеді. Қолданыстағы өте сирек схема, заманауи берілістер оның кемшіліктеріне байланысты пайдаланылмайды. === Синхрондалмаған беріліс қорабы === [[Сурет:MeritorColorHiLitesSF.jpg|нобай| Американдық жүк көлігі тракторының көп сатылы синхрондалмаған беріліс қорабы]] Бұл жобалауда синхронизаторлар жоқ механикалық беріліс қорабын білдіреді (сонымен қатар, бұл синхронизаторлар негізінен мүмкін емес жылжымалы тісті доңғалақтар схемасы немесе тұрақты қосылыстағы тісті доңғалақтардың схемасы болуы мүмкін). Мұндай беріліс қорабында берілістерді ауыстыру жүргізушіден бір берілістен екіншісіне өту процесінің ұзақтығын анықтау және газ педальымен бір уақытта жылдамдықты реттеу арқылы муфталар мен берілістердің [[Бұрыштық жылдамдық|бұрыштық жылдамдықтарын]] дербес синхрондау бойынша белгілі бір дағдыларды талап етеді. Екеуі де, әдетте, қозғалыс жылдамдығы мен қозғалтқыш жылдамдығынан болатын сезімдер негізінде, белгілі бір көлікті басқару тәжірибесіне негізделген, ал тахометр қосымша көмек көрсете алады. Соғысқа дейінгі барлық дерлік механикалық беріліс қораптары синхрондалмаған. Қазіргі заманда көлік жабдықтары, синхрондалмаған беріліс қораптары американдық [[Ершікті тартқыш|жүк тракторлары]] және [[Қотарғыш|самосвалдары]], мотоциклдері, кейбір тракторлары және жарыс автомобильдері жабдықталған. Кейбір беріліс қораптарында синхронизаторлар мүлдем емес, тек берілістердің бір бөлігінде ғана болмауы мүмкін. «Қайта газдандыру» және «қос ілінісуді босату» сияқты терминдер синхрондалмаған беріліс қораптарының жұмысына қатысты, бірақ шын мәнінде заманауи синхрондалмаған беріліс қораптары ілінісуді пайдаланбай-ақ берілістерді ауыстыруға мүмкіндік береді. === Жұдырықшалы беріліс қорабы === [[Сурет:Engrenages_boîte_de_vitesses.svg|нобай| Сол жақта жұдырықшалы ілінісу және оң жақта тісті ілінісу]] Бұл біліктердегі синхрондалмаған механикалық беріліс қорабын және жұдырықшалы муфталармен қосылған тісті доңғалақты тұрақты берілістерді білдіреді. Мұндай беріліс қораптарының ұқсас беріліс қораптарынан, бірақ қосылған тісті доңғалақты іліністерден айырмашылығы, жұдырықшалы муфталар бұрыштық жылдамдықтарды синхрондау тұрғысынан да, күш тұрғысынан да ауысу кезінде дөрекі жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, барлық жұдырықша беріліс қораптары шулырақ, өйткені әрбір ауыспалы жеделдету кезінде ілініс құлыпталған беріліске қатысты аздап айналуы мүмкін. Жарыс машиналары жиі шудың тұрақты болуы белгілі бір норма болып табылатын осындай беріліс қораптарымен жабдықталғандықтан, бұл жерде жиі кесілген тісті доңғалақтары қолданылады, бұл одан да көп шу тудырады, бірақ беріліс қорабының тиімділігін арттырады. === Реттік беріліс қорабы === [[Сурет:Gearbox.jpg|оңға|нобай| Реттік беріліс қорабы]] Реттік деп, беріліс механизмі осы уақытта қосылып тұрғанға қатысты келесі берілістерді ерікті түрде таңдауға мүмкіндік бермейтін, бірақ қолжетімді берілістердің ауқымын тек бір жоғары және бір төмендеткішпен шектейтін беріліс қорабы түсініледі. Мұндай беріліс қорабында бейтарапқа өту әдетте екі берілістен ғана мүмкін болады - бірінші және кері (мотоциклдерде бұл бірінші және екіншіден мүмкін). Кейбір дәйекті беріліс қораптары кез келген берілістен жылдам бейтараптандыру механизмдерімен жабдықталуы мүмкін, бірақ бұл ереже емес. Оның канондық түрінде дәйекті беріліс қораптары жарыс автомобильдерінде және кез келген мотоциклдерде қолданылады. Мұндағы ауыстыру механизмі, әдетте, ауыстыру рычагының өзекшесінің бір жақты кері қозғалысын айналуға түрлендіретін саңылаулы барабан болып табылады. Тізбекті беріліс қорабындағы механикалық беріліс қорабының жобалауы іс жүзінде кез келген болуы мүмкін және беріліс механизмінің дәйектілігіне ешқандай қатысы жоқ, дегенмен көбінесе дәйекті беріліс қорабы жұдырықшалы муфталармен бекітілген берілістері бар тісті доңғалақтың тұрақты ілінісу схемасын қамтиды. Планетарлық дәйекті беріліс қораптары бар (Чифтен цистернасы). Берілістерді таңдауға және ауыстыруға жауапты қондырғының жобалауы мұнда да әртүрлі болуы мүмкін: таза механикалық (мотоциклдің жұдырықшалы беріліс қораптары), гидравликалық (кейбір танктердің планетарлық беріліс қораптары), электронды-гидравликалық (қазіргі заманғы жарыс машиналары беріліс қорабында). Мұнда берілістерді ауыстыру бір жақты тұтқалы болуы да мүмкін, оның тек екі тұрақты емес позициясы бар - берілістерді жоғарылату және төмендету және осыған ұқсас механикасы бар аяқ педаль. Руль дөңгелегіндегі түймелер арқылы беріліс ауыстыратын «[[Формула-1|Формула 1]]<nowiki/>» сияқты жарыс автомобильдерінің электронды басқарылатын жартылай автоматты беріліс қораптарын да дәйекті деп санауға болады. Тізбекті беріліс қорабының имитациясын Tiptronic-Porsche типті автоматты беріліс қораптары және жүргізушінің бұйрығы бойынша қосымша дәйекті беріліс ауыстыру режимі бар автоматты беріліс қораптарының барлық ұқсас жүйелерін қарастыруға болады. === Алдын ала таңдамалы беріліс қорабы === [[Сурет:MG_Magna_L_Supercharged_1933_Gaisbergrennen_2011_No_143_5.jpg|нобай| Соғысқа дейінгі MG Magna автокөлігінің таңдамалы беріліс қорабының таңдау селекторы]] Бұл келесі берілісті таңдау оған ауысқанға дейін болатын беріліс қорабын білдіреді. Тарихи ретроспективада бұл термин әдетте өткен ғасырдағы соғыс аралық кезеңдегі оқиғаларға қатысты қолданылады және берілістерді ауыстыру процесін жеңілдету үшін әртүрлі механизмдермен толықтырылған планетарлық немесе біліксіз беріліс қорабын білдіреді. Сол кезде синхрондалған механикалық беріліс қораптары да, автоматты беріліс қораптары да болмаған кезде беріліс қорабын дамытудағы мұндай бағыт өзекті болды. Алдын ала таңдау беріліс қорабын басқару алдын ала таңдау беріліс қорабы арқылы жүзеге асырылды. Селектор қажетті беріліске орнатылды және қосу сәтінің өзі ілінісу педальын басу арқылы немесе селекторды тұрақты емес күйге қысқа басу арқылы анықталды (автокөліктерде центрифугалық ілінісу қолданылған жағдайда ) . Жүргізушіден біліктілік немесе арнайы дағдылар талап етілмеді. Алдын ала таңдаулы беріліс қораптары әртүрлі көліктерде қолданылды: SdKfz 250 бронетранспортерлерінің біліксіз Maybach Variorex неміс беріліс қораптары және PzKpfw III танктері; біліксіз Maibach Olvar беріліс қораптары Tiger және Royal Tiger танктері үшін; Racing Auto Union және атқарушы Maybach неміс планеталық беріліс қораптары; Matilda II танктерінің, AEC RT типті [[Автобус|автобустар]], Armstrong Siddeley, Daimler, MG, Riley жеңіл автокөліктері; Уилсон британдық планетарлық беріліс қораптары; Delage, Delahaye, Talbot, Bugatti жеңіл автокөліктеріне арналған француздық Cotal және Talbot планеталық беріліс қораптары; Cord және Tucker машиналарының американдық планетарлық беріліс қораптары. [[Сурет:Doppelkupplungsgetriebe-A.svg|нобай| екі ілінісі бар алдын ала таңдамалы беріліс қорабының заманауи схемасы]] Қазіргі уақытта <nowiki><b id="mwpQ">екі ілінісі бар кез келген беріліс қораптары алдын ала таңдамалы</b></nowiki> деп аталады, өйткені мұнда қосалқы автоматика жаңа беріліске ауысу сәтін автоматты түрде немесе жүргізуші анықтайтынына қарамастан, ағымдағы жүргізу режиміне байланысты әрқашан ауысымды жоғарылату немесе төмендетуді алдын ала таңдайды. Өзінің бастапқы түрінде, қазіргі заманғы таңдамалы планетарлық және біліксіз беріліс қораптары көліктерде қолданылмайды. Қазіргі көп жылдамдықты беріліс қораптарында жүк көлігі тракторларында, негізгі беріліс қорабының тұтқасындағы ауыстырып-қосқыш түймесі арқылы алдын ала таңдау арқылы бірқатар берілістерді қосуға болады, бірақ мұндай беріліс қорабы алдын ала таңдау деп аталмайды. == Сондай-ақ қараңыз == * Автомобиль трансмиссиясы * Механикалық беріліс * Автоматты беріліс қорабы * Роботтық беріліс қорабы * [[Берілістер қорабы|Алдын ала таңдау беріліс қорабы]] * Айнымалы жылдамдықты жетек * Жартылай автоматты беріліс қорабы * Тізбекті беріліс қорабы == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Ақпарат көздері == * ГОСТ 18667-73. «Автомобили, основные агрегаты и механизмы. Термины и определения». — Москва: ИПК Издательство стандартов, 2005. — 12 с. * Чобиток В. А., Данков Е. В. и др. Конструкция и расчёт танков и БМП. Учебник. — М.: Воениздат СССР, 1984. == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.youtube.com/watch?v=iBl8CsVtGeg Беріліс қорабы], [http://www.cars-love.ru/blog/archives/39-Kak_rabotaet_MKPP.html бейне] * {{Cite web|author=Сергей Апресов|authorlink=|date=2005-05|url=http://www.popmech.ru/article/261-polnyim-polna-moya-korobochka/|title=Полным-полна моя коробочка: Вскрываем коробку перемены передач|format=|work=|publisher=Журнал «Популярная механика»|accessdate=2009-05-29|lang=ru|description=Обзорная статься об устройстве и принципах работы различных коробок передач|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110923131434/http://www.popmech.ru/article/261-polnyim-polna-moya-korobochka/|archivedate=2011-09-23|deadlink=yes}} * [http://systemsauto.ru/box/box.html Беріліс қорабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220314053217/http://systemsauto.ru/box/box.html |date=2022-03-14 }} {{wikify}}{{Автокөлік конструкциясы}} [[Санат:Механизмдер]] [[Санат:Трансмиссия]] qvh4pqg5yda44mv52ap32fzfo5ewd37 0 76147 3619222 3386228 2026-06-18T03:28:21Z 1nter pares 146705 /* */ 3619222 wikitext text/x-wiki {{Жақында қайтыс болған}} '''Рзаханов Асқар Киікбайұлы''' (1961 жылы туған, [[Маңғыстау ауданы]]) – инженер-механик, заңгерлік Қазақ политехникалық институтын (қазіргі [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|ҚазҰТУ]]) (1984) және [[Орта Азия университеті]]н (2001) бітірген. 1984–1987 жылдары Маңғышлақ барлау-бұрғылау басқармасы комсомол комитетінің хатшысы, 1987–1988 жылдары Мұнайлы аудандық комсомол комитетінің 1-хатшысы, 1988–1990 жылдары Атырау облыстық Ембі аудандық комсомол комитетінің 1-хатшысы, 1990–1991 жылдары Маңғыстау облысы комсомол к-тінің 1-хатшысы, 1992–1995 жылдары Маңғыстау облысының Жастар мәселесі жөніндегі комитетінің төрағасы, 1995–1997 жылдары Маңғыстау аймақтық баға және монополияға қарсы саясат комитеті төрағасының орынбасары, 1997–2002 жылдары Маңғыстау облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының бастығы болды. 2002 жылдан Маңғыстау облыстық ішкі саясат департаментінің директоры. «ҚР Тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «ҚР Конституциясына 10 жыл» (2005), «Ерен еңбегі үшін» (2007) медальдарының иегері.<ref>«Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007</ref> <ref>«Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (10 томдық), Алматы, 1998 – 2007</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] {{Stub}} jreu16wbcgs7383j57lrhvti4wifkgm 3619223 3619222 2026-06-18T03:29:06Z 1nter pares 146705 3619223 wikitext text/x-wiki {{Жақында қайтыс болған}} '''Рзаханов Асқар Киікбайұлы''' (1961 жылы туған, [[Маңғыстау ауданы]]) — инженер-механик, заңгерлік Қазақ политехникалық институтын (қазіргі [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|ҚазҰТУ]]) (1984) және [[Орта Азия университеті]]н (2001) бітірген. 1984–1987 жылдары Маңғышлақ барлау-бұрғылау басқармасы комсомол комитетінің хатшысы, 1987–1988 жылдары Мұнайлы аудандық комсомол комитетінің 1-хатшысы, 1988–1990 жылдары Атырау облыстық Ембі аудандық комсомол комитетінің 1-хатшысы, 1990–1991 жылдары Маңғыстау облысы комсомол к-тінің 1-хатшысы, 1992–1995 жылдары Маңғыстау облысының Жастар мәселесі жөніндегі комитетінің төрағасы, 1995–1997 жылдары Маңғыстау аймақтық баға және монополияға қарсы саясат комитеті төрағасының орынбасары, 1997–2002 жылдары Маңғыстау облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының бастығы болды. 2002 жылдан Маңғыстау облыстық ішкі саясат департаментінің директоры. «ҚР Тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «ҚР Конституциясына 10 жыл» (2005), «Ерен еңбегі үшін» (2007) медальдарының иегері.<ref>«Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007</ref><ref>«Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (10 томдық), Алматы, 1998 – 2007</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{Stub}} [[Санат:Тұлғалар]] at1zsrsh8ts8pegt3jeoqdnhn7fcwe8 0 77194 3619426 3366993 2026-06-18T10:07:14Z Нұржанар Хатимуллақызы 182128 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619426 wikitext text/x-wiki Исатай Шақатұлы Сүйеубаев (1913, [[Маңғыстау ауданы]], [[Тиген]] ауылы – 1947, [[Астрахан облысы]], Володар ауданы, Бестөбе деген жерге қойылған; 1993 жылы 17 шілдеде сүйегі туған жеріне әкелініп, қайта жерленді) — [[Ұлы Отан соғысына қатысып, аңызға айналған ерлік жасаған даңқты жауынгер. Ол 21-автоматшылар ротасында қызмет еткен. 1942 жылы 19 қарашада басталған [[Волгоград|Сталинград]] түбіндегі қарсы шабуылда танк десантшылары құрамында жау шебін бұзу ұрысына қатысты. Громки хуторы жанындағы бекіністерді бұзуда айрықша тапқырлық танытып, көзге түскен. Ленин орденімен марапатталған. Кезінде Сүйеубаевқа ақындар Сәттіғұл, Л.Канцельсон, М.Массович жыр арнады. Қазақ халқының тағдыр-талайына тап келген қиын жылдары көпшілікпен бірге Түрікменстан жеріне тұяғы тиген көптің бірі Исатай болды. Ағамыздың бұл елге Маңғыстаудан өндіріске қолғабыс беру үшін жұмыс күші ретінде көшірілген мыңға тарта отбасының арасында жолы түседі. Мұнда одақтық деңгейде танымал Қарабұғаздағы сульфат өндірісіне жұмысқа тұрады. Кісіге есесін жібермейтін тентек мінезді, бір жағы кеудесін ешкімге бас­тыра бермейтін намыс иесі Исатай осы өндіріс орнында жүріп, Кавказ жігіттерінің жұдырығынан талай қазақ жігітін арашалап, қаракөз қандастарының қамқоршысына айналады. Еңбекте өте жауапты, тиянақты Исатайдың беделі жұмыстастары мен басшылық арасында тез белгілі болып, есімі елге жақсы танымал болады. Еңбекпен бірге техника тілін үйреніп, шоферлік куәлікке қол жеткізеді. 1940 жылы туған жері Маңғыстауға оралып, аудандағы жалғыз машинаның рөліне отырады. Ал соғыс басталғанда Исатайдың екі бауыры – Әкімбай мен Сырлыбай майданға аттанып, қаза табады. Ол жаққа баруға Исатай да ұмтылып тұрған еді, бірақ оның өтініштері қанағаттандырылмайды. Ол броньмен қалдырылған болатын және өзінің полуторкасымен шұғыл жүктерді тәулік бойы тасыды десе де болады. Тек көңілі жайлы емес еді – ер азаматтың басты жұмысы сонау жақта, батыста жүріп жатқан еді. Исатай партияға қабылдау туралы өтініш береді, жергілікті билікпен жанжалдасып, ақырында көздеген мақсатына қол жеткізеді. Басшысы беделін салып броньмен қалдырып отырады. Ал нағыз ердің жұмысы ел арасында машинамен "серуендеп жүру емес", қолға қару алып, ел қорғау деп ұққан Исатайдың көңілі майданда. Бірде мінезінің қиқарлығы бар Исатай үнемі жанында отыратын тікелей бастығымен келіспей қалса керек. Қолындағы жуан билігін малданып, доқ көрсеткен дөкейдің зәбіріне көнгісі келмеген Исатай машинаны оталдырып, өзі кабинадан түсіп қалып, төбеден төмен қарайғы жолмен жібере салады. Абырой болғанда көлік аударылмай, жол жиегіндегі төмпектер мен бұтаға соқтығысып, салдырлап-гүлдірлеп төбе етегіне жете тоқтайды. Көзі алақтап, кабинадан шошына түскен басшысы Исатайды сотқа беруге немесе оқ пен оттың ортасы – майданға аттандыруға шешім қабылдайды. Соңғысы Исатайдың армандап жүрген "жазасы" еді, майданға қуана-қуана аттанады. 1942 жылдың 8 тамызы оны майданға аттандырады. Орынборда өткен үш айлық әскери дайындықтан соң, жауынгер Сүйеубаев автоматшылар ротасына қабылданады. Қарашаның алғашқы күндерінде ол Оңтүстік-Батыс майданның 21-ші армиясының 293-ші атқыштар дивизиясының құрамында алғы шептен бір-ақ шығады. Исатай Сүйеубаев әскери қызметінің алғашқы күндерінен-ақ оқиғаның қақ ортасына түседі. Жау қорғанысын бұзып өтуге бағыт алған алғашқы танкілердің бірінің бронында атқыш автоматшы ретінде отырды. Жау сарбаздарының тізбегі автоматтан бораған оқпен қарсы алынады. Қарсыластың есін жинауына мұрша бермей, Исатайдың соншалықты шапшаң қимылдауынан немістердің үрейі қашады. И.Сүйеубаевтың ерлігіне қатысты газетке сұхбат берген 293-дивизиядағы 1036-атқыштар полкінің бұрынғы штаб бастығы А.С.Суворовтың айтуынша, жағдайды байқаған армия басшылығы қосымша күш ретінде 5 "КВ" танкісін алдырып, алдымен танк десантшыларын ұрысқа салады. Ең мықты деген жауынгерлерді темір тонды техника үстіне отырғызады. Алғашқылардың бірі болып ауызға іліккен Исатай Сүйеубаев Есен Нұрғазиев, Петр Запрягайлов, Икрам Сұлтанов, Е.Шатыков командир танкіне отырғызылады. Бұл сәтті полктің бұрынғы командирі, Кеңес Одағының Батыры, запас­тағы полковник А.Дмит­риев былай баяндайды: "19 қарашада Совет Ар­миясының тарихи шабуылы басталды: оңтүстік Батыс және Дон майданының әс­кер­лері ілгері жылжыды. "Катюшалардың" таңғы 8 сағат 50 минутта қолдауы­мен жаяу әскер атакаға көтерілді. Румындар мен көмекке келген неміс әскерлерінің қарсылығын тойтара отырып, әскерлеріміз ілгері жылжыды. Жан алып-жан беріскен сұрапыл сәтте автоматшы Исатай Сүйеубаев танктен секіріп, жаңа ғана жау оқ атқан жерді автоматтан көсіп-көсіп өтті. Сонымен қатар, танкке де бағыт сілтеді. Дискідегі оқ бітті. Бірақ жау әлі берілген жоқ. Исатай танк үстіне қайтадан секіріп шығып, люктен: "Әкел гранатаны!"деп айқайлады. Сүйеубаев жауға гранатаны үсті-үстіне лақтырып, танкты алға оздырды". Сол күндердің оқиғасы автоматшы Исатай Сүйеубаевқа ұсынылған наградтау парағындағы сараң жолдарда былай жазылыпты: "19 қарашадағы ұрыста танк десантына қатыса отырып қызыләскер Сүйеубаев автоматтан оқ жаудырып 182 фашисті құртты. Оғы біткен кезде танктің люгінен граната алып, оларды жаудың қатарына үсті-үстіне лақтырып отырды. Тағы да жүз румындық сарбаз өлім құшты. Бекінген аудандар арқылы жылжыған кезде жауынгер Сүйеубаев жаудың жеті дзотын тас-талқан етті. Гранаталар да таусылған кезде ол өзіне қарсы жүгірген фашистің басын каскасымен жарып өлтіреді. Каскамен өзі ұрып өлтірген жауды құтқар­маққа жүгірген екінші жауды да өз қаруымен түйреп тастайды. Танктен секіріп түсіп, қолындағы автоматын шоқпардай қолданып, жаумен қоян-қолтық ұрысты жалғастыра берді. Сүйеубаевтың бір өзі он кісінің орнына соғысты. Алайда, жанынан жарылған снарядтан ауыр жараланады. Жараланса да жығылмай, тіпті жарасын елемей, керісінше өжеттене соңына дейін шайқасқан оны майдан даласынан госпиталға алып кетеді. Исатайдың жараланған сәтіне куә болған дәрігер И.И.Рыжиков "Бұл ерліктің табиғаты ай­рық­ша бөлек болды. Ол алға дегенде тек беталды шаба бермей ақылмен, тапқыр­лық­пен қимыл жасау керек дегенді іс жүзінде көрсетіп берді емес пе? Ол жаралан­ған соң да ұрыс даласын тастаған жоқ. Полк­тің медициналық пунктіне түс­кен соң 319 медициналық-санитарлық ба­тальо­нына жөнел­тілді. Мен ол кезде полктің санитарлық дәрігері едім. Исатай шын мәнін­дегі батыр солдат" деген естелік қал­дыр­ған. Бір деректерде, осы ұрыста Иса­тай­дың 19 жерінен жараланғаны айтылады. 20 қарашада Громки хуторының (Ресей) түбіндегі ұрыста Исатай Сүйеубаев оң қолынан жараланса да, жаумен шайқасты тоқтатпай жалғастыра береді, бірақ ұрыс алаңын тастап кетпейді. Оны өлі фашистің үстіне тауып алып, сол сәтте ғана санитарлық бөлімге жөнелтеді. Шабуылды дамыту үшін оның ерлігі зор мәнге ие болды. Өзінің үлгілі ерлігімен ол жауынгерлерді де, командирлерді де берілген тапсырманы орындауға жігерлендірді, жүректерінде Отанға деген сүйіспеншілікті тұтандырды". И.Сүйеубаевтың ерлігі майдан газет­теріне жазылып, жауынгерлер арасы­на листовкалар таратылады. 21-ші армияның саяси бөлімі И. Сүйеубаевтың ерлігіне арналған арнайы парақ шығарды. Барлық алғы шеп бойынша осы бір шағын ғана жауынгерлік үгітқағаздың (агитплакат): "Қазақ халқының даңқты ұлы, батыл қыраны Исатай Сүйеубаевтың даңқы арта берсін. Сталинград үшін қалай шайқасу керектігін, жер бетін гитлерші азғындардан қалай тазалау керектігін содан үйреніңдер" деген сөздері тарап кетті. Аман-есен елге оралған И.Сүйеубаев техниканың тілін жетік білетін болғандықтан, колхоз, кеңшарларда, Таушықтағы көмір өндірісінде, техника саласында қызмет етеді. Еңбекте де алдына жан салмайды, беріле жұмыстанып, қатарының алды болады. Сондықтан Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумы Исатай Сүйеубаевты Қызыл Тумен марапаттап, 100 сом сыйақы береді. Осы ақшаға соғыстан кейін жадап-жүдеген тұрмысын түзеп, майданнан оралмаған Әкімбай мен Сырлыбайдың қасіретін тартып жаны жабырқаған анасы Күнжанды қуантпақ болып, Астраханьнан киіз үй сатып әкелуге аттанады. Володар ауданынан бес киіз үй сатып алып, оны кемеге тиеп, ауылға бет алған шақта жанындағы кеме матростарымен келіспей қалады. Жаман ойлаған екі жігіт ашық теңізге шығысымен Исатайды теңізге лақтырмақ боп, жабыла кетеді. Екеуімен арпалыса жүріп Исатай батыр олардың біреуін өзімен бірге теңіз түбіне ала құлайды. Осылайша, 1947 жылы қыркүйек айында кешегі өткен зұлматты жылдарда елді қорғап, ерлігі Кеңес Одағы шеңберіне тарап, тіпті «атса оқ дарымайтын, өртесе от шарпымайтын» қазақ деген халықтың ұлы» деп есімі немістер жағының өзіне танылған айбынды ұл қапыда қаза тапты. Соғыс біткенмен, ел есін жимаған қиын кезеңде сүйегі Астрахань облысының Володар ауданына қойылады. Соңында қалған жалғыз ұлы да көп ұзамай шетінеп кетеді. Ел тәуелсіздігін алған соң, 1993 жылы 17 шілдеде ағайындары мен жерлестері сүйегін Маңғыстауға әкеліп қайта жерлеп, басына белгі қойып, ас берді. Кезінде Маңғыстау облыстық газетін басқарған С.Есімов бастап, батырдың туыстары қолдаған іздеулер нәтижесінде Подольскіден Исатайға қатысты біраз деректер, құжаттар алдырылған. Қазір соғыстың аты аңызға айналған айбынды ері Исатай Сүйеубаев туралы мәліметтер – Кеңес Одағының Батыры атағына ұсынған марапаттау қағазы, майдан даласына тараған листовкалар, Дмитриев, Соколовтардың, сондай-ақ 21-ші армиядағы жалғыз Ленин орденді жауынгер екендігін айтқан армия қолбасшысы Чистяков пен 293-дивизия командирі Яшкин жазбалары, Исатайдың ерлігі туралы елге майдан даласынан жазылған хаттар Маңғыстау облыстық мем­лекеттік мұрағатында сақ­тау­лы. Ал Л.Кацкельсонның Исатайға арнаған өлеңі Қазақ­стан Компартиясы Орталық Комитеті жанындағы Партия тарихы институтының партия мұрағатынан алынған. Және бір нақтыларлық нәрсе – Исатай бір ұрыста, яғни сол Громки хуторы маңындағы шайқаста жаудың 7 дзотымен бірге, неше жауды өлтіруіне қатысты. Бір деректерде 150-ден астам десе, екінші құжаттарда 282 деп айтылады. Қайсысы болғанда да бір адам үшін олқы ерлік емес. * * * ЕР ИСАТАЙ – ЕР ҰЛЫМ Сәттіғұл Жанғабылұлы 1943 жыл. ...Ақ жүректен ақтарып, Мен жырлайын шаттанып, Ер шыққан соң елімнен Маңғыстаудай жерімнен Қасқыр иттей қыңсылап, Жапырып жау үрікті, Исатайдай ерімнен Фашистің қаны төгілді Өздері қазған көріне Өздері келіп көмілді Жүз елудей фашисті Табанға салып құл қылды Салып өтті қырғынды Исатайдың ерлігі, Жетіп жатты артына «Жасасын» деп қуанды. Қазақстан халқы да Айтсаң ауыз толады Сүйеубаев жолдасты Қас батыр деуге болады Сол жаужүрек жігіттің, Атағы елге тарады Мың рахмет анаға Туған мұндай баланы!... ...Қиратқан жаудың қамалын, Тауысқан екен амалын. Бораған оқтан аман кеп, Қара судан болған ажалы. Қанды балақ қасқырдай, Үш жүз елу немістің Жауын қырды қаскырдай. Қанын судай ағызды-ай... деп Жырау Сәттіғұл Жанғабылұлы жырлаған. * * * Леонид Канцельсонның «Исатай Сүйеубаев» туралы өлеңі. Слушай, Отчизна! Я песнь начинаю, Славься, батыр Исатай Сююбаев! Степи донские, привольный Кавказ, Слушайте этот правдивый рассказ. Слушай попавшая в плен Украина, Песню про Родину верного сына... Пусть через Волгу, сквозь снежный бурак Песня В далекий летит Казахстан... ...Бешеный враг окопался в селеньи, Танки советские мчат в наступление, Мчится как вихрь, Исатай на броне, Словно джигит на своем скакуне,... И на ходу во врага-супостата, Метко стреляет он из автомата. Враг зарывается в снег головой, Падает скошенной на земь травой. Немцев утюжа, ломая преграды, Танки на помощь спешат Сталинграду. - Слушай, танкисты! — кричит Исатай - Вышли патроны, гранаты давай! И полетели гранаты со свистом, Прямо на головы пьяных фашистов, Ранен герой, но как раненый лев, Бьется он, сотни врагов одолев. ...Песня над степью лети, боевая, Славься в веках Исатай Сююбаев! Смелым батыром гордится народ, Подвиг батыра Джамбул воспоет. - Слава орлу! - говорят сталинградцы, - Вот как за Родину надо сражаться! Славься народов советских семья! Славься, святая Отчизна моя! Родину-мать от врага защищая, Немцев громи как батыр Сююбаев! Аудармасы: Тыңдаңыз Отан - ана ақын жарқын. Шықты ғой Исатайдай батыр ұлың Тыңдаңыз Дон даласы, еркін Кавказ, Бар шындық шырқап шыңға жатыр бүгін! Сұм жаудың түсіп қалған тырнағына Құлақ сал Украинам жырға мына. Елділден екіленіп шыққан дабыл, Қазақтың жетсің бұрқап қырларына Жау жатты тас бекініп, жемтік іздеп Демінен жылан тілді оқ безілдеп Мінеки Исатайлар қарсы келді Жүректе Қаратаудай кекті зіл көп. Жанталас, қанды қырғын, оқ бұршағы, Қайысқан қара жерді от құрсанды Осынау арпалыста жарқ-жарқ етер Жігіттің көзге түсер өткір шағы, Сөз емес мұндай жерде бас қазірі Жену не өлу деген мақсат еді, Гүлсілдеп біздің жақтан танк шықты Тілгендей жер төсінен таспа тегі Қан бықсып окоптардан жылап ақты Сұм ажал, бұтаға ұялапты. Бір сәтте ер Исатай астан-кестен, Танктен жаудырды кеп гранатты Жекпе жек жаудың алып жағасынан, Исатай асып түсті шамасынан Айқасты арыстанша ер Исатай, Қан саулап жүрсе дағы жарасынан. Жер жұтты қас дұшпанды тырандасқан, Орыстар алға ұмтылды ұрандасқан Исатай мәңгі жаса жаужүрегім, Жырлашы Жамбыл ата қыранды асқан! Соғыссандар Исатайдай соғысындар, Отан үшін от жұтар борышың бар, Жаралы Сталинград қаласына, Өзге емес Исатайдай болысыңдар!!! Ақпан айы 1943 жыл, Сталинград майданы. Мұнымен бірге Исатай Сүйеубаевқа журналист М.Массович және басқа да авторлар өлең арнады. Өлеңдер "Исатай батыр Сүйеубаев" туралы кітабынан. <ref>«Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007 </ref><ref>«Қазақ Совет энциклопедиясы» (12 томдық), Алматы, 1972–1978; </ref><ref>[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997; </ref><ref>«Қазақ тілі» энциклопедиясы, Алматы, 1998; </ref><ref>«Атырау» энциклопедиясы, Алматы, 2000; </ref><ref>«Қазақ әдебиеті» энциклопедиясы, Алматы, 2001; </ref><ref>«Қазақ өнері» энциклопедиясы, Алматы, 2002; </ref><ref>«Батыс Қазақстан облысы» энциклопедиясы, Алматы, 2002; </ref><ref>«Қазақстанның қорықтары мен ұлттық бақтары», Алматы, 2006; </ref><ref>«Красная книга Казахстана», Алматы, 2006; </ref><ref>«Маңғыстау өсімдіктерінің каталогы», Ақтау, 2006; </ref><ref>«Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (10 томдық), Алматы, 1998 – 2007. </ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:1913 жылы туғандар]] {{Stub}} 04web73kq9wte0nkllw2bmqvrvzqskt 0 78212 3619149 3618021 2026-06-17T18:30:15Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] соңғы нұсқасына қайтарды 3566567 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Есет Көтібарұлы |Шынайы есімі = |Сурет = Eset Kotibarov.jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = [[1803]] |Туған жері = [[Ақтөбе облысы]], [[Шалқар ауданы]], [[Ақши]] |Қайтыс болған күні = [[1889]] |Қайтыс болған жері = [[Шолақжиде]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = [[Батыр]] |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Көтібар Бәсенұлы]] |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Есет батыр Көтібарұлы''' (1803–1889) — [[Әлімұлы]] тайпасы [[Шекті]] руынан шыққан халық [[батыр]]ы. [[Ресей империясы]]ның отаршылдық саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстың басшысы.<ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3</ref><ref name="DalaGerkulesi">Дала Геркулесі. Тауман Төреханов. – Алматы: Атамұра Корпорациясы, 2008. ISBN 9965-21-804-8</ref> Әкесі [[Көтібар Бәсендеұлы|Көтібар батыр Бәсенұлы]] [[Сырым Датұлы көтерілісі|Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысы]] кезінде сарбаз жинап, Ресей үкіметінің отарлау саясатына қарсы күрескен. * [[1838]] жылы [[Жоламан Тіленшіұлы|Жоламан батыр]]мен тізе қосып, көтеріліске шығып, Елек қорғанына шабуыл жасады. * [[1847]]-[[1878]] жылдары [[Жанқожа батыр]]мен бірге [[Қоқан хандығы|Қоқан]], [[Хиуа хандығы|Хиуа хандықтарына]] қарсы шықты. * [[1847]]-[[1858]] жылдары [[Арал теңізі]]нің батыс жағалауын, [[Үлкен Борсық|Үлкен]] және [[Кіші Борсық]] құмдары мен [[Мұғалжар тауы|Мүғалжар тауларын]], [[Жем (өзен)|Жем]], [[Сағыз (өзен)|Сағыз]], [[Ырғыз]], [[Елек]], [[Ойыл (өзен)|Ойыл]], [[Қиыл өзені|Қиыл]] өзендерінің бойын жайлаған қазақтардың [[Ресей империясы]]ның отаршылдық саясатына қарсы көтерілісіне басшылық жасады. * 19 ғасырдың 40-50 жылдарында Есет батыр бастаған ұлт-азаттық көтеріліс негізінен, ұсақ қимыл-әрекеттермен сипатталады. Олар шекараға жақын орналасқан [[Ресей]] бекеттеріне шабуыл жасап отырды. * [[1853]]-[[1854|54]] жылдары Есет батыр басшылығымен қарулы көтеріліске шыққан [[Кіші жүз]] қазақтарының шекаралық әкімшілікпен қақтығыстары болды. * [[1854]] жылы көктемінде көтерілісшілердің саны 1500-ге жетті. Олар [[Ресей үкіметі]]нен қазақ қауымынан түйе жинауды тоқтату, түтін салығын жою, қазақ даласына жазалаушы отрядтарды жіберуді тоқтату, жайылымдық жерге еркіндік беріп, [[Жем (өзен)|Жем]], Мұғалжар, [[Елек]], [[Қобда (өзен)|Қобда]], [[Жайық]] өзендерінің бойына еркін көшіп-қонуға мүмкіндік жасауды талап етті. * [[1858]] жылы жазалаушы отряд көтерілісті күшпен басты. Есет көтерілістен бас тартқан соң оған кешірім жасалды. * [[1859]] жылы тамызда бір топ сүлтан, билермен бірге [[Санкт-Петербург]]ке жіберіліп, 24 тамызда [[Александр II]] патшаның қабылдауында болады. * [[1861]] жылы қабақ руының басқарушысы болып тағайындалады. * [[1869]] жылы [[Ырғыз уезі]] бастығының кіші көмекшісі болып бекітілді. * [[1873]] жылы [[Хиуа]] жорығына қатысқаны үшін патшадан алтын медаль алды. * [[1879]] жылы ол қызметтен босатылады. * [[1889]] жылы қартайған шағында дүние салды. ==Есет Көтібарұлының өмірбаяны== Есет батыр Көтібарұлы (1803-1889)<ref name="TTW">Тауман Төрехановтың ресми сайты, http://www.tauman-torekhanov.com, 2018 жылдың 10 шілде күні тексерілді</ref><ref name="NogaybayevaM"/> - халықтың әйгілі батырларының бірі.<ref name="KanmenZhazylganT">Қанмен жазылған тағдырлар. Тауман Төреханов. – Алматы: Атамұра Корпорациясы, 1999. ISBN 9965-01-320-9</ref> Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстың басшысы, [[Әлімұлы]] тайпасының тарайтын [[Шекті]] руының Қабақ аймағының Қарабас аталығынан шыққан және өз аймағының басқарушысы болған. <ref name="TTW"/> [[Ақтөбе облысы]]ның Шалқар ауданындағы Шалқар көлінен жеті-он шақырым жердегі Ақши бойында дүниеге келген. ===1830-1850 жылдардағы ұлт-азаттық көтеріліс=== 1838 жылы Жоламан батырмен бірге көтеріліске шығып, Елек қорғанына шабуыл жасаған. 1847-1878 жылдары [[Жанқожа батыр|Жанқожа]] батырмен бірге Қоқан, [[Хиуа хандығы|Хиуа хандықтарына]] қарсы шықты. 1847-1858 жылдары Есет батыр Арал теңізінің батыс жағалауын, Үлкен және кіші Борсық құмдары мен Мұғалжар тауларын, [[Жем]], Сағыз, Ырғыз, Елек, Ойыл, Қыйыл өзендерінің бойын жайлаған қазақтардың Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы көтерілісіне басшылық жасады. ХІХ ғасырдың 40-50 жылдарындағы Есет Көтібарұлы бастаған ұлт-азаттық көтерілісі, негізінен, ұсақ қимыл-әрекеттермен сипатталды. Олар шекараға жақын орналасқан [[Ресей]] бекеттеріне шабуыл жасап отырды.<ref name="MarthaOlcott"/> 1853-1854 жылдары Есет батырдың басшылығымен қарулы көтеріліске шыққан Кіші жүз қазақтарының шекаралық әкімшілікпен қақтығыстары болды. 1853 жылы осы көтерілісті басуға сұлтан [[Арыстан Жантөрин]], екі казак отряды мен 200 жігітті бастаған сұлтан Таукин, Орал бекінісінен майор Михайлов пен 600 жігітті бастаған сұлтан Е. Қасымов аттанды.<ref name="NogaybayevaM"/> [[Патша]] әкімшілігінің бұл жоспарынан хабардар болған Есет батыр Көтібарұлы шекті ауылдарын Үстіртке жіберіп, өзі 800 жігітпен жазалаушы отрядтарды күтіп қалды. Жақсы қаруланған жазалаушы отрядтардың көтерілісшілерге қарсы бұл жорықтары нәтижесіз болды. Орынбор генерал-губернаторының нұсқауымен көтерілісті басу келесі көктемге қалдырылды. Есет батыр Көтібарұлы 1853-1854 жылдың қысын Үлкен Борсықта өткізді. 1854 жылы көтерілісшілердің саны 1500-ге жетті. Олар Ресей үкіметінің алдына: қазақ қауымынан түйе жинауды тоқтату, жайылымдық жерге еркіндік беріп, [[Жем]], Мұғалжар, Елек, Қобда, жайық өзендерінің бойларына көшіп-қонуға мүмкіндік жасау туралы талаптарын қойды.<ref name="DalaGerkulesi"/> 1855 жылы Орынбор генерал-губернаторы Кіші жүздің бір топ билеуші сұлтандарына көтерілісті басып, Есет батырды қолға түсіруге қатаң тапсырма береді. Маусымның аяғында тапсырманы орындау үшін 900 адамдық отрядпен, өзіне бекітілген екі зеңбірегі бар казак жүздігі және дистанция бастықтарымен бірге [[Арыстан Жантөрин]] жорыққа аттанып, Ор бекінісінен 140 шақырым жер шамасындағы Елек өзенінің жоғарғы сағасындағы Суықсу шатқалына келіп бекінеді. Сұлтан ордасы мен көтерілісшілер арасында бірнеше күн бойы келіссөз жүргізіліп, екі жақ нақты шешімге келе алмайды. Осыдан кейін Есет батыр өз адамдарымен кеңесіп, сұлтан ордасына шабуыл жасауды ойластырады. 1855 жылы шілдеде көтерілісшілер сұлтан ордасын тұтқиылдан шабуылдап, А. Жантөрин бастаған он шақты би-старшындарын өлтіріп, казак отрядын талқандайды. Бұл оқиғаға мазасызданған Орынбор әкімшілігі көтерілісшілерді басуға тағы да жазалаушы отрядтар жіберіп, олар қазақ ауылдарын қырғынға ұшыратты.<ref name="MarthaOlcott"/> 1856 жылы қыркүйекте әскери дала сотының үкімімен А. Есмамбетов, Қ. Қарин және Е. Айнақұловтар атылды. 1857 жылы Ерназар Кенжалин, Бекет Серкебаев, тағы басқа 18 адам Сібірге жер аударылды. 1858 жылы қыркүйекте Бородин басқарған жазалаушы отряд көтерілісті біржолата басты. Есет батыр көтерілістен бас тартқан соң, оған кешірім жарияланды. 1859 жылы тамызда бір топ сұлтан, билермен бірге Санкт-Петерборға жіберіліп, 24 тамызда патша [[Александр ІІ]]-нің қабылдауында болды. 1861 жылы Есет Көтібарұлы Алшын тайпасының Әлімұлынан тарайтын Шекті руының қабақ аймағының басқарушысы болып тағайындалды. 1869 жылы Ырғыз уезі бастығының көмекшісі болып бекітілді. 1873 жылы [[Хиуа]] жорығына қатысқаны үшін патшадан алтын медаль алды. 1879 жылы ол қызметтен босатылды.<ref name="BatysKazEncyc">Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8</ref> ===Есет Көтібарұлы туралы тарихи деректер=== Есет Көтібарұлы жөнінде деректерді ХІХ ғасырда өзінің көзі тірісінде онымен кездескен жиһангерлер, тарихшылар, саясаткерлер, қоғам қайраткерлері жазып кеткен. 1856-1861 жылдары Ресей сыртқы істер министрлігі Азия департаментінің директоры болған Е. Ковалевский Хиуа сапары кезінде Есет Көтібарұлымен кездескенін былайша суреттейді: «Арал маңындағы Кіші жүз қазақтарының кейбір топтарынан құрылған отаршылдыққа қарсы қозғалысты басқаруынан бұрын Есетті сайын дала торабынан кездестірдім. Есет Геркулес сияқты атлетикалық дене бітімді,[[сұлу]] келбетті және ерлік іс-әрекеттері кез-келген еуропалықты таңғалдыратындай және бұл қасиеттері өз отандастарына да қатты әсерін тигізген».<ref name="DalaGerkulesi"/> ХІХ ғасырдағы қазақ даласын еуропалықтарға алғаш рет таныстырған поляктың демократ-революционері, суретші [[Бронислав Залесский]] 1865 жылы Парижде француз тілінде шығарған «Қазақ сахарасына саяхат» деген кітабында былай деп жазған: «Мен бір күнімді Есет Көтібаров есімді қырғызбен өткіздім. Ол осы замандағы қазақ даласына танымал ерекше тұлға... ол көсем болып қалды... және қазының міндетін атқарды». Б. Залесский осы сапарында қара қарындашпен Есеттің қырынан отырған суретін салып алған. Есет сол заманда Еуропада, Ресейде суретке түсірілген, ол суреттері кезінде газет-журналдарда жарық көрген санаулы адамдардың бірі болды.<ref name="KanmenZhazylganT"/> Ресейде табылған ақпарат құралдарында Кіші жүзде Есет батырдың аты 40-шы жылдарда өлтірілген отандасы Кенесарының немесе Кавказдағы Шамильдің атындай қаһарлы болғандығы және оның [[ұзын]] бойлы, [[селдір]] қара сақалды, мұртты, оның жүзінен қайырымдылық пен сергектік, тұнық әрі сабырлы көздерінен терең ақылдылық, салмақпен айтқан әңгімелерінен оның қазақ болмысын терең білетіндігі және кең парасаттылығы байқалатындығы жазылған. Соңғы жылдары табылған тағы бір дерек шығыстанушы С.Өтенияз Ұлыбританияның Лондон ұлттық кітапханасының сирек кітаптар қорынан 1865 жылы ағылшын тілінде жарық көрген қазақ даласы жайлы кітаптың көшірмесін алып келген.<ref name="KanmenZhazylganT"/> Осы кітаптың 33-беті Есет батырға арналған. Онда Есеттің [[сегіз]] ұлының үлкені - Назардың да суреті басылған екен. Тарихи деректер бойынша, Орынбор генерал-губернаторы Назар Есетұлын немере ағасы Бекет Серкебайұлымен бірге Орынбор түрмесіне қамайды. Кейін Бекетті Сібірге жер аударады да, Назарды Есеттің қаһарынан сескеніп, босатып жібереді. Осы кітапта Есет батыр бастаған көтеріліс толық жазылады.<ref name="DalaGerkulesi"/> Есет Көтібарұлының барлық әулеті ел қорғауға араласып, аттары тарихта қалған. Әкесі [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібардың]] ерлігі өз алдына бір төбе немере ағасы Арыстан батыр Тінәліұлы, інілері Бекет Серкебайұлы, Ерназар Кенжалыұлы да тарихта қалған жандар. Арыстан, [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібар]], Есет есімдері «Айман-Шолпан» жырына арқау болған. Есеттің арғы атасы Қалдыбай батыр еліміздің оңтүстігіндегі [[Сайрам]] шабуылына қатысып, сүйегі Түркістанда қалған. Есеттің арғы тегі Алтын Орда мен Ноғайлы ұлысының әміршісі болған, атақты «ел қамын жеген «ер Едігеге» барып тіреледі.<ref name="TogysbayevB"/> Есет батыр Көтібарұлы 1889 жылы қартайған шағында дүние салды. Ол туып-өскен Шалқар ауданындағы Шолақжидеде жерленген. Басына [[төрт]] күмбезді кесене тұрғызылған. <ref name="TogysbayevB">Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> ==Есет Көтібарұлы бастаған көтеріліс== XIX ғ. 50-жылдары [[Ресей империясы]]ның отаршылдық саясатына қарсы Есет Көтібарұлы белсенді күрес жүргізді. <ref name="NogaybayevaM">Қaзaқстaн (Қaзaқ елі) тaрихы. Құрастырушы: Ноғайбаева М. Омaрбеков Т. Кәрібaев Б. Қaрaжaн Қ. – Алматы: “ЛитРес” баспасы, 2017. ISBN 9785040889969</ref> Ол Арал теңізіне қарай жылжыған ресейлік әскерге күшті қарсылық көрсетті. Есет Көтібарұлы (1803—1889 жж.) [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібар]] батырдың ұрпағы болатын. Ол тек қана өз руы үлкен шектінің арасында емес, сондай-ақ көрші қазақ рулары адай, табын, шөмекей, төртқара, кішкене шекті рулар арасында да үлкен беделге ие болды. ===Хиуа және Қоқан хандықтарына қарсы күрес=== 1847—1848 жж. [[Жанқожа батыр|Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] мен бірлесіп Сырдарияның төменгі бөлігіндегі Хиуалық және Қоқандық жаулап алушыларға қарсы күрес жүргізді. <ref name="MarthaOlcott">The Kazakhs. Olcott, M.B. – Stanford University: Hoover Institution Press, 1987. ISBN 9780817993535</ref> Есет Көтібарұлы хиуалықтарға қарсы күресте [[Жанқожа батыр|Жанқожа Нұрмұхамедовқа]] бірнеше рет көмек көрсетті. Хиуалық хан Жанқожадан тек сұлтандардың ғана емес, сондай-ақ батырлардың қолымен де құтылуға тырысты. Әрине, халық батыры, Жанқожаның туысы Есет Көтібарұлы Хиуа ханының арандатуына көнген жоқ, керісінше, Хиуалық басқыншыларға қарсы күресте Жанқожаға барынша көмектесті.<ref name="MarthaOlcott"/> ===Ресей империясына қарсы ұлт-азаттық көтеріліс=== 1838 ж. Есет Көтібар Жоламан батырмен бірге Ресейдің Елек қамалына шабуыл жасады. Орынбор билеушілері қайткен күнде де Есетті қолға түсіріп, оған патша үкіметін мойындауға мөжбүрлеуді алдарына мақсат етіп қойды. Жазалаушылар Арал теңізінің оңтүстік-батыс жағалауында тұратын көтеріліске қатысушылар мен бейбіт тұрғындарды қатал жазалады. Орынбор генерал-губернаторы көтерілісшілерді басу үшін жазалаушы отрядтарды бірінен соң бірін жіберіп жатты. Бірақ Есет Борсық құмдары мен Үстіртке ауылдар мен ауыр жүктерді дер кезінде жіберіп үлгерді. Даламен жылжып келе жатқан өзінің жігіттерін ол екі топқа бөліп, Ресейдің керуендеріне шабуыл жасап және жазалаушы отрядтармен ұрысқа араласты. 1847 жылдың жазында [[Жем]] өзенінің бойында Есет батыр патша үкіметінің жазалаушы әскеріне тұтқиылдан шабуыл жасады.<ref name="NogaybayevaM"/> Патша әкімшілігінің жазалаушы отрядтары Есет Көтібарұлы құрамындағы бірнеше руларды талқандап, материалдық байлықтарын тартып алып, малдарын айдап кетті.<ref name="MarthaOlcott"/> Есет бәрібір Орынборлық ведомствоның жазалаушы күштерімен күресті жалғастырды. Патша әкімшілігі Есет батырды қолға түсіру мақсатымен бірнеше рет жазалаушы әскер жіберді. Сонда да Есет батыр өз елінің жер жағдайын жақсы білетін ол жазалаушы отрядты адастырып, таптырмай кетіп жүрді.<ref name="NogaybayevaM"/> 1855 жылы Есет Көтібарұлы бастаған көтерілісшілер отаршыл әкімшіліктің қолшоқпары билеуші-сұлтан [[Арыстан Жантөрин|Арслан Жантөриннің]] отрядын талқандайды. Сұлтан [[Арыстан Жантөрин|Арслан Жантөрин]] қаза болды.<ref name="NogaybayevaM"/> Патша үкіметінің сауда керуендері мен бекініс-қамалдарына шабуыл жасаумен болды. Есет батыр тарапынан Хиуамен әскери одақ құру жөнінде жасаған ұсынысы сәтсіз аяқталды. Ресеймен 20 жыл бойы жанқиярлықпен күрес жүргізген Есет батыр 1858 жылы ол патша өкіметінің бейбіт шартын өз еркімен қабылдады. Бұдан әрі патшаға қарсы күресу бос әурешілік екенін түсінді. Патша үкіметі оның бұған дейін Ресей империясына қарсы жүргізген күресіне кешірім жасады. Ол кейінірек тіпті Ырғыз уездік бастығының көмекшісі болып тағайындалды. 1873 ж. Орынбор отрядының құрамында ол Хиуа жорығына қатысты. Бұл жорығы үшін оған "Жігері үшін" алтын медалін иеленді. Есет Көтібарүлы 80 жастан аса өмір сүріп, қайтыс болды. Ол Ақтөбе облысының Шалқар станциясына жақын маңда жерленді. Көтерілістің негізгі қозғаушы күші езілген қазақ шаруалары еді. Көтерілістің жеңілу себептері: қазақ шаруаларының ұйымдасуының әлсіздігі, стихиялық сипаты, жеке ақсүйек феодалдарының опасыздығы. Көтеріліс жеңілгенімен Оңтүстік Қазақстандағы Қоқан билеушілерінің озбырлығы қазақ еңбекшілерінің, Ресейдің құрамына кіруіне ұмтылған алғышарттардың пісіп-жетілуіне себепші болды. ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Bio-stub}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1803 жылы туғандар]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қазақстан тарихы]] [[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері]] [[Санат:1889 жылы қайтыс болғандар]] f8wh7qscopvibsmgg3s8997zk5tqbxo 3619203 3619149 2026-06-17T22:24:21Z ~2026-35567-96 182639 /* */ 3619203 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Есет Көтібарұлы |Шынайы есімі = |Сурет = Eset Kotibarov.jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = [[1803]] |Туған жері = [[Ақтөбе облысы]], [[Шалқар ауданы]], [[Ақши]] |Қайтыс болған күні = [[1889]] |Қайтыс болған жері = [[Шолақжиде]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = [[Батыр]] |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Көтібар Бәсенұлы]] |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Есет батыр Көтібарұлы''' (1803–1889) — [[Алшын]] тайпасы [[Шекті]] руынан шыққан халық [[батыр]]ы. [[Ресей империясы]]ның отаршылдық саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстың басшысы.<ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3</ref><ref name="DalaGerkulesi">Дала Геркулесі. Тауман Төреханов. – Алматы: Атамұра Корпорациясы, 2008. ISBN 9965-21-804-8</ref> Әкесі [[Көтібар Бәсендеұлы|Көтібар батыр Бәсенұлы]] [[Сырым Датұлы көтерілісі|Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысы]] кезінде сарбаз жинап, Ресей үкіметінің отарлау саясатына қарсы күрескен. * [[1838]] жылы [[Жоламан Тіленшіұлы|Жоламан батыр]]мен тізе қосып, көтеріліске шығып, Елек қорғанына шабуыл жасады. * [[1847]]-[[1878]] жылдары [[Жанқожа батыр]]мен бірге [[Қоқан хандығы|Қоқан]], [[Хиуа хандығы|Хиуа хандықтарына]] қарсы шықты. * [[1847]]-[[1858]] жылдары [[Арал теңізі]]нің батыс жағалауын, [[Үлкен Борсық|Үлкен]] және [[Кіші Борсық]] құмдары мен [[Мұғалжар тауы|Мүғалжар тауларын]], [[Жем (өзен)|Жем]], [[Сағыз (өзен)|Сағыз]], [[Ырғыз]], [[Елек]], [[Ойыл (өзен)|Ойыл]], [[Қиыл өзені|Қиыл]] өзендерінің бойын жайлаған қазақтардың [[Ресей империясы]]ның отаршылдық саясатына қарсы көтерілісіне басшылық жасады. * 19 ғасырдың 40-50 жылдарында Есет батыр бастаған ұлт-азаттық көтеріліс негізінен, ұсақ қимыл-әрекеттермен сипатталады. Олар шекараға жақын орналасқан [[Ресей]] бекеттеріне шабуыл жасап отырды. * [[1853]]-[[1854|54]] жылдары Есет батыр басшылығымен қарулы көтеріліске шыққан [[Кіші жүз]] қазақтарының шекаралық әкімшілікпен қақтығыстары болды. * [[1854]] жылы көктемінде көтерілісшілердің саны 1500-ге жетті. Олар [[Ресей үкіметі]]нен қазақ қауымынан түйе жинауды тоқтату, түтін салығын жою, қазақ даласына жазалаушы отрядтарды жіберуді тоқтату, жайылымдық жерге еркіндік беріп, [[Жем (өзен)|Жем]], Мұғалжар, [[Елек]], [[Қобда (өзен)|Қобда]], [[Жайық]] өзендерінің бойына еркін көшіп-қонуға мүмкіндік жасауды талап етті. * [[1858]] жылы жазалаушы отряд көтерілісті күшпен басты. Есет көтерілістен бас тартқан соң оған кешірім жасалды. * [[1859]] жылы тамызда бір топ сүлтан, билермен бірге [[Санкт-Петербург]]ке жіберіліп, 24 тамызда [[Александр II]] патшаның қабылдауында болады. * [[1861]] жылы қабақ руының басқарушысы болып тағайындалады. * [[1869]] жылы [[Ырғыз уезі]] бастығының кіші көмекшісі болып бекітілді. * [[1873]] жылы [[Хиуа]] жорығына қатысқаны үшін патшадан алтын медаль алды. * [[1879]] жылы ол қызметтен босатылады. * [[1889]] жылы қартайған шағында дүние салды. ==Есет Көтібарұлының өмірбаяны== Есет батыр Көтібарұлы (1803-1889)<ref name="TTW">Тауман Төрехановтың ресми сайты, http://www.tauman-torekhanov.com, 2018 жылдың 10 шілде күні тексерілді</ref><ref name="NogaybayevaM"/> - халықтың әйгілі батырларының бірі.<ref name="KanmenZhazylganT">Қанмен жазылған тағдырлар. Тауман Төреханов. – Алматы: Атамұра Корпорациясы, 1999. ISBN 9965-01-320-9</ref> Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстың басшысы, [[Әлімұлы]] тайпасының тарайтын [[Шекті]] руының Қабақ аймағының Қарабас аталығынан шыққан және өз аймағының басқарушысы болған. <ref name="TTW"/> [[Ақтөбе облысы]]ның Шалқар ауданындағы Шалқар көлінен жеті-он шақырым жердегі Ақши бойында дүниеге келген. ===1830-1850 жылдардағы ұлт-азаттық көтеріліс=== 1838 жылы Жоламан батырмен бірге көтеріліске шығып, Елек қорғанына шабуыл жасаған. 1847-1878 жылдары [[Жанқожа батыр|Жанқожа]] батырмен бірге Қоқан, [[Хиуа хандығы|Хиуа хандықтарына]] қарсы шықты. 1847-1858 жылдары Есет батыр Арал теңізінің батыс жағалауын, Үлкен және кіші Борсық құмдары мен Мұғалжар тауларын, [[Жем]], Сағыз, Ырғыз, Елек, Ойыл, Қыйыл өзендерінің бойын жайлаған қазақтардың Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы көтерілісіне басшылық жасады. ХІХ ғасырдың 40-50 жылдарындағы Есет Көтібарұлы бастаған ұлт-азаттық көтерілісі, негізінен, ұсақ қимыл-әрекеттермен сипатталды. Олар шекараға жақын орналасқан [[Ресей]] бекеттеріне шабуыл жасап отырды.<ref name="MarthaOlcott"/> 1853-1854 жылдары Есет батырдың басшылығымен қарулы көтеріліске шыққан Кіші жүз қазақтарының шекаралық әкімшілікпен қақтығыстары болды. 1853 жылы осы көтерілісті басуға сұлтан [[Арыстан Жантөрин]], екі казак отряды мен 200 жігітті бастаған сұлтан Таукин, Орал бекінісінен майор Михайлов пен 600 жігітті бастаған сұлтан Е. Қасымов аттанды.<ref name="NogaybayevaM"/> [[Патша]] әкімшілігінің бұл жоспарынан хабардар болған Есет батыр Көтібарұлы шекті ауылдарын Үстіртке жіберіп, өзі 800 жігітпен жазалаушы отрядтарды күтіп қалды. Жақсы қаруланған жазалаушы отрядтардың көтерілісшілерге қарсы бұл жорықтары нәтижесіз болды. Орынбор генерал-губернаторының нұсқауымен көтерілісті басу келесі көктемге қалдырылды. Есет батыр Көтібарұлы 1853-1854 жылдың қысын Үлкен Борсықта өткізді. 1854 жылы көтерілісшілердің саны 1500-ге жетті. Олар Ресей үкіметінің алдына: қазақ қауымынан түйе жинауды тоқтату, жайылымдық жерге еркіндік беріп, [[Жем]], Мұғалжар, Елек, Қобда, жайық өзендерінің бойларына көшіп-қонуға мүмкіндік жасау туралы талаптарын қойды.<ref name="DalaGerkulesi"/> 1855 жылы Орынбор генерал-губернаторы Кіші жүздің бір топ билеуші сұлтандарына көтерілісті басып, Есет батырды қолға түсіруге қатаң тапсырма береді. Маусымның аяғында тапсырманы орындау үшін 900 адамдық отрядпен, өзіне бекітілген екі зеңбірегі бар казак жүздігі және дистанция бастықтарымен бірге [[Арыстан Жантөрин]] жорыққа аттанып, Ор бекінісінен 140 шақырым жер шамасындағы Елек өзенінің жоғарғы сағасындағы Суықсу шатқалына келіп бекінеді. Сұлтан ордасы мен көтерілісшілер арасында бірнеше күн бойы келіссөз жүргізіліп, екі жақ нақты шешімге келе алмайды. Осыдан кейін Есет батыр өз адамдарымен кеңесіп, сұлтан ордасына шабуыл жасауды ойластырады. 1855 жылы шілдеде көтерілісшілер сұлтан ордасын тұтқиылдан шабуылдап, А. Жантөрин бастаған он шақты би-старшындарын өлтіріп, казак отрядын талқандайды. Бұл оқиғаға мазасызданған Орынбор әкімшілігі көтерілісшілерді басуға тағы да жазалаушы отрядтар жіберіп, олар қазақ ауылдарын қырғынға ұшыратты.<ref name="MarthaOlcott"/> 1856 жылы қыркүйекте әскери дала сотының үкімімен А. Есмамбетов, Қ. Қарин және Е. Айнақұловтар атылды. 1857 жылы Ерназар Кенжалин, Бекет Серкебаев, тағы басқа 18 адам Сібірге жер аударылды. 1858 жылы қыркүйекте Бородин басқарған жазалаушы отряд көтерілісті біржолата басты. Есет батыр көтерілістен бас тартқан соң, оған кешірім жарияланды. 1859 жылы тамызда бір топ сұлтан, билермен бірге Санкт-Петерборға жіберіліп, 24 тамызда патша [[Александр ІІ]]-нің қабылдауында болды. 1861 жылы Есет Көтібарұлы Алшын тайпасының Әлімұлынан тарайтын Шекті руының қабақ аймағының басқарушысы болып тағайындалды. 1869 жылы Ырғыз уезі бастығының көмекшісі болып бекітілді. 1873 жылы [[Хиуа]] жорығына қатысқаны үшін патшадан алтын медаль алды. 1879 жылы ол қызметтен босатылды.<ref name="BatysKazEncyc">Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8</ref> ===Есет Көтібарұлы туралы тарихи деректер=== Есет Көтібарұлы жөнінде деректерді ХІХ ғасырда өзінің көзі тірісінде онымен кездескен жиһангерлер, тарихшылар, саясаткерлер, қоғам қайраткерлері жазып кеткен. 1856-1861 жылдары Ресей сыртқы істер министрлігі Азия департаментінің директоры болған Е. Ковалевский Хиуа сапары кезінде Есет Көтібарұлымен кездескенін былайша суреттейді: «Арал маңындағы Кіші жүз қазақтарының кейбір топтарынан құрылған отаршылдыққа қарсы қозғалысты басқаруынан бұрын Есетті сайын дала торабынан кездестірдім. Есет Геркулес сияқты атлетикалық дене бітімді,[[сұлу]] келбетті және ерлік іс-әрекеттері кез-келген еуропалықты таңғалдыратындай және бұл қасиеттері өз отандастарына да қатты әсерін тигізген».<ref name="DalaGerkulesi"/> ХІХ ғасырдағы қазақ даласын еуропалықтарға алғаш рет таныстырған поляктың демократ-революционері, суретші [[Бронислав Залесский]] 1865 жылы Парижде француз тілінде шығарған «Қазақ сахарасына саяхат» деген кітабында былай деп жазған: «Мен бір күнімді Есет Көтібаров есімді қырғызбен өткіздім. Ол осы замандағы қазақ даласына танымал ерекше тұлға... ол көсем болып қалды... және қазының міндетін атқарды». Б. Залесский осы сапарында қара қарындашпен Есеттің қырынан отырған суретін салып алған. Есет сол заманда Еуропада, Ресейде суретке түсірілген, ол суреттері кезінде газет-журналдарда жарық көрген санаулы адамдардың бірі болды.<ref name="KanmenZhazylganT"/> Ресейде табылған ақпарат құралдарында Кіші жүзде Есет батырдың аты 40-шы жылдарда өлтірілген отандасы Кенесарының немесе Кавказдағы Шамильдің атындай қаһарлы болғандығы және оның [[ұзын]] бойлы, [[селдір]] қара сақалды, мұртты, оның жүзінен қайырымдылық пен сергектік, тұнық әрі сабырлы көздерінен терең ақылдылық, салмақпен айтқан әңгімелерінен оның қазақ болмысын терең білетіндігі және кең парасаттылығы байқалатындығы жазылған. Соңғы жылдары табылған тағы бір дерек шығыстанушы С.Өтенияз Ұлыбританияның Лондон ұлттық кітапханасының сирек кітаптар қорынан 1865 жылы ағылшын тілінде жарық көрген қазақ даласы жайлы кітаптың көшірмесін алып келген.<ref name="KanmenZhazylganT"/> Осы кітаптың 33-беті Есет батырға арналған. Онда Есеттің [[сегіз]] ұлының үлкені - Назардың да суреті басылған екен. Тарихи деректер бойынша, Орынбор генерал-губернаторы Назар Есетұлын немере ағасы Бекет Серкебайұлымен бірге Орынбор түрмесіне қамайды. Кейін Бекетті Сібірге жер аударады да, Назарды Есеттің қаһарынан сескеніп, босатып жібереді. Осы кітапта Есет батыр бастаған көтеріліс толық жазылады.<ref name="DalaGerkulesi"/> Есет Көтібарұлының барлық әулеті ел қорғауға араласып, аттары тарихта қалған. Әкесі [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібардың]] ерлігі өз алдына бір төбе немере ағасы Арыстан батыр Тінәліұлы, інілері Бекет Серкебайұлы, Ерназар Кенжалыұлы да тарихта қалған жандар. Арыстан, [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібар]], Есет есімдері «Айман-Шолпан» жырына арқау болған. Есеттің арғы атасы Қалдыбай батыр еліміздің оңтүстігіндегі [[Сайрам]] шабуылына қатысып, сүйегі Түркістанда қалған. Есеттің арғы тегі Алтын Орда мен Ноғайлы ұлысының әміршісі болған, атақты «ел қамын жеген «ер Едігеге» барып тіреледі.<ref name="TogysbayevB"/> Есет батыр Көтібарұлы 1889 жылы қартайған шағында дүние салды. Ол туып-өскен Шалқар ауданындағы Шолақжидеде жерленген. Басына [[төрт]] күмбезді кесене тұрғызылған. <ref name="TogysbayevB">Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> ==Есет Көтібарұлы бастаған көтеріліс== XIX ғ. 50-жылдары [[Ресей империясы]]ның отаршылдық саясатына қарсы Есет Көтібарұлы белсенді күрес жүргізді. <ref name="NogaybayevaM">Қaзaқстaн (Қaзaқ елі) тaрихы. Құрастырушы: Ноғайбаева М. Омaрбеков Т. Кәрібaев Б. Қaрaжaн Қ. – Алматы: “ЛитРес” баспасы, 2017. ISBN 9785040889969</ref> Ол Арал теңізіне қарай жылжыған ресейлік әскерге күшті қарсылық көрсетті. Есет Көтібарұлы (1803—1889 жж.) [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібар]] батырдың ұрпағы болатын. Ол тек қана өз руы үлкен шектінің арасында емес, сондай-ақ көрші қазақ рулары адай, табын, шөмекей, төртқара, кішкене шекті рулар арасында да үлкен беделге ие болды. ===Хиуа және Қоқан хандықтарына қарсы күрес=== 1847—1848 жж. [[Жанқожа батыр|Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] мен бірлесіп Сырдарияның төменгі бөлігіндегі Хиуалық және Қоқандық жаулап алушыларға қарсы күрес жүргізді. <ref name="MarthaOlcott">The Kazakhs. Olcott, M.B. – Stanford University: Hoover Institution Press, 1987. ISBN 9780817993535</ref> Есет Көтібарұлы хиуалықтарға қарсы күресте [[Жанқожа батыр|Жанқожа Нұрмұхамедовқа]] бірнеше рет көмек көрсетті. Хиуалық хан Жанқожадан тек сұлтандардың ғана емес, сондай-ақ батырлардың қолымен де құтылуға тырысты. Әрине, халық батыры, Жанқожаның туысы Есет Көтібарұлы Хиуа ханының арандатуына көнген жоқ, керісінше, Хиуалық басқыншыларға қарсы күресте Жанқожаға барынша көмектесті.<ref name="MarthaOlcott"/> ===Ресей империясына қарсы ұлт-азаттық көтеріліс=== 1838 ж. Есет Көтібар Жоламан батырмен бірге Ресейдің Елек қамалына шабуыл жасады. Орынбор билеушілері қайткен күнде де Есетті қолға түсіріп, оған патша үкіметін мойындауға мөжбүрлеуді алдарына мақсат етіп қойды. Жазалаушылар Арал теңізінің оңтүстік-батыс жағалауында тұратын көтеріліске қатысушылар мен бейбіт тұрғындарды қатал жазалады. Орынбор генерал-губернаторы көтерілісшілерді басу үшін жазалаушы отрядтарды бірінен соң бірін жіберіп жатты. Бірақ Есет Борсық құмдары мен Үстіртке ауылдар мен ауыр жүктерді дер кезінде жіберіп үлгерді. Даламен жылжып келе жатқан өзінің жігіттерін ол екі топқа бөліп, Ресейдің керуендеріне шабуыл жасап және жазалаушы отрядтармен ұрысқа араласты. 1847 жылдың жазында [[Жем]] өзенінің бойында Есет батыр патша үкіметінің жазалаушы әскеріне тұтқиылдан шабуыл жасады.<ref name="NogaybayevaM"/> Патша әкімшілігінің жазалаушы отрядтары Есет Көтібарұлы құрамындағы бірнеше руларды талқандап, материалдық байлықтарын тартып алып, малдарын айдап кетті.<ref name="MarthaOlcott"/> Есет бәрібір Орынборлық ведомствоның жазалаушы күштерімен күресті жалғастырды. Патша әкімшілігі Есет батырды қолға түсіру мақсатымен бірнеше рет жазалаушы әскер жіберді. Сонда да Есет батыр өз елінің жер жағдайын жақсы білетін ол жазалаушы отрядты адастырып, таптырмай кетіп жүрді.<ref name="NogaybayevaM"/> 1855 жылы Есет Көтібарұлы бастаған көтерілісшілер отаршыл әкімшіліктің қолшоқпары билеуші-сұлтан [[Арыстан Жантөрин|Арслан Жантөриннің]] отрядын талқандайды. Сұлтан [[Арыстан Жантөрин|Арслан Жантөрин]] қаза болды.<ref name="NogaybayevaM"/> Патша үкіметінің сауда керуендері мен бекініс-қамалдарына шабуыл жасаумен болды. Есет батыр тарапынан Хиуамен әскери одақ құру жөнінде жасаған ұсынысы сәтсіз аяқталды. Ресеймен 20 жыл бойы жанқиярлықпен күрес жүргізген Есет батыр 1858 жылы ол патша өкіметінің бейбіт шартын өз еркімен қабылдады. Бұдан әрі патшаға қарсы күресу бос әурешілік екенін түсінді. Патша үкіметі оның бұған дейін Ресей империясына қарсы жүргізген күресіне кешірім жасады. Ол кейінірек тіпті Ырғыз уездік бастығының көмекшісі болып тағайындалды. 1873 ж. Орынбор отрядының құрамында ол Хиуа жорығына қатысты. Бұл жорығы үшін оған "Жігері үшін" алтын медалін иеленді. Есет Көтібарүлы 80 жастан аса өмір сүріп, қайтыс болды. Ол Ақтөбе облысының Шалқар станциясына жақын маңда жерленді. Көтерілістің негізгі қозғаушы күші езілген қазақ шаруалары еді. Көтерілістің жеңілу себептері: қазақ шаруаларының ұйымдасуының әлсіздігі, стихиялық сипаты, жеке ақсүйек феодалдарының опасыздығы. Көтеріліс жеңілгенімен Оңтүстік Қазақстандағы Қоқан билеушілерінің озбырлығы қазақ еңбекшілерінің, Ресейдің құрамына кіруіне ұмтылған алғышарттардың пісіп-жетілуіне себепші болды. ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Bio-stub}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1803 жылы туғандар]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қазақстан тарихы]] [[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері]] [[Санат:1889 жылы қайтыс болғандар]] cvv7w5pms7g1l5ll9mkacqoqa5zjml5 3619221 3619203 2026-06-18T03:18:07Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-35567-96|~2026-35567-96]] ([[User talk:~2026-35567-96|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3566567 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Есет Көтібарұлы |Шынайы есімі = |Сурет = Eset Kotibarov.jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = [[1803]] |Туған жері = [[Ақтөбе облысы]], [[Шалқар ауданы]], [[Ақши]] |Қайтыс болған күні = [[1889]] |Қайтыс болған жері = [[Шолақжиде]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = [[Батыр]] |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Көтібар Бәсенұлы]] |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Есет батыр Көтібарұлы''' (1803–1889) — [[Әлімұлы]] тайпасы [[Шекті]] руынан шыққан халық [[батыр]]ы. [[Ресей империясы]]ның отаршылдық саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстың басшысы.<ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3</ref><ref name="DalaGerkulesi">Дала Геркулесі. Тауман Төреханов. – Алматы: Атамұра Корпорациясы, 2008. ISBN 9965-21-804-8</ref> Әкесі [[Көтібар Бәсендеұлы|Көтібар батыр Бәсенұлы]] [[Сырым Датұлы көтерілісі|Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысы]] кезінде сарбаз жинап, Ресей үкіметінің отарлау саясатына қарсы күрескен. * [[1838]] жылы [[Жоламан Тіленшіұлы|Жоламан батыр]]мен тізе қосып, көтеріліске шығып, Елек қорғанына шабуыл жасады. * [[1847]]-[[1878]] жылдары [[Жанқожа батыр]]мен бірге [[Қоқан хандығы|Қоқан]], [[Хиуа хандығы|Хиуа хандықтарына]] қарсы шықты. * [[1847]]-[[1858]] жылдары [[Арал теңізі]]нің батыс жағалауын, [[Үлкен Борсық|Үлкен]] және [[Кіші Борсық]] құмдары мен [[Мұғалжар тауы|Мүғалжар тауларын]], [[Жем (өзен)|Жем]], [[Сағыз (өзен)|Сағыз]], [[Ырғыз]], [[Елек]], [[Ойыл (өзен)|Ойыл]], [[Қиыл өзені|Қиыл]] өзендерінің бойын жайлаған қазақтардың [[Ресей империясы]]ның отаршылдық саясатына қарсы көтерілісіне басшылық жасады. * 19 ғасырдың 40-50 жылдарында Есет батыр бастаған ұлт-азаттық көтеріліс негізінен, ұсақ қимыл-әрекеттермен сипатталады. Олар шекараға жақын орналасқан [[Ресей]] бекеттеріне шабуыл жасап отырды. * [[1853]]-[[1854|54]] жылдары Есет батыр басшылығымен қарулы көтеріліске шыққан [[Кіші жүз]] қазақтарының шекаралық әкімшілікпен қақтығыстары болды. * [[1854]] жылы көктемінде көтерілісшілердің саны 1500-ге жетті. Олар [[Ресей үкіметі]]нен қазақ қауымынан түйе жинауды тоқтату, түтін салығын жою, қазақ даласына жазалаушы отрядтарды жіберуді тоқтату, жайылымдық жерге еркіндік беріп, [[Жем (өзен)|Жем]], Мұғалжар, [[Елек]], [[Қобда (өзен)|Қобда]], [[Жайық]] өзендерінің бойына еркін көшіп-қонуға мүмкіндік жасауды талап етті. * [[1858]] жылы жазалаушы отряд көтерілісті күшпен басты. Есет көтерілістен бас тартқан соң оған кешірім жасалды. * [[1859]] жылы тамызда бір топ сүлтан, билермен бірге [[Санкт-Петербург]]ке жіберіліп, 24 тамызда [[Александр II]] патшаның қабылдауында болады. * [[1861]] жылы қабақ руының басқарушысы болып тағайындалады. * [[1869]] жылы [[Ырғыз уезі]] бастығының кіші көмекшісі болып бекітілді. * [[1873]] жылы [[Хиуа]] жорығына қатысқаны үшін патшадан алтын медаль алды. * [[1879]] жылы ол қызметтен босатылады. * [[1889]] жылы қартайған шағында дүние салды. ==Есет Көтібарұлының өмірбаяны== Есет батыр Көтібарұлы (1803-1889)<ref name="TTW">Тауман Төрехановтың ресми сайты, http://www.tauman-torekhanov.com, 2018 жылдың 10 шілде күні тексерілді</ref><ref name="NogaybayevaM"/> - халықтың әйгілі батырларының бірі.<ref name="KanmenZhazylganT">Қанмен жазылған тағдырлар. Тауман Төреханов. – Алматы: Атамұра Корпорациясы, 1999. ISBN 9965-01-320-9</ref> Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстың басшысы, [[Әлімұлы]] тайпасының тарайтын [[Шекті]] руының Қабақ аймағының Қарабас аталығынан шыққан және өз аймағының басқарушысы болған. <ref name="TTW"/> [[Ақтөбе облысы]]ның Шалқар ауданындағы Шалқар көлінен жеті-он шақырым жердегі Ақши бойында дүниеге келген. ===1830-1850 жылдардағы ұлт-азаттық көтеріліс=== 1838 жылы Жоламан батырмен бірге көтеріліске шығып, Елек қорғанына шабуыл жасаған. 1847-1878 жылдары [[Жанқожа батыр|Жанқожа]] батырмен бірге Қоқан, [[Хиуа хандығы|Хиуа хандықтарына]] қарсы шықты. 1847-1858 жылдары Есет батыр Арал теңізінің батыс жағалауын, Үлкен және кіші Борсық құмдары мен Мұғалжар тауларын, [[Жем]], Сағыз, Ырғыз, Елек, Ойыл, Қыйыл өзендерінің бойын жайлаған қазақтардың Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы көтерілісіне басшылық жасады. ХІХ ғасырдың 40-50 жылдарындағы Есет Көтібарұлы бастаған ұлт-азаттық көтерілісі, негізінен, ұсақ қимыл-әрекеттермен сипатталды. Олар шекараға жақын орналасқан [[Ресей]] бекеттеріне шабуыл жасап отырды.<ref name="MarthaOlcott"/> 1853-1854 жылдары Есет батырдың басшылығымен қарулы көтеріліске шыққан Кіші жүз қазақтарының шекаралық әкімшілікпен қақтығыстары болды. 1853 жылы осы көтерілісті басуға сұлтан [[Арыстан Жантөрин]], екі казак отряды мен 200 жігітті бастаған сұлтан Таукин, Орал бекінісінен майор Михайлов пен 600 жігітті бастаған сұлтан Е. Қасымов аттанды.<ref name="NogaybayevaM"/> [[Патша]] әкімшілігінің бұл жоспарынан хабардар болған Есет батыр Көтібарұлы шекті ауылдарын Үстіртке жіберіп, өзі 800 жігітпен жазалаушы отрядтарды күтіп қалды. Жақсы қаруланған жазалаушы отрядтардың көтерілісшілерге қарсы бұл жорықтары нәтижесіз болды. Орынбор генерал-губернаторының нұсқауымен көтерілісті басу келесі көктемге қалдырылды. Есет батыр Көтібарұлы 1853-1854 жылдың қысын Үлкен Борсықта өткізді. 1854 жылы көтерілісшілердің саны 1500-ге жетті. Олар Ресей үкіметінің алдына: қазақ қауымынан түйе жинауды тоқтату, жайылымдық жерге еркіндік беріп, [[Жем]], Мұғалжар, Елек, Қобда, жайық өзендерінің бойларына көшіп-қонуға мүмкіндік жасау туралы талаптарын қойды.<ref name="DalaGerkulesi"/> 1855 жылы Орынбор генерал-губернаторы Кіші жүздің бір топ билеуші сұлтандарына көтерілісті басып, Есет батырды қолға түсіруге қатаң тапсырма береді. Маусымның аяғында тапсырманы орындау үшін 900 адамдық отрядпен, өзіне бекітілген екі зеңбірегі бар казак жүздігі және дистанция бастықтарымен бірге [[Арыстан Жантөрин]] жорыққа аттанып, Ор бекінісінен 140 шақырым жер шамасындағы Елек өзенінің жоғарғы сағасындағы Суықсу шатқалына келіп бекінеді. Сұлтан ордасы мен көтерілісшілер арасында бірнеше күн бойы келіссөз жүргізіліп, екі жақ нақты шешімге келе алмайды. Осыдан кейін Есет батыр өз адамдарымен кеңесіп, сұлтан ордасына шабуыл жасауды ойластырады. 1855 жылы шілдеде көтерілісшілер сұлтан ордасын тұтқиылдан шабуылдап, А. Жантөрин бастаған он шақты би-старшындарын өлтіріп, казак отрядын талқандайды. Бұл оқиғаға мазасызданған Орынбор әкімшілігі көтерілісшілерді басуға тағы да жазалаушы отрядтар жіберіп, олар қазақ ауылдарын қырғынға ұшыратты.<ref name="MarthaOlcott"/> 1856 жылы қыркүйекте әскери дала сотының үкімімен А. Есмамбетов, Қ. Қарин және Е. Айнақұловтар атылды. 1857 жылы Ерназар Кенжалин, Бекет Серкебаев, тағы басқа 18 адам Сібірге жер аударылды. 1858 жылы қыркүйекте Бородин басқарған жазалаушы отряд көтерілісті біржолата басты. Есет батыр көтерілістен бас тартқан соң, оған кешірім жарияланды. 1859 жылы тамызда бір топ сұлтан, билермен бірге Санкт-Петерборға жіберіліп, 24 тамызда патша [[Александр ІІ]]-нің қабылдауында болды. 1861 жылы Есет Көтібарұлы Алшын тайпасының Әлімұлынан тарайтын Шекті руының қабақ аймағының басқарушысы болып тағайындалды. 1869 жылы Ырғыз уезі бастығының көмекшісі болып бекітілді. 1873 жылы [[Хиуа]] жорығына қатысқаны үшін патшадан алтын медаль алды. 1879 жылы ол қызметтен босатылды.<ref name="BatysKazEncyc">Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8</ref> ===Есет Көтібарұлы туралы тарихи деректер=== Есет Көтібарұлы жөнінде деректерді ХІХ ғасырда өзінің көзі тірісінде онымен кездескен жиһангерлер, тарихшылар, саясаткерлер, қоғам қайраткерлері жазып кеткен. 1856-1861 жылдары Ресей сыртқы істер министрлігі Азия департаментінің директоры болған Е. Ковалевский Хиуа сапары кезінде Есет Көтібарұлымен кездескенін былайша суреттейді: «Арал маңындағы Кіші жүз қазақтарының кейбір топтарынан құрылған отаршылдыққа қарсы қозғалысты басқаруынан бұрын Есетті сайын дала торабынан кездестірдім. Есет Геркулес сияқты атлетикалық дене бітімді,[[сұлу]] келбетті және ерлік іс-әрекеттері кез-келген еуропалықты таңғалдыратындай және бұл қасиеттері өз отандастарына да қатты әсерін тигізген».<ref name="DalaGerkulesi"/> ХІХ ғасырдағы қазақ даласын еуропалықтарға алғаш рет таныстырған поляктың демократ-революционері, суретші [[Бронислав Залесский]] 1865 жылы Парижде француз тілінде шығарған «Қазақ сахарасына саяхат» деген кітабында былай деп жазған: «Мен бір күнімді Есет Көтібаров есімді қырғызбен өткіздім. Ол осы замандағы қазақ даласына танымал ерекше тұлға... ол көсем болып қалды... және қазының міндетін атқарды». Б. Залесский осы сапарында қара қарындашпен Есеттің қырынан отырған суретін салып алған. Есет сол заманда Еуропада, Ресейде суретке түсірілген, ол суреттері кезінде газет-журналдарда жарық көрген санаулы адамдардың бірі болды.<ref name="KanmenZhazylganT"/> Ресейде табылған ақпарат құралдарында Кіші жүзде Есет батырдың аты 40-шы жылдарда өлтірілген отандасы Кенесарының немесе Кавказдағы Шамильдің атындай қаһарлы болғандығы және оның [[ұзын]] бойлы, [[селдір]] қара сақалды, мұртты, оның жүзінен қайырымдылық пен сергектік, тұнық әрі сабырлы көздерінен терең ақылдылық, салмақпен айтқан әңгімелерінен оның қазақ болмысын терең білетіндігі және кең парасаттылығы байқалатындығы жазылған. Соңғы жылдары табылған тағы бір дерек шығыстанушы С.Өтенияз Ұлыбританияның Лондон ұлттық кітапханасының сирек кітаптар қорынан 1865 жылы ағылшын тілінде жарық көрген қазақ даласы жайлы кітаптың көшірмесін алып келген.<ref name="KanmenZhazylganT"/> Осы кітаптың 33-беті Есет батырға арналған. Онда Есеттің [[сегіз]] ұлының үлкені - Назардың да суреті басылған екен. Тарихи деректер бойынша, Орынбор генерал-губернаторы Назар Есетұлын немере ағасы Бекет Серкебайұлымен бірге Орынбор түрмесіне қамайды. Кейін Бекетті Сібірге жер аударады да, Назарды Есеттің қаһарынан сескеніп, босатып жібереді. Осы кітапта Есет батыр бастаған көтеріліс толық жазылады.<ref name="DalaGerkulesi"/> Есет Көтібарұлының барлық әулеті ел қорғауға араласып, аттары тарихта қалған. Әкесі [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібардың]] ерлігі өз алдына бір төбе немере ағасы Арыстан батыр Тінәліұлы, інілері Бекет Серкебайұлы, Ерназар Кенжалыұлы да тарихта қалған жандар. Арыстан, [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібар]], Есет есімдері «Айман-Шолпан» жырына арқау болған. Есеттің арғы атасы Қалдыбай батыр еліміздің оңтүстігіндегі [[Сайрам]] шабуылына қатысып, сүйегі Түркістанда қалған. Есеттің арғы тегі Алтын Орда мен Ноғайлы ұлысының әміршісі болған, атақты «ел қамын жеген «ер Едігеге» барып тіреледі.<ref name="TogysbayevB"/> Есет батыр Көтібарұлы 1889 жылы қартайған шағында дүние салды. Ол туып-өскен Шалқар ауданындағы Шолақжидеде жерленген. Басына [[төрт]] күмбезді кесене тұрғызылған. <ref name="TogysbayevB">Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> ==Есет Көтібарұлы бастаған көтеріліс== XIX ғ. 50-жылдары [[Ресей империясы]]ның отаршылдық саясатына қарсы Есет Көтібарұлы белсенді күрес жүргізді. <ref name="NogaybayevaM">Қaзaқстaн (Қaзaқ елі) тaрихы. Құрастырушы: Ноғайбаева М. Омaрбеков Т. Кәрібaев Б. Қaрaжaн Қ. – Алматы: “ЛитРес” баспасы, 2017. ISBN 9785040889969</ref> Ол Арал теңізіне қарай жылжыған ресейлік әскерге күшті қарсылық көрсетті. Есет Көтібарұлы (1803—1889 жж.) [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібар]] батырдың ұрпағы болатын. Ол тек қана өз руы үлкен шектінің арасында емес, сондай-ақ көрші қазақ рулары адай, табын, шөмекей, төртқара, кішкене шекті рулар арасында да үлкен беделге ие болды. ===Хиуа және Қоқан хандықтарына қарсы күрес=== 1847—1848 жж. [[Жанқожа батыр|Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] мен бірлесіп Сырдарияның төменгі бөлігіндегі Хиуалық және Қоқандық жаулап алушыларға қарсы күрес жүргізді. <ref name="MarthaOlcott">The Kazakhs. Olcott, M.B. – Stanford University: Hoover Institution Press, 1987. ISBN 9780817993535</ref> Есет Көтібарұлы хиуалықтарға қарсы күресте [[Жанқожа батыр|Жанқожа Нұрмұхамедовқа]] бірнеше рет көмек көрсетті. Хиуалық хан Жанқожадан тек сұлтандардың ғана емес, сондай-ақ батырлардың қолымен де құтылуға тырысты. Әрине, халық батыры, Жанқожаның туысы Есет Көтібарұлы Хиуа ханының арандатуына көнген жоқ, керісінше, Хиуалық басқыншыларға қарсы күресте Жанқожаға барынша көмектесті.<ref name="MarthaOlcott"/> ===Ресей империясына қарсы ұлт-азаттық көтеріліс=== 1838 ж. Есет Көтібар Жоламан батырмен бірге Ресейдің Елек қамалына шабуыл жасады. Орынбор билеушілері қайткен күнде де Есетті қолға түсіріп, оған патша үкіметін мойындауға мөжбүрлеуді алдарына мақсат етіп қойды. Жазалаушылар Арал теңізінің оңтүстік-батыс жағалауында тұратын көтеріліске қатысушылар мен бейбіт тұрғындарды қатал жазалады. Орынбор генерал-губернаторы көтерілісшілерді басу үшін жазалаушы отрядтарды бірінен соң бірін жіберіп жатты. Бірақ Есет Борсық құмдары мен Үстіртке ауылдар мен ауыр жүктерді дер кезінде жіберіп үлгерді. Даламен жылжып келе жатқан өзінің жігіттерін ол екі топқа бөліп, Ресейдің керуендеріне шабуыл жасап және жазалаушы отрядтармен ұрысқа араласты. 1847 жылдың жазында [[Жем]] өзенінің бойында Есет батыр патша үкіметінің жазалаушы әскеріне тұтқиылдан шабуыл жасады.<ref name="NogaybayevaM"/> Патша әкімшілігінің жазалаушы отрядтары Есет Көтібарұлы құрамындағы бірнеше руларды талқандап, материалдық байлықтарын тартып алып, малдарын айдап кетті.<ref name="MarthaOlcott"/> Есет бәрібір Орынборлық ведомствоның жазалаушы күштерімен күресті жалғастырды. Патша әкімшілігі Есет батырды қолға түсіру мақсатымен бірнеше рет жазалаушы әскер жіберді. Сонда да Есет батыр өз елінің жер жағдайын жақсы білетін ол жазалаушы отрядты адастырып, таптырмай кетіп жүрді.<ref name="NogaybayevaM"/> 1855 жылы Есет Көтібарұлы бастаған көтерілісшілер отаршыл әкімшіліктің қолшоқпары билеуші-сұлтан [[Арыстан Жантөрин|Арслан Жантөриннің]] отрядын талқандайды. Сұлтан [[Арыстан Жантөрин|Арслан Жантөрин]] қаза болды.<ref name="NogaybayevaM"/> Патша үкіметінің сауда керуендері мен бекініс-қамалдарына шабуыл жасаумен болды. Есет батыр тарапынан Хиуамен әскери одақ құру жөнінде жасаған ұсынысы сәтсіз аяқталды. Ресеймен 20 жыл бойы жанқиярлықпен күрес жүргізген Есет батыр 1858 жылы ол патша өкіметінің бейбіт шартын өз еркімен қабылдады. Бұдан әрі патшаға қарсы күресу бос әурешілік екенін түсінді. Патша үкіметі оның бұған дейін Ресей империясына қарсы жүргізген күресіне кешірім жасады. Ол кейінірек тіпті Ырғыз уездік бастығының көмекшісі болып тағайындалды. 1873 ж. Орынбор отрядының құрамында ол Хиуа жорығына қатысты. Бұл жорығы үшін оған "Жігері үшін" алтын медалін иеленді. Есет Көтібарүлы 80 жастан аса өмір сүріп, қайтыс болды. Ол Ақтөбе облысының Шалқар станциясына жақын маңда жерленді. Көтерілістің негізгі қозғаушы күші езілген қазақ шаруалары еді. Көтерілістің жеңілу себептері: қазақ шаруаларының ұйымдасуының әлсіздігі, стихиялық сипаты, жеке ақсүйек феодалдарының опасыздығы. Көтеріліс жеңілгенімен Оңтүстік Қазақстандағы Қоқан билеушілерінің озбырлығы қазақ еңбекшілерінің, Ресейдің құрамына кіруіне ұмтылған алғышарттардың пісіп-жетілуіне себепші болды. ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Bio-stub}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1803 жылы туғандар]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қазақстан тарихы]] [[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері]] [[Санат:1889 жылы қайтыс болғандар]] f8wh7qscopvibsmgg3s8997zk5tqbxo 3619280 3619221 2026-06-18T06:47:23Z ~2026-35635-49 182667 /* */ 3619280 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Есет Көтібарұлы |Шынайы есімі = |Сурет = Eset Kotibarov.jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = [[1803]] |Туған жері = [[Ақтөбе облысы]], [[Шалқар ауданы]], [[Ақши]] |Қайтыс болған күні = [[1889]] |Қайтыс болған жері = [[Шолақжиде]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = [[Батыр]] |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Көтібар Бәсенұлы]] |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Есет батыр Көтібарұлы''' (1803–1889) — [[Алшын]] тайпасы [[Шекті]] руынан шыққан халық [[батыр]]ы. [[Ресей империясы]]ның отаршылдық саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстың басшысы.<ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3</ref><ref name="DalaGerkulesi">Дала Геркулесі. Тауман Төреханов. – Алматы: Атамұра Корпорациясы, 2008. ISBN 9965-21-804-8</ref> Әкесі [[Көтібар Бәсендеұлы|Көтібар батыр Бәсенұлы]] [[Сырым Датұлы көтерілісі|Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысы]] кезінде сарбаз жинап, Ресей үкіметінің отарлау саясатына қарсы күрескен. * [[1838]] жылы [[Жоламан Тіленшіұлы|Жоламан батыр]]мен тізе қосып, көтеріліске шығып, Елек қорғанына шабуыл жасады. * [[1847]]-[[1878]] жылдары [[Жанқожа батыр]]мен бірге [[Қоқан хандығы|Қоқан]], [[Хиуа хандығы|Хиуа хандықтарына]] қарсы шықты. * [[1847]]-[[1858]] жылдары [[Арал теңізі]]нің батыс жағалауын, [[Үлкен Борсық|Үлкен]] және [[Кіші Борсық]] құмдары мен [[Мұғалжар тауы|Мүғалжар тауларын]], [[Жем (өзен)|Жем]], [[Сағыз (өзен)|Сағыз]], [[Ырғыз]], [[Елек]], [[Ойыл (өзен)|Ойыл]], [[Қиыл өзені|Қиыл]] өзендерінің бойын жайлаған қазақтардың [[Ресей империясы]]ның отаршылдық саясатына қарсы көтерілісіне басшылық жасады. * 19 ғасырдың 40-50 жылдарында Есет батыр бастаған ұлт-азаттық көтеріліс негізінен, ұсақ қимыл-әрекеттермен сипатталады. Олар шекараға жақын орналасқан [[Ресей]] бекеттеріне шабуыл жасап отырды. * [[1853]]-[[1854|54]] жылдары Есет батыр басшылығымен қарулы көтеріліске шыққан [[Кіші жүз]] қазақтарының шекаралық әкімшілікпен қақтығыстары болды. * [[1854]] жылы көктемінде көтерілісшілердің саны 1500-ге жетті. Олар [[Ресей үкіметі]]нен қазақ қауымынан түйе жинауды тоқтату, түтін салығын жою, қазақ даласына жазалаушы отрядтарды жіберуді тоқтату, жайылымдық жерге еркіндік беріп, [[Жем (өзен)|Жем]], Мұғалжар, [[Елек]], [[Қобда (өзен)|Қобда]], [[Жайық]] өзендерінің бойына еркін көшіп-қонуға мүмкіндік жасауды талап етті. * [[1858]] жылы жазалаушы отряд көтерілісті күшпен басты. Есет көтерілістен бас тартқан соң оған кешірім жасалды. * [[1859]] жылы тамызда бір топ сүлтан, билермен бірге [[Санкт-Петербург]]ке жіберіліп, 24 тамызда [[Александр II]] патшаның қабылдауында болады. * [[1861]] жылы қабақ руының басқарушысы болып тағайындалады. * [[1869]] жылы [[Ырғыз уезі]] бастығының кіші көмекшісі болып бекітілді. * [[1873]] жылы [[Хиуа]] жорығына қатысқаны үшін патшадан алтын медаль алды. * [[1879]] жылы ол қызметтен босатылады. * [[1889]] жылы қартайған шағында дүние салды. ==Есет Көтібарұлының өмірбаяны== Есет батыр Көтібарұлы (1803-1889)<ref name="TTW">Тауман Төрехановтың ресми сайты, http://www.tauman-torekhanov.com, 2018 жылдың 10 шілде күні тексерілді</ref><ref name="NogaybayevaM"/> - халықтың әйгілі батырларының бірі.<ref name="KanmenZhazylganT">Қанмен жазылған тағдырлар. Тауман Төреханов. – Алматы: Атамұра Корпорациясы, 1999. ISBN 9965-01-320-9</ref> Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстың басшысы, [[Әлімұлы]] тайпасының тарайтын [[Шекті]] руының Қабақ аймағының Қарабас аталығынан шыққан және өз аймағының басқарушысы болған. <ref name="TTW"/> [[Ақтөбе облысы]]ның Шалқар ауданындағы Шалқар көлінен жеті-он шақырым жердегі Ақши бойында дүниеге келген. ===1830-1850 жылдардағы ұлт-азаттық көтеріліс=== 1838 жылы Жоламан батырмен бірге көтеріліске шығып, Елек қорғанына шабуыл жасаған. 1847-1878 жылдары [[Жанқожа батыр|Жанқожа]] батырмен бірге Қоқан, [[Хиуа хандығы|Хиуа хандықтарына]] қарсы шықты. 1847-1858 жылдары Есет батыр Арал теңізінің батыс жағалауын, Үлкен және кіші Борсық құмдары мен Мұғалжар тауларын, [[Жем]], Сағыз, Ырғыз, Елек, Ойыл, Қыйыл өзендерінің бойын жайлаған қазақтардың Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы көтерілісіне басшылық жасады. ХІХ ғасырдың 40-50 жылдарындағы Есет Көтібарұлы бастаған ұлт-азаттық көтерілісі, негізінен, ұсақ қимыл-әрекеттермен сипатталды. Олар шекараға жақын орналасқан [[Ресей]] бекеттеріне шабуыл жасап отырды.<ref name="MarthaOlcott"/> 1853-1854 жылдары Есет батырдың басшылығымен қарулы көтеріліске шыққан Кіші жүз қазақтарының шекаралық әкімшілікпен қақтығыстары болды. 1853 жылы осы көтерілісті басуға сұлтан [[Арыстан Жантөрин]], екі казак отряды мен 200 жігітті бастаған сұлтан Таукин, Орал бекінісінен майор Михайлов пен 600 жігітті бастаған сұлтан Е. Қасымов аттанды.<ref name="NogaybayevaM"/> [[Патша]] әкімшілігінің бұл жоспарынан хабардар болған Есет батыр Көтібарұлы шекті ауылдарын Үстіртке жіберіп, өзі 800 жігітпен жазалаушы отрядтарды күтіп қалды. Жақсы қаруланған жазалаушы отрядтардың көтерілісшілерге қарсы бұл жорықтары нәтижесіз болды. Орынбор генерал-губернаторының нұсқауымен көтерілісті басу келесі көктемге қалдырылды. Есет батыр Көтібарұлы 1853-1854 жылдың қысын Үлкен Борсықта өткізді. 1854 жылы көтерілісшілердің саны 1500-ге жетті. Олар Ресей үкіметінің алдына: қазақ қауымынан түйе жинауды тоқтату, жайылымдық жерге еркіндік беріп, [[Жем]], Мұғалжар, Елек, Қобда, жайық өзендерінің бойларына көшіп-қонуға мүмкіндік жасау туралы талаптарын қойды.<ref name="DalaGerkulesi"/> 1855 жылы Орынбор генерал-губернаторы Кіші жүздің бір топ билеуші сұлтандарына көтерілісті басып, Есет батырды қолға түсіруге қатаң тапсырма береді. Маусымның аяғында тапсырманы орындау үшін 900 адамдық отрядпен, өзіне бекітілген екі зеңбірегі бар казак жүздігі және дистанция бастықтарымен бірге [[Арыстан Жантөрин]] жорыққа аттанып, Ор бекінісінен 140 шақырым жер шамасындағы Елек өзенінің жоғарғы сағасындағы Суықсу шатқалына келіп бекінеді. Сұлтан ордасы мен көтерілісшілер арасында бірнеше күн бойы келіссөз жүргізіліп, екі жақ нақты шешімге келе алмайды. Осыдан кейін Есет батыр өз адамдарымен кеңесіп, сұлтан ордасына шабуыл жасауды ойластырады. 1855 жылы шілдеде көтерілісшілер сұлтан ордасын тұтқиылдан шабуылдап, А. Жантөрин бастаған он шақты би-старшындарын өлтіріп, казак отрядын талқандайды. Бұл оқиғаға мазасызданған Орынбор әкімшілігі көтерілісшілерді басуға тағы да жазалаушы отрядтар жіберіп, олар қазақ ауылдарын қырғынға ұшыратты.<ref name="MarthaOlcott"/> 1856 жылы қыркүйекте әскери дала сотының үкімімен А. Есмамбетов, Қ. Қарин және Е. Айнақұловтар атылды. 1857 жылы Ерназар Кенжалин, Бекет Серкебаев, тағы басқа 18 адам Сібірге жер аударылды. 1858 жылы қыркүйекте Бородин басқарған жазалаушы отряд көтерілісті біржолата басты. Есет батыр көтерілістен бас тартқан соң, оған кешірім жарияланды. 1859 жылы тамызда бір топ сұлтан, билермен бірге Санкт-Петерборға жіберіліп, 24 тамызда патша [[Александр ІІ]]-нің қабылдауында болды. 1861 жылы Есет Көтібарұлы Алшын тайпасының Әлімұлынан тарайтын Шекті руының қабақ аймағының басқарушысы болып тағайындалды. 1869 жылы Ырғыз уезі бастығының көмекшісі болып бекітілді. 1873 жылы [[Хиуа]] жорығына қатысқаны үшін патшадан алтын медаль алды. 1879 жылы ол қызметтен босатылды.<ref name="BatysKazEncyc">Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8</ref> ===Есет Көтібарұлы туралы тарихи деректер=== Есет Көтібарұлы жөнінде деректерді ХІХ ғасырда өзінің көзі тірісінде онымен кездескен жиһангерлер, тарихшылар, саясаткерлер, қоғам қайраткерлері жазып кеткен. 1856-1861 жылдары Ресей сыртқы істер министрлігі Азия департаментінің директоры болған Е. Ковалевский Хиуа сапары кезінде Есет Көтібарұлымен кездескенін былайша суреттейді: «Арал маңындағы Кіші жүз қазақтарының кейбір топтарынан құрылған отаршылдыққа қарсы қозғалысты басқаруынан бұрын Есетті сайын дала торабынан кездестірдім. Есет Геркулес сияқты атлетикалық дене бітімді,[[сұлу]] келбетті және ерлік іс-әрекеттері кез-келген еуропалықты таңғалдыратындай және бұл қасиеттері өз отандастарына да қатты әсерін тигізген».<ref name="DalaGerkulesi"/> ХІХ ғасырдағы қазақ даласын еуропалықтарға алғаш рет таныстырған поляктың демократ-революционері, суретші [[Бронислав Залесский]] 1865 жылы Парижде француз тілінде шығарған «Қазақ сахарасына саяхат» деген кітабында былай деп жазған: «Мен бір күнімді Есет Көтібаров есімді қырғызбен өткіздім. Ол осы замандағы қазақ даласына танымал ерекше тұлға... ол көсем болып қалды... және қазының міндетін атқарды». Б. Залесский осы сапарында қара қарындашпен Есеттің қырынан отырған суретін салып алған. Есет сол заманда Еуропада, Ресейде суретке түсірілген, ол суреттері кезінде газет-журналдарда жарық көрген санаулы адамдардың бірі болды.<ref name="KanmenZhazylganT"/> Ресейде табылған ақпарат құралдарында Кіші жүзде Есет батырдың аты 40-шы жылдарда өлтірілген отандасы Кенесарының немесе Кавказдағы Шамильдің атындай қаһарлы болғандығы және оның [[ұзын]] бойлы, [[селдір]] қара сақалды, мұртты, оның жүзінен қайырымдылық пен сергектік, тұнық әрі сабырлы көздерінен терең ақылдылық, салмақпен айтқан әңгімелерінен оның қазақ болмысын терең білетіндігі және кең парасаттылығы байқалатындығы жазылған. Соңғы жылдары табылған тағы бір дерек шығыстанушы С.Өтенияз Ұлыбританияның Лондон ұлттық кітапханасының сирек кітаптар қорынан 1865 жылы ағылшын тілінде жарық көрген қазақ даласы жайлы кітаптың көшірмесін алып келген.<ref name="KanmenZhazylganT"/> Осы кітаптың 33-беті Есет батырға арналған. Онда Есеттің [[сегіз]] ұлының үлкені - Назардың да суреті басылған екен. Тарихи деректер бойынша, Орынбор генерал-губернаторы Назар Есетұлын немере ағасы Бекет Серкебайұлымен бірге Орынбор түрмесіне қамайды. Кейін Бекетті Сібірге жер аударады да, Назарды Есеттің қаһарынан сескеніп, босатып жібереді. Осы кітапта Есет батыр бастаған көтеріліс толық жазылады.<ref name="DalaGerkulesi"/> Есет Көтібарұлының барлық әулеті ел қорғауға араласып, аттары тарихта қалған. Әкесі [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібардың]] ерлігі өз алдына бір төбе немере ағасы Арыстан батыр Тінәліұлы, інілері Бекет Серкебайұлы, Ерназар Кенжалыұлы да тарихта қалған жандар. Арыстан, [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібар]], Есет есімдері «Айман-Шолпан» жырына арқау болған. Есеттің арғы атасы Қалдыбай батыр еліміздің оңтүстігіндегі [[Сайрам]] шабуылына қатысып, сүйегі Түркістанда қалған. Есеттің арғы тегі Алтын Орда мен Ноғайлы ұлысының әміршісі болған, атақты «ел қамын жеген «ер Едігеге» барып тіреледі.<ref name="TogysbayevB"/> Есет батыр Көтібарұлы 1889 жылы қартайған шағында дүние салды. Ол туып-өскен Шалқар ауданындағы Шолақжидеде жерленген. Басына [[төрт]] күмбезді кесене тұрғызылған. <ref name="TogysbayevB">Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> ==Есет Көтібарұлы бастаған көтеріліс== XIX ғ. 50-жылдары [[Ресей империясы]]ның отаршылдық саясатына қарсы Есет Көтібарұлы белсенді күрес жүргізді. <ref name="NogaybayevaM">Қaзaқстaн (Қaзaқ елі) тaрихы. Құрастырушы: Ноғайбаева М. Омaрбеков Т. Кәрібaев Б. Қaрaжaн Қ. – Алматы: “ЛитРес” баспасы, 2017. ISBN 9785040889969</ref> Ол Арал теңізіне қарай жылжыған ресейлік әскерге күшті қарсылық көрсетті. Есет Көтібарұлы (1803—1889 жж.) [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібар]] батырдың ұрпағы болатын. Ол тек қана өз руы үлкен шектінің арасында емес, сондай-ақ көрші қазақ рулары адай, табын, шөмекей, төртқара, кішкене шекті рулар арасында да үлкен беделге ие болды. ===Хиуа және Қоқан хандықтарына қарсы күрес=== 1847—1848 жж. [[Жанқожа батыр|Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] мен бірлесіп Сырдарияның төменгі бөлігіндегі Хиуалық және Қоқандық жаулап алушыларға қарсы күрес жүргізді. <ref name="MarthaOlcott">The Kazakhs. Olcott, M.B. – Stanford University: Hoover Institution Press, 1987. ISBN 9780817993535</ref> Есет Көтібарұлы хиуалықтарға қарсы күресте [[Жанқожа батыр|Жанқожа Нұрмұхамедовқа]] бірнеше рет көмек көрсетті. Хиуалық хан Жанқожадан тек сұлтандардың ғана емес, сондай-ақ батырлардың қолымен де құтылуға тырысты. Әрине, халық батыры, Жанқожаның туысы Есет Көтібарұлы Хиуа ханының арандатуына көнген жоқ, керісінше, Хиуалық басқыншыларға қарсы күресте Жанқожаға барынша көмектесті.<ref name="MarthaOlcott"/> ===Ресей империясына қарсы ұлт-азаттық көтеріліс=== 1838 ж. Есет Көтібар Жоламан батырмен бірге Ресейдің Елек қамалына шабуыл жасады. Орынбор билеушілері қайткен күнде де Есетті қолға түсіріп, оған патша үкіметін мойындауға мөжбүрлеуді алдарына мақсат етіп қойды. Жазалаушылар Арал теңізінің оңтүстік-батыс жағалауында тұратын көтеріліске қатысушылар мен бейбіт тұрғындарды қатал жазалады. Орынбор генерал-губернаторы көтерілісшілерді басу үшін жазалаушы отрядтарды бірінен соң бірін жіберіп жатты. Бірақ Есет Борсық құмдары мен Үстіртке ауылдар мен ауыр жүктерді дер кезінде жіберіп үлгерді. Даламен жылжып келе жатқан өзінің жігіттерін ол екі топқа бөліп, Ресейдің керуендеріне шабуыл жасап және жазалаушы отрядтармен ұрысқа араласты. 1847 жылдың жазында [[Жем]] өзенінің бойында Есет батыр патша үкіметінің жазалаушы әскеріне тұтқиылдан шабуыл жасады.<ref name="NogaybayevaM"/> Патша әкімшілігінің жазалаушы отрядтары Есет Көтібарұлы құрамындағы бірнеше руларды талқандап, материалдық байлықтарын тартып алып, малдарын айдап кетті.<ref name="MarthaOlcott"/> Есет бәрібір Орынборлық ведомствоның жазалаушы күштерімен күресті жалғастырды. Патша әкімшілігі Есет батырды қолға түсіру мақсатымен бірнеше рет жазалаушы әскер жіберді. Сонда да Есет батыр өз елінің жер жағдайын жақсы білетін ол жазалаушы отрядты адастырып, таптырмай кетіп жүрді.<ref name="NogaybayevaM"/> 1855 жылы Есет Көтібарұлы бастаған көтерілісшілер отаршыл әкімшіліктің қолшоқпары билеуші-сұлтан [[Арыстан Жантөрин|Арслан Жантөриннің]] отрядын талқандайды. Сұлтан [[Арыстан Жантөрин|Арслан Жантөрин]] қаза болды.<ref name="NogaybayevaM"/> Патша үкіметінің сауда керуендері мен бекініс-қамалдарына шабуыл жасаумен болды. Есет батыр тарапынан Хиуамен әскери одақ құру жөнінде жасаған ұсынысы сәтсіз аяқталды. Ресеймен 20 жыл бойы жанқиярлықпен күрес жүргізген Есет батыр 1858 жылы ол патша өкіметінің бейбіт шартын өз еркімен қабылдады. Бұдан әрі патшаға қарсы күресу бос әурешілік екенін түсінді. Патша үкіметі оның бұған дейін Ресей империясына қарсы жүргізген күресіне кешірім жасады. Ол кейінірек тіпті Ырғыз уездік бастығының көмекшісі болып тағайындалды. 1873 ж. Орынбор отрядының құрамында ол Хиуа жорығына қатысты. Бұл жорығы үшін оған "Жігері үшін" алтын медалін иеленді. Есет Көтібарүлы 80 жастан аса өмір сүріп, қайтыс болды. Ол Ақтөбе облысының Шалқар станциясына жақын маңда жерленді. Көтерілістің негізгі қозғаушы күші езілген қазақ шаруалары еді. Көтерілістің жеңілу себептері: қазақ шаруаларының ұйымдасуының әлсіздігі, стихиялық сипаты, жеке ақсүйек феодалдарының опасыздығы. Көтеріліс жеңілгенімен Оңтүстік Қазақстандағы Қоқан билеушілерінің озбырлығы қазақ еңбекшілерінің, Ресейдің құрамына кіруіне ұмтылған алғышарттардың пісіп-жетілуіне себепші болды. ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Bio-stub}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1803 жылы туғандар]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қазақстан тарихы]] [[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері]] [[Санат:1889 жылы қайтыс болғандар]] cvv7w5pms7g1l5ll9mkacqoqa5zjml5 0 86029 3619182 3618762 2026-06-17T18:42:31Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Амина Жанаққызы|Амина Жанаққызы]] ([[User talk:Амина Жанаққызы|т]]) өңдемелерінен [[User:ArystanbekBot|ArystanbekBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 2096318 wikitext text/x-wiki '''Үстелім / Үстеме ақы''' - қосымша ақы (сома, мөлшер, [[сыйлықақы]], т. б. Қызметтің түрлі аяларындағы құндық көрсеткіштерге үстелімнің алуан түрлері бар. Мемлекеттік салықтарға үстелім салықтардың қосымша сомасы, ол [[мемлекеттік салықтар]]ға белгілі бір үлесте белгіленіп, жергілікті [[бюджет]]терге түседі. [[Нарық]]тық [[экономика]]сы дамыған елдерде жергілікті бюджеттердің шығысын өтеуге қосымша ресурстарды жұмылдыру үшін кеңінен қолданылады. [[Кеден]] бажына кеден бажын тез көтеру күрделі немесе мүмкін болмаған жағдай да бір жолғы шара ретінде қолданылады, кейде үлттык экономика тауарларының бәсекеге жарамдылығын қолдау, ішкі нарық [[импорт]]тан қорғау үшін қазыналық және саяси мақсатпен қолданылады. Халықаралық сауда практикасын "Үстелім" термині екі мәнде қолданылады.: біріншісі — бір елдің валютасын екінші елдің валютасына [[айырбастау]] кезінде төленетін "сыйлықақы"; екіншісі — түрлі елдердің валюталарын айырбастау кезіндегі арасалмақ.<ref>Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Экономика]] [[Санат:Қаржы]] {{Economy-stub}} ql7moz9imgd4y9pirszfi5xlc0wobmu 0 94487 3619436 3450407 2026-06-18T10:12:24Z Мейрамггүл Жүманбетова 182660 мәлім 3619436 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |name = Шашыратқы |image = Cichorium_pumilum.jpg |image_caption = ''[[Cichorium pumilum]]'' |regnum = [[Өсімдіктер]] |divisio = [[Гүлді өсімдіктер]] |classis = [[Қос жарнақтылар]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Asterales]] |familia = [[Астралылар тұқымдасы|Asteraceae]] |subfamilia = [[Cichorioideae]] |tribus = [[Cichorieae]] |subtribus = [[Cichoriinae]] |genus = '''''Cichorium''''' |genus_authority=[[L.]] |type_species_authority=[[L.]] |type_species=''[[Cichorium intybus]]''<ref>lectotype designated by Green, Prop. Brit. Bot.: pg 178. 1929</ref><ref name=h>[http://www.tropicos.org/Name/40008964 Tropicos, ''Cichorium'' L.]</ref> |synonyms_ref=<ref name=b>[http://dixon.iplantcollaborative.org/CompositaeWeb/default.aspx?Page=NameDetails&TabNum=0&NameId=22d4880b-3bae-4f88-9245-8dfb3c31095f Flann, C (ed) 2009+ Global Compositae Checklist ]</ref> |synonyms= * ''[[Acanthophyton]]'' <small>Less.</small> * ''[[Endivia]]'' <small>Hill</small> |subdivision_ranks = түрлері |subdivision = 10 түрі белгілі }} [[Сурет:Cichorium pumilum.jpg|thumb|right]] '''Шашыратқы''' ({{lang-la|Cichorium}}) – [[астралылар тұқымдасы|астралылар]] тұқымдасына жататын бір, екі және көп жылдық шөптесін өсімдіктер тегі<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref>. Дүние жүзінде қоңыржай және субтропиктік аймақтарда өсетін 8 — 10 түрі белгілі. == Табиғатта таралуы. == Шашыратқының отаны болып Жерорта теңізі аймақтары болып есептеледі. Өсімдік Еуразии, Солтүстік Африкада, Оңтүстік Америкада, Аустралияда, Солтүстік Америка және Жаңа Зеландияда кездеседі. [[Қазақстан]]да барлық облыстардағы шалғынды жерлерде, жолдардың жиегінде, тоғайларда, ашық алаңдар мен егістік жерлерде өсетін 1 түрі — [[Кәдімгі шашырақты]] ({{lang-la|Cichorium іntybus}}) бар. == Ботаникалық сипаттамасы. == Шашыратқы тегінің өсімдіктері – көп жылдық немесе екі жыфлдық, сабағының бойы 1,4 метрге дейін жететін, шөп тектес өсімдік. Сабақтары тік өседі, оның әр жерін түк басып тұрады. Тамыры жерге терең бойлайды. Оның ұзындығы 90 – 100 сантиметрге дейін жетеді. Жапырақтары сопақша, ал шеттерінде малдың құлағына салатын сырға секілді ойықтары болады. Сабақ – жапырақтары жіңішке, отырмалы, шеттері – тегіс. Жапырақтарының қуысында екі – үштен орналасқан гүлдерінің түсі көк және көкшілдеу болады. Өсімдік мауысым айынан қыркүйек айына дейін біртіндеп гүлдеп тұрады. == Химиялық құрамы. == Шашыратқы тамырының құрамында ащы илік заттар, нәруіз, май, инсулин, аскорбин қышқылы, қант, В дәрумені болады. == Пайдалануы == # Салаттық көкөніс және тамыр жемістілер ретінде өсіріледі. Шашыратқы тамырын кептіріл, қуырып және ұнтақтап үгітілген күйінде [[кофе]] сусынын әзірлеуге пайдаланады. Бұл сусын түнбасының тіл үйіретін дәмі және қоңырқай түсі болады. # Шашыратқыны кофеге де қосады (бір стақан суға 2 шай қасық кофе, 1/2 шай қасық шашыратқы ұнтағы). Жапырақты ( салаттық) шашыратқы ашқылтым салат өсімдігіне жатады; сәл ашқылтымдау, сүйкімді дәмі бар. Жапырағын көк салат жасауға пайдаланылады.<ref>Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9</ref> # Дәрілік шикізат ретінде шашыратқының тек тамыры ғана пайдаланылады. Оны күз айларында жауын – шашынсыз күндері қазып алады да, топырақтан, жапырақтарынан тазалап, көлеңке жерде кептіреді. Ағаш жәшіктерге, ол болмаса қағаз қапшықтарға салып, құрғақ жерде сақтайды. Тамыр тұнбасының малд азыққа деген тәбетін ашатының , өт жүргізетін, қатты ауырсынуды басатын және зиянды микробтарды өлтіретін қасиеттері бар.Мал дәрігерлік практикасында оны ірі қара, жылқы, қойлардың ас қорыту бездерінің бірқалыпты жұмыс істеуін қалыптастыру үшін, асқазан мен тоқ ішектің қабынуын, бауыр ауруларын емдеу үшін пайдаланады. Мал терісінде пайда болған іріңді бөртпелерді тамыр тұнбасымен емдейді. Ал медицинада қант диабетімен ауыратын адамдарға осы өсімдік тамырының тұнбасы ішкізіледі. Мал дәрігерлігі практикасында малдың тері қотырын , ұзақ уақыттан бері жазылмай жүрген [http://vlanamed.com/ekzema/ экземаларды], есекжемді шашыратқының тамыр тұнбасы дайындалады: 40 грамм ұнтақталған тамырды қайнатылған жарты литр суға салып 25 – 30 минут тұндырады да, ірі қараға – 100 – 120 мл, жылқыға 90 – 100 мл, қойға – 20 – 30 мл, бұзауға 30 – 40 мл, қозыға 5 – 10 мл мөлшерінде күніне 3 – 4 рет ішкізеді. Шашыратқының спирттік тұнбасын жасау үшін оның тамырының 40 грамы 200 мл спиртке салынып, 8 – 10 күн қараңғы жерде тұндырылады. Бұзауға күніне 3 рет 150 мл суға араластырылған бір ас қасық спирттік тұнба ішкізіледі. === Кофе алмастырғыш === XVIII ғасырдан бастап қуырылған және ұнтақталған [шашыратқы] тамыры кәдімгі кофенің құнын арзандату үшін оның баламасы ретінде пайдаланылды немесе оған қосылып отырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кофе импорты толығымен тоқтағанда, сондай-ақ экономикалық дағдарыстар кезеңінде шашыратқы кофесі кеңінен таралды. Мәліметтерге сүйенсек, оның дәмі жақсы және кез келген жағдайда қуырылған інжір, какао-велла (какао бұршақтарының қабығы), ат каштандары, жүзім сүйектері, спаржа тұқымдары, үгінділер және [тіпті] кірпіш ұны (!)* сияқты басқа «жалған суррогаттарға» қарағанда әлдеқайда жоғары. Шашыратқы кофесі, сірә, әлі күнге дейін әлемнің көптеген елдерінде, бәлки, кофеиннің әсерінен аулақ болғысы келетіндердің арқасында қолданылып келеді. Шашыратқы көпжылдық өсімдік болғандықтан, мал азықтық шөптер мен беде түрлерінің қоспасында (шөп қоспаларында) жиі қолданылады, бұл күйіс қайыратын жануарлар үшін [жемшөптің] дәмділігін арттырады. Гектарына шамамен 5 кг жұмсалады. Шашыратқының бұл түрлерінің барлығына өзіндік ерекше ащы дәм тән, оны көбісі ұнатқанымен, бәрі бірдей бағалай бермейді. Италияда радиккионы жиі табада бұқтырып пісіреді, бұл оның ащылығын жұмсартады: міндетті түрде дәмін татып көріңіз! == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер ==https://www.nordgen.org/projects/crop-wild-relatives/plant-portraits/chicory-cichorium-intybus-l/ * {{кітап |авторы = Шәріпбаев Н. |бөлімі = Малдың асқазан - ішек ауруларын емдеуге қолданылатын дәрілік өсімдіктер |бөлімсілтемесі = |тақырыбы = Шашыратқы |шынайыатауы = Шашыратқы |сілтеме = |уикитека = |жауапты = |басылым = |орны = |баспасы = "Қайнар" |жыл = 1988 |томы = |беттері = 47-49 |барлықбеті = 242 |сериясы = Пайдалы өсімдіктерді мал дәрігерлігінде қолдану |isbn = 5 - 629 -00074 - 5 |тиражы = 5700 }} {{wikify}} [[Санат:Күрделігүлділер]] [[Санат:Еуразия флорасы]] cgrt0kl626acqsv62vh0ibhnulbveag 0 96353 3619424 2426357 2026-06-18T10:06:08Z Қызғалдақ Алпысбаева 182652 3619424 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Айбек ағамыз.jpeg|thumb|Айбек Қалиев]] '''Айбек Қалиев''' (19.4.1978 жылы туған, бұрынғы [[Торғай облысы]] [[Жангелді ауданы]]нда Тәуіш ауылында) - [[айтыскер]] [[ақын]]. Астанадағы Еуразия ұлттық университетін бітірген (1998). 1998 - 2001 жылдары Қазақ аграрлық университетінде оқытушы, 2001 жылдан [[Астана]]дағы Еуразия ұлттық университетінде [[оқытушы]] болып [[қызмет]] етеді. Бірнеше [[айтыс]]тардың [[жүлдегер]]і.<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> Қалиев Айбек Киікбайұлы 1978 жылы, 19 ақпанда Торғай облысы, Жанкелдин ауданының Тәуіш ауылында дүниеге келген. 1994 жылы Қаратүбек орта мектебін, 1998 жылы Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетін үздік бітірген. 1998-2001жылдары Қазақ Аграрлық университетінің қазақ тілі кафедрасында ассистент, оқытушы, аға оқытушы. 2001-2009 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінде]] қазақ әдебиеті кафедрасының оқытушысы, аға оқытушысы, доценті қызметін атқарған. 2009 жылдан бері Ы.Алтынсарин атындағы Арқалық мемлекеттік педагогикалық институтының педагогика және филология факультетінің деканы. 2006- «Торғай ақындарының дәстүрлі поэзиясы» атты тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. 2008- «Торғай ақындарының дәстүрлі поэзиясы» атты монографиясы «Нұра-Астана» баспасынан жарық көрді. Республикалық, халықаралық ғылыми конференциялар жинақтарында, ғылыми басылымдарда отызға жуық ғылыми мақалалары жарық көрген. Орта мектептің 10 сыныбына арналған гуманитарлық және жаратылыстану бағыттары бойынша «Қазақ әдебиеті» пәні оқулығының авторларының бірі. 2010 жыл, «Жазушы» баспасы. Орта мектептің 9 сыныбына арналған гуманитарлық және жаратылыстану бағыттары бойынша «Қазақ әдебиеті» пәнінің оқулығы «Жазушы» баспасында өндірісте. Бірнеше дүркін Республикалық, халықаралық айтыстардың жүлдегері. == Депутаттық куәлік пен төсбелгі == Ол 2025 жылдың 26 қазанында өткен сайлауда қарсыластарын айқын басымдықпен жеңіп шыққан. Депутат Арқалық қалалық мәслихатының кезектен тыс сессиясында ресми түрде таныстырылды. Сайлау қорытындысын Арқалық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы Арыстан Айтмағамбетов жария етті. Салтанатты рәсім барысында Айбек Қалиевке депутаттық куәлік пен төсбелгі табысталды.<ref>{{cite web|url=https://janabastau.kz/post/aitysker-aqyn-aibek-qaliev-deputat-bolyp-sailandy|title=Айтыскер ақын Айбек Қалиев депутат болып сайланды|author=|date=|website=janabastau.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ әдебиеті}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақстан әдебиеті]] [[Санат:Айтыс ақындары]] 6cewmmwa6nm4hj3d7meq0hj9ltfuwit 3619446 3619424 2026-06-18T10:17:37Z Қызғалдақ Алпысбаева 182652 3619446 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Айбек ағамыз.jpeg|thumb|Айбек Қалиев]] '''Айбек Қалиев''' (19.4.1978 жылы туған, бұрынғы [[Торғай облысы]] [[Жангелді ауданы]]нда Тәуіш ауылында) - [[айтыскер]] [[ақын]]. Астанадағы Еуразия ұлттық университетін бітірген (1998). 1998 - 2001 жылдары Қазақ аграрлық университетінде оқытушы, 2001 жылдан [[Астана]]дағы Еуразия ұлттық университетінде [[оқытушы]] болып [[қызмет]] етеді. Бірнеше [[айтыс]]тардың [[жүлдегер]]і.<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> Қалиев Айбек Киікбайұлы 1978 жылы, 19 ақпанда Торғай облысы, Жанкелдин ауданының Тәуіш ауылында дүниеге келген. 1994 жылы Қаратүбек орта мектебін, 1998 жылы Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетін үздік бітірген. == Еңбек жолы == 1998-2001жылдары Қазақ Аграрлық университетінің қазақ тілі кафедрасында ассистент, оқытушы, аға оқытушы. 2001-2009 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінде]] қазақ әдебиеті кафедрасының оқытушысы, аға оқытушысы, доценті қызметін атқарған. 2009 жылдан бері Ы.Алтынсарин атындағы Арқалық мемлекеттік педагогикалық институтының педагогика және филология факультетінің деканы. 2006- «Торғай ақындарының дәстүрлі поэзиясы» атты тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. 2008- «Торғай ақындарының дәстүрлі поэзиясы» атты монографиясы «Нұра-Астана» баспасынан жарық көрді. Республикалық, халықаралық ғылыми конференциялар жинақтарында, ғылыми басылымдарда отызға жуық ғылыми мақалалары жарық көрген. Орта мектептің 10 сыныбына арналған гуманитарлық және жаратылыстану бағыттары бойынша «Қазақ әдебиеті» пәні оқулығының авторларының бірі. 2010 жыл, «Жазушы» баспасы. Орта мектептің 9 сыныбына арналған гуманитарлық және жаратылыстану бағыттары бойынша «Қазақ әдебиеті» пәнінің оқулығы «Жазушы» баспасында өндірісте. Бірнеше дүркін Республикалық, халықаралық айтыстардың жүлдегері. 2025 жылғы 26 қазанында депутат болып сайланды. <ref>{{cite web|url=https://janabastau.kz/post/aitysker-aqyn-aibek-qaliev-deputat-bolyp-sailandy|title=Айтыскер ақын Айбек Қалиев депутат болып сайланды|author=|date=01.11.25 |website=janabastau.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ әдебиеті}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақстан әдебиеті]] [[Санат:Айтыс ақындары]] f950qce0tn3sg3hwedw3qg9pp1ypsoz 0 97367 3619429 3384965 2026-06-18T10:09:23Z 1979ARMAN 182668 3619429 wikitext text/x-wiki '''Ақылбек Қожаұлы Шаяхмет''' ([[1951]] жылы туған, [[Қостанай облысы]], [[Жітіқара ауданы]]) - ақын, жазушы, драматург, көсемсөзші-журналист, Қазақстан жазушылар одағының басқарма мүшесі, әлем халықтары жазушылар одағының мүшесі, филология ғылымдарының кандидаты, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы ҚӨУ профессоры, халықаралық шығармашылық Академиясының корреспондент-мүшесі, ҚР мәдениет қайраткері, Қазақстанның құрметті журналисі. Махмұт Қашқари атындағы түркі әлеміне сіңірген еңбегі үшін халықаралық сыйлықтың, «Алаш» халықаралық әдеби сыйлығының лауреаты. Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы халықаралық әдеби сыйлықтың және тәуелсіз «Алтын қалам» сыйлығының иегері<ref>{{cite web|url=https://adebiportal.kz/kz/authors/view/1867|title=Ақылбек Шаяхмет|author=|date=|website=adebiportal.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang= kk}}</ref>. [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]-ды, [[Мәскеу]]дегі Әдебиет институтын бітірген. [[Алматы облысы]]сында "Жетісу", [[Қостанай облысы]]нда "Қостанай таңы" газеттерінде, облыстық телекомпанияда қызмет істеген. "Қазақ тілі" қоғамы облыстық ұйымы басқармасының төрағасы, [[Қазақстан жазушылар одағы]]ның Қостанай және Торғай облысында бойынша әдеби кеңесші, облыстық тіл басқармасы бастығының орынбасары, ұлт саясаты жөніндегі облыстық мәдениет басқармасы бастығының орынбасары, болып қызмет атқарған. "Азия - Транзит" ([[Қарағанды]]), "Сарыарқа" ([[Астана]]), [[Жас Қазақ (журнал)|"Жас қазақ"]] журналдарының ақылдастар алқасының мүшесі.<ref></ref> Қазақ және орыс тілдерінде поэзиялық және прозалық он жеті кітабы шыққан. Шығармалары шетел тілдеріне аударылған. Балаларға арналған "Күлімдеді күніміз", "Гүл мен бидай", "Біздің бақша", "Шынар", "Аяз және Қыдыр" атты кітаптары жарық көрген. Өлеңдері орыс мектептеріне арналған оқулықтарға енгізілген. "Ақсұлу" тарихи драмасының, "Алғыс пен Қарғыс немесе жарық пен көлеңке", "Таза бұлақ" пьесаларының авторы. Бірқатар кітаптарды құрастырған.<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ әдебиеті}} [[Санат:1951 жылы туғандар]] [[Санат:Жітіқара ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан ақындары]] s278hqnfg4jizef5595ins31cpcfzh9 3619465 3619429 2026-06-18T10:27:21Z 1nter pares 146705 3619465 wikitext text/x-wiki '''Ақылбек Қожаұлы Шаяхмет''' ([[1951]] жылы туған, [[Қостанай облысы]], [[Жітіқара ауданы]]) - ақын, жазушы, драматург, көсемсөзші-журналист, Қазақстан жазушылар одағының басқарма мүшесі, әлем халықтары жазушылар одағының мүшесі, филология ғылымдарының кандидаты, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы ҚӨУ профессоры, халықаралық шығармашылық Академиясының корреспондент-мүшесі, ҚР мәдениет қайраткері, Қазақстанның құрметті журналисі. Махмұт Қашқари атындағы түркі әлеміне сіңірген еңбегі үшін халықаралық сыйлықтың, «Алаш» халықаралық әдеби сыйлығының лауреаты. Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы халықаралық әдеби сыйлықтың және тәуелсіз «Алтын қалам» сыйлығының иегері<ref>{{cite web|url=https://adebiportal.kz/kz/authors/view/1867|title=Ақылбек Шаяхмет|author=|date=|website=adebiportal.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang= kk}}</ref>. [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]-ды, [[Мәскеу]]дегі Әдебиет институтын бітірген. [[Алматы облысы]]сында "Жетісу", [[Қостанай облысы]]нда "Қостанай таңы" газеттерінде, облыстық телекомпанияда қызмет істеген. "Қазақ тілі" қоғамы облыстық ұйымы басқармасының төрағасы, [[Қазақстан жазушылар одағы]]ның Қостанай және Торғай облысында бойынша әдеби кеңесші, облыстық тіл басқармасы бастығының орынбасары, ұлт саясаты жөніндегі облыстық мәдениет басқармасы бастығының орынбасары, болып қызмет атқарған. "Азия - Транзит" ([[Қарағанды]]), "Сарыарқа" ([[Астана]]), [[Жас Қазақ (журнал)|"Жас қазақ"]] журналдарының ақылдастар алқасының мүшесі.<ref></ref> Қазақ және орыс тілдерінде поэзиялық және прозалық он жеті кітабы шыққан. Шығармалары шетел тілдеріне аударылған. Балаларға арналған "Күлімдеді күніміз", "Гүл мен бидай", "Біздің бақша", "Шынар", "Аяз және Қыдыр" атты кітаптары жарық көрген. Өлеңдері орыс мектептеріне арналған оқулықтарға енгізілген. "Ақсұлу" тарихи драмасының, "Алғыс пен Қарғыс немесе жарық пен көлеңке", "Таза бұлақ" пьесаларының авторы. Бірқатар кітаптарды құрастырған.<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Stub: Қазақ әдебиеті}} [[Санат:1951 жылы туғандар]] [[Санат:Жітіқара ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан ақындары]] 2mmxiww6av0qbdoc3ugi7iyjv408po2 3619475 3619465 2026-06-18T10:32:29Z 1nter pares 146705 3619475 wikitext text/x-wiki '''Ақылбек Қожаұлы Шаяхмет''' ([[1951]] жылы туған, [[Қостанай облысы]], [[Жітіқара ауданы]]) - [[ақын]], жазушы, драматург, көсемсөзші-журналист, Қазақстан жазушылар одағының басқарма мүшесі, әлем халықтары жазушылар одағының мүшесі, филология ғылымдарының кандидаты, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы ҚӨУ профессоры, халықаралық шығармашылық Академиясының корреспондент-мүшесі, ҚР мәдениет қайраткері, Қазақстанның құрметті журналисі. Махмұт Қашқари атындағы түркі әлеміне сіңірген еңбегі үшін халықаралық сыйлықтың, «Алаш» халықаралық әдеби сыйлығының лауреаты. Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы халықаралық әдеби сыйлықтың және тәуелсіз «Алтын қалам» сыйлығының иегері<ref>{{cite web|url=https://adebiportal.kz/kz/authors/view/1867|title=Ақылбек Шаяхмет|author=|date=|website=adebiportal.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang= kk}}</ref>. [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]-ды, [[Мәскеу]]дегі Әдебиет институтын бітірген. [[Алматы облысы]]сында "Жетісу", [[Қостанай облысы]]нда "Қостанай таңы" газеттерінде, облыстық телекомпанияда қызмет істеген. "Қазақ тілі" қоғамы облыстық ұйымы басқармасының төрағасы, [[Қазақстан жазушылар одағы]]ның Қостанай және Торғай облысында бойынша әдеби кеңесші, облыстық тіл басқармасы бастығының орынбасары, ұлт саясаты жөніндегі облыстық мәдениет басқармасы бастығының орынбасары, болып қызмет атқарған. "Азия - Транзит" ([[Қарағанды]]), "Сарыарқа" ([[Астана]]), [[Жас Қазақ (журнал)|"Жас қазақ"]] журналдарының ақылдастар алқасының мүшесі.<ref></ref> Қазақ және орыс тілдерінде поэзиялық және прозалық он жеті кітабы шыққан. Шығармалары шетел тілдеріне аударылған. Балаларға арналған "Күлімдеді күніміз", "Гүл мен бидай", "Біздің бақша", "Шынар", "Аяз және Қыдыр" атты кітаптары жарық көрген. Өлеңдері орыс мектептеріне арналған оқулықтарға енгізілген. "Ақсұлу" тарихи драмасының, "Алғыс пен Қарғыс немесе жарық пен көлеңке", "Таза бұлақ" пьесаларының авторы. Бірқатар кітаптарды құрастырған.<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Stub: Қазақ әдебиеті}} [[Санат:1951 жылы туғандар]] [[Санат:Жітіқара ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан ақындары]] hawu4vrzkx8mf9rj71x69t9ibg38ve3 0 98737 3619119 3101648 2026-06-17T16:46:28Z Adiletfgf 182626 Барлық мәліметті 3619119 wikitext text/x-wiki '''Жұмабай Әділет Асыланұлы''' (17.08.2004, [[Тараз|Арыс]]) — мемлекеттік қызметкер. Орталық Азия инновациялық университет(OAIU) түлегі. Қазіргі уақытта, Шымкент қаласының дене шынықтыру және спорт басқармасының бас маманы. (Қазақстан Республикасының спорт белсендісі, Шымкент қаласының спорт қайраткері) ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ мәдениеті}} {{wikify}} iq56de1tyc47cu0ep620r4ejlvnf4no 3619184 3619119 2026-06-17T18:42:58Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Adiletfgf|Adiletfgf]] ([[User talk:Adiletfgf|т]]) өңдемелерінен [[User:Тұран|Тұран]] соңғы нұсқасына қайтарды 3101648 wikitext text/x-wiki '''Әділет Асқарұлы Жұмабай''' (19.7.1959, [[Тараз]]) — суретші, мүсінші. [[Алматы сурет училищесі]]н, Алматы театр-көркемсурет институтын (қазіргі [[Қазақ ұлттық өнер академиясы]]) бітірген (1988). Қазір сонда ұстаз. Туындылары республикалық көрмелерге қойылған. 1996 ж. Алматы қаласындағы [[Республика алаңы (Алматы)|Республика алаңында]] орнатылған "[[Тәуелсіздік монументі (Алматы)|Тәуелсіздік монументі]]" композициясының құрамындағы "Барыс үстіндегі Алтын адам" ескерткішін, "Сақтар" мен "Қазақтар" барельефтерін жасаған. 1985 - 2004 ж. жасалған "Айша бибі", "Күлтегін", "Абай", "Көшпенділер", "Қазақ анасы" мүсіндерінің авторы.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965260958</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ мәдениеті}} {{wikify}} cldhc2ikyewzfxyyqjbfdqpsxxh4wyh 0 103322 3619248 3601779 2026-06-18T05:43:31Z Casserium 68287 /* Отбасы */ 3619248 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев | Шынайы есімі = | Суреті = Nurlybek Nalibaev 16 December 2025 (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Нәлібаев, 2025 жыл | Титулы = [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]] | Ту = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 6 мамыр 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Ізашары = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қызылорда облысы]]ның 10-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Қызылорда облысы|әкімі]] | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Kyzylorda province seal.svg | Басқара бастады_2 = 7 сәуір 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 6 мамыр 2026 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] | Ізбасары_2 = [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев|Мұрат Ергешбаев]] | Титулы_3 = [[Қызылорда]] қаласының 11-[[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі#Қызылорда|әкімі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Kyzylorda coat-of-arms.png | Басқара бастады_3 = 14 ақпан 2013 | Басқаруын аяқтады_3 = 2 сәуір 2021 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Мархабат Жайымбетұлы Жайымбетов|Мархабат Жайымбетов]] | Ізбасары_3 = [[Ғанибек Қонысбекұлы Қазантаев|Ғанибек Қазантаев]] | Титулы_4 = [[Шиелі ауданы]]ның әкімі | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Kyzylorda province seal.svg | Басқара бастады_4 = 8 ақпан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 13 ақпан 2013 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Ерлан Төлегенұлы Мұстафаев|Ерлан Мұстафаев]] | Ізбасары_4 = [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев|Мұрат Ергешбаев]] | Туған күні = 13.10.1976 | Туған жері = {{туғанжері|Жаңақорған ауданы|Жаңақорған ауданында}}, [[Қызылорда облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = {{ublist |[[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті|Қазақ мемлекеттік аграрлық университеті]] |[[Қазақ гуманитарлық заң университеті]] }} | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = {{hlist|Экономист-менеджер|заңгер}} | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} }} }} '''Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев''' ([[13 қазан]] [[1976]], [[Жаңақорған ауданы]], [[Қызылорда облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, экономист, заңгер, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]]. [[Қызылорда облысы]]ның бұрынғы әкімі (2022—2026). Белгілі мемлекет қайраткері [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаевтың]] туған інісі.<ref>[https://www.inbusiness.kz/kz/last/bir-ujden-bireu-berdibek-saparbaev-ketip-tugan-inisi-akim-boldy Бердібек Сапарбаев кетіп, туған інісі әкім болды]</ref> == Өмірбаяны == Әкесі — Нәлібаев Машбек Сапарбайұлы (1926–2004), «Өзгент» кеңшарының бригадирі және басқарушысы болып жұмыс істеген. Анасы — Нәлібаева Бибіш Нұрманқызы (1933–2004). Нұрлыбек Нәлібаев [[Қоңырат]] тайпасы [[Жаманбай]] руы [[Қараша (Орта жүз)|Қараша]] бұтағынан шыққан. Қазақ мемлекеттік аграрлық университетін (1997) «Экономика және менеджмент» мамандығы бойынша; [[Қызылорда гуманитарлық заң университеті]]н (2003) «Заңғылымы» мамандығы бойынша бітірген. «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП мүшесі (2006 жылдан). 1997 жылдан - «Қазақойл-коммерция» [[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік|ЖШС]] мұнай өндіру бойынша сарапшысы. 1998 жылдан - «Бұлақ» ЖШС директорының орынбасары. 1999 жылдан - «Стандарт Ойл Бейс» ЖШС директоры. 2001 жылдың наурызынан - «Стандарт Ойл» ЖШС директоры. 2001 жылдың кыгжуйегінен - «Станлаот Ойл Трейдинг» ЖШС директоры. 2002 жылдан - «Харрикейн Ойл Продактс» ЖАҚ Қызылорда филиалының директоры. 2002 жылдың қазанынан - «Қызылорда Мұнай Сервис» ЖШС бас директоры 2005 жылдың тамызынан - Қызылорда қаласы әкімінің орын- басары, қала әкімінің міндетін уақытша атқарушы. 2005 жылдың қазанынан - [[Қызылорда қаласы]] әкімінің орынбасары. 2007 жылдан - [[Қызылорда облысы]]ның әкімі аппаратының жетекшісі. 2008 жылдан бері - Қызылорда облысы Шиелі ауданының әкімі. Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП филиалының төрағасы (2008 жылдан). 2013-2021 жж. – Қызылорда облысы, Қызылорда қаласының әкімі. 2021 жылғы 1 сәуірден бастап Қазақстан Республикасы премьер-министрі Кеңсесінің Өңірлік даму бөлімінің меңгерушісі. 2022 жылғы 7 сәуірден бастап Қызылорда облысының әкімі.<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/nurlyibek-nalbaev-kyizyilorda-oblyisyinyin-akm-bolyip-336475/ Нұрлыбек Нәлібаев Қызылорда облысының әкімі болып тағайындалды. tengrinews.kz]</ref> 2026 жылғы 6 мамырдан бастап ол — Премьер-министрдің бірінші орынбасары.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/nm-nalibaev-turaly-642459 Н.М. Нәлібаев туралы]</ref> Әскери атағы — [[аға лейтенант]]. Діни көзқарасы — [[ислам]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы — «Еліміздің табысты дамуы үшін қажеттінің бәрі бар - ауқымды аумақ, бай минералдық ресурстар. Халыктың демографиялық дамуы, қазірде барынша қалпына келтіріліп жатқан қуатты өндірістік және ауылшаруашылық базасы».<ref name="kimkim" /> Хоббиі — спорт (волейбол), домбыра шерту, ән айту, атқа салт міну, автомобильмен жылдам жүру. Сүйіп оқитын әдебиеті — тарихи және классикалық жанрлар.<ref name="kimkim" /> == Отбасы == Үйленген. Жұбайы — Мәлика Мұстафақызы Сыздықова. Ұлы — Назарбек Машбек (2002 жылы туған); қыздары — Айя Машбекова (2004 жылы туған) мен Аруна Машбекова (2010 жылы туған).<ref name="kimkim">Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> Ағасы [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]] (1953–2023) әр жылдары Үкімет аппаратын, бірқатар облысты, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігін, Кеден комитетін басқарған, Премьер-министрдің орынбасары болған. * Жиені Жансұлтан Сапарбаев (1991 жылы туған) 2019–2024 жылдары Астана қалалық Көлік және жол-көлік инфрақұрылымы басқармасының басшысы болған. Тағы бір ағасы Пазылбек Нәлібаев (1966 жылы туған) — 2022 жылдан бастап Арал-Сырдария облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясының басшысы. * Жиені [[Әзімбек Пазылбекұлы]] (1991 жылы туған) — 2024 жылдан бастап [[Түркістан]] қаласының әкімі. == Марапаттар == * [[Құрмет ордені]] (2011) * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі]] (2011) * [[Парасат ордені]] (2016) * Қазақстанның құрметті құрылысшысы == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Олжас Бектеновтің министрлер кабинеті}} {{DEFAULTSORT:Нәлібаев, Нұрлыбек Машбекұлы}} [[Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері]] [[Санат:Шиелі ауданы әкімдері]] [[Санат:Қызылорда әкімдері]] [[Санат:Қызылорда облысының әкімдері]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] [[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері]] 965pvxhvo0zoj2wyn8sd71o7ef8hei6 0 109552 3619196 3539703 2026-06-17T19:25:12Z Kasymov 10777 3619196 wikitext text/x-wiki '''Оғыланды орамы'''. Бұрынғы атауы Проектный қысқа көшесі. Оғыланды орамы [[Күләш Байсейітова көшесі (Астана)|К.Бәйсейітова]] көшесінен басталып, [[Шабал Бейсекова көшесі (Астана)|Бейсекова]] көшесінде аяқталып, [[В. Мартылога қысқа көшесі (Астана)|В. МартылогаВ. Мартылога қысқа көшесіне]] айналады. Ұзындығы - 330 м. [[Оғыланды]] - Үстірттің оңтүстік сілеміндегі киелі орын. [[Бекет ата мешіті]] осы қасиетті орынға жақын орналасқан. Ел арасында сақталған аңыздарға қарағанда, Бекет атаны осы жерден мешіт салуға бастап келген де Оғыланды екен. Оғыланды - түркі сөзі, ол «ұлан», «бала» деген ұғымды береді.<ref>Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} == Сыртқы сілтемелер == *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116155141/http://maps.astana.kz/kz/gis.html |date=2013-01-16 }} {{ref-kk}}{{ref-en}}{{ref-ru}} [[Санат:Астана көшелері ]] aemuoftetbg2wj6c8cki3rr2vkbb0am 0 110922 3619197 3568496 2026-06-17T19:25:34Z Kasymov 10777 3619197 wikitext text/x-wiki '''Ш. Бейсекова көшесі''' — [[Конституция көшесі (Астана)|Конституция көшесінен]] басталып, [[Шыңғыс Айтматов көшесі (Астага)|Шыңғыс Айтматов көшесіне айналып]] аяқталады. [[Аманқарағай көшесі (Астана)|Аманқарағай]], [[Міржақып Дулатов көшесі (Астана)|М. Дулатов]], [[Оғыланды орамы (Астана)|Оғыланды]] орамын. [[В. Мартылога қысқа көшесі (Астана)|Мартылога]], [[Абат-Байтақ атындағы көшесі (Астана)|Абат-Байтақ]], [[Оқжетпес көшесі (Астана)|Оқжетпес]], [[Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі (Астана)|Н. (С.) Қожахметов]], [[Мұса Жәлел көшесі (Астана)|М. Жәлел]], [[Шақпақ көшесі (Астана)|Шақпақ]], [[Фахд бен Абдулл Азиз көшесі (Астана)|Фахд бен Абдулл Азиз]],[[Нұрғиса Тілендиев даңғылы (Астана)|Н. Тілендиев д-лы]],[[Шаймерден Қосшығұлұлы көшесі (Астана)|Ш. Қосшығұлұлы]], [[Сұлтан Бейбарыс көшесі (Астана)|Бейбарыс Сұлтан]], [[Бердібек Соқпақбаев көшесі (Астана)|Бердібек Соқпақбаев]], [[Ермек Серкебаев көшесі (Астана)|Ермек Серкебаев]] көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 3700 м. Шабал Бейсекова (1917-1997) - әнші, [[Қазақстан]]ның халық әртісі. 1935-1938 жылдары [[Алматы қаласы]]ндағы музыкалық училищесінде, содан соң 1939-1941 жылдары Мәскеу музыкалық консерваториясының қазақ [[студия]]сында (М.З.Владимиров сыныбында) оқыған. Шабал Бейсекованың орындаған әндері: Жібек (Е. Брусиловскийдің «Қыз Жібек»), Ажар (А. Жұбанов, Л. Хамидидің «Абай» операсы), Сара (М. Төлебаевтің «Біржан мен Сара»), Татьяна (П. Чайковскийдің «Евгений Онегин») және т.б. Опера өнерін дамытқаны үшін оған 1949 жылы КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты атағы берілді. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.<ref>Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116155141/http://maps.astana.kz/kz/gis.html |date=2013-01-16 }} {{ref-kk}}{{ref-en}}{{ref-ru}} [[Санат:Астана көшелері]] h1l6qkhr4a7aoop1ipjhzt4z3nvqbfh 0 119459 3619204 3564298 2026-06-18T01:32:29Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3619204 wikitext text/x-wiki {{Кәсіпкер |Есімі = Вячеслав Константинович Ким |Шынайы есімі = Вячеслав Константинович Ким |Сурет = Ким, Вячеслав Константинович.jpg |Ені = |Сурет тақырыбы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = 12.06.1969 |Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = [[Қазақстан]] |Компания 1 = [[Kaspi Bank]] |Лауазымы 1 = [[Экономист]]<br>[[Инвестор]]<br>[[Меценат]] |Компания 2 = |Лауазымы 2 = |Компания 3 = |Лауазымы 3 = |Компания 4 = |Лауазымы 4 = |Білімі = Қазақстан-Ресей университеті |Марапаттары = {{қатар | {{Құрмет ордені}} | {{Парасат ордені}} | {{2 дәрежелі Барыс ордені}} }} |Жұбайы=Татьяна Ким}} '''Вячеслав Константинович Ким''' (1969 жылы 12 маусымда туған, [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — экономист, қаржыгер, қоғам қайраткері; Kaspi.kz-тің негізін қалаушылардың бірі, акционері және директорлар кеңесінің төрағасы, Қазақстан ұлттық таэквондо федерациясының президенті. == Білімі == [[Республикалық физика-математика мектебі]]нің түлегі ([[1996 жыл]])<ref>[https://e-history.kz/ru/contents/view/5_ministrov__vipusknikov_shkoli_imeni_o_zhautikova__4051 О. Жәутіков атындағы мектептің түлектері - 5министр ]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті|Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетін]] «Экономист-қаржыгер» мамандығы бойынша ([[1998 жыл]]), [[Қазақстан-Ресей университетін|Ресей-Қазақстан қазіргі заманғы гуманитарлық университетін]] «Қаржыгер» мамандығы бойынша» ([[2002 жыл]]) бітірген. 1987 - 1989 жж. – КСРО қарулы күштері қатарында әскери қызмет атқарған<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=39154620#pos=1;-69 Ким Вячеслав Константинович (дербес анықтама)]</ref>. == Мансабы == 1990 ж. серіктесімен бірге Коноваловтың офтальмологиялық клиникасын құрды<ref name="forbes.kz">[https://forbes.kz/leader/biznesmen_goda_-_2020_1614684853 Forbes Kazakhstan ұсынады: 2020 жыл бизнесмені]</ref>. 1996 - 2004 жж. – «ALTAIR» АҚ, «Азия Техникс» ЖШС, «ATG» ЖШС компанияларында бөлшек сауда бизнесімен, электрондық техниканы дистрибуциялаумен айналысты. 1993 - 2005 жж. – «Планета электроники» сауда желісінің негізін қалаушылары мен иелерінің бірі <ref name="forbes.kz"/>. 2003 - 2004 жж. – Қазақстандық тауар өндірушілер мен техника қауымдастығының қадағалау кеңесінің төрағасы <ref name="Вячеслав Кимнің қызметі">[http://newspaper.kz/deyatelnost-vyacheslava-kima-6793 Вячеслав Кимнің қызметі]</ref>. 2004 - 2005 жж. – «Азия ТехниксГрупп» АҚ президенті<ref>[https://kursiv.kz/news/2008-06/zdorovyy-perfekcionizm Салауатты перфекционизм] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220111153117/https://kursiv.kz/news/2008-06/zdorovyy-perfekcionizm |date=2022-01-11 }}</ref>. 2004 - 2006 жж. – Қазақстан Республикасының экономика және бюджеттік жоспарлау министрінің кеңесшісі <ref>[https://100janaesim.ruh.kz/ru/participants/2017/vyacheslav-kim.html Қазақстандағы 100 жаңа есім – Вячеслав Ким] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220111153114/https://100janaesim.ruh.kz/ru/participants/2017/vyacheslav-kim.html |date=2022-01-11 }}</ref>. 2005 - 2006 жж. – «Қазақстан Темір Жолы» АҚ экономика жөніндегі басқарушы директоры <ref>[https://www.zakon.kz/4585653-prezidentom-federacii-taekvondo.html Қазақстанның Таеквондо федерациясының президенті болып танымал банкир Вячеслав Ким сайланды] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210804170410/https://www.zakon.kz/4585653-prezidentom-federacii-taekvondo.html |date=2021-08-04 }}</ref>. == Kaspi.kz== 2002 - 2006 жж. – «Банк «Каспийский» АҚ акционері және директорлар кеңесінің мүшесі <ref>[https://kase.kz/ru/news/show/100646 «Банк «Каспийский» ААҚ (Қазақстан) директорлар кеңесінің құрамы өзгерді]</ref>. 2006 - 2008 жж. – «Банк «Каспийский» АҚ ірі акционері және директорлар кеңесінің төрағасы <ref>[https://kase.kz/ru/news/show/1007103 «Банк «Каспийский» АҚ (Қазақстан) өзінің ірі акционерлері туралы ақпарат берді]</ref>. 2008 ж. бастап «[[Kaspi Bank]]» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы қызметін атқарады <ref>[https://kase.kz/files/emitters/CSBN/CSBN_reliz_181108.pdf Топ-менеджмент өзінің жаңа kaspi bank брендін таныстырды]</ref>. 2018 жылғы 5 желтоқсаннан бастап Kaspi.kz директорлар кеңесінің төрағасы <ref>[https://www.zakon.kz/4948739-izbran-predsedatel-soveta-direktorov-ao.html Kaspi.kz АҚ директорлар кеңесінің төрағасы сайланды] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220111153115/https://www.zakon.kz/4948739-izbran-predsedatel-soveta-direktorov-ao.html |date=2022-01-11 }}</ref>. Kaspi.kz IPO-сы 2020 жылдың қазан айында Лондон қор биржасында сәтті өткізілгеннен кейін Bloomberg ақпараттық агенттігінің бағалауы бойынша Вячеслав Кимге тиесілі акциялар пакетінің құны 1,9 миллиард АҚШ долларын құрады <ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-10-15/kazakh-fintech-s-ipo-raises-870-million-amid-pandemic-boost Digital Frenzy Creates Two Billionaires in U.K. Fintech IPO]</ref><ref>[https://kapital.kz/finance/90599/kompaniya-kaspi-kz-ob-yavila-ob-uspeshnom-provedenii-ipo.html Kaspi.kz компаниясы IPO-ның сәтті өткізілгенін хабарлады]</ref>. 2020 жылғы 21 ақпанда Қазақстан президенті [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] Вячеслав Киммен және Kaspi.kz басқарма төрағасы [[Михаил Ломтадзе]]мен кездесу өткізді, кездесу барысында цифрлық сервистерді дамыту стратегиясы, Қазақстандағы электрондық коммерцияның өсу перспективасы, сондай-ақ компанияның шағын және орта бизнесті қолдау жоспарлары талқыланды. Президент Kaspi.kz қызметіне техникалық инновацияларды енгізудің маңыздылығын атап өтті <ref>[http://www.akorda.kz/ru/events/akorda_news/meetings_and_receptions/glava-gosudarstva-provel-ryad-vstrech-4 Мемлекет басшысы бірқатар кездесулер өткізді]</ref><ref>[https://informburo.kz/novosti/tokaev-prinyal-rukovodstvo-kaspikz-kim-i-lomtadze-rasskazali-prezidentu-o-podgotovke-k-ipo-102488.html Тоқаев Kaspi.kz басшыларын қабылдады. Ким мен Ломтадзе президентке IPO-ға дайындық туралы айтып өтті]</ref>. Бір жылдан кейін 2021 жылғы 26 ақпанда Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Kaspi.kz негізін қалаушылар - Вячеслав Киммен және Михаилом Ломтадземен екінші кездесу өткізді, оның барысында мемлекеттік органдар мен Kaspi.kz-тің бірлескен қызметінің перспективалық бағыттары айқындалды, соның ішінде Қазақстандағы қолма-қол ақшасыз төлемдерді дамытуға қатысты мәселелер нақтыланды<ref>[https://www.kazpravda.kz/news/prezident2/tokaev-i-osnovateli-kaspikz-obsudili-sovmestnuu-deyatelnost-gosorganov-i-kompanii Тоқаев пен Kaspi.kz негізін қалаушылар мемлекеттік органдар мен компаниялардың бірлескен қызметін талқылады]</ref>. == Басқа жобалар == 2013 ж. бастап [[Kolesa Group]] компаниясының тең иеленушісі <ref>[https://profit.kz/news/9454/Kolesa-i-Krisha-smenili-vladelcev «Колеса» мен «Крышаның» иелері өзгерді]</ref>. 2016 - 2019 жж. – «Аллюр Компаниялар Тобы» АҚ директорлар кеңесінің мүшесі және тәуелсіз директоры <ref>[https://www.allurgroup.kz/ru/corp/izmenen-sostav-soveta-direktorov-kompanii-allurgroup-corp AllurGroup компаниясының директорлар кеңесінің құрамы өзгерді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116074618/https://www.allurgroup.kz/ru/corp/izmenen-sostav-soveta-direktorov-kompanii-allurgroup-corp |date=2021-01-16 }}</ref>. 2015 ж. бастап – «Алсеко» компаниясының тең иеленушісі <ref>[https://forbes.kz//finances/markets/vyacheslav_kim_i_mihail_lomtadze_priobreli_90_aktsiy_ao_alseko Вячеслав Ким мен Михаил Ломтадзе «АЛСЕКО» АҚ акцияларының 90%-ын сатып алды ]</ref>. 2017 жылдан 2019 жылға дейін – «[[Magnum Cash & Carry|Magnum]]» сауда желісінің тең иеленушісі <ref>[https://forbes.kz/finances/finance/vyacheslav_kim_vyikupil_u_kenesa_rakisheva_dolyu_v_magnum Вячеслав Ким Кеңес Рақышевтан Magnum-дағы үлесін сатып алды]</ref>. 2019 ж. бастап – «Magnum» сауда желісінің қадағалау кеңесінің төрағасы <ref>[https://forbes.kz/process/priklyucheniya_magnuma «Магнумның» оқиғалары]</ref>. == Қаржылық жағдайы == 2002 жылдан бастап Вячеслав Ким жыл сайын [[Forbes|Forbes Kazakhstan]] журналы жариялап отыратын Қазақстандағы ең бай адамдардың тізімінің жоғарғы орындарынан көрініп келеді. Ол 2012 жылғы 24-ші орыннан 2020 жылы 8-ші орынға көтерілді, әл-ауқаты 639 миллион долларға бағаланды <ref>[https://forbes.kz/ranking/50_bogateyshih_biznesmenov_kazahstana_-_2020 Қазақстанның ең дәулетті 50 бизнесмені – 2020]</ref>. 2019 жылғы 15 қазанда Қазақстанның ең беделді бизнесмендердің ондығына кірді <ref>[https://forbes.kz/ranking/50_samyih_vliyatelnyih_biznesmenov_-_2019 ең беделді 50 бизнесмен - 2019]</ref>. 2020 жылы Forbes Kazakhstan журналының редакциясы өз тарихында алғаш рет бірден екі кәсіпкерді – Kaspi.kz негізін қалаушы Вячеслав Ким мен компанияның негізін қалаушы және басқарма төрағасы Михаил Ломтадзені «Жыл бизнесмені» атағының лауреаттары деп жариялады <ref>[https://forbes.kz/leader/duumvirat_forbes_kazakhstan_opredelilsya_s_vyiborom_luchshego_biznesmena_2020_goda Дуумвират: Forbes Kazakhstan 2020 жылдың үздік бизнесменін таңдады]</ref>. == Қоғамдық қызметі == === Қоғамдық және спорт ұйымдарын қолдау === 2016 - 2019 жж. – Қазақстан Республикасындағы Кендо және Иайдо федерациясының президенті <ref>[http://kendo.kz Kazakhstan Kendo Federation]</ref>. 2013 жылғы 11 қарашадан бастап қазіргі уақытқа дейін – Қазақстан ұлттық таеквондо федерациясының президенті<ref>[https://kapital.kz/naznacheniya/23225/prezidentom-federatsii-tayekvondo-izbran-vyacheslav-kim.html Таэквондо федерациясының президенті болып Вячеслав Ким сайланды]</ref><ref>[http://kaztkd.kz/ru/page/governance Қазақстан таеквондо WT федерациясының басшылығы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121171837/http://kaztkd.kz/ru/page/governance |date=2022-01-21 }}</ref>. Таэквондо федерациясын басқарған кезде Вячеслав Ким федерацияны қаржыландыруды жолға қойды, спортшылар барлық қажетті формамен, спорттық құрал-жабдықпен қамтамасыз етілді. Жаттықтырушылар командасы спорттың осы түрінде дәстүрлі түрде жақсы нәтиже көрсетіп жүрген елдердің мамандарымен толықты <ref name="Вячеслав Кимнің қызметі"/>. 2017 жылғы 13 сәуірден бастап «FizmatEndowmentFund» қоғамдық қорының қамқоршылық кеңесінің құрамына кіреді <ref>[https://endowmentfund.fizmat.kz/site/squad «Fizmat Endowment Fund» қоғамдық қорының қамқоршылық кеңесінің құрамы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121171839/https://endowmentfund.fizmat.kz/site/squad |date=2022-01-21 }}</ref>, член совета директоров Республиканской физико-математической школы<ref>[https://fizmat.kz/sovet-direktorov «Республикалық физика-математика мектебі» коммерциялық емес акционерлік қоғамының директорлар кеңесі]</ref>. 2018 жылы «AlmatyTriathlonFederation» Алматы триатлон федерациясының қамқоршылық кеңесінің құрамына кірді<ref>[https://almatytriathlon.org/ru/st/popechitel-skij-sovet «Almaty Triathlon Federation» ҚБ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121171837/https://almatytriathlon.org/ru/st/popechitel-skij-sovet |date=2022-01-21 }}</ref>. 2019 жылдан бастап Қазақстан ұлттық географиялық қоғамы – «Kazakhgeography» РҚБ қамқоршылық кеңесінің мүшесі<ref>[https://forbes.kz/ranking/object/54 Қазақстанның ең беделді 50 бизнесмені (2020 ж. желтоқсан)]</ref><ref>[https://qazaqgeography.kz/ru/about «QazaqGeography» РҚБ қамқоршылық кеңесі]</ref>. === Қайырымдылық қызметі === 2010 - 2014 жж. – «Аяла» қайырымдылық қорына «Тыныс ал, балақай» жобасы бойынша демеушілік көмек көрсетті<ref>[https://time.kz/articles/va-bank/2014/03/06/zhizn-dorozhe-deneg Өмір ақшадан қымбат]</ref>. 2016 жылдан бастап «Мейірімділік» ерікті қоғамының қамқоршылық кеңесінің мүшесі<ref>[https://www.pronline.ru/Viachieslav-Kim-otkryl-dom-dlia-proiekta-Autizm-pobiedim.html Вячеслав Ким «Аутизмді жеңеміз» жобасына үй ашты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211215110640/https://www.pronline.ru/Viachieslav-Kim-otkryl-dom-dlia-proiekta-Autizm-pobiedim.html |date=2021-12-15 }}</ref><ref>[https://detdom.kz/board-of-trustees «Мейірімділік» ерікті қоғамы» қоғамдық қорының қамқоршылық кеңесі]</ref>. 2017 жылғы наурыз айында Вячеслав Ким Михаил Ломтадземен бірге «Аутизмді жеңеміз» жобасына ауданы 1400 шаршы метр күрделі жөндеуден өткен ғимаратты сыйға тартты <ref>[https://forbes.kz/news/2017/04/04/newsid_140090 Алматыда «Аутизмді жеңеміз» жобасының қоныс тойы өтті]</ref>. 2013 жылдан бастап «Өз бизнесіңді жаса» жобасы бойынша «Сәби» қайырымдылық қорының қамқоршылары мен серіктестерінің бірі<ref>[https://kapital.kz/business/67340/kenes-rakishev-i-vyacheslav-kim-vruchili-260-tysyach-molodym-biznesmenam.html Кеңес Рақышев пен Вячеслав Ким жас кәсіпкерлерге $260 мың табыс етті]</ref><ref>[https://tengrinews.kz/private_finance/startoval-priem-zayavok-uchastie-konkurse-postroy-svoy-356186/ «Өз бизнесіңді жаса» конкурсына қатысуға өтінімдерді қабылдау басталды]</ref>. 2020 жылы Kaspi.kz негізін қалаушылар Вячеслав Ким мен Михаил Ломтадзе коронавирус пандемиясымен күреске белсенді түрде қатысып, Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау жүйесіне қаржылық қолдау көрсетті, экспресс-тестілер мен ӨЖЖ аппараттарын сатып алуға 100 миллион теңге бөлді<ref>[https://tengrinews.kz/medicine/fond-sabi-kaspikz-vyidelili-200-millionov-tenge-ekspress-395335 «Сәби» қоры мен Kaspi.kz коронавирусқа арналған экспресс-тестіге 200 миллион теңге бөлді]</ref> және пандемиямен күресу үшін мемлекетке 100 жедел жәрдем көлігін тегін берді<ref>[https://informburo.kz/novosti/kaspikz-darit-100-mashin-skoroy-pomoshchi.html Kaspi.kz 100 жедел жәрдем көлігін сыйға тартады]</ref>. == Марапаттары == * [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] (14 желтоқсан 2007 жыл) – экономиканы, әлеуметтік саланы дамытуға сіңірген еңбегі және белсенді қоғамдық қызметі үшін <ref>[https://kapital.kz/business/50967/izmenen-sostav-soveta-direktorov-kompanii-allurgroup.html AllurGroup компаниясының директорлар кеңесінің құрамы өзгерді]</ref>. * [[Парасат ордені|«Парасат» ордені]] (13 желтоқсан 2016 жыл) – Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуына қосқан елеулі үлесі үшін <ref>[https://24.kz/ru/archive/news/25-letie-nezavisimosti/item/153518-gosudarstvennye-nagrady ҚР Премьер-Министрі мемлекеттік наградалар табыстады]</ref>. * [[Ерен еңбегі үшін медалі|«Еңбегі үшін» төсбелгісі]] және [[Алматы]] құрметті азаматы атағы (15 қыркүйек 2019 жыл) – қаланың дамуына қосқан ерекше үлесі үшін<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/sagintaev-nagradil-nurpeisova-379145/ Б.Сағынтаев Нұрпейісовті марапаттады]</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан кәсіпкерлері]] [[Санат:Республикалық физика-математика мектебінің түлектері]] [[Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан банкирлері]] [[Санат:Қазақстан миллиардерлері]] aukmecyuz303rhf6j0bzt4scp1p09f0 4 119687 3619503 2782836 2026-06-18T11:08:17Z Madi Dos 18369 3619503 wikitext text/x-wiki {{ереже}} {{аударылған ереже|ru:Википедия:Чем не является Википедия{{!}}Чем не является Википедия}} {{shortcut|УП:УБЭ}} '''Уикипедия''' — бұл онлайн-[[энциклопедия]], сондай-ақ жоғары сапалы энциклопедия жасап шығару ісіне қызығушылық танытқан және де өзара сыйластық қарым-қатынасқа негізделген желілік қауымдастық. Демек, Уикипедия болып саналмайтын жайттар да бар. == Уикипедия не емес? == === Уикипедия — қағаз энциклопедия емес === [[Уикипедия:Уикипедия — қағаз энциклопедия емес|Уикипедия — қағаз энциклопедия емес]]. Бұл дәйектерді тексеру критериінен және осы бетте баяндалған басқа қағидалардан басқа біздің қамти алатын және жалпы мақалалар көлемі ешқандай практикалық түсінікпен шектелмеген. Сонымен бірге, төмен жылдамдықты интернет байланыстарын (мәселен, dial-up) қолданатын оқырмандарымыз үшін мүмкін болатын бетті жүктеу көлемімен және жеңіл оқылу түсінігі айқындалатын жекелеген [[Уикипедия:Мақала|мақалалар]] көлемінің ақылға сыйымды ''шегі бар''. ''(қ. [[Уикипедия:Мақаланың мөлшері]])''. Кей кезде мақалалар көлемінің артуы мақаланы біржақты мағынадағы бірнеше жекелеген бөлікке бөлу қажеттілігін тудырады (негізгі мақалада оның түпкі түйіні сақталады). Кейбір қағаз түріндегі энциклопедиялардағы мақалалар тым қысқа, құрғақ, статистикалық баяндама түрінде жазылған, ал Уикипедияда қағаз үнемдеу мәселесі болмағандықтан, біз кез келген тақырыпта мәлімет беріп, мақала мазмұнын үздіксіз толықтырып, кез келген маңыздағы сілтемелерді үлестіре аламыз. Осы себептен қағаз түріндегі энциклопедияларда ''кең таралған қысқартуларды'' қолданбаған жөн. Нақтырақ айтсақ, мақала атауы мақала ішінде кездесетін болса, оны қысқартып, бірінші әрпімен жазбаған дұрыс. Егер мақала жазу үшін құрамында қысқартулардың саны көп материал қолданылса, ол қысқартуларды толықтырып шығуға тырысыңыз. Тек қана «т. с. с.», «т. б.», «қара.», «қ.», «ағыл.» «лат.», «КСРО»…… секілді жалпы қабылданған қысқартулар немесе аббревиатураларды қолдануға болады. Бұл сондай-ақ, жекелеген тақырыптары сәйкес келетін беттерді бір мақаланың атауы екіншісіне қарағанда жалпы қолданыста болғандықтан бағыттау (айдау) арқылы біріктіру қажет деген сөз емес. Оқырман тақырып бойынша барлық мәліметтерге қол жеткізуі үшін кейде мұндай мақалаларды «Тағы қараңыз» бөлімінде сілтемелермен байланыстыру қажет. === Уикипедия — сөздік емес === [[Уикипедия:Уикипедия — сөздік емес|Уикипедия — сөздік емес]] және сөздер мен айтылуларды қолдану жөніндегі нұсқаулық емес. Уикипедиядағы мақалалар қандай болмауы қажет: 1. '''Сөздіктік анықтамалар.''' Себебі Уикипедия – сөздік болмағандықтан, белгілі бір терминге анықтама беру үшін жаңа мақала бастаудың қажеті жоқ. Дұрыс анықтама беру – бұл мақаланың тек басы ғана; егер сіз тек қана анықтамадан тұратын мақаланы кезіктірсеңіз, оны энциклопедияға сәйкес келетін мағлұматтармен толықтыруға тырысыңыз. Тек [[нақты сандар]]дың мәдени маңызын қажет ететін мақалалар ғана бұл ережеге бағынбайды. 2. '''Сөздіктік анықтамалар тізімі.''' Уикипедияда сонымен бірге басқа мақалаларға сілтемелерден тұратын [[Уикипедия:Айрық|көп мағыналылықты]] шешу беттері бар: олар бір сөздің (тіркестің) көпмағыналығына арналған мақалаларды айыру үшін қолданылады. Сондай-ақ, Уикипедия кейбір арнайы салаларға арналған глоссарийлері бар беттерден тұрады. 3. '''Сөздерді қолдану немесе жаргон және фразелогиялық (тұрақты тіркес) сөздерді қолдану жөніндегі нұсқаулық.''' Уикипедия бір немесе екінші сөздерді, айтылуларды және т.б. қалай қолдану жөнінде түсінік беруді мақсат тұтпайды. Алайда кейде ұқсас әрі жиі шатастырылатын түсініктердің өзгешеліктерін көрсету мақсатында, мәселен, [[ұлт]] және [[еркіндік]] туралы мақалалар секілді, энциклопедиялық мақаланың сөйлем құрамындағы белгілі бір сөздің қолданылуы жайында түсінік берілуі мүмкін. Кей жағдайларда қандай да бір жаргонның маңызды элементтері жайында мақала жазуға рұқсат етіледі. Сонымен бірге, уикитехнологиялар негізінде құрылған, сөздік болып табылатын [[Уикисөздік]] бауырластық жобасы да жұмыс жасауда. === Уикипедия — жаңа ойлар тарататын орын емес === Уикипедия – сіздің жеке идеяларыңыз бен сараптамалық зерттеулеріңіздің немесе бұрын-соңды еш жерде жарияланбаған тың мәліметтер жариялайтын орын емес. Сондықтан Уикипедияда келесі мәліметтерді жарияламаған жөн: 1. '''Алғашқы (айрықша) зерттеулер нәтижесін''', яғни жаңа теорияларды, соны шешімдерді, өзіндік идеяларды, бар терминдердің ерекше анықтамаларын, жаңа пайда болған терминдерді және т.б. ''(қара. [[Уикипедия:Өзіндік зерттеулердің болмауы]])''. Егер сіз қандай да бір тақырыпта өзіндік зерттеу жүргізсеңіз, оның нәтижесін басқа жерлерде, мәселен, рецензияланатын журналдарда, басқа да басылымдарда немесе беделді веб-сайттар беттерінде жариялауға тырысыңыз. Уикипедияда сіздің жұмысыңыздың нәтижесі жайлы хабарлама тек қана олар жалпы қабылданған білімдер қатарына қосылған кезде ғана жарық көреді. Рецензияланатын журналдар, әрине, Уикипедиядағы мәліметтің жалғыз дереккөзі болып саналмайды, сонда да сіз енгізген мәлімет сенімді және тексеріген болуы қажет. Егер сіз кітаптан, басқа да басылымдардан немесе сенімді веб-ресурстан алынған материалдарға [[Уикипедия:Дереккөздерге сілтемелер|сілтеме жасасаңыз]], оның өзі сіздің мәліметтеріңізді тексеруге болатынын, әрі сіз енгізген ақпарат тек [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас|сіздің жеке пікіріңізден]] тұрмайтынын айқындайды. 2. '''Өзіндік (айрықша) зерттеулер.''' Егер сіз жаңа термин (айталық, «өтекиберсуперпостфутурнистикалық өзара әрекет») немесе жаңа би па-сын ойлап тапқан болсаңыз, сіздің жаңалығыңыз тек басқа бір дереккөзінде жарияланған болса ғана мақала ретінде жарық көре алады. Уикипедия – мектеп кезінде ойлап тапқан дүниелер үшін емес! 3. '''Өнертану сыны.''' Өнер қайраткерлері мен олардың туындылары жайлы мақалалар энциклопедиялық сипатта жазылуы қажет. Әлбетте, сыртқы дереккөздерде ұсынылған бақылауларға негізделген жағдайда сыни сараптама ''қошталады''. Төмендегі 5 п қараңыз. 4. '''Жеке [[эссе]] және [[блог]]тар''', сіздің қандай да бір тақырыпта қорытқан ойларыңыз. Уикипедия адамзат жинаған білім қорын жинақтауға арналған. Бұл белгілі бір адамның жеке пікірлерін жалпы адамзаттық білімнің бөлігіне айналдыру құралы емес. ''(қара. [[Уикипедия:Өзіндік зерттеулердің болмауы]])''. Тек кей жеке тұлғаның пікірі талқылауға тұратын айтарлықтай маңызды болып, ол жайлы басқалар (тек өзі емес) жазып, жариялаған сирек жағдайларда ғана мұндай мақалалардың жарық көруіне мүмкіндік бар. Уикипедияға қатысты жеке ойлар [[meta:|МетаУикиде]] қолдау табады. Сондай-ақ Уикипедияда мақалаларға айтылған жеке пікірлер қолдау табатын [[Уикиинфо]] тарауы бар. 5. '''Ағымдағы оқиғалар жөніндегі пікірлер''' (алдыңғы пунктің жекелеген жағдайы). Ағымдағы оқиғалар сезімдерді қоздырып, адамдарды «мінберге (трибуна) шығуға» итермелегенмен (яғни, жеке көзқарасыңды дәлелдеу), Уикипедия – оның құралы емес. Мақалалар таразыға салынған, ағымдағы оқиғалар бейтарап көзқарас арқылы қарастырылған болуы қажет. Сондай-ақ мұндай мақалаларды жақын болашақта өз маңызын жоймайтындай етіп жазуға тырысқан жөн. 6. '''Дискуссиялық форумдар.''' Өтініш, біздің негізгі мақсатымыз энциклопедия жасау екендігін '''есте сақтаңыз'''. Сіз жеке талқылау беттерінде әріптестеріңізбен әңгіме-дүкен құрып, ал мақалаларды талқылау беттерінде осы мақалаларға қатысты мәселелерді талқыға сала аласыз, алайда пікірталас болып табылатын мақаланы енгізбегеніңіз жөн. 7. '''Жаңалық репортаждары.''' Уикипедия ағымдағы оқиғалар жаңалықтарының алғашқы дереккөзі болмауы қажет. Уикипедия – мәліметтің алғашқы дереккөзі емес. Бұл үшін арнайы '''алғашқы дереккөзі болатындай''' етіп қарастырылған бауырластық [[Уикижаңалық]]тар жобасы бар. Сондай-ақ онда басқа да көптеген анықтамалық басылымдарға қарағанда жаңа дәйектер мен болып жатқан оқиғалар жайындағы ақпараттың түсуі жөнінен Уикипедияны заманауи шынайылыққа біртабан жақындата түсетін ағымдағы оқиғалармен байланысты тарихи маңызды энциклопедиялық мақалалар көп. === Уикипедия — мінбер (трибуна) емес === Уикипедия – мінбер емес және үгіт-насихат немесе жарнама құралы емес. Бұдан '''Уикипедия беттері не болып табылмайтыны айқындалады''': 1. '''Насихат немесе қандай да бір нәрсені қорғау мақсатындағы әрекет.''' Әлбетте, мақалада мұндай әрекеттер жөнінде шынайы ақпарат болуы мүмкін, мұндай жағдайда мұқият түрде [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас|бейтарап көзқарасты]] ұстану қажет. Егер cіз өзіңіздің ''жеке көзқарасыңыздың'' жақсы жақтарына адамдарды сендіргіңіз келсе, онда осы мақсатта [[блог]]ты пайдаланып, форумдарда пікіріңізді айтып, арнайы сол мақсаттағы басқа да құралдарды пайдалануыңызға болады. Уикипедия жеке пікірлерді емес, дәйектерді баяндауға арналған. 2. '''Өзін өзі жарнамалау.''' Сіз өзіңіз жайлы немесе өзіңіз белсенді түрде қатысып жүрген жобалар жайлы жазуыңызға болады. Бірақ, есіңізде болсын, барлық энциклопедиялық осы секілді мақалаларға, сондай-ақ басқаларына да осы дәрежеде қойылатын қалыпты талаптарды [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас|бейтарап көзқарасты]] қоса алғанда, өзің жайлы баяндау кезінде, орындау қиынға түседі. Сондай-ақ, қажеттілік болмаса, мақалада автобиографиялық мақалаға сілтейтін сілтемелерді көп қолдануға болмайды. 3. '''Жарнама.''' Компания немесе оның өнімдері жайлы мақалаларды тек [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас|бейтарап көзқарас]] қағидасына сәйкес келетін жағдайда ғана жазуға болады. Сонымен қатар, мақалада баяндалған жайттардың барлығы үшінші тұлғаның тәуелсіз тексеруіне қолжетімді болуы қажет. Сондықтан, кішкентай «гараждағы фирма» немесе жергілікті дәрежедегі компаниялар жайындағы мақалалар әдетте қабылданбайды. Коммерциялық ұйымдарға сыртқы сілтемелер мақала тақырыбымен байланысты ірі компанияларды нұсқаған жағдайда ғана қолданылғаны жөн. Есіңізде болсын, Уикипедия қандай да бір компанияның пайдасына ұсыныс жасамайды және жеке еншілес құрылым тудырмайды. Сонымен бірге ұйым үшін [[Уикипедия:Маңыздылық|маңыздылық критериилеріне]] де назар аударыңыз. === Уикипедия — шағым немесе ұсыныстар жазатын кітап емес === Уикипедияда фирмалар немесе олардың өнімі сипатталуы мүмкін, алайда олар жайлы мақалалар тек ақпараттық, суреттеу сипатында болуы қажет, ал мұндай мақалалардың болуы әсте талқылау бетінде ол компания немесе өнімдерін қолдану арқылы алған жеке басының әсерін жазуға шақыру деген сөз емес. Мұндай әсерлердің ықпалындағы өңдеулер [[Уикипедия:Өзіндік зерттеулердің болмауы|өзіндік зерттеулерге]] және [[Уикипедия:Тексерілуі|тексерілмеген]] мәліметтерге жататындықтан енгізілмейді. === Уикипедия — серверлік-айна, файлдар мұрағаты немесе сiлтемелер тізімдемесі (каталог) емес === Уикипедия – сервер-айна және сілтемелерді, суреттерді немесе мультимедиа файлдарын сақтайтын репозиторий емес. Уикипедияға орналастырылғандардың барлығы энциклопедияда қолданылуы үшін аяусыз редакциялануы мүмкін. Қандай да бір мәліметті Уикипедияға орналастыра отырып, cіз [[CC-BY-SA]] және [[GFDL]] лицензияларына сәйкес оны жалпыға ортақ ұсынуға өз келісіміңізді бересіз.<ref>Сондай-ақ Уикипедия мақалалары нұсқалған лицензиядағы мақалаларға қосылса да басқа шарттарда қолданылуы мүмкін (оның ішінде «адал ниетті қолдану» құқығы негізінде («[[fair use]]»)) суреттер мен дәйексөздерден тұрады. Кейбір материалдар [[CC-BY-SA]] лицензиясы шарттарында ғана таралады – мұндай жағдайларда мақаланың өзінде, оның өңдеу тарихында немесе талқылауында сәйкес белгі болуы қажет.</ref> '''Уикипедиядағы мақалалар қандай болмауы қажет:''' 1. '''Сыртқы сілтемелердің қарапайым топтамалары немесе интернет-тізімдемелері.''' Мақала мазмұнына сәйкес бір немесе бірнеше пайдалы сілтемелер қойғанның еш сөгеттігі жоқ, алайда тым көп мөлшердегі сілтемелер тізімі мақалалардың дамуына кедергі келтіріп, Уикипедияның түпкі мақсатынан бұра тартады. Егер мақала тақырыбына ұқсас материалдар бірнеше сайттарда бар болса, онда оның ішіндегі ең ірісіне сілтеме жасаған жөн. ''Қара.:''[[Уикипедия:Сыртқы сілтемелер]] және [[m:When should I link externally]]. 2. '''Ішкі сілтемелердің қарапайым топтамалары''', көпмағыналылық рұқсат етілген, көпмағыналы терминдерге, түсініктерге және сөз тіркестеріне, сондай-ақ мақаланы ұйымдастыруға жәрдемдесетін құрылымдалған тізімдерге негізделген мақалаларды қоспағанда. 3. '''[[Қоғам игілігі]]ндегі бастапқы материалдар мен ақпараттардың қарапайым топтамалары''', кітаптардың толық мәтіндері, бастапқы кодтар, төлтума тарихи құжаттар, хаттар, заңдар, үндеу қағаздары және т.б. осы секілді тек түпнұсқасы ретінде, өзгертілмеген түрде құнды саналатын материалдар. Түпнұсқа дереккөздердің толық мәтіндерін (оның ішінде математикалық және астрономиялық кестелер, бағдарламалардың бастапқы кодтары) [[Уикиқайнар]]ға орналастырыңыз. Бір жағынан 1911 жылғы [[Британника Энциклопедиясы]] секілді қоғам игілігіне айналған ресурстарды пайдалана отырып мақалаларды мәліметтермен толықтырудың еш сөгеттігі жоқ. 4. '''Фотосуреттер мен медиафайлдардың қарапайым мәтінсіз топтамалары.''' Егер cіз фотосурет орналастырғыңыз келсе, суретке қатысты мақала жазып, оны суреттің маңына орналастырыңыз, немесе фотосуретті [[Ортаққор]]ға жүктеңіз. '''Ескерту''': [[Уикипедия:Айрық|көп мағыналылықты шешу беттері]] «Уикипедия не емес?» тарауындағы «Уикипедия айна немесе сілтемелердің, суреттердің, медиафайлдардың сақтаушысы болып табылмайды» қағидаларына қайшы келеді деп ойламаған дұрыс. Мұндай беттер атаулары ұқсас мақалаларда туындауы мүмкін кикілжіңдерді болдырмауға арналған. === Уикипедия — тегін хостинг, блог не болмаса веб-провайдер және де әлеуметтiк желi емес === Уикипедия – [[Яндекс]] емес. Сіз мұнда өзіңіздің веб-сайтыңызды, блог немесе уикиіңізді орналастыра алмайсыз. '''Уикипедияда нені орналастыруға болмайды:''' 1. '''Жеке беттер.''' Уикипедия қатысушыларының [[Уикипедия:Қатысушының жеке беті|жеке беттері]] бар, алайда олар тек қана энциклопедиямен жұмыс жасаумен байланысты ақпараттарды орналастыру мақсатында қолданыла алады. Егер сіз өзіңіздің жеке бетіңізді құру үшін орын іздеп жүрсеңіз, өтініш: мұндай қызметті тегін ұсынатын интернеттегі көп провайдерлердің көмегіне жүгініңіз. Сіздің тұтынушы бетіңіздің болуының негізгі мақсаты басқа қатысушылармен жеке байланыс орнату емес, энциклопедиямен жұмыс жасауда тиімді серіктестік базасын құру болып табылады. 2. '''Жеке файлдар.''' Өтініш: Уикипедияға энциклопедиялық мақала немесе жоба беттерінде қолданылатын файлдарды ғана енгізіңіз; ал өзгенің барлығы жойылатын болады. Егер сізде сәйкес қосымша фотосуреттер мен басқа да материалдар болса, оларды [[Ортаққор]]ға жүктеңіз, қажет жағдайда Уикипедиядан сілтеме жасауға болады. Егер сізді Уикипедиядан басқа да уики технологияларды қолдану арқылы бірлескен қандай да бір жұмыстар қызықтырса, бұл бір ғана бет болса да Уикипедияда мұндай жұмысты бастамаған жөн. Уики-хостинг (тегін немесе ақшаға) қызметін ұсынатын басқа да көптеген сайттар бар. Сондай-ақ Сіз уики бағдарламалық қамсыздандыруын жеке серверіңізге орната аласыз. === Уикипедия – тізімдеме емес === Уикипедия – болған немесе болатын барлық нәрсенің тізімдемесі емес. '''Уикипедия мақалалары қандай болғаны жөн:''' 1. '''Өзара әлсіз байланыстағы тізімдер мен қоймалар''', дәйексөз, афоризмдер, өмірде болған тұлғалар немесе ойдан шығарылған кейіпкерлер. Егер сіз цитаталар тізімін құрғыңыз келсе, онда оны біздің бауырластық жобамыз – [[Уикидәйек]]сөзге орналастырыңыз. Әлбетте, мақала тақырыбымен байланысты немесе оны айтарлықтай толықтыратын тізімнің болғандығында еш сөгеттік жоқ (мәселен, [[Аниме тізімі]]). Уикипедияда сондай-ақ ақпаратты іздеуді жеңілдететін сілтемелер кестесі мен кестелік мағлұматтар бар. Әрине, бір ортақ тақырыпқа біріктірілген шағын мақалалар тобын орналастыруға да рұқсат етіледі (мәселен, [[Танымал қазақтардың тізімі]]). 2. '''Генеалогиялық тегі немесе телефондық анықтамалықтар.''' Айтарлықтай танымал немесе өз жетістіктерімен аты шыққан тұлғалар (оның ішінде даулы танымал тұлғалар) жөнінде жазылған биографиялық мақалалар ғана жарияланады. Тұлғаның танымалдығының бір критерийі ретінде ол жайлы сыртқы дереккөздерде (желілік немесе баспа түріндегі) жазылған болуы қажет. Аса танымал емес тұлғалар оған қатысы бар заттар туралы жазылған тематикалық мақалаларда айтылуы мүмкін. Барлық тұлғалар жайындағы генеологиялық және өмірбаяндық мағлұматтарды орналастыру мақсатында арнайы құрылған [[m:Wikipeople]] және [http://wikitree.org/ Wikitree] жобалары бар. Ал Уикипедия бұл үшін арналмаған. 3. '''Тізімдемелер, анықтамалықтар немесе телехабар бағдарламалары,''' сондай-ақ '''бизнесті қолдау ресурстары'''. Мәселен, радиостанция жайындағы мақалада болашақта болатын оқиғаларды, кадрлық ауыстырулар, телефон нөмірлерін, бағдарламалар анонсын және т.б. санамалау қажет емес (маңызды кадрлық ауыстырулар мен оқиғалар мақалада сипатталуы мүмкін). Мұндай мақаланың талқылау беті сондай-ақ мақала тақырыбымен байланысты коммерциялық қызметін емес мақаланың өзін талқылауға арналған. Уикипедия '''«[[:en:Yellow Pages|сары беттер]]»''' болып табылмайды. Еген сізге дәл сондай беттер қажет болса, онда [[:en:Yellowikis]] қызметіне жүгініңіз. === Уикипедия — ақпараттың жүйесіз үйіндісі емес === Уикипедия – ақпараттық материалдардың жүйесіз топтамасы емес. Егер қандай да бір мәліметтің 100 пайызға шынайы екендігі белгілі болса, онда оны энциклопедияға кіргізу қажет деген сөз емес. Энциклопедияға түрлі дәрежедегі мағлұматтарды енгізу туралы талқылаулар әлі жалғасын тауып жатқанымен, Уикипедия мақалалары не екендігі жөнінде келісілген: 1. '''[[FAQ|Жиі қойылатын сұрақтардың]] жауаптары бар тізім емес.''' Жиі қойылатын сұрақтарды санамалаудың қажеті жоқ, оның орнына мақаладағы ақпаратты екпінмен баяндалатын мазмұндаманың тақырыбы жайлы әңгіме болатындай етіп безендіріңіз. 2. '''Саяхатшылар жолкөрсеткіші емес.''' [[Париж]] жайлы мақалада [[Эйфел мұнарасы]] немесе [[Лувр]] секілді қаланың көрікті жерлері жайлы айтылып кеткен орынды, алайда сіздің сүйікті қонақүйіңіздің мекен-жайы мен телефон нөмірін немесе Елисей жазықтарындағы сүт қосылған кофенің бағасы жайлы ақпарат берудің қажеті жоқ. Мұндай түрдегі толық деректер [[Wikitravel]]-да қолдау табады. 3. '''Ескерткіш емес.''' Уикипедия – қайтыс болған достар мен жақындарды құрметтеу үшін емес. Энциклопедия мақаласында сипатталатын тұлғаның артында қалған тек қана жақсы жақтарымен ғана емес, сондай-ақ танымалдылығымен де ерекшеленуі қажет. 4. '''Басшылықтар, рецепттер, нұсқаулықтар емес.''' Уикипедия адамдарды, орындарды, заттарды сипаттағанмен, мақалалар нұсқаулықтар, кеңес берулер (құқықтық немесе медициналық) немесе ережелер түрінде жазылмауы қажет, немесе қадамдық нұсқаулықтардан тұрмауы керек («қалай жасау қажет» стилінде); бұл қадамдық оқыту нұсқаулықтарын, өту сызбалары, пайдалану жөніндегі нұсқаулықтар, компьютерлік ойындарды өту жөніндегі оқу құралдары және рецепттерді өз ішіне қамтиды. Бұл шектеулер Уикипедияның өзіндегі жұмыстарға қатысты [[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] секілді тараулар қызметіне жататын нұсқаулықтармен рұқсат етілетін «Уикипедия:» атаулары кеңістігінде бұзылуы мүмкін. Қадамдық нұсқаулықтарды орналастыру үшін («қалай орындау қажет» стиліндегі нұсқаулықтар) [http://wikihow.com Wikihow] немесе біздің бауырластық [[Уикикітап|Уикикітап (Wikibooks)]] жобамыз бар. 5. '''Ғаламтор сайттарындағы жол көрсеткіш емес.''' Уикипедиядағы мақала тағайындауды, құрылымды және сайт ұсынған қызметтерді сипаттаумен ''шектелмеуі'' қажет, сайтты '''энциклопедиялық мәнердегі''' мәліметтермен сипаттап, жетістіктерге, танымалдылыққа және тарихи маңыздылыққа назар аударғаны дұрыс. Сайттар жайындағы мұндай мәліметтер көптеген басқа дереккөздерге қарағанда әлдеқайда жаңа болып қалуы қажет, себебі мақалаға жаңа дәйектер мен олардың пайда болуына байланысты мәліметтер қоса аламыз. 6. '''Кітап мәтіндері мен оларға жазылған пікірлер''' — бұл мақсатты жүзеге асыру үшін [[Уикиқайнар]] жұмыс жасайды. 7. '''Сюжеттердің мазмұндамасы емес.''' Әдеби шығармалар жайлы мақалалар ''тек бір ғана'' қысқа мазмұндамадан тұра алмайды, оларда дереккөздерді зерттеу арқылы шығармаға, оның ерекшеліктеріне, сипатына және тарихи маңызына жан-жақты талдау жасалуы қажет. 8. Аспаздық рецептілер кітабы емес, бұл үшін Уикикітаптағы [[b:Аспаздық кітап]] тарауы бар. === Уикипедия – болжам жасайтын орын емес === Уикипедия – болжам жасау мен тексерусіз жорамалдар топтамасы емес. Болашақтағы оқиғалар жайлы мақалалар тексерілген болуы қажет, ал мақалалар тақырыбы өтіп кеткен оқиғамен салыстырғанда айтарлықтай үлкен маңызға ие болуы қажет. Атап айтқанда: 1. Кейбір '''болашақта болатын немесе болуы ықтимал оқиғалар''' жайында бір нәрсе белгілі болған жағдайда немесе оның болатындығы жайлы ықтималдылық деңгейі жоғары болса ғана ол сипаттауға лайық деп табылады. Егер бұл оқиғаға байланысты дайындық жұмыстары әлі басталмаған болса, онда ол туралы жорамал айтарлықтай негізді болуы тиіс. Мұндай оқиғалардың мысалы ретінде 2014 жылы өтетін Қысқы Олимпиада ойындарын атауға болады. Алайда 2032 жылы өтетін Олимпиада ойындары секілді оқиғада тексеруге болатын және айрықша зерттеу болатындай ешнәрсе жоқ, сондықтан мақала болу үшін лайықты емес. Болашақта болады деп күтіліп отырған оқиғалар тізімінен мақала жасауға рұқсат етіледі. 2. Болашақтағы оқиғалардың немесе жаңалықтардың '''бұйрықты тізімі немесе атаулардың белгілі жүйесі''' жайлы жалпы ақпараттан басқа ешнәрсе белгілі болмаған жағдайда олар мақалалар тақырыбы болуға лайық деп табылмайды. Мәселен, «Тропикалық циклондар атауларының тізімі» энциклопедияға сай, алайда «Алекс (2020) тропикалық құйыны» атты мақала энциклопедиялық мақала талаптарына сай болады, себебі, мұндай құйын болашақта Солтүстік Атлантикада пайда болып, сағат тіліне қарсы бағытта қозғалатын болады. Сондай-ақ, сандар атауының стандартты жүйесі (мысалы, «мегагигатерабайт») бойынша пайда болған сөздер жайлы мақалалар да энциклопедиялық талапқа жауап бермейді, тек егер олар беделді дереккөзінде айқындалса немесе кеңінен қолданыста болса оларды жариялау рұқсат етіледі. Ал химиялық элементтер, құжатталған [[IUPAC]] секілді тәжірибелік жағдайда айқындалмаған кейбір ғылыми болжамдар энциклопедиялық мақалаға жатады. 3. '''Болжамдар, жорамалдар және «болашақ тарихын»''' сипаттайтын мақалалар айрықша зерттеулер болып саналғандықтан, оларды жариялауға рұқсат етілмейді. Бірақ, әлбетте болжамдар мен жорамалдардан тұратын танымал шығармашылық жұмыстар, эссе немесе ғылыми зерттеулер бар және жасалатын болады. Сондықтан [[Жұлдызды жол]] немесе [[Заманауи футурологияның концепциялары]] мақалаларына рұқсат етіледі, ал [[Төртінші дүниежүзілік соғысының қаруы]] секілді мақалаға рұқсат жоқ. Егер сіз уикиде «болашақ тарихын» талқыға салғыңыз келсе, [[wikicities:c:future:Main Page|Wikicities Future]]-ге баруыңызға болады. Егер сілтеме жасалынса даму және сәттілік болашағы бойынша әлі аяқталмаған жобалар мен жасап шығарулар жөніндегі талқылаулар мен дәлелдемелерді сипаттауға рұқсат етіледі. Алайда редактор материалға өз талдауларын немесе пікірлерін қоса алмайды, себебі мұндай мақалалар Уикипедияда рұқсат етілмейтін, айрықша зерттеу болып табылады. Әлі шығарылмаған өнімдерді сипаттайтын (фильмдер, ойындар және т.б.) мақалалардың жарнама еместігіне көз жеткізіп алу керек. === Уикипедияда цензура жоқ === Уикипедия кейбіреуге даулы немесе қорлайтындай көрінетін мақалалардан тұруы мүмкін. Уикипедияның кез келген оқырманы мақалаларды редакциялай (<nowiki>[</nowiki>өңдей<nowiki>]</nowiki>) алады (егер олар [[Уикипедия:Беттерді қорғау ережесі|қорғалмаса]], мәселен, вандализмнен) және оның енгізген өзгертулері ешқандай рұқсат етушілікке тексерусіз (кей ерекше жағдайларда болмаса) тез арада көрсетіледі, сондықтан мақалалар немесе суреттер барлық қатысушылар үшін лайықты немесе әлеуметтік, діни қағидалар мен талаптарға сай болатынына Уикипедия кепілдік бермейді. Орынсыз мазмұндағы мақалалар (састыратын сайттарға сілтеме жасау мүмкіндігінен туындамаған жағдайда) тез арада жойылғанымен, кейбір мақалалар даулы мәтіндерден, суреттерден немесе дау тудыратын материалдардан (мәселен, порнография жайындағы мақала) тұруы мүмкін; бұған бар ережелерге, [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас|БК]] қағидасына және Уикипедия серверлері орналасқан [[Флорида]] штатының заңнамаларына қайшы келмеген жағдайда рұқсат етіледі. == Уикипедия қауымдастығы қандай емес == === Уикипедия — ұрыс орны емес === Әр қатысушы басқалармен [[Уикипедия:Сыпайылық|сыпайы]], салмақты әрі рухани серіктестік түріндегі қарым-қатынас орнату керек. Өзіңіз бір келісімге келмеген адамды қорламаңыз, орынсыз шабуылға жол бермеңіз, қорқытпаңыз. Одан да кикілжіңді ақылмен шешуге тырысып, оны салмақты әрі сыпайы талқылауда жөнге салуға күшіңізді салыңыз. Егер басқа қатысушы өзін дөрекі, агрессиялы ұстап, серіктес болуды қаламай, қорлап, қорқытса – бұл сізге оған қатысты дөрекілік көрсетуге рұқсат етіледі деген сөз емес. Қарсылас келтірген дәлелдерге орынсыз алға ұмтылушылықты елеп-ескермей әдеппен жауап қайтарыңыз, немесе рұқсат етілмеген ілікпе сөздерді мүлде елеп-ескермегеніңіз жөн болады. Егер кикілжің тиылмай, өз жалғасын тауып жатса басқа қатысушыларға жүгініңіз. Араға түсіп, орын алған дауды шешуге тырысатын қатысушылар әрқашанда табылады. Сонымен бірге, мақалаларды қарсылас пікірінің бұрыстығын көрсету мақсатында ғана жасап, өзгертулер енгізбеңіз. Уикипедияға, оның қатысушыларына немесе Уикимедиа қорына құқықтық немесе басқа да қоқан-лоққы көрсету мақсатында ғана Уикипедияны қолданбаңыз.<ref>Егер сіз өзіңіздің заңды құқықтарыңыз бұзылып жатыр деп ойласаңыз, мәселеге қатысы бар басқа да қатысушылармен талқылауыңызға, [[meta:Mailing_list |жіберу тізіміне]] жүгінуіңізге, [http://wikimediafoundation.org Уикимедиа қорымен] байланысуыңызға немесе авторлық құқық бұзылуы орын алған жағдайда [[:en:WP:Request for immediate removal of copyright violation|WP:Request for immediate removal of copyright violation]]-де {{ref-en}} бізді ескертуіңізге болады.</ref> Құқықтық мәселелер жөнінде хабарлаудың басқа да құралдары бар. Қоқан-лоққылар мұнда рұқсат етілмейді және Уикипедия беттерін өңдеу үшін сіздің кіруіңіз бұғатталуы мүмкін. === Уикипедия – анархия саласындағы тәжірибе емес === Уикипедия еркін және ашық энциклопедия болғанымен, олар басты мақсат – энциклопедия жасауға кедергі келтіретін болса, аталған еркіндік пен ашықтық шектеледі. Сәйкесінше, Уикипедия әркім қалағаны жайында айтатын орын емес. Уикипедияның ашық, өзін-өзі басқаратын жоба болып саналу фактісі оның анархиялық қауымдастықтардың өмірге бейімділігін оқытуды мақсат тұтады дегенді білдірмейді. Біздің жұмысымыз [[анархизм]]мен рұқсат етілген шектеулерді анықтауға емес, энциклопедия жасауға бағытталған. === Уикипедия – демократия саласындағы тәжірибе емес === Уикипедия – демократия саласындағы немесе қоғамдағы қандай да бір саяси ұйымның тәжірибесі емес. [[Уикипедия:Консенсус|Келісімге]] келудің негізгі тәсілі дауыс беру және жекелей алынған [[Уикипедия:Админдер|админдердің]] өктемдігі емес талқылау болып табылады. Күрделі жағдайларда келісімге келу мақсатында таңдаулы сауалнамалар өткізіліп тұрады. Мұндай сауалнамаларды өте абайлап жүргізу қажет және олардың нәтижесі мәселенің түйінін шешеді деп мойындамау қажет. Демократиямен тәжірибе жүргізу үшін [[wikicities:c:democracy:Main Page |«УикиДемократия»]] жобасына кіріп көріңіз (ағылшын тілінде). === Уикипедия – заң шығару және талқылау орны емес === Уикипедия – қорғаушылар мектебі емес, оның ережелері аясы тар мақсат емес, өмірді жеңілдету құралы, сондықтан, мүмкіндігінше бюрократиялық рәсімдерден қашқақтау қажет. Рәсімді формальді түрде бұзу (мәселен, қандай да бір ұсыныс немесе үміткерлікке ұсыну) – ұсыныс қабылдамауға негіз бола алмайды. Ережелер, саясат немесе ұсыныстарға емес, өзіңіздің ішкі ойыңызға сүйеніңіз. Кез келген кикілжіңдер нақты бюрократиялық ережелер мен рәсімдерді талқылау арқылы емес, талқылау арқылы шешілуі керек. == Не істеу керектігі айқын болмағанда == Егер сіз мақалада не нәрсе болуы қажет, ал не нәрсе болмауы қажет деген сұрақтарға келгенде күмәндансаңыз, өзіңізден энциклопедия оқырманы осы тақырыпта не көргісі келетіні жайлы сұраңыз. [[Уикипедия:Жоюға бағытталған сұраулар мұрағаты]] ресми саясаттың бөлігі емес, алайда оны бұрын энциклопедияға сай емес деп табылған ақпараттың дереккөзі ретінде қолдануға болады. Егер сіз жоғарыда көрсетілген ережелердің бұзылғаны жөнінде секемденсеңіз, келесі мүмкіндіктерді пайдаланыңыз: * Мақала ішіндегісін өзгерту (қарапайым редакциялау) * Бет ішіндегіні тарихын сақтай отырып қайта бағыттауға алмастыру * Егер [[Уикипедия:Жедел жою сынбағалары|мақалаларды жою ережелеріне]] сәйкес бұл үшін негіз бар болса бетті жоюға ұсыныңыз. Қай қойманың жойылуына қауіп туады деген түсінікті тудыру үшін, мақала бойынша талқылауды үнемі бақылап отырыңыз. * Бұл беттегі өзгерістер талқылау бетіндегі басқа қатысушылармен талқылау нәтижесінде қол жеткізілген келісімнің негізінде мүмкін болады. Өтініш: жаңа пункттер енгізген уақытта, мүмкіндігінше ойыңызды айқын етуге тырысып, сипаттауға сәйкес рұқсат етілетін контрмысалдар келтіріңіз. == Сіздің жеке қатысушы бетіңіз не болып саналмайды == Мұнда жазылған ережелердің көбі сіздің жеке қатысушы бетіңізде де қолданылады. Сіздің жеке қатысушы бетіңіз жеке сайт және жеке [[блог]] емес. Сіздің қатысушы бетіңіз – Уикипедияның бөлігі және өзін-өзі жетілдіру үшін емес Уикипедияның басқа қатысушыларымен серіктестік жасау үшін өмір сүреді. Толығырақ [[Уикипедия:Қатысушының жеке беті|қатысушылар беттері]] анықтамасынан қараңыз. == Дереккөздер == <div class="references-small"> <references /> </div> == Тағы қараңыз == {{Уикипедияның ережелері}} [[Санат:Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар|{{PAGENAME}}]] nduv4p4owv3e8ai25bcnbrcfji64jx9 4 119710 3619488 1964447 2026-06-18T10:44:55Z Madi Dos 18369 3619488 wikitext text/x-wiki == «Өзіндік зерттеулерге жол берілмеуі» == '''«Өзіндік зерттеулерге жол берілмеуі»''' — [[Уикипедия:Тексерілмелдігі]] және [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]] ережелерімен қатар Уикипедияның іргелі ережелерінің бірі. Бұл ережелер Уикипедия мақалалары үшін қабылданатын материалдардың сипаты мен сапасына қойылатын талаптарды белгілейді. Мақала авторларына осы үш ереженің барлығымен танысып, оларды кешенді түрде басшылыққа алу ұсынылады. Осы ережелердің негізіне алынған [[Уикипедия:Бес шарт]] басқа ешқандай ережелермен, нұсқаулықтармен немесе редакторлардың консенсусымен жойыла алмайды. Уикипедия — ''Өзіндік зерттеулерді'' (мысалы, «жаңа» теорияларды) жариялайтын орын емес. Өзіндік зерттеулерге жарияланбаған фактілер, уәждер (аргументтер), пайымдаулар мен идеялар, қандай да бір позицияны ілгерілетуге қызмет ететін жарық көрген материалдардың кез келген жарияланбаған талдауы (анализ) немесе синтезі жатады. Бұл Уикипедияның сіздің жеке пікіріңізді, тәжірибеңізді, уәждеріңізді немесе қорытындыларыңызды орналастыруға арналмағанын білдіреді. Уикипедияның мұндай ұстанымы біреудің құқығы мен мүддесін шектеу әрекеті емес. Бұл жай ғана фактіні мойындау: '''Уикипедия — ақпараттың алғашқы дереккөзі емес'''. Ол басқа дереккөздерден ([[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|екінші реттік, сондай-ақ бірінші және үшінші реттік]]) алынған ақпаратты жинайды, сипаттайды және мақалаларда баяндайды. Уикипедияда шолулар мен жалпылаулар жасауға болады, бірақ жаңа мәлімдемелер, түсіндірмелер, тұжырымдар немесе қорытындылар жасауға болмайды. Мақала жазу кезінде әрқашан [[Уикипедия:Дереккөздерге сілтеме жасау|мәліметтердің дереккөзін көрсетіңіз]]. [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|Сенімді ақпарат көзі]] ретінде белгілі ғылыми рецензияланатын журналдар, академиялық басылымдар қызмет ете алады. [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер#Жарияланған өзіндік дереккөздер|Өздігінен басылған дереккөздер]] мен автордың өз қаражатына шығарылған кітаптар көп жағдайда мұндай дереккөз деп есептелмейді.<blockquote>'''Уикипедиядағы мақала — шығарма емес, мазмұндау ретінде.'''</blockquote> == Не нәрсе өзіндік зерттеу болып табылады == Өзіндік зерттеу, мысалы, мыналарға : * жаңа теорияға, * жаңа идеяға, * қандай да бір мәселені шешудің жаңа әдісіне, * терминнің жаңа анықтамасына, * авторлық неологизмге арналуы мүмкін. Егер мақаланың пәні немесе тақырыбы алғаш рет осы мақалада енгізілмей, '''Уикипедиядан тыс сыртқы түсініктердің бір бөлігі болса''', мақала Уикипедияда жариялануы мүмкін, яғни: * бұл идеялар рецензияланатын журналдарда жарияланған болса; немесе * бұл идеялар жұртшылықтың айтарлықтай қызығушылығын тудыра бастаса (жаңалықтар бағдарламаларында, әртүрлі басылымдарда т.б. бірнеше рет пайда болуы — [[суық термоядролық синтез]]<nowiki/>дің тарихы сияқты). Қандай да бір идеялардың жалпы, мамандандырылмаған баспасөзде пайда болу фактісі бұл идеялардың ғылымилығын және/немесе ақиқаттығын тану фактісі болып табылмайды. Бұл тек Уикипедияда осы құбылыс, идеялар т.б. туралы мақала жариялауға құқық береді. Егер сіз өзіңіздің тамаша идеяңызды жариялаудан Уикипедия ұтады деп есептесеңіз, оған қол жеткізудің ең жақсы жолы — мақаланы жақсы рецензияланатын журналда жариялау, содан кейін барып Уикипедияға мақала жазу. == Материалды тенденциялық өзіндік синтездеу — өзіндік зерттеудің жеке бір жағдайы == Жалпы жағдайда, мақала оқырманына пайдаланылған дереккөздерде жоқ қорытынды ұсынылатындай етіп, әртүрлі дереккөздерден материалдарды құрастыруға (компиляциялауға) жол берілмейді, әсіресе фактілерді салыстырудан шығатын қорытынды бағалау сипатында болса. Егер бір сенімді дереккөз «А» тұжырымын жасаса, ал екіншісі «Б» тұжырымын жасаса, «А» және «Б» тұжырымдарын біріктіріп, нәтижесінде екі дереккөзде де жоқ «В» қорытындысы шығатындай мәтін жасауға болмайды. Бұл — бұрын жарияланған материалдардың тенденциялық синтезі, яғни өзіндік зерттеу. «А және Б, демек В» деген мәлімдемеге сенімді дереккөзде осы тұжырым мақала тақырыбына қатысты болған жағдайда ғана жол беріледі. Мына мәтінді қарастырайық:<blockquote>БҰҰ-ның жарияланған мақсаты — әлемдегі тәртіп пен қауіпсіздікті сақтау[1], алайда ол құрылған сәттен бастап 160 соғыс болды[2]. 1.↑ Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысы. БҰҰ-ның ресми сайты. 2.↑ Соғыстарды аяқтайтын соғыс: соғысаралық кезеңде және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қанша әскери қақтығыс болды. ''Example news''.</blockquote>Мәтінде ешқандай қорытынды жасалмаса да және барлық мәлімдемелер жеке-жеке шындық болса да, сөйлем БҰҰ өз міндеттерін орындай алмай отыр дегенді меңзейді. ''Егер сенімді дереккөздер материалды мұндай түрде ұсынбаса, бұл өзіндік зерттеу болып табылады.'' Жекелеген жағдайларда, егер олардың мағынасы автордың позициясы мен оның мақала пәні немесе тақырыбы туралы пайымдауын қолдауда емес, тек нақты мәліметтерді нақтылауда ғана болса, дереккөздерден формалды қорытындылар жасауға жол берілуі мүмкін. Бұған <nowiki>[[Уикипедия:Барлық ережелерді елемеңіздер|ережеден... елемеңіздер]]</nowiki> (УП:БЕЕ) аясында әртүрлі түсіндіруге жол бермейтін қарапайым (тривиальды) қорытындылар үшін ерекшелік ретінде рұқсат етіледі. Бұл ретте бұл ерекшелікті қолдану тек онысыз оқырман адасуы мүмкін немесе ақпаратты қабылдау нашарлайтын жағдайда ғана мүмкін болады. Рұқсат етілген формалды қорытындының мысалы ретінде, ескі дереккөзбен расталған мәтінде географиялық нысанның жаңа атауын көрсетуді келтіруге болады — егер тарихи атауды қолдану орынсыз болса. Жалпы жағдайда, ортақ тақырыппен байланысты мәлімдемелерді мақалада тәуелсіз түрде ұсыну өзіндік синтез болып табылмайды. Қандай да бір позицияны қолдау үшін оларды теңгерімсіз ұсыну мүмкіндігі мәселесі [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]] және [[Уикипедия:Мазмұнның шынайлығы|Уикипедия:Көзқарастардың салмақтылығы]] ережелерімен реттеледі. == Өзіндік зерттеулерді қалай анықтауға болады == Өзіндік зерттеулер (ӨЗ-лер) жалпыға мәлім ғылыми теория немесе стандартты емес, бірақ бәрібір бар гипотеза ретінде қулықпен бүркемеленуі мүмкін. ӨЗ-лерді анықтауда мына ережелер көмектеседі: # Іздеу жүйелерін ([[Google]] , [[Яндекс]] т.б., іздеу бойынша кеңестерді қараңыз) тексеріңіз. Егер сәйкестіктер аз табылса немесе мүлдем табылмаса, алдыңызда ӨЗ болу ықтималдығы жоғары. # Стандартты емес немесе күмәнді идеяларға назар аударыңыз. # Сілтемелер немесе әдебиеттер келтірілген болса, бұл ұғымның бар екенін білдірмейді. Дереккөздер сенімсіз немесе тіпті жалған болуы мүмкін. # Егер қатысушы өзінің күмәнді өңдемелерін кері қайтарған адаммен [[Уикипедия:Өңдемелер қақтығысы]]<nowiki/>на кіріссе және бұл ретте өзі ештеңе түсіндірмей, дәлелдемесе, ол өзіндік зерттеулер қосып жатқан болуы мүмкін. # Қатысушының беделі мен құзыреттілігі оның ӨЗ-лерді жазбайтынына кепілдік бермейді. Тіпті керісінше, тақырыпты жақсы білу өз идеяларын жасауға және оларды жариялауға итермелеуі мүмкін. # Мақалада қолданылатын таныс емес атаулар мен терминдерге (егер олар бар болса) мұқият қараңыз және олардың жасырын қорлау еместігін тексеріңіз (толығырақ [[Уикипедия:Шабуыл мақалалары]]<nowiki/>н (кейінірек жазылады) қараңыз). == Көзқарастар мен ақпарат көздерінің жіктелуі == # Егер мақалада сипатталған көзқарасты көпшілік қолдаса, онда осы жалпы қабылданған көзқарасты баяндайтын жарияланымдарға сілтеме жасау қиын болмайды. # Егер бұл көзқарасты айтарлықтай азшылық қолдаса, онда оның ең танымал жақтаушыларын атап өту қиынға соқпайды (мақала, соған қарамастан, '''[[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]]''' болуы керек). # Егер бұл көзқарастың ''жақтаушылары өте аз болса'', онда бұл мәлімдеменің ақиқат немесе жалған екеніне, өз мәлімдемеңізді дәлелдей алатыныңызға немесе дәлелдей алмайтыныңызға қарамастан, ''бұл көзқарас Уикипедияда ұсыныла алмайды'' (қосалқы, бағынышты мақалаларға қатысты сирек жағдайларды қоспағанда). (Бұл ретте тиісті [[Уикипедия:Талқылау беттері|талқылау беті]]<nowiki/>нде әртүрлі көзқарас жақтаушыларына сөз бере отырып, [[Уикипедия:Сыпайылық|әдепті, құрметті]] [[Уикипедия:Консенсус|дискуссия]] жүргізуге рұқсат етіледі). == Теориялар туралы мақалаларды қалай жазу керек == Баяндаудың қысқаша схемасы: # Негізгі ұғымдар мен концепцияларды баяндау; # Белгілі және танымал идеяларды баяндау, олардың арасындағы сәйкестікті, сондай-ақ келіспеушіліктерді атап өту; # Расталмаған идеялар немесе неологизмдер жойылуы керек (өйткені олар «қате» болғандықтан емес, ''расталғандық'' тексерісінен өтпегендіктен). == Нені жоймаған жөн == Егер мақала пәні өзіндік зерттеу '''болмаса''', онда мына пайымдаулар мақаланы жоюға '''себеп бола алмайды''': # мақалада жеткілікті дәлелдері жоқ мәлімдемелер бар; # мақалада келісілген шарттарға, түсіндірмелерге немесе шешімдерге қайшы келетін мәлімдемелер бар; # мақала қайталанатын нәтижелерді бере алмайтын зерттеулерді қамтиды; # мақала Оккам принципіне қайшы келетін көзқарастарға сілтеме жасайды [[Оккам ұстарасы]] — мүмкін болатын қисынды түсіндірулердің ішінен ең қарапайымын таңдау); # мақала тақырыбына жұртшылықтың айтарлықтай қызығушылығы жоқ. Бұл пайымдаулар Уикипедияға Өзіндік зерттеулерді енгізуге негіз бола алмайды. == Мысал == Бейтарап көзқарасқа үміткер өзіндік зерттеудің классикалық мысалын пародия ретінде XIX ғасырдың драматургі [[А. Н. Островский]] өзінің «Замоскворечье тұрғынының жазбалары» атты шығармасында келтіреді:<blockquote>Қадірменді мырзалар мен ханымдар! Өз жаңалығыммен бөлісуге асығамын. 1847 жылдың 1 сәуірінде мен бір қолжазба таптым. Бұл қолжазба осы уақысқа дейін ешкімге егжей-тегжейлі белгілі болмаған және саяхатшылардың ешқайсысы сипаттамаған елге жарық түсіреді. Осы уақытқа дейін бұл елдің тек орналасқан жері мен атауы ғана белгілі еді; ал оның тұрғындарына, яғни олардың өмір салтына, тіліне, әдет-ғұрпына, салт-дәстүріне, білім деңгейіне келетін болсақ — мұның бәрі белгісіздік түнегінде жатқан еді. Бұл ел, ресми мәліметтер бойынша, тура [[Кремль]]<nowiki/>ге қарама-қарсы, [[Мәскеу өзені]]<nowiki/>нің арғы бетінде орналасқан, содан барып, сірә, [[Замоскворечье]] деп аталады. Дегенмен, бұл сөздің шығу тегі туралы ғалымдар әлі де таласып жатыр. Кейбіреулер Замоскворечьені «скворец» (қараторғай) сөзінен шығарады; олар өз болжамдарын қала маңындағы тұрғындардың бұл құсқа деген белгілі сүйіспеншілігіне негеіздейді. Бұл сүйіспеншілік қараторғайлар үшін «скворечник» (ұяшық) деп аталатын арнайы ұялар жасаумен көрінеді. Оларды былай жасайды: тақтайдан кішкентай жәшік шегелеп, жан-жағын толық жабады, тек құс сиятындай кішкентай тесік қалдырады, содан кейін оны сырыққа байлап, бақшаға немесе бау-бақшаға орнатады. Бұл сөзжасамдардың қайсысы әділетті екенін нақты айта алмаймын. Меніңше, ұяшық та, Мәскеу өзені де бұл елдің Замоскворечье деп аталуына бірдей себеп болуы мүмкін, ал бір нәрсені ғана қабылдау — біржақтылыққа бой алдыру деген сөз.</blockquote> == Тақырып бойынша сілтемелер == '''[[Джимми Уэйлс|Джимбо Уэльс]]<nowiki/>тің таратылым хаттарындағы хабарламалары:''' * [[listarchive:list/wikien-l@lists.wikimedia.org/message/CHV5OHY3X6GJ6FXRMRNXPY543IRLFLHU/|Original research]](''ағылшын тілінде'') * [[mailarchive:wikien-l/2003-July/005288.html|Crackpot articles]](''ағылшын тілінде'') == Өзіндік зерттеулерді жариялауға рұқсат етілген уики-жобалар == Өзіндік зерттеулер басқа [[Уики|уикижоба]]<nowiki/>ларда, мысалы, [https://everything2.com/ Everything2] жобасында жариялануы мүмкін. «[[Fandom|Фэндом]]<nowiki/>» платформасында өзіндік зерттеулері бар авторлық сайттар бар. Үлкен ӨЗ-лер үшін өз домені бар жаңа сайт жасауға болады. {{Уикипедияның ережелері}} [[Санат:Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар|{{PAGENAME}}]] ou4z9i7hfd6zxcbtgda7zrhut14jhjb 3619490 3619488 2026-06-18T10:51:11Z Madi Dos 18369 3619490 wikitext text/x-wiki {{Ереже}} {{Бір сөзбен айтқанда|Уикипедиядағы мақала шығарма емес, сенімді дереккөздерге негізделген қысқаша мазмұндама. Мұндай дереккөздерде жоқ нәрсе Уикипедияда болмауы керек.}} '''«Өзіндік зерттеулерге жол берілмеуі»''' — [[Уикипедия:Тексерілмелдігі]] және [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]] ережелерімен қатар Уикипедияның іргелі ережелерінің бірі. Бұл ережелер Уикипедия мақалалары үшін қабылданатын материалдардың сипаты мен сапасына қойылатын талаптарды белгілейді. Мақала авторларына осы үш ереженің барлығымен танысып, оларды кешенді түрде басшылыққа алу ұсынылады. Осы ережелердің негізіне алынған [[Уикипедия:Бес шарт]] басқа ешқандай ережелермен, нұсқаулықтармен немесе редакторлардың консенсусымен жойыла алмайды. Уикипедия — ''Өзіндік зерттеулерді'' (мысалы, «жаңа» теорияларды) жариялайтын орын емес. Өзіндік зерттеулерге жарияланбаған фактілер, уәждер (аргументтер), пайымдаулар мен идеялар, қандай да бір позицияны ілгерілетуге қызмет ететін жарық көрген материалдардың кез келген жарияланбаған талдауы (анализ) немесе синтезі жатады. Бұл Уикипедияның сіздің жеке пікіріңізді, тәжірибеңізді, уәждеріңізді немесе қорытындыларыңызды орналастыруға арналмағанын білдіреді. Уикипедияның мұндай ұстанымы біреудің құқығы мен мүддесін шектеу әрекеті емес. Бұл жай ғана фактіні мойындау: '''Уикипедия — ақпараттың алғашқы дереккөзі емес'''. Ол басқа дереккөздерден ([[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|екінші реттік, сондай-ақ бірінші және үшінші реттік]]) алынған ақпаратты жинайды, сипаттайды және мақалаларда баяндайды. Уикипедияда шолулар мен жалпылаулар жасауға болады, бірақ жаңа мәлімдемелер, түсіндірмелер, тұжырымдар немесе қорытындылар жасауға болмайды. Мақала жазу кезінде әрқашан [[Уикипедия:Дереккөздерге сілтеме жасау|мәліметтердің дереккөзін көрсетіңіз]]. [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|Сенімді ақпарат көзі]] ретінде белгілі ғылыми рецензияланатын журналдар, академиялық басылымдар қызмет ете алады. [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер#Жарияланған өзіндік дереккөздер|Өздігінен басылған дереккөздер]] мен автордың өз қаражатына шығарылған кітаптар көп жағдайда мұндай дереккөз деп есептелмейді.<blockquote>'''Уикипедиядағы мақала — шығарма емес, мазмұндау ретінде.'''</blockquote> == Не нәрсе өзіндік зерттеу болып табылады == Өзіндік зерттеу, мысалы, мыналарға : * жаңа теорияға, * жаңа идеяға, * қандай да бір мәселені шешудің жаңа әдісіне, * терминнің жаңа анықтамасына, * авторлық неологизмге арналуы мүмкін. Егер мақаланың пәні немесе тақырыбы алғаш рет осы мақалада енгізілмей, '''Уикипедиядан тыс сыртқы түсініктердің бір бөлігі болса''', мақала Уикипедияда жариялануы мүмкін, яғни: * бұл идеялар рецензияланатын журналдарда жарияланған болса; немесе * бұл идеялар жұртшылықтың айтарлықтай қызығушылығын тудыра бастаса (жаңалықтар бағдарламаларында, әртүрлі басылымдарда т.б. бірнеше рет пайда болуы — [[суық термоядролық синтез]]<nowiki/>дің тарихы сияқты). Қандай да бір идеялардың жалпы, мамандандырылмаған баспасөзде пайда болу фактісі бұл идеялардың ғылымилығын және/немесе ақиқаттығын тану фактісі болып табылмайды. Бұл тек Уикипедияда осы құбылыс, идеялар т.б. туралы мақала жариялауға құқық береді. Егер сіз өзіңіздің тамаша идеяңызды жариялаудан Уикипедия ұтады деп есептесеңіз, оған қол жеткізудің ең жақсы жолы — мақаланы жақсы рецензияланатын журналда жариялау, содан кейін барып Уикипедияға мақала жазу. == Материалды тенденциялық өзіндік синтездеу — өзіндік зерттеудің жеке бір жағдайы == Жалпы жағдайда, мақала оқырманына пайдаланылған дереккөздерде жоқ қорытынды ұсынылатындай етіп, әртүрлі дереккөздерден материалдарды құрастыруға (компиляциялауға) жол берілмейді, әсіресе фактілерді салыстырудан шығатын қорытынды бағалау сипатында болса. Егер бір сенімді дереккөз «А» тұжырымын жасаса, ал екіншісі «Б» тұжырымын жасаса, «А» және «Б» тұжырымдарын біріктіріп, нәтижесінде екі дереккөзде де жоқ «В» қорытындысы шығатындай мәтін жасауға болмайды. Бұл — бұрын жарияланған материалдардың тенденциялық синтезі, яғни өзіндік зерттеу. «А және Б, демек В» деген мәлімдемеге сенімді дереккөзде осы тұжырым мақала тақырыбына қатысты болған жағдайда ғана жол беріледі. Мына мәтінді қарастырайық:<blockquote>БҰҰ-ның жарияланған мақсаты — әлемдегі тәртіп пен қауіпсіздікті сақтау[1], алайда ол құрылған сәттен бастап 160 соғыс болды[2]. 1.↑ Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысы. БҰҰ-ның ресми сайты. 2.↑ Соғыстарды аяқтайтын соғыс: соғысаралық кезеңде және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қанша әскери қақтығыс болды. ''Example news''.</blockquote>Мәтінде ешқандай қорытынды жасалмаса да және барлық мәлімдемелер жеке-жеке шындық болса да, сөйлем БҰҰ өз міндеттерін орындай алмай отыр дегенді меңзейді. ''Егер сенімді дереккөздер материалды мұндай түрде ұсынбаса, бұл өзіндік зерттеу болып табылады.'' Жекелеген жағдайларда, егер олардың мағынасы автордың позициясы мен оның мақала пәні немесе тақырыбы туралы пайымдауын қолдауда емес, тек нақты мәліметтерді нақтылауда ғана болса, дереккөздерден формалды қорытындылар жасауға жол берілуі мүмкін. Бұған <nowiki>[[Уикипедия:Барлық ережелерді елемеңіздер|ережеден... елемеңіздер]]</nowiki> (УП:БЕЕ) аясында әртүрлі түсіндіруге жол бермейтін қарапайым (тривиальды) қорытындылар үшін ерекшелік ретінде рұқсат етіледі. Бұл ретте бұл ерекшелікті қолдану тек онысыз оқырман адасуы мүмкін немесе ақпаратты қабылдау нашарлайтын жағдайда ғана мүмкін болады. Рұқсат етілген формалды қорытындының мысалы ретінде, ескі дереккөзбен расталған мәтінде географиялық нысанның жаңа атауын көрсетуді келтіруге болады — егер тарихи атауды қолдану орынсыз болса. Жалпы жағдайда, ортақ тақырыппен байланысты мәлімдемелерді мақалада тәуелсіз түрде ұсыну өзіндік синтез болып табылмайды. Қандай да бір позицияны қолдау үшін оларды теңгерімсіз ұсыну мүмкіндігі мәселесі [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]] және [[Уикипедия:Мазмұнның шынайлығы|Уикипедия:Көзқарастардың салмақтылығы]] ережелерімен реттеледі. == Өзіндік зерттеулерді қалай анықтауға болады == Өзіндік зерттеулер (ӨЗ-лер) жалпыға мәлім ғылыми теория немесе стандартты емес, бірақ бәрібір бар гипотеза ретінде қулықпен бүркемеленуі мүмкін. ӨЗ-лерді анықтауда мына ережелер көмектеседі: # Іздеу жүйелерін ([[Google]] , [[Яндекс]] т.б., іздеу бойынша кеңестерді қараңыз) тексеріңіз. Егер сәйкестіктер аз табылса немесе мүлдем табылмаса, алдыңызда ӨЗ болу ықтималдығы жоғары. # Стандартты емес немесе күмәнді идеяларға назар аударыңыз. # Сілтемелер немесе әдебиеттер келтірілген болса, бұл ұғымның бар екенін білдірмейді. Дереккөздер сенімсіз немесе тіпті жалған болуы мүмкін. # Егер қатысушы өзінің күмәнді өңдемелерін кері қайтарған адаммен [[Уикипедия:Өңдемелер қақтығысы]]<nowiki/>на кіріссе және бұл ретте өзі ештеңе түсіндірмей, дәлелдемесе, ол өзіндік зерттеулер қосып жатқан болуы мүмкін. # Қатысушының беделі мен құзыреттілігі оның ӨЗ-лерді жазбайтынына кепілдік бермейді. Тіпті керісінше, тақырыпты жақсы білу өз идеяларын жасауға және оларды жариялауға итермелеуі мүмкін. # Мақалада қолданылатын таныс емес атаулар мен терминдерге (егер олар бар болса) мұқият қараңыз және олардың жасырын қорлау еместігін тексеріңіз (толығырақ [[Уикипедия:Шабуыл мақалалары]]<nowiki/>н (кейінірек жазылады) қараңыз). == Көзқарастар мен ақпарат көздерінің жіктелуі == # Егер мақалада сипатталған көзқарасты көпшілік қолдаса, онда осы жалпы қабылданған көзқарасты баяндайтын жарияланымдарға сілтеме жасау қиын болмайды. # Егер бұл көзқарасты айтарлықтай азшылық қолдаса, онда оның ең танымал жақтаушыларын атап өту қиынға соқпайды (мақала, соған қарамастан, '''[[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]]''' болуы керек). # Егер бұл көзқарастың ''жақтаушылары өте аз болса'', онда бұл мәлімдеменің ақиқат немесе жалған екеніне, өз мәлімдемеңізді дәлелдей алатыныңызға немесе дәлелдей алмайтыныңызға қарамастан, ''бұл көзқарас Уикипедияда ұсыныла алмайды'' (қосалқы, бағынышты мақалаларға қатысты сирек жағдайларды қоспағанда). (Бұл ретте тиісті [[Уикипедия:Талқылау беттері|талқылау беті]]<nowiki/>нде әртүрлі көзқарас жақтаушыларына сөз бере отырып, [[Уикипедия:Сыпайылық|әдепті, құрметті]] [[Уикипедия:Консенсус|дискуссия]] жүргізуге рұқсат етіледі). == Теориялар туралы мақалаларды қалай жазу керек == Баяндаудың қысқаша схемасы: # Негізгі ұғымдар мен концепцияларды баяндау; # Белгілі және танымал идеяларды баяндау, олардың арасындағы сәйкестікті, сондай-ақ келіспеушіліктерді атап өту; # Расталмаған идеялар немесе неологизмдер жойылуы керек (өйткені олар «қате» болғандықтан емес, ''расталғандық'' тексерісінен өтпегендіктен). == Нені жоймаған жөн == Егер мақала пәні өзіндік зерттеу '''болмаса''', онда мына пайымдаулар мақаланы жоюға '''себеп бола алмайды''': # мақалада жеткілікті дәлелдері жоқ мәлімдемелер бар; # мақалада келісілген шарттарға, түсіндірмелерге немесе шешімдерге қайшы келетін мәлімдемелер бар; # мақала қайталанатын нәтижелерді бере алмайтын зерттеулерді қамтиды; # мақала Оккам принципіне қайшы келетін көзқарастарға сілтеме жасайды [[Оккам ұстарасы]] — мүмкін болатын қисынды түсіндірулердің ішінен ең қарапайымын таңдау); # мақала тақырыбына жұртшылықтың айтарлықтай қызығушылығы жоқ. Бұл пайымдаулар Уикипедияға Өзіндік зерттеулерді енгізуге негіз бола алмайды. == Мысал == Бейтарап көзқарасқа үміткер өзіндік зерттеудің классикалық мысалын пародия ретінде XIX ғасырдың драматургі [[А. Н. Островский]] өзінің «Замоскворечье тұрғынының жазбалары» атты шығармасында келтіреді:<blockquote>Қадірменді мырзалар мен ханымдар! Өз жаңалығыммен бөлісуге асығамын. 1847 жылдың 1 сәуірінде мен бір қолжазба таптым. Бұл қолжазба осы уақысқа дейін ешкімге егжей-тегжейлі белгілі болмаған және саяхатшылардың ешқайсысы сипаттамаған елге жарық түсіреді. Осы уақытқа дейін бұл елдің тек орналасқан жері мен атауы ғана белгілі еді; ал оның тұрғындарына, яғни олардың өмір салтына, тіліне, әдет-ғұрпына, салт-дәстүріне, білім деңгейіне келетін болсақ — мұның бәрі белгісіздік түнегінде жатқан еді. Бұл ел, ресми мәліметтер бойынша, тура [[Кремль]]<nowiki/>ге қарама-қарсы, [[Мәскеу өзені]]<nowiki/>нің арғы бетінде орналасқан, содан барып, сірә, [[Замоскворечье]] деп аталады. Дегенмен, бұл сөздің шығу тегі туралы ғалымдар әлі де таласып жатыр. Кейбіреулер Замоскворечьені «скворец» (қараторғай) сөзінен шығарады; олар өз болжамдарын қала маңындағы тұрғындардың бұл құсқа деген белгілі сүйіспеншілігіне негеіздейді. Бұл сүйіспеншілік қараторғайлар үшін «скворечник» (ұяшық) деп аталатын арнайы ұялар жасаумен көрінеді. Оларды былай жасайды: тақтайдан кішкентай жәшік шегелеп, жан-жағын толық жабады, тек құс сиятындай кішкентай тесік қалдырады, содан кейін оны сырыққа байлап, бақшаға немесе бау-бақшаға орнатады. Бұл сөзжасамдардың қайсысы әділетті екенін нақты айта алмаймын. Меніңше, ұяшық та, Мәскеу өзені де бұл елдің Замоскворечье деп аталуына бірдей себеп болуы мүмкін, ал бір нәрсені ғана қабылдау — біржақтылыққа бой алдыру деген сөз.</blockquote> == Тақырып бойынша сілтемелер == '''[[Джимми Уэйлс|Джимбо Уэльс]]<nowiki/>тің таратылым хаттарындағы хабарламалары:''' * [[listarchive:list/wikien-l@lists.wikimedia.org/message/CHV5OHY3X6GJ6FXRMRNXPY543IRLFLHU/|Original research]](''ағылшын тілінде'') * [[mailarchive:wikien-l/2003-July/005288.html|Crackpot articles]](''ағылшын тілінде'') == Өзіндік зерттеулерді жариялауға рұқсат етілген уики-жобалар == Өзіндік зерттеулер басқа [[Уики|уикижоба]]<nowiki/>ларда, мысалы, [https://everything2.com/ Everything2] жобасында жариялануы мүмкін. «[[Fandom|Фэндом]]<nowiki/>» платформасында өзіндік зерттеулері бар авторлық сайттар бар. Үлкен ӨЗ-лер үшін өз домені бар жаңа сайт жасауға болады. {{Уикипедияның ережелері}} [[Санат:Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар|{{PAGENAME}}]] koqhe8icbrlfyfwyebbynqp2uz1qqa4 3619491 3619490 2026-06-18T10:51:35Z Madi Dos 18369 3619491 wikitext text/x-wiki {{Ереже}} {{Бір сөзбен айтқанда|Уикипедиядағы мақала шығарма емес, сенімді дереккөздерге негізделген қысқаша мазмұндама. Мұндай дереккөздерде жоқ нәрсе Уикипедияда болмауы керек.}} '''«Өзіндік зерттеулерге жол берілмеуі»''' — [[Уикипедия:Тексерілмелдігі]] және [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]] ережелерімен қатар жүретін Уикипедияның іргелі ережелерінің бірі. Бұл ережелер Уикипедия мақалалары үшін қабылданатын материалдардың сипаты мен сапасына қойылатын талаптарды белгілейді. Мақала авторларына осы үш ереженің барлығымен танысып, оларды кешенді түрде басшылыққа алу ұсынылады. Осы ережелердің негізіне алынған [[Уикипедия:Бес шарт]] басқа ешқандай ережелермен, нұсқаулықтармен немесе редакторлардың консенсусымен жойыла алмайды. Уикипедия — ''Өзіндік зерттеулерді'' (мысалы, «жаңа» теорияларды) жариялайтын орын емес. Өзіндік зерттеулерге жарияланбаған фактілер, уәждер (аргументтер), пайымдаулар мен идеялар, қандай да бір позицияны ілгерілетуге қызмет ететін жарық көрген материалдардың кез келген жарияланбаған талдауы (анализ) немесе синтезі жатады. Бұл Уикипедияның сіздің жеке пікіріңізді, тәжірибеңізді, уәждеріңізді немесе қорытындыларыңызды орналастыруға арналмағанын білдіреді. Уикипедияның мұндай ұстанымы біреудің құқығы мен мүддесін шектеу әрекеті емес. Бұл жай ғана фактіні мойындау: '''Уикипедия — ақпараттың алғашқы дереккөзі емес'''. Ол басқа дереккөздерден ([[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|екінші реттік, сондай-ақ бірінші және үшінші реттік]]) алынған ақпаратты жинайды, сипаттайды және мақалаларда баяндайды. Уикипедияда шолулар мен жалпылаулар жасауға болады, бірақ жаңа мәлімдемелер, түсіндірмелер, тұжырымдар немесе қорытындылар жасауға болмайды. Мақала жазу кезінде әрқашан [[Уикипедия:Дереккөздерге сілтеме жасау|мәліметтердің дереккөзін көрсетіңіз]]. [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|Сенімді ақпарат көзі]] ретінде белгілі ғылыми рецензияланатын журналдар, академиялық басылымдар қызмет ете алады. [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер#Жарияланған өзіндік дереккөздер|Өздігінен басылған дереккөздер]] мен автордың өз қаражатына шығарылған кітаптар көп жағдайда мұндай дереккөз деп есептелмейді.<blockquote>'''Уикипедиядағы мақала — шығарма емес, мазмұндау ретінде.'''</blockquote> == Не нәрсе өзіндік зерттеу болып табылады == Өзіндік зерттеу, мысалы, мыналарға : * жаңа теорияға, * жаңа идеяға, * қандай да бір мәселені шешудің жаңа әдісіне, * терминнің жаңа анықтамасына, * авторлық неологизмге арналуы мүмкін. Егер мақаланың пәні немесе тақырыбы алғаш рет осы мақалада енгізілмей, '''Уикипедиядан тыс сыртқы түсініктердің бір бөлігі болса''', мақала Уикипедияда жариялануы мүмкін, яғни: * бұл идеялар рецензияланатын журналдарда жарияланған болса; немесе * бұл идеялар жұртшылықтың айтарлықтай қызығушылығын тудыра бастаса (жаңалықтар бағдарламаларында, әртүрлі басылымдарда т.б. бірнеше рет пайда болуы — [[суық термоядролық синтез]]<nowiki/>дің тарихы сияқты). Қандай да бір идеялардың жалпы, мамандандырылмаған баспасөзде пайда болу фактісі бұл идеялардың ғылымилығын және/немесе ақиқаттығын тану фактісі болып табылмайды. Бұл тек Уикипедияда осы құбылыс, идеялар т.б. туралы мақала жариялауға құқық береді. Егер сіз өзіңіздің тамаша идеяңызды жариялаудан Уикипедия ұтады деп есептесеңіз, оған қол жеткізудің ең жақсы жолы — мақаланы жақсы рецензияланатын журналда жариялау, содан кейін барып Уикипедияға мақала жазу. == Материалды тенденциялық өзіндік синтездеу — өзіндік зерттеудің жеке бір жағдайы == Жалпы жағдайда, мақала оқырманына пайдаланылған дереккөздерде жоқ қорытынды ұсынылатындай етіп, әртүрлі дереккөздерден материалдарды құрастыруға (компиляциялауға) жол берілмейді, әсіресе фактілерді салыстырудан шығатын қорытынды бағалау сипатында болса. Егер бір сенімді дереккөз «А» тұжырымын жасаса, ал екіншісі «Б» тұжырымын жасаса, «А» және «Б» тұжырымдарын біріктіріп, нәтижесінде екі дереккөзде де жоқ «В» қорытындысы шығатындай мәтін жасауға болмайды. Бұл — бұрын жарияланған материалдардың тенденциялық синтезі, яғни өзіндік зерттеу. «А және Б, демек В» деген мәлімдемеге сенімді дереккөзде осы тұжырым мақала тақырыбына қатысты болған жағдайда ғана жол беріледі. Мына мәтінді қарастырайық:<blockquote>БҰҰ-ның жарияланған мақсаты — әлемдегі тәртіп пен қауіпсіздікті сақтау[1], алайда ол құрылған сәттен бастап 160 соғыс болды[2]. 1.↑ Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысы. БҰҰ-ның ресми сайты. 2.↑ Соғыстарды аяқтайтын соғыс: соғысаралық кезеңде және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қанша әскери қақтығыс болды. ''Example news''.</blockquote>Мәтінде ешқандай қорытынды жасалмаса да және барлық мәлімдемелер жеке-жеке шындық болса да, сөйлем БҰҰ өз міндеттерін орындай алмай отыр дегенді меңзейді. ''Егер сенімді дереккөздер материалды мұндай түрде ұсынбаса, бұл өзіндік зерттеу болып табылады.'' Жекелеген жағдайларда, егер олардың мағынасы автордың позициясы мен оның мақала пәні немесе тақырыбы туралы пайымдауын қолдауда емес, тек нақты мәліметтерді нақтылауда ғана болса, дереккөздерден формалды қорытындылар жасауға жол берілуі мүмкін. Бұған <nowiki>[[Уикипедия:Барлық ережелерді елемеңіздер|ережеден... елемеңіздер]]</nowiki> (УП:БЕЕ) аясында әртүрлі түсіндіруге жол бермейтін қарапайым (тривиальды) қорытындылар үшін ерекшелік ретінде рұқсат етіледі. Бұл ретте бұл ерекшелікті қолдану тек онысыз оқырман адасуы мүмкін немесе ақпаратты қабылдау нашарлайтын жағдайда ғана мүмкін болады. Рұқсат етілген формалды қорытындының мысалы ретінде, ескі дереккөзбен расталған мәтінде географиялық нысанның жаңа атауын көрсетуді келтіруге болады — егер тарихи атауды қолдану орынсыз болса. Жалпы жағдайда, ортақ тақырыппен байланысты мәлімдемелерді мақалада тәуелсіз түрде ұсыну өзіндік синтез болып табылмайды. Қандай да бір позицияны қолдау үшін оларды теңгерімсіз ұсыну мүмкіндігі мәселесі [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]] және [[Уикипедия:Мазмұнның шынайлығы|Уикипедия:Көзқарастардың салмақтылығы]] ережелерімен реттеледі. == Өзіндік зерттеулерді қалай анықтауға болады == Өзіндік зерттеулер (ӨЗ-лер) жалпыға мәлім ғылыми теория немесе стандартты емес, бірақ бәрібір бар гипотеза ретінде қулықпен бүркемеленуі мүмкін. ӨЗ-лерді анықтауда мына ережелер көмектеседі: # Іздеу жүйелерін ([[Google]] , [[Яндекс]] т.б., іздеу бойынша кеңестерді қараңыз) тексеріңіз. Егер сәйкестіктер аз табылса немесе мүлдем табылмаса, алдыңызда ӨЗ болу ықтималдығы жоғары. # Стандартты емес немесе күмәнді идеяларға назар аударыңыз. # Сілтемелер немесе әдебиеттер келтірілген болса, бұл ұғымның бар екенін білдірмейді. Дереккөздер сенімсіз немесе тіпті жалған болуы мүмкін. # Егер қатысушы өзінің күмәнді өңдемелерін кері қайтарған адаммен [[Уикипедия:Өңдемелер қақтығысы]]<nowiki/>на кіріссе және бұл ретте өзі ештеңе түсіндірмей, дәлелдемесе, ол өзіндік зерттеулер қосып жатқан болуы мүмкін. # Қатысушының беделі мен құзыреттілігі оның ӨЗ-лерді жазбайтынына кепілдік бермейді. Тіпті керісінше, тақырыпты жақсы білу өз идеяларын жасауға және оларды жариялауға итермелеуі мүмкін. # Мақалада қолданылатын таныс емес атаулар мен терминдерге (егер олар бар болса) мұқият қараңыз және олардың жасырын қорлау еместігін тексеріңіз (толығырақ [[Уикипедия:Шабуыл мақалалары]]<nowiki/>н (кейінірек жазылады) қараңыз). == Көзқарастар мен ақпарат көздерінің жіктелуі == # Егер мақалада сипатталған көзқарасты көпшілік қолдаса, онда осы жалпы қабылданған көзқарасты баяндайтын жарияланымдарға сілтеме жасау қиын болмайды. # Егер бұл көзқарасты айтарлықтай азшылық қолдаса, онда оның ең танымал жақтаушыларын атап өту қиынға соқпайды (мақала, соған қарамастан, '''[[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]]''' болуы керек). # Егер бұл көзқарастың ''жақтаушылары өте аз болса'', онда бұл мәлімдеменің ақиқат немесе жалған екеніне, өз мәлімдемеңізді дәлелдей алатыныңызға немесе дәлелдей алмайтыныңызға қарамастан, ''бұл көзқарас Уикипедияда ұсыныла алмайды'' (қосалқы, бағынышты мақалаларға қатысты сирек жағдайларды қоспағанда). (Бұл ретте тиісті [[Уикипедия:Талқылау беттері|талқылау беті]]<nowiki/>нде әртүрлі көзқарас жақтаушыларына сөз бере отырып, [[Уикипедия:Сыпайылық|әдепті, құрметті]] [[Уикипедия:Консенсус|дискуссия]] жүргізуге рұқсат етіледі). == Теориялар туралы мақалаларды қалай жазу керек == Баяндаудың қысқаша схемасы: # Негізгі ұғымдар мен концепцияларды баяндау; # Белгілі және танымал идеяларды баяндау, олардың арасындағы сәйкестікті, сондай-ақ келіспеушіліктерді атап өту; # Расталмаған идеялар немесе неологизмдер жойылуы керек (өйткені олар «қате» болғандықтан емес, ''расталғандық'' тексерісінен өтпегендіктен). == Нені жоймаған жөн == Егер мақала пәні өзіндік зерттеу '''болмаса''', онда мына пайымдаулар мақаланы жоюға '''себеп бола алмайды''': # мақалада жеткілікті дәлелдері жоқ мәлімдемелер бар; # мақалада келісілген шарттарға, түсіндірмелерге немесе шешімдерге қайшы келетін мәлімдемелер бар; # мақала қайталанатын нәтижелерді бере алмайтын зерттеулерді қамтиды; # мақала Оккам принципіне қайшы келетін көзқарастарға сілтеме жасайды [[Оккам ұстарасы]] — мүмкін болатын қисынды түсіндірулердің ішінен ең қарапайымын таңдау); # мақала тақырыбына жұртшылықтың айтарлықтай қызығушылығы жоқ. Бұл пайымдаулар Уикипедияға Өзіндік зерттеулерді енгізуге негіз бола алмайды. == Мысал == Бейтарап көзқарасқа үміткер өзіндік зерттеудің классикалық мысалын пародия ретінде XIX ғасырдың драматургі [[А. Н. Островский]] өзінің «Замоскворечье тұрғынының жазбалары» атты шығармасында келтіреді:<blockquote>Қадірменді мырзалар мен ханымдар! Өз жаңалығыммен бөлісуге асығамын. 1847 жылдың 1 сәуірінде мен бір қолжазба таптым. Бұл қолжазба осы уақысқа дейін ешкімге егжей-тегжейлі белгілі болмаған және саяхатшылардың ешқайсысы сипаттамаған елге жарық түсіреді. Осы уақытқа дейін бұл елдің тек орналасқан жері мен атауы ғана белгілі еді; ал оның тұрғындарына, яғни олардың өмір салтына, тіліне, әдет-ғұрпына, салт-дәстүріне, білім деңгейіне келетін болсақ — мұның бәрі белгісіздік түнегінде жатқан еді. Бұл ел, ресми мәліметтер бойынша, тура [[Кремль]]<nowiki/>ге қарама-қарсы, [[Мәскеу өзені]]<nowiki/>нің арғы бетінде орналасқан, содан барып, сірә, [[Замоскворечье]] деп аталады. Дегенмен, бұл сөздің шығу тегі туралы ғалымдар әлі де таласып жатыр. Кейбіреулер Замоскворечьені «скворец» (қараторғай) сөзінен шығарады; олар өз болжамдарын қала маңындағы тұрғындардың бұл құсқа деген белгілі сүйіспеншілігіне негеіздейді. Бұл сүйіспеншілік қараторғайлар үшін «скворечник» (ұяшық) деп аталатын арнайы ұялар жасаумен көрінеді. Оларды былай жасайды: тақтайдан кішкентай жәшік шегелеп, жан-жағын толық жабады, тек құс сиятындай кішкентай тесік қалдырады, содан кейін оны сырыққа байлап, бақшаға немесе бау-бақшаға орнатады. Бұл сөзжасамдардың қайсысы әділетті екенін нақты айта алмаймын. Меніңше, ұяшық та, Мәскеу өзені де бұл елдің Замоскворечье деп аталуына бірдей себеп болуы мүмкін, ал бір нәрсені ғана қабылдау — біржақтылыққа бой алдыру деген сөз.</blockquote> == Тақырып бойынша сілтемелер == '''[[Джимми Уэйлс|Джимбо Уэльс]]<nowiki/>тің таратылым хаттарындағы хабарламалары:''' * [[listarchive:list/wikien-l@lists.wikimedia.org/message/CHV5OHY3X6GJ6FXRMRNXPY543IRLFLHU/|Original research]](''ағылшын тілінде'') * [[mailarchive:wikien-l/2003-July/005288.html|Crackpot articles]](''ағылшын тілінде'') == Өзіндік зерттеулерді жариялауға рұқсат етілген уики-жобалар == Өзіндік зерттеулер басқа [[Уики|уикижоба]]<nowiki/>ларда, мысалы, [https://everything2.com/ Everything2] жобасында жариялануы мүмкін. «[[Fandom|Фэндом]]<nowiki/>» платформасында өзіндік зерттеулері бар авторлық сайттар бар. Үлкен ӨЗ-лер үшін өз домені бар жаңа сайт жасауға болады. {{Уикипедияның ережелері}} [[Санат:Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар|{{PAGENAME}}]] kflsv34cv6yb0w79v0ikehuu3e60e81 4 119712 3619496 3473395 2026-06-18T11:01:35Z Madi Dos 18369 3619496 wikitext text/x-wiki {{Ереже}}'''Бетті жою''' — Уикипедия администраторы құқығына ие қатысушыларға қолжетімді техникалық әрекет. Сонымен қатар, [[Уикипедия:Администраторлар|админдер]] беттердің жойылған нұсқаларын қарап, оларды қалпына келтіре алады. Жою және қалпына келтіру жою журналында тіркеледі. Беттерді жоюға ұсыну, иә болмаса қалпына келтіру жөніндегі талқылауларға барлық қатысушылар құқылы. Осы ереже Уикипедияның қазақша бөлімі беттерінің жою және қалпына келтіру бойынша жалпы қағидалары мен процедураларын анықтайды. {{Уикипедияның ережелері}} [[Санат:Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар|{{PAGENAME}}]] e1ad95fg7m8aoex2o4wbc7vtlwdk7vb 4 119714 3619502 1938443 2026-06-18T11:05:55Z Madi Dos 18369 3619502 wikitext text/x-wiki {{Ереже}}{{Уикипедияның ережелері}} [[Санат:Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар|{{PAGENAME}}]] jdulmmre610edkfa9s0zx8eke59cxdh 0 128154 3619257 3448960 2026-06-18T06:27:03Z Almatrkh 172335 /* Оқиғалар */ 3619257 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2007}} {{Жыл үшін навигация|2007}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2007}} {{Жыл туралы|2007}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:First iPhone Macworld 2007 DSCF1286.agr.jpg|нобай|Алғашқы iPhone 2007 жылы Macworld көрмесінде шыны астында көрсетілді.]] [[Сурет:Bush surge announcement jan 2007.jpg|нобай|Президент Джордж Буш Ақ үй кітапханасынан Иракқа қатысты жаңа стратегияны жариялады, 10 қаңтар, 2007 ж.]] * [[1 қаңтар]] - [[Болгария]] мен [[Румыния]] Еуропалық Одаққа, ал [[Словения]] еуроаймаққа қосылды. * [[8 қаңтар]] - [[Ресей]] мен [[Беларусь]] арасындағы энергетикалық даудың шиеленісуіне байланысты Ресейдің [[Польша|Польшаға]], [[Германия|Германияға]] және [[Украина|Украинаға]] мұнай жеткізуі тоқтатылды. Олар үш күннен кейін қайта бастайды. * [[9 қаңтар]] – [[Apple Inc.|Apple]] компаниясының бас директоры [[Стив Джобс]] [[Сан-Франциско|Сан-Францискодағы]] (Калифорния) Macworld іс-шарасында iPhone-ның түпнұсқасын таныстырып, смартфондардың жаңа дәуірін бастады. Телефон маусым айында сатылымға шығады деп жоспарланған болатын. * [[10 қаңтар]] - [[Ирак|Ирактағы]] АҚШ әскерлерінің ұлғаюы жарияланды. * [[11 қаңтар]] – [[Вьетнам]] [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ға қосылып, осы ұйымның 150-ші мүшесі болды. * [[30 қаңтар]] – [[Microsoft]] тұтынушыларға [[Windows Vista]] жүйесін шығарды. === Ақпан === === Наурыз === === Сәуір === === Мамыр === === Маусым === === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === * [[Қаңтар]] - Нұрбанк АҚ топ менеджерлері [[Жолдас Тимралиев]] пен [[Айбар Хасенов]] ұрланды. Мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісіне "Нұрбанк" АҚ ірі акционері [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] болып күдікті. *[[24 мамыр]] - [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданының]] прокуроры Алмат Мұратұлы Байшұлақов Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына 2007 жылғы 18 мамырда "Хроника событий" айдарында жарияланған Нұрбанк АҚ қызметкерлеріне қатысты іс бойынша алдын ала тергеу деректерін жария етуге байланысты "керуен" газетінің шығуын тоқтата тұру және сайтты 3 айға жабу туралы талап арызбен жүгінді. * [[26 мамыр]] - ҚР Ішкі істер министрі Бауыржан Мұхамеджановтың ұсынысы бойынша ҚР Президенті Жарлығымен [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] барлық қызметінен босатылып, халықаралық іздестіруге жарияланды. * [[6 маусым|6 маусым -]] сот "Керуен" газетінің шығуына тыйым салуынан бас тартты, бірақ басылым өз беттерінде Нұрбанк АҚ бойынша қылмыстық істерді тергеу барысына байланысты оқиғалар мен түсініктемелерді жарияламауын талап етті. * [[19 маусым]] - [[Мәжіліс]] депутаттарының тобы Қазақстанның [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Тұңғыш Президентінің]] атына: "біз қазіргі Мәжіліс реформалардың тежегіші ретінде әрекет етпеуі керек, яғни 2009 жылы өз өкілеттіктерінің аяқталуын күтпеуі тиіс деп есептейміз" деген үндеу жолдады. * [[18 тамыз]] - [[Мәжіліс]] депутаттарын сайлау алғаш рет пропорционалды сайлау жүйесі бойынша – партиялық тізімдер бойынша өтті. * [[14 қыркүйек]] - Алматыда алғашқы "[[Magnum Cash & Carry|Magnum]]" дүкені ашылды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2007}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2007}} [[Санат:2007 жыл|*]] {{Year-stub}} fnwh9whqz6kymv9oh0se1imjzkg4mqs 3619268 3619257 2026-06-18T06:32:04Z Almatrkh 172335 /* Ақпан */ 3619268 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2007}} {{Жыл үшін навигация|2007}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2007}} {{Жыл туралы|2007}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:First iPhone Macworld 2007 DSCF1286.agr.jpg|нобай|Алғашқы iPhone 2007 жылы Macworld көрмесінде шыны астында көрсетілді.]] [[Сурет:Bush surge announcement jan 2007.jpg|нобай|Президент Джордж Буш Ақ үй кітапханасынан Иракқа қатысты жаңа стратегияны жариялады, 10 қаңтар, 2007 ж.]] * [[1 қаңтар]] - [[Болгария]] мен [[Румыния]] Еуропалық Одаққа, ал [[Словения]] еуроаймаққа қосылды. * [[8 қаңтар]] - [[Ресей]] мен [[Беларусь]] арасындағы энергетикалық даудың шиеленісуіне байланысты Ресейдің [[Польша|Польшаға]], [[Германия|Германияға]] және [[Украина|Украинаға]] мұнай жеткізуі тоқтатылды. Олар үш күннен кейін қайта бастайды. * [[9 қаңтар]] – [[Apple Inc.|Apple]] компаниясының бас директоры [[Стив Джобс]] [[Сан-Франциско|Сан-Францискодағы]] (Калифорния) Macworld іс-шарасында iPhone-ның түпнұсқасын таныстырып, смартфондардың жаңа дәуірін бастады. Телефон маусым айында сатылымға шығады деп жоспарланған болатын. * [[10 қаңтар]] - [[Ирак|Ирактағы]] АҚШ әскерлерінің ұлғаюы жарияланды. * [[11 қаңтар]] – [[Вьетнам]] [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ға қосылып, осы ұйымның 150-ші мүшесі болды. * [[30 қаңтар]] – [[Microsoft]] тұтынушыларға [[Windows Vista]] жүйесін шығарды. === Ақпан === * [[14 ақпан]] – [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Құрбанқұлы]] [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Бердімұхамедов]] Түркіменстан президенті қызметіне кірісті. * [[26 ақпан]] - [[Халықаралық қылмыстық сот|Халықаралық сот]] [[Сербия|Сербияны]] Сребреницадағы қырғында геноцидтің алдын алмағаны үшін кінәлі деп тапты, бірақ оны тікелей жауапкершіліктен және мәселеге қатысудан босатады. * [[27 ақпан]] - Германияның Карлсруэдегі Федералдық конституциялық соты баспасөз бостандығын күшейтті. === Наурыз === === Сәуір === === Мамыр === === Маусым === === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === * [[Қаңтар]] - Нұрбанк АҚ топ менеджерлері [[Жолдас Тимралиев]] пен [[Айбар Хасенов]] ұрланды. Мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісіне "Нұрбанк" АҚ ірі акционері [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] болып күдікті. *[[24 мамыр]] - [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданының]] прокуроры Алмат Мұратұлы Байшұлақов Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына 2007 жылғы 18 мамырда "Хроника событий" айдарында жарияланған Нұрбанк АҚ қызметкерлеріне қатысты іс бойынша алдын ала тергеу деректерін жария етуге байланысты "керуен" газетінің шығуын тоқтата тұру және сайтты 3 айға жабу туралы талап арызбен жүгінді. * [[26 мамыр]] - ҚР Ішкі істер министрі Бауыржан Мұхамеджановтың ұсынысы бойынша ҚР Президенті Жарлығымен [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] барлық қызметінен босатылып, халықаралық іздестіруге жарияланды. * [[6 маусым|6 маусым -]] сот "Керуен" газетінің шығуына тыйым салуынан бас тартты, бірақ басылым өз беттерінде Нұрбанк АҚ бойынша қылмыстық істерді тергеу барысына байланысты оқиғалар мен түсініктемелерді жарияламауын талап етті. * [[19 маусым]] - [[Мәжіліс]] депутаттарының тобы Қазақстанның [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Тұңғыш Президентінің]] атына: "біз қазіргі Мәжіліс реформалардың тежегіші ретінде әрекет етпеуі керек, яғни 2009 жылы өз өкілеттіктерінің аяқталуын күтпеуі тиіс деп есептейміз" деген үндеу жолдады. * [[18 тамыз]] - [[Мәжіліс]] депутаттарын сайлау алғаш рет пропорционалды сайлау жүйесі бойынша – партиялық тізімдер бойынша өтті. * [[14 қыркүйек]] - Алматыда алғашқы "[[Magnum Cash & Carry|Magnum]]" дүкені ашылды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2007}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2007}} [[Санат:2007 жыл|*]] {{Year-stub}} klok2btytufcgua2szaymxi2fc0tc3o 3619275 3619268 2026-06-18T06:39:07Z Almatrkh 172335 /* Наурыз */ 3619275 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2007}} {{Жыл үшін навигация|2007}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2007}} {{Жыл туралы|2007}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:First iPhone Macworld 2007 DSCF1286.agr.jpg|нобай|Алғашқы iPhone 2007 жылы Macworld көрмесінде шыны астында көрсетілді.]] [[Сурет:Bush surge announcement jan 2007.jpg|нобай|Президент Джордж Буш Ақ үй кітапханасынан Иракқа қатысты жаңа стратегияны жариялады, 10 қаңтар, 2007 ж.]] * [[1 қаңтар]] - [[Болгария]] мен [[Румыния]] Еуропалық Одаққа, ал [[Словения]] еуроаймаққа қосылды. * [[8 қаңтар]] - [[Ресей]] мен [[Беларусь]] арасындағы энергетикалық даудың шиеленісуіне байланысты Ресейдің [[Польша|Польшаға]], [[Германия|Германияға]] және [[Украина|Украинаға]] мұнай жеткізуі тоқтатылды. Олар үш күннен кейін қайта бастайды. * [[9 қаңтар]] – [[Apple Inc.|Apple]] компаниясының бас директоры [[Стив Джобс]] [[Сан-Франциско|Сан-Францискодағы]] (Калифорния) Macworld іс-шарасында iPhone-ның түпнұсқасын таныстырып, смартфондардың жаңа дәуірін бастады. Телефон маусым айында сатылымға шығады деп жоспарланған болатын. * [[10 қаңтар]] - [[Ирак|Ирактағы]] АҚШ әскерлерінің ұлғаюы жарияланды. * [[11 қаңтар]] – [[Вьетнам]] [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ға қосылып, осы ұйымның 150-ші мүшесі болды. * [[30 қаңтар]] – [[Microsoft]] тұтынушыларға [[Windows Vista]] жүйесін шығарды. === Ақпан === * [[14 ақпан]] – [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Құрбанқұлы]] [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Бердімұхамедов]] Түркіменстан президенті қызметіне кірісті. * [[26 ақпан]] - [[Халықаралық қылмыстық сот|Халықаралық сот]] [[Сербия|Сербияны]] Сребреницадағы қырғында геноцидтің алдын алмағаны үшін кінәлі деп тапты, бірақ оны тікелей жауапкершіліктен және мәселеге қатысудан босатады. * [[27 ақпан]] - Германияның Карлсруэдегі Федералдық конституциялық соты баспасөз бостандығын күшейтті. === Наурыз === [[Сурет:FNCI.JPG|нобай|Одиендегі жаңа күштердің әскерлері.]] * [[4 наурыз]] - [[Кот-д’Ивуар|Кот-д'Ивуардағы]] бірінші азаматтық соғыс бейбіт келісіммен аяқталды. * [[23 наурыз]] ** [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] мүше әртүрлі елдерде Рим келісімдерінің 50 жылдығына арналған мерекелік шаралар мен парламенттік еске алу шаралары басталады. ** [[Ислам революциясы сақшыларының корпусы|Ислам революциясы Сақшылар корпусы]] әскери-теңіз күштері даулы [[Парсы шығанағы|Иран-Ирак суларында]] Британдық Әскери-теңіз күштерінің қызметкерлерін қамауға алды. Олар 4 сәуірде босатылды. * [[27 наурыз]] – [[Латвия]] премьер-министрі Айгарс Калвитис пен [[Ресей]] премьер-министрі Михаил Фрадков екі ел арасындағы шекараны ресми [[Демаркация|демаркациялайтын]] Латвия-Ресей шекарасы туралы шартқа қол қойды. === Сәуір === === Мамыр === === Маусым === === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === * [[Қаңтар]] - Нұрбанк АҚ топ менеджерлері [[Жолдас Тимралиев]] пен [[Айбар Хасенов]] ұрланды. Мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісіне "Нұрбанк" АҚ ірі акционері [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] болып күдікті. *[[24 мамыр]] - [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданының]] прокуроры Алмат Мұратұлы Байшұлақов Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына 2007 жылғы 18 мамырда "Хроника событий" айдарында жарияланған Нұрбанк АҚ қызметкерлеріне қатысты іс бойынша алдын ала тергеу деректерін жария етуге байланысты "керуен" газетінің шығуын тоқтата тұру және сайтты 3 айға жабу туралы талап арызбен жүгінді. * [[26 мамыр]] - ҚР Ішкі істер министрі Бауыржан Мұхамеджановтың ұсынысы бойынша ҚР Президенті Жарлығымен [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] барлық қызметінен босатылып, халықаралық іздестіруге жарияланды. * [[6 маусым|6 маусым -]] сот "Керуен" газетінің шығуына тыйым салуынан бас тартты, бірақ басылым өз беттерінде Нұрбанк АҚ бойынша қылмыстық істерді тергеу барысына байланысты оқиғалар мен түсініктемелерді жарияламауын талап етті. * [[19 маусым]] - [[Мәжіліс]] депутаттарының тобы Қазақстанның [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Тұңғыш Президентінің]] атына: "біз қазіргі Мәжіліс реформалардың тежегіші ретінде әрекет етпеуі керек, яғни 2009 жылы өз өкілеттіктерінің аяқталуын күтпеуі тиіс деп есептейміз" деген үндеу жолдады. * [[18 тамыз]] - [[Мәжіліс]] депутаттарын сайлау алғаш рет пропорционалды сайлау жүйесі бойынша – партиялық тізімдер бойынша өтті. * [[14 қыркүйек]] - Алматыда алғашқы "[[Magnum Cash & Carry|Magnum]]" дүкені ашылды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2007}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2007}} [[Санат:2007 жыл|*]] {{Year-stub}} m9e9r8huppt53r7bjnj6t2gk9l0efi2 3619277 3619275 2026-06-18T06:43:12Z Almatrkh 172335 /* Сәуір */ 3619277 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2007}} {{Жыл үшін навигация|2007}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2007}} {{Жыл туралы|2007}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:First iPhone Macworld 2007 DSCF1286.agr.jpg|нобай|Алғашқы iPhone 2007 жылы Macworld көрмесінде шыны астында көрсетілді.]] [[Сурет:Bush surge announcement jan 2007.jpg|нобай|Президент Джордж Буш Ақ үй кітапханасынан Иракқа қатысты жаңа стратегияны жариялады, 10 қаңтар, 2007 ж.]] * [[1 қаңтар]] - [[Болгария]] мен [[Румыния]] Еуропалық Одаққа, ал [[Словения]] еуроаймаққа қосылды. * [[8 қаңтар]] - [[Ресей]] мен [[Беларусь]] арасындағы энергетикалық даудың шиеленісуіне байланысты Ресейдің [[Польша|Польшаға]], [[Германия|Германияға]] және [[Украина|Украинаға]] мұнай жеткізуі тоқтатылды. Олар үш күннен кейін қайта бастайды. * [[9 қаңтар]] – [[Apple Inc.|Apple]] компаниясының бас директоры [[Стив Джобс]] [[Сан-Франциско|Сан-Францискодағы]] (Калифорния) Macworld іс-шарасында iPhone-ның түпнұсқасын таныстырып, смартфондардың жаңа дәуірін бастады. Телефон маусым айында сатылымға шығады деп жоспарланған болатын. * [[10 қаңтар]] - [[Ирак|Ирактағы]] АҚШ әскерлерінің ұлғаюы жарияланды. * [[11 қаңтар]] – [[Вьетнам]] [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ға қосылып, осы ұйымның 150-ші мүшесі болды. * [[30 қаңтар]] – [[Microsoft]] тұтынушыларға [[Windows Vista]] жүйесін шығарды. === Ақпан === * [[14 ақпан]] – [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Құрбанқұлы]] [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Бердімұхамедов]] Түркіменстан президенті қызметіне кірісті. * [[26 ақпан]] - [[Халықаралық қылмыстық сот|Халықаралық сот]] [[Сербия|Сербияны]] Сребреницадағы қырғында геноцидтің алдын алмағаны үшін кінәлі деп тапты, бірақ оны тікелей жауапкершіліктен және мәселеге қатысудан босатады. * [[27 ақпан]] - Германияның Карлсруэдегі Федералдық конституциялық соты баспасөз бостандығын күшейтті. === Наурыз === [[Сурет:FNCI.JPG|нобай|Одиендегі жаңа күштердің әскерлері.]] * [[4 наурыз]] - [[Кот-д’Ивуар|Кот-д'Ивуардағы]] бірінші азаматтық соғыс бейбіт келісіммен аяқталды. * [[23 наурыз]] ** [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] мүше әртүрлі елдерде Рим келісімдерінің 50 жылдығына арналған мерекелік шаралар мен парламенттік еске алу шаралары басталады. ** [[Ислам революциясы сақшыларының корпусы|Ислам революциясы Сақшылар корпусы]] әскери-теңіз күштері даулы [[Парсы шығанағы|Иран-Ирак суларында]] Британдық Әскери-теңіз күштерінің қызметкерлерін қамауға алды. Олар 4 сәуірде босатылды. * [[27 наурыз]] – [[Латвия]] премьер-министрі Айгарс Калвитис пен [[Ресей]] премьер-министрі Михаил Фрадков екі ел арасындағы шекараны ресми [[Демаркация|демаркациялайтын]] Латвия-Ресей шекарасы туралы шартқа қол қойды. === Сәуір === * [[2 сәуір]] – Украина президенті [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] Жоғарғы Раданы тарату туралы жарлық шығарды. Коалиция жарлықты мойындаудан бас тартты. * [[4 сәуір]] – Серж Саргсян Арменияның премьер-министрі болды. * [[18 сәуір]] - [[Бағдат|Бағдадтағы]] бірқатар шабуылдар 200-ге жуық адамның өмірін қиды. === Мамыр === === Маусым === === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === * [[Қаңтар]] - Нұрбанк АҚ топ менеджерлері [[Жолдас Тимралиев]] пен [[Айбар Хасенов]] ұрланды. Мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісіне "Нұрбанк" АҚ ірі акционері [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] болып күдікті. *[[24 мамыр]] - [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданының]] прокуроры Алмат Мұратұлы Байшұлақов Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына 2007 жылғы 18 мамырда "Хроника событий" айдарында жарияланған Нұрбанк АҚ қызметкерлеріне қатысты іс бойынша алдын ала тергеу деректерін жария етуге байланысты "керуен" газетінің шығуын тоқтата тұру және сайтты 3 айға жабу туралы талап арызбен жүгінді. * [[26 мамыр]] - ҚР Ішкі істер министрі Бауыржан Мұхамеджановтың ұсынысы бойынша ҚР Президенті Жарлығымен [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] барлық қызметінен босатылып, халықаралық іздестіруге жарияланды. * [[6 маусым|6 маусым -]] сот "Керуен" газетінің шығуына тыйым салуынан бас тартты, бірақ басылым өз беттерінде Нұрбанк АҚ бойынша қылмыстық істерді тергеу барысына байланысты оқиғалар мен түсініктемелерді жарияламауын талап етті. * [[19 маусым]] - [[Мәжіліс]] депутаттарының тобы Қазақстанның [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Тұңғыш Президентінің]] атына: "біз қазіргі Мәжіліс реформалардың тежегіші ретінде әрекет етпеуі керек, яғни 2009 жылы өз өкілеттіктерінің аяқталуын күтпеуі тиіс деп есептейміз" деген үндеу жолдады. * [[18 тамыз]] - [[Мәжіліс]] депутаттарын сайлау алғаш рет пропорционалды сайлау жүйесі бойынша – партиялық тізімдер бойынша өтті. * [[14 қыркүйек]] - Алматыда алғашқы "[[Magnum Cash & Carry|Magnum]]" дүкені ашылды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2007}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2007}} [[Санат:2007 жыл|*]] {{Year-stub}} qwlry4k6futoynorlcxzta7et4c92oo 3619281 3619277 2026-06-18T06:47:48Z Almatrkh 172335 /* Мамыр */ 3619281 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2007}} {{Жыл үшін навигация|2007}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2007}} {{Жыл туралы|2007}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:First iPhone Macworld 2007 DSCF1286.agr.jpg|нобай|Алғашқы iPhone 2007 жылы Macworld көрмесінде шыны астында көрсетілді.]] [[Сурет:Bush surge announcement jan 2007.jpg|нобай|Президент Джордж Буш Ақ үй кітапханасынан Иракқа қатысты жаңа стратегияны жариялады, 10 қаңтар, 2007 ж.]] * [[1 қаңтар]] - [[Болгария]] мен [[Румыния]] Еуропалық Одаққа, ал [[Словения]] еуроаймаққа қосылды. * [[8 қаңтар]] - [[Ресей]] мен [[Беларусь]] арасындағы энергетикалық даудың шиеленісуіне байланысты Ресейдің [[Польша|Польшаға]], [[Германия|Германияға]] және [[Украина|Украинаға]] мұнай жеткізуі тоқтатылды. Олар үш күннен кейін қайта бастайды. * [[9 қаңтар]] – [[Apple Inc.|Apple]] компаниясының бас директоры [[Стив Джобс]] [[Сан-Франциско|Сан-Францискодағы]] (Калифорния) Macworld іс-шарасында iPhone-ның түпнұсқасын таныстырып, смартфондардың жаңа дәуірін бастады. Телефон маусым айында сатылымға шығады деп жоспарланған болатын. * [[10 қаңтар]] - [[Ирак|Ирактағы]] АҚШ әскерлерінің ұлғаюы жарияланды. * [[11 қаңтар]] – [[Вьетнам]] [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ға қосылып, осы ұйымның 150-ші мүшесі болды. * [[30 қаңтар]] – [[Microsoft]] тұтынушыларға [[Windows Vista]] жүйесін шығарды. === Ақпан === * [[14 ақпан]] – [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Құрбанқұлы]] [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Бердімұхамедов]] Түркіменстан президенті қызметіне кірісті. * [[26 ақпан]] - [[Халықаралық қылмыстық сот|Халықаралық сот]] [[Сербия|Сербияны]] Сребреницадағы қырғында геноцидтің алдын алмағаны үшін кінәлі деп тапты, бірақ оны тікелей жауапкершіліктен және мәселеге қатысудан босатады. * [[27 ақпан]] - Германияның Карлсруэдегі Федералдық конституциялық соты баспасөз бостандығын күшейтті. === Наурыз === [[Сурет:FNCI.JPG|нобай|Одиендегі жаңа күштердің әскерлері.]] * [[4 наурыз]] - [[Кот-д’Ивуар|Кот-д'Ивуардағы]] бірінші азаматтық соғыс бейбіт келісіммен аяқталды. * [[23 наурыз]] ** [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] мүше әртүрлі елдерде Рим келісімдерінің 50 жылдығына арналған мерекелік шаралар мен парламенттік еске алу шаралары басталады. ** [[Ислам революциясы сақшыларының корпусы|Ислам революциясы Сақшылар корпусы]] әскери-теңіз күштері даулы [[Парсы шығанағы|Иран-Ирак суларында]] Британдық Әскери-теңіз күштерінің қызметкерлерін қамауға алды. Олар 4 сәуірде босатылды. * [[27 наурыз]] – [[Латвия]] премьер-министрі Айгарс Калвитис пен [[Ресей]] премьер-министрі Михаил Фрадков екі ел арасындағы шекараны ресми [[Демаркация|демаркациялайтын]] Латвия-Ресей шекарасы туралы шартқа қол қойды. === Сәуір === * [[2 сәуір]] – Украина президенті [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] Жоғарғы Раданы тарату туралы жарлық шығарды. Коалиция жарлықты мойындаудан бас тартты. * [[4 сәуір]] – Серж Саргсян Арменияның премьер-министрі болды. * [[18 сәуір]] - [[Бағдат|Бағдадтағы]] бірқатар шабуылдар 200-ге жуық адамның өмірін қиды. === Мамыр === * [[6 мамыр]] - [[Николя Саркози]] Франция президенті болып сайланды. * [[10 мамыр|10]]-[[12 мамыр]] – Eurovision 2007 ән байқауы [[Хельсинки|Хельсинкиде]] (Финляндия) өтті, сербиялық қатысушы Мария Шерифович «Molitva» әнімен жеңімпаз атанды. * [[20 мамыр]] – [[Дубай|Дубайлық]] шейх Мұхаммед бен Рашид Әл Мактум [[Таяу Шығыс|Таяу Шығыстағы]] білім беру қорына 7,41 миллиард еуроны садақа етіп, қазіргі тарихтағы ең үлкен жалғыз қайырымдылық көмекті жасады. === Маусым === === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === * [[Қаңтар]] - Нұрбанк АҚ топ менеджерлері [[Жолдас Тимралиев]] пен [[Айбар Хасенов]] ұрланды. Мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісіне "Нұрбанк" АҚ ірі акционері [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] болып күдікті. *[[24 мамыр]] - [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданының]] прокуроры Алмат Мұратұлы Байшұлақов Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына 2007 жылғы 18 мамырда "Хроника событий" айдарында жарияланған Нұрбанк АҚ қызметкерлеріне қатысты іс бойынша алдын ала тергеу деректерін жария етуге байланысты "керуен" газетінің шығуын тоқтата тұру және сайтты 3 айға жабу туралы талап арызбен жүгінді. * [[26 мамыр]] - ҚР Ішкі істер министрі Бауыржан Мұхамеджановтың ұсынысы бойынша ҚР Президенті Жарлығымен [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] барлық қызметінен босатылып, халықаралық іздестіруге жарияланды. * [[6 маусым|6 маусым -]] сот "Керуен" газетінің шығуына тыйым салуынан бас тартты, бірақ басылым өз беттерінде Нұрбанк АҚ бойынша қылмыстық істерді тергеу барысына байланысты оқиғалар мен түсініктемелерді жарияламауын талап етті. * [[19 маусым]] - [[Мәжіліс]] депутаттарының тобы Қазақстанның [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Тұңғыш Президентінің]] атына: "біз қазіргі Мәжіліс реформалардың тежегіші ретінде әрекет етпеуі керек, яғни 2009 жылы өз өкілеттіктерінің аяқталуын күтпеуі тиіс деп есептейміз" деген үндеу жолдады. * [[18 тамыз]] - [[Мәжіліс]] депутаттарын сайлау алғаш рет пропорционалды сайлау жүйесі бойынша – партиялық тізімдер бойынша өтті. * [[14 қыркүйек]] - Алматыда алғашқы "[[Magnum Cash & Carry|Magnum]]" дүкені ашылды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2007}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2007}} [[Санат:2007 жыл|*]] {{Year-stub}} qnqecw7clec80pc5f2feggwmkaffuie 3619289 3619281 2026-06-18T06:53:38Z Almatrkh 172335 /* Маусым */ 3619289 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2007}} {{Жыл үшін навигация|2007}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2007}} {{Жыл туралы|2007}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:First iPhone Macworld 2007 DSCF1286.agr.jpg|нобай|Алғашқы iPhone 2007 жылы Macworld көрмесінде шыны астында көрсетілді.]] [[Сурет:Bush surge announcement jan 2007.jpg|нобай|Президент Джордж Буш Ақ үй кітапханасынан Иракқа қатысты жаңа стратегияны жариялады, 10 қаңтар, 2007 ж.]] * [[1 қаңтар]] - [[Болгария]] мен [[Румыния]] Еуропалық Одаққа, ал [[Словения]] еуроаймаққа қосылды. * [[8 қаңтар]] - [[Ресей]] мен [[Беларусь]] арасындағы энергетикалық даудың шиеленісуіне байланысты Ресейдің [[Польша|Польшаға]], [[Германия|Германияға]] және [[Украина|Украинаға]] мұнай жеткізуі тоқтатылды. Олар үш күннен кейін қайта бастайды. * [[9 қаңтар]] – [[Apple Inc.|Apple]] компаниясының бас директоры [[Стив Джобс]] [[Сан-Франциско|Сан-Францискодағы]] (Калифорния) Macworld іс-шарасында iPhone-ның түпнұсқасын таныстырып, смартфондардың жаңа дәуірін бастады. Телефон маусым айында сатылымға шығады деп жоспарланған болатын. * [[10 қаңтар]] - [[Ирак|Ирактағы]] АҚШ әскерлерінің ұлғаюы жарияланды. * [[11 қаңтар]] – [[Вьетнам]] [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ға қосылып, осы ұйымның 150-ші мүшесі болды. * [[30 қаңтар]] – [[Microsoft]] тұтынушыларға [[Windows Vista]] жүйесін шығарды. === Ақпан === * [[14 ақпан]] – [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Құрбанқұлы]] [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Бердімұхамедов]] Түркіменстан президенті қызметіне кірісті. * [[26 ақпан]] - [[Халықаралық қылмыстық сот|Халықаралық сот]] [[Сербия|Сербияны]] Сребреницадағы қырғында геноцидтің алдын алмағаны үшін кінәлі деп тапты, бірақ оны тікелей жауапкершіліктен және мәселеге қатысудан босатады. * [[27 ақпан]] - Германияның Карлсруэдегі Федералдық конституциялық соты баспасөз бостандығын күшейтті. === Наурыз === [[Сурет:FNCI.JPG|нобай|Одиендегі жаңа күштердің әскерлері.]] * [[4 наурыз]] - [[Кот-д’Ивуар|Кот-д'Ивуардағы]] бірінші азаматтық соғыс бейбіт келісіммен аяқталды. * [[23 наурыз]] ** [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] мүше әртүрлі елдерде Рим келісімдерінің 50 жылдығына арналған мерекелік шаралар мен парламенттік еске алу шаралары басталады. ** [[Ислам революциясы сақшыларының корпусы|Ислам революциясы Сақшылар корпусы]] әскери-теңіз күштері даулы [[Парсы шығанағы|Иран-Ирак суларында]] Британдық Әскери-теңіз күштерінің қызметкерлерін қамауға алды. Олар 4 сәуірде босатылды. * [[27 наурыз]] – [[Латвия]] премьер-министрі Айгарс Калвитис пен [[Ресей]] премьер-министрі Михаил Фрадков екі ел арасындағы шекараны ресми [[Демаркация|демаркациялайтын]] Латвия-Ресей шекарасы туралы шартқа қол қойды. === Сәуір === * [[2 сәуір]] – Украина президенті [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] Жоғарғы Раданы тарату туралы жарлық шығарды. Коалиция жарлықты мойындаудан бас тартты. * [[4 сәуір]] – Серж Саргсян Арменияның премьер-министрі болды. * [[18 сәуір]] - [[Бағдат|Бағдадтағы]] бірқатар шабуылдар 200-ге жуық адамның өмірін қиды. === Мамыр === * [[6 мамыр]] - [[Николя Саркози]] Франция президенті болып сайланды. * [[10 мамыр|10]]-[[12 мамыр]] – Eurovision 2007 ән байқауы [[Хельсинки|Хельсинкиде]] (Финляндия) өтті, сербиялық қатысушы Мария Шерифович «Molitva» әнімен жеңімпаз атанды. * [[20 мамыр]] – [[Дубай|Дубайлық]] шейх Мұхаммед бен Рашид Әл Мактум [[Таяу Шығыс|Таяу Шығыстағы]] білім беру қорына 7,41 миллиард еуроны садақа етіп, қазіргі тарихтағы ең үлкен жалғыз қайырымдылық көмекті жасады. === Маусым === [[Сурет:MESSENGER Probe.stl|нобай|MESSENGER интерактивті 3D моделі.]] * [[5 маусым]] - [[НАСА]]-ның MESSENGER ғарыш кемесі [[Меркурий (ғаламшар)|Меркурийге]] бара жатқан жолда [[Шолпан (ғаламшар)|Венераның]] екінші ұшып өтуін жасады. * [[26 маусым]] – [[15 шілде]] – [[Венесуэла|Венесуэлада]] 42-ші Америка кубогы өтті. * [[27 маусым]] - Тони Блэр отставкаға кетті. Гордон Браун Ұлыбританияның жаңа премьер-министрі болып жарияланды. * [[29 маусым]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та [[iPhone]], бірінші заманауи смартфон шығарылды. Кейінірек, 2007 жылдың қарашасында ол [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]], [[Ирландия|Ирландияда]], [[Франция|Францияда]], [[Германия|Германияда]] және [[Аустрия|Аустрияда]] пайда болды. === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === * [[Қаңтар]] - Нұрбанк АҚ топ менеджерлері [[Жолдас Тимралиев]] пен [[Айбар Хасенов]] ұрланды. Мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісіне "Нұрбанк" АҚ ірі акционері [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] болып күдікті. *[[24 мамыр]] - [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданының]] прокуроры Алмат Мұратұлы Байшұлақов Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына 2007 жылғы 18 мамырда "Хроника событий" айдарында жарияланған Нұрбанк АҚ қызметкерлеріне қатысты іс бойынша алдын ала тергеу деректерін жария етуге байланысты "керуен" газетінің шығуын тоқтата тұру және сайтты 3 айға жабу туралы талап арызбен жүгінді. * [[26 мамыр]] - ҚР Ішкі істер министрі Бауыржан Мұхамеджановтың ұсынысы бойынша ҚР Президенті Жарлығымен [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] барлық қызметінен босатылып, халықаралық іздестіруге жарияланды. * [[6 маусым|6 маусым -]] сот "Керуен" газетінің шығуына тыйым салуынан бас тартты, бірақ басылым өз беттерінде Нұрбанк АҚ бойынша қылмыстық істерді тергеу барысына байланысты оқиғалар мен түсініктемелерді жарияламауын талап етті. * [[19 маусым]] - [[Мәжіліс]] депутаттарының тобы Қазақстанның [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Тұңғыш Президентінің]] атына: "біз қазіргі Мәжіліс реформалардың тежегіші ретінде әрекет етпеуі керек, яғни 2009 жылы өз өкілеттіктерінің аяқталуын күтпеуі тиіс деп есептейміз" деген үндеу жолдады. * [[18 тамыз]] - [[Мәжіліс]] депутаттарын сайлау алғаш рет пропорционалды сайлау жүйесі бойынша – партиялық тізімдер бойынша өтті. * [[14 қыркүйек]] - Алматыда алғашқы "[[Magnum Cash & Carry|Magnum]]" дүкені ашылды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2007}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2007}} [[Санат:2007 жыл|*]] {{Year-stub}} 2en2seon51b9p3hdiwxp821w18ef1m9 3619375 3619289 2026-06-18T09:27:21Z Almatrkh 172335 /* Шілде */ 3619375 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2007}} {{Жыл үшін навигация|2007}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2007}} {{Жыл туралы|2007}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:First iPhone Macworld 2007 DSCF1286.agr.jpg|нобай|Алғашқы iPhone 2007 жылы Macworld көрмесінде шыны астында көрсетілді.]] [[Сурет:Bush surge announcement jan 2007.jpg|нобай|Президент Джордж Буш Ақ үй кітапханасынан Иракқа қатысты жаңа стратегияны жариялады, 10 қаңтар, 2007 ж.]] * [[1 қаңтар]] - [[Болгария]] мен [[Румыния]] Еуропалық Одаққа, ал [[Словения]] еуроаймаққа қосылды. * [[8 қаңтар]] - [[Ресей]] мен [[Беларусь]] арасындағы энергетикалық даудың шиеленісуіне байланысты Ресейдің [[Польша|Польшаға]], [[Германия|Германияға]] және [[Украина|Украинаға]] мұнай жеткізуі тоқтатылды. Олар үш күннен кейін қайта бастайды. * [[9 қаңтар]] – [[Apple Inc.|Apple]] компаниясының бас директоры [[Стив Джобс]] [[Сан-Франциско|Сан-Францискодағы]] (Калифорния) Macworld іс-шарасында iPhone-ның түпнұсқасын таныстырып, смартфондардың жаңа дәуірін бастады. Телефон маусым айында сатылымға шығады деп жоспарланған болатын. * [[10 қаңтар]] - [[Ирак|Ирактағы]] АҚШ әскерлерінің ұлғаюы жарияланды. * [[11 қаңтар]] – [[Вьетнам]] [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ға қосылып, осы ұйымның 150-ші мүшесі болды. * [[30 қаңтар]] – [[Microsoft]] тұтынушыларға [[Windows Vista]] жүйесін шығарды. === Ақпан === * [[14 ақпан]] – [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Құрбанқұлы]] [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Бердімұхамедов]] Түркіменстан президенті қызметіне кірісті. * [[26 ақпан]] - [[Халықаралық қылмыстық сот|Халықаралық сот]] [[Сербия|Сербияны]] Сребреницадағы қырғында геноцидтің алдын алмағаны үшін кінәлі деп тапты, бірақ оны тікелей жауапкершіліктен және мәселеге қатысудан босатады. * [[27 ақпан]] - Германияның Карлсруэдегі Федералдық конституциялық соты баспасөз бостандығын күшейтті. === Наурыз === [[Сурет:FNCI.JPG|нобай|Одиендегі жаңа күштердің әскерлері.]] * [[4 наурыз]] - [[Кот-д’Ивуар|Кот-д'Ивуардағы]] бірінші азаматтық соғыс бейбіт келісіммен аяқталды. * [[23 наурыз]] ** [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] мүше әртүрлі елдерде Рим келісімдерінің 50 жылдығына арналған мерекелік шаралар мен парламенттік еске алу шаралары басталады. ** [[Ислам революциясы сақшыларының корпусы|Ислам революциясы Сақшылар корпусы]] әскери-теңіз күштері даулы [[Парсы шығанағы|Иран-Ирак суларында]] Британдық Әскери-теңіз күштерінің қызметкерлерін қамауға алды. Олар 4 сәуірде босатылды. * [[27 наурыз]] – [[Латвия]] премьер-министрі Айгарс Калвитис пен [[Ресей]] премьер-министрі Михаил Фрадков екі ел арасындағы шекараны ресми [[Демаркация|демаркациялайтын]] Латвия-Ресей шекарасы туралы шартқа қол қойды. === Сәуір === * [[2 сәуір]] – Украина президенті [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] Жоғарғы Раданы тарату туралы жарлық шығарды. Коалиция жарлықты мойындаудан бас тартты. * [[4 сәуір]] – Серж Саргсян Арменияның премьер-министрі болды. * [[18 сәуір]] - [[Бағдат|Бағдадтағы]] бірқатар шабуылдар 200-ге жуық адамның өмірін қиды. === Мамыр === * [[6 мамыр]] - [[Николя Саркози]] Франция президенті болып сайланды. * [[10 мамыр|10]]-[[12 мамыр]] – Eurovision 2007 ән байқауы [[Хельсинки|Хельсинкиде]] (Финляндия) өтті, сербиялық қатысушы Мария Шерифович «Molitva» әнімен жеңімпаз атанды. * [[20 мамыр]] – [[Дубай|Дубайлық]] шейх Мұхаммед бен Рашид Әл Мактум [[Таяу Шығыс|Таяу Шығыстағы]] білім беру қорына 7,41 миллиард еуроны садақа етіп, қазіргі тарихтағы ең үлкен жалғыз қайырымдылық көмекті жасады. === Маусым === [[Сурет:MESSENGER Probe.stl|нобай|MESSENGER интерактивті 3D моделі.]] * [[5 маусым]] - [[НАСА]]-ның MESSENGER ғарыш кемесі [[Меркурий (ғаламшар)|Меркурийге]] бара жатқан жолда [[Шолпан (ғаламшар)|Венераның]] екінші ұшып өтуін жасады. * [[26 маусым]] – [[15 шілде]] – [[Венесуэла|Венесуэлада]] 42-ші Америка кубогы өтті. * [[27 маусым]] - Тони Блэр отставкаға кетті. Гордон Браун Ұлыбританияның жаңа премьер-министрі болып жарияланды. * [[29 маусым]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та [[iPhone]], бірінші заманауи смартфон шығарылды. Кейінірек, 2007 жылдың қарашасында ол [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]], [[Ирландия|Ирландияда]], [[Франция|Францияда]], [[Германия|Германияда]] және [[Аустрия|Аустрияда]] пайда болды. === Шілде === [[Сурет:Potter queue.jpg|нобай|Калифорния дүкеніндегі кітапқа арналған желі.]] * [[4 шілде]] – Халықаралық Олимпиада комитеті [[Сочи|Сочиге]] [[2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары|2014 жылғы Қысқы Олимпиаданы]] өткізу құқығын берді. * [[21 шілде]] – [[Хәрри Поттер|Гарри Поттер]] және өлім сыйлары туралы соңғы жетінші кітап сатылымға шықты. === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === * [[Қаңтар]] - Нұрбанк АҚ топ менеджерлері [[Жолдас Тимралиев]] пен [[Айбар Хасенов]] ұрланды. Мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісіне "Нұрбанк" АҚ ірі акционері [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] болып күдікті. *[[24 мамыр]] - [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданының]] прокуроры Алмат Мұратұлы Байшұлақов Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына 2007 жылғы 18 мамырда "Хроника событий" айдарында жарияланған Нұрбанк АҚ қызметкерлеріне қатысты іс бойынша алдын ала тергеу деректерін жария етуге байланысты "керуен" газетінің шығуын тоқтата тұру және сайтты 3 айға жабу туралы талап арызбен жүгінді. * [[26 мамыр]] - ҚР Ішкі істер министрі Бауыржан Мұхамеджановтың ұсынысы бойынша ҚР Президенті Жарлығымен [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] барлық қызметінен босатылып, халықаралық іздестіруге жарияланды. * [[6 маусым|6 маусым -]] сот "Керуен" газетінің шығуына тыйым салуынан бас тартты, бірақ басылым өз беттерінде Нұрбанк АҚ бойынша қылмыстық істерді тергеу барысына байланысты оқиғалар мен түсініктемелерді жарияламауын талап етті. * [[19 маусым]] - [[Мәжіліс]] депутаттарының тобы Қазақстанның [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Тұңғыш Президентінің]] атына: "біз қазіргі Мәжіліс реформалардың тежегіші ретінде әрекет етпеуі керек, яғни 2009 жылы өз өкілеттіктерінің аяқталуын күтпеуі тиіс деп есептейміз" деген үндеу жолдады. * [[18 тамыз]] - [[Мәжіліс]] депутаттарын сайлау алғаш рет пропорционалды сайлау жүйесі бойынша – партиялық тізімдер бойынша өтті. * [[14 қыркүйек]] - Алматыда алғашқы "[[Magnum Cash & Carry|Magnum]]" дүкені ашылды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2007}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2007}} [[Санат:2007 жыл|*]] {{Year-stub}} ep2zut9w9gge1qf6z4xljdbshfh0vud 3619376 3619375 2026-06-18T09:31:09Z Almatrkh 172335 /* Тамыз */ 3619376 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2007}} {{Жыл үшін навигация|2007}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2007}} {{Жыл туралы|2007}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:First iPhone Macworld 2007 DSCF1286.agr.jpg|нобай|Алғашқы iPhone 2007 жылы Macworld көрмесінде шыны астында көрсетілді.]] [[Сурет:Bush surge announcement jan 2007.jpg|нобай|Президент Джордж Буш Ақ үй кітапханасынан Иракқа қатысты жаңа стратегияны жариялады, 10 қаңтар, 2007 ж.]] * [[1 қаңтар]] - [[Болгария]] мен [[Румыния]] Еуропалық Одаққа, ал [[Словения]] еуроаймаққа қосылды. * [[8 қаңтар]] - [[Ресей]] мен [[Беларусь]] арасындағы энергетикалық даудың шиеленісуіне байланысты Ресейдің [[Польша|Польшаға]], [[Германия|Германияға]] және [[Украина|Украинаға]] мұнай жеткізуі тоқтатылды. Олар үш күннен кейін қайта бастайды. * [[9 қаңтар]] – [[Apple Inc.|Apple]] компаниясының бас директоры [[Стив Джобс]] [[Сан-Франциско|Сан-Францискодағы]] (Калифорния) Macworld іс-шарасында iPhone-ның түпнұсқасын таныстырып, смартфондардың жаңа дәуірін бастады. Телефон маусым айында сатылымға шығады деп жоспарланған болатын. * [[10 қаңтар]] - [[Ирак|Ирактағы]] АҚШ әскерлерінің ұлғаюы жарияланды. * [[11 қаңтар]] – [[Вьетнам]] [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ға қосылып, осы ұйымның 150-ші мүшесі болды. * [[30 қаңтар]] – [[Microsoft]] тұтынушыларға [[Windows Vista]] жүйесін шығарды. === Ақпан === * [[14 ақпан]] – [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Құрбанқұлы]] [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Бердімұхамедов]] Түркіменстан президенті қызметіне кірісті. * [[26 ақпан]] - [[Халықаралық қылмыстық сот|Халықаралық сот]] [[Сербия|Сербияны]] Сребреницадағы қырғында геноцидтің алдын алмағаны үшін кінәлі деп тапты, бірақ оны тікелей жауапкершіліктен және мәселеге қатысудан босатады. * [[27 ақпан]] - Германияның Карлсруэдегі Федералдық конституциялық соты баспасөз бостандығын күшейтті. === Наурыз === [[Сурет:FNCI.JPG|нобай|Одиендегі жаңа күштердің әскерлері.]] * [[4 наурыз]] - [[Кот-д’Ивуар|Кот-д'Ивуардағы]] бірінші азаматтық соғыс бейбіт келісіммен аяқталды. * [[23 наурыз]] ** [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] мүше әртүрлі елдерде Рим келісімдерінің 50 жылдығына арналған мерекелік шаралар мен парламенттік еске алу шаралары басталады. ** [[Ислам революциясы сақшыларының корпусы|Ислам революциясы Сақшылар корпусы]] әскери-теңіз күштері даулы [[Парсы шығанағы|Иран-Ирак суларында]] Британдық Әскери-теңіз күштерінің қызметкерлерін қамауға алды. Олар 4 сәуірде босатылды. * [[27 наурыз]] – [[Латвия]] премьер-министрі Айгарс Калвитис пен [[Ресей]] премьер-министрі Михаил Фрадков екі ел арасындағы шекараны ресми [[Демаркация|демаркациялайтын]] Латвия-Ресей шекарасы туралы шартқа қол қойды. === Сәуір === * [[2 сәуір]] – Украина президенті [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] Жоғарғы Раданы тарату туралы жарлық шығарды. Коалиция жарлықты мойындаудан бас тартты. * [[4 сәуір]] – Серж Саргсян Арменияның премьер-министрі болды. * [[18 сәуір]] - [[Бағдат|Бағдадтағы]] бірқатар шабуылдар 200-ге жуық адамның өмірін қиды. === Мамыр === * [[6 мамыр]] - [[Николя Саркози]] Франция президенті болып сайланды. * [[10 мамыр|10]]-[[12 мамыр]] – Eurovision 2007 ән байқауы [[Хельсинки|Хельсинкиде]] (Финляндия) өтті, сербиялық қатысушы Мария Шерифович «Molitva» әнімен жеңімпаз атанды. * [[20 мамыр]] – [[Дубай|Дубайлық]] шейх Мұхаммед бен Рашид Әл Мактум [[Таяу Шығыс|Таяу Шығыстағы]] білім беру қорына 7,41 миллиард еуроны садақа етіп, қазіргі тарихтағы ең үлкен жалғыз қайырымдылық көмекті жасады. === Маусым === [[Сурет:MESSENGER Probe.stl|нобай|MESSENGER интерактивті 3D моделі.]] * [[5 маусым]] - [[НАСА]]-ның MESSENGER ғарыш кемесі [[Меркурий (ғаламшар)|Меркурийге]] бара жатқан жолда [[Шолпан (ғаламшар)|Венераның]] екінші ұшып өтуін жасады. * [[26 маусым]] – [[15 шілде]] – [[Венесуэла|Венесуэлада]] 42-ші Америка кубогы өтті. * [[27 маусым]] - Тони Блэр отставкаға кетті. Гордон Браун Ұлыбританияның жаңа премьер-министрі болып жарияланды. * [[29 маусым]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та [[iPhone]], бірінші заманауи смартфон шығарылды. Кейінірек, 2007 жылдың қарашасында ол [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]], [[Ирландия|Ирландияда]], [[Франция|Францияда]], [[Германия|Германияда]] және [[Аустрия|Аустрияда]] пайда болды. === Шілде === [[Сурет:Potter queue.jpg|нобай|Калифорния дүкеніндегі кітапқа арналған желі.]] * [[4 шілде]] – Халықаралық Олимпиада комитеті [[Сочи|Сочиге]] [[2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары|2014 жылғы Қысқы Олимпиаданы]] өткізу құқығын берді. * [[21 шілде]] – [[Хәрри Поттер|Гарри Поттер]] және өлім сыйлары туралы соңғы жетінші кітап сатылымға шықты. === Тамыз === * [[4 тамыз]] – «Феникс» ғарыш кемесі [[Марс|Марсқа]] оның солтүстік полюсін зерттеу үшін ұшырылды. * [[14 тамыз]] - Ирактың солтүстігіндегі Кахтания қаласында жанкештілердің бірқатар жарылыстары 796 адамның өмірін қиды. * [[15 тамыз]] - [[Перу|Перуда]] жер сілкінісі 514 адам өмірін қиды. === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === * [[Қаңтар]] - Нұрбанк АҚ топ менеджерлері [[Жолдас Тимралиев]] пен [[Айбар Хасенов]] ұрланды. Мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісіне "Нұрбанк" АҚ ірі акционері [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] болып күдікті. *[[24 мамыр]] - [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданының]] прокуроры Алмат Мұратұлы Байшұлақов Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына 2007 жылғы 18 мамырда "Хроника событий" айдарында жарияланған Нұрбанк АҚ қызметкерлеріне қатысты іс бойынша алдын ала тергеу деректерін жария етуге байланысты "керуен" газетінің шығуын тоқтата тұру және сайтты 3 айға жабу туралы талап арызбен жүгінді. * [[26 мамыр]] - ҚР Ішкі істер министрі Бауыржан Мұхамеджановтың ұсынысы бойынша ҚР Президенті Жарлығымен [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] барлық қызметінен босатылып, халықаралық іздестіруге жарияланды. * [[6 маусым|6 маусым -]] сот "Керуен" газетінің шығуына тыйым салуынан бас тартты, бірақ басылым өз беттерінде Нұрбанк АҚ бойынша қылмыстық істерді тергеу барысына байланысты оқиғалар мен түсініктемелерді жарияламауын талап етті. * [[19 маусым]] - [[Мәжіліс]] депутаттарының тобы Қазақстанның [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Тұңғыш Президентінің]] атына: "біз қазіргі Мәжіліс реформалардың тежегіші ретінде әрекет етпеуі керек, яғни 2009 жылы өз өкілеттіктерінің аяқталуын күтпеуі тиіс деп есептейміз" деген үндеу жолдады. * [[18 тамыз]] - [[Мәжіліс]] депутаттарын сайлау алғаш рет пропорционалды сайлау жүйесі бойынша – партиялық тізімдер бойынша өтті. * [[14 қыркүйек]] - Алматыда алғашқы "[[Magnum Cash & Carry|Magnum]]" дүкені ашылды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2007}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2007}} [[Санат:2007 жыл|*]] {{Year-stub}} lgrohrmxcsq6qekc49ccbw3se4n6ytc 3619383 3619376 2026-06-18T09:35:17Z Almatrkh 172335 /* Қыркүйек */ 3619383 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2007}} {{Жыл үшін навигация|2007}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2007}} {{Жыл туралы|2007}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:First iPhone Macworld 2007 DSCF1286.agr.jpg|нобай|Алғашқы iPhone 2007 жылы Macworld көрмесінде шыны астында көрсетілді.]] [[Сурет:Bush surge announcement jan 2007.jpg|нобай|Президент Джордж Буш Ақ үй кітапханасынан Иракқа қатысты жаңа стратегияны жариялады, 10 қаңтар, 2007 ж.]] * [[1 қаңтар]] - [[Болгария]] мен [[Румыния]] Еуропалық Одаққа, ал [[Словения]] еуроаймаққа қосылды. * [[8 қаңтар]] - [[Ресей]] мен [[Беларусь]] арасындағы энергетикалық даудың шиеленісуіне байланысты Ресейдің [[Польша|Польшаға]], [[Германия|Германияға]] және [[Украина|Украинаға]] мұнай жеткізуі тоқтатылды. Олар үш күннен кейін қайта бастайды. * [[9 қаңтар]] – [[Apple Inc.|Apple]] компаниясының бас директоры [[Стив Джобс]] [[Сан-Франциско|Сан-Францискодағы]] (Калифорния) Macworld іс-шарасында iPhone-ның түпнұсқасын таныстырып, смартфондардың жаңа дәуірін бастады. Телефон маусым айында сатылымға шығады деп жоспарланған болатын. * [[10 қаңтар]] - [[Ирак|Ирактағы]] АҚШ әскерлерінің ұлғаюы жарияланды. * [[11 қаңтар]] – [[Вьетнам]] [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ға қосылып, осы ұйымның 150-ші мүшесі болды. * [[30 қаңтар]] – [[Microsoft]] тұтынушыларға [[Windows Vista]] жүйесін шығарды. === Ақпан === * [[14 ақпан]] – [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Құрбанқұлы]] [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Бердімұхамедов]] Түркіменстан президенті қызметіне кірісті. * [[26 ақпан]] - [[Халықаралық қылмыстық сот|Халықаралық сот]] [[Сербия|Сербияны]] Сребреницадағы қырғында геноцидтің алдын алмағаны үшін кінәлі деп тапты, бірақ оны тікелей жауапкершіліктен және мәселеге қатысудан босатады. * [[27 ақпан]] - Германияның Карлсруэдегі Федералдық конституциялық соты баспасөз бостандығын күшейтті. === Наурыз === [[Сурет:FNCI.JPG|нобай|Одиендегі жаңа күштердің әскерлері.]] * [[4 наурыз]] - [[Кот-д’Ивуар|Кот-д'Ивуардағы]] бірінші азаматтық соғыс бейбіт келісіммен аяқталды. * [[23 наурыз]] ** [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] мүше әртүрлі елдерде Рим келісімдерінің 50 жылдығына арналған мерекелік шаралар мен парламенттік еске алу шаралары басталады. ** [[Ислам революциясы сақшыларының корпусы|Ислам революциясы Сақшылар корпусы]] әскери-теңіз күштері даулы [[Парсы шығанағы|Иран-Ирак суларында]] Британдық Әскери-теңіз күштерінің қызметкерлерін қамауға алды. Олар 4 сәуірде босатылды. * [[27 наурыз]] – [[Латвия]] премьер-министрі Айгарс Калвитис пен [[Ресей]] премьер-министрі Михаил Фрадков екі ел арасындағы шекараны ресми [[Демаркация|демаркациялайтын]] Латвия-Ресей шекарасы туралы шартқа қол қойды. === Сәуір === * [[2 сәуір]] – Украина президенті [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] Жоғарғы Раданы тарату туралы жарлық шығарды. Коалиция жарлықты мойындаудан бас тартты. * [[4 сәуір]] – Серж Саргсян Арменияның премьер-министрі болды. * [[18 сәуір]] - [[Бағдат|Бағдадтағы]] бірқатар шабуылдар 200-ге жуық адамның өмірін қиды. === Мамыр === * [[6 мамыр]] - [[Николя Саркози]] Франция президенті болып сайланды. * [[10 мамыр|10]]-[[12 мамыр]] – Eurovision 2007 ән байқауы [[Хельсинки|Хельсинкиде]] (Финляндия) өтті, сербиялық қатысушы Мария Шерифович «Molitva» әнімен жеңімпаз атанды. * [[20 мамыр]] – [[Дубай|Дубайлық]] шейх Мұхаммед бен Рашид Әл Мактум [[Таяу Шығыс|Таяу Шығыстағы]] білім беру қорына 7,41 миллиард еуроны садақа етіп, қазіргі тарихтағы ең үлкен жалғыз қайырымдылық көмекті жасады. === Маусым === [[Сурет:MESSENGER Probe.stl|нобай|MESSENGER интерактивті 3D моделі.]] * [[5 маусым]] - [[НАСА]]-ның MESSENGER ғарыш кемесі [[Меркурий (ғаламшар)|Меркурийге]] бара жатқан жолда [[Шолпан (ғаламшар)|Венераның]] екінші ұшып өтуін жасады. * [[26 маусым]] – [[15 шілде]] – [[Венесуэла|Венесуэлада]] 42-ші Америка кубогы өтті. * [[27 маусым]] - Тони Блэр отставкаға кетті. Гордон Браун Ұлыбританияның жаңа премьер-министрі болып жарияланды. * [[29 маусым]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та [[iPhone]], бірінші заманауи смартфон шығарылды. Кейінірек, 2007 жылдың қарашасында ол [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]], [[Ирландия|Ирландияда]], [[Франция|Францияда]], [[Германия|Германияда]] және [[Аустрия|Аустрияда]] пайда болды. === Шілде === [[Сурет:Potter queue.jpg|нобай|Калифорния дүкеніндегі кітапқа арналған желі.]] * [[4 шілде]] – Халықаралық Олимпиада комитеті [[Сочи|Сочиге]] [[2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары|2014 жылғы Қысқы Олимпиаданы]] өткізу құқығын берді. * [[21 шілде]] – [[Хәрри Поттер|Гарри Поттер]] және өлім сыйлары туралы соңғы жетінші кітап сатылымға шықты. === Тамыз === * [[4 тамыз]] – «Феникс» ғарыш кемесі [[Марс|Марсқа]] оның солтүстік полюсін зерттеу үшін ұшырылды. * [[14 тамыз]] - Ирактың солтүстігіндегі Кахтания қаласында жанкештілердің бірқатар жарылыстары 796 адамның өмірін қиды. * [[15 тамыз]] - [[Перу|Перуда]] жер сілкінісі 514 адам өмірін қиды. === Қыркүйек === [[Сурет:Destroyed Reactor.jpg|нобай|Израильдің әуе шабуылы кезінде қираған Сирияның күдікті ядролық реакторы.]] * [[6 қыркүйек]] - Израиль әуе күштерінің ұшақтары Сириядағы күдікті ядролық реакторға әуе шабуылын жасады. * [[11 қыркүйек]] - [[Эфиопия]] Эфиопия күнтізбесінің үшінші мыңжылдығын тойлады. * [[13 қыркүйек]] – [[Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы]] жергілікті халықтардың құқықтары туралы декларацияны қабылдады. * [[14 қыркүйек]] – Мақсаты [[Ай (серік)|Айды]] зерттеу болып табылатын SELENE ғарыш кемесі ұшырылды. === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === * [[Қаңтар]] - Нұрбанк АҚ топ менеджерлері [[Жолдас Тимралиев]] пен [[Айбар Хасенов]] ұрланды. Мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісіне "Нұрбанк" АҚ ірі акционері [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] болып күдікті. *[[24 мамыр]] - [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданының]] прокуроры Алмат Мұратұлы Байшұлақов Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына 2007 жылғы 18 мамырда "Хроника событий" айдарында жарияланған Нұрбанк АҚ қызметкерлеріне қатысты іс бойынша алдын ала тергеу деректерін жария етуге байланысты "керуен" газетінің шығуын тоқтата тұру және сайтты 3 айға жабу туралы талап арызбен жүгінді. * [[26 мамыр]] - ҚР Ішкі істер министрі Бауыржан Мұхамеджановтың ұсынысы бойынша ҚР Президенті Жарлығымен [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] барлық қызметінен босатылып, халықаралық іздестіруге жарияланды. * [[6 маусым|6 маусым -]] сот "Керуен" газетінің шығуына тыйым салуынан бас тартты, бірақ басылым өз беттерінде Нұрбанк АҚ бойынша қылмыстық істерді тергеу барысына байланысты оқиғалар мен түсініктемелерді жарияламауын талап етті. * [[19 маусым]] - [[Мәжіліс]] депутаттарының тобы Қазақстанның [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Тұңғыш Президентінің]] атына: "біз қазіргі Мәжіліс реформалардың тежегіші ретінде әрекет етпеуі керек, яғни 2009 жылы өз өкілеттіктерінің аяқталуын күтпеуі тиіс деп есептейміз" деген үндеу жолдады. * [[18 тамыз]] - [[Мәжіліс]] депутаттарын сайлау алғаш рет пропорционалды сайлау жүйесі бойынша – партиялық тізімдер бойынша өтті. * [[14 қыркүйек]] - Алматыда алғашқы "[[Magnum Cash & Carry|Magnum]]" дүкені ашылды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2007}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2007}} [[Санат:2007 жыл|*]] {{Year-stub}} 26h8svb1f3ejkatk8gpdlzbjby9pvbb 3619403 3619383 2026-06-18T09:42:11Z Almatrkh 172335 /* Қазан */ 3619403 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2007}} {{Жыл үшін навигация|2007}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2007}} {{Жыл туралы|2007}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:First iPhone Macworld 2007 DSCF1286.agr.jpg|нобай|Алғашқы iPhone 2007 жылы Macworld көрмесінде шыны астында көрсетілді.]] [[Сурет:Bush surge announcement jan 2007.jpg|нобай|Президент Джордж Буш Ақ үй кітапханасынан Иракқа қатысты жаңа стратегияны жариялады, 10 қаңтар, 2007 ж.]] * [[1 қаңтар]] - [[Болгария]] мен [[Румыния]] Еуропалық Одаққа, ал [[Словения]] еуроаймаққа қосылды. * [[8 қаңтар]] - [[Ресей]] мен [[Беларусь]] арасындағы энергетикалық даудың шиеленісуіне байланысты Ресейдің [[Польша|Польшаға]], [[Германия|Германияға]] және [[Украина|Украинаға]] мұнай жеткізуі тоқтатылды. Олар үш күннен кейін қайта бастайды. * [[9 қаңтар]] – [[Apple Inc.|Apple]] компаниясының бас директоры [[Стив Джобс]] [[Сан-Франциско|Сан-Францискодағы]] (Калифорния) Macworld іс-шарасында iPhone-ның түпнұсқасын таныстырып, смартфондардың жаңа дәуірін бастады. Телефон маусым айында сатылымға шығады деп жоспарланған болатын. * [[10 қаңтар]] - [[Ирак|Ирактағы]] АҚШ әскерлерінің ұлғаюы жарияланды. * [[11 қаңтар]] – [[Вьетнам]] [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ға қосылып, осы ұйымның 150-ші мүшесі болды. * [[30 қаңтар]] – [[Microsoft]] тұтынушыларға [[Windows Vista]] жүйесін шығарды. === Ақпан === * [[14 ақпан]] – [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Құрбанқұлы]] [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Бердімұхамедов]] Түркіменстан президенті қызметіне кірісті. * [[26 ақпан]] - [[Халықаралық қылмыстық сот|Халықаралық сот]] [[Сербия|Сербияны]] Сребреницадағы қырғында геноцидтің алдын алмағаны үшін кінәлі деп тапты, бірақ оны тікелей жауапкершіліктен және мәселеге қатысудан босатады. * [[27 ақпан]] - Германияның Карлсруэдегі Федералдық конституциялық соты баспасөз бостандығын күшейтті. === Наурыз === [[Сурет:FNCI.JPG|нобай|Одиендегі жаңа күштердің әскерлері.]] * [[4 наурыз]] - [[Кот-д’Ивуар|Кот-д'Ивуардағы]] бірінші азаматтық соғыс бейбіт келісіммен аяқталды. * [[23 наурыз]] ** [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] мүше әртүрлі елдерде Рим келісімдерінің 50 жылдығына арналған мерекелік шаралар мен парламенттік еске алу шаралары басталады. ** [[Ислам революциясы сақшыларының корпусы|Ислам революциясы Сақшылар корпусы]] әскери-теңіз күштері даулы [[Парсы шығанағы|Иран-Ирак суларында]] Британдық Әскери-теңіз күштерінің қызметкерлерін қамауға алды. Олар 4 сәуірде босатылды. * [[27 наурыз]] – [[Латвия]] премьер-министрі Айгарс Калвитис пен [[Ресей]] премьер-министрі Михаил Фрадков екі ел арасындағы шекараны ресми [[Демаркация|демаркациялайтын]] Латвия-Ресей шекарасы туралы шартқа қол қойды. === Сәуір === * [[2 сәуір]] – Украина президенті [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] Жоғарғы Раданы тарату туралы жарлық шығарды. Коалиция жарлықты мойындаудан бас тартты. * [[4 сәуір]] – Серж Саргсян Арменияның премьер-министрі болды. * [[18 сәуір]] - [[Бағдат|Бағдадтағы]] бірқатар шабуылдар 200-ге жуық адамның өмірін қиды. === Мамыр === * [[6 мамыр]] - [[Николя Саркози]] Франция президенті болып сайланды. * [[10 мамыр|10]]-[[12 мамыр]] – Eurovision 2007 ән байқауы [[Хельсинки|Хельсинкиде]] (Финляндия) өтті, сербиялық қатысушы Мария Шерифович «Molitva» әнімен жеңімпаз атанды. * [[20 мамыр]] – [[Дубай|Дубайлық]] шейх Мұхаммед бен Рашид Әл Мактум [[Таяу Шығыс|Таяу Шығыстағы]] білім беру қорына 7,41 миллиард еуроны садақа етіп, қазіргі тарихтағы ең үлкен жалғыз қайырымдылық көмекті жасады. === Маусым === [[Сурет:MESSENGER Probe.stl|нобай|MESSENGER интерактивті 3D моделі.]] * [[5 маусым]] - [[НАСА]]-ның MESSENGER ғарыш кемесі [[Меркурий (ғаламшар)|Меркурийге]] бара жатқан жолда [[Шолпан (ғаламшар)|Венераның]] екінші ұшып өтуін жасады. * [[26 маусым]] – [[15 шілде]] – [[Венесуэла|Венесуэлада]] 42-ші Америка кубогы өтті. * [[27 маусым]] - Тони Блэр отставкаға кетті. Гордон Браун Ұлыбританияның жаңа премьер-министрі болып жарияланды. * [[29 маусым]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та [[iPhone]], бірінші заманауи смартфон шығарылды. Кейінірек, 2007 жылдың қарашасында ол [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]], [[Ирландия|Ирландияда]], [[Франция|Францияда]], [[Германия|Германияда]] және [[Аустрия|Аустрияда]] пайда болды. === Шілде === [[Сурет:Potter queue.jpg|нобай|Калифорния дүкеніндегі кітапқа арналған желі.]] * [[4 шілде]] – Халықаралық Олимпиада комитеті [[Сочи|Сочиге]] [[2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары|2014 жылғы Қысқы Олимпиаданы]] өткізу құқығын берді. * [[21 шілде]] – [[Хәрри Поттер|Гарри Поттер]] және өлім сыйлары туралы соңғы жетінші кітап сатылымға шықты. === Тамыз === * [[4 тамыз]] – «Феникс» ғарыш кемесі [[Марс|Марсқа]] оның солтүстік полюсін зерттеу үшін ұшырылды. * [[14 тамыз]] - Ирактың солтүстігіндегі Кахтания қаласында жанкештілердің бірқатар жарылыстары 796 адамның өмірін қиды. * [[15 тамыз]] - [[Перу|Перуда]] жер сілкінісі 514 адам өмірін қиды. === Қыркүйек === [[Сурет:Destroyed Reactor.jpg|нобай|Израильдің әуе шабуылы кезінде қираған Сирияның күдікті ядролық реакторы.]] * [[6 қыркүйек]] - Израиль әуе күштерінің ұшақтары Сириядағы күдікті ядролық реакторға әуе шабуылын жасады. * [[11 қыркүйек]] - [[Эфиопия]] Эфиопия күнтізбесінің үшінші мыңжылдығын тойлады. * [[13 қыркүйек]] – [[Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы]] жергілікті халықтардың құқықтары туралы декларацияны қабылдады. * [[14 қыркүйек]] – Мақсаты [[Ай (серік)|Айды]] зерттеу болып табылатын SELENE ғарыш кемесі ұшырылды. === Қазан === * [[10 қазан]] – [[Valve]] бағдарламалық құралы [[Microsoft Windows|Windows]] және Xbox 360 үшін The Orange Box шығарды. * [[22 қазан]] – Черногория жаңа конституцияны қабылдады, ол елдің ресми атауын «Черногория Республикасынан» «[[Черногория|Черногорияға]]<nowiki/>» өзгертті. * [[25 қазан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] Иранға қарсы қосымша қаржылық [[Санкция|санкциялар]] салды. Америкалық компаниялар мен жеке тұлғаларға тіпті 20-дан астам ирандық банктермен және Иран Қорғаныс министрлігі бақылауындағы компаниялармен жанама байланыс жасауға тыйым салынды. === Қараша === === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === * [[Қаңтар]] - Нұрбанк АҚ топ менеджерлері [[Жолдас Тимралиев]] пен [[Айбар Хасенов]] ұрланды. Мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісіне "Нұрбанк" АҚ ірі акционері [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] болып күдікті. *[[24 мамыр]] - [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданының]] прокуроры Алмат Мұратұлы Байшұлақов Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына 2007 жылғы 18 мамырда "Хроника событий" айдарында жарияланған Нұрбанк АҚ қызметкерлеріне қатысты іс бойынша алдын ала тергеу деректерін жария етуге байланысты "керуен" газетінің шығуын тоқтата тұру және сайтты 3 айға жабу туралы талап арызбен жүгінді. * [[26 мамыр]] - ҚР Ішкі істер министрі Бауыржан Мұхамеджановтың ұсынысы бойынша ҚР Президенті Жарлығымен [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] барлық қызметінен босатылып, халықаралық іздестіруге жарияланды. * [[6 маусым|6 маусым -]] сот "Керуен" газетінің шығуына тыйым салуынан бас тартты, бірақ басылым өз беттерінде Нұрбанк АҚ бойынша қылмыстық істерді тергеу барысына байланысты оқиғалар мен түсініктемелерді жарияламауын талап етті. * [[19 маусым]] - [[Мәжіліс]] депутаттарының тобы Қазақстанның [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Тұңғыш Президентінің]] атына: "біз қазіргі Мәжіліс реформалардың тежегіші ретінде әрекет етпеуі керек, яғни 2009 жылы өз өкілеттіктерінің аяқталуын күтпеуі тиіс деп есептейміз" деген үндеу жолдады. * [[18 тамыз]] - [[Мәжіліс]] депутаттарын сайлау алғаш рет пропорционалды сайлау жүйесі бойынша – партиялық тізімдер бойынша өтті. * [[14 қыркүйек]] - Алматыда алғашқы "[[Magnum Cash & Carry|Magnum]]" дүкені ашылды. * [[3 қазан|3]]–[[6 қазан]] — [[Қазақстан]] мен Ресей шекаралас аймақтарының IV форумы (Новосибирск, Ресей) == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2007}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2007}} [[Санат:2007 жыл|*]] {{Year-stub}} 8dfyicmaqx31us8unoemo151b1n3vte 3619407 3619403 2026-06-18T09:49:44Z Almatrkh 172335 /* Қараша */ 3619407 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2007}} {{Жыл үшін навигация|2007}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2007}} {{Жыл туралы|2007}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:First iPhone Macworld 2007 DSCF1286.agr.jpg|нобай|Алғашқы iPhone 2007 жылы Macworld көрмесінде шыны астында көрсетілді.]] [[Сурет:Bush surge announcement jan 2007.jpg|нобай|Президент Джордж Буш Ақ үй кітапханасынан Иракқа қатысты жаңа стратегияны жариялады, 10 қаңтар, 2007 ж.]] * [[1 қаңтар]] - [[Болгария]] мен [[Румыния]] Еуропалық Одаққа, ал [[Словения]] еуроаймаққа қосылды. * [[8 қаңтар]] - [[Ресей]] мен [[Беларусь]] арасындағы энергетикалық даудың шиеленісуіне байланысты Ресейдің [[Польша|Польшаға]], [[Германия|Германияға]] және [[Украина|Украинаға]] мұнай жеткізуі тоқтатылды. Олар үш күннен кейін қайта бастайды. * [[9 қаңтар]] – [[Apple Inc.|Apple]] компаниясының бас директоры [[Стив Джобс]] [[Сан-Франциско|Сан-Францискодағы]] (Калифорния) Macworld іс-шарасында iPhone-ның түпнұсқасын таныстырып, смартфондардың жаңа дәуірін бастады. Телефон маусым айында сатылымға шығады деп жоспарланған болатын. * [[10 қаңтар]] - [[Ирак|Ирактағы]] АҚШ әскерлерінің ұлғаюы жарияланды. * [[11 қаңтар]] – [[Вьетнам]] [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ға қосылып, осы ұйымның 150-ші мүшесі болды. * [[30 қаңтар]] – [[Microsoft]] тұтынушыларға [[Windows Vista]] жүйесін шығарды. === Ақпан === * [[14 ақпан]] – [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Құрбанқұлы]] [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Бердімұхамедов]] Түркіменстан президенті қызметіне кірісті. * [[26 ақпан]] - [[Халықаралық қылмыстық сот|Халықаралық сот]] [[Сербия|Сербияны]] Сребреницадағы қырғында геноцидтің алдын алмағаны үшін кінәлі деп тапты, бірақ оны тікелей жауапкершіліктен және мәселеге қатысудан босатады. * [[27 ақпан]] - Германияның Карлсруэдегі Федералдық конституциялық соты баспасөз бостандығын күшейтті. === Наурыз === [[Сурет:FNCI.JPG|нобай|Одиендегі жаңа күштердің әскерлері.]] * [[4 наурыз]] - [[Кот-д’Ивуар|Кот-д'Ивуардағы]] бірінші азаматтық соғыс бейбіт келісіммен аяқталды. * [[23 наурыз]] ** [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] мүше әртүрлі елдерде Рим келісімдерінің 50 жылдығына арналған мерекелік шаралар мен парламенттік еске алу шаралары басталады. ** [[Ислам революциясы сақшыларының корпусы|Ислам революциясы Сақшылар корпусы]] әскери-теңіз күштері даулы [[Парсы шығанағы|Иран-Ирак суларында]] Британдық Әскери-теңіз күштерінің қызметкерлерін қамауға алды. Олар 4 сәуірде босатылды. * [[27 наурыз]] – [[Латвия]] премьер-министрі Айгарс Калвитис пен [[Ресей]] премьер-министрі Михаил Фрадков екі ел арасындағы шекараны ресми [[Демаркация|демаркациялайтын]] Латвия-Ресей шекарасы туралы шартқа қол қойды. === Сәуір === * [[2 сәуір]] – Украина президенті [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] Жоғарғы Раданы тарату туралы жарлық шығарды. Коалиция жарлықты мойындаудан бас тартты. * [[4 сәуір]] – Серж Саргсян Арменияның премьер-министрі болды. * [[18 сәуір]] - [[Бағдат|Бағдадтағы]] бірқатар шабуылдар 200-ге жуық адамның өмірін қиды. === Мамыр === * [[6 мамыр]] - [[Николя Саркози]] Франция президенті болып сайланды. * [[10 мамыр|10]]-[[12 мамыр]] – Eurovision 2007 ән байқауы [[Хельсинки|Хельсинкиде]] (Финляндия) өтті, сербиялық қатысушы Мария Шерифович «Molitva» әнімен жеңімпаз атанды. * [[20 мамыр]] – [[Дубай|Дубайлық]] шейх Мұхаммед бен Рашид Әл Мактум [[Таяу Шығыс|Таяу Шығыстағы]] білім беру қорына 7,41 миллиард еуроны садақа етіп, қазіргі тарихтағы ең үлкен жалғыз қайырымдылық көмекті жасады. === Маусым === [[Сурет:MESSENGER Probe.stl|нобай|MESSENGER интерактивті 3D моделі.]] * [[5 маусым]] - [[НАСА]]-ның MESSENGER ғарыш кемесі [[Меркурий (ғаламшар)|Меркурийге]] бара жатқан жолда [[Шолпан (ғаламшар)|Венераның]] екінші ұшып өтуін жасады. * [[26 маусым]] – [[15 шілде]] – [[Венесуэла|Венесуэлада]] 42-ші Америка кубогы өтті. * [[27 маусым]] - Тони Блэр отставкаға кетті. Гордон Браун Ұлыбританияның жаңа премьер-министрі болып жарияланды. * [[29 маусым]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та [[iPhone]], бірінші заманауи смартфон шығарылды. Кейінірек, 2007 жылдың қарашасында ол [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]], [[Ирландия|Ирландияда]], [[Франция|Францияда]], [[Германия|Германияда]] және [[Аустрия|Аустрияда]] пайда болды. === Шілде === [[Сурет:Potter queue.jpg|нобай|Калифорния дүкеніндегі кітапқа арналған желі.]] * [[4 шілде]] – Халықаралық Олимпиада комитеті [[Сочи|Сочиге]] [[2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары|2014 жылғы Қысқы Олимпиаданы]] өткізу құқығын берді. * [[21 шілде]] – [[Хәрри Поттер|Гарри Поттер]] және өлім сыйлары туралы соңғы жетінші кітап сатылымға шықты. === Тамыз === * [[4 тамыз]] – «Феникс» ғарыш кемесі [[Марс|Марсқа]] оның солтүстік полюсін зерттеу үшін ұшырылды. * [[14 тамыз]] - Ирактың солтүстігіндегі Кахтания қаласында жанкештілердің бірқатар жарылыстары 796 адамның өмірін қиды. * [[15 тамыз]] - [[Перу|Перуда]] жер сілкінісі 514 адам өмірін қиды. === Қыркүйек === [[Сурет:Destroyed Reactor.jpg|нобай|Израильдің әуе шабуылы кезінде қираған Сирияның күдікті ядролық реакторы.]] * [[6 қыркүйек]] - Израиль әуе күштерінің ұшақтары Сириядағы күдікті ядролық реакторға әуе шабуылын жасады. * [[11 қыркүйек]] - [[Эфиопия]] Эфиопия күнтізбесінің үшінші мыңжылдығын тойлады. * [[13 қыркүйек]] – [[Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы]] жергілікті халықтардың құқықтары туралы декларацияны қабылдады. * [[14 қыркүйек]] – Мақсаты [[Ай (серік)|Айды]] зерттеу болып табылатын SELENE ғарыш кемесі ұшырылды. === Қазан === * [[10 қазан]] – [[Valve]] бағдарламалық құралы [[Microsoft Windows|Windows]] және Xbox 360 үшін The Orange Box шығарды. * [[22 қазан]] – Черногория жаңа конституцияны қабылдады, ол елдің ресми атауын «Черногория Республикасынан» «[[Черногория|Черногорияға]]<nowiki/>» өзгертті. * [[25 қазан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] Иранға қарсы қосымша қаржылық [[Санкция|санкциялар]] салды. Америкалық компаниялар мен жеке тұлғаларға тіпті 20-дан астам ирандық банктермен және Иран Қорғаныс министрлігі бақылауындағы компаниялармен жанама байланыс жасауға тыйым салынды. === Қараша === [[Сурет:Cyclone Sidr - US Navy Aid.jpg|нобай|Циклон құрбандары Бангладеште көмек тиеу үшін кезекке тұрды.]] * [[16 қараша]] - [[Бангладеш|Бангладеште]] болған «Сидр» [[Циклон|циклоны]] 15 000-ға жуық адамның өмірін қиды. * [[29 қараша]] - Филиппиннің Қарулы Күштері сенатор Антонио Трилланестің қарамағындағы сарбаздар бүлік шығарғаннан кейін [[Манила]] түбегін қоршауға алды. === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === * [[Қаңтар]] - Нұрбанк АҚ топ менеджерлері [[Жолдас Тимралиев]] пен [[Айбар Хасенов]] ұрланды. Мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісіне "Нұрбанк" АҚ ірі акционері [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] болып күдікті. *[[24 мамыр]] - [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданының]] прокуроры Алмат Мұратұлы Байшұлақов Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына 2007 жылғы 18 мамырда "Хроника событий" айдарында жарияланған Нұрбанк АҚ қызметкерлеріне қатысты іс бойынша алдын ала тергеу деректерін жария етуге байланысты "керуен" газетінің шығуын тоқтата тұру және сайтты 3 айға жабу туралы талап арызбен жүгінді. * [[26 мамыр]] - ҚР Ішкі істер министрі Бауыржан Мұхамеджановтың ұсынысы бойынша ҚР Президенті Жарлығымен [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] барлық қызметінен босатылып, халықаралық іздестіруге жарияланды. * [[6 маусым|6 маусым -]] сот "Керуен" газетінің шығуына тыйым салуынан бас тартты, бірақ басылым өз беттерінде Нұрбанк АҚ бойынша қылмыстық істерді тергеу барысына байланысты оқиғалар мен түсініктемелерді жарияламауын талап етті. * [[19 маусым]] - [[Мәжіліс]] депутаттарының тобы Қазақстанның [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Тұңғыш Президентінің]] атына: "біз қазіргі Мәжіліс реформалардың тежегіші ретінде әрекет етпеуі керек, яғни 2009 жылы өз өкілеттіктерінің аяқталуын күтпеуі тиіс деп есептейміз" деген үндеу жолдады. * [[18 тамыз]] - [[Мәжіліс]] депутаттарын сайлау алғаш рет пропорционалды сайлау жүйесі бойынша – партиялық тізімдер бойынша өтті. * [[14 қыркүйек]] - Алматыда алғашқы "[[Magnum Cash & Carry|Magnum]]" дүкені ашылды. * [[3 қазан|3]]–[[6 қазан]] — [[Қазақстан]] мен Ресей шекаралас аймақтарының IV форумы (Новосибирск, Ресей) == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2007}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2007}} [[Санат:2007 жыл|*]] {{Year-stub}} icpdklk8j3wibqqdo2guac24tocis8g 3619441 3619407 2026-06-18T10:16:01Z Almatrkh 172335 /* Желтоқсан */ 3619441 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2007}} {{Жыл үшін навигация|2007}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2007}} {{Жыл туралы|2007}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:First iPhone Macworld 2007 DSCF1286.agr.jpg|нобай|Алғашқы iPhone 2007 жылы Macworld көрмесінде шыны астында көрсетілді.]] [[Сурет:Bush surge announcement jan 2007.jpg|нобай|Президент Джордж Буш Ақ үй кітапханасынан Иракқа қатысты жаңа стратегияны жариялады, 10 қаңтар, 2007 ж.]] * [[1 қаңтар]] - [[Болгария]] мен [[Румыния]] Еуропалық Одаққа, ал [[Словения]] еуроаймаққа қосылды. * [[8 қаңтар]] - [[Ресей]] мен [[Беларусь]] арасындағы энергетикалық даудың шиеленісуіне байланысты Ресейдің [[Польша|Польшаға]], [[Германия|Германияға]] және [[Украина|Украинаға]] мұнай жеткізуі тоқтатылды. Олар үш күннен кейін қайта бастайды. * [[9 қаңтар]] – [[Apple Inc.|Apple]] компаниясының бас директоры [[Стив Джобс]] [[Сан-Франциско|Сан-Францискодағы]] (Калифорния) Macworld іс-шарасында iPhone-ның түпнұсқасын таныстырып, смартфондардың жаңа дәуірін бастады. Телефон маусым айында сатылымға шығады деп жоспарланған болатын. * [[10 қаңтар]] - [[Ирак|Ирактағы]] АҚШ әскерлерінің ұлғаюы жарияланды. * [[11 қаңтар]] – [[Вьетнам]] [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ға қосылып, осы ұйымның 150-ші мүшесі болды. * [[30 қаңтар]] – [[Microsoft]] тұтынушыларға [[Windows Vista]] жүйесін шығарды. === Ақпан === * [[14 ақпан]] – [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Құрбанқұлы]] [[Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов|Бердімұхамедов]] Түркіменстан президенті қызметіне кірісті. * [[26 ақпан]] - [[Халықаралық қылмыстық сот|Халықаралық сот]] [[Сербия|Сербияны]] Сребреницадағы қырғында геноцидтің алдын алмағаны үшін кінәлі деп тапты, бірақ оны тікелей жауапкершіліктен және мәселеге қатысудан босатады. * [[27 ақпан]] - Германияның Карлсруэдегі Федералдық конституциялық соты баспасөз бостандығын күшейтті. === Наурыз === [[Сурет:FNCI.JPG|нобай|Одиендегі жаңа күштердің әскерлері.]] * [[4 наурыз]] - [[Кот-д’Ивуар|Кот-д'Ивуардағы]] бірінші азаматтық соғыс бейбіт келісіммен аяқталды. * [[23 наурыз]] ** [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] мүше әртүрлі елдерде Рим келісімдерінің 50 жылдығына арналған мерекелік шаралар мен парламенттік еске алу шаралары басталады. ** [[Ислам революциясы сақшыларының корпусы|Ислам революциясы Сақшылар корпусы]] әскери-теңіз күштері даулы [[Парсы шығанағы|Иран-Ирак суларында]] Британдық Әскери-теңіз күштерінің қызметкерлерін қамауға алды. Олар 4 сәуірде босатылды. * [[27 наурыз]] – [[Латвия]] премьер-министрі Айгарс Калвитис пен [[Ресей]] премьер-министрі Михаил Фрадков екі ел арасындағы шекараны ресми [[Демаркация|демаркациялайтын]] Латвия-Ресей шекарасы туралы шартқа қол қойды. === Сәуір === * [[2 сәуір]] – Украина президенті [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] Жоғарғы Раданы тарату туралы жарлық шығарды. Коалиция жарлықты мойындаудан бас тартты. * [[4 сәуір]] – Серж Саргсян Арменияның премьер-министрі болды. * [[18 сәуір]] - [[Бағдат|Бағдадтағы]] бірқатар шабуылдар 200-ге жуық адамның өмірін қиды. === Мамыр === * [[6 мамыр]] - [[Николя Саркози]] Франция президенті болып сайланды. * [[10 мамыр|10]]-[[12 мамыр]] – Eurovision 2007 ән байқауы [[Хельсинки|Хельсинкиде]] (Финляндия) өтті, сербиялық қатысушы Мария Шерифович «Molitva» әнімен жеңімпаз атанды. * [[20 мамыр]] – [[Дубай|Дубайлық]] шейх Мұхаммед бен Рашид Әл Мактум [[Таяу Шығыс|Таяу Шығыстағы]] білім беру қорына 7,41 миллиард еуроны садақа етіп, қазіргі тарихтағы ең үлкен жалғыз қайырымдылық көмекті жасады. === Маусым === [[Сурет:MESSENGER Probe.stl|нобай|MESSENGER интерактивті 3D моделі.]] * [[5 маусым]] - [[НАСА]]-ның MESSENGER ғарыш кемесі [[Меркурий (ғаламшар)|Меркурийге]] бара жатқан жолда [[Шолпан (ғаламшар)|Венераның]] екінші ұшып өтуін жасады. * [[26 маусым]] – [[15 шілде]] – [[Венесуэла|Венесуэлада]] 42-ші Америка кубогы өтті. * [[27 маусым]] - Тони Блэр отставкаға кетті. Гордон Браун Ұлыбританияның жаңа премьер-министрі болып жарияланды. * [[29 маусым]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та [[iPhone]], бірінші заманауи смартфон шығарылды. Кейінірек, 2007 жылдың қарашасында ол [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]], [[Ирландия|Ирландияда]], [[Франция|Францияда]], [[Германия|Германияда]] және [[Аустрия|Аустрияда]] пайда болды. === Шілде === [[Сурет:Potter queue.jpg|нобай|Калифорния дүкеніндегі кітапқа арналған желі.]] * [[4 шілде]] – Халықаралық Олимпиада комитеті [[Сочи|Сочиге]] [[2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары|2014 жылғы Қысқы Олимпиаданы]] өткізу құқығын берді. * [[21 шілде]] – [[Хәрри Поттер|Гарри Поттер]] және өлім сыйлары туралы соңғы жетінші кітап сатылымға шықты. === Тамыз === * [[4 тамыз]] – «Феникс» ғарыш кемесі [[Марс|Марсқа]] оның солтүстік полюсін зерттеу үшін ұшырылды. * [[14 тамыз]] - Ирактың солтүстігіндегі Кахтания қаласында жанкештілердің бірқатар жарылыстары 796 адамның өмірін қиды. * [[15 тамыз]] - [[Перу|Перуда]] жер сілкінісі 514 адам өмірін қиды. === Қыркүйек === [[Сурет:Destroyed Reactor.jpg|нобай|Израильдің әуе шабуылы кезінде қираған Сирияның күдікті ядролық реакторы.]] * [[6 қыркүйек]] - Израиль әуе күштерінің ұшақтары Сириядағы күдікті ядролық реакторға әуе шабуылын жасады. * [[11 қыркүйек]] - [[Эфиопия]] Эфиопия күнтізбесінің үшінші мыңжылдығын тойлады. * [[13 қыркүйек]] – [[Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы]] жергілікті халықтардың құқықтары туралы декларацияны қабылдады. * [[14 қыркүйек]] – Мақсаты [[Ай (серік)|Айды]] зерттеу болып табылатын SELENE ғарыш кемесі ұшырылды. === Қазан === * [[10 қазан]] – [[Valve]] бағдарламалық құралы [[Microsoft Windows|Windows]] және Xbox 360 үшін The Orange Box шығарды. * [[22 қазан]] – Черногория жаңа конституцияны қабылдады, ол елдің ресми атауын «Черногория Республикасынан» «[[Черногория|Черногорияға]]<nowiki/>» өзгертті. * [[25 қазан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] Иранға қарсы қосымша қаржылық [[Санкция|санкциялар]] салды. Америкалық компаниялар мен жеке тұлғаларға тіпті 20-дан астам ирандық банктермен және Иран Қорғаныс министрлігі бақылауындағы компаниялармен жанама байланыс жасауға тыйым салынды. === Қараша === [[Сурет:Cyclone Sidr - US Navy Aid.jpg|нобай|Циклон құрбандары Бангладеште көмек тиеу үшін кезекке тұрды.]] * [[16 қараша]] - [[Бангладеш|Бангладеште]] болған «Сидр» [[Циклон|циклоны]] 15 000-ға жуық адамның өмірін қиды. * [[29 қараша]] - Филиппиннің Қарулы Күштері сенатор Антонио Трилланестің қарамағындағы сарбаздар бүлік шығарғаннан кейін [[Манила]] түбегін қоршауға алды. === Желтоқсан === * [[13 желтоқсан]] – Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттер [[Лиссабон шарты|Лиссабон шартына]] қол қойды. * [[23 желтоқсан]] – [[Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов|Ислам Кәрімов]] Өзбекстан Республикасының Президенті болып қайта сайланды. === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === * [[Қаңтар]] - Нұрбанк АҚ топ менеджерлері [[Жолдас Тимралиев]] пен [[Айбар Хасенов]] ұрланды. Мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісіне "Нұрбанк" АҚ ірі акционері [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] болып күдікті. *[[24 мамыр]] - [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданының]] прокуроры Алмат Мұратұлы Байшұлақов Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына 2007 жылғы 18 мамырда "Хроника событий" айдарында жарияланған Нұрбанк АҚ қызметкерлеріне қатысты іс бойынша алдын ала тергеу деректерін жария етуге байланысты "керуен" газетінің шығуын тоқтата тұру және сайтты 3 айға жабу туралы талап арызбен жүгінді. * [[26 мамыр]] - ҚР Ішкі істер министрі Бауыржан Мұхамеджановтың ұсынысы бойынша ҚР Президенті Жарлығымен [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] барлық қызметінен босатылып, халықаралық іздестіруге жарияланды. * [[6 маусым|6 маусым -]] сот "Керуен" газетінің шығуына тыйым салуынан бас тартты, бірақ басылым өз беттерінде Нұрбанк АҚ бойынша қылмыстық істерді тергеу барысына байланысты оқиғалар мен түсініктемелерді жарияламауын талап етті. * [[19 маусым]] - [[Мәжіліс]] депутаттарының тобы Қазақстанның [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Тұңғыш Президентінің]] атына: "біз қазіргі Мәжіліс реформалардың тежегіші ретінде әрекет етпеуі керек, яғни 2009 жылы өз өкілеттіктерінің аяқталуын күтпеуі тиіс деп есептейміз" деген үндеу жолдады. * [[18 тамыз]] - [[Мәжіліс]] депутаттарын сайлау алғаш рет пропорционалды сайлау жүйесі бойынша – партиялық тізімдер бойынша өтті. * [[14 қыркүйек]] - Алматыда алғашқы "[[Magnum Cash & Carry|Magnum]]" дүкені ашылды. * [[3 қазан|3]]–[[6 қазан]] — [[Қазақстан]] мен Ресей шекаралас аймақтарының IV форумы (Новосибирск, Ресей) == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2007}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2007}} [[Санат:2007 жыл|*]] {{Year-stub}} 6it5tq2gyyi72ot2zufbnshxqmh07pm 10 139241 3619359 3614197 2026-06-18T09:15:25Z Мадинақыз 182664 3619359 wikitext text/x-wiki <ref>{{cite web|url=https://kaz.nur.kz/society/2390014-shildede-qazaqstanda-50-gradusqa-deiin-ystyq-boluy-mumkin/|title=Шілдеде Қазақстанда +50 градусқа дейін ыстық болуы мүмкін|author=|date=|website=kaz.nur.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref><noinclude>{{docpage}}</noinclude> __NOTOC__ ; Қолдану <nowiki> {{cite web |url = |title = |author = |date = |website = |publisher = |accessdate = </nowiki>{{#time: Y-m-d}}<nowiki> |lang = }} </nowiki> ; Бір жолға жазылған нұсқасы <nowiki>{{cite web|url=|title=|author=|date=|website=|publisher=|accessdate=</nowiki>{{#time: Y-m-d}}<nowiki>|lang=}}</nowiki> ; Толық нұсқасы <nowiki> {{cite web |url = |title = |author = |authorlink = |coauthors = |quote = |date = |format = |website = |publisher = |accessdate = </nowiki>{{#time:Y-m-d}}<nowiki> |lang = |description = |deadlink = |archiveurl = |archivedate = }} </nowiki> == Тағы қараңыз == * [[Үлгі:Кітап]] * [[Үлгі:Мақала]] * [[Үлгі:Cite news]] * [[Үлгі:Cite book]] * [[Үлгі:Cite paper]] * [[Үлгі:Cite episode]] * [[:Санат:Үлгілері дұрыс қолданылмаған беттер:Cite web]] == Template data == <templatedata> { "params": { "1": {}, "title": { "label": { "en": "Title" }, "type": "string", "suggested": true }, "url": { "label": { "en": "URL" }, "type": "url", "required": true }, "archiveurl": { "label": { "en": "Archive URL" }, "type": "url", "aliases": [ "archive-url" ] }, "archivedate": { "label": { "en": "Archive date" }, "type": "date", "aliases": [ "archive-date" ] }, "author": { "label": { "en": "Author" }, "type": "string" }, "last": { "label": { "en": "Last name" }, "type": "string" }, "authorlink": { "label": { "en": "Author link" }, "type": "wiki-page-name" }, "first": { "label": { "en": "First name" }, "type": "string" }, "lang": { "label": { "en": "Language code" } }, "language": { "label": { "en": "Language" } }, "format": { "label": { "en": "Format" } }, "work": { "label": { "en": "Work/Journal" } }, "website": { "label": { "en": "Website" }, "type": "string", "suggested": true, "description": { "en": "The name of the website hosting the source text material.", "kk": "Дереккөз материал орналасқан веб-сайттың атауы." } }, "pages": { "label": { "en": "Pages" } }, "publisher": { "label": { "en": "Publisher" } }, "location": { "label": { "en": "Location" } }, "date": { "label": { "en": "Date" } }, "datepublished": { "label": { "en": "Date published" } }, "year": { "label": { "en": "Year" } }, "month": { "label": { "en": "Month" } }, "doi": { "label": { "en": "DOI" } }, "doilabel": {}, "description": { "label": { "en": "Description" } }, "quote": { "label": { "en": "Quote" } }, "accessdate": { "label": { "en": "Access date" }, "type": "date", "suggested": true, "aliases": [ "access-date" ] }, "accessmonthday": {}, "accessdaymonth": {}, "deadlink": { "label": { "en": "Dead link status" } }, "accessyear": {}, "ref": {}, "nocat": {}, "coauthors": { "label": { "en": "Coauthors" } }, "editor": { "label": { "en": "Editor" } } }, "paramOrder": [ "1", "title", "url", "author", "last", "first", "authorlink", "coauthors", "editor", "website", "work", "publisher", "location", "date", "datepublished", "year", "month", "pages", "lang", "language", "format", "doi", "doilabel", "description", "quote", "accessdate", "accessmonthday", "accessdaymonth", "accessyear", "deadlink", "ref", "nocat", "archiveurl", "archivedate" ] } </templatedata> <includeonly> [[Санат:Үлгілер:Дереккөздерге сілтемелер|{{PAGENAME}}]] </includeonly> og4z95w64bvl9szidc9u24f4og4fy1h 0 140048 3619164 3617910 2026-06-17T18:35:06Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Ардақ Баби|Ардақ Баби]] ([[User talk:Ардақ Баби|т]]) өңдемелерінен [[User:Arystanbek|Arystanbek]] соңғы нұсқасына қайтарды 2111945 wikitext text/x-wiki '''Мұқышева Ардақ Бабиқызы''' — ([[1966 жыл]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Зайсан қаласы]]) — [[1997 жыл]]дан бері [["Өлке" баспасы]]ның өндіріс меңгерушісі, әрі техникалық редакторы. 1988 жылы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетінің механика-қолданбалы математика факультетін бітірген. Қазақ КСР Ауылшаруашылығы министрлігіне қарасты республикалық есептеу орталығында, [["Жалын"]] журналында техникалық редактор болды.<ref>Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім" баспасы. 2005 ж. — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х</ref> А.Мұкышеваның тікелей басшылығымен "Өлке" баспаханасынан шығарылған кітаптардың көркемдігі жыл сайын жақсарып, "Өлке" баспасынан шыққан бірқатар кітаптар жүлделі орындарды жеңіп алып жүр. Оның үстіне "Өлке" баспасына алынған кітап басып шығару және [[полиграфия]] әлеміндегі жаңа технологияны баспахана қызметкерлерінің меңгеруіне тікелей басшылық жасайды. Баспа өнімдерін пішіндеу, беттеу, көркемдеу жөнінде қызметкерлерге ақыл-кеңестер, нұсқаулар береді. Баспахананың үзіліссіз жұмыс жасауына қажетті техникалық қосалқы бөлшектермен қағаз, мұкабалық материалдармен, түрлі-түсті бояулармен қамтамасыз етеді. Әлемдік озық әдістерді зерттеп, өндіріске бірте-бірте енгізіп келеді. ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Журналистика]] [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері]] lwilfbytmuz2vz02lxt159zq399uf21 0 141946 3619180 3618754 2026-06-17T18:42:20Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Амина Жанаққызы|Амина Жанаққызы]] ([[User talk:Амина Жанаққызы|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3007900 wikitext text/x-wiki {{Өзен |атауы = Саильвер |шынайы атауы = |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы = 14 |су алабының ауданы = ? |су алабы = [[Васюган]] |өзендердің су алабы = Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = |бастауының орны = |бастауының биіктігі = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |сағасы = Нюролька өзенінің сол жағалауынан 34 км қашықтықта |сағасының орны = |сағасының биіктігі = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |еңістігі = |ел = [[Ресей]] |аймақ = Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы |commons = }} '''Саильвер''' — [[Ресей]]дегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы<ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Ресейлік «Гидротехникалық құрылыстарды және мемлекеттік су кадастрларын» тіркеу орталығы}}</ref> жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нюролька өзенінің сол жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды. == Су реестрінің мәліметтері == [[Ресей мемлекеттік су тізілімі]]нің мәліметі бойынша [[Жоғарғы Обь су алабы өңірі]]не жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — [[Васюган]]. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь<ref name='Ресей МСР'/>. [[Ресей су ресурстары федералды агенттігі]] дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша<ref name='Ресей МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=182724|title=РФ мемлекеттік су реестрі: Саильвер}}</ref>: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 13010800112115200031963 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115203196 * Су алабының коды — 13.01.08.001 * ГЗ томының нөмірі — 15 * ГЗ бойынша шығарылуы — 2 == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }} {{Суретсіз мақала}} {{тексерілмеген өзен}} [[Санат:Ресей өзендері]] {{hydro-stub}} j84q1suaf44esag7yfh8sseopt1cmsn 0 189382 3619205 2408611 2026-06-18T01:59:31Z Jmabel 50967 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Metasequoia bonsai photo D Ramey Logan.jpg]] → [[File:Metasequoia bonsai photo Don Ramey Logan.jpg]] [[c:Special:PermanentLink/1232765674#Mass_rename_requested]] 3619205 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = EN | status_system = iucn3.1 | image = Metasequoia young female cones02.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Өсімдіктер]] | divisio = [[Pinophyta]] | classis = [[Қылқан жапырақтылар]] | ordo = [[Pinales]] | familia = [[Cupressaceae]] | subfamilia = [[Sequoioideae]] | genus = ''[[Metasequoia]]'' | species = '''''M. glyptostroboides''''' | binomial = ''Metasequoia glyptostroboides'' | binomial_authority = [[Hu Xiansu|Hu]] and [[Wan Chun Cheng|W.C.Cheng]], 1948 }} [[Сурет:Metasequoia bonsai photo Don Ramey Logan.jpg|left|150px|thumb|Метасеквойя]] [[Метасеквойя]] (dawn redwood) (Metasequoia glyptostroboides) – [[Орталық Қытай]]дың жазық аудандарынан шыққан [[таксодивтер]] (Taxodiaceae) тұқымдас қылқанды ағаштың сақталынған жалғыз түрі. Бүйір жағындағы бұтақшалар және жапырақтар түйін сабағында жұбымен түзіледі. Қауырсын тәрізді орналасқан ашық жасыл түсті жапырақтар күзде қызыл-қоңыр түске айналады. Алайда қазып алынатын ағаш үлгілері молшылықта жиі кездескенмен, 1940 жылы қолдан егілген ағаш түрлері пайда болғанға дейін ағаш ұзақ уақыт бойы табиғатта жойылған деп есептелген. [[Орталық Қытай]]да олардың бірнеше мыңы қалғаны белгілі. Табиғатта аталмыш өсімдік пайда болғаннан кейін әлемнің көптеген түкпірінде оның бұтағы мен тұқымынан өсіріле бастады. == Сыртқы сілтемелер == 1. [[Қазақ энциклопедиясы]] [[Санат:Қылқан жапырақтылар]] [[Санат:Метасеквойя]] 7zcxg13nc65a4v6sqz1n5db5q202kzj 0 189628 3619216 3519985 2026-06-18T02:50:23Z Casserium 68287 /* */ 3619216 wikitext text/x-wiki {{Телеарналар | атауы = «Еуразия» бірінші арнасы | толық атауы = «Еуразия + ОРТ» ЖШС | логотипі = 1tv_kz.jpg | логоатауы = | ені = 250px | ел = {{байрақ|Қазақстан}} | хабар тарату аумағы = {{байрақ|Қазақстан}}<br>{{байрақ|Қырғызстан}}<br>{{байрақ|Өзбекстан}}<br>{{байрақ|Түрікменстан}}<br>{{байрақ|Тәжікстан}} | хабар тарату уақыты = 23 сағат | тілдері = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[орыс тілі|орысша]] | орталық = {{байрақ|Алматы}} қ., Республика алаңы, 13 <br>{{байрақ|Астана}} қ., Қонаев көшесі, 4 «[[Қазмедиа орталығы]]<nowiki/>» (2012 жылдан бастап) | формат = 4:3 (1997—2015)<br>16:9 (2015 жылдан бастап) | тематика = әмбебап | хабар таратуын бастады = [[қазан]] [[1997 жыл]] (тіркелген уақыты) <br>[[10 қараша]] [[1997 жыл]] (хабар тарата бастады) | хабар таратуын аяқтады = | жабылу себебі = | алмастырады = | алмасқан арна = {{ту|Ресей}} ОРТ (мазмұны)<br>{{ту|Ресей}} РТР (жиілігі) | алмастырылды = | лицензия = | аудитория = | үлес = 19,29% | үлес-күн = 1-орын, мамыр 2024 | үлес-қайнар = K Research Central Asia<ref>[https://k-research.kz/research/television K Research. Телевидение]</ref> | негізін салушы = | иесі = «Телевизия жаңалықтары агенттігі» ЖШС ([[Қазақстан (корпорация)|«Қазақстан» РТРК» АҚ]]) — 80% <br>«Первый канал» АҚ — 20% | басшы қызметі = Бас директоры | басшылары = [[Ләззат Мұратқызы Танысбай|Ләззат Танысбай]] | бұрынғы атаулары = '''ОРТ Қазақстан''' (1997—2002) | туыстас арналар = {{ту|Ресей}} [[Бірінші арна (Ресей)|Первый канал]] | арна дауысы = | жүйелік серігі = | слоган = | сайт = https://1tv.kz/ | terr serv 1 = {{Flagicon|Kazakhstan}} | terr chan 1 = | sat serv 1 = [[ҚазСат-3]] | sat chan 1 = [[OTAU TV|11]] | sat serv 2 = [[OTAU TV]] | cable serv 1 = [[Алма-ТВ]], [[Қайнар-ТВ]] | cable chan 1 = 4<ref>http://www.almatv.kz/almaty/services/digitaltv/channels/</ref> | cable serv 2 = Digital TV | cable chan 2 = 3<ref>http://www.dtv.kz/ru/home/tv/list/</ref> | cable serv 3 = ICON | cable chan 3 = | iptv serv 1 = [[iD TV (Казахстан)|iD TV]] | iptv chan 1 = 1<ref>http://www.id-tv.kz/tarify.html</ref> }} {{мағына|Бірінші арна}} '''«Еуразия» бірінші арнасы''' ({{lang-ru|Первый канал Евразия}}) — [[1997 жыл|1997 жылы]] құрылған Қазақстандағы телеарна. Мазмұны Ресейдің "[[Бірінші арна (Ресей)|Первый канал]]" телеарнасының бағдарламалары мен қазақ, орыс тілдерінде өзі шығаратын бағдарламалардан тұрады. == Тарихы == «Еуразия» бірінші арнасы 1997 жылдың қазан айында «ОРТ Қазақстан» деген атаумен құрылды.<ref>[https://1tv.kz/kz/o-kanale/ Арна туралы]</ref> Телеарна ресейлік «ОРТ» (Общественное российское телевидение) арнасының орнын басты. 2002 жылы қыркүйекте «ОРТ» телеарнасының атауы ресми түрде «Первый канал» болып өзгертілді. Соның ізімен «ОРТ Қазақстан» телеарнасы «Первый канал Евразия» болып ауысты.<ref>[https://nomad.su/?a=4-200212160008 В эфирном пространстве республики идет настоящая война финансовых интересов]</ref> Бастапқы кезде тек [[Бірінші арна (Ресей)|«Первый канал»]] (бұрынғы «ОРТ») арнасының бағдарламаларына ретрансляция жасап, ресейлік жарнама уақытын қазақстандық жарнама ауыстырып отырды. Кейін эфирге Қазақстанда жасалған бағдарламалар да шыға бастады. Қазіргі уақытта арнадағы Ресейден сатып алынатын бағдарламалар үлесі 20%-дан аз мөлшерді құрайды. Олардың ішінде фильмдер және телехикаялар, ойын-сауық бағыттағы шоулар бар.<ref>[https://orda.kz/mininform-kazahstan-vykupit-pervyj-kanal-evrazija-i-sokratit-zakup-rossijskogo-kontenta-380234/ Мининформ: Казахстан сократит закуп российского контента для телеканалов]</ref> == Жүргізушілері == * Асаубек Айымбетов (Басты жаңалықтар) * Ғалым Кәлмен (Басты жаңалықтар) * Жұлдызай Аймашева (Жаңалықтар) * Талғат Байғожинов (Главные новости) * Вероника Вишневская (Главные новости) * Мария Горбунова (Главные новости. 112 айдары) * Ринат Абдулкаюмов (Главные новости. 112 айдары) * Руслан Өтепбай (Köremiz) * Балауса Амантай (QosLike) * Альмира Кульмухамедова (Аналитика) * Ақбөпе Тәңірберген (Заң мен ел) * Әлібек Рзабаев (Парламент Online) == Бағдарламалары == ===Өзіндік жобалары=== * Жаңалықтар (Новости) * Басты жаңалықтар (Главные новости) * Қайырлы таң, Қазақстан! (Доброе утро, Казахстан!) * Köremiz * QosLike * Парламент Online * Аналитика * Заң мен ел * Асау жаңалықтар * Qаймақ * Паутина * Воскресные беседы<ref>[https://1tv.kz/teleprogrammyi-04-11-2024/ Хабарлар кестесі]</ref> === [[Бірінші арна (Ресей)|Первый канал]] жобалары === * Жить здорово! * Давай поженимся! * Модный приговор * Поле чудес * Точь-в-точь * Повара на колёсах === Мұрағат === * Грани * Кеш жарық, Қазақстан! * Добрый вечер, Казахстан! * Кешкі кездесу * Пендеміз ғой * Время * Басты тақырып * Главная тема * Qalaýym live * X-Фактор ({{KZ}}) * Жди меня ({{KZ}}) * Караоке TAXI * Жұма уағызы * Қалаулым * Лучший город.KZ * Ду қол шоколад * [[SuperStar KZ]] == Логотиптері == <gallery> Сурет:Channel one russia logo 3.PNG|«ОРТ Қазақстан» телеарнасының 1997-2000 жылдардағы логотипі. Сурет:ChannelOneRussia.svg|«ОРТ Қазақстан» телеарнасының 2000-2002 жылдардағы логотипі. Сурет:1tvkz_logo_2000.png|«Еуразия» бірінші арнасының 2002-2009 жылдардағы логотипі. Сурет:1tv_kz.jpg|«Еуразия» бірінші арнасының 2009 жылдан бері қолданылатын логотипі. </gallery> == Басшылары == {| class="wikitable" |- ! № !! Аты-жөні !! colspan="2"| Басқарған жылдар |- | 1 || [[Сергей Владимирович Киселёв|Сергей Киселёв]] || қыркүйек<br>2007 || желтоқсан<br>2010 |- | 2 || [[Ләззат Олжабайқызы Жүнісова|Ләззат Жүнісова]] || желтоқсан<br>2010 || шілде<br>2012 |- | 3 || [[Сергей Владимирович Киселёв|Сергей Киселёв]] || тамыз<br>2012 || желтоқсан<br>2024 |- | 4 || [[Ләззат Мұратқызы Танысбай|Ләззат Танысбай]] || тамыз<br>2025 || — |} == Дереккөздер == <references/> == Сыртқы сілтемелер == * {{URL|https://1tv.kz/kz/ «Еуразия» бірінші арнасының ресми сайты}} * {{URL|https://youtube.com/@qoslike «QosLike / ҚосЛайк / Косылайық» (YouTube)}} * {{URL|https://youtube.com/@live-ye7wg «Первый канал Евразия LIVE» (YouTube)}} * {{URL|https://youtube.com/@koremiz_1tvkz Көреміз / «KÖREMIZ» (YouTube)}} * {{URL|https://www.youtube.com/@novostikazahstana «Главные новости Казахстана / Басты жаңалықтар» (YouTube)}} * {{URL|https://youtube.com/@user-bx4pi5lo8m «Қайырлы таң / Доброе утро» (YouTube)}} * {{URL|https://www.tiktok.com/@1tvkz1 «Еуразия» Бірінші арнасы (TikTok)}} * {{URL|https://www.instagram.com/1tvkz/ Первый канал Евразия (Instagram)}} * {{URL|https://facebook.com/1tvkz/ Первый канал Евразия (Facebook)}} * {{URL|https://ok.ru/eurasia1tv Первый канал Евразия (Одноклассники)}} * {{URL|https://x.com/1tvkz @1tvkz (X)}} * {{URL|https://vk.com/onetvkz Первый канал Евразия (ВКонтакте)}} * {{URL|https://t.me/eurasia1tvkz Первый канал Евразия (Telegram)}} * «Еуразия» арнасы [[Интернет мұрағаты|Интернет мұрағатында]]: {{URL|https://web.archive.org/web/20050329165618/http://www.ort-tv.kz/ ort-tv.kz сайты}} (2005-2007 жылдар) {{Қазақстан телеарналары}} {{Қазақстан телерадиокорпорациясы}} [[Санат:Қазақстан телеарналары]] rvllj2aoqtfguhi111eap29m3uovjnl 0 253881 3619410 3194615 2026-06-18T09:54:41Z Гүлжан82 182647 3619410 wikitext text/x-wiki '''Баланы қырқынан шығару''' - тіршілік цикліне қатысты атқарылатын рәсімнің бірі. Дәстүрлі ортада бала дүниеге келгеннен қырқынан шыққанға дейінгі алғашқы қырық күндік «өтпелі кезеңді» қауіпті, қатерлі санап, жаңа туған нәрестені шырақ жағып күзетіп, қасынан адам үзілмей бағады. Бала қырқынан шыққанша «сүт тырнағын», «қарын шашын» алмайды. Қырық күннен аман өткен нәрестені «қарақұлақтанды» деп қуанып, «қырқынан шығару» тойын жасайды. Баланы қырқынан шығарарда шомылдыратын ыдыстың түбіне күміс жүзік, күміс білезік, күміс сөлкебай сияқты заттар салып, 40 қасық таза су құяды. Қазақ ұғымында күміс - адалдықтың белгісі, [[күміс]] салынған су — ең таза су (арам су, уланған ас құйылса күміс ыдыс қараяды) боп есептелінеді және оған [[жын]]-[[шайтан]] жоламайды. Қырық [[шелпек]] пісіріп, келген қауымға таратады. Кейбір өңірлерде оның бірнешеуін бесікке тізеді, оны қасқой кемпір шымшысын деп ырымдайтын болғандықтан, шымшыма нан деп атайды. Баланы қырқынан шығарған әйелдер білезік, сөлкебайларды бөлісіп алады. Баланы шомылдырып болған соң, «қарын шашын» алып, ақ шүберекке түйіп, тұмарша етіп, баланың оң жақ иығына немесе бесігіне қадап қояды, ал «сүт тырнағын» адам баспайтын жерге немесе «ұрпағы көп болсын», - деп жеміс ағашының түбіне көміп тастайды. Осы күні баланың ит көйлегі шешіледі. Ит көйлегіне әр алуан тәтті түйіп, бір иттің мойнына байлап қоя береді. Ауыл балалары сол итті қуып жүріп ұстап алып, тәттіні бөліп жейді. Баланың ит жейдесін киелі санап, ақсақалдар алыс жолға шыққанда, дауға барғанда қойындарына тығып алып жүрген. Бала таппаған, үнемі түсік тастаған әйелдер оны басына жастап жатады екен. Байырғы орта түсінігінде берілетін әшекейлер баланың денсаулығы мен өмірінің ақысы болып саналатындықтан, баланың анасы немесе әжесі «қырқынан шығару» мерекесіне келген әйелдерді, кіндік шешені ренжітпей, риза қылып, қалауын беріп аттандырған.<ref> Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2 </ref> == Баланың қырқынан шығаруда орындалатын салт-дәстүрлер == === Ұл баланы қырқынан шығару мерзімі === Ұл баланы қырқынан 37, 39 күнде шығарады. Бұл ұл баланың қызға төлейтін қалың малы аз болсын деген ниетте істеледі. Ұлбаланы ерте жетіледі, жылдам өседі деген түсінікпен 40 күн толмай жатып қырқынан шығарған. === Қыз баланы қырқынан шығару мерзімі === Қыз баланы қырық күннен асырып 42-44 күнде қырқынан шығарады. Қыз бала, жеңілтек болып кетпесін, байсалды, ибалы да инабатты, орнықты болсын деп анық қырық күн (жұп санда 40, 42, 44) толғаннан кейін қырқынан шығару рәсімін орындаған. === Баланы шомылдыру === Бұл кәдеге жиналған ауыл әйелдері ыдысқа 40 қасық су құйып теңгелер салған суға баланы шомылдырады. === Сүт тырнағын алу === Баланың тырнағын алғаннан соң адам баспайтын жерге көміп тастайды. === Қарын шашын алу === Бұл шашты шүберекке түйіп, тұмарша етіп тігіп баланың оң иығына қадайды. Жалпы баланың шашын еш уақытта ашық-шашық жерге тастамайды. Адам аяғы баспайтын жерге көміп отырады. "Қарын шаштың қарғысы қатты болады" деген мақал да осы салтқа байланысты. === Ит көйлегін ауыстыру === Баланың қырқынан шыққанша киетін "ит көйлегіне" сәбиді қырқынан шығару үстінде түлі тәттілерді түйіп бір иттің мойнына Байлап қоя береді. Жас балалар итті қуып жетіп тәттілерді өзара бөлісіп алады. Бойына бала бітпей жүрген әйелдер қалап алатын дәстүр бар. Баланың анасы ит көйлекті жыртып береді. == '''Мағжанның педагогикасы''' == [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев|Мағжан Жұмабаев]]тың "Педагогика" еңбегі баланың дені мен жаны сау болуына арналғанын біреу білсе, біреу білмес. Мағжан Жұмабаев кітабында "Баланы шомылдыру" деп арнайы бөліп қарастырған. "Баланы шомылдыру оны кірден тазартады. Бойын жеңілдетеді, еңсесін көтереді. Жаңа туған баланы шомылдыратын судың жылылығы үш айға дейін Рьюмер бойынша – 29 градус. Үшінші айдан жыл аяғына дейін 28 градус, екінші жылда 27 градус, мұнан былайғы жылдарда 26-25 градус болып, бала өскен сайын төмендей берсін. Ең төмендегенде 22 градустан кем болмауға тиісті. Жаңа туған баланы су ішінде 5 минут, ай жарымдық баланы 8 минут ұстау керек. Бұдан артық ұстауға болмайды. Бала әлсіреп қалады.<ref>{{cite web|url=https://sputnik.kz/20181210/bala-qyrqynan-shygaru-dasturi-8431571.html|title=Баланы қырқынан шығару дәстүрі туралы не білеміз?|author=|date=|website=bala-qyrqynan-shygaru-dasturi|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]] r2dztgvpd922bwyb0sov8y0rhzb7gft 3619425 3619410 2026-06-18T10:07:03Z Гүлжан82 182647 3619425 wikitext text/x-wiki '''Баланы қырқынан шығару''' - тіршілік цикліне қатысты атқарылатын рәсімнің бірі. Дәстүрлі ортада бала дүниеге келгеннен қырқынан шыққанға дейінгі алғашқы қырық күндік «өтпелі кезеңді» қауіпті, қатерлі санап, жаңа туған нәрестені шырақ жағып күзетіп, қасынан адам үзілмей бағады. Бала қырқынан шыққанша «сүт тырнағын», «қарын шашын» алмайды. Қырық күннен аман өткен нәрестені «қарақұлақтанды» деп қуанып, «қырқынан шығару» тойын жасайды. Баланы қырқынан шығарарда шомылдыратын ыдыстың түбіне күміс жүзік, күміс білезік, күміс сөлкебай сияқты заттар салып, 40 қасық таза су құяды. Қазақ ұғымында күміс - адалдықтың белгісі, [[күміс]] салынған су — ең таза су (арам су, уланған ас құйылса күміс ыдыс қараяды) боп есептелінеді және оған [[жын]]-[[шайтан]] жоламайды. Қырық [[шелпек]] пісіріп, келген қауымға таратады. Кейбір өңірлерде оның бірнешеуін бесікке тізеді, оны қасқой кемпір шымшысын деп ырымдайтын болғандықтан, шымшыма нан деп атайды. Баланы қырқынан шығарған әйелдер білезік, сөлкебайларды бөлісіп алады. Баланы шомылдырып болған соң, «қарын шашын» алып, ақ шүберекке түйіп, тұмарша етіп, баланың оң жақ иығына немесе бесігіне қадап қояды, ал «сүт тырнағын» адам баспайтын жерге немесе «ұрпағы көп болсын», - деп жеміс ағашының түбіне көміп тастайды. Осы күні баланың ит көйлегі шешіледі. Ит көйлегіне әр алуан тәтті түйіп, бір иттің мойнына байлап қоя береді. Ауыл балалары сол итті қуып жүріп ұстап алып, тәттіні бөліп жейді. Баланың ит жейдесін киелі санап, ақсақалдар алыс жолға шыққанда, дауға барғанда қойындарына тығып алып жүрген. Бала таппаған, үнемі түсік тастаған әйелдер оны басына жастап жатады екен. Байырғы орта түсінігінде берілетін әшекейлер баланың денсаулығы мен өмірінің ақысы болып саналатындықтан, баланың анасы немесе әжесі «қырқынан шығару» мерекесіне келген әйелдерді, кіндік шешені ренжітпей, риза қылып, қалауын беріп аттандырған.<ref> Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2 </ref> == Баланың қырқынан шығаруда орындалатын салт-дәстүрлер == === Ұл баланы қырқынан шығару мерзімі === Ұл баланы қырқынан 37, 39 күнде шығарады. Бұл ұл баланың қызға төлейтін қалың малы аз болсын деген ниетте істеледі. Ұлбаланы ерте жетіледі, жылдам өседі деген түсінікпен 40 күн толмай жатып қырқынан шығарған. === Қыз баланы қырқынан шығару мерзімі === Қыз баланы қырық күннен асырып 42-44 күнде қырқынан шығарады. Қыз бала, жеңілтек болып кетпесін, байсалды, ибалы да инабатты, орнықты болсын деп анық қырық күн (жұп санда 40, 42, 44) толғаннан кейін қырқынан шығару рәсімін орындаған. === Баланы шомылдыру === Бұл кәдеге жиналған ауыл әйелдері ыдысқа 40 қасық су құйып теңгелер салған суға баланы шомылдырады. === Сүт тырнағын алу === Баланың тырнағын алғаннан соң адам баспайтын жерге көміп тастайды. === Қарын шашын алу === Бұл шашты шүберекке түйіп, тұмарша етіп тігіп баланың оң иығына қадайды. Жалпы баланың шашын еш уақытта ашық-шашық жерге тастамайды. Адам аяғы баспайтын жерге көміп отырады. "Қарын шаштың қарғысы қатты болады" деген мақал да осы салтқа байланысты. === Ит көйлегін ауыстыру === Баланың қырқынан шыққанша киетін "ит көйлегіне" сәбиді қырқынан шығару үстінде түлі тәттілерді түйіп бір иттің мойнына Байлап қоя береді. Жас балалар итті қуып жетіп тәттілерді өзара бөлісіп алады. Бойына бала бітпей жүрген әйелдер қалап алатын дәстүр бар. Баланың анасы ит көйлекті жыртып береді. == '''Мағжанның педагогикасы''' == [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев|Мағжан Жұмабаев]]тың "Педагогика" еңбегі баланың дені мен жаны сау болуына арналғанын біреу білсе, біреу білмес. Мағжан Жұмабаев кітабында "Баланы шомылдыру" деп арнайы бөліп қарастырған. "Баланы шомылдыру оны кірден тазартады. Бойын жеңілдетеді, еңсесін көтереді. Жаңа туған баланы шомылдыратын судың жылылығы үш айға дейін Рьюмер бойынша – 29 градус. Үшінші айдан жыл аяғына дейін 28 градус, екінші жылда 27 градус, мұнан былайғы жылдарда 26-25 градус болып, бала өскен сайын төмендей берсін. Ең төмендегенде 22 градустан кем болмауға тиісті. Жаңа туған баланы су ішінде 5 минут, ай жарымдық баланы 8 минут ұстау керек. Бұдан артық ұстауға болмайды. Бала әлсіреп қалады.<ref>{{cite web|url=https://sputnik.kz/20181210/bala-qyrqynan-shygaru-dasturi-8431571.html|title=Баланы қырқынан шығару дәстүрі туралы не білеміз?|author=|date=|website=bala-qyrqynan-shygaru-dasturi|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]] oaltgqpe7ktdtn27p75eef0khxyakrt 0 268530 3619213 3571505 2026-06-18T02:42:33Z Casserium 68287 /* Жалпыұлттық арналар (міндетті, тегін) */ 3619213 wikitext text/x-wiki Төменде қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған мемлекеттік органдар мен басқа заңды тұлғалар құрып, [[Қазақстан]] заңнамасына сәйкес тіркелген телеарналар тізімі келтірілген. Тізімге ел аумағының басым бөлігінде қолжетімді, сонымен бірге жергілікті маңызы бар арналар енгізілген. == Жалпыұлттық арналар (міндетті, тегін) == Бұл арналар Қазақстан Республикасының аумағында таратылуы міндеттелген. Тізім Ақпарат министрінің бұйрығымен бекітілген.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1900018861 «Міндетті теле-, радиоарналар тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму министрінің 2019 жылғы 17 маусымдағы № 171 бұйрығы]</ref> {| class="wikitable sortable" ! № || Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Ашылған жылы || Бұрынғы атауы || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Таратылу<br />уақыты || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | 1 || [[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || 1958 || Қазақстан-1, Қазақстан | әмбебап || қазақша || 22/7 || [https://qazaqstan.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://qazaqstan.tv/}} |- | 2 || [[Хабар (телеарна)|Хабар]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || 1995 || — || әмбебап || қазақша, орысша || 20/7 || [https://khabar.kz/kk/ba-darlama/onlajn-k-rsetilim қолжетімді] || {{URL|https://khabar.kz/}} |- | 3 || [[24KZ]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || 2012 || Хабар 24 | ақпараттық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://24.kz/kz/live-24-kz қолжетімді] || {{URL|https://24.kz/kz 24.kz}} |- | 4 || [[Balapan (телеарна)|Balapan]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || 2010 || Балапан || балалар ||қазақша || 17/7 || [https://balapan.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://balapan.tv/}} |- | 5 || [[Abai TV]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || 2020 || — || мәдени-ағарту || қазақша, орысша || 17/7 || [https://abaitv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://abaitv.kz/}} |- | 6 || [[Qazsport]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || 2013 || Kazsport || спорттық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://qazsporttv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://qazsporttv.kz/}} |- | 7 || [[Jibek Joly (телеарна)|Jibek Joly]] || [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|«ҚР Президентінің телерадиокешені»]] ШЖҚ РМК || Астана || 2022 || — || әмбебап || қазақша, орысша || 24/7 || [https://jjtv.kz/kk/live қолжетімді] || {{URL|https://jjtv.kz/kk jjtv.kz}} |- | 8 || Мир || [[Мир (телерадиокомпания)|«„Мир“ МТРК»]] ЖАҚ || Мәскеу || 1992 || — || әмбебап || орысша || 24/7 || [https://mir24.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://mir24.tv/}} |- | 9 || [[Astana TV]] || «Астана қ. теледидары» ЖШС{{efn|Құрылтайшысы — [[Аманат (партия)|«Amanat»]] партиясының ақпараттық холдингі [[Amanat Media Group|«Amanat Media Group» ЖШС]] (тікелей және «Айқын-Литер» ЖШС арқылы)}} || Астана || 1993 || Цесна, АсТВ, Астана || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 23/7 || [https://astanatv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://astanatv.kz/}} |- | 10 || [[Almaty TV]] || «„Almaty“ ТРК» АҚ{{efn|Алматы қаласының әкімдігі иелік етеді}} || Алматы || 2000 || ЮСА, Алматы || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://almaty.tv/kz/broadcasting қолжетімді] || {{URL|https://almaty.tv/kz/ almaty.tv}} |- | 11 || [[Еуразия бірінші арнасы|Еуразия]] |«Еуразия+ОРТ» ЖШС{{efn|Құрылтайшылары — «Телевизия жаңалықтары агенттігі» ЖШС ([[Қазақстан (корпорация)|«„Қазақстан“ РТРК»]] АҚ еншілес компаниясы, 80% үлес) және ресейлік [[Бірінші арна (Ресей)|«Первый канал»]] АҚ (20% үлес)}} |Алматы || 1997 || ОРТ Қазақстан |ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 23/7 || {{URL|https://1tv.kz/live/ қолжетімді}} || {{URL|https://1tv.kz/kz/ 1tv.kz}} |- | 12 || [[КТК (телеарна)|КТК]] || «Коммерческий Телевизионный Канал» АҚ{{efn|Ең ірі акционері — «Нұрсұлтан Назарбаев қоры» жеке қоры (директоры кәсіпкер [[Дариға Нұрсұлтанқызы Назарбаева|Дариға Назарбаева]])}} || Алматы || 1991 || — || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://www.ktk.kz/kz/live/ қолжетімді] || {{URL|https://www.ktk.kz/kz/ ktk.kz}} |- | 13 || [[31 арна (Қазақстан)|31 арна]] || «„31 канал“ ТРК» ЖШС{{efn|«Әділдік және өркендеу» қоғамдық қоры иелік етеді (құрылтайшылары — Мәди Әбеузар және Меруерт Симбаева)}} || Алматы || 1993 || — || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://31.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://31.kz/}} |- | 14 || [[Жетінші арна]] || «„ЭРА“ Телекомпаниясы» ЖШС{{efn|Құрылтайшысы — «Media Holding Group» ЖШС иелік етеді (құрылтайшылары — Дәурен Қайсаров және кәсіпкер [[Тимур Турлов]]пен байланысы бар менеджерлер Виталий Дядчев, Ольга Баскакова)}} || Астана || 2003 || Эра-ТВ|| ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 20/7 || [https://tv7.kz/kz/live-kz/ қолжетімді] || {{URL|https://tv7.kz/kz/ tv7.kz}} |- | 15 || [[Atameken Business]] || «Media Holding „Atameken Business“» ЖШС{{efn|Құрылтайшылары — «Нарық сараптамасы және мониторингінің орталығы» ЖШС ([[Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы|«Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының]] еншілес компаниясы), Камила Құрманова (кәсіпкер [[Тимур Асқарұлы Құлыбаев|Тимур Құлыбаевпен]] байланысы бар менеджер)}} || Астана || 2016 || Atameken Business Channel || ақпараттық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://inbusiness.kz/kz/tv қолжетімді] || {{URL|https://atamekenbusiness.kz/kz atamekenbusiness.kz}} |- | 16 || [[НТК (телеарна)|НТК]] || «Независимый Телевизионный Канал» ЖШС{{efn|Құрылтайшылары — [[Дариға Нұрсұлтанқызы Назарбаева|Дариға Назарбаева]] («Европа Плюс Казахстан» ЖШС арқылы) мен оның ұлы, кәсіпкер [[Нұрәлі Рахатұлы Әлиев|Нұрәлі Әлиев]] (тікелей және «Европа Плюс Казахстан» ЖШС арқылы)}} || Алматы || 1997 || А1 || ойын-сауық || қазақша, орысша || 22/7 || [https://www.ntk.kz/kz/Live қолжетімді] || {{URL|https://www.ntk.kz/kz ntk.kz}} |} == Жалпыұлттық арналар (міндетті емес, тегін) == Бұл арналар бірнеше аумақта эфирлік аналогтық жиіліктерде, эфирлік сандық мультиплекс ұлттық операторында, [[OTAU TV]] ұлттық спутниктік хабар тарату желісі («[[Қазтелерадио]]» АҚ), [[ID TV (Қазақстан)|iD TV]] кабельдік желісі («ALACAST» ЖШС және «[[Қазақтелеком]]» АҚ бірлескен кәсіпорны), [[TV Com]] («TV Commerce» ЖШС), басқа спутниктік және кабельдік платформалы желілерде таратылады. {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Таратылу<br />уақыты || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | Мир 24 || [[Мир (телерадиокомпания)|«„Мир“ МТРК»]] ЖАҚ || Мәскеу || ақпараттық || [[Орыс тілі|орысша]] || 24/7 || [https://mir24.tv/live?broadcast=5 қолжетімді] || {{URL|https://mir24.tv/}} |- | [[Munara TV]] || «MUNARA Media Group» ЖШС{{Efn|[[Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы]] иелік етеді}}|| Астана || діни || қазақша || || || жоқ |- | [[Turan TV]] || «Тұран ТВ» ЖШС || [[Алматы]] || танымдық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://turantv.kz/live.html қолжетімді] || {{URL|http://turantv.kz}} |- | [[Той Думан]] || «Той Думан» ЖШС{{efn|«Musan Group» компаниялар тобының құрамына кіреді. Иесі — продюсер, кәсіпкер [[Санжар Анатолийұлы Мұстафин|Санжар Мұстафин]].|name=мусан}}}} || Алматы || музыкалық || қазақша || || || {{URL|https://toiduman.kz/}} |- | [[HitTV]] || «ТРК „Shahar“» ЖШС{{efn|Иесі — продюсер [[Карина Сәрсенова]] (кәсіпкер [[Рашид Темірболатұлы Сәрсенов|Рашит Сәрсеновтің]] қызы)}} || Алматы || ойын-сауық || қазақша, орысша || || [http://hittv.kz/pryamoj-efir.html қолжетімді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231205215354/http://hittv.kz/pryamoj-efir.html |date=2023-12-05 }} || {{URL|http://hittv.kz/kz/}} |- | [[MuzZone]] || «Холдинговая компания «ТАН Медиа Групп» ЖШС{{efn|Иесі — кәсіпкер Арманжан Байтасов}} || Алматы || музыкалық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://muzzone.tv/ қолжетімді] || {{URL|https://muzzone.tv/}} |- | [[InSport]] || «PLAY TV» ЖШС || Астана || спорттық || қазақша, орысша || || ||{{URL|https://insporttv.kz/}} |- | [[InTennis]] || «PLAY TV» ЖШС || Астана || спорттық || қазақша, орысша || || || |- | [[InHockey]] || «PLAY TV» ЖШС || Астана || спорттық || қазақша, орысша || || || |} === «[[Қазақстан (корпорация)|Қазақстан» РТРК]]» АҚ аймақтық филиалдары === {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Орналасқан<br />жері || Ашылған жылы || Бұрынғы атауы || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Таратылу<br />уақыты || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | [[MAŃǴYSTAÝ (телеарна)|MAŃǴYSTAÝ]] || [[Ақтау]] || 1970 || Қазақстан-Ақтау || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://mangystautv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://mangystautv.kz/}} |- | [[AQTÓBE (телеарна)|AQTÓBE]] || [[Ақтөбе]] || 1960 || Қазақстан-Ақтөбе || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://aqtobetv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://aqtobetv.kz/}} |- | [[ATYRAÝ (телеарна)|ATYRAÝ]] || [[Атырау]] || 1990 || Қазақстан-Атырау || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://atyrautv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://atyrautv.kz/}} |- | [[KÓKSHE (телеарна)|KÓKSHE]] || [[Көкшетау]] || 1999 || Қазақстан-Көкшетау || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://kokshetv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://kokshetv.kz/}} |- | [[SARYARQA (телеарна)|SARYARQA]] || [[Қарағанды]] || 1958 || Қазақстан-Қарағанды || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://saryarqatv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://saryarqatv.kz/}} |- | [[QOSTANAI (телеарна)|QOSTANAI]] || [[Қостанай]] || 1991 || Қазақстан-Қостанай || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://qostanaitv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://qostanaitv.kz/}} |- | [[QYZYLORDA (телеарна)|QYZYLORDA]] || [[Қызылорда]] || 1991 || Қазақстан-Қызылорда || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://qyzylordatv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://qyzylordatv.kz/}} |- | [[AQJAIYQ (телеарна)|AQJAIYQ]] || [[Орал]] || 1964 || Қазақстан-Орал || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://aqjaiyqtv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://aqjaiyqtv.kz/}} |- | [[ALTAI (телеарна)|ALTAI]] || [[Өскемен]] || 1958 || Қазақстан-Өскемен || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://altaitv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://altaitv.kz/}} |- | [[ERTIS (телеарна)|ERTIS]] || [[Павлодар]] || 1965 || Қазақстан-Павлодар || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://ertistv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://ertistv.kz/}} |- | [[QYZYLJAR (телеарна)|QYZYLJAR]] || [[Петропавл]] || 1960 || Қазақстан-Петропавл || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://qyzyljartv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://qyzyljartv.kz/}} |- | [[SEMEI (телеарна)|SEMEI]] || [[Семей]] || 1965 || Қазақстан-Семей || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://semeitv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://semeitv.kz/}} |- | [[JAMBYL (телеарна)|JAMBYL]] || [[Тараз]] || 1989 || Қазақстан-Тараз || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://jambyltv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://jambyltv.kz/}} |- | [[OŃTÚSTIK (телеарна)|OŃTÚSTIK]] || [[Шымкент]] || 1990 || Қазақстан-Шымкент || ақпараттық || қазақша, орысша, өзбекше || 15/7 || [https://ontustiktv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://ontustiktv.kz/}} |} == Аймақтарда таратылатын арналар (тегін қолжетімді) == Бұл арналар облыс немесе аймақ аумағында аналогтық жиілікте, сандық мультиплекс операторында және ұлттық кабель желілерінде таратылады. {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Ашылған жылы || Бұрынғы атауы || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | [[Рика-ТВ]] || «„РИКА-ТВ“ Телекомпаниясы» ЖШС{{efn|Иесі — «РИКА» медиа-группасының президенті Наталья Бандровская}} || [[Ақтөбе]] || 1991 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || [http://www.rikatv.kz/kz/ қолжетімді] || {{URL|http://www.rikatv.kz/kz/ rikatv.kz}} |- | [[Qonaev Media]] || «Qonaev TV» ТРК» ЖШС{{efn|Алматы облысының әкімдігі иелік етеді}} || Алматы || 2025 || — || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://qonaevtv.kz/}} |- | [[Alatau (телеарна)|Alatau]] || «Алатау-ТВ» ЖШС{{efn|Иесі — қарасайлық кәсіпкерлер Қажыкелды Бақтыбай мен Мейрамгүл Айнабекова (екіншісі Жамбыл аудандық «Атамекен» газетінің иесі)}} || Алматы || 1994 || Рахат, СТВ || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://alatautv.kz/}} |- | [[Caspian News]] || «Caspian NEWS» ЖШС{{efn|Телеарнаның негізін қалаушы және директоры — Қазбек Кертаев. Құжат бойынша компания Бақыт Рамазанова деген Атырау тұрғынына тіркелген}} || [[Атырау]] || 2018 || — || ақпараттық || қазақша, орысша || || {{URL|https://cntv.kz/}} |- | [[Ulytau (телеарна)|Ulytau]] || «„ULYTAU“ ОТРК» ЖШС{{efn|Жезқазған қаласының әкімдігі иелік етеді}}|| [[Жезқазған]] || 1959 || Дидар || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || [https://ulytau.tv/online-tamashalau.html қолжетімді] || {{URL|https://ulytau.tv/}} |- | [[Новое телевидение]] || «„Пропаганда-паблишинг“ баспа үйі» ЖШС{{efn|Иесі — телеарнаның негізін қалаушы, директоры Руслан Никонович}} || [[Қарағанды]] || 2002 || АРТ || ақпараттық || қазақша, орысша || [https://novoetv.kz/smotret-onlajn/ қолжетімді] || {{URL|http://www.novoetv.kz/}} |- | [[5 канал (телеарна, Қарағанды)|Пятый канал]] || «5 канал — KZ» ЖШС{{efn|Иесі — «Эргономика» ғылыми-өндірістік фирмасының бас директоры Сергей Полещук}} || [[Қарағанды]] || 1994 || ИнтерКараганда (ИКАР) || ақпараттық || [[қазақ тілі|қазақша]]<br />[[Орыс тілі|орысша]] || || {{URL|https://www.5tv.kz/}} |- | [[Первый Карагандинский]] || «„Қарағанды“ ТРК» ЖШС{{efn|Иесі — Мұратқан Нәбиев}} || [[Қарағанды]] || 2003 || ТВК || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|http://1karagandy.kz}} |- | [[Алау-ТВ]] || «Алау-ТВ» ЖШС{{efn|«Арай Холдинг» агроөнеркәсіптік холдингінің құрамына кіреді, телекомпания құрылтайшылары қатарында Алмат Сүлейменов (телекомпанияның бұрынғы директоры), Ирина Латохина, мәжілісмен [[Альберт Павлович Рау|Альберт Раудың]] ұлы, келіні мен жұбайы, агрохолдингтің бас директоры Виктор​ Соложенковтың ұлы, Галина Кузьмич, кәсіпкер Владимир Похлебаевтың балалары бар}} || [[Қостанай]] || 1993 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || [https://alautv.kz/tv-onlajn/ қолжетімді] || {{URL|https://kaz.alautv.kz/ alautv.kz}} |- | [[Қоғам ТВ]] || «„Қызылорда“ қоғамдық ТРК» ЖШС{{efn|Иесі — журналист, ақын [[Шаһизада Әбдікәрімов|Шакизада Әбдікәрімов]]}} || [[Қызылорда]] || 1995 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://kogamtv.kz/}} |- | [[ТДК-42]] || «ӨЖК „Серик“» ЖШС{{efn|Иесі — компанияның негізін қалаушы, бас директоры Серік Мерғалиев, кәсіпкердің ұлы, анасы мен інісі}} || [[Орал]] || 1998 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || [https://tdk42.kz/kk/online-kk/ қолжетімді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240419222420/https://tdk42.kz/kk/online-kk/ |date=2024-04-19 }} || {{URL|https://tdk42.kz/kk/ tdk42.kz}} |- | [[Ирбис ТВ]] || «„Арна“ жарнама-ақпараттық агенттігі» ЖШС{{efn|«Eurasian Resources Group»-қа жанама қатысы бар «Восток Импэкс» ЖШС және белгілі кәсіпкер [[Владимир Сергеевич Ким|Владимир Ким]] иелік етеді}} || [[Павлодар]] || 199? || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || colspan="2" | {{URL|https://kz.irbistv.kz/ irbistv.kz}} |- | [[МТРК (телеарна)|МТРК]] || «СҚО әкімдігінің муниципалды телерадиоарнасы» ЖШС{{Efn|СҚО әкімдігі иелік етеді}} || [[Петропавл]] || 1998 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша|| [https://mtrk.kz/kz/on-air-online/ қолжетімді] || {{URL|https://mtrk.kz/kz/ mtrk.kz}} |- | [[Первый Северный]] || «Carat-Прогноз» ЖШС{{Efn|«Солтүстік» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ арқылы СҚО әкімдігі иелік етеді}} || [[Петропавл]] || 200? || TV-line || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://1severniy.kz/}} |- | [[ТВК-6]] || «Байуаков ТВК-6» ЖШС{{efn|Компания телеарнаның негізін қалаушы, директоры [[Омарбек Бейуақов|Омарбек Байуақовтың]] жақын туысы Дәметкен Байуақованың атында}} || [[Семей]] || 1991 || {{URL|https://spectr.com.kz/tvk-6-online.html қолжетімді}} || ақпараттық || қазақша, орысша || || {{URL|https://tvk-6.kz/}} |- | [[Жетісу (телеарна)|Jetisý]] || «„Жетісу“ ТРК» ЖШС{{efn|Жетісу облысының әкімдігі иелік етеді}} || [[Талдықорған]] || 1999 || Жетісу || ақпараттық-танымдық, отбасылық || қазақша, орысша || [https://zhetysutv.kz/live-kz/ қолжетімді] || {{URL|https://zhetysutv.kz/}} |- | [[77 TV]] || «Kazyna Tau» ЖШС{{efn|Компания [[Жібек жолы ауданы]]ның әкімі Қарлығаш Аралбекованың ұлының атында}} || [[Тараз]], [[Түркістан облысы|Түркістан]], [[Қызылорда облысы|Қызылорда]], [[Ташкент]]([[Өзбекстан]])|| 2016 || || ақпараттық || қазақша || || {{URL|https://77tv.kz/}} |- | [[TARAZ 24]] || «TARAZ 24» ЖШС{{efn|Иесі — Айгүл Әуесбаева}} || [[Тараз]] || 2019 || || ақпараттық || қазақша, орысша || || {{URL|https://taraz24news.kz/}} |- | [[Turkistan (телеарна)|Turkistan]] || «Turkistan Media Holding» ЖШС{{Efn|Түркістан облысының әкімдігі иелік етеді}}|| [[Түркістан облысы|Түркістан]]|| 2021 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша || [https://turkistan.tv/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://turkistan.tv/}} |- | [[Отырар-ТВ|Отырар ТВ]] || «Собкор» ЖШС{{efn|Иесі — Оңтүстік Қазақстан облысының бұрынғы әкімі [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Зауытбек Тұрысбековтің]] жақын туыстары}} || [[Шымкент]] || 1992 || 5 канал, Караван || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://kz.otyrar.kz/ otyrar.kz}} |- | [[Айғақ ТВ]] || «„Айғақ“ ТРК» ЖШС{{efn|Иесі — телеарнаның негізін қалаушы, бас директоры Дулатбек Әбіш}} || [[Шымкент]] || 2007 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша || || {{URL|https://aigak.kz/}} |- | [[Уақыт TV]] || Жеке кәсіпкер «Жас толқын» (Талғат Балтабаев) || Шымкент || 2024 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша || || {{URL|https://uaqyt.kz/}} |- | [[Agro & Business TV]] || «Agro & Business TV» ЖШС || Шымкент || 2023 || || ақпараттық, ойын-сауық || || || |- | [[Dombyra (телеарна)|Dombyra]] || «Dombyra Ұлттық Телеарнасы» ЖШС || Алматы || 2019 || || музыкалық || || || |- | [[Zhuldyz TV]] || «Zhuldyz TV Media» ЖШС || Алматы || 2016 || || музыкалық || || || |- | [[MuzLife]] || «MuzLife» ЖШС || Алматы || 2014 || || музыкалық || || || |- |[[Sport Plus Qazaqstan]] |«Спорттық теледидар» ЖШС |Алматы | | |спорттық |қазақша, орысша |[https://sportplustv.kz/kz/live қолжетімді] |{{URL|https://sportplustv.kz/kz sportplustv.kz}} |- |[[Ассамблея ТВ]] |«Ассамблея ТВ» ЖШС |Астана | | |ақпараттық, ойын-сауық |қазақша, орысша | | |- |[[Qadam TV]] |Жеке кәсіпкер «Qadam TV» (Әділжан Садықов) |Алматы | | |ақпараттық, ойын-сауық |ұйғырша | | |} == Жергілікті жерде таратылатын арналар == Бұл арналар белгілі бір елді мекенде (ауданда) және оның айналасында эфирлік аналогтық жиілік және кабельдік желілерде таратылады.<ref>[https://www.gov.kz/uploads/2023/6/6/2b772948dcea57ee40db42732c89d214_original.435712.doc Реестр отечественных телеканалов]</ref> {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері |- | [[Арай-Плюс]] || «Арай-Плюс» ЖШС || [[Талдықорған]] |- | [[Миг ТВ]] || «МИГ» өндірістік кооперативі || [[Талғар]] |- | [[Қонаев ТВ]] || «SNi Compani» ЖШС|| [[Қонаев (қала)|Қонаев]] |- | [[Алва ТВ]] || «„АЛВА“ қайырымдылық коммерциялық орталығы» ЖШС || [[Алтай (қала)|Алтай]] |- | [[Риддер ТВ]] || «Риддер-Информ» ЖШС || [[Риддер]] |- | [[Ұлан ТВ]] || «Сұлтан» ЖК || [[Қасым Қайсенов кенті|Қасым Қайсенов]] |- | [[TARAZ 24]] || «TARAZ 24» ЖШС || [[Тараз]] |- | [[Карачаганак ТВ]] || «Телестудия „Карачаганак“» ЖШС || [[Ақсай (Бөрлі ауданы)|Ақсай]] |- | [[ТКТ (телеарна)|ТКТ]] || «„ТКТ“ телекомпаниясы» ЖШС || [[Теміртау]] |- | [[Сфера (телеарна)|Сфера]] || «„СФЕРА“ Телерадиокомпания» ЖШС || [[Теміртау]] |- | [[43 канал]] || «Телекомпания 43 канал» ЖШС || [[Қарағанды]] |- | [[ТВ-29 (телеарна)|ТВ-29]] || «Телекомпания TV-29» ЖШС || [[Теміртау]] |- | [[Твоё ТВ]] || «Телекомпания TV-29» ЖШС || [[Теміртау]] |- | [[Aqsham]] || «AQSHAM telearnasy» ЖК || [[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |- | [[БТВ (телеарна)|БТВ]] || «Балхаш ТВ» ЖШС || [[Балқаш (қала)|Балқаш]] |- | [[Акцент (телеарна)|Акцент]] || «Лисаковское телевидение „Акцент“» ЖШС || [[Лисаковск]] |- | [[Рудный дауысы]] || «Rýdnyi media» ЖШС || [[Рудный]] |- | [[ТВС (телеарна, Қазақстан)|ТВС]] || «Соколов-Сарыбай кен-байыту өндірістік бірлестігі» АҚ || [[Рудный]] |- | [[Арқа дидары]] || «Арқа дидары» ЖШС || [[Арқалық (қала)|Арқалық]] |- | [[Серік ТВ]] || «Серік ТВ» ЖШС || [[Әйтеке би кенті|Әйтеке би]] |- | [[Aqtau TV]] || «Caspian Media Service» ЖШС || [[Ақтау]] |- | [[JAŃAÓZEN (телеарна)|JAŃAÓZEN]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || [[Жаңаөзен]] |- | [[Арта ТВ]] || «АРТА» ЖШС || [[Екібастұз]] |- | [[Аксу ТВ]] || «Ақсу қаласы ақпараттық орталығы» ЖШС || [[Ақсу]] |- | [[Лабрис]] || «ТРК Лабрис-TV Плюс» ЖШС || [[Екібастұз]] |- | [[КТК-7]] || «Коммерческий телевизионный канал» ЖШС || [[Павлодар]] |- | [[Екібастұз қалалық телеарнасы]] || «Екібастұз қалалық телекомпаниясы» мекемесі || [[Екібастұз]] |- | [[Han TV]] || «Тасс-Media» ЖШС || [[Шымкент]] |- | [[Turan-Túrkistan]] || «Тұран-Түркістан» ЖШС|| [[Түркістан (қала)|Түркістан]] |- | [[Арыс толқындары|ART TV]] || «Арыс толқындары» ЖШС || [[Арыс]] |- | [[Sairam TV]] || «Сайрам ақшамы» ЖШС || [[Ақсукент]] |- | [[Санұр (телеарна)|Sanur TV]] || «„Санур" қоғамдық телерадиокомпаниясы» ЖШС || [[Жетісай]] |- | [[Сәт (телеарна)|Сәт]] || «„Сәт“ Медиа-Холдинг» ЖШС || [[Сарыағаш]] |- | [[Икар ТВ]] || «Телескоп» ЖШС || [[Кентау]] |} == Шетелге хабар тарататын арналар == Бұл арналар шетелде хабар жүргiзуге арналған немесе соған бейімделген. {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | [[Jibek Joly (телеарна)|Silk Way]] || [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|«ҚР Президентінің телерадиокешені» ШЖҚ РМК]] || Астана || ақпараттық, танымдық || [[қазақ тілі|қазақша]], [[орыс тілі|орысша]], <br />[[ағылшын тілі|ағылшынша]], [[қырғыз тілі|қырғызша]], <br />[[өзбек тілі|өзбекше]], [[түрік тілі|түрікше]] || [https://silkwaytv.kz/ қолжетімді] || {{URL|https://silkwaytv.kz/}} |- | [[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan International]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана | әмбебап || [[қазақ тілі|қазақша]] || [https://qazaqstan.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://qazaqstan.tv/}} |- | [[Balapan (телеарна)|Balapan International]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || балалар ||[[қазақ тілі|қазақша]] || [https://balapan.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://balapan.tv/}} |} == Шетел арналарының қазақстандық нұсқасы == Аналық арна иелерінің осы арналарда үлесі бар және аналық арнаның мазмұнын ұсынады немесе қазақстандық аудитория үшін мазмұнының бейімделуін қамтамасыз етеді. {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Аналық<br />арна || Аналық<br />арнаның<br />сайты || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Таратылу<br />уақыты || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | [[Мир (телерадиокомпания)|Мир]] || {{ту|ТМД}} [[Мир (телерадиокомпания)|Мир]] || {{URL|https://mirtv.ru/}} || әмбебап || [[Орыс тілі|орысша]] || 24/7 || {{URL|https://onair.mir24.tv/ қолжетімді}} || {{URL|https://mirtv.ru/}} |- | [[Мир (телерадиокомпания)|Мир 24]] || {{ту|ТМД}} [[Мир (телерадиокомпания)|Мир 24]] || {{URL|https://mir24.tv/}} || ақпараттық || [[Орыс тілі|орысша]] || 24/7 || {{URL|https://onair.mir24.tv/ қолжетімді}} || {{URL|https://mir24.tv/}} |- | [[Еуразия бірінші арнасы]] || {{ту|Ресей}} [[Бірінші арна (Ресей)|Первый канал]] || {{URL|http://www.1tv.ru}} || әмбебап || қазақша, орысша || 23/7 || {{URL|https://beetv.kz/ru-KZ/channels/pervyi-kanal-evraziya|қолжетімді}} ||{{URL|https://1tv.kz/kz/}} |- | [[РТР-Планета]] || {{ту|Ресей}} [[Россия-1]] || {{URL|https://vgtrk.ru/russiatv}} || әмбебап || орысша || || ||{{URL|https://vgtrk.ru/rtrplaneta}} |- | [[Первый канал СНГ]] || {{ту|Ресей}} [[Бірінші арна (Ресей)|Первый канал]] || {{URL|http://www.1tv.ru}} || әмбебап || орысша || || || {{URL|https://www.1tv.com/}} |- | [[НТВ Мир]] || {{ту|Ресей}} [[НТВ]] || {{URL|https://www.ntv.ru/}} || әмбебап || орысша || || || |- | [[Камеди Қазақстан]] (ТНТ Қазақстан) || {{ту|Ресей}} [[ТНТ]] || {{URL|https://tnt-online.ru/}} || ойын-сауық || орысша, қазақша || || || |- | [[Большая Пятница]] (Пятница! International) || {{ту|Ресей}} [[Пятница]] || {{URL|https://friday.ru/}} || ойын-сауық || орысша, қазақша || 24/7|| || |- | [[Сетанта Спорт]] || {{ту|Ирландия}} Setanta Sports || {{URL|https://setantasports.com}} || спорттық || [[Орыс тілі|орысша]], [[Ағылшын тілі|ағылшынша]] || || || {{URL|https://setantasports.com/kz/}} |} == Хабар таратуын тоқтатқан арналар == Бұл арналар атауын өзгерткен немесе басқа себептер бойынша эфирге шығуын тоқтатты (бұл тізім толық емес және барлық арнаны қамтымайды). {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Танымы|| Таратылу<br />тілі || Қызмет еткен<br />уақыты || Тарапына ауыстырылған |- | [[Алатау (телеарна)|Алатау]] || [[Қазақстан (корпорация)|“Қазақстан теледидары және радиосы“ республикалық копорациясы]] || [[Алматы]] || әмбебап || қазақша, орысша, ұйғырша. |[[1984 жыл|1984]]—[[1999 жыл|1999]] |[[Хабар (телеарна)|Хабар]] |- | [[Білім (телеарна)|Білім]] || «[[Хабар агенттігі|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || танымдық || [[қазақ тілі|қазақша]],<br />[[Орыс тілі|орысша]],<br />[[Ағылшын тілі|ағылшынша]] || [[2012 жыл|2012]]—[[2014 жыл|2014]] || [[Білім және мәдениет (телеарна)|Білім және Мәдениет]] |- | [[Мәдениет]]|| «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК»]] АҚ || Астана || мәдени-ағарту || қазақша, орысша || [[2011 жыл|2011]]—[[2014 жыл|2014]] || [[Білім және мәдениет (телеарна)|Білім және Мәдениет]] |- | [[Білім және мәдениет (телеарна)|Білім және Мәдениет]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || мәдени-ағарту, танымдық || қазақша, орысша || 2014—2016 || - |- | [[Хабар-2]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || [[Алматы]] || әмбебап || қазақша || 2000—2002 || [[EL ARNA (телеарна)|Ел Арна]] |- | [[EL ARNA (телеарна)|Ел Арна]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || жастар || қазақша, орысша || [[2002 жыл|2002]]—[[2014 жыл|2014]] || [[24KZ]] |- | [[EL ARNA (телеарна)|El Arna]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || [[Астана]] || фильмдер || қазақша, орысша || 2017—2025 || — |- | [[Гәкку (телеарна)|Gakku TV]] || «Gakku Media» ЖШС || Алматы || музыкалық || қазақша, орысша || 2014—2025 || — |- | [[Эра-ТВ]] || «Эра-ТВ» ЖШС|| [[Астана]] || әмбебап || || [[2003 жыл|2003]]—[[2009 жыл|2009]] || [[Жетінші арна]] |- | [[Асыл арна]] || «„Асыл арна“ студиясы» ЖШС || Алматы || діни || қазақша, орысша || 2009—2021 || - |- | [[TAN (телеарна)|TAN]] || «„ТАН“ ТРК» ЖШС || Алматы || ойын-сауық || қазақша, орысша || 1991—2021 || - |- | [[Комтек]] || || [[Қарағанды]] || || || 199?—1994 || [[Интер Караганда]] |- | [[Интер Караганда]] || || [[Қарағанды]] || || || 1994—1997 || [[Пятый канал]] |- |[[ТВК]] | |[[Қарағанды]] | | |2003—2009 |[[Первый Карагандинский]] |- | [[5 канал (телеарна, Атырау)|5 канал]] || МП «5 канал» || [[Атырау]] || , || || [[1991 жыл|1991]]—[[1995 жыл|1995]] || [[Қазақстан-Атырау]] |- | [[7 NEWS (телеарна, Қазақстан)|7 NEWS]] || «Эра-ТВ» ЖШС || Астана || || || || [[7 Kazakhstan]] |- | [[Jastar]] || || || жастар || || || - |- | [[Адал (телеарна)|Адал]] || «Адал ТВ» ЖШС|| [[Атырау]] || , || || [[1998 жыл|1998]]—[[2002 жыл|2002]] || [[31 арна (Қазақстан)|31 арна]] |- | [[Азия+ (телеарна, Қазақстан)|Азия+]] || «Астана-Шоу» || [[Астана]] || || [[қазақ тілі|қазақша]] || || - |- | [[АРТ (телекомпания)|АРТ]] || «Компания „TV-арт“» ЖШС|| [[Қарағанды]] || , || || [[2002 жыл|2002]]—[[2009 жыл|2009]] || [[Новое телевидение]] |- | [[Кептер ТВ]] || || [[Алматы]] || , || || [[2009 жыл|2009]]—[[2011 жыл|2011]] || - |- | [[Семейный канал]] || || [[Алматы]] || || || ?—[[1996 жыл|1996]] || - |- | [[Тотем (телеарна)|Тотем]] || || [[Алматы]] || әмбебап || || [[1994 жыл|94]]—[[1997 жыл|1997]] || - |- | [[ТВ М]] || || [[Алматы]] || || || ?—[[1996 жыл|1996]] || - |} == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан радиостанциялары]] == Ескертпелер == {{notelist}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан телеарналары}} [[Санат:Қазақстан телеарналары]] [[Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары]] [[Санат:Қазақстан бойынша тізімдер]] hdpnv83p5lr2y4u4qbnsbirmkc4pee4 3619215 3619213 2026-06-18T02:44:35Z Casserium 68287 3619215 wikitext text/x-wiki Төменде қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған мемлекеттік органдар мен басқа заңды тұлғалар құрып, [[Қазақстан]] заңнамасына сәйкес тіркелген телеарналар тізімі келтірілген. Тізімге ел аумағының басым бөлігінде қолжетімді, сонымен бірге жергілікті маңызы бар арналар енгізілген. == Жалпыұлттық арналар (міндетті, тегін) == Бұл арналар Қазақстан Республикасының аумағында таратылуы міндеттелген. Тізім Ақпарат министрінің бұйрығымен бекітілген.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1900018861 «Міндетті теле-, радиоарналар тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму министрінің 2019 жылғы 17 маусымдағы № 171 бұйрығы]</ref> {| class="wikitable sortable" ! № || Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Ашылған жылы || Бұрынғы атауы || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Таратылу<br />уақыты || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | 1 || [[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || 1958 || Қазақстан-1, Қазақстан | әмбебап || қазақша || 22/7 || [https://qazaqstan.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://qazaqstan.tv/}} |- | 2 || [[Хабар (телеарна)|Хабар]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || 1995 || — || әмбебап || қазақша, орысша || 20/7 || [https://khabar.kz/kk/ba-darlama/onlajn-k-rsetilim қолжетімді] || {{URL|https://khabar.kz/}} |- | 3 || [[24KZ]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || 2012 || Хабар 24 | ақпараттық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://24.kz/kz/live-24-kz қолжетімді] || {{URL|https://24.kz/kz 24.kz}} |- | 4 || [[Balapan (телеарна)|Balapan]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || 2010 || Балапан || балалар ||қазақша || 17/7 || [https://balapan.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://balapan.tv/}} |- | 5 || [[Abai TV]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || 2020 || — || мәдени-ағарту || қазақша, орысша || 17/7 || [https://abaitv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://abaitv.kz/}} |- | 6 || [[Qazsport]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || 2013 || Kazsport || спорттық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://qazsporttv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://qazsporttv.kz/}} |- | 7 || [[Jibek Joly (телеарна)|Jibek Joly]] || [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|«ҚР Президентінің телерадиокешені»]] ШЖҚ РМК || Астана || 2022 || — || әмбебап || қазақша, орысша || 24/7 || [https://jjtv.kz/kk/live қолжетімді] || {{URL|https://jjtv.kz/kk jjtv.kz}} |- | 8 || Мир || [[Мир (телерадиокомпания)|«„Мир“ МТРК»]] ЖАҚ || Мәскеу || 1992 || — || әмбебап || орысша || 24/7 || [https://mir24.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://mir24.tv/}} |- | 9 || [[Astana TV]] || «Астана қ. теледидары» ЖШС{{efn|Құрылтайшысы — [[Аманат (партия)|«Amanat»]] партиясының ақпараттық холдингі [[Amanat Media Group|«Amanat Media Group» ЖШС]] (тікелей және «Айқын-Литер» ЖШС арқылы)}} || Астана || 1993 || Цесна, АсТВ, Астана || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 23/7 || [https://astanatv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://astanatv.kz/}} |- | 10 || [[Almaty TV]] || «„Almaty“ ТРК» АҚ{{efn|Алматы қаласының әкімдігі иелік етеді}} || Алматы || 2000 || ЮСА, Алматы || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://almaty.tv/kz/broadcasting қолжетімді] || {{URL|https://almaty.tv/kz/ almaty.tv}} |- | 11 || [[Еуразия бірінші арнасы|Еуразия]] |«Еуразия+ОРТ» ЖШС{{efn|Құрылтайшылары — «Телевизия жаңалықтары агенттігі» ЖШС ([[Қазақстан (корпорация)|«„Қазақстан“ РТРК»]] АҚ еншілес компаниясы, 80% үлес) және ресейлік [[Бірінші арна (Ресей)|«Первый канал»]] АҚ (20% үлес)}} |Алматы || 1997 || ОРТ Қазақстан |ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 23/7 || {{URL|https://1tv.kz/live/ қолжетімді}} || {{URL|https://1tv.kz/kz/ 1tv.kz}} |- | 12 || [[КТК (телеарна)|КТК]] || «Коммерческий Телевизионный Канал» АҚ{{efn|Ең ірі акционері — «Нұрсұлтан Назарбаев қоры» жеке қоры (директоры кәсіпкер [[Дариға Нұрсұлтанқызы Назарбаева|Дариға Назарбаева]])}} || Алматы || 1991 || — || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://www.ktk.kz/kz/live/ қолжетімді] || {{URL|https://www.ktk.kz/kz/ ktk.kz}} |- | 13 || [[31 арна (Қазақстан)|31 арна]] || «„31 канал“ ТРК» ЖШС{{efn|«Әділдік және өркендеу» қоғамдық қоры иелік етеді (құрылтайшылары — Мәди Әбеузар және Меруерт Симбаева)}} || Алматы || 1993 || — || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://31.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://31.kz/}} |- | 14 || [[Жетінші арна]] || «„ЭРА“ Телекомпаниясы» ЖШС{{efn|Құрылтайшысы — «Media Holding Group» ЖШС иелік етеді (құрылтайшылары — Дәурен Қайсаров және кәсіпкер [[Тимур Турлов]]пен байланысы бар менеджерлер Виталий Дядчев, Ольга Баскакова)}} || Астана || 2003 || Эра-ТВ|| ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 20/7 || [https://tv7.kz/kz/live-kz/ қолжетімді] || {{URL|https://tv7.kz/kz/ tv7.kz}} |- | 15 || [[Atameken Business]] || «Media Holding „Atameken Business“» ЖШС{{efn|Құрылтайшылары — «Нарық сараптамасы және мониторингінің орталығы» ЖШС ([[Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы|«Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының]] еншілес компаниясы), Камила Құрманова (кәсіпкер [[Тимур Асқарұлы Құлыбаев|Тимур Құлыбаевпен]] байланысы бар менеджер)}} || Астана || 2016 || Atameken Business Channel || ақпараттық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://inbusiness.kz/kz/tv қолжетімді] || {{URL|https://atamekenbusiness.kz/kz atamekenbusiness.kz}} |- | 16 || [[НТК (телеарна)|НТК]] || «Независимый Телевизионный Канал» ЖШС{{efn|Құрылтайшылары — [[Дариға Нұрсұлтанқызы Назарбаева|Дариға Назарбаева]] («Европа Плюс Казахстан» ЖШС арқылы) мен оның ұлы, кәсіпкер [[Нұрәлі Рахатұлы Әлиев|Нұрәлі Әлиев]] (тікелей және «Европа Плюс Казахстан» ЖШС арқылы)}} || Алматы || 1997 || А1 || ойын-сауық || қазақша, орысша || 22/7 || [https://www.ntk.kz/kz/Live қолжетімді] || {{URL|https://www.ntk.kz/kz ntk.kz}} |} == Жалпыұлттық арналар (міндетті емес, тегін) == Бұл арналар бірнеше аумақта эфирлік аналогтық жиіліктерде, эфирлік сандық мультиплекс ұлттық операторында, [[OTAU TV]] ұлттық спутниктік хабар тарату желісі («[[Қазтелерадио]]» АҚ), [[ID TV (Қазақстан)|iD TV]] кабельдік желісі («ALACAST» ЖШС және «[[Қазақтелеком]]» АҚ бірлескен кәсіпорны), [[TV Com]] («TV Commerce» ЖШС), басқа спутниктік және кабельдік платформалы желілерде таратылады. {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Таратылу<br />уақыты || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | Мир 24 || [[Мир (телерадиокомпания)|«„Мир“ МТРК»]] ЖАҚ || Мәскеу || ақпараттық || [[Орыс тілі|орысша]] || 24/7 || [https://mir24.tv/live?broadcast=5 қолжетімді] || {{URL|https://mir24.tv/}} |- | [[Munara TV]] || «MUNARA Media Group» ЖШС{{Efn|[[Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы]] иелік етеді}}|| Астана || діни || қазақша || || || жоқ |- | [[Turan TV]] || «Тұран ТВ» ЖШС || [[Алматы]] || танымдық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://turantv.kz/live.html қолжетімді] || {{URL|http://turantv.kz}} |- | [[Той Думан]] || «Той Думан» ЖШС{{efn|«Musan Group» компаниялар тобының құрамына кіреді. Иесі — продюсер, кәсіпкер [[Санжар Анатолийұлы Мұстафин|Санжар Мұстафин]].|name=мусан}}}} || Алматы || музыкалық || қазақша || || || {{URL|https://toiduman.kz/}} |- | [[HitTV]] || «ТРК „Shahar“» ЖШС{{efn|Иесі — продюсер [[Карина Сәрсенова]] (кәсіпкер [[Рашид Темірболатұлы Сәрсенов|Рашит Сәрсеновтің]] қызы)}} || Алматы || ойын-сауық || қазақша, орысша || || [http://hittv.kz/pryamoj-efir.html қолжетімді] |- | [[MuzZone]] || «Холдинговая компания «ТАН Медиа Групп» ЖШС{{efn|Иесі — кәсіпкер Арманжан Байтасов}} || Алматы || музыкалық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://muzzone.tv/ қолжетімді] || {{URL|https://muzzone.tv/}} |- | [[InSport]] || «PLAY TV» ЖШС || Астана || спорттық || қазақша, орысша || || ||{{URL|https://insporttv.kz/}} |- | [[InTennis]] || «PLAY TV» ЖШС || Астана || спорттық || қазақша, орысша || || || |- | [[InHockey]] || «PLAY TV» ЖШС || Астана || спорттық || қазақша, орысша || || || |} === «[[Қазақстан (корпорация)|Қазақстан» РТРК]]» АҚ аймақтық филиалдары === {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Орналасқан<br />жері || Ашылған жылы || Бұрынғы атауы || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Таратылу<br />уақыты || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | [[MAŃǴYSTAÝ (телеарна)|MAŃǴYSTAÝ]] || [[Ақтау]] || 1970 || Қазақстан-Ақтау || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://mangystautv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://mangystautv.kz/}} |- | [[AQTÓBE (телеарна)|AQTÓBE]] || [[Ақтөбе]] || 1960 || Қазақстан-Ақтөбе || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://aqtobetv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://aqtobetv.kz/}} |- | [[ATYRAÝ (телеарна)|ATYRAÝ]] || [[Атырау]] || 1990 || Қазақстан-Атырау || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://atyrautv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://atyrautv.kz/}} |- | [[KÓKSHE (телеарна)|KÓKSHE]] || [[Көкшетау]] || 1999 || Қазақстан-Көкшетау || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://kokshetv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://kokshetv.kz/}} |- | [[SARYARQA (телеарна)|SARYARQA]] || [[Қарағанды]] || 1958 || Қазақстан-Қарағанды || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://saryarqatv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://saryarqatv.kz/}} |- | [[QOSTANAI (телеарна)|QOSTANAI]] || [[Қостанай]] || 1991 || Қазақстан-Қостанай || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://qostanaitv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://qostanaitv.kz/}} |- | [[QYZYLORDA (телеарна)|QYZYLORDA]] || [[Қызылорда]] || 1991 || Қазақстан-Қызылорда || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://qyzylordatv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://qyzylordatv.kz/}} |- | [[AQJAIYQ (телеарна)|AQJAIYQ]] || [[Орал]] || 1964 || Қазақстан-Орал || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://aqjaiyqtv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://aqjaiyqtv.kz/}} |- | [[ALTAI (телеарна)|ALTAI]] || [[Өскемен]] || 1958 || Қазақстан-Өскемен || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://altaitv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://altaitv.kz/}} |- | [[ERTIS (телеарна)|ERTIS]] || [[Павлодар]] || 1965 || Қазақстан-Павлодар || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://ertistv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://ertistv.kz/}} |- | [[QYZYLJAR (телеарна)|QYZYLJAR]] || [[Петропавл]] || 1960 || Қазақстан-Петропавл || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://qyzyljartv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://qyzyljartv.kz/}} |- | [[SEMEI (телеарна)|SEMEI]] || [[Семей]] || 1965 || Қазақстан-Семей || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://semeitv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://semeitv.kz/}} |- | [[JAMBYL (телеарна)|JAMBYL]] || [[Тараз]] || 1989 || Қазақстан-Тараз || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://jambyltv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://jambyltv.kz/}} |- | [[OŃTÚSTIK (телеарна)|OŃTÚSTIK]] || [[Шымкент]] || 1990 || Қазақстан-Шымкент || ақпараттық || қазақша, орысша, өзбекше || 15/7 || [https://ontustiktv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://ontustiktv.kz/}} |} == Аймақтарда таратылатын арналар (тегін қолжетімді) == Бұл арналар облыс немесе аймақ аумағында аналогтық жиілікте, сандық мультиплекс операторында және ұлттық кабель желілерінде таратылады. {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Ашылған жылы || Бұрынғы атауы || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | [[Рика-ТВ]] || «„РИКА-ТВ“ Телекомпаниясы» ЖШС{{efn|Иесі — «РИКА» медиа-группасының президенті Наталья Бандровская}} || [[Ақтөбе]] || 1991 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || [http://www.rikatv.kz/kz/ қолжетімді] || {{URL|http://www.rikatv.kz/kz/ rikatv.kz}} |- | [[Qonaev Media]] || «Qonaev TV» ТРК» ЖШС{{efn|Алматы облысының әкімдігі иелік етеді}} || Алматы || 2025 || — || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://qonaevtv.kz/}} |- | [[Alatau (телеарна)|Alatau]] || «Алатау-ТВ» ЖШС{{efn|Иесі — қарасайлық кәсіпкерлер Қажыкелды Бақтыбай мен Мейрамгүл Айнабекова (екіншісі Жамбыл аудандық «Атамекен» газетінің иесі)}} || Алматы || 1994 || Рахат, СТВ || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://alatautv.kz/}} |- | [[Caspian News]] || «Caspian NEWS» ЖШС{{efn|Телеарнаның негізін қалаушы және директоры — Қазбек Кертаев. Құжат бойынша компания Бақыт Рамазанова деген Атырау тұрғынына тіркелген}} || [[Атырау]] || 2018 || — || ақпараттық || қазақша, орысша || || {{URL|https://cntv.kz/}} |- | [[Ulytau (телеарна)|Ulytau]] || «„ULYTAU“ ОТРК» ЖШС{{efn|Жезқазған қаласының әкімдігі иелік етеді}}|| [[Жезқазған]] || 1959 || Дидар || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || [https://ulytau.tv/online-tamashalau.html қолжетімді] || {{URL|https://ulytau.tv/}} |- | [[Новое телевидение]] || «„Пропаганда-паблишинг“ баспа үйі» ЖШС{{efn|Иесі — телеарнаның негізін қалаушы, директоры Руслан Никонович}} || [[Қарағанды]] || 2002 || АРТ || ақпараттық || қазақша, орысша || [https://novoetv.kz/smotret-onlajn/ қолжетімді] || {{URL|http://www.novoetv.kz/}} |- | [[5 канал (телеарна, Қарағанды)|Пятый канал]] || «5 канал — KZ» ЖШС{{efn|Иесі — «Эргономика» ғылыми-өндірістік фирмасының бас директоры Сергей Полещук}} || [[Қарағанды]] || 1994 || ИнтерКараганда (ИКАР) || ақпараттық || [[қазақ тілі|қазақша]]<br />[[Орыс тілі|орысша]] || || {{URL|https://www.5tv.kz/}} |- | [[Первый Карагандинский]] || «„Қарағанды“ ТРК» ЖШС{{efn|Иесі — Мұратқан Нәбиев}} || [[Қарағанды]] || 2003 || ТВК || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|http://1karagandy.kz}} |- | [[Алау-ТВ]] || «Алау-ТВ» ЖШС{{efn|«Арай Холдинг» агроөнеркәсіптік холдингінің құрамына кіреді, телекомпания құрылтайшылары қатарында Алмат Сүлейменов (телекомпанияның бұрынғы директоры), Ирина Латохина, мәжілісмен [[Альберт Павлович Рау|Альберт Раудың]] ұлы, келіні мен жұбайы, агрохолдингтің бас директоры Виктор​ Соложенковтың ұлы, Галина Кузьмич, кәсіпкер Владимир Похлебаевтың балалары бар}} || [[Қостанай]] || 1993 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || [https://alautv.kz/tv-onlajn/ қолжетімді] || {{URL|https://kaz.alautv.kz/ alautv.kz}} |- | [[Қоғам ТВ]] || «„Қызылорда“ қоғамдық ТРК» ЖШС{{efn|Иесі — журналист, ақын [[Шаһизада Әбдікәрімов|Шакизада Әбдікәрімов]]}} || [[Қызылорда]] || 1995 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://kogamtv.kz/}} |- | [[ТДК-42]] || «ӨЖК „Серик“» ЖШС{{efn|Иесі — компанияның негізін қалаушы, бас директоры Серік Мерғалиев, кәсіпкердің ұлы, анасы мен інісі}} || [[Орал]] || 1998 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || [https://tdk42.kz/kk/online-kk/ қолжетімді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240419222420/https://tdk42.kz/kk/online-kk/ |date=2024-04-19 }} || {{URL|https://tdk42.kz/kk/ tdk42.kz}} |- | [[Ирбис ТВ]] || «„Арна“ жарнама-ақпараттық агенттігі» ЖШС{{efn|«Eurasian Resources Group»-қа жанама қатысы бар «Восток Импэкс» ЖШС және белгілі кәсіпкер [[Владимир Сергеевич Ким|Владимир Ким]] иелік етеді}} || [[Павлодар]] || 199? || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || colspan="2" | {{URL|https://kz.irbistv.kz/ irbistv.kz}} |- | [[МТРК (телеарна)|МТРК]] || «СҚО әкімдігінің муниципалды телерадиоарнасы» ЖШС{{Efn|СҚО әкімдігі иелік етеді}} || [[Петропавл]] || 1998 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша|| [https://mtrk.kz/kz/on-air-online/ қолжетімді] || {{URL|https://mtrk.kz/kz/ mtrk.kz}} |- | [[Первый Северный]] || «Carat-Прогноз» ЖШС{{Efn|«Солтүстік» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ арқылы СҚО әкімдігі иелік етеді}} || [[Петропавл]] || 200? || TV-line || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://1severniy.kz/}} |- | [[ТВК-6]] || «Байуаков ТВК-6» ЖШС{{efn|Компания телеарнаның негізін қалаушы, директоры [[Омарбек Бейуақов|Омарбек Байуақовтың]] жақын туысы Дәметкен Байуақованың атында}} || [[Семей]] || 1991 || {{URL|https://spectr.com.kz/tvk-6-online.html қолжетімді}} || ақпараттық || қазақша, орысша || || {{URL|https://tvk-6.kz/}} |- | [[Жетісу (телеарна)|Jetisý]] || «„Жетісу“ ТРК» ЖШС{{efn|Жетісу облысының әкімдігі иелік етеді}} || [[Талдықорған]] || 1999 || Жетісу || ақпараттық-танымдық, отбасылық || қазақша, орысша || [https://zhetysutv.kz/live-kz/ қолжетімді] || {{URL|https://zhetysutv.kz/}} |- | [[77 TV]] || «Kazyna Tau» ЖШС{{efn|Компания [[Жібек жолы ауданы]]ның әкімі Қарлығаш Аралбекованың ұлының атында}} || [[Тараз]], [[Түркістан облысы|Түркістан]], [[Қызылорда облысы|Қызылорда]], [[Ташкент]]([[Өзбекстан]])|| 2016 || || ақпараттық || қазақша || || {{URL|https://77tv.kz/}} |- | [[TARAZ 24]] || «TARAZ 24» ЖШС{{efn|Иесі — Айгүл Әуесбаева}} || [[Тараз]] || 2019 || || ақпараттық || қазақша, орысша || || {{URL|https://taraz24news.kz/}} |- | [[Turkistan (телеарна)|Turkistan]] || «Turkistan Media Holding» ЖШС{{Efn|Түркістан облысының әкімдігі иелік етеді}}|| [[Түркістан облысы|Түркістан]]|| 2021 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша || [https://turkistan.tv/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://turkistan.tv/}} |- | [[Отырар-ТВ|Отырар ТВ]] || «Собкор» ЖШС{{efn|Иесі — Оңтүстік Қазақстан облысының бұрынғы әкімі [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Зауытбек Тұрысбековтің]] жақын туыстары}} || [[Шымкент]] || 1992 || 5 канал, Караван || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://kz.otyrar.kz/ otyrar.kz}} |- | [[Айғақ ТВ]] || «„Айғақ“ ТРК» ЖШС{{efn|Иесі — телеарнаның негізін қалаушы, бас директоры Дулатбек Әбіш}} || [[Шымкент]] || 2007 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша || || {{URL|https://aigak.kz/}} |- | [[Уақыт TV]] || Жеке кәсіпкер «Жас толқын» (Талғат Балтабаев) || Шымкент || 2024 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша || || {{URL|https://uaqyt.kz/}} |- | [[Agro & Business TV]] || «Agro & Business TV» ЖШС || Шымкент || 2023 || || ақпараттық, ойын-сауық || || || |- | [[Dombyra (телеарна)|Dombyra]] || «Dombyra Ұлттық Телеарнасы» ЖШС || Алматы || 2019 || || музыкалық || || || |- | [[Zhuldyz TV]] || «Zhuldyz TV Media» ЖШС || Алматы || 2016 || || музыкалық || || || |- | [[MuzLife]] || «MuzLife» ЖШС || Алматы || 2014 || || музыкалық || || || |- |[[Sport Plus Qazaqstan]] |«Спорттық теледидар» ЖШС |Алматы | | |спорттық |қазақша, орысша |[https://sportplustv.kz/kz/live қолжетімді] |{{URL|https://sportplustv.kz/kz sportplustv.kz}} |- |[[Ассамблея ТВ]] |«Ассамблея ТВ» ЖШС |Астана | | |ақпараттық, ойын-сауық |қазақша, орысша | | |- |[[Qadam TV]] |Жеке кәсіпкер «Qadam TV» (Әділжан Садықов) |Алматы | | |ақпараттық, ойын-сауық |ұйғырша | | |} == Жергілікті жерде таратылатын арналар == Бұл арналар белгілі бір елді мекенде (ауданда) және оның айналасында эфирлік аналогтық жиілік және кабельдік желілерде таратылады.<ref>[https://www.gov.kz/uploads/2023/6/6/2b772948dcea57ee40db42732c89d214_original.435712.doc Реестр отечественных телеканалов]</ref> {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері |- | [[Арай-Плюс]] || «Арай-Плюс» ЖШС || [[Талдықорған]] |- | [[Миг ТВ]] || «МИГ» өндірістік кооперативі || [[Талғар]] |- | [[Қонаев ТВ]] || «SNi Compani» ЖШС|| [[Қонаев (қала)|Қонаев]] |- | [[Алва ТВ]] || «„АЛВА“ қайырымдылық коммерциялық орталығы» ЖШС || [[Алтай (қала)|Алтай]] |- | [[Риддер ТВ]] || «Риддер-Информ» ЖШС || [[Риддер]] |- | [[Ұлан ТВ]] || «Сұлтан» ЖК || [[Қасым Қайсенов кенті|Қасым Қайсенов]] |- | [[TARAZ 24]] || «TARAZ 24» ЖШС || [[Тараз]] |- | [[Карачаганак ТВ]] || «Телестудия „Карачаганак“» ЖШС || [[Ақсай (Бөрлі ауданы)|Ақсай]] |- | [[ТКТ (телеарна)|ТКТ]] || «„ТКТ“ телекомпаниясы» ЖШС || [[Теміртау]] |- | [[Сфера (телеарна)|Сфера]] || «„СФЕРА“ Телерадиокомпания» ЖШС || [[Теміртау]] |- | [[43 канал]] || «Телекомпания 43 канал» ЖШС || [[Қарағанды]] |- | [[ТВ-29 (телеарна)|ТВ-29]] || «Телекомпания TV-29» ЖШС || [[Теміртау]] |- | [[Твоё ТВ]] || «Телекомпания TV-29» ЖШС || [[Теміртау]] |- | [[Aqsham]] || «AQSHAM telearnasy» ЖК || [[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |- | [[БТВ (телеарна)|БТВ]] || «Балхаш ТВ» ЖШС || [[Балқаш (қала)|Балқаш]] |- | [[Акцент (телеарна)|Акцент]] || «Лисаковское телевидение „Акцент“» ЖШС || [[Лисаковск]] |- | [[Рудный дауысы]] || «Rýdnyi media» ЖШС || [[Рудный]] |- | [[ТВС (телеарна, Қазақстан)|ТВС]] || «Соколов-Сарыбай кен-байыту өндірістік бірлестігі» АҚ || [[Рудный]] |- | [[Арқа дидары]] || «Арқа дидары» ЖШС || [[Арқалық (қала)|Арқалық]] |- | [[Серік ТВ]] || «Серік ТВ» ЖШС || [[Әйтеке би кенті|Әйтеке би]] |- | [[Aqtau TV]] || «Caspian Media Service» ЖШС || [[Ақтау]] |- | [[JAŃAÓZEN (телеарна)|JAŃAÓZEN]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || [[Жаңаөзен]] |- | [[Арта ТВ]] || «АРТА» ЖШС || [[Екібастұз]] |- | [[Аксу ТВ]] || «Ақсу қаласы ақпараттық орталығы» ЖШС || [[Ақсу]] |- | [[Лабрис]] || «ТРК Лабрис-TV Плюс» ЖШС || [[Екібастұз]] |- | [[КТК-7]] || «Коммерческий телевизионный канал» ЖШС || [[Павлодар]] |- | [[Екібастұз қалалық телеарнасы]] || «Екібастұз қалалық телекомпаниясы» мекемесі || [[Екібастұз]] |- | [[Han TV]] || «Тасс-Media» ЖШС || [[Шымкент]] |- | [[Turan-Túrkistan]] || «Тұран-Түркістан» ЖШС|| [[Түркістан (қала)|Түркістан]] |- | [[Арыс толқындары|ART TV]] || «Арыс толқындары» ЖШС || [[Арыс]] |- | [[Sairam TV]] || «Сайрам ақшамы» ЖШС || [[Ақсукент]] |- | [[Санұр (телеарна)|Sanur TV]] || «„Санур" қоғамдық телерадиокомпаниясы» ЖШС || [[Жетісай]] |- | [[Сәт (телеарна)|Сәт]] || «„Сәт“ Медиа-Холдинг» ЖШС || [[Сарыағаш]] |- | [[Икар ТВ]] || «Телескоп» ЖШС || [[Кентау]] |} == Шетелге хабар тарататын арналар == Бұл арналар шетелде хабар жүргiзуге арналған немесе соған бейімделген. {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | [[Jibek Joly (телеарна)|Silk Way]] || [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|«ҚР Президентінің телерадиокешені» ШЖҚ РМК]] || Астана || ақпараттық, танымдық || [[қазақ тілі|қазақша]], [[орыс тілі|орысша]], <br />[[ағылшын тілі|ағылшынша]], [[қырғыз тілі|қырғызша]], <br />[[өзбек тілі|өзбекше]], [[түрік тілі|түрікше]] || [https://silkwaytv.kz/ қолжетімді] || {{URL|https://silkwaytv.kz/}} |- | [[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan International]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана | әмбебап || [[қазақ тілі|қазақша]] || [https://qazaqstan.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://qazaqstan.tv/}} |- | [[Balapan (телеарна)|Balapan International]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || балалар ||[[қазақ тілі|қазақша]] || [https://balapan.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://balapan.tv/}} |} == Шетел арналарының қазақстандық нұсқасы == Аналық арна иелерінің осы арналарда үлесі бар және аналық арнаның мазмұнын ұсынады немесе қазақстандық аудитория үшін мазмұнының бейімделуін қамтамасыз етеді. {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Аналық<br />арна || Аналық<br />арнаның<br />сайты || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Таратылу<br />уақыты || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | [[Мир (телерадиокомпания)|Мир]] || {{ту|ТМД}} [[Мир (телерадиокомпания)|Мир]] || {{URL|https://mirtv.ru/}} || әмбебап || [[Орыс тілі|орысша]] || 24/7 || {{URL|https://onair.mir24.tv/ қолжетімді}} || {{URL|https://mirtv.ru/}} |- | [[Мир (телерадиокомпания)|Мир 24]] || {{ту|ТМД}} [[Мир (телерадиокомпания)|Мир 24]] || {{URL|https://mir24.tv/}} || ақпараттық || [[Орыс тілі|орысша]] || 24/7 || {{URL|https://onair.mir24.tv/ қолжетімді}} || {{URL|https://mir24.tv/}} |- | [[Еуразия бірінші арнасы]] || {{ту|Ресей}} [[Бірінші арна (Ресей)|Первый канал]] || {{URL|http://www.1tv.ru}} || әмбебап || қазақша, орысша || 23/7 || {{URL|https://beetv.kz/ru-KZ/channels/pervyi-kanal-evraziya|қолжетімді}} ||{{URL|https://1tv.kz/kz/}} |- | [[РТР-Планета]] || {{ту|Ресей}} [[Россия-1]] || {{URL|https://vgtrk.ru/russiatv}} || әмбебап || орысша || || ||{{URL|https://vgtrk.ru/rtrplaneta}} |- | [[Первый канал СНГ]] || {{ту|Ресей}} [[Бірінші арна (Ресей)|Первый канал]] || {{URL|http://www.1tv.ru}} || әмбебап || орысша || || || {{URL|https://www.1tv.com/}} |- | [[НТВ Мир]] || {{ту|Ресей}} [[НТВ]] || {{URL|https://www.ntv.ru/}} || әмбебап || орысша || || || |- | [[Камеди Қазақстан]] (ТНТ Қазақстан) || {{ту|Ресей}} [[ТНТ]] || {{URL|https://tnt-online.ru/}} || ойын-сауық || орысша, қазақша || || || |- | [[Большая Пятница]] (Пятница! International) || {{ту|Ресей}} [[Пятница]] || {{URL|https://friday.ru/}} || ойын-сауық || орысша, қазақша || 24/7|| || |- | [[Сетанта Спорт]] || {{ту|Ирландия}} Setanta Sports || {{URL|https://setantasports.com}} || спорттық || [[Орыс тілі|орысша]], [[Ағылшын тілі|ағылшынша]] || || || {{URL|https://setantasports.com/kz/}} |} == Хабар таратуын тоқтатқан арналар == Бұл арналар атауын өзгерткен немесе басқа себептер бойынша эфирге шығуын тоқтатты (бұл тізім толық емес және барлық арнаны қамтымайды). {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Танымы|| Таратылу<br />тілі || Қызмет еткен<br />уақыты || Тарапына ауыстырылған |- | [[Алатау (телеарна)|Алатау]] || [[Қазақстан (корпорация)|“Қазақстан теледидары және радиосы“ республикалық копорациясы]] || [[Алматы]] || әмбебап || қазақша, орысша, ұйғырша. |[[1984 жыл|1984]]—[[1999 жыл|1999]] |[[Хабар (телеарна)|Хабар]] |- | [[Білім (телеарна)|Білім]] || «[[Хабар агенттігі|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || танымдық || [[қазақ тілі|қазақша]],<br />[[Орыс тілі|орысша]],<br />[[Ағылшын тілі|ағылшынша]] || [[2012 жыл|2012]]—[[2014 жыл|2014]] || [[Білім және мәдениет (телеарна)|Білім және Мәдениет]] |- | [[Мәдениет]]|| «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК»]] АҚ || Астана || мәдени-ағарту || қазақша, орысша || [[2011 жыл|2011]]—[[2014 жыл|2014]] || [[Білім және мәдениет (телеарна)|Білім және Мәдениет]] |- | [[Білім және мәдениет (телеарна)|Білім және Мәдениет]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || мәдени-ағарту, танымдық || қазақша, орысша || 2014—2016 || - |- | [[Хабар-2]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || [[Алматы]] || әмбебап || қазақша || 2000—2002 || [[EL ARNA (телеарна)|Ел Арна]] |- | [[EL ARNA (телеарна)|Ел Арна]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || жастар || қазақша, орысша || [[2002 жыл|2002]]—[[2014 жыл|2014]] || [[24KZ]] |- | [[EL ARNA (телеарна)|El Arna]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || [[Астана]] || фильмдер || қазақша, орысша || 2017—2025 || — |- | [[Гәкку (телеарна)|Gakku TV]] || «Gakku Media» ЖШС || Алматы || музыкалық || қазақша, орысша || 2014—2025 || — |- | [[Эра-ТВ]] || «Эра-ТВ» ЖШС|| [[Астана]] || әмбебап || || [[2003 жыл|2003]]—[[2009 жыл|2009]] || [[Жетінші арна]] |- | [[Асыл арна]] || «„Асыл арна“ студиясы» ЖШС || Алматы || діни || қазақша, орысша || 2009—2021 || - |- | [[TAN (телеарна)|TAN]] || «„ТАН“ ТРК» ЖШС || Алматы || ойын-сауық || қазақша, орысша || 1991—2021 || - |- | [[Комтек]] || || [[Қарағанды]] || || || 199?—1994 || [[Интер Караганда]] |- | [[Интер Караганда]] || || [[Қарағанды]] || || || 1994—1997 || [[Пятый канал]] |- |[[ТВК]] | |[[Қарағанды]] | | |2003—2009 |[[Первый Карагандинский]] |- | [[5 канал (телеарна, Атырау)|5 канал]] || МП «5 канал» || [[Атырау]] || , || || [[1991 жыл|1991]]—[[1995 жыл|1995]] || [[Қазақстан-Атырау]] |- | [[7 NEWS (телеарна, Қазақстан)|7 NEWS]] || «Эра-ТВ» ЖШС || Астана || || || || [[7 Kazakhstan]] |- | [[Jastar]] || || || жастар || || || - |- | [[Адал (телеарна)|Адал]] || «Адал ТВ» ЖШС|| [[Атырау]] || , || || [[1998 жыл|1998]]—[[2002 жыл|2002]] || [[31 арна (Қазақстан)|31 арна]] |- | [[Азия+ (телеарна, Қазақстан)|Азия+]] || «Астана-Шоу» || [[Астана]] || || [[қазақ тілі|қазақша]] || || - |- | [[АРТ (телекомпания)|АРТ]] || «Компания „TV-арт“» ЖШС|| [[Қарағанды]] || , || || [[2002 жыл|2002]]—[[2009 жыл|2009]] || [[Новое телевидение]] |- | [[Кептер ТВ]] || || [[Алматы]] || , || || [[2009 жыл|2009]]—[[2011 жыл|2011]] || - |- | [[Семейный канал]] || || [[Алматы]] || || || ?—[[1996 жыл|1996]] || - |- | [[Тотем (телеарна)|Тотем]] || || [[Алматы]] || әмбебап || || [[1994 жыл|94]]—[[1997 жыл|1997]] || - |- | [[ТВ М]] || || [[Алматы]] || || || ?—[[1996 жыл|1996]] || - |} == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан радиостанциялары]] == Ескертпелер == {{notelist}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан телеарналары}} [[Санат:Қазақстан телеарналары]] [[Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары]] [[Санат:Қазақстан бойынша тізімдер]] qgb6j0e8xx6c6yudd63ewbjylbbaxqb 3619217 3619215 2026-06-18T02:51:22Z Casserium 68287 /* Жалпыұлттық арналар (міндетті, тегін) */ 3619217 wikitext text/x-wiki Төменде қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған мемлекеттік органдар мен басқа заңды тұлғалар құрып, [[Қазақстан]] заңнамасына сәйкес тіркелген телеарналар тізімі келтірілген. Тізімге ел аумағының басым бөлігінде қолжетімді, сонымен бірге жергілікті маңызы бар арналар енгізілген. == Жалпыұлттық арналар (міндетті, тегін) == Бұл арналар Қазақстан Республикасының аумағында таратылуы міндеттелген. Тізім Ақпарат министрінің бұйрығымен бекітілген.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1900018861 «Міндетті теле-, радиоарналар тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму министрінің 2019 жылғы 17 маусымдағы № 171 бұйрығы]</ref> {| class="wikitable sortable" ! № || Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Ашылған жылы || Бұрынғы атауы || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Таратылу<br />уақыты || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | 1 || [[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || 1958 || Қазақстан-1, Қазақстан | әмбебап || қазақша || 22/7 || [https://qazaqstan.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://qazaqstan.tv/}} |- | 2 || [[Хабар (телеарна)|Хабар]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || 1995 || — || әмбебап || қазақша, орысша || 20/7 || [https://khabar.kz/kk/ba-darlama/onlajn-k-rsetilim қолжетімді] || {{URL|https://khabar.kz/}} |- | 3 || [[24KZ]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || 2012 || Хабар 24 | ақпараттық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://24.kz/kz/live-24-kz қолжетімді] || {{URL|https://24.kz/kz 24.kz}} |- | 4 || [[Balapan (телеарна)|Balapan]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || 2010 || Балапан || балалар ||қазақша || 17/7 || [https://balapan.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://balapan.tv/}} |- | 5 || [[Abai TV]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || 2020 || — || мәдени-ағарту || қазақша, орысша || 17/7 || [https://abaitv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://abaitv.kz/}} |- | 6 || [[Qazsport]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || 2013 || Kazsport || спорттық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://qazsporttv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://qazsporttv.kz/}} |- | 7 || [[Jibek Joly (телеарна)|Jibek Joly]] || [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|«ҚР Президентінің телерадиокешені»]] ШЖҚ РМК || Астана || 2022 || — || әмбебап || қазақша, орысша || 24/7 || [https://jjtv.kz/kk/live қолжетімді] || {{URL|https://jjtv.kz/kk jjtv.kz}} |- | 8 || Мир || [[Мир (телерадиокомпания)|«„Мир“ МТРК»]] ЖАҚ || Мәскеу || 1992 || — || әмбебап || орысша || 24/7 || [https://mir24.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://mir24.tv/}} |- | 9 || [[Astana TV]] || «Астана қ. теледидары» ЖШС{{efn|Құрылтайшысы — [[Аманат (партия)|«Amanat»]] партиясының ақпараттық холдингі [[Amanat Media Group|«Amanat Media Group» ЖШС]] (тікелей және «Айқын-Литер» ЖШС арқылы)}} || Астана || 1993 || Цесна, АсТВ, Астана || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 23/7 || [https://astanatv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://astanatv.kz/}} |- | 10 || [[Almaty TV]] || «„Almaty“ ТРК» АҚ{{efn|Алматы қаласының әкімдігі иелік етеді}} || Алматы || 2000 || ЮСА, Алматы || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://almaty.tv/kz/broadcasting қолжетімді] || {{URL|https://almaty.tv/kz/ almaty.tv}} |- | 11 || [[Еуразия бірінші арнасы|Еуразия]] |«Еуразия+ОРТ» ЖШС{{efn|Құрылтайшылары — «Телевизия жаңалықтары агенттігі» ЖШС ([[Қазақстан (корпорация)|«„Қазақстан“ РТРК»]] АҚ еншілес компаниясы, 80% үлес) және ресейлік [[Бірінші арна (Ресей)|«Первый канал»]] АҚ (20% үлес)}} |Алматы || 1997 || ОРТ Қазақстан |ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 23/7 || {{URL|https://1tv.kz/live/ қолжетімді}} || {{URL|https://1tv.kz/}} |- | 12 || [[КТК (телеарна)|КТК]] || «Коммерческий Телевизионный Канал» АҚ{{efn|Ең ірі акционері — «Нұрсұлтан Назарбаев қоры» жеке қоры (директоры кәсіпкер [[Дариға Нұрсұлтанқызы Назарбаева|Дариға Назарбаева]])}} || Алматы || 1991 || — || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://www.ktk.kz/kz/live/ қолжетімді] || {{URL|https://www.ktk.kz/kz/ ktk.kz}} |- | 13 || [[31 арна (Қазақстан)|31 арна]] || «„31 канал“ ТРК» ЖШС{{efn|«Әділдік және өркендеу» қоғамдық қоры иелік етеді (құрылтайшылары — Мәди Әбеузар және Меруерт Симбаева)}} || Алматы || 1993 || — || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://31.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://31.kz/}} |- | 14 || [[Жетінші арна]] || «„ЭРА“ Телекомпаниясы» ЖШС{{efn|Құрылтайшысы — «Media Holding Group» ЖШС иелік етеді (құрылтайшылары — Дәурен Қайсаров және кәсіпкер [[Тимур Турлов]]пен байланысы бар менеджерлер Виталий Дядчев, Ольга Баскакова)}} || Астана || 2003 || Эра-ТВ|| ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || 20/7 || [https://tv7.kz/kz/live-kz/ қолжетімді] || {{URL|https://tv7.kz/kz/ tv7.kz}} |- | 15 || [[Atameken Business]] || «Media Holding „Atameken Business“» ЖШС{{efn|Құрылтайшылары — «Нарық сараптамасы және мониторингінің орталығы» ЖШС ([[Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы|«Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының]] еншілес компаниясы), Камила Құрманова (кәсіпкер [[Тимур Асқарұлы Құлыбаев|Тимур Құлыбаевпен]] байланысы бар менеджер)}} || Астана || 2016 || Atameken Business Channel || ақпараттық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://inbusiness.kz/kz/tv қолжетімді] || {{URL|https://atamekenbusiness.kz/kz atamekenbusiness.kz}} |- | 16 || [[НТК (телеарна)|НТК]] || «Независимый Телевизионный Канал» ЖШС{{efn|Құрылтайшылары — [[Дариға Нұрсұлтанқызы Назарбаева|Дариға Назарбаева]] («Европа Плюс Казахстан» ЖШС арқылы) мен оның ұлы, кәсіпкер [[Нұрәлі Рахатұлы Әлиев|Нұрәлі Әлиев]] (тікелей және «Европа Плюс Казахстан» ЖШС арқылы)}} || Алматы || 1997 || А1 || ойын-сауық || қазақша, орысша || 22/7 || [https://www.ntk.kz/kz/Live қолжетімді] || {{URL|https://www.ntk.kz/kz ntk.kz}} |} == Жалпыұлттық арналар (міндетті емес, тегін) == Бұл арналар бірнеше аумақта эфирлік аналогтық жиіліктерде, эфирлік сандық мультиплекс ұлттық операторында, [[OTAU TV]] ұлттық спутниктік хабар тарату желісі («[[Қазтелерадио]]» АҚ), [[ID TV (Қазақстан)|iD TV]] кабельдік желісі («ALACAST» ЖШС және «[[Қазақтелеком]]» АҚ бірлескен кәсіпорны), [[TV Com]] («TV Commerce» ЖШС), басқа спутниктік және кабельдік платформалы желілерде таратылады. {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Таратылу<br />уақыты || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | Мир 24 || [[Мир (телерадиокомпания)|«„Мир“ МТРК»]] ЖАҚ || Мәскеу || ақпараттық || [[Орыс тілі|орысша]] || 24/7 || [https://mir24.tv/live?broadcast=5 қолжетімді] || {{URL|https://mir24.tv/}} |- | [[Munara TV]] || «MUNARA Media Group» ЖШС{{Efn|[[Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы]] иелік етеді}}|| Астана || діни || қазақша || || || жоқ |- | [[Turan TV]] || «Тұран ТВ» ЖШС || [[Алматы]] || танымдық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://turantv.kz/live.html қолжетімді] || {{URL|http://turantv.kz}} |- | [[Той Думан]] || «Той Думан» ЖШС{{efn|«Musan Group» компаниялар тобының құрамына кіреді. Иесі — продюсер, кәсіпкер [[Санжар Анатолийұлы Мұстафин|Санжар Мұстафин]].|name=мусан}}}} || Алматы || музыкалық || қазақша || || || {{URL|https://toiduman.kz/}} |- | [[HitTV]] || «ТРК „Shahar“» ЖШС{{efn|Иесі — продюсер [[Карина Сәрсенова]] (кәсіпкер [[Рашид Темірболатұлы Сәрсенов|Рашит Сәрсеновтің]] қызы)}} || Алматы || ойын-сауық || қазақша, орысша || || [http://hittv.kz/pryamoj-efir.html қолжетімді] |- | [[MuzZone]] || «Холдинговая компания «ТАН Медиа Групп» ЖШС{{efn|Иесі — кәсіпкер Арманжан Байтасов}} || Алматы || музыкалық || қазақша, орысша || 24/7 || [https://muzzone.tv/ қолжетімді] || {{URL|https://muzzone.tv/}} |- | [[InSport]] || «PLAY TV» ЖШС || Астана || спорттық || қазақша, орысша || || ||{{URL|https://insporttv.kz/}} |- | [[InTennis]] || «PLAY TV» ЖШС || Астана || спорттық || қазақша, орысша || || || |- | [[InHockey]] || «PLAY TV» ЖШС || Астана || спорттық || қазақша, орысша || || || |} === «[[Қазақстан (корпорация)|Қазақстан» РТРК]]» АҚ аймақтық филиалдары === {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Орналасқан<br />жері || Ашылған жылы || Бұрынғы атауы || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Таратылу<br />уақыты || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | [[MAŃǴYSTAÝ (телеарна)|MAŃǴYSTAÝ]] || [[Ақтау]] || 1970 || Қазақстан-Ақтау || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://mangystautv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://mangystautv.kz/}} |- | [[AQTÓBE (телеарна)|AQTÓBE]] || [[Ақтөбе]] || 1960 || Қазақстан-Ақтөбе || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://aqtobetv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://aqtobetv.kz/}} |- | [[ATYRAÝ (телеарна)|ATYRAÝ]] || [[Атырау]] || 1990 || Қазақстан-Атырау || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://atyrautv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://atyrautv.kz/}} |- | [[KÓKSHE (телеарна)|KÓKSHE]] || [[Көкшетау]] || 1999 || Қазақстан-Көкшетау || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://kokshetv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://kokshetv.kz/}} |- | [[SARYARQA (телеарна)|SARYARQA]] || [[Қарағанды]] || 1958 || Қазақстан-Қарағанды || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://saryarqatv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://saryarqatv.kz/}} |- | [[QOSTANAI (телеарна)|QOSTANAI]] || [[Қостанай]] || 1991 || Қазақстан-Қостанай || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://qostanaitv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://qostanaitv.kz/}} |- | [[QYZYLORDA (телеарна)|QYZYLORDA]] || [[Қызылорда]] || 1991 || Қазақстан-Қызылорда || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://qyzylordatv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://qyzylordatv.kz/}} |- | [[AQJAIYQ (телеарна)|AQJAIYQ]] || [[Орал]] || 1964 || Қазақстан-Орал || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://aqjaiyqtv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://aqjaiyqtv.kz/}} |- | [[ALTAI (телеарна)|ALTAI]] || [[Өскемен]] || 1958 || Қазақстан-Өскемен || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://altaitv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://altaitv.kz/}} |- | [[ERTIS (телеарна)|ERTIS]] || [[Павлодар]] || 1965 || Қазақстан-Павлодар || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://ertistv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://ertistv.kz/}} |- | [[QYZYLJAR (телеарна)|QYZYLJAR]] || [[Петропавл]] || 1960 || Қазақстан-Петропавл || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://qyzyljartv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://qyzyljartv.kz/}} |- | [[SEMEI (телеарна)|SEMEI]] || [[Семей]] || 1965 || Қазақстан-Семей || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://semeitv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://semeitv.kz/}} |- | [[JAMBYL (телеарна)|JAMBYL]] || [[Тараз]] || 1989 || Қазақстан-Тараз || ақпараттық || қазақша, орысша || 14/7 || [https://jambyltv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://jambyltv.kz/}} |- | [[OŃTÚSTIK (телеарна)|OŃTÚSTIK]] || [[Шымкент]] || 1990 || Қазақстан-Шымкент || ақпараттық || қазақша, орысша, өзбекше || 15/7 || [https://ontustiktv.kz/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://ontustiktv.kz/}} |} == Аймақтарда таратылатын арналар (тегін қолжетімді) == Бұл арналар облыс немесе аймақ аумағында аналогтық жиілікте, сандық мультиплекс операторында және ұлттық кабель желілерінде таратылады. {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Ашылған жылы || Бұрынғы атауы || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | [[Рика-ТВ]] || «„РИКА-ТВ“ Телекомпаниясы» ЖШС{{efn|Иесі — «РИКА» медиа-группасының президенті Наталья Бандровская}} || [[Ақтөбе]] || 1991 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || [http://www.rikatv.kz/kz/ қолжетімді] || {{URL|http://www.rikatv.kz/kz/ rikatv.kz}} |- | [[Qonaev Media]] || «Qonaev TV» ТРК» ЖШС{{efn|Алматы облысының әкімдігі иелік етеді}} || Алматы || 2025 || — || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://qonaevtv.kz/}} |- | [[Alatau (телеарна)|Alatau]] || «Алатау-ТВ» ЖШС{{efn|Иесі — қарасайлық кәсіпкерлер Қажыкелды Бақтыбай мен Мейрамгүл Айнабекова (екіншісі Жамбыл аудандық «Атамекен» газетінің иесі)}} || Алматы || 1994 || Рахат, СТВ || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://alatautv.kz/}} |- | [[Caspian News]] || «Caspian NEWS» ЖШС{{efn|Телеарнаның негізін қалаушы және директоры — Қазбек Кертаев. Құжат бойынша компания Бақыт Рамазанова деген Атырау тұрғынына тіркелген}} || [[Атырау]] || 2018 || — || ақпараттық || қазақша, орысша || || {{URL|https://cntv.kz/}} |- | [[Ulytau (телеарна)|Ulytau]] || «„ULYTAU“ ОТРК» ЖШС{{efn|Жезқазған қаласының әкімдігі иелік етеді}}|| [[Жезқазған]] || 1959 || Дидар || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || [https://ulytau.tv/online-tamashalau.html қолжетімді] || {{URL|https://ulytau.tv/}} |- | [[Новое телевидение]] || «„Пропаганда-паблишинг“ баспа үйі» ЖШС{{efn|Иесі — телеарнаның негізін қалаушы, директоры Руслан Никонович}} || [[Қарағанды]] || 2002 || АРТ || ақпараттық || қазақша, орысша || [https://novoetv.kz/smotret-onlajn/ қолжетімді] || {{URL|http://www.novoetv.kz/}} |- | [[5 канал (телеарна, Қарағанды)|Пятый канал]] || «5 канал — KZ» ЖШС{{efn|Иесі — «Эргономика» ғылыми-өндірістік фирмасының бас директоры Сергей Полещук}} || [[Қарағанды]] || 1994 || ИнтерКараганда (ИКАР) || ақпараттық || [[қазақ тілі|қазақша]]<br />[[Орыс тілі|орысша]] || || {{URL|https://www.5tv.kz/}} |- | [[Первый Карагандинский]] || «„Қарағанды“ ТРК» ЖШС{{efn|Иесі — Мұратқан Нәбиев}} || [[Қарағанды]] || 2003 || ТВК || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|http://1karagandy.kz}} |- | [[Алау-ТВ]] || «Алау-ТВ» ЖШС{{efn|«Арай Холдинг» агроөнеркәсіптік холдингінің құрамына кіреді, телекомпания құрылтайшылары қатарында Алмат Сүлейменов (телекомпанияның бұрынғы директоры), Ирина Латохина, мәжілісмен [[Альберт Павлович Рау|Альберт Раудың]] ұлы, келіні мен жұбайы, агрохолдингтің бас директоры Виктор​ Соложенковтың ұлы, Галина Кузьмич, кәсіпкер Владимир Похлебаевтың балалары бар}} || [[Қостанай]] || 1993 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || [https://alautv.kz/tv-onlajn/ қолжетімді] || {{URL|https://kaz.alautv.kz/ alautv.kz}} |- | [[Қоғам ТВ]] || «„Қызылорда“ қоғамдық ТРК» ЖШС{{efn|Иесі — журналист, ақын [[Шаһизада Әбдікәрімов|Шакизада Әбдікәрімов]]}} || [[Қызылорда]] || 1995 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://kogamtv.kz/}} |- | [[ТДК-42]] || «ӨЖК „Серик“» ЖШС{{efn|Иесі — компанияның негізін қалаушы, бас директоры Серік Мерғалиев, кәсіпкердің ұлы, анасы мен інісі}} || [[Орал]] || 1998 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || [https://tdk42.kz/kk/online-kk/ қолжетімді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240419222420/https://tdk42.kz/kk/online-kk/ |date=2024-04-19 }} || {{URL|https://tdk42.kz/kk/ tdk42.kz}} |- | [[Ирбис ТВ]] || «„Арна“ жарнама-ақпараттық агенттігі» ЖШС{{efn|«Eurasian Resources Group»-қа жанама қатысы бар «Восток Импэкс» ЖШС және белгілі кәсіпкер [[Владимир Сергеевич Ким|Владимир Ким]] иелік етеді}} || [[Павлодар]] || 199? || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || colspan="2" | {{URL|https://kz.irbistv.kz/ irbistv.kz}} |- | [[МТРК (телеарна)|МТРК]] || «СҚО әкімдігінің муниципалды телерадиоарнасы» ЖШС{{Efn|СҚО әкімдігі иелік етеді}} || [[Петропавл]] || 1998 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша|| [https://mtrk.kz/kz/on-air-online/ қолжетімді] || {{URL|https://mtrk.kz/kz/ mtrk.kz}} |- | [[Первый Северный]] || «Carat-Прогноз» ЖШС{{Efn|«Солтүстік» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ арқылы СҚО әкімдігі иелік етеді}} || [[Петропавл]] || 200? || TV-line || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://1severniy.kz/}} |- | [[ТВК-6]] || «Байуаков ТВК-6» ЖШС{{efn|Компания телеарнаның негізін қалаушы, директоры [[Омарбек Бейуақов|Омарбек Байуақовтың]] жақын туысы Дәметкен Байуақованың атында}} || [[Семей]] || 1991 || {{URL|https://spectr.com.kz/tvk-6-online.html қолжетімді}} || ақпараттық || қазақша, орысша || || {{URL|https://tvk-6.kz/}} |- | [[Жетісу (телеарна)|Jetisý]] || «„Жетісу“ ТРК» ЖШС{{efn|Жетісу облысының әкімдігі иелік етеді}} || [[Талдықорған]] || 1999 || Жетісу || ақпараттық-танымдық, отбасылық || қазақша, орысша || [https://zhetysutv.kz/live-kz/ қолжетімді] || {{URL|https://zhetysutv.kz/}} |- | [[77 TV]] || «Kazyna Tau» ЖШС{{efn|Компания [[Жібек жолы ауданы]]ның әкімі Қарлығаш Аралбекованың ұлының атында}} || [[Тараз]], [[Түркістан облысы|Түркістан]], [[Қызылорда облысы|Қызылорда]], [[Ташкент]]([[Өзбекстан]])|| 2016 || || ақпараттық || қазақша || || {{URL|https://77tv.kz/}} |- | [[TARAZ 24]] || «TARAZ 24» ЖШС{{efn|Иесі — Айгүл Әуесбаева}} || [[Тараз]] || 2019 || || ақпараттық || қазақша, орысша || || {{URL|https://taraz24news.kz/}} |- | [[Turkistan (телеарна)|Turkistan]] || «Turkistan Media Holding» ЖШС{{Efn|Түркістан облысының әкімдігі иелік етеді}}|| [[Түркістан облысы|Түркістан]]|| 2021 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша || [https://turkistan.tv/kz/live қолжетімді] || {{URL|https://turkistan.tv/}} |- | [[Отырар-ТВ|Отырар ТВ]] || «Собкор» ЖШС{{efn|Иесі — Оңтүстік Қазақстан облысының бұрынғы әкімі [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Зауытбек Тұрысбековтің]] жақын туыстары}} || [[Шымкент]] || 1992 || 5 канал, Караван || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша, орысша || || {{URL|https://kz.otyrar.kz/ otyrar.kz}} |- | [[Айғақ ТВ]] || «„Айғақ“ ТРК» ЖШС{{efn|Иесі — телеарнаның негізін қалаушы, бас директоры Дулатбек Әбіш}} || [[Шымкент]] || 2007 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша || || {{URL|https://aigak.kz/}} |- | [[Уақыт TV]] || Жеке кәсіпкер «Жас толқын» (Талғат Балтабаев) || Шымкент || 2024 || || ақпараттық, ойын-сауық || қазақша || || {{URL|https://uaqyt.kz/}} |- | [[Agro & Business TV]] || «Agro & Business TV» ЖШС || Шымкент || 2023 || || ақпараттық, ойын-сауық || || || |- | [[Dombyra (телеарна)|Dombyra]] || «Dombyra Ұлттық Телеарнасы» ЖШС || Алматы || 2019 || || музыкалық || || || |- | [[Zhuldyz TV]] || «Zhuldyz TV Media» ЖШС || Алматы || 2016 || || музыкалық || || || |- | [[MuzLife]] || «MuzLife» ЖШС || Алматы || 2014 || || музыкалық || || || |- |[[Sport Plus Qazaqstan]] |«Спорттық теледидар» ЖШС |Алматы | | |спорттық |қазақша, орысша |[https://sportplustv.kz/kz/live қолжетімді] |{{URL|https://sportplustv.kz/kz sportplustv.kz}} |- |[[Ассамблея ТВ]] |«Ассамблея ТВ» ЖШС |Астана | | |ақпараттық, ойын-сауық |қазақша, орысша | | |- |[[Qadam TV]] |Жеке кәсіпкер «Qadam TV» (Әділжан Садықов) |Алматы | | |ақпараттық, ойын-сауық |ұйғырша | | |} == Жергілікті жерде таратылатын арналар == Бұл арналар белгілі бір елді мекенде (ауданда) және оның айналасында эфирлік аналогтық жиілік және кабельдік желілерде таратылады.<ref>[https://www.gov.kz/uploads/2023/6/6/2b772948dcea57ee40db42732c89d214_original.435712.doc Реестр отечественных телеканалов]</ref> {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері |- | [[Арай-Плюс]] || «Арай-Плюс» ЖШС || [[Талдықорған]] |- | [[Миг ТВ]] || «МИГ» өндірістік кооперативі || [[Талғар]] |- | [[Қонаев ТВ]] || «SNi Compani» ЖШС|| [[Қонаев (қала)|Қонаев]] |- | [[Алва ТВ]] || «„АЛВА“ қайырымдылық коммерциялық орталығы» ЖШС || [[Алтай (қала)|Алтай]] |- | [[Риддер ТВ]] || «Риддер-Информ» ЖШС || [[Риддер]] |- | [[Ұлан ТВ]] || «Сұлтан» ЖК || [[Қасым Қайсенов кенті|Қасым Қайсенов]] |- | [[TARAZ 24]] || «TARAZ 24» ЖШС || [[Тараз]] |- | [[Карачаганак ТВ]] || «Телестудия „Карачаганак“» ЖШС || [[Ақсай (Бөрлі ауданы)|Ақсай]] |- | [[ТКТ (телеарна)|ТКТ]] || «„ТКТ“ телекомпаниясы» ЖШС || [[Теміртау]] |- | [[Сфера (телеарна)|Сфера]] || «„СФЕРА“ Телерадиокомпания» ЖШС || [[Теміртау]] |- | [[43 канал]] || «Телекомпания 43 канал» ЖШС || [[Қарағанды]] |- | [[ТВ-29 (телеарна)|ТВ-29]] || «Телекомпания TV-29» ЖШС || [[Теміртау]] |- | [[Твоё ТВ]] || «Телекомпания TV-29» ЖШС || [[Теміртау]] |- | [[Aqsham]] || «AQSHAM telearnasy» ЖК || [[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |- | [[БТВ (телеарна)|БТВ]] || «Балхаш ТВ» ЖШС || [[Балқаш (қала)|Балқаш]] |- | [[Акцент (телеарна)|Акцент]] || «Лисаковское телевидение „Акцент“» ЖШС || [[Лисаковск]] |- | [[Рудный дауысы]] || «Rýdnyi media» ЖШС || [[Рудный]] |- | [[ТВС (телеарна, Қазақстан)|ТВС]] || «Соколов-Сарыбай кен-байыту өндірістік бірлестігі» АҚ || [[Рудный]] |- | [[Арқа дидары]] || «Арқа дидары» ЖШС || [[Арқалық (қала)|Арқалық]] |- | [[Серік ТВ]] || «Серік ТВ» ЖШС || [[Әйтеке би кенті|Әйтеке би]] |- | [[Aqtau TV]] || «Caspian Media Service» ЖШС || [[Ақтау]] |- | [[JAŃAÓZEN (телеарна)|JAŃAÓZEN]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || [[Жаңаөзен]] |- | [[Арта ТВ]] || «АРТА» ЖШС || [[Екібастұз]] |- | [[Аксу ТВ]] || «Ақсу қаласы ақпараттық орталығы» ЖШС || [[Ақсу]] |- | [[Лабрис]] || «ТРК Лабрис-TV Плюс» ЖШС || [[Екібастұз]] |- | [[КТК-7]] || «Коммерческий телевизионный канал» ЖШС || [[Павлодар]] |- | [[Екібастұз қалалық телеарнасы]] || «Екібастұз қалалық телекомпаниясы» мекемесі || [[Екібастұз]] |- | [[Han TV]] || «Тасс-Media» ЖШС || [[Шымкент]] |- | [[Turan-Túrkistan]] || «Тұран-Түркістан» ЖШС|| [[Түркістан (қала)|Түркістан]] |- | [[Арыс толқындары|ART TV]] || «Арыс толқындары» ЖШС || [[Арыс]] |- | [[Sairam TV]] || «Сайрам ақшамы» ЖШС || [[Ақсукент]] |- | [[Санұр (телеарна)|Sanur TV]] || «„Санур" қоғамдық телерадиокомпаниясы» ЖШС || [[Жетісай]] |- | [[Сәт (телеарна)|Сәт]] || «„Сәт“ Медиа-Холдинг» ЖШС || [[Сарыағаш]] |- | [[Икар ТВ]] || «Телескоп» ЖШС || [[Кентау]] |} == Шетелге хабар тарататын арналар == Бұл арналар шетелде хабар жүргiзуге арналған немесе соған бейімделген. {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | [[Jibek Joly (телеарна)|Silk Way]] || [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|«ҚР Президентінің телерадиокешені» ШЖҚ РМК]] || Астана || ақпараттық, танымдық || [[қазақ тілі|қазақша]], [[орыс тілі|орысша]], <br />[[ағылшын тілі|ағылшынша]], [[қырғыз тілі|қырғызша]], <br />[[өзбек тілі|өзбекше]], [[түрік тілі|түрікше]] || [https://silkwaytv.kz/ қолжетімді] || {{URL|https://silkwaytv.kz/}} |- | [[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan International]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана | әмбебап || [[қазақ тілі|қазақша]] || [https://qazaqstan.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://qazaqstan.tv/}} |- | [[Balapan (телеарна)|Balapan International]] || «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК]]» АҚ || Астана || балалар ||[[қазақ тілі|қазақша]] || [https://balapan.tv/live қолжетімді] || {{URL|https://balapan.tv/}} |} == Шетел арналарының қазақстандық нұсқасы == Аналық арна иелерінің осы арналарда үлесі бар және аналық арнаның мазмұнын ұсынады немесе қазақстандық аудитория үшін мазмұнының бейімделуін қамтамасыз етеді. {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Аналық<br />арна || Аналық<br />арнаның<br />сайты || Тематикасы || Тарату<br />тілі || Таратылу<br />уақыты || Тікелей<br />эфир || Сайты |- | [[Мир (телерадиокомпания)|Мир]] || {{ту|ТМД}} [[Мир (телерадиокомпания)|Мир]] || {{URL|https://mirtv.ru/}} || әмбебап || [[Орыс тілі|орысша]] || 24/7 || {{URL|https://onair.mir24.tv/ қолжетімді}} || {{URL|https://mirtv.ru/}} |- | [[Мир (телерадиокомпания)|Мир 24]] || {{ту|ТМД}} [[Мир (телерадиокомпания)|Мир 24]] || {{URL|https://mir24.tv/}} || ақпараттық || [[Орыс тілі|орысша]] || 24/7 || {{URL|https://onair.mir24.tv/ қолжетімді}} || {{URL|https://mir24.tv/}} |- | [[Еуразия бірінші арнасы]] || {{ту|Ресей}} [[Бірінші арна (Ресей)|Первый канал]] || {{URL|http://www.1tv.ru}} || әмбебап || қазақша, орысша || 23/7 || {{URL|https://beetv.kz/ru-KZ/channels/pervyi-kanal-evraziya|қолжетімді}} ||{{URL|https://1tv.kz/kz/}} |- | [[РТР-Планета]] || {{ту|Ресей}} [[Россия-1]] || {{URL|https://vgtrk.ru/russiatv}} || әмбебап || орысша || || ||{{URL|https://vgtrk.ru/rtrplaneta}} |- | [[Первый канал СНГ]] || {{ту|Ресей}} [[Бірінші арна (Ресей)|Первый канал]] || {{URL|http://www.1tv.ru}} || әмбебап || орысша || || || {{URL|https://www.1tv.com/}} |- | [[НТВ Мир]] || {{ту|Ресей}} [[НТВ]] || {{URL|https://www.ntv.ru/}} || әмбебап || орысша || || || |- | [[Камеди Қазақстан]] (ТНТ Қазақстан) || {{ту|Ресей}} [[ТНТ]] || {{URL|https://tnt-online.ru/}} || ойын-сауық || орысша, қазақша || || || |- | [[Большая Пятница]] (Пятница! International) || {{ту|Ресей}} [[Пятница]] || {{URL|https://friday.ru/}} || ойын-сауық || орысша, қазақша || 24/7|| || |- | [[Сетанта Спорт]] || {{ту|Ирландия}} Setanta Sports || {{URL|https://setantasports.com}} || спорттық || [[Орыс тілі|орысша]], [[Ағылшын тілі|ағылшынша]] || || || {{URL|https://setantasports.com/kz/}} |} == Хабар таратуын тоқтатқан арналар == Бұл арналар атауын өзгерткен немесе басқа себептер бойынша эфирге шығуын тоқтатты (бұл тізім толық емес және барлық арнаны қамтымайды). {| class="wikitable sortable" ! Атауы || Құрылтайшысы || Орналасқан<br />жері || Танымы|| Таратылу<br />тілі || Қызмет еткен<br />уақыты || Тарапына ауыстырылған |- | [[Алатау (телеарна)|Алатау]] || [[Қазақстан (корпорация)|“Қазақстан теледидары және радиосы“ республикалық копорациясы]] || [[Алматы]] || әмбебап || қазақша, орысша, ұйғырша. |[[1984 жыл|1984]]—[[1999 жыл|1999]] |[[Хабар (телеарна)|Хабар]] |- | [[Білім (телеарна)|Білім]] || «[[Хабар агенттігі|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || танымдық || [[қазақ тілі|қазақша]],<br />[[Орыс тілі|орысша]],<br />[[Ағылшын тілі|ағылшынша]] || [[2012 жыл|2012]]—[[2014 жыл|2014]] || [[Білім және мәдениет (телеарна)|Білім және Мәдениет]] |- | [[Мәдениет]]|| «[[Қазақстан (корпорация)|„Қазақстан“ РТРК»]] АҚ || Астана || мәдени-ағарту || қазақша, орысша || [[2011 жыл|2011]]—[[2014 жыл|2014]] || [[Білім және мәдениет (телеарна)|Білім және Мәдениет]] |- | [[Білім және мәдениет (телеарна)|Білім және Мәдениет]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || мәдени-ағарту, танымдық || қазақша, орысша || 2014—2016 || - |- | [[Хабар-2]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || [[Алматы]] || әмбебап || қазақша || 2000—2002 || [[EL ARNA (телеарна)|Ел Арна]] |- | [[EL ARNA (телеарна)|Ел Арна]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || Астана || жастар || қазақша, орысша || [[2002 жыл|2002]]—[[2014 жыл|2014]] || [[24KZ]] |- | [[EL ARNA (телеарна)|El Arna]] || «[[Хабар (агенттік)|„Хабар“ агенттігі]]» АҚ || [[Астана]] || фильмдер || қазақша, орысша || 2017—2025 || — |- | [[Гәкку (телеарна)|Gakku TV]] || «Gakku Media» ЖШС || Алматы || музыкалық || қазақша, орысша || 2014—2025 || — |- | [[Эра-ТВ]] || «Эра-ТВ» ЖШС|| [[Астана]] || әмбебап || || [[2003 жыл|2003]]—[[2009 жыл|2009]] || [[Жетінші арна]] |- | [[Асыл арна]] || «„Асыл арна“ студиясы» ЖШС || Алматы || діни || қазақша, орысша || 2009—2021 || - |- | [[TAN (телеарна)|TAN]] || «„ТАН“ ТРК» ЖШС || Алматы || ойын-сауық || қазақша, орысша || 1991—2021 || - |- | [[Комтек]] || || [[Қарағанды]] || || || 199?—1994 || [[Интер Караганда]] |- | [[Интер Караганда]] || || [[Қарағанды]] || || || 1994—1997 || [[Пятый канал]] |- |[[ТВК]] | |[[Қарағанды]] | | |2003—2009 |[[Первый Карагандинский]] |- | [[5 канал (телеарна, Атырау)|5 канал]] || МП «5 канал» || [[Атырау]] || , || || [[1991 жыл|1991]]—[[1995 жыл|1995]] || [[Қазақстан-Атырау]] |- | [[7 NEWS (телеарна, Қазақстан)|7 NEWS]] || «Эра-ТВ» ЖШС || Астана || || || || [[7 Kazakhstan]] |- | [[Jastar]] || || || жастар || || || - |- | [[Адал (телеарна)|Адал]] || «Адал ТВ» ЖШС|| [[Атырау]] || , || || [[1998 жыл|1998]]—[[2002 жыл|2002]] || [[31 арна (Қазақстан)|31 арна]] |- | [[Азия+ (телеарна, Қазақстан)|Азия+]] || «Астана-Шоу» || [[Астана]] || || [[қазақ тілі|қазақша]] || || - |- | [[АРТ (телекомпания)|АРТ]] || «Компания „TV-арт“» ЖШС|| [[Қарағанды]] || , || || [[2002 жыл|2002]]—[[2009 жыл|2009]] || [[Новое телевидение]] |- | [[Кептер ТВ]] || || [[Алматы]] || , || || [[2009 жыл|2009]]—[[2011 жыл|2011]] || - |- | [[Семейный канал]] || || [[Алматы]] || || || ?—[[1996 жыл|1996]] || - |- | [[Тотем (телеарна)|Тотем]] || || [[Алматы]] || әмбебап || || [[1994 жыл|94]]—[[1997 жыл|1997]] || - |- | [[ТВ М]] || || [[Алматы]] || || || ?—[[1996 жыл|1996]] || - |} == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан радиостанциялары]] == Ескертпелер == {{notelist}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан телеарналары}} [[Санат:Қазақстан телеарналары]] [[Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары]] [[Санат:Қазақстан бойынша тізімдер]] 7czhzo71ya7qiv11a1dtds1v9frl1t2 0 422921 3619516 3253369 2026-06-18T11:43:47Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3619516 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]] |қазақша атауы = Градиньян |шынайы атауы = Gradignan |сурет =Gradignan-ermitage01.JPG |жағдайы = |ел = Франция |елтаңба = Blason ville fr Gradignan (Gironde).svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir= |lat_deg=44.7725 |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg=-0.615555555556 |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = type:city(23386)_region:FR |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 270 |аймақ картасының өлшемi = 270 |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Франция аймақтары{{!}}Аймағы |аймағы = Аквитания |кестедегі аймақ = Аквитания |аудан түрі = Франция департаменттері{{!}}Департаменті |ауданы = Жиронда |кестедегі аудан = Жиронда (департамент){{!}}Жиронда |қауым түрі = Франция округтері{{!}}Округі |қауым = Бордо (округ){{!}}Бордо |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = <!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:<br /> [[Градиньян (кантон)|Градиньян]] --> |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Michel Labardin ([[2008]]-[[2014]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 15,77 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 10—51 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 23386 |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = 1482,94 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 33170 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = INSEE коды |сандық идентификаторы = 33192 |ортаққордағы санаты = Gradignan |сайты = http://www.ville-gradignan.fr |сайт тілі = }} '''Градиньян''' ({{lang-fr|Gradignan}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Аквитания]] аймағына қарасты [[Жиронда (департамент)|Жиронда]] департаментінде орналасқан. [[Бордо (округ)|Бордо]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,77 км² шамасында. Коммунаның [[INSEE коды]] — ''33192'', [[пошта индексі]] — ''33170''. == Демографиясы == [[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23386 адамды құрады<ref>{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}</ref>. Халық тығыздығы — 1482,94 адам/км². {{Демография/FRA/Gradignan}} Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)<ref>{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}</ref>: {{ЖЖ-Кесте | макс=1311 | барлығы=22988 | е0=437 | ә0=448 | е5=466 | ә5=534 | е10=594 | ә10=567 | е15=738 | ә15=883 | е20=1311 | ә20=1150 | е25=716 | ә25=664 | е30=652 | ә30=569 | е35=766 | ә35=709 | е40=711 | ә40=737 | е45=748 | ә45=849 | е50=723 | ә50=845 | е55=741 | ә55=856 | е60=615 | ә60=646 | е65=473 | ә65=562 | е70=452 | ә70=604 | е75=357 | ә75=502 | е80=272 | ә80=456 | е85=164 | ә85=471 }} == Географиясы == Градиньян-[[Бордо (Франция)|Бордоның]] оңтүстік-батыс маңы және онымен автобус бағыттарымен байланысады. == Тағы қараңыз == * [[Жиронда департаментінің коммуналары]] == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Gradignan|Градиньян}} * [http://www.ville-gradignan.fr Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060415090601/http://www.ville-gradignan.fr/ |date=2006-04-15 }} * [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=33192-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120110121546/http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=33192-COM |date=2012-01-10 }} * [http://www.mapquest.com/?q=44.7725,-0.615555555556&zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы] {{France-geo-stub}} {{Жиронда департаментінің коммуналары}} [[Санат:Жиронда департаментінің коммуналары]] t5jqp7na2940v66taanury0k5j1bfov 0 483979 3619202 2167556 2026-06-17T21:33:52Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3619202 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Voynich manuscript excerpt.svg|thumb|Войнич қолжазбасы белгісіз жазу жүйесімен жазылған]] '''Войнич қолжазбасы''' ({{lang-en|Voynich Manuscript}}) — шамамен 600 жыл бұрын белгісіз автормен белгісіз тілде белгісіз [[Әліпби|әліппені]] қолдану арқылы жазылған құпия сырға толы кітап. [[Радиокөміртекті анализ]]дің нәтижесіне сәйкес бұл қолжазбаның [[1404 жыл]] мен [[1438 жыл]]дың аралығында жазылғандығы бегілі болды. Қолжазбада [[Қарлығаш құйрығы (архитектура)|қарлығаш құйрығы]] үлгісімен жасалған ұштары бар [[қамал]] қабырғасы бейнеленген шындыққа сай келетін тек қана бір қаланың суреті бар. [[15 ғ.|XV ғасырдың]] басында бұндай ұштар тек Солтүстік [[Италия]]да кездесетін еді (уақыт өте келе көбірек кездеседі)<ref>[https://web.archive.org/web/20120512125002/http://www.tvkultura.ru/issue.html?id=107168 «Код Войнича. Самый загадочный манускрипт в мире»]{{ref-ru}}</ref>. Войнич қолжазбасының [[шифр]]ын ашу әрекеттері бірнеше рет қолға алынып, еш нәтиже берген жоқ. Бұл қолжазба [[криптография]]ның [[Қасиетті Грааль|«Қасиетті Грааліне»]] айналды, бірақ оның мистификация мен еш байланысы жоқ белгілердің жинағы болып шығуы мүмкіндігін де назардан тыс қалдырмау керек. Кітап оны [[1912 жыл]]ы сатып алған [[Каунас]] қаласынан шыққан библиофил [[Вилфрид Войнич]]тың есімімен аталған (ол белгілі жазушы [[Этель Лилиан Войнич]]тің күйеуі). Қазір ол [[Йель университеті]]нің [[Бейнекенің сирек кездесетін кітаптар кітапханасы]]нда сақтаулы. == Дереккөздер == <references/> {{lit-stub}} [[Санат:Кітаптар]] [[Санат:Тарих]] [[Санат:Криптография]] gecr2vo4mr1aaj54lrxr0w34yavutj1 0 488762 3619439 3037053 2026-06-18T10:15:35Z Орынша Бердешова 182649 3619439 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Айбек Сейітов |Атауы = |Сурет = Berkut&Aisha.jpg |Сурет ені = 220px |Сурет тақырыбы = Бүркіт пен Айша |Фон = |Туған кездегі есімі = |Толық аты = Айбек Сейітов |Туған күні = 12.07.1978 |Туған жері = [[Жамбыл облысы]], [[Тараз]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{KAZ}} |Мамандығы = {{әнші|Қазақстан}} |Дауыс түрі = |Аспабы = |Жанры = Поп |Лақап аттары = Бүркіт |Ұжымы = |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = |Сайты = }} '''Бүркіт''' (шынайы есімі — '''Айбек Сейітов''' [[12]] [[шілде]] [[1978 жыл|1978]], [[Тараз]]) — [[Қазақстан]]дық [[әнші]] ==Тарихы== Бүркіт жаздың шілдесінде [[Тараз]] қаласында туған. Оның Аиша деген жары және Зейін деген ұлы бар. [[Санат:12 шілдеде туғандар]] [[Санат:Таразда туғандар]] <ref>https://azattyq-ruhy.kz/news/94271-magan-onyn-keregi-ne-burkittin-ieli-zhaily-aitkan-sozi-zhelide-kyzu-talkylandy-video</ref> te268ntm9p1vltwfp95t9mq8ylu30eo 0 489406 3619448 3530164 2026-06-18T10:18:31Z Abiltayevv 182646 3619448 wikitext text/x-wiki '''Жусан иісі''' - соғыс жылдарына арналып жазылған повесть. Авторы [[Сайын Мұратбеков]]. Араб тіліндегі нұсқасы бар. == Негізгі идеясы == «Жусан иісі» повесінің негізгі идеясы – соғыс жылдарындағы ауыр тұрмыс пен жетімдіктің тауқыметін бастан кешкен балалардың тағдыры арқылы адам бойындағы рухани тазалықты, мейірімділікті, үміт пен қиялдың адамды тірі ұстайтын күш екенін көрсету. Шығармада Аян бейнесі жетім қалса да мейрімділігін жоғалтпаған табиғатты сүйетін кейіпкер арқылы оқырманды қайырымдылыққа, адамгершілікке баулу арқылы жетімдік пен жалғыздықтың қаншалықты ауыр екенін ғана емес, сол ауыртпалыққа мойымай, қиял мен ертегіге сүйеніп өмір сүруге ұмтылған баланың ішкі рухын ашады. Аян – әке-шешеден, кейін әжеден айырылған, тағдыр тауқыметін ерте тартқан бала. Бірақ соған қарамастан, ол айналасындағы балаларға қуаныш сыйлап, ертегі айту арқылы олардың ғана емес, өзінің де жан жарасын ұмытқысы келеді.<ref>https://stud.kz/prezentatsiya/id/11771</ref> ==Сюжеті== ===I бөлім=== Әуелде біз, балалар, оның ертегі айтатынын білмейтінбіз. Ол әжесі екеуі біздің ауылға қырық екінші жылдың жазында көшіп келген. Мал дегеннен тек бұзаулы қоңыр сиыры ғана бар еді. Аянның әкесі майданға аттанып, туған анасы одан екі ай бұрын қайтыс болған екен. Әжесінің жамағайын төркіндері біздің ауылда тұрғандықтан, соларды сағалап келсе керек. Аянды ауыл балалары алғаш рет ойнап жүрген кезде байқайды. Ол балалармен тез тіл табысып, көп ұзамай олардың арасындағы екінші атаман атанады. Аян ақкөңіл, ақылды әрі мейірімді бала болатын. Өзі ешкімге тиіспейтін момын болғанымен, бірде Есікбай есімді ауыл баласы оған тиісіп, екеуінің арасында төбелес болады. Соңында Аян Есікбайды жеңіп шығады. Мектепке келген күннен бастап-ақ ол өзінің зеректігін көрсетті. Балалардың ішінде бірінші болып хат танып, қолынан келгенше өзгелерге көмектесіп жүрді. Бірде Аян өрісте мал қайырып жүріп, тобығын тайдырып алады. Содан кейін аяғы тайғыш болып қалып, ақсаңдап жүретін болды. Соған қарамастан, ол ешқашан мойымай, айналасындағы адамдарға мейірімділігі мен ақылдылығын таныта білді.<ref>https://www.pushkinlibrary.kz/exhibitions/Muratbekov_kaz/images/Muratbekov_Zhusan_iisi.pdf</ref> ===II бөлім=== Бұл бөлімде Аянның әжесінен айырылғаны, оның ауыл балаларына күнде кешкісін айтатын ертегілері баяндалады. Әжесі қайтыс болғаннан кейін оны Бапай атты туысы асырап алады. Бірақ Бапай әйелімен бірге оған дұрыс күтім жасамайды. Әжесі өмірден кетсе де, баланың қамықпауы бәрін таң қалдырады. Балалар күнде оның ертегісін тыңдауды әдет қылған. Ауа райы суық болса да Аянның ертегісін тыңдау үшін жиналатын. Аян күн сайын жаңа ертегі ойлап тауып, күннің батқанын күтіп, бәріне айтып беретін. Оның ертегісінің қызық болғаны соншалық, ертегіні тыңдап отырған балалар өздерін ертегінің кейіпкері ретінде елестететін болған. Сонымен қатар, олар ержүрек жауынгерлер туралы ертегі тыңдап отырғанда соғыстағы аға-әкелерін естеріне түсіріп, оларды тауып алып, бірге соғысуды армандайды. ===III бөлім=== Аянның мінезі өте қызық еді. Бірде ол тұйық мінезді, ал бірде оны мүлде танымай қаласың. Ол көп ойындарға қызығып, араласа бермеуші еді. Бірақ осы кеште ол бәрін таң қалдырады. Оның шанасына қанат біткендей болады. Осыны көріп Сайын Мұратбеков онымен бірге шана тепкісі келеді. Ол үйде шанасын іздеп жатқанда, әжесі оны ұстап алып, төсегіне жатқызады. Осы кештен кейін Аян дағдылы шана тебетін болды. Ол балаларға ертегісін айтып, тәмәмдаған соң, біреуімізден шана сұрап, сырғанақта жападан жалғыз түнге дейін ойнайтын болды. Бір күні барлық ауыл балалары Аянның ертегісін тыңдауға жиналғанда, Аян көкесінің, өзінің киімінен жусанның иісі шығатынын айта бастады. Оның көңіл - күйі осы кеште керемет еді. Онан соң балалар Аянға шана беру кімнің кезегі жөнінде килігеді. Аян осы түні ерекше қызықты: бір көзді дәу туралы ертегісін бастайды. Барлық балалардың үрейлері ұшады. Сөйтіп отырғанда шөптің арғы жағынан өрт шығады. Балалардың барлығы қора үстінен секіріп, қаша жөнеледі. Ең соңында тайғыш аяғының кесірінен Аян қалып қойып, қора үстінен секіріп жатқанда аяғын ауыртып алады. Осы кезде ауыл бригадирі Тұржан келіп, Аянды соққыға жығады. Ауыл адамдары Тұржанға наразылық білдіреді. Осыдан кейін Аян аяғынан тұра алмай төсек тартып, жатып қалады. Біраз уақыт өткеннен кейін Аян жазыла бастайды, бірақ ол енді бұрынғыдай мүлде ойнамайтын болады. ===IV бөлім=== Бөлімнің басында, әжесі қайтыс болып, Бапайдың қолына түскен Аянға, оның досы келеді. Аян қуанып өз ертегісін бастайды. Оның ертегілері үнемі «Баяғыда бір жетім бала болыпты...» деп басталушы еді. Бапай да, оның әжесі де олардың әңгімесіне құлақ салмайтын. Бірақ бусанған қарт рақаттана кекіріп қоятын да «Енелеріңді ұрайын, осы екеуінің-ақ сыбыр-күбірі бітпейді екен, ә. Қыз алып қашқалы ақылдасып жүргеннен саусыңдар ма-ей?!» деп әзілдейді. Бір күні балалар екіге бөлініп қар атқыласып ойнамақ болды. Бұл ойынға Аян да қатысқысы келген. Лезде жүгіре алмайтындығынан атаманның екеуі де оны алудан бас тартты. Бұған ашуланған Аян Асылбек шалдан тобығын салып беруді сұрайды. Асылбек шал баланың өтінішін орындайды. Бірақ, амал не, Аян мұнан кейін де тобығын тайдырып алады. Бұл – көктем кезі еді. Сонда Аян өгіз айдап өгізден домалап түскен кезде тобығы тағы тайды. Ал повест соңында, оған көкесінің соғыстан енді оралмайтындығы жайында қаралы хат келіп, Аян балалар үйіне жіберіледі. Ол халықпен қоштасып «Мен әлі бәріңе де хат жазып тұрамын» деп ант беріп кетеді. ==Кейіпкерлері== * '''Аян''' -қоңырқай жүзі тершіп, маңдайындағы біркелкі етіп қиылған кекіл шашы бар. Ешкіммен төбелесіп, сөзге келмейді. Әңгімеде өжет, қайсар, зерек, өте ақ көңіл, мейірімді, ақылды және де жетім бала болып суреттеледі. Тобығын шығарып алып, сол аяғын сүйретіп жүретін,шілбиген ақсақ қара бала. Өз ойынан балаларды таңғалдыратын ертегілер шығарады. Өте мейірімді бала. Сонымен қатар өте тапқыр, ақылды, білімді, зерек және ақ көңіл бала. * '''Садық''' - Аянның досы. Ауылда "бірінші атаман" атанған. * '''Есікбай''' -сидаң бойлы, қол-аяғы қара қайыстай қатқан ұзын, жүгіргенде алдына жан салмайтын, өзі төбелесқор, сотқар бала. Кейде қараптан-қарап келе жатып әркімге бір ұрынатын жаман әдеті бар. Әлі жеткенді аяқтан шалып қап, болмаса басынан тоқай алып жылатып жіберетін. Аян алғаш рет келген кезде, Аянмен төбелесіп, одан жеңіліп қалған еді. * '''Қосым''' - Аянның досы. Өзінің "Тырнауық Қосым" деген атымен белгілі. Тырнауық дейтін себебі төбелескенде үнемі баж етіп бетті тырнайтын. Одан ауылдын көп баласы қорқатын еді. Оған тек Есікбай тік келе алатын. * '''Бапай''' - әжесінің тумаласы. Аянның әжесі қайтыс болғанда, Аянды асырап алған. Әйелі екеуі Аянға дұрыс күтім бермеген. * '''Тұржан'''- өте қатал, ауылдың бригадирі, аса қатыгез, мейірімсіз адам, жағымсыз кейіпкер * '''Иманжанов'''- адамша дірілдей қалшылдаған,көзі қып-қызыл болатын Аян мен ауыл балаларының ұстазы. * '''Сайын Мұратбеков'''- ақкөңіл,мейірімді, Аянның жақын досы . == Тағы қараңыз == #[[Сайын Мұратбеков]] Осы шығарманың басты кейіпкері Аянның прототипі Наухан Керімов болып табылады.Ол бүгінде Ескелді ауданының құрметті азаматы. == Дереккөздер == *http://www.kazakhadebieti.kz/index.php?option=com_content&task=view&id=921&Itemid=23 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130125054559/http://kazakhadebieti.kz/index.php?option=com_content&task=view&id=921&Itemid=23 |date=2013-01-25 }} *http://ikitap.kz/ru/book-tags/zhusan-iisi [[Санат:Қазақстан әдебиеті]] 1xf6ei5i155qbvx88biia5a65vkfoje 0 490091 3619408 3232435 2026-06-18T09:53:29Z Viktoriya0306 182657 3619408 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Қорғансыздың күні.jpeg|600 × 936px|нобай|оңға|"Қорғансыздың күні" кітабы]] '''Қорғансыздың күні''' - әңгіме '''Қорғансыздың күні''' - М.Әуезовтің 1921 жылы «Қызыл Қазақстан» журналының 3-4 сандарында «Арғын» деген бүркеншік атпен жарияланған алғашқы көркем шығармасы. 1922 жылы Орынборда «Қорғансыздың күні» деген атпен жеке кітап болып шықты. Мұхтар Әуезов осы әңгімені жазғанда өзінің ішкі жан дүниесіндегі қиналған кезін баяндап берген. ==Қысқаша мазмұны== «Қорғансыздың күні» оқырманның көз алдына байырғы қазақ ауылындағы кедейлер өмірінің бір көрінісін тамыр-тереңінен қопарып әкеліп, бейшара, қорғансыз жандардың тұрмыс-тіршілігіндегі жан түршігерлік азап пен ауыртпалықты аса шыншылдықпен әсерлі баяндайды. Жазушы өмір шындығын, заман сипатын, адамның тіршілік-тынысымен байланыстыра, сабақтастыра шебер әңгімелеп жеткізеді. Оқиға басталғаннан-ақ оқушыны қорқынышты бір үрей сезімі билейді. Тағдыр тауқыметін арқалаған, жүдеу, үйде еркегі жоқ, соқыр әйел, кәрі әже, жас қыздың зарлап калуы кімді болса да тебірентпей қоймайды. Тек Ақан секілді қатыгез, жауыз болыс қана міз бақпай, өзінің айуандық бет-пердесін біртіндеп ашады,қара ниет ауыл әкімінің тағылық қылықтары әшкереленеді.Жас қызды зәбірлеп, зорлық көрсетуі Ақанның азғындығын, адамгершіліктен жұрдай екенін дәлелдейді. Сондай-ақ оқырман Ақан, Қалтай сияқтылардан ешқандай жақсылық күтуге болмайтынын түсініп, ұғынады. Қорлыққа жаны төзбеген, жауыздықтың құрбаны болған Ғазизаның әкесінің моласына барып, үсіп өлуі себебін жазушы өте анық та, дәл шебер суреттейді. Қыздың адам айтқысыз озбырлық,көрген қорлығына шыдамай, боранға ұрынып, үсіп өлгені айтылған. ==Шығарма кейіпкерлері== *'''Ғазиза'''-13 жастағы жіңішке сұңғақ бойлы,аз ғана сепкілі бар,дөңгелек ақсұр жүзді,сыпайы,сүйкімді қыз. *'''Ақан'''-жасы 30 шамасындағы болыс.Орта бойлы,дөңгелек денелі,қысқа мұртты,шоқша сақалды кісі. *'''Қалтай'''-Ақанның атшабары.Аса пысық,сөзге ұста,қалжыңқой ер жігіт. *'''Мұқаш'''-Ғазизаның туған інісі. *'''Жақып'''-Ғазизаның әкесі. *'''Мәрден'''-Тобықтының жуан аулының кісісі. ==Тағы қараңыз== *[http://ikitap.kz/reader/qorhansyzdyng_kuni] *http://www.youtube.com/watch?v=ff5HkOrOUqY {{Мұхтар Әуезов шығармалары}} [[Санат:Мұхтар Әуезов шығармалары]] 5rtknodmvsob4kdpg450a9w2t23kedk 3619431 3619408 2026-06-18T10:10:56Z Viktoriya0306 182657 /* Шығарма кейіпкерлері */ 3619431 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Қорғансыздың күні.jpeg|600 × 936px|нобай|оңға|"Қорғансыздың күні" кітабы]] '''Қорғансыздың күні''' - әңгіме '''Қорғансыздың күні''' - М.Әуезовтің 1921 жылы «Қызыл Қазақстан» журналының 3-4 сандарында «Арғын» деген бүркеншік атпен жарияланған алғашқы көркем шығармасы. 1922 жылы Орынборда «Қорғансыздың күні» деген атпен жеке кітап болып шықты. Мұхтар Әуезов осы әңгімені жазғанда өзінің ішкі жан дүниесіндегі қиналған кезін баяндап берген. ==Қысқаша мазмұны== «Қорғансыздың күні» оқырманның көз алдына байырғы қазақ ауылындағы кедейлер өмірінің бір көрінісін тамыр-тереңінен қопарып әкеліп, бейшара, қорғансыз жандардың тұрмыс-тіршілігіндегі жан түршігерлік азап пен ауыртпалықты аса шыншылдықпен әсерлі баяндайды. Жазушы өмір шындығын, заман сипатын, адамның тіршілік-тынысымен байланыстыра, сабақтастыра шебер әңгімелеп жеткізеді. Оқиға басталғаннан-ақ оқушыны қорқынышты бір үрей сезімі билейді. Тағдыр тауқыметін арқалаған, жүдеу, үйде еркегі жоқ, соқыр әйел, кәрі әже, жас қыздың зарлап калуы кімді болса да тебірентпей қоймайды. Тек Ақан секілді қатыгез, жауыз болыс қана міз бақпай, өзінің айуандық бет-пердесін біртіндеп ашады,қара ниет ауыл әкімінің тағылық қылықтары әшкереленеді.Жас қызды зәбірлеп, зорлық көрсетуі Ақанның азғындығын, адамгершіліктен жұрдай екенін дәлелдейді. Сондай-ақ оқырман Ақан, Қалтай сияқтылардан ешқандай жақсылық күтуге болмайтынын түсініп, ұғынады. Қорлыққа жаны төзбеген, жауыздықтың құрбаны болған Ғазизаның әкесінің моласына барып, үсіп өлуі себебін жазушы өте анық та, дәл шебер суреттейді. Қыздың адам айтқысыз озбырлық,көрген қорлығына шыдамай, боранға ұрынып, үсіп өлгені айтылған. ==Шығарма кейіпкерлері== *'''Ғазиза'''-13 жастағы жіңішке сұңғақ бойлы,аз ғана сепкілі бар,дөңгелек ақсұр жүзді,сыпайы,сүйкімді қыз. *'''Ақан'''-жасы 30 шамасындағы болыс.Орта бойлы,дөңгелек денелі,қысқа мұртты,шоқша сақалды кісі. *'''Қалтай'''-Ақанның атшабары.Аса пысық,сөзге ұста,қалжыңқой ер жігіт. *'''Мұқаш'''-Ғазизаның туған інісі. Ол ерте қайтыс болып, отбасы толықтай қорғансыз күйге түседі. *'''Жақып'''-Ғазизаның әкесі. *'''Мәрден'''-Тобықтының жуан аулының кісісі. ==Тағы қараңыз== *[http://ikitap.kz/reader/qorhansyzdyng_kuni] *http://www.youtube.com/watch?v=ff5HkOrOUqY {{Мұхтар Әуезов шығармалары}} [[Санат:Мұхтар Әуезов шығармалары]] 4fu9gykejndgczjp6usmbmu5ojkzuou 3619442 3619431 2026-06-18T10:16:20Z Viktoriya0306 182657 /* Тағы қараңыз */ 3619442 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Қорғансыздың күні.jpeg|600 × 936px|нобай|оңға|"Қорғансыздың күні" кітабы]] '''Қорғансыздың күні''' - әңгіме '''Қорғансыздың күні''' - М.Әуезовтің 1921 жылы «Қызыл Қазақстан» журналының 3-4 сандарында «Арғын» деген бүркеншік атпен жарияланған алғашқы көркем шығармасы. 1922 жылы Орынборда «Қорғансыздың күні» деген атпен жеке кітап болып шықты. Мұхтар Әуезов осы әңгімені жазғанда өзінің ішкі жан дүниесіндегі қиналған кезін баяндап берген. ==Қысқаша мазмұны== «Қорғансыздың күні» оқырманның көз алдына байырғы қазақ ауылындағы кедейлер өмірінің бір көрінісін тамыр-тереңінен қопарып әкеліп, бейшара, қорғансыз жандардың тұрмыс-тіршілігіндегі жан түршігерлік азап пен ауыртпалықты аса шыншылдықпен әсерлі баяндайды. Жазушы өмір шындығын, заман сипатын, адамның тіршілік-тынысымен байланыстыра, сабақтастыра шебер әңгімелеп жеткізеді. Оқиға басталғаннан-ақ оқушыны қорқынышты бір үрей сезімі билейді. Тағдыр тауқыметін арқалаған, жүдеу, үйде еркегі жоқ, соқыр әйел, кәрі әже, жас қыздың зарлап калуы кімді болса да тебірентпей қоймайды. Тек Ақан секілді қатыгез, жауыз болыс қана міз бақпай, өзінің айуандық бет-пердесін біртіндеп ашады,қара ниет ауыл әкімінің тағылық қылықтары әшкереленеді.Жас қызды зәбірлеп, зорлық көрсетуі Ақанның азғындығын, адамгершіліктен жұрдай екенін дәлелдейді. Сондай-ақ оқырман Ақан, Қалтай сияқтылардан ешқандай жақсылық күтуге болмайтынын түсініп, ұғынады. Қорлыққа жаны төзбеген, жауыздықтың құрбаны болған Ғазизаның әкесінің моласына барып, үсіп өлуі себебін жазушы өте анық та, дәл шебер суреттейді. Қыздың адам айтқысыз озбырлық,көрген қорлығына шыдамай, боранға ұрынып, үсіп өлгені айтылған. ==Шығарма кейіпкерлері== *'''Ғазиза'''-13 жастағы жіңішке сұңғақ бойлы,аз ғана сепкілі бар,дөңгелек ақсұр жүзді,сыпайы,сүйкімді қыз. *'''Ақан'''-жасы 30 шамасындағы болыс.Орта бойлы,дөңгелек денелі,қысқа мұртты,шоқша сақалды кісі. *'''Қалтай'''-Ақанның атшабары.Аса пысық,сөзге ұста,қалжыңқой ер жігіт. *'''Мұқаш'''-Ғазизаның туған інісі. Ол ерте қайтыс болып, отбасы толықтай қорғансыз күйге түседі. *'''Жақып'''-Ғазизаның әкесі. *'''Мәрден'''-Тобықтының жуан аулының кісісі. ==Тағы қараңыз== *[http://ikitap.kz/reader/qorhansyzdyng_kuni]<ref>https://adebiportal.kz/kz/news/view/qorgansyzdyn-kuni-angimesinin-poetikasy__18849?utm_source=chatgpt.com</ref> *http://www.youtube.com/watch?v=ff5HkOrOUqY {{Мұхтар Әуезов шығармалары}} [[Санат:Мұхтар Әуезов шығармалары]] 5rkku0e0564gaj9n3ajijgzntlq0eka 3619470 3619442 2026-06-18T10:30:23Z Viktoriya0306 182657 3619470 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Қорғансыздың күні.jpeg|600 × 936px|нобай|оңға|"Қорғансыздың күні" кітабы]] '''Қорғансыздың күні''' - әңгіме '''Қорғансыздың күні''' - М.Әуезовтің 1921 жылы «Қызыл Қазақстан» журналының 3-4 сандарында «Арғын» деген бүркеншік атпен жарияланған алғашқы көркем шығармасы. 1922 жылы Орынборда «Қорғансыздың күні» деген атпен жеке кітап болып шықты. Мұхтар Әуезов осы әңгімені жазғанда өзінің ішкі жан дүниесіндегі қиналған кезін баяндап берген. ==Қысқаша мазмұны== «Қорғансыздың күні» оқырманның көз алдына байырғы қазақ ауылындағы кедейлер өмірінің бір көрінісін тамыр-тереңінен қопарып әкеліп, бейшара, қорғансыз жандардың тұрмыс-тіршілігіндегі жан түршігерлік азап пен ауыртпалықты аса шыншылдықпен әсерлі баяндайды. Жазушы өмір шындығын, заман сипатын, адамның тіршілік-тынысымен байланыстыра, сабақтастыра шебер әңгімелеп жеткізеді. Оқиға басталғаннан-ақ оқушыны қорқынышты бір үрей сезімі билейді. Тағдыр тауқыметін арқалаған, жүдеу, үйде еркегі жоқ, соқыр әйел, кәрі әже, жас қыздың зарлап калуы кімді болса да тебірентпей қоймайды. Тек Ақан секілді қатыгез, жауыз болыс қана міз бақпай, өзінің айуандық бет-пердесін біртіндеп ашады,қара ниет ауыл әкімінің тағылық қылықтары әшкереленеді.Жас қызды зәбірлеп, зорлық көрсетуі Ақанның азғындығын, адамгершіліктен жұрдай екенін дәлелдейді. Сондай-ақ оқырман Ақан, Қалтай сияқтылардан ешқандай жақсылық күтуге болмайтынын түсініп, ұғынады. Қорлыққа жаны төзбеген, жауыздықтың құрбаны болған Ғазизаның әкесінің моласына барып, үсіп өлуі себебін жазушы өте анық та, дәл шебер суреттейді. Қыздың адам айтқысыз озбырлық,көрген қорлығына шыдамай, боранға ұрынып, үсіп өлгені айтылған. ==Шығарма кейіпкерлері== *'''Ғазиза'''-13 жастағы жіңішке сұңғақ бойлы,аз ғана сепкілі бар,дөңгелек ақсұр жүзді,сыпайы,сүйкімді қыз. *'''Ақан'''-жасы 30 шамасындағы болыс.Орта бойлы,дөңгелек денелі,қысқа мұртты,шоқша сақалды кісі. *'''Қалтай'''-Ақанның атшабары.Аса пысық,сөзге ұста,қалжыңқой ер жігіт. *'''Мұқаш'''-Ғазизаның туған інісі. Ол ерте қайтыс болып, отбасы толықтай қорғансыз күйге түседі. *'''Жақып'''-Ғазизаның әкесі. *'''Мәрден'''-Тобықтының жуан аулының кісісі. ==Тағы қараңыз== *[http://ikitap.kz/reader/qorhansyzdyng_kuni]<ref>https://adebiportal.kz/kz/news/view/qorgansyzdyn-kuni-angimesinin-poetikasy__18849?utm_source=chatgpt.com</ref> *http://www.youtube.com/watch?v=ff5HkOrOUqY {{Мұхтар Әуезов шығармалары}} {{Дереккөздер}} [[Санат:Мұхтар Әуезов шығармалары]] b8m02we7fsedcjolji6lubuig7dngje 3619479 3619470 2026-06-18T10:34:34Z Viktoriya0306 182657 3619479 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Қорғансыздың күні.jpeg|600 × 936px|нобай|оңға|"Қорғансыздың күні" кітабы]] '''Қорғансыздың күні''' - әңгіме '''Қорғансыздың күні''' - [М.Әуезовтің] 1921 жылы «Қызыл Қазақстан» журналының 3-4 сандарында «Арғын» деген бүркеншік атпен жарияланған алғашқы көркем шығармасы. 1922 жылы Орынборда «Қорғансыздың күні» деген атпен жеке кітап болып шықты. Мұхтар Әуезов осы әңгімені жазғанда өзінің ішкі жан дүниесіндегі қиналған кезін баяндап берген. ==Қысқаша мазмұны== «Қорғансыздың күні» оқырманның көз алдына байырғы қазақ ауылындағы кедейлер өмірінің бір көрінісін тамыр-тереңінен қопарып әкеліп, бейшара, қорғансыз жандардың тұрмыс-тіршілігіндегі жан түршігерлік азап пен ауыртпалықты аса шыншылдықпен әсерлі баяндайды. Жазушы өмір шындығын, заман сипатын, адамның тіршілік-тынысымен байланыстыра, сабақтастыра шебер әңгімелеп жеткізеді. Оқиға басталғаннан-ақ оқушыны қорқынышты бір үрей сезімі билейді. Тағдыр тауқыметін арқалаған, жүдеу, үйде еркегі жоқ, соқыр әйел, кәрі әже, жас қыздың зарлап калуы кімді болса да тебірентпей қоймайды. Тек Ақан секілді қатыгез, жауыз болыс қана міз бақпай, өзінің айуандық бет-пердесін біртіндеп ашады,қара ниет ауыл әкімінің тағылық қылықтары әшкереленеді.Жас қызды зәбірлеп, зорлық көрсетуі Ақанның азғындығын, адамгершіліктен жұрдай екенін дәлелдейді. Сондай-ақ оқырман Ақан, Қалтай сияқтылардан ешқандай жақсылық күтуге болмайтынын түсініп, ұғынады. Қорлыққа жаны төзбеген, жауыздықтың құрбаны болған Ғазизаның әкесінің моласына барып, үсіп өлуі себебін жазушы өте анық та, дәл шебер суреттейді. Қыздың адам айтқысыз озбырлық,көрген қорлығына шыдамай, боранға ұрынып, үсіп өлгені айтылған. ==Шығарма кейіпкерлері== *'''Ғазиза'''-13 жастағы жіңішке сұңғақ бойлы,аз ғана сепкілі бар,дөңгелек ақсұр жүзді,сыпайы,сүйкімді қыз. *'''Ақан'''-жасы 30 шамасындағы болыс.Орта бойлы,дөңгелек денелі,қысқа мұртты,шоқша сақалды кісі. *'''Қалтай'''-Ақанның атшабары.Аса пысық,сөзге ұста,қалжыңқой ер жігіт. *'''Мұқаш'''-Ғазизаның туған інісі. Ол ерте қайтыс болып, отбасы толықтай қорғансыз күйге түседі. *'''Жақып'''-Ғазизаның әкесі. *'''Мәрден'''-Тобықтының жуан аулының кісісі. ==Тағы қараңыз== *[http://ikitap.kz/reader/qorhansyzdyng_kuni]<ref>https://adebiportal.kz/kz/news/view/qorgansyzdyn-kuni-angimesinin-poetikasy__18849?utm_source=chatgpt.com</ref> *http://www.youtube.com/watch?v=ff5HkOrOUqY {{Мұхтар Әуезов шығармалары}} {{Дереккөздер}} [[Санат:Мұхтар Әуезов шығармалары]] bzfkirbh8fmo37eazprp67aeq6ixiov 3619481 3619479 2026-06-18T10:35:05Z Viktoriya0306 182657 3619481 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Қорғансыздың күні.jpeg|600 × 936px|нобай|оңға|"Қорғансыздың күні" кітабы]] '''Қорғансыздың күні''' - әңгіме '''Қорғансыздың күні''' - М.Әуезовтің 1921 жылы «Қызыл Қазақстан» журналының 3-4 сандарында «Арғын» деген бүркеншік атпен жарияланған алғашқы көркем шығармасы. 1922 жылы Орынборда «Қорғансыздың күні» деген атпен жеке кітап болып шықты. Мұхтар Әуезов осы әңгімені жазғанда өзінің ішкі жан дүниесіндегі қиналған кезін баяндап берген. ==Қысқаша мазмұны== «Қорғансыздың күні» оқырманның көз алдына байырғы қазақ ауылындағы кедейлер өмірінің бір көрінісін тамыр-тереңінен қопарып әкеліп, бейшара, қорғансыз жандардың тұрмыс-тіршілігіндегі жан түршігерлік азап пен ауыртпалықты аса шыншылдықпен әсерлі баяндайды. Жазушы өмір шындығын, заман сипатын, адамның тіршілік-тынысымен байланыстыра, сабақтастыра шебер әңгімелеп жеткізеді. Оқиға басталғаннан-ақ оқушыны қорқынышты бір үрей сезімі билейді. Тағдыр тауқыметін арқалаған, жүдеу, үйде еркегі жоқ, соқыр әйел, кәрі әже, жас қыздың зарлап калуы кімді болса да тебірентпей қоймайды. Тек Ақан секілді қатыгез, жауыз болыс қана міз бақпай, өзінің айуандық бет-пердесін біртіндеп ашады,қара ниет ауыл әкімінің тағылық қылықтары әшкереленеді.Жас қызды зәбірлеп, зорлық көрсетуі Ақанның азғындығын, адамгершіліктен жұрдай екенін дәлелдейді. Сондай-ақ оқырман Ақан, Қалтай сияқтылардан ешқандай жақсылық күтуге болмайтынын түсініп, ұғынады. Қорлыққа жаны төзбеген, жауыздықтың құрбаны болған Ғазизаның әкесінің моласына барып, үсіп өлуі себебін жазушы өте анық та, дәл шебер суреттейді. Қыздың адам айтқысыз озбырлық,көрген қорлығына шыдамай, боранға ұрынып, үсіп өлгені айтылған. ==Шығарма кейіпкерлері== *'''Ғазиза'''-13 жастағы жіңішке сұңғақ бойлы,аз ғана сепкілі бар,дөңгелек ақсұр жүзді,сыпайы,сүйкімді қыз. *'''Ақан'''-жасы 30 шамасындағы болыс.Орта бойлы,дөңгелек денелі,қысқа мұртты,шоқша сақалды кісі. *'''Қалтай'''-Ақанның атшабары.Аса пысық,сөзге ұста,қалжыңқой ер жігіт. *'''Мұқаш'''-Ғазизаның туған інісі. Ол ерте қайтыс болып, отбасы толықтай қорғансыз күйге түседі. *'''Жақып'''-Ғазизаның әкесі. *'''Мәрден'''-Тобықтының жуан аулының кісісі. ==Тағы қараңыз== *[http://ikitap.kz/reader/qorhansyzdyng_kuni]<ref>https://adebiportal.kz/kz/news/view/qorgansyzdyn-kuni-angimesinin-poetikasy__18849?utm_source=chatgpt.com</ref> *http://www.youtube.com/watch?v=ff5HkOrOUqY {{Мұхтар Әуезов шығармалары}} {{Дереккөздер}} [[Санат:Мұхтар Әуезов шығармалары]] b8m02we7fsedcjolji6lubuig7dngje 4 491233 3619340 3618776 2026-06-18T09:00:24Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3619340 wikitext text/x-wiki {{ambox |type = notice |text = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. <br /> <small>Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&uselang=kk X!'s Tools]-тан алынған.</small> }} {{StatInfo}} == Шартты белгілер == [[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген. {| class="wikitable" |+ Админ әрекеттері |- | Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары || |- | Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары || |- | Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері |- | Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері |- | [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы |- |} == Тізім == <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --> {|class="wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader" style="text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff" |- !<div style="background-color:#ffffff">#</div>||<div style="background-color:#ffffff">Админ аты</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]] |- |align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35367]||623||26||18||263||28||3||34228||8||0||170||0||0||0||0 |- |align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28569]||275||6||9||1307||42||7||26221||22||7||300||21||7||328||17 |- |align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0 |- |align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0 |- |align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0 |- |align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2710]||271||7||6||347||8||14||2046||0||4||7||0||0||0||0 |- |align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0 |- |align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0 |- |align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1177]||37||0||0||11||17||0||1101||0||0||11||0||0||0||0 |- |align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0 |- |align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1 |- |align=center|17||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 829]||116||89||10||13||13||2||560||0||0||22||3||0||1||0 |- |align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0 |- |align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0 |- |align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 460]||1||0||0||16||3||2||418||1||0||13||6||0||0||0 |- |align=center|22||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 392]||15||0||7||23||5||1||325||0||0||16||0||0||0||0 |- |align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0 |- |align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0 |- |align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|26||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0 |- |align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --> {{clear}} == Администраторлардың_нақты_белсенділіктері == Белсенділіктердің түспен белгіленуі: * <span style="background-color:#00ff33">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180]) * <span style="background-color:#00ccff">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180]) * <span style="background-color:#ff3300">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360<]) {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]] gpfuntufj0j3fciq14v7suqgct3s8ih 4 492279 3618984 3618458 2026-06-17T12:01:33Z Jembot 36112 Bot: Рейтингті жаңарту 3618984 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:2147}}]] || {{Permissions|1nter pares}} |- | 2 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:1860}}]] || {{Permissions|Sagzhan}} |- | 3 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1729}}]] || {{Permissions|Мағыпар}} |- | 4 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:675}}]] || {{Permissions|Орел Карл}} |- | 5 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:246}}]] || {{Permissions|Kasymov}} |- | 6 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Nurken}} |- | 7 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:180}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 8 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:169}}]] || {{Permissions|Aldogarov}} |- | 9 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:169}}]] || {{Permissions|ShadZ01}} |- | 10 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:167}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 11 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}} |- | 12 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} |- | 13 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:144}}]] || {{Permissions|Casserium}} |- | 14 || [[User:Салиха|Салиха]] || [[Special:Contributions/Салиха|{{formatnum:128}}]] || {{Permissions|Салиха}} |- | 15 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:124}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}} |- | 16 || [[User:Madi Dos|Madi Dos]] || [[Special:Contributions/Madi Dos|{{formatnum:123}}]] || {{Permissions|Madi Dos}} |- | 17 || [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] || [[Special:Contributions/TalgatSnow|{{formatnum:119}}]] || {{Permissions|TalgatSnow}} |- | 18 || [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] || [[Special:Contributions/Rasulbek Adil|{{formatnum:102}}]] || {{Permissions|Rasulbek Adil}} |- | 19 || [[User:Kazakhkingofprince|Kazakhkingofprince]] || [[Special:Contributions/Kazakhkingofprince|{{formatnum:98}}]] || {{Permissions|Kazakhkingofprince}} |- | 20 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:81}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}} |- | 21 || [[User:Көперхан Анаргүл|Көперхан Анаргүл]] || [[Special:Contributions/Көперхан Анаргүл|{{formatnum:76}}]] || {{Permissions|Көперхан Анаргүл}} |- | 22 || [[User:Шерова Ринат Амангелдиевна|Шерова Ринат Амангелдиевна]] || [[Special:Contributions/Шерова Ринат Амангелдиевна|{{formatnum:73}}]] || {{Permissions|Шерова Ринат Амангелдиевна}} |- | 23 || [[User:Амина Жанаковна|Амина Жанаковна]] || [[Special:Contributions/Амина Жанаковна|{{formatnum:59}}]] || {{Permissions|Амина Жанаковна}} |- | 24 || [[User:Bkozhykov|Bkozhykov]] || [[Special:Contributions/Bkozhykov|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Bkozhykov}} |- | 25 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 26 || [[User:Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] || [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Садықова Ақгүл}} |- | 27 || [[User:Маржан 1973|Маржан 1973]] || [[Special:Contributions/Маржан 1973|{{formatnum:49}}]] || {{Permissions|Маржан 1973}} |- | 28 || [[User:NaziraBimakova|NaziraBimakova]] || [[Special:Contributions/NaziraBimakova|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|NaziraBimakova}} |- | 29 || [[User:Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] || [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Қызғалдақ 1986}} |- | 30 || [[User:Nurkhan|Nurkhan]] || [[Special:Contributions/Nurkhan|{{formatnum:44}}]] || {{Permissions|Nurkhan}} |- | 31 || [[User:Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] || [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|{{formatnum:44}}]] || {{Permissions|Арай Дүйсекенова}} |- | 32 || [[User:Бақтыгүл|Бақтыгүл]] || [[Special:Contributions/Бақтыгүл|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|Бақтыгүл}} |- | 33 || [[User:Ashina|Ashina]] || [[Special:Contributions/Ashina|{{formatnum:26}}]] || {{Permissions|Ashina}} |- | 34 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}} |- | 35 || [[User:Coffee86|Coffee86]] || [[Special:Contributions/Coffee86|{{formatnum:22}}]] || {{Permissions|Coffee86}} |- | 36 || [[User:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] || [[Special:Contributions/Alphy Haydar|{{formatnum:22}}]] || {{Permissions|Alphy Haydar}} |- | 37 || [[User:Мейіржан Ерсаинов|Мейіржан Ерсаинов]] || [[Special:Contributions/Мейіржан Ерсаинов|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Мейіржан Ерсаинов}} |- | 38 || [[User:Sudralum|Sudralum]] || [[Special:Contributions/Sudralum|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Sudralum}} |- | 39 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Almatrkh}} |- | 40 || [[User:Aidyn93|Aidyn93]] || [[Special:Contributions/Aidyn93|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Aidyn93}} |- | 41 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}} |- | 42 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 43 || [[User:Гульнар Рысбекқызы|Гульнар Рысбекқызы]] || [[Special:Contributions/Гульнар Рысбекқызы|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Гульнар Рысбекқызы}} |- | 44 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 45 || [[User:KarlDaBuddies|KarlDaBuddies]] || [[Special:Contributions/KarlDaBuddies|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|KarlDaBuddies}} |- | 46 || [[User:Sleepycatinacap|Sleepycatinacap]] || [[Special:Contributions/Sleepycatinacap|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Sleepycatinacap}} |- | 47 || [[User:Қатысушы Апельсин|Қатысушы Апельсин]] || [[Special:Contributions/Қатысушы Апельсин|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Қатысушы Апельсин}} |- | 48 || [[User:Nurtenge|Nurtenge]] || [[Special:Contributions/Nurtenge|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Nurtenge}} {{/end}} ht934bxtefl14inq7pdskulodv6rcoi 0 503021 3619143 3568232 2026-06-17T18:20:18Z Kasymov 10777 3619143 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Тоғысқан тағдырлар |Шынайы атауы = Перекрёсток |суреті = Тоғысқан тағдырлар.jpeg |тақырыбы = Тоғысқан телехикаясының басталуындағы өң беті |жанры = [[Мистикалық мелодрама]] <br /> [[Драма]] <br /> [[Теленовелла]] |ұзақтығы = 44 минут |авторы = |продюсері = [[Абай Қарпықов]] |режиссёрі = [[Ермек Бектасұлы Шынарбаев]] |операторы = |сценарист = |композиторы = [[Томас Томасов]] |ролдерде = [[Бикен Ырымқызы Римова|Бикен Римова]]<br />[[Қасым Әбенұлы Жәкібаев|Қасым Жәкібаев]]<br />[[Сағи Асанәліұлы Әшімов|Сағи Әшімов]]<br />[[Венера Нығматулина|Венера Нигматулина]]<br />[[Ғазиза Мәкешқызы Әбдінәбиева|Ғазиза Әбдінабиева]]<br />[[Ирина Әжмұхамедова|Ирина Әжмұхамедова]]<br />[[Бақытжан Әшімәліұлы Әлпейісов|Бақытжан Әлпейісов]]<br />[[Райхан Айтқожанова]]<br />[[Жаннат Жорақызы Қуанышева|Жанна Қуанышева]]<br />[[Алексей Шемес]]<br />[[Владимир Алексеевич Толоконников|Владимир Толоконников]]<br />[[Наталья Долматова]]<br />[[Гүлнар Дусматова]]<br />[[Жан Әнуаржанұлы Байжанбаев|Жан Байжанбаев]]<br />[[Сергей Размикович Погосян|Сергей Погосян]]<br />[[Әділхан Есенболатов]]<br />[[Григорий Эпштейн (Эфимов)]] |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{KAZ}} |Тілі = [[Орыс тілі|орысша]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = [[Хабар|Хабар телеарнасы]] |телеарналар жүйесі = [[Первый канал (Ресей)|Первый канал]] |көрсете бастады = 11 сәуір [[1996 жыл]] |соңғы рет көрсетілді = [[2000 жыл]] |маусымдар = |саны = 465 |сериялардың тізімі = |сайты = |статусы = |imdb_id = 0768682 }} '''«Тоғысқан тағдырлар» («Перекрёсток») телехикаясы''' — [[Қазақстан|Қазақстандық]]-[[Ұлыбритания|британдық]] өндірушіден шыққан «Тоғысқан тағдырлар» телехикаясын [[1996 жыл]]ы түсіріп бастап, [[2000 жыл]]ы түсіруін тоқтатты. Оның 465 саны көрсетілді. [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]] елдері медиафорумының нұсқауы бойынша ол [[1998 жыл]]дың үздік телехикаясы танылып, қазақстандық көрермендер арасында таптырмас рейтінгілерге ие болды әрі әлі күнге дейін ешбір қазақстандық телехикая танымалдығы мен көрсетілуінің ұзақтығы бойынша «Тоғысқан тағдырлардан» асып түсе алмады. «Тоғысқан тағдырлар» алғашқы қазақстандық «сабын операсы» болып саналады. Телехикаяның саундтрегін «Овощи-фрукты» тобы орындайды. Әні мен сөзінің авторы Томас Томасов. == Рөлдерді сомдаған == * [[Бикен Ырымқызы Римова|Бикен Римова]] — ''Гүлбибі апа'' * [[Қасым Әбенұлы Жәкібаев|Қасым Жәкібаев]] — ''Аплатон аға'' * [[Сағи Асанәліұлы Әшімов|Сағи Әшімов]] — ''Тимур Сәбіров'' * [[Жаннат Жорақызы Қуанышева|Жанна Қуанышева]] — ''Жанна Сәбірова, Тимур Сәбіровтың зайыбы'' * [[Ғазиза Мәкешқызы Әбдінәбиева|Ғазиза Әбдінабиева]] — ''Роза, Омаровтардың көршісі'' * [[Венера Нығматулина|Венера Нигматулина]] — ''Мадина Омарова\Зарема Ысмаилова'' * [[Тәңірберген|Тәңірберген Бердіоңғаров]] — ''Арман Сәбіров'' * [[Ирина Әжмұхамедова|Ирина Әжмұхамедова]] — ''Камила Омарова'' * [[Райхан Айтқожанова]] — ''Кұралай'' * [[Бақытжан Әшімәліұлы Әлпейісов|Бақытжан Әлпейісов]] — ''Шерхан Омаров'' * [[Жан Әнуаржанұлы Байжанбаев|Жан Байжанбаев]] — ''Асқар'' * [[Алексей Шемес]] — ''Глеб Платонов'' * [[Елена Гордеева]] — ''Оля'' * [[Шынар Дүйсенбенова]] — ''Дариға, Қайраттың қалыңдығы'' * [[Наталья Долматова]] — ''Надя, Пашаның зайыбы'' * [[Гүлнар Дусматова]] — ''Гауһар — өткен өмірінен қара дақ қалып, содан арылуға тырысқан адвокат әйел'' * [[Ирина Лещенко]] — '' Маришка'' * [[Линда Талғатқызы Нигматулина|Линда Нигматулина]] — ''Дана, Маришканың құрбысы'' * [[Дмитрий Скирта]] — ''Никита'' * [[Сергей Размикович Погосян|Сергей Погосян]] — ''тележүргізуші'' {{Хабар телеарнасының телехикаялары}} [[Санат:Қазақстан телесериалдары]] [[Санат:1996 жылғы телесериалдар]] [[Санат:Хабар телеарнасының телехикаялары]] rq54ojsr2s47ufgfu4s1p3rfuok9pe8 0 503340 3619464 1972370 2026-06-18T10:27:07Z Abiltayevv 182646 3619464 wikitext text/x-wiki '''Лексикалық талдау''' Лексикалық талдау дегеніміз — тіл білімінде (лексикологияда) сөздің тура және ауыспалы мағынасын, шығу тегін, қолданылу аясын және басқа сөздермен байланысын жан-жақты зерттеп, анықтау процесі. Қарапайым тілмен айтқанда, бұл — сөзге мағыналық тұрғыдан «ота жасау», оның тілдегі рөлі мен табиғатын ашу.<ref>https://stud.kz/referat/show/116455</ref> Талдау реті: # [[Сөйлем]]ді оқы, ондағы өзің қалаған [[сөз]]дің қандай [[мағына]]ны білдіріп тұрғанын анықта. # Сол сөздің сөйлемде кандай мағынада жұмсалып тұрғанын анықта ([[тура мағына|тура]] ма, әлде [[Ауыспалы мағына|ауыспалы]] ма) # Мүмкіндігіне қарай, сөздің синонимін, антонимін, омонимін тап # Сөздің қазақ тілі сөздік құрамының қай тармағына жататынын дәлелде. '''Талдау үлгісі:''' Аманның ''жылы'' сөздері ерекше әсер етті. ''жылы'' — жағымды, мейірімге толы деген мағынада, ауыспалы мағынада. жылы, шуақты, ыстық, мейірлі — [[синоним]]; жылы — суық — [[антоним]]: ''жылы'' — [[жалпылама]] қолданылатын сөз. '''Сөз мағыналарының шартты белгілері:''' [[омоним]] <math>~O \leftarrow \rightarrow O</math> синоним <math>~O \approx O</math> антоним <math>~O \rightarrow \leftarrow O</math> <ref>Күнделік. ТОО РПИК "дәуір", 050009, Алматы қаласы, Гагарин, 93 даңғылы.</ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Лингвистика]] [[Санат:Филология]] {{stub}} rf6yd01as8ca763cn8lqft5na3v6yg9 0 504878 3619029 3602783 2026-06-17T12:59:04Z Sagzhan 29953 3619029 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |есімі = Артық хан |толық есімі = Атрак (Atruq), Артак, Ардак, Отрак, Отрок Шаруканович |сурет = |сипаттамасы = Қыпшақ (половцы) ханы |туған күні = XI ғасыр |қайтыс болған күні = 1125 жылдан кейін |әкесі = [[Шаруқан хан]] |балалары = [[Қоншақ хан]], Елтук, [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] |діні = Тәңіршілдік / Христиандық }} '''Артық хан''' немесе '''Атрак''' ({{lang-en|Atruq}}; сонымен қатар ''Артак, Ардак, Отрак, Отрок''; {{туған күні белгісіз}} — [[1125 жыл]]дан кейін) — [[Дешті Қыпшақ|қыпшақ (половцы)]] ханы, [[Шаруқан хан]]ның ұлы, әйгілі [[Қоншақ хан]]ның әкесі<ref name="wiki_artyk">[https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD Артық хан] — Уикипедия ашық энциклопедиясы.</ref>. == Өмірбаяны == === Кавказдағы кезең === [[1111 жыл]]ы Русь княздіктерінің біріккен әскерінен жеңіліс тапқаннан кейін, Артық (Атрак) пен Сырчан хандардың ордалары [[Дон өзені|Төменгі Подонье]] мен [[Солтүстік Кавказ]] далаларына қарай шегінді<ref name="gumilev">Гумилев Л. Н. Древняя Русь и Великая степь. — М.: Мысль, 1989. — 766 с.</ref>. Басқа да ыдыраған қыпшақ ордаларының жасақтарымен толыққан Артық ханның әскері орыстарға қарсы тұрған дон [[Аландар|аландарының]] одақтасына айналды<ref name="dic_academic">[https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/617049 Что такое Атрак хан?] — Словари и энциклопедии на Академике.</ref>. [[1117 жыл]]ы Солтүстік Кавказға келген қыпшақтар [[Саркел]] (Белая Вежа) бекінісін талқандады. Бұл қала тұрғындарын, сондай-ақ [[Печенегтер|печенегтер]] мен [[Торктар|торк]] тайпаларын Русь жеріне қоныс аударуға мәжбүр етті<ref name="ru_wiki">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BA Атрак] — Ру-Википедия мақаласы.</ref>. Солтүстік Кавказда қыпшақтар аландарды, [[Адығтар|адығтарды]] және [[Вайнахтар|вайнахтарды]] ығыстырғанымен, [[XII ғасыр]]дың басында олардың арасындағы шекара [[Кубань (өзен)|Кубань]], Төменгі Малка және [[Терек (өзен)|Терек]] өзендерінің бойымен тұрақталды. Аландар мен қыпшақтардың татуласуына [[Грузия]] патшасы [[Давид IV Құрылысшы|IV Дәуіт (Құрылысшы)]] тікелей ықпал етті<ref name="dic_academic" />. Грузия мемлекетінің әскери қуатын арттыру мақсатында IV Дәуіт патша [[Селжұқтар|селжұқтардың]] басып кіру қаупінен сақтанып, [[1118 жыл]]ы қыпшақтармен әскери одақ құрды<ref name="kipchaks_georgia">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BF%D1%87%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%B2_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%B8 Кипчаки в Грузии] — История переселения тюрок на Кавказ.</ref>. Осы мақсатта Дәуіт патша қыпшақ көсемі Артықтың қызы [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] есімді аруға үйленген болатын. Патша Дәуіт қыпшақтарға елшілер жіберіп, өз қайын атасын әскерімен бірге селжұқтарға қарсы соғысу үшін Кавказ сыртына шақырды. Қыпшақтар бұл ұсынысты қабылдады. Грузияға келген Артық ханның әскері әйелдер мен бала-шағаны есептемегенде 40 000 жауынгерді құрады. Бұған қоса, 5 000 таңдаулы сарбаз патшаның жеке гвардиясына қабылданды<ref name="ehistory_georgia">[https://e-history.kz/ru/news/show/31841 Как кипчакское войско отстояло независимость Грузии] — Информационный портал E-history.kz.</ref>. Ал оның бауыры Сырчан ханның ордасы Дон бойында көшіп-конып қала берді. Артық хан IV Дәуітке аттанғаннан кейін, орыс княздіктері 1116–1117 жылдары [[Северский Донец]] өзені бойындағы алан кінәздігін біржола жойды. === Туған далаға оралуы === [[1125 жыл]]ы Киев кінәзі [[Владимир Мономах]] пен Грузия патшасы IV Дәуіт қайтыс болғаннан кейін, Сырчан ханның шақыруымен Артық хан өз ордасының бір бөлігімен Дон бойына қайта оралды<ref name="kazpravda">[https://kazpravda.kz/n/byl-i-nebyl/ Быль и небыль] — Казахстанская правда.</ref>. Артық ханның өз адамдарымен бірге туған даласына оралуы тарихи-әдеби аңызбен тығыз байланысты: Сырчан хан Кавказға арнайы елші (немесе өзі) жіберіп, дәулеті тасып, құрметке бөленіп отырған Артықты елге шақырады. Алайда Артық хан туған жерге қайтудан бас тартады. Сонда Сырчан қойнынан өзімен бірге ала кеткен дала шөбін — [[Жусан|ерменді (жусанды)]] алып иіскетеді. Құрғақ жусанның жұпар иісі Артық ханның шешімін демде өзгертіп, көзіне жас алдырады. Орыс жылнамаларында (Ипатьев жылнамасы) оның мынадай сөздері сақталған: ''«Жат елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол»'' (көне орыс тілінде: ''«да лучше есть на своей земле костю лечи нели на чуже славну быти»'')<ref name="suleimenov">Сулейменов О. АЗиЯ. — Алма-Ата: Жазушы, 1975. — 304 с.</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Плетнёва С. А.'' Половцы. — М.: Наука, 1990. * ''Сулейменов О.'' АЗиЯ. Книга благонамеренного читателя. — Алма-Ата, 1975. [[Санат:XII ғасырдағы тарихи тұлғалар]] [[Санат:Қыпшақ хандары]] [[Санат:Грузия тарихы]] r441uo45m218lg7zyzo6md7bcbu7o4k 3619030 3619029 2026-06-17T13:00:32Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619030 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |есімі = Артық хан |толық есімі = Атрак (Atruq), Артак, Ардак, Отрак, Отрок Шаруканович |сурет = |сипаттамасы = Қыпшақ (половцы) ханы |туған күні = XI ғасыр |қайтыс болған күні = 1125 жылдан кейін |әкесі = [[Шаруқан хан]] |балалары = [[Қоншақ хан]], Елтук, [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] |діні = Тәңіршілдік / Христиандық }} '''Артық хан''' немесе '''Атрак''' (сонымен қатар ''Артак, Ардак, Отрак, Отрок''; ? — [[1125 жыл]]дан кейін) — [[қыпшақтар]]дың ханы, [[Сарыхан]]ның ұлы, әйгілі [[Қоншақ хан]]ның әкесі<ref name="wiki_artyk">[https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD Артық хан] — Уикипедия ашық энциклопедиясы.</ref>. == Өмірбаяны == === Кавказдағы кезең === [[1111 жыл]]ы Русь княздіктерінің біріккен әскерінен жеңіліс тапқаннан кейін, Артық (Атрак) пен Сырчан хандардың ордалары [[Дон өзені|Төменгі Подонье]] мен [[Солтүстік Кавказ]] далаларына қарай шегінді<ref name="gumilev">Гумилев Л. Н. Древняя Русь и Великая степь. — М.: Мысль, 1989. — 766 с.</ref>. Басқа да ыдыраған қыпшақ ордаларының жасақтарымен толыққан Артық ханның әскері орыстарға қарсы тұрған дон [[Аландар|аландарының]] одақтасына айналды<ref name="dic_academic">[https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/617049 Что такое Атрак хан?] — Словари и энциклопедии на Академике.</ref>. [[1117 жыл]]ы Солтүстік Кавказға келген қыпшақтар [[Саркел]] (Белая Вежа) бекінісін талқандады. Бұл қала тұрғындарын, сондай-ақ [[Печенегтер|печенегтер]] мен [[Торктар|торк]] тайпаларын Русь жеріне қоныс аударуға мәжбүр етті<ref name="ru_wiki">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BA Атрак] — Ру-Википедия мақаласы.</ref>. Солтүстік Кавказда қыпшақтар аландарды, [[Адығтар|адығтарды]] және [[Вайнахтар|вайнахтарды]] ығыстырғанымен, [[XII ғасыр]]дың басында олардың арасындағы шекара [[Кубань (өзен)|Кубань]], Төменгі Малка және [[Терек (өзен)|Терек]] өзендерінің бойымен тұрақталды. Аландар мен қыпшақтардың татуласуына [[Грузия]] патшасы [[Давид IV Құрылысшы|IV Дәуіт (Құрылысшы)]] тікелей ықпал етті<ref name="dic_academic" />. Грузия мемлекетінің әскери қуатын арттыру мақсатында IV Дәуіт патша [[Селжұқтар|селжұқтардың]] басып кіру қаупінен сақтанып, [[1118 жыл]]ы қыпшақтармен әскери одақ құрды<ref name="kipchaks_georgia">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BF%D1%87%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%B2_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%B8 Кипчаки в Грузии] — История переселения тюрок на Кавказ.</ref>. Осы мақсатта Дәуіт патша қыпшақ көсемі Артықтың қызы [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] есімді аруға үйленген болатын. Патша Дәуіт қыпшақтарға елшілер жіберіп, өз қайын атасын әскерімен бірге селжұқтарға қарсы соғысу үшін Кавказ сыртына шақырды. Қыпшақтар бұл ұсынысты қабылдады. Грузияға келген Артық ханның әскері әйелдер мен бала-шағаны есептемегенде 40 000 жауынгерді құрады. Бұған қоса, 5 000 таңдаулы сарбаз патшаның жеке гвардиясына қабылданды<ref name="ehistory_georgia">[https://e-history.kz/ru/news/show/31841 Как кипчакское войско отстояло независимость Грузии] — Информационный портал E-history.kz.</ref>. Ал оның бауыры Сырчан ханның ордасы Дон бойында көшіп-конып қала берді. Артық хан IV Дәуітке аттанғаннан кейін, орыс княздіктері 1116–1117 жылдары [[Северский Донец]] өзені бойындағы алан кінәздігін біржола жойды. === Туған далаға оралуы === [[1125 жыл]]ы Киев кінәзі [[Владимир Мономах]] пен Грузия патшасы IV Дәуіт қайтыс болғаннан кейін, Сырчан ханның шақыруымен Артық хан өз ордасының бір бөлігімен Дон бойына қайта оралды<ref name="kazpravda">[https://kazpravda.kz/n/byl-i-nebyl/ Быль и небыль] — Казахстанская правда.</ref>. Артық ханның өз адамдарымен бірге туған даласына оралуы тарихи-әдеби аңызбен тығыз байланысты: Сырчан хан Кавказға арнайы елші (немесе өзі) жіберіп, дәулеті тасып, құрметке бөленіп отырған Артықты елге шақырады. Алайда Артық хан туған жерге қайтудан бас тартады. Сонда Сырчан қойнынан өзімен бірге ала кеткен дала шөбін — [[Жусан|ерменді (жусанды)]] алып иіскетеді. Құрғақ жусанның жұпар иісі Артық ханның шешімін демде өзгертіп, көзіне жас алдырады. Орыс жылнамаларында (Ипатьев жылнамасы) оның мынадай сөздері сақталған: ''«Жат елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол»'' (көне орыс тілінде: ''«да лучше есть на своей земле костю лечи нели на чуже славну быти»'')<ref name="suleimenov">Сулейменов О. АЗиЯ. — Алма-Ата: Жазушы, 1975. — 304 с.</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Плетнёва С. А.'' Половцы. — М.: Наука, 1990. * ''Сулейменов О.'' АЗиЯ. Книга благонамеренного читателя. — Алма-Ата, 1975. [[Санат:XII ғасырдағы тарихи тұлғалар]] [[Санат:Қыпшақ хандары]] [[Санат:Грузия тарихы]] oqdcb8akxpqjn7muoteh85c12kp2tmu 3619031 3619030 2026-06-17T13:02:17Z Sagzhan 29953 3619031 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |есімі = Артық хан |толық есімі = Атрак (Atruq), Артак, Ардак, Отрак, Отрок Шаруканович |сурет = |сипаттамасы = Қыпшақ (половцы) ханы |туған күні = XI ғасыр |қайтыс болған күні = 1125 жылдан кейін |әкесі = [[Шаруқан хан]] |балалары = [[Қоншақ хан]], Елтук, [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] |діні = Тәңіршілдік / Христиандық }} '''Артық хан''' немесе '''Атрак''' (сонымен қатар ''Артак, Ардак, Отрак, Отрок''; ? — [[1125 жыл]]дан кейін) — [[қыпшақтар]]дың ханы, [[Сарыхан]]ның ұлы, әйгілі [[Қоншақ хан]]ның әкесі<ref name="wiki_artyk">[https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD Артық хан] — Уикипедия ашық энциклопедиясы.</ref>. == Өмірбаяны == === Кавказдағы кезең === [[1111 жыл]]ы Русь княздіктерінің біріккен әскерінен жеңіліс тапқаннан кейін, Артық (Атрак) пен Сырчан хандардың ордалары [[Дон өзені|Төменгі Подонье]] мен [[Солтүстік Кавказ]] далаларына қарай шегінді.<ref name="gumilev">Гумилев Л. Н. Древняя Русь и Великая степь. — М.: Мысль, 1989. — 766 с.</ref> Басқа да ыдыраған қыпшақ ордаларының жасақтарымен толыққан Артық ханның әскері орыстарға қарсы тұрған дон [[Аландар|аландарының]] одақтасына айналды.<ref name="dic_academic">[https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/617049 Что такое Атрак хан?] — Словари и энциклопедии на Академике.</ref> [[1117 жыл]]ы Солтүстік Кавказға келген қыпшақтар [[Саркел]] (Белая Вежа) бекінісін талқандады. Бұл қала тұрғындарын, сондай-ақ [[Печенегтер|печенегтер]] мен [[Торктар|торк]] тайпаларын Русь жеріне қоныс аударуға мәжбүр етті.<ref name="ru_wiki">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BA Атрак] — Ру-Википедия мақаласы.</ref> Солтүстік Кавказда қыпшақтар аландарды, [[Адығтар|адығтарды]] және [[Вайнахтар|вайнахтарды]] ығыстырғанымен, [[XII ғасыр]]дың басында олардың арасындағы шекара [[Кубань (өзен)|Кубань]], Төменгі Малка және [[Терек (өзен)|Терек]] өзендерінің бойымен тұрақталды. Аландар мен қыпшақтардың татуласуына [[Грузия]] патшасы [[Давид IV Құрылысшы|IV Дәуіт (Құрылысшы)]] тікелей ықпал етті.<ref name="dic_academic" /> Грузия мемлекетінің әскери қуатын арттыру мақсатында IV Дәуіт патша [[Селжұқтар|селжұқтардың]] басып кіру қаупінен сақтанып, [[1118 жыл]]ы қыпшақтармен әскери одақ құрды.<ref name="kipchaks_georgia">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BF%D1%87%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%B2_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%B8 Кипчаки в Грузии] — История переселения тюрок на Кавказ.</ref> Осы мақсатта Дәуіт патша қыпшақ көсемі Артықтың қызы [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] есімді аруға үйленген болатын. Патша Дәуіт қыпшақтарға елшілер жіберіп, өз қайын атасын әскерімен бірге селжұқтарға қарсы соғысу үшін Кавказ сыртына шақырды. Қыпшақтар бұл ұсынысты қабылдады. Грузияға келген Артық ханның әскері әйелдер мен бала-шағаны есептемегенде 40 000 жауынгерді құрады. Бұған қоса, 5 000 таңдаулы сарбаз патшаның жеке гвардиясына қабылданды.<ref name="ehistory_georgia">[https://e-history.kz/ru/news/show/31841 Как кипчакское войско отстояло независимость Грузии] — Информационный портал E-history.kz.</ref> Ал оның бауыры Сырчан ханның ордасы Дон бойында көшіп-конып қала берді. Артық хан IV Дәуітке аттанғаннан кейін, орыс княздіктері 1116–1117 жылдары [[Северский Донец]] өзені бойындағы алан кінәздігін біржола жойды. === Туған далаға оралуы === [[1125 жыл]]ы Киев кінәзі [[Владимир Мономах]] пен Грузия патшасы IV Дәуіт қайтыс болғаннан кейін, Сырчан ханның шақыруымен Артық хан өз ордасының бір бөлігімен Дон бойына қайта оралды.<ref name="kazpravda">[https://kazpravda.kz/n/byl-i-nebyl/ Быль и небыль] — Казахстанская правда.</ref> Артық ханның өз адамдарымен бірге туған даласына оралуы тарихи-әдеби аңызбен тығыз байланысты: Сырчан хан Кавказға арнайы елші (немесе өзі) жіберіп, дәулеті тасып, құрметке бөленіп отырған Артықты елге шақырады. Алайда Артық хан туған жерге қайтудан бас тартады. Сонда Сырчан қойнынан өзімен бірге ала кеткен дала шөбін — [[Жусан|ерменді (жусанды)]] алып иіскетеді. Құрғақ жусанның жұпар иісі Артық ханның шешімін демде өзгертіп, көзіне жас алдырады. Орыс жылнамаларында (Ипатьев жылнамасы) оның мынадай сөздері сақталған: ''«Жат елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол»'' (көне орыс тілінде: ''«да лучше есть на своей земле костю лечи нели на чуже славну быти»'').<ref name="suleimenov">Сулейменов О. АЗиЯ. — Алма-Ата: Жазушы, 1975. — 304 с.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Плетнёва С. А.'' Половцы. — М.: Наука, 1990. * ''Сулейменов О.'' АЗиЯ. Книга благонамеренного читателя. — Алма-Ата, 1975. [[Санат:XII ғасырдағы тарихи тұлғалар]] [[Санат:Қыпшақ хандары]] [[Санат:Грузия тарихы]] tp9v6gxbmjlwvaiyarspzskgyue6gy7 3619032 3619031 2026-06-17T13:03:52Z Sagzhan 29953 /* Туған далаға оралуы */ 3619032 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |есімі = Артық хан |толық есімі = Атрак (Atruq), Артак, Ардак, Отрак, Отрок Шаруканович |сурет = |сипаттамасы = Қыпшақ (половцы) ханы |туған күні = XI ғасыр |қайтыс болған күні = 1125 жылдан кейін |әкесі = [[Шаруқан хан]] |балалары = [[Қоншақ хан]], Елтук, [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] |діні = Тәңіршілдік / Христиандық }} '''Артық хан''' немесе '''Атрак''' (сонымен қатар ''Артак, Ардак, Отрак, Отрок''; ? — [[1125 жыл]]дан кейін) — [[қыпшақтар]]дың ханы, [[Сарыхан]]ның ұлы, әйгілі [[Қоншақ хан]]ның әкесі<ref name="wiki_artyk">[https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD Артық хан] — Уикипедия ашық энциклопедиясы.</ref>. == Өмірбаяны == === Кавказдағы кезең === [[1111 жыл]]ы Русь княздіктерінің біріккен әскерінен жеңіліс тапқаннан кейін, Артық (Атрак) пен Сырчан хандардың ордалары [[Дон өзені|Төменгі Подонье]] мен [[Солтүстік Кавказ]] далаларына қарай шегінді.<ref name="gumilev">Гумилев Л. Н. Древняя Русь и Великая степь. — М.: Мысль, 1989. — 766 с.</ref> Басқа да ыдыраған қыпшақ ордаларының жасақтарымен толыққан Артық ханның әскері орыстарға қарсы тұрған дон [[Аландар|аландарының]] одақтасына айналды.<ref name="dic_academic">[https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/617049 Что такое Атрак хан?] — Словари и энциклопедии на Академике.</ref> [[1117 жыл]]ы Солтүстік Кавказға келген қыпшақтар [[Саркел]] (Белая Вежа) бекінісін талқандады. Бұл қала тұрғындарын, сондай-ақ [[Печенегтер|печенегтер]] мен [[Торктар|торк]] тайпаларын Русь жеріне қоныс аударуға мәжбүр етті.<ref name="ru_wiki">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BA Атрак] — Ру-Википедия мақаласы.</ref> Солтүстік Кавказда қыпшақтар аландарды, [[Адығтар|адығтарды]] және [[Вайнахтар|вайнахтарды]] ығыстырғанымен, [[XII ғасыр]]дың басында олардың арасындағы шекара [[Кубань (өзен)|Кубань]], Төменгі Малка және [[Терек (өзен)|Терек]] өзендерінің бойымен тұрақталды. Аландар мен қыпшақтардың татуласуына [[Грузия]] патшасы [[Давид IV Құрылысшы|IV Дәуіт (Құрылысшы)]] тікелей ықпал етті.<ref name="dic_academic" /> Грузия мемлекетінің әскери қуатын арттыру мақсатында IV Дәуіт патша [[Селжұқтар|селжұқтардың]] басып кіру қаупінен сақтанып, [[1118 жыл]]ы қыпшақтармен әскери одақ құрды.<ref name="kipchaks_georgia">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BF%D1%87%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%B2_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%B8 Кипчаки в Грузии] — История переселения тюрок на Кавказ.</ref> Осы мақсатта Дәуіт патша қыпшақ көсемі Артықтың қызы [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] есімді аруға үйленген болатын. Патша Дәуіт қыпшақтарға елшілер жіберіп, өз қайын атасын әскерімен бірге селжұқтарға қарсы соғысу үшін Кавказ сыртына шақырды. Қыпшақтар бұл ұсынысты қабылдады. Грузияға келген Артық ханның әскері әйелдер мен бала-шағаны есептемегенде 40 000 жауынгерді құрады. Бұған қоса, 5 000 таңдаулы сарбаз патшаның жеке гвардиясына қабылданды.<ref name="ehistory_georgia">[https://e-history.kz/ru/news/show/31841 Как кипчакское войско отстояло независимость Грузии] — Информационный портал E-history.kz.</ref> Ал оның бауыры Сырчан ханның ордасы Дон бойында көшіп-конып қала берді. Артық хан IV Дәуітке аттанғаннан кейін, орыс княздіктері 1116–1117 жылдары [[Северский Донец]] өзені бойындағы алан кінәздігін біржола жойды. === Туған далаға оралуы === [[1125 жыл]]ы Киев кінәзі [[Владимир Всеволодович Мономах|Владимир Мономах]] пен Грузия патшасы IV Дәуіт қайтыс болғаннан кейін, Сырчан ханның шақыруымен Артық хан өз ордасының бір бөлігімен Дон бойына қайта оралды.<ref name="kazpravda">[https://kazpravda.kz/n/byl-i-nebyl/ Быль и небыль] — Казахстанская правда.</ref> Артық ханның өз адамдарымен бірге туған даласына оралуы тарихи-әдеби аңызбен тығыз байланысты: Сырчан хан Кавказға арнайы елші (немесе өзі) жіберіп, дәулеті тасып, құрметке бөленіп отырған Артықты елге шақырады. Алайда Артық хан туған жерге қайтудан бас тартады. Сонда Сырчан қойнынан өзімен бірге ала кеткен дала шөбін — [[Жусан|ерменді (жусанды)]] алып иіскетеді. Құрғақ жусанның жұпар иісі Артық ханның шешімін демде өзгертіп, көзіне жас алдырады. Орыс жылнамаларында (Ипатьев жылнамасы) оның мынадай сөздері сақталған: ''«Жат елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол»'' (көне орыс тілінде: ''«да лучше есть на своей земле костю лечи нели на чуже славну быти»'').<ref name="suleimenov">Сулейменов О. АЗиЯ. — Алма-Ата: Жазушы, 1975. — 304 с.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Плетнёва С. А.'' Половцы. — М.: Наука, 1990. * ''Сулейменов О.'' АЗиЯ. Книга благонамеренного читателя. — Алма-Ата, 1975. [[Санат:XII ғасырдағы тарихи тұлғалар]] [[Санат:Қыпшақ хандары]] [[Санат:Грузия тарихы]] 4pyapi6s7vm55ptu5oy8pp6gqd1srx6 3619033 3619032 2026-06-17T13:06:42Z Sagzhan 29953 /* Кавказдағы кезең */ 3619033 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |есімі = Артық хан |толық есімі = Атрак (Atruq), Артак, Ардак, Отрак, Отрок Шаруканович |сурет = |сипаттамасы = Қыпшақ (половцы) ханы |туған күні = XI ғасыр |қайтыс болған күні = 1125 жылдан кейін |әкесі = [[Шаруқан хан]] |балалары = [[Қоншақ хан]], Елтук, [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] |діні = Тәңіршілдік / Христиандық }} '''Артық хан''' немесе '''Атрак''' (сонымен қатар ''Артак, Ардак, Отрак, Отрок''; ? — [[1125 жыл]]дан кейін) — [[қыпшақтар]]дың ханы, [[Сарыхан]]ның ұлы, әйгілі [[Қоншақ хан]]ның әкесі<ref name="wiki_artyk">[https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD Артық хан] — Уикипедия ашық энциклопедиясы.</ref>. == Өмірбаяны == === Кавказдағы кезең === [[1111 жыл]]ы Русь княздіктерінің біріккен әскерінен жеңіліс тапқаннан кейін, Артық пен Сырчан хандардың ордалары Төменгі Подонье мен [[Солтүстік Кавказ]] далаларына қарай шегінді.<ref name="gumilev">Гумилев Л. Н. Древняя Русь и Великая степь. — М.: Мысль, 1989. — 766 с.</ref> Басқа да ыдыраған қыпшақ ордаларының жасақтарымен толыққан Артық ханның әскері орыстарға қарсы тұрған дон [[Аландар|аландарының]] одақтасына айналды.<ref name="dic_academic">[https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/617049 Что такое Атрак хан?] — Словари и энциклопедии на Академике.</ref> [[1117 жыл]]ы Солтүстік Кавказға келген қыпшақтар [[Саркел]] (Белая Вежа) бекінісін талқандады. Бұл қала тұрғындарын, сондай-ақ [[Печенегтер|печенегтер]] мен торк тайпаларын Русь жеріне қоныс аударуға мәжбүр етті.<ref name="ru_wiki">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BA Атрак] — Ру-Википедия мақаласы.</ref> Солтүстік Кавказда қыпшақтар аландарды, адығтарды және [[Вайнахтар|вайнахтарды]] ығыстырғанымен, [[XII ғасыр]]дың басында олардың арасындағы шекара [[Кубань]], Төменгі Малка және [[Терек (өзен)|Терек]] өзендерінің бойымен тұрақталды. Аландар мен қыпшақтардың татуласуына [[Грузия]] патшасы [[Давид IV Құрылысшы|IV Дәуіт (Құрылысшы)]] тікелей ықпал етті.<ref name="dic_academic" /> Грузия мемлекетінің әскери қуатын арттыру мақсатында IV Дәуіт патша [[Селжұқтар|селжұқтардың]] басып кіру қаупінен сақтанып, [[1118 жыл]]ы қыпшақтармен әскери одақ құрды.<ref name="kipchaks_georgia">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BF%D1%87%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%B2_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%B8 Кипчаки в Грузии] — История переселения тюрок на Кавказ.</ref> Осы мақсатта Дәуіт патша қыпшақ көсемі Артықтың қызы [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] есімді аруға үйленген болатын. Патша Дәуіт қыпшақтарға елшілер жіберіп, өз қайын атасын әскерімен бірге селжұқтарға қарсы соғысу үшін Кавказ сыртына шақырды. Қыпшақтар бұл ұсынысты қабылдады. Грузияға келген Артық ханның әскері әйелдер мен бала-шағаны есептемегенде 40 000 жауынгерді құрады. Бұған қоса, 5 000 таңдаулы сарбаз патшаның жеке гвардиясына қабылданды.<ref name="ehistory_georgia">[https://e-history.kz/ru/news/show/31841 Как кипчакское войско отстояло независимость Грузии] — Информационный портал E-history.kz.</ref> Ал оның бауыры Сырчан ханның ордасы Дон бойында көшіп-конып қала берді. Артық хан IV Дәуітке аттанғаннан кейін, орыс княздіктері 1116–1117 жылдары Северский Донец өзені бойындағы алан кінәздігін біржола жойды. === Туған далаға оралуы === [[1125 жыл]]ы Киев кінәзі [[Владимир Всеволодович Мономах|Владимир Мономах]] пен Грузия патшасы IV Дәуіт қайтыс болғаннан кейін, Сырчан ханның шақыруымен Артық хан өз ордасының бір бөлігімен Дон бойына қайта оралды.<ref name="kazpravda">[https://kazpravda.kz/n/byl-i-nebyl/ Быль и небыль] — Казахстанская правда.</ref> Артық ханның өз адамдарымен бірге туған даласына оралуы тарихи-әдеби аңызбен тығыз байланысты: Сырчан хан Кавказға арнайы елші (немесе өзі) жіберіп, дәулеті тасып, құрметке бөленіп отырған Артықты елге шақырады. Алайда Артық хан туған жерге қайтудан бас тартады. Сонда Сырчан қойнынан өзімен бірге ала кеткен дала шөбін — [[Жусан|ерменді (жусанды)]] алып иіскетеді. Құрғақ жусанның жұпар иісі Артық ханның шешімін демде өзгертіп, көзіне жас алдырады. Орыс жылнамаларында (Ипатьев жылнамасы) оның мынадай сөздері сақталған: ''«Жат елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол»'' (көне орыс тілінде: ''«да лучше есть на своей земле костю лечи нели на чуже славну быти»'').<ref name="suleimenov">Сулейменов О. АЗиЯ. — Алма-Ата: Жазушы, 1975. — 304 с.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Плетнёва С. А.'' Половцы. — М.: Наука, 1990. * ''Сулейменов О.'' АЗиЯ. Книга благонамеренного читателя. — Алма-Ата, 1975. [[Санат:XII ғасырдағы тарихи тұлғалар]] [[Санат:Қыпшақ хандары]] [[Санат:Грузия тарихы]] 6u196yy4m1ykelk6o69oqzhh9vuypd7 3619035 3619033 2026-06-17T13:09:56Z Sagzhan 29953 /* Кавказдағы кезең */ 3619035 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |есімі = Артық хан |толық есімі = Атрак (Atruq), Артак, Ардак, Отрак, Отрок Шаруканович |сурет = |сипаттамасы = Қыпшақ (половцы) ханы |туған күні = XI ғасыр |қайтыс болған күні = 1125 жылдан кейін |әкесі = [[Шаруқан хан]] |балалары = [[Қоншақ хан]], Елтук, [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] |діні = Тәңіршілдік / Христиандық }} '''Артық хан''' немесе '''Атрак''' (сонымен қатар ''Артак, Ардак, Отрак, Отрок''; ? — [[1125 жыл]]дан кейін) — [[қыпшақтар]]дың ханы, [[Сарыхан]]ның ұлы, әйгілі [[Қоншақ хан]]ның әкесі<ref name="wiki_artyk">[https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD Артық хан] — Уикипедия ашық энциклопедиясы.</ref>. == Өмірбаяны == === Кавказдағы кезең === [[1111 жыл]]ы Русь княздіктерінің біріккен әскерінен жеңіліс тапқаннан кейін, Артық пен Сырчан хандардың ордалары Төменгі Подонье мен [[Солтүстік Кавказ]] далаларына қарай шегінді.<ref name="gumilev">Гумилев Л. Н. Древняя Русь и Великая степь. — М.: Мысль, 1989. — 766 с.</ref> Басқа да ыдыраған қыпшақ ордаларының жасақтарымен толыққан Артық ханның әскері орыстарға қарсы тұрған дон [[Аландар|аландарының]] одақтасына айналды.<ref name="dic_academic">[https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/617049 Что такое Атрак хан?] — Словари и энциклопедии на Академике.</ref> [[1117 жыл]]ы Солтүстік Кавказға келген қыпшақтар [[Белая Вежа]] бекінісін талқандады. Бұл қала тұрғындарын, сондай-ақ [[Печенегтер|печенегтер]] мен торк тайпаларын Русь жеріне қоныс аударуға мәжбүр етті.<ref name="ru_wiki">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BA Атрак] — Ру-Википедия мақаласы.</ref> Солтүстік Кавказда қыпшақтар аландарды, адығтарды және [[Вайнахтар|вайнахтарды]] ығыстырғанымен, [[XII ғасыр]]дың басында олардың арасындағы шекара [[Қобан]], Төменгі Малка және [[Терек (өзен)|Терек]] өзендерінің бойымен тұрақталды. Аландар мен қыпшақтардың татуласуына [[Грузия]] патшасы [[Давид IV Құрылысшы|IV Дәуіт (Құрылысшы)]] тікелей ықпал етті.<ref name="dic_academic" /> Грузия мемлекетінің әскери қуатын арттыру мақсатында IV Дәуіт патша [[Селжұқтар|селжұқтардың]] басып кіру қаупінен сақтанып, [[1118 жыл]]ы қыпшақтармен әскери одақ құрды.<ref name="kipchaks_georgia">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BF%D1%87%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%B2_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%B8 Кипчаки в Грузии] — История переселения тюрок на Кавказ.</ref> Осы мақсатта Дәуіт патша қыпшақ көсемі Артықтың қызы [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] есімді аруға үйленген болатын. Патша Дәуіт қыпшақтарға елшілер жіберіп, өз қайын атасын әскерімен бірге селжұқтарға қарсы соғысу үшін Кавказ сыртына шақырды. Қыпшақтар бұл ұсынысты қабылдады. Грузияға келген Артық ханның әскері әйелдер мен бала-шағаны есептемегенде 40 000 жауынгерді құрады. Бұған қоса, 5 000 таңдаулы сарбаз патшаның жеке гвардиясына қабылданды.<ref name="ehistory_georgia">[https://e-history.kz/ru/news/show/31841 Как кипчакское войско отстояло независимость Грузии] — Информационный портал E-history.kz.</ref> Ал оның бауыры Сырчан ханның ордасы Дон бойында көшіп-конып қала берді. Артық хан IV Дәуітке аттанғаннан кейін, орыс княздіктері 1116–1117 жылдары Северский Донец өзені бойындағы алан кінәздігін біржола жойды. === Туған далаға оралуы === [[1125 жыл]]ы Киев кінәзі [[Владимир Всеволодович Мономах|Владимир Мономах]] пен Грузия патшасы IV Дәуіт қайтыс болғаннан кейін, Сырчан ханның шақыруымен Артық хан өз ордасының бір бөлігімен Дон бойына қайта оралды.<ref name="kazpravda">[https://kazpravda.kz/n/byl-i-nebyl/ Быль и небыль] — Казахстанская правда.</ref> Артық ханның өз адамдарымен бірге туған даласына оралуы тарихи-әдеби аңызбен тығыз байланысты: Сырчан хан Кавказға арнайы елші (немесе өзі) жіберіп, дәулеті тасып, құрметке бөленіп отырған Артықты елге шақырады. Алайда Артық хан туған жерге қайтудан бас тартады. Сонда Сырчан қойнынан өзімен бірге ала кеткен дала шөбін — [[Жусан|ерменді (жусанды)]] алып иіскетеді. Құрғақ жусанның жұпар иісі Артық ханның шешімін демде өзгертіп, көзіне жас алдырады. Орыс жылнамаларында (Ипатьев жылнамасы) оның мынадай сөздері сақталған: ''«Жат елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол»'' (көне орыс тілінде: ''«да лучше есть на своей земле костю лечи нели на чуже славну быти»'').<ref name="suleimenov">Сулейменов О. АЗиЯ. — Алма-Ата: Жазушы, 1975. — 304 с.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Плетнёва С. А.'' Половцы. — М.: Наука, 1990. * ''Сулейменов О.'' АЗиЯ. Книга благонамеренного читателя. — Алма-Ата, 1975. [[Санат:XII ғасырдағы тарихи тұлғалар]] [[Санат:Қыпшақ хандары]] [[Санат:Грузия тарихы]] 2vns2bvc2h9r0o0bfx1u7vurj05xlpw 3619036 3619035 2026-06-17T13:12:07Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619036 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Артық хан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Дешті Қыпшақ|Қыпшақ ханы]] | Лақап аты = Артак, Ардак, Отрак, Отрок | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = [[1125 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Шаруқан хан]] | Ізбасары = [[Қоншақ хан]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = [[Қоншақ хан]] | Бірігіп басқарушы1 = Сырчан хан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = 1125 жылдан кейін | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = Грузия патшасының әскери одақтасы және қолбасшысы | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = [[1118 жыл]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[1125 жыл]] | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] / [[Христиандық]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ (Қыпшақ хандығы) | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Дешті Қыпшақ]] даласы | Қайтыс болған күні = 1125 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = [[Дон өзені|Дон бойы]] (немесе Солтүстік Кавказ) | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Атрак (Артық) | Әкесі = [[Шаруқан хан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Қоншақ хан]], Елтук, [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан / Сардар | Басқарды = Қыпшақ ордасы, Грузия патшалық гвардиясы | Шайқасы = Русь-қыпшақ соғыстары, [[Дидгори шайқасы]] (1121) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Артық хан''' немесе '''Атрак''' (сонымен қатар ''Артак, Ардак, Отрак, Отрок''; ? — [[1125 жыл]]дан кейін) — [[қыпшақтар]]дың ханы, [[Сарыхан]]ның ұлы, әйгілі [[Қоншақ хан]]ның әкесі<ref name="wiki_artyk">[https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD Артық хан] — Уикипедия ашық энциклопедиясы.</ref>. == Өмірбаяны == === Кавказдағы кезең === [[1111 жыл]]ы Русь княздіктерінің біріккен әскерінен жеңіліс тапқаннан кейін, Артық пен Сырчан хандардың ордалары Төменгі Подонье мен [[Солтүстік Кавказ]] далаларына қарай шегінді.<ref name="gumilev">Гумилев Л. Н. Древняя Русь и Великая степь. — М.: Мысль, 1989. — 766 с.</ref> Басқа да ыдыраған қыпшақ ордаларының жасақтарымен толыққан Артық ханның әскері орыстарға қарсы тұрған дон [[Аландар|аландарының]] одақтасына айналды.<ref name="dic_academic">[https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/617049 Что такое Атрак хан?] — Словари и энциклопедии на Академике.</ref> [[1117 жыл]]ы Солтүстік Кавказға келген қыпшақтар [[Белая Вежа]] бекінісін талқандады. Бұл қала тұрғындарын, сондай-ақ [[Печенегтер|печенегтер]] мен торк тайпаларын Русь жеріне қоныс аударуға мәжбүр етті.<ref name="ru_wiki">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BA Атрак] — Ру-Википедия мақаласы.</ref> Солтүстік Кавказда қыпшақтар аландарды, адығтарды және [[Вайнахтар|вайнахтарды]] ығыстырғанымен, [[XII ғасыр]]дың басында олардың арасындағы шекара [[Қобан]], Төменгі Малка және [[Терек (өзен)|Терек]] өзендерінің бойымен тұрақталды. Аландар мен қыпшақтардың татуласуына [[Грузия]] патшасы [[Давид IV Құрылысшы|IV Дәуіт (Құрылысшы)]] тікелей ықпал етті.<ref name="dic_academic" /> Грузия мемлекетінің әскери қуатын арттыру мақсатында IV Дәуіт патша [[Селжұқтар|селжұқтардың]] басып кіру қаупінен сақтанып, [[1118 жыл]]ы қыпшақтармен әскери одақ құрды.<ref name="kipchaks_georgia">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BF%D1%87%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%B2_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%B8 Кипчаки в Грузии] — История переселения тюрок на Кавказ.</ref> Осы мақсатта Дәуіт патша қыпшақ көсемі Артықтың қызы [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] есімді аруға үйленген болатын. Патша Дәуіт қыпшақтарға елшілер жіберіп, өз қайын атасын әскерімен бірге селжұқтарға қарсы соғысу үшін Кавказ сыртына шақырды. Қыпшақтар бұл ұсынысты қабылдады. Грузияға келген Артық ханның әскері әйелдер мен бала-шағаны есептемегенде 40 000 жауынгерді құрады. Бұған қоса, 5 000 таңдаулы сарбаз патшаның жеке гвардиясына қабылданды.<ref name="ehistory_georgia">[https://e-history.kz/ru/news/show/31841 Как кипчакское войско отстояло независимость Грузии] — Информационный портал E-history.kz.</ref> Ал оның бауыры Сырчан ханның ордасы Дон бойында көшіп-конып қала берді. Артық хан IV Дәуітке аттанғаннан кейін, орыс княздіктері 1116–1117 жылдары Северский Донец өзені бойындағы алан кінәздігін біржола жойды. === Туған далаға оралуы === [[1125 жыл]]ы Киев кінәзі [[Владимир Всеволодович Мономах|Владимир Мономах]] пен Грузия патшасы IV Дәуіт қайтыс болғаннан кейін, Сырчан ханның шақыруымен Артық хан өз ордасының бір бөлігімен Дон бойына қайта оралды.<ref name="kazpravda">[https://kazpravda.kz/n/byl-i-nebyl/ Быль и небыль] — Казахстанская правда.</ref> Артық ханның өз адамдарымен бірге туған даласына оралуы тарихи-әдеби аңызбен тығыз байланысты: Сырчан хан Кавказға арнайы елші (немесе өзі) жіберіп, дәулеті тасып, құрметке бөленіп отырған Артықты елге шақырады. Алайда Артық хан туған жерге қайтудан бас тартады. Сонда Сырчан қойнынан өзімен бірге ала кеткен дала шөбін — [[Жусан|ерменді (жусанды)]] алып иіскетеді. Құрғақ жусанның жұпар иісі Артық ханның шешімін демде өзгертіп, көзіне жас алдырады. Орыс жылнамаларында (Ипатьев жылнамасы) оның мынадай сөздері сақталған: ''«Жат елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол»'' (көне орыс тілінде: ''«да лучше есть на своей земле костю лечи нели на чуже славну быти»'').<ref name="suleimenov">Сулейменов О. АЗиЯ. — Алма-Ата: Жазушы, 1975. — 304 с.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Плетнёва С. А.'' Половцы. — М.: Наука, 1990. * ''Сулейменов О.'' АЗиЯ. Книга благонамеренного читателя. — Алма-Ата, 1975. [[Санат:XII ғасырдағы тарихи тұлғалар]] [[Санат:Қыпшақ хандары]] [[Санат:Грузия тарихы]] 9dzfb3a66bvyj2nyvjwkjaupjhnh2ft 3619038 3619036 2026-06-17T13:13:56Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619038 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Артық хан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] | Лақап аты = Артак, Ардак, Отрак, Отрок | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = [[1125 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Сарыхан]] | Ізбасары = [[Қоншақ хан]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = [[Қоншақ хан]] | Бірігіп басқарушы1 = Сырчан хан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = 1125 жылдан кейін | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = Грузия патшасының әскери одақтасы және қолбасшысы | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = [[1118 жыл]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[1125 жыл]] | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] / [[Христиандық]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ (Қыпшақ хандығы) | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = 1125 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = [[Дөң|Дон бойы]] (немесе Солтүстік Кавказ) | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Атрак (Артық) | Әкесі = [[Сарыхан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Қоншақ хан]], Елтұқ, Тұрантоқты | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан / Сардар | Басқарды = Қыпшақ ордасы, Грузия патшалық гвардиясы | Шайқасы = Русь-қыпшақ соғыстары, [[Дидгори шайқасы]] (1121) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Артық хан''' немесе '''Атрак''' (сонымен қатар ''Артак, Ардак, Отрак, Отрок''; ? — [[1125 жыл]]дан кейін) — [[қыпшақтар]]дың ханы, [[Сарыхан]]ның ұлы, әйгілі [[Қоншақ хан]]ның әкесі<ref name="wiki_artyk">[https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD Артық хан] — Уикипедия ашық энциклопедиясы.</ref>. == Өмірбаяны == === Кавказдағы кезең === [[1111 жыл]]ы Русь княздіктерінің біріккен әскерінен жеңіліс тапқаннан кейін, Артық пен Сырчан хандардың ордалары Төменгі Подонье мен [[Солтүстік Кавказ]] далаларына қарай шегінді.<ref name="gumilev">Гумилев Л. Н. Древняя Русь и Великая степь. — М.: Мысль, 1989. — 766 с.</ref> Басқа да ыдыраған қыпшақ ордаларының жасақтарымен толыққан Артық ханның әскері орыстарға қарсы тұрған дон [[Аландар|аландарының]] одақтасына айналды.<ref name="dic_academic">[https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/617049 Что такое Атрак хан?] — Словари и энциклопедии на Академике.</ref> [[1117 жыл]]ы Солтүстік Кавказға келген қыпшақтар [[Белая Вежа]] бекінісін талқандады. Бұл қала тұрғындарын, сондай-ақ [[Печенегтер|печенегтер]] мен торк тайпаларын Русь жеріне қоныс аударуға мәжбүр етті.<ref name="ru_wiki">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BA Атрак] — Ру-Википедия мақаласы.</ref> Солтүстік Кавказда қыпшақтар аландарды, адығтарды және [[Вайнахтар|вайнахтарды]] ығыстырғанымен, [[XII ғасыр]]дың басында олардың арасындағы шекара [[Қобан]], Төменгі Малка және [[Терек (өзен)|Терек]] өзендерінің бойымен тұрақталды. Аландар мен қыпшақтардың татуласуына [[Грузия]] патшасы [[Давид IV Құрылысшы|IV Дәуіт (Құрылысшы)]] тікелей ықпал етті.<ref name="dic_academic" /> Грузия мемлекетінің әскери қуатын арттыру мақсатында IV Дәуіт патша [[Селжұқтар|селжұқтардың]] басып кіру қаупінен сақтанып, [[1118 жыл]]ы қыпшақтармен әскери одақ құрды.<ref name="kipchaks_georgia">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BF%D1%87%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%B2_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%B8 Кипчаки в Грузии] — История переселения тюрок на Кавказ.</ref> Осы мақсатта Дәуіт патша қыпшақ көсемі Артықтың қызы [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] есімді аруға үйленген болатын. Патша Дәуіт қыпшақтарға елшілер жіберіп, өз қайын атасын әскерімен бірге селжұқтарға қарсы соғысу үшін Кавказ сыртына шақырды. Қыпшақтар бұл ұсынысты қабылдады. Грузияға келген Артық ханның әскері әйелдер мен бала-шағаны есептемегенде 40 000 жауынгерді құрады. Бұған қоса, 5 000 таңдаулы сарбаз патшаның жеке гвардиясына қабылданды.<ref name="ehistory_georgia">[https://e-history.kz/ru/news/show/31841 Как кипчакское войско отстояло независимость Грузии] — Информационный портал E-history.kz.</ref> Ал оның бауыры Сырчан ханның ордасы Дон бойында көшіп-конып қала берді. Артық хан IV Дәуітке аттанғаннан кейін, орыс княздіктері 1116–1117 жылдары Северский Донец өзені бойындағы алан кінәздігін біржола жойды. === Туған далаға оралуы === [[1125 жыл]]ы Киев кінәзі [[Владимир Всеволодович Мономах|Владимир Мономах]] пен Грузия патшасы IV Дәуіт қайтыс болғаннан кейін, Сырчан ханның шақыруымен Артық хан өз ордасының бір бөлігімен Дон бойына қайта оралды.<ref name="kazpravda">[https://kazpravda.kz/n/byl-i-nebyl/ Быль и небыль] — Казахстанская правда.</ref> Артық ханның өз адамдарымен бірге туған даласына оралуы тарихи-әдеби аңызбен тығыз байланысты: Сырчан хан Кавказға арнайы елші (немесе өзі) жіберіп, дәулеті тасып, құрметке бөленіп отырған Артықты елге шақырады. Алайда Артық хан туған жерге қайтудан бас тартады. Сонда Сырчан қойнынан өзімен бірге ала кеткен дала шөбін — [[Жусан|ерменді (жусанды)]] алып иіскетеді. Құрғақ жусанның жұпар иісі Артық ханның шешімін демде өзгертіп, көзіне жас алдырады. Орыс жылнамаларында (Ипатьев жылнамасы) оның мынадай сөздері сақталған: ''«Жат елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол»'' (көне орыс тілінде: ''«да лучше есть на своей земле костю лечи нели на чуже славну быти»'').<ref name="suleimenov">Сулейменов О. АЗиЯ. — Алма-Ата: Жазушы, 1975. — 304 с.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Плетнёва С. А.'' Половцы. — М.: Наука, 1990. * ''Сулейменов О.'' АЗиЯ. Книга благонамеренного читателя. — Алма-Ата, 1975. [[Санат:XII ғасырдағы тарихи тұлғалар]] [[Санат:Қыпшақ хандары]] [[Санат:Грузия тарихы]] 7us5lpcigvnmhr2ew4qx7tb2r3xph9a 3619039 3619038 2026-06-17T13:15:08Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619039 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Артық хан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] | Лақап аты = Артак, Ардак, Отрак, Отрок | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = [[1125 жыл]]дан кейін | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Сарыхан]] | Ізбасары = [[Қоншақ хан]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = [[Қоншақ хан]] | Бірігіп басқарушы1 = Сырчан хан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = 1125 жылдан кейін | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = Грузия патшасының әскери одақтасы және қолбасшысы | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = [[1118 жыл]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[1125 жыл]] | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] / [[Христиандық]] | Азаматтығы = Қыпшақ хандығы | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = 1125 жылдан кейін | Қайтыс болған жері = [[Дон|Дон бойы]] (немесе Солтүстік Кавказ) | Жерленді = | Династия = Шаруқанилер (Тертер-оба) | Туған кездегі есімі = Атрак (Артық) | Әкесі = [[Сарыхан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Қоншақ хан]], Елтұқ, Тұрантоқты | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан / Сардар | Басқарды = Қыпшақ ордасы, Грузия патшалық гвардиясы | Шайқасы = Русь-қыпшақ соғыстары, [[Дидгори шайқасы]] (1121) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Артық хан''' немесе '''Атрак''' (сонымен қатар ''Артак, Ардак, Отрак, Отрок''; ? — [[1125 жыл]]дан кейін) — [[қыпшақтар]]дың ханы, [[Сарыхан]]ның ұлы, әйгілі [[Қоншақ хан]]ның әкесі.<ref name="wiki_artyk">[https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD Артық хан] — Уикипедия ашық энциклопедиясы.</ref> == Өмірбаяны == === Кавказдағы кезең === [[1111 жыл]]ы Русь княздіктерінің біріккен әскерінен жеңіліс тапқаннан кейін, Артық пен Сырчан хандардың ордалары Төменгі Подонье мен [[Солтүстік Кавказ]] далаларына қарай шегінді.<ref name="gumilev">Гумилев Л. Н. Древняя Русь и Великая степь. — М.: Мысль, 1989. — 766 с.</ref> Басқа да ыдыраған қыпшақ ордаларының жасақтарымен толыққан Артық ханның әскері орыстарға қарсы тұрған дон [[Аландар|аландарының]] одақтасына айналды.<ref name="dic_academic">[https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/617049 Что такое Атрак хан?] — Словари и энциклопедии на Академике.</ref> [[1117 жыл]]ы Солтүстік Кавказға келген қыпшақтар [[Белая Вежа]] бекінісін талқандады. Бұл қала тұрғындарын, сондай-ақ [[Печенегтер|печенегтер]] мен торк тайпаларын Русь жеріне қоныс аударуға мәжбүр етті.<ref name="ru_wiki">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BA Атрак] — Ру-Википедия мақаласы.</ref> Солтүстік Кавказда қыпшақтар аландарды, адығтарды және [[Вайнахтар|вайнахтарды]] ығыстырғанымен, [[XII ғасыр]]дың басында олардың арасындағы шекара [[Қобан]], Төменгі Малка және [[Терек (өзен)|Терек]] өзендерінің бойымен тұрақталды. Аландар мен қыпшақтардың татуласуына [[Грузия]] патшасы [[Давид IV Құрылысшы|IV Дәуіт (Құрылысшы)]] тікелей ықпал етті.<ref name="dic_academic" /> Грузия мемлекетінің әскери қуатын арттыру мақсатында IV Дәуіт патша [[Селжұқтар|селжұқтардың]] басып кіру қаупінен сақтанып, [[1118 жыл]]ы қыпшақтармен әскери одақ құрды.<ref name="kipchaks_georgia">[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BF%D1%87%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%B2_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%B8 Кипчаки в Грузии] — История переселения тюрок на Кавказ.</ref> Осы мақсатта Дәуіт патша қыпшақ көсемі Артықтың қызы [[Гурандухт (Тұрантоқты)]] есімді аруға үйленген болатын. Патша Дәуіт қыпшақтарға елшілер жіберіп, өз қайын атасын әскерімен бірге селжұқтарға қарсы соғысу үшін Кавказ сыртына шақырды. Қыпшақтар бұл ұсынысты қабылдады. Грузияға келген Артық ханның әскері әйелдер мен бала-шағаны есептемегенде 40 000 жауынгерді құрады. Бұған қоса, 5 000 таңдаулы сарбаз патшаның жеке гвардиясына қабылданды.<ref name="ehistory_georgia">[https://e-history.kz/ru/news/show/31841 Как кипчакское войско отстояло независимость Грузии] — Информационный портал E-history.kz.</ref> Ал оның бауыры Сырчан ханның ордасы Дон бойында көшіп-конып қала берді. Артық хан IV Дәуітке аттанғаннан кейін, орыс княздіктері 1116–1117 жылдары Северский Донец өзені бойындағы алан кінәздігін біржола жойды. === Туған далаға оралуы === [[1125 жыл]]ы Киев кінәзі [[Владимир Всеволодович Мономах|Владимир Мономах]] пен Грузия патшасы IV Дәуіт қайтыс болғаннан кейін, Сырчан ханның шақыруымен Артық хан өз ордасының бір бөлігімен Дон бойына қайта оралды.<ref name="kazpravda">[https://kazpravda.kz/n/byl-i-nebyl/ Быль и небыль] — Казахстанская правда.</ref> Артық ханның өз адамдарымен бірге туған даласына оралуы тарихи-әдеби аңызбен тығыз байланысты: Сырчан хан Кавказға арнайы елші (немесе өзі) жіберіп, дәулеті тасып, құрметке бөленіп отырған Артықты елге шақырады. Алайда Артық хан туған жерге қайтудан бас тартады. Сонда Сырчан қойнынан өзімен бірге ала кеткен дала шөбін — [[Жусан|ерменді (жусанды)]] алып иіскетеді. Құрғақ жусанның жұпар иісі Артық ханның шешімін демде өзгертіп, көзіне жас алдырады. Орыс жылнамаларында (Ипатьев жылнамасы) оның мынадай сөздері сақталған: ''«Жат елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол»'' (көне орыс тілінде: ''«да лучше есть на своей земле костю лечи нели на чуже славну быти»'').<ref name="suleimenov">Сулейменов О. АЗиЯ. — Алма-Ата: Жазушы, 1975. — 304 с.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Плетнёва С. А.'' Половцы. — М.: Наука, 1990. * ''Сулейменов О.'' АЗиЯ. Книга благонамеренного читателя. — Алма-Ата, 1975. [[Санат:XII ғасырдағы тарихи тұлғалар]] [[Санат:Қыпшақ хандары]] [[Санат:Грузия тарихы]] ssna4m04p9t2udca3zxze1qbzpb45hr 2 505609 3619114 3513820 2026-06-17T16:30:08Z Sagzhan 29953 3619114 wikitext text/x-wiki Жеке боты:&nbsp;[[Қатысушы:{{{Sagzhanbot|Sagzhanbot}}}|{{{Sagzhanbot|Sagzhanbot}}}]] (<tt>[[Арнайы:Үлесі/Sagzhanbot|ү]]</tt>)</div> ([[23 наурыз]], [[1996 жыл]]) {{Қатысушы:Box/Терминдерді аударуға қарсы}} {{User:Box/Зодиак:Тоқты}} {{User:Box/Уикипедияшы |ту =бар |Қатысушы есімі = Sagzhаn |Дәрежесі =Администратор |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Тақырыпшалар стилі = |Белгілер стилі = |Туылған кездегі есімі = |Мансабы = |Туған күні = 23 наурыз 1996 |Туған жері = ШҚО, Марқакөл ауданы |Ұлты = [[Қазақтар|Қазақ]] |Уики-есім = Sagzhan |Тіркелу-жыл = 2014 |Тіркелу-күн = 01 |Тіркелу-ай = 01 |Марапаттама = |Мақала саны = |Мақала саны-дата = 475 (10.06.2026) |Статистика стилі = |Facebook = |Вконтакте = |юзербокс-тақырып = |юзербокстар = ... |юзербокс-тақырып6 = |юзербокстар6 = }} {{col-begin}} {{col-2}} {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Olympic Barnstar Hires 2.png|left|60px|«Спорт жұлдызы»]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/Спорт жұлдызы|«Спорт жұлдызы»]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | '''[[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]!''' Уикипедия жобасында спортшылар туралы жаңа мақалаларды жазып, өндеп айтарлықтай үлес қосқан үшін.-- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>FaбдyлFани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 15:55, 2015 ж. сәуірдің 8 (ALMT) |} {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Silverwiki_2.png|left|80px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/Жақсы мақала|Жақсы мақала]]''' |- |style="vertical-align: middle; borde |[[Қатысушы:Sagzhan|Сағжанға]] — [[Уикипедия]] жобасы аясында [[Мигель Анхел Котто]] [[Уикипедия:Жақсы мақалалар|жақсы мақаласын]] жазғаны үшін. Сәттілік тілеймін! -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>FaбдyлFани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 10:31, 2015 ж. маусымның 24 (ALMT) |} {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:BoNM - Kazakhstan Hires.png|left|50px|Қазақстан жұлдызы]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/Қазақстан жұлдызы|Қазақстан жұлдызы]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Құрметті '''[[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]'''! Қазақша Уикипедия беттерінде Қазақ Елі тарихын енгізу бағытындағы еңбегіңіз, атап айтқанда қағандар мен қағанаттар туралы ізденістеріңіз бен енгізген мақалалар топтамасы үшін! --[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов 15:10, 2015 ж. шілденің 17 (ALMT)]] |} {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Kazakh Khanate 550 Barnstar Hires-2.png|left|100px|«Қазақ хандығына 550 жыл» марапаттамасы]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/«Қазақ хандығына 550 жыл» марапаттамасы|«Қазақ хандығына 550 жыл» марапаттамасы]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] - [[Жоба:Қазақ хандығы|Қазақ хандығы жобасы]] аясында көрсеткен белсенді әрекеттеріңіз, қағандар мен қағанаттар туралы бірізділікпен атқарған жұмыстарыңыз үшін! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов 14:08, 2015 ж. қазанның 20 (ALMT)]] |} {{User:Box/Жоба қатысушысы:Қазақ хандығы}} {{col-2}} {{Қатысушы:Box/Мұсылман}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Геннадий Головкиннің жанкүйері}} {{User:Box/Қайрат}} {{User:Box/Манчестер Сити ФК}} {{col-2}} {{col-end}} {{Администраторлар|state=expanded}} [[Санат:Уикипедия:Өскемен қаласы қатысушылары]] [[ru:Участник:Sagzhan]] [[en:User:Sagzhan]] 47458s7vw16suxhb2bxctkxde20vxti 3619115 3619114 2026-06-17T16:31:12Z Sagzhan 29953 3619115 wikitext text/x-wiki Жеке боты:&nbsp;[[Қатысушы:{{{Sagzhanbot|Sagzhanbot}}}|{{{Sagzhanbot|Sagzhanbot}}}]] (<tt>[[Арнайы:Үлесі/Sagzhanbot|ү]]</tt>)</div> ([[23 наурыз]], [[1996 жыл]]) {{Қатысушы:Box/Терминдерді аударуға қарсы}} {{User:Box/Зодиак:Тоқты}} {{User:Box/Уикипедияшы |ту =бар |Қатысушы есімі = Sagzhаn |Дәрежесі = Администратор |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Тақырыпшалар стилі = |Белгілер стилі = |Туылған кездегі есімі = |Мансабы = |Туған күні = 23 наурыз 1996 |Туған жері = ШҚО, Марқакөл ауданы |Ұлты = [[Қазақтар|Қазақ]] |Уики-есім = Sagzhan |Тіркелу-жыл = 2014 |Тіркелу-күн = 01 |Тіркелу-ай = 01 |Марапаттама = |Мақала саны = 475 |Мақала саны-дата = 10.06.2026 |Статистика стилі = |Facebook = |Вконтакте = |юзербокс-тақырып = |юзербокстар = ... |юзербокс-тақырып6 = |юзербокстар6 = }} {{col-begin}} {{col-2}} {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Olympic Barnstar Hires 2.png|left|60px|«Спорт жұлдызы»]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/Спорт жұлдызы|«Спорт жұлдызы»]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | '''[[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]!''' Уикипедия жобасында спортшылар туралы жаңа мақалаларды жазып, өндеп айтарлықтай үлес қосқан үшін.-- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>FaбдyлFани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 15:55, 2015 ж. сәуірдің 8 (ALMT) |} {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Silverwiki_2.png|left|80px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/Жақсы мақала|Жақсы мақала]]''' |- |style="vertical-align: middle; borde |[[Қатысушы:Sagzhan|Сағжанға]] — [[Уикипедия]] жобасы аясында [[Мигель Анхел Котто]] [[Уикипедия:Жақсы мақалалар|жақсы мақаласын]] жазғаны үшін. Сәттілік тілеймін! -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>FaбдyлFани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 10:31, 2015 ж. маусымның 24 (ALMT) |} {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:BoNM - Kazakhstan Hires.png|left|50px|Қазақстан жұлдызы]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/Қазақстан жұлдызы|Қазақстан жұлдызы]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Құрметті '''[[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]'''! Қазақша Уикипедия беттерінде Қазақ Елі тарихын енгізу бағытындағы еңбегіңіз, атап айтқанда қағандар мен қағанаттар туралы ізденістеріңіз бен енгізген мақалалар топтамасы үшін! --[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов 15:10, 2015 ж. шілденің 17 (ALMT)]] |} {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Kazakh Khanate 550 Barnstar Hires-2.png|left|100px|«Қазақ хандығына 550 жыл» марапаттамасы]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/«Қазақ хандығына 550 жыл» марапаттамасы|«Қазақ хандығына 550 жыл» марапаттамасы]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] - [[Жоба:Қазақ хандығы|Қазақ хандығы жобасы]] аясында көрсеткен белсенді әрекеттеріңіз, қағандар мен қағанаттар туралы бірізділікпен атқарған жұмыстарыңыз үшін! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов 14:08, 2015 ж. қазанның 20 (ALMT)]] |} {{User:Box/Жоба қатысушысы:Қазақ хандығы}} {{col-2}} {{Қатысушы:Box/Мұсылман}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Геннадий Головкиннің жанкүйері}} {{User:Box/Қайрат}} {{User:Box/Манчестер Сити ФК}} {{col-2}} {{col-end}} {{Администраторлар|state=expanded}} [[Санат:Уикипедия:Өскемен қаласы қатысушылары]] [[ru:Участник:Sagzhan]] [[en:User:Sagzhan]] 06yhks6pl2prh65xt1ophknoebodof5 0 509867 3619067 2017876 2026-06-17T15:10:11Z Sagzhan 29953 3619067 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = Сорухан / Сарыхан | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Дешті Қыпшақ|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = Боняк хан, [[Шаруқан хан]] | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Дешті Қыпшақ]] даласы | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан (Сорухан) | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} Сарыхан (орыс деректерінде Шарукан)- [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақ]] тайпасының [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен. Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның [[әулет]]і 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес [[орыс]] [[князь]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді. Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні [[Иудаизм|иудей]] бедекші [[Ресей империясы|Русь]] тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қыпшақтар]] mxut4q8w5qkbbpf72dpr83xjvrfzt0m 3619068 3619067 2026-06-17T15:11:21Z Sagzhan 29953 3619068 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = Сорухан / Сарыхан | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Дешті Қыпшақ|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = Боняк хан, [[Шаруқан хан]] | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = Артық хан, Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} Сарыхан (орыс деректерінде Шарукан)- [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақ]] тайпасының [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен. Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның [[әулет]]і 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес [[орыс]] [[князь]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді. Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні [[Иудаизм|иудей]] бедекші [[Ресей империясы|Русь]] тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қыпшақтар]] 83xvhi3zbz7b45wybu3v275601dky0i 3619069 3619068 2026-06-17T15:12:44Z Sagzhan 29953 3619069 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = [[Бунақ хан]], Сарыхан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Артық хан]], Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} Сарыхан (орыс деректерінде Шарукан)- [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақ]] тайпасының [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен. Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның [[әулет]]і 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес [[орыс]] [[князь]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді. Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні [[Иудаизм|иудей]] бедекші [[Ресей империясы|Русь]] тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қыпшақтар]] e3gljhccwzosta35cx3a5rc2my2777b 3619071 3619069 2026-06-17T15:13:18Z Sagzhan 29953 3619071 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = [[Бунақ хан]], Сарыхан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Артық хан]], Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} Сарыхан (орыс деректерінде Шарукан)- [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақ]] тайпасының [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен. == Билігі == Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның [[әулет]]і 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес [[орыс]] [[князь]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді. Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні [[Иудаизм|иудей]] бедекші [[Ресей империясы|Русь]] тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қыпшақтар]] qsv3dh1f68b0j7y33tcyb9c38kfylet 3619072 3619071 2026-06-17T15:13:48Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619072 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = [[Бунақ хан]], Сарыхан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = Әсен хан | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Артық хан]], Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} Сарыхан (орыс деректерінде Шарукан)- [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақ]] тайпасының [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен. == Билігі == Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның [[әулет]]і 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес [[орыс]] [[князь]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді. Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні [[Иудаизм|иудей]] бедекші [[Ресей империясы|Русь]] тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қыпшақтар]] mgqlhn4vqb8yo340imaoftffcp9jhes 3619073 3619072 2026-06-17T15:14:50Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619073 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = [[Бунақ хан]], Сарыхан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = Әсен хан | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Артық хан]], Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Сарыхан''' (орыс деректерінде '''Шарукан''') - [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен. == Билігі == Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның [[әулет]]і 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес [[орыс]] [[князь]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді. Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні [[Иудаизм|иудей]] бедекші [[Ресей империясы|Русь]] тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қыпшақтар]] cmjibn9slcfkq32lomugv9mt5l2s8mn 3619075 3619073 2026-06-17T15:15:09Z Sagzhan 29953 /* Билігі */ 3619075 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = [[Бунақ хан]], Сарыхан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = Әсен хан | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Артық хан]], Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Сарыхан''' (орыс деректерінде '''Шарукан''') - [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен. == Билігі == Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның [[әулет]]і 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес [[орыс]] [[князь]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді. Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні [[Иудаизм|иудей]] бедекші [[Ресей империясы|Русь]] тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қыпшақтар]] cbdsd87xgr0b4zqdgyv4awmevijwa3z 3619076 3619075 2026-06-17T15:16:15Z Sagzhan 29953 /* Билігі */ 3619076 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = [[Бунақ хан]], Сарыхан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = Әсен хан | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Артық хан]], Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Сарыхан''' (орыс деректерінде '''Шарукан''') - [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен. == Билігі == Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның әулеті 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес [[орыс]] [[князь]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді. Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні иудей бедекші [[Русь]] тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қыпшақтар]] kvrp1m90obqruko54iyqqfsk72q4w1i 3619078 3619076 2026-06-17T15:16:50Z Sagzhan 29953 /* Билігі */ 3619078 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = [[Бунақ хан]], Сарыхан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = Әсен хан | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Артық хан]], Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Сарыхан''' (орыс деректерінде '''Шарукан''') - [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен. == Билігі == Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның әулеті 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес [[Русь]] [[кінәз]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді. Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні иудей бедекші [[Русь]] тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қыпшақтар]] qv93deszi3e3bjm900rz3lz6wznp2hu 3619079 3619078 2026-06-17T15:17:31Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619079 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = [[Бунақ хан]], Сарыхан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = Әсен хан | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Артық хан]], Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Сарыхан''' (орыс деректерінде '''Шарукан''') — [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен. == Билігі == Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның әулеті 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес [[Русь]] [[кінәз]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді. Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні иудей бедекші [[Русь]] тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қыпшақтар]] k54mce61s6azhebcq5vm3a9m0cp6kub 3619080 3619079 2026-06-17T15:18:14Z Sagzhan 29953 /* Билігі */ 3619080 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = [[Бунақ хан]], Сарыхан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = Әсен хан | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Артық хан]], Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Сарыхан''' (орыс деректерінде '''Шарукан''') — [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен. == Билігі == Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның әулеті 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес Русь [[кінәз]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді. Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні иудей бедекші [Русь тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қыпшақтар]] 6g79kq4bo7f1hwcgy3c2krggjxmul1z 3619081 3619080 2026-06-17T15:18:34Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3619081 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = [[Бунақ хан]], Сарыхан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = Әсен хан | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Артық хан]], Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Сарыхан''' (орыс деректерінде '''Шарукан''') — [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен. == Билігі == Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның әулеті 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес Русь [[кінәз]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді. Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні иудей бедекші [Русь тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қыпшақтар]] nxa0z78q2my3volfnprdsy7o16svudr 3619083 3619081 2026-06-17T15:20:47Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619083 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = [[Бунақ хан]], Сарыхан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = Әсен хан | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Артық хан]], Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Сарыхан''' (орыс деректерінде '''Шарукан''') — [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен.<ref name="encyclopedia_sar">[[Қазақ энциклопедиясы]] | Бас редакциясы. Ашық электронды базасы. Сарыхан мақаласы. (Қаралды: 17 маусым 2026).</ref><ref name="letopis_ipat">Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). — Том 2. Ипатьевская летопись. — СПб, 1908. — Стб. 258-259.</ref><ref name="pletneva_polov">''Плетнёва С. А.'' Половцы. — М.: Наука, 1990. — С. 54-56. — ISBN 5-02-009542-7.</ref> == Билігі == Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның әулеті 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес Русь [[кінәз]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді. Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні иудей бедекші [Русь тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қыпшақтар]] k0o6pbo559017gs5in5mhm5mclglnht 3619084 3619083 2026-06-17T15:21:36Z Sagzhan 29953 /* Билігі */ 3619084 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = [[Бунақ хан]], Сарыхан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = Әсен хан | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Артық хан]], Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Сарыхан''' (орыс деректерінде '''Шарукан''') — [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен.<ref name="encyclopedia_sar">[[Қазақ энциклопедиясы]] | Бас редакциясы. Ашық электронды базасы. Сарыхан мақаласы. (Қаралды: 17 маусым 2026).</ref><ref name="letopis_ipat">Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). — Том 2. Ипатьевская летопись. — СПб, 1908. — Стб. 258-259.</ref><ref name="pletneva_polov">''Плетнёва С. А.'' Половцы. — М.: Наука, 1990. — С. 54-56. — ISBN 5-02-009542-7.</ref> == Билігі == Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның әулеті 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес Русь [[кінәз]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді.<ref name="gumilev_steppe">''Гумилев Л. Н.'' Древняя Русь и Великая степь. — М.: Мысль, 1989. — 766 с. — ISBN 5-244-00338-4.</ref><ref name="ehistory_kipchak">[https://e-history.kz Дешті Қыпшақ хандары мен билеушілері] — Электрондық ғылыми-баспасөз порталы E-history.kz. (Қаралды: 17 маусым 2026).</ref> Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні иудей бедекші [Русь тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қыпшақтар]] e2fbzqea4ic8znkf66na95pp2ntk7dd 3619085 3619084 2026-06-17T15:22:03Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Қыпшақ хандары|Қыпшақ хандары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3619085 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сарыхан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қыпшақ хандығы|Қыпшақ ханы]] (Көшпелі орда билеушісі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = [[Бунақ хан]], Сарыхан | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = XI ғасырдың соңы | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = XII ғасырдың басы | регент1 = | regent1Басқара бастады = | regent1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | regent2Басқара бастады = | regent2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Дешті Қыпшақ | Туған күні = XI ғасыр | Туған жері = [[Қыпшақ даласы]] | Қайтыс болған күні = XII ғасырдың басы | Қайтыс болған жері = Дешті Қыпшақ | Жерленді = | Династия = Қыпшақ хандарының әулеті | Туған кездегі есімі = Сарыхан | Әкесі = Әсен хан | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Артық хан]], Сырчан | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Қыпшақ атты әскері | Атағы = Хан | Басқарды = Қыпшақ тайпалық одағы | Шайқасы = Сула (Сүлей) өзеніндегі шайқас ([[1107 жыл]]) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Сарыхан''' (орыс деректерінде '''Шарукан''') — [[Дон]] өзенінің жағасына қоныс тепкен [[қыпшақтар]]дың [[хан]]ы. Әкесі Әсен хан, атасы әйгілі Құнан Әбыз. Сарыханның туған жылы белгісіз, шамамамен XI-XII ғасырларда өмір сүрген. Ол өзі ел бастап көшкенде және жорық кезінде ақыл-парасатымен көзге түскен.<ref name="encyclopedia_sar">[[Қазақ энциклопедиясы]] | Бас редакциясы. Ашық электронды базасы. Сарыхан мақаласы. (Қаралды: 17 маусым 2026).</ref><ref name="letopis_ipat">Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). — Том 2. Ипатьевская летопись. — СПб, 1908. — Стб. 258-259.</ref><ref name="pletneva_polov">''Плетнёва С. А.'' Половцы. — М.: Наука, 1990. — С. 54-56. — ISBN 5-02-009542-7.</ref> == Билігі == Сары хан қыпшақтарды 40 жылдай (1068-1107) басқарып, шашырап жүрген ұсақ [[тайпа|ру-тайпа]]ларды біріктіре білген. Жалпы, Сары ханның әулеті 150 жылдай билік жүргізген. Өздерін шығу тегі бойынша, «[[Айдаһар|айдаhардан]]» таратып, «айдаhарға» табынатын кимек тайпасынан шыққан. Сондықтан оларды көрші тайпалар «ұранқайлықтар» деп жиі атайтын болған. Сары хан көршілес Русь [[кінәз]]дерімен жақсы қарым-қатынас жасаған. Бірақ, бірін-бірі күндеген орыс князьдерінен мезі болған Сары хан, 12 мың қол жинап, [[1068 жыл]]ы [[Киев]]ке аттанады. Мұздай қаруланған қыпшақ әскерінен қорыққан Киев князінің жасағы тым-тырақай қашып кетеді. Ол Киев қаласын алса да, өзінің даладағы өміріне қайта оралады. [[1105 жыл]]ы Сары хан Бунақ ханмен бірігіп, Переяславльге қарсы [[соғыс]] ашып, Тұғырыл ханның кегін қайтаруды көздейді.<ref name="gumilev_steppe">''Гумилев Л. Н.'' Древняя Русь и Великая степь. — М.: Мысль, 1989. — 766 с. — ISBN 5-244-00338-4.</ref><ref name="ehistory_kipchak">[https://e-history.kz Дешті Қыпшақ хандары мен билеушілері] — Электрондық ғылыми-баспасөз порталы E-history.kz. (Қаралды: 17 маусым 2026).</ref> Ұрыс алдында барлық [[әскер]]ін жиып, оларға демалуға бұйрық береді. Осы жәйтті қыпшақ арасында жүрген қаны [[Түркілер|түркі]], ал діні иудей бедекші [Русь тыңшысына жеткізеді. Орыс әскерлері ұрымтал тұсты пайдаланып кетіп, [[Лубна]] деген жерде демалып жатқан қыпшақ әскеріне бас салады. Ұрыс тәсілдерін жетік қолдана білген Сары хан мен Бунақ батырдың арсында Мономах әскерінің шабуылы тойтарылады. Араға бір жыл сала екі жақ, [[1107 жыл]]ы қайта қырқысты. Осы шайқаста Сары хан да, Бунақ та қаза тапты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қыпшақтар]] [[Санат:Қыпшақ хандары]] q8q3lgcktel4gwj29evj2vk9sx9zzwv 0 513673 3619415 2062144 2026-06-18T09:59:10Z Садықова Ақгүл 181520 3619415 wikitext text/x-wiki == Ширақ батыр == == Өмірбаяны == Біздің заманымызға дейінгі VI ғасырда өмір сүрген сақ тайпаларының даңқты батыры. == Ширақ батырдың ерлігі == Сақтардың патшасы Тұмардың қолынан Кир патшасы қаза тапқаннан кейін, оның орнына Дарий отырды. Көп ұзамай, Кирдің кегін алу үшін ол да сақтарға қарай жорыққа шықты. Сонымен Дарий қара құрттай қаптаған әскерімен дарияның бергі бетіне өтіп, шабуылға шықты. Сақ әскері сан жағынан аз еді. Ойсырай жеңіле бастағаннан кейін халқының тағдырын ойлаған Ширақ деген батыр ел-жұртына: "Бүкіл ел қырылғанша, біріміз құрбан болайық"- дейді. Сөйтеді де өзінің құлақ-мұрнын кесіп, Дарий патшаның алдынан шығады: "Өз елім мені қорлады. Енді сізге қызмет етемін",- дейді. Бұған сеніп қалған Дарий Ширақты жолбасшы қылып, көшіп кеткен сақтардың ізіне түседі. Бірақ жеті күн, жеті түн жүрсе де, алдынан ешкім көрінбейді. Елсіз-күнсіз Қызылқұмның ішінде қамалады. Әскері қырыла бастайды. Бір бәленің болғанын сонда ғана сезіп, Дарийдің қолбасшысы Ширақты алқымға алады. Сонда Ширақ: "Мен дегеніме жеттім, елімді аман алып қалдым. Енді қолыңнан келгенді істей бер!"- дейді. Дарий сонда ғана алданғанын түсініп, ызадан не қыларын білмей, Ширақтың басын қылышпен шауып түсіреді. Адамдары да, аты да қырылады. Сасқаны сондай, тәңіріне жалбарынып: "Осыдан аман қалсам, енді сақтарға қарап аяқ баспаспын!"- деп ант береді. Сол кезде жаңбыр жауып қана жаны аман қалып, аз ғана әскермен еліне қайтады. Сөйтіп, Ширақ батырдың арқасында сақ даласы жауынан құтылды. <ref>Қыраубайқызы А.Ежелгі дәуір әдебиеті:Қазақ әдебиетін тереңдетіп оқытатын мектептерге арналған оқу құралы.-Алматы:"Мектеп"баспасы"ЖАҚ,2002-88 бет</ref> == Дереккөздер == <references/> fgnochzit666ruw01d6x3mce93ri7jq 3619421 3619415 2026-06-18T10:03:29Z Садықова Ақгүл 181520 3619421 wikitext text/x-wiki == Өмірбаяны == Ширақ батыр - Біздің заманымызға дейінгі VI ғасырда өмір сүрген сақ тайпаларының даңқты батыры. == Ширақ батырдың ерлігі == Сақтардың патшасы Тұмардың қолынан Кир патшасы қаза тапқаннан кейін, оның орнына Дарий отырды. Көп ұзамай, Кирдің кегін алу үшін ол да сақтарға қарай жорыққа шықты.<ref>Қыраубайқызы А.Ежелгі дәуір әдебиеті:Қазақ әдебиетін тереңдетіп оқытатын мектептерге арналған оқу құралы.-Алматы:"Мектеп"баспасы"ЖАҚ,2002-88 бет</ref> Сонымен Дарий қара құрттай қаптаған әскерімен дарияның бергі бетіне өтіп, шабуылға шықты. Сақ әскері сан жағынан аз еді. Ойсырай жеңіле бастағаннан кейін халқының тағдырын ойлаған Ширақ деген батыр ел-жұртына: "Бүкіл ел қырылғанша, біріміз құрбан болайық"- дейді. Сөйтеді де өзінің құлақ-мұрнын кесіп, Дарий патшаның алдынан шығады: "Өз елім мені қорлады. Енді сізге қызмет етемін",- дейді. Бұған сеніп қалған Дарий Ширақты жолбасшы қылып, көшіп кеткен сақтардың ізіне түседі. Бірақ жеті күн, жеті түн жүрсе де, алдынан ешкім көрінбейді. Елсіз-күнсіз Қызылқұмның ішінде қамалады. Әскері қырыла бастайды. Бір бәленің болғанын сонда ғана сезіп, Дарийдің қолбасшысы Ширақты алқымға алады. Сонда Ширақ: "Мен дегеніме жеттім, елімді аман алып қалдым. Енді қолыңнан келгенді істей бер!"- дейді. Дарий сонда ғана алданғанын түсініп, ызадан не қыларын білмей, Ширақтың басын қылышпен шауып түсіреді. Адамдары да, аты да қырылады. Сасқаны сондай, тәңіріне жалбарынып: "Осыдан аман қалсам, енді сақтарға қарап аяқ баспаспын!"- деп ант береді. Сол кезде жаңбыр жауып қана жаны аман қалып, аз ғана әскермен еліне қайтады. Сөйтіп, Ширақ батырдың арқасында сақ даласы жауынан құтылды. <ref>Қыраубайқызы А.Ежелгі дәуір әдебиеті:Қазақ әдебиетін тереңдетіп оқытатын мектептерге арналған оқу құралы.-Алматы:"Мектеп"баспасы"ЖАҚ,2002-88 бет</ref> == Дереккөздер == <references/> 1x4lt3symd3jyulphft86k1mqysghg6 3619430 3619421 2026-06-18T10:10:44Z Садықова Ақгүл 181520 /* Ширақ батырдың ерлігі */ 3619430 wikitext text/x-wiki == Өмірбаяны == Ширақ батыр - Біздің заманымызға дейінгі VI ғасырда өмір сүрген сақ тайпаларының даңқты батыры. == Өмірбаяны == Біздің заманымызға дейінгі VI ғасырда өмір сүрген сақ тайпаларының даңқты батыры. == Ширақ батырдың ерлігі == Сақтардың патшасы Тұмардың қолынан Кир патшасы қаза тапқаннан кейін, оның орнына Дарий отырды. Көп ұзамай, Кирдің кегін алу үшін ол да сақтарға қарай жорыққа шықты. Сонымен Дарий қара құрттай қаптаған әскерімен дарияның бергі бетіне өтіп, шабуылға шықты. Сақ әскері сан жағынан аз еді. Ойсырай жеңіле бастағаннан кейін халқының тағдырын ойлаған Ширақ деген батыр ел-жұртына: "Бүкіл ел қырылғанша, біріміз құрбан болайық"- дейді. Сөйтеді де өзінің құлақ-мұрнын кесіп, Дарий патшаның алдынан шығады: "Өз елім мені қорлады. Енді сізге қызмет етемін",- дейді. Бұған сеніп қалған Дарий Ширақты жолбасшы қылып, көшіп кеткен сақтардың ізіне түседі. Бірақ жеті күн, жеті түн жүрсе де, алдынан ешкім көрінбейді. Елсіз-күнсіз Қызылқұмның ішінде қамалады. Әскері қырыла бастайды. Бір бәленің болғанын сонда ғана сезіп, Дарийдің қолбасшысы Ширақты алқымға алады. Сонда Ширақ: "Мен дегеніме жеттім, елімді аман алып қалдым. Енді қолыңнан келгенді істей бер!"- дейді. Дарий сонда ғана алданғанын түсініп, ызадан не қыларын білмей, Ширақтың басын қылышпен шауып түсіреді. Адамдары да, аты да қырылады. Сасқаны сондай, тәңіріне жалбарынып: "Осыдан аман қалсам, енді сақтарға қарап аяқ баспаспын!"- деп ант береді. Сол кезде жаңбыр жауып қана жаны аман қалып, аз ғана әскермен еліне қайтады. Сөйтіп, Ширақ батырдың арқасында сақ даласы жауынан құтылды. <ref>Қыраубайқызы А.Ежелгі дәуір әдебиеті:Қазақ әдебиетін тереңдетіп оқытатын мектептерге арналған оқу құралы.-Алматы: "Мектеп"баспасы" ЖАҚ, 2002-88 бет</ref> == Дереккөздер == <references/> fj7l8xw513hxx36nqoj05mqsh9i7xsp 3619433 3619430 2026-06-18T10:11:15Z Садықова Ақгүл 181520 3619433 wikitext text/x-wiki == Өмірбаяны == Ширақ батыр - Біздің заманымызға дейінгі VI ғасырда өмір сүрген сақ тайпаларының даңқты батыры. == Ширақ батырдың ерлігі == Сақтардың патшасы Тұмардың қолынан Кир патшасы қаза тапқаннан кейін, оның орнына Дарий отырды. Көп ұзамай, Кирдің кегін алу үшін ол да сақтарға қарай жорыққа шықты. Сонымен Дарий қара құрттай қаптаған әскерімен дарияның бергі бетіне өтіп, шабуылға шықты. Сақ әскері сан жағынан аз еді. Ойсырай жеңіле бастағаннан кейін халқының тағдырын ойлаған Ширақ деген батыр ел-жұртына: "Бүкіл ел қырылғанша, біріміз құрбан болайық"- дейді. Сөйтеді де өзінің құлақ-мұрнын кесіп, Дарий патшаның алдынан шығады: "Өз елім мені қорлады. Енді сізге қызмет етемін",- дейді. Бұған сеніп қалған Дарий Ширақты жолбасшы қылып, көшіп кеткен сақтардың ізіне түседі. Бірақ жеті күн, жеті түн жүрсе де, алдынан ешкім көрінбейді. Елсіз-күнсіз Қызылқұмның ішінде қамалады. Әскері қырыла бастайды. Бір бәленің болғанын сонда ғана сезіп, Дарийдің қолбасшысы Ширақты алқымға алады. Сонда Ширақ: "Мен дегеніме жеттім, елімді аман алып қалдым. Енді қолыңнан келгенді істей бер!"- дейді. Дарий сонда ғана алданғанын түсініп, ызадан не қыларын білмей, Ширақтың басын қылышпен шауып түсіреді. Адамдары да, аты да қырылады. Сасқаны сондай, тәңіріне жалбарынып: "Осыдан аман қалсам, енді сақтарға қарап аяқ баспаспын!"- деп ант береді. Сол кезде жаңбыр жауып қана жаны аман қалып, аз ғана әскермен еліне қайтады. Сөйтіп, Ширақ батырдың арқасында сақ даласы жауынан құтылды. <ref>Қыраубайқызы А.Ежелгі дәуір әдебиеті:Қазақ әдебиетін тереңдетіп оқытатын мектептерге арналған оқу құралы.-Алматы: "Мектеп"баспасы" ЖАҚ, 2002-88 бет</ref> == Дереккөздер == <references/> row7ugo0pnlq56asm655zeyg3xq85ty 3619453 3619433 2026-06-18T10:20:10Z Садықова Ақгүл 181520 3619453 wikitext text/x-wiki == Өмірбаяны == Ширақ батыр - Біздің заманымызға дейінгі VI ғасырда өмір сүрген сақ тайпаларының даңқты батыры. == Ширақ батырдың ерлігі == Сақтардың патшасы Тұмардың қолынан Кир патшасы қаза тапқаннан кейін, оның орнына Дарий отырды. Көп ұзамай, Кирдің кегін алу үшін ол да сақтарға қарай жорыққа шықты. Сонымен Дарий қара құрттай қаптаған әскерімен дарияның бергі бетіне өтіп, шабуылға шықты. Сақ әскері сан жағынан аз еді. Ойсырай жеңіле бастағаннан кейін халқының тағдырын ойлаған Ширақ деген батыр ел-жұртына: "Бүкіл ел қырылғанша, біріміз құрбан болайық"- дейді. Сөйтеді де өзінің құлақ-мұрнын кесіп, Дарий патшаның алдынан шығады: "Өз елім мені қорлады. Енді сізге қызмет етемін",- дейді. Бұған сеніп қалған Дарий Ширақты жолбасшы қылып, көшіп кеткен сақтардың ізіне түседі. Бірақ жеті күн, жеті түн жүрсе де, алдынан ешкім көрінбейді. Елсіз-күнсіз Қызылқұмның ішінде қамалады. Әскері қырыла бастайды. Бір бәленің болғанын сонда ғана сезіп, Дарийдің қолбасшысы Ширақты алқымға алады. Сонда Ширақ: "Мен дегеніме жеттім, елімді аман алып қалдым. Енді қолыңнан келгенді істей бер!"- дейді. Дарий сонда ғана алданғанын түсініп, ызадан не қыларын білмей, Ширақтың басын қылышпен шауып түсіреді. Адамдары да, аты да қырылады. Сасқаны сондай, тәңіріне жалбарынып: "Осыдан аман қалсам, енді сақтарға қарап аяқ баспаспын!"- деп ант береді. Сол кезде жаңбыр жауып қана жаны аман қалып, аз ғана әскермен еліне қайтады. Сөйтіп, Ширақ батырдың арқасында сақ даласы жауынан құтылды. <ref>Қыраубайқызы А.Ежелгі дәуір әдебиеті:Қазақ әдебиетін тереңдетіп оқытатын мектептерге арналған оқу құралы.-Алматы: "Мектеп"баспасы" ЖАҚ, 2002-88 бет</ref> == Дереккөздер == <references/> 3x616eimunoxui5t5jhvsmb0fkl227x 3619456 3619453 2026-06-18T10:21:21Z Садықова Ақгүл 181520 3619456 wikitext text/x-wiki == Өмірбаяны == Ширақ батыр - Біздің заманымызға дейінгі VI ғасырда өмір сүрген сақ тайпаларының даңқты батыры. == Ширақ батырдың ерлігі == Сақтардың патшасы Тұмардың қолынан Кир патшасы қаза тапқаннан кейін, оның орнына Дарий отырды. Көп ұзамай, Кирдің кегін алу үшін ол да сақтарға қарай жорыққа шықты. Сонымен Дарий қара құрттай қаптаған әскерімен дарияның бергі бетіне өтіп, шабуылға шықты. Сақ әскері сан жағынан аз еді. Ойсырай жеңіле бастағаннан кейін халқының тағдырын ойлаған Ширақ деген батыр ел-жұртына: "Бүкіл ел қырылғанша, біріміз құрбан болайық"- дейді. Сөйтеді де өзінің құлақ-мұрнын кесіп, Дарий патшаның алдынан шығады: "Өз елім мені қорлады. Енді сізге қызмет етемін",- дейді. Бұған сеніп қалған Дарий Ширақты жолбасшы қылып, көшіп кеткен сақтардың ізіне түседі. Бірақ жеті күн, жеті түн жүрсе де, алдынан ешкім көрінбейді. Елсіз-күнсіз Қызылқұмның ішінде қамалады. Әскері қырыла бастайды. Бір бәленің болғанын сонда ғана сезіп, Дарийдің қолбасшысы Ширақты алқымға алады. Сонда Ширақ: "Мен дегеніме жеттім, елімді аман алып қалдым. Енді қолыңнан келгенді істей бер!"- дейді. Дарий сонда ғана алданғанын түсініп, ызадан не қыларын білмей, Ширақтың басын қылышпен шауып түсіреді. Адамдары да, аты да қырылады. Сасқаны сондай, тәңіріне жалбарынып: "Осыдан аман қалсам, енді сақтарға қарап аяқ баспаспын!"- деп ант береді. Сол кезде жаңбыр жауып қана жаны аман қалып, аз ғана әскермен еліне қайтады. Сөйтіп, Ширақ батырдың арқасында сақ даласы жауынан құтылды. <ref>Қыраубайқызы А.Ежелгі дәуір әдебиеті:Қазақ әдебиетін тереңдетіп оқытатын мектептерге арналған оқу құралы.-Алматы: "Мектеп"баспасы" ЖАҚ, 2002-88 бет</ref> == Дереккөздер == <references/> ax9cktlr16eqfrdy4olu7wgsch5ezpm 3619471 3619456 2026-06-18T10:30:56Z Садықова Ақгүл 181520 3619471 wikitext text/x-wiki == Өмірбаяны == Ширақ батыр - Біздің заманымызға дейінгі VI ғасырда өмір сүрген сақ тайпаларының даңқты батыры. == Ширақ батырдың ерлігі == [[Сақтар|Сақтар]]дың патшасы Тұмардың қолынан [[Кир|Кир]] патшасы қаза тапқаннан кейін, оның орнына [[I Дарий|Дарий]] отырды. Көп ұзамай, Кирдің кегін алу үшін ол да сақтарға қарай жорыққа шықты. Сонымен Дарий қара құрттай қаптаған әскерімен дарияның бергі бетіне өтіп, шабуылға шықты. Сақ әскері сан жағынан аз еді. Ойсырай жеңіле бастағаннан кейін халқының тағдырын ойлаған Ширақ деген батыр ел-жұртына: "Бүкіл ел қырылғанша, біріміз құрбан болайық"- дейді. Сөйтеді де өзінің құлақ-мұрнын кесіп, Дарий патшаның алдынан шығады: "Өз елім мені қорлады. Енді сізге қызмет етемін",- дейді. Бұған сеніп қалған Дарий Ширақты жолбасшы қылып, көшіп кеткен сақтардың ізіне түседі. Бірақ жеті күн, жеті түн жүрсе де, алдынан ешкім көрінбейді. Елсіз-күнсіз Қызылқұмның ішінде қамалады. Әскері қырыла бастайды. Бір бәленің болғанын сонда ғана сезіп, Дарийдің қолбасшысы Ширақты алқымға алады. Сонда Ширақ: "Мен дегеніме жеттім, елімді аман алып қалдым. Енді қолыңнан келгенді істей бер!"- дейді. Дарий сонда ғана алданғанын түсініп, ызадан не қыларын білмей, Ширақтың басын қылышпен шауып түсіреді. Адамдары да, аты да қырылады. Сасқаны сондай, тәңіріне жалбарынып: "Осыдан аман қалсам, енді сақтарға қарап аяқ баспаспын!"- деп ант береді. Сол кезде жаңбыр жауып қана жаны аман қалып, аз ғана әскермен еліне қайтады. Сөйтіп, Ширақ батырдың арқасында сақ даласы жауынан құтылды. <ref>Қыраубайқызы А.Ежелгі дәуір әдебиеті:Қазақ әдебиетін тереңдетіп оқытатын мектептерге арналған оқу құралы.-Алматы: "Мектеп"баспасы" ЖАҚ, 2002-88 бет</ref> == Дереккөздер == <references/> 30rwkfm7rkx3p2ejzw9dylwzfpv677k 0 515683 3619086 3436820 2026-06-17T15:27:52Z Sagzhan 29953 3619086 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актер]], [[Кинорежиссер|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} [[АҚШ]] |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма (жанр)|драма]], [[криминалдық фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' (ағылш. ''John Larroquette''; 25 қараша 1947, Жаңа Орлеан, Луизиана, АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші. Ол 1947 жылы Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында кларнет пен саксофон музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. 1973 жылы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін Голливудқа қоныс аударды. == Карьерасы == 1974 жылы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:«Эмми» сыйлығының лауреаттары]] [[Санат:«Тони» сыйлығының лауреаттары]] fox4avoxtj654tskgdqj0fop98ynhns 3619087 3619086 2026-06-17T15:28:40Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619087 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёо]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма (жанр)|драма]], [[криминалдық фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' (ағылш. ''John Larroquette''; 25 қараша 1947, Жаңа Орлеан, Луизиана, АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші. Ол 1947 жылы Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында кларнет пен саксофон музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. 1973 жылы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін Голливудқа қоныс аударды. == Карьерасы == 1974 жылы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:«Эмми» сыйлығының лауреаттары]] [[Санат:«Тони» сыйлығының лауреаттары]] gvfnardkxpbzak373w2h0vo1vm0130r 3619088 3619087 2026-06-17T15:29:51Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619088 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; 25 қараша 1947, Жаңа Орлеан, Луизиана, АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші. Ол 1947 жылы Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында кларнет пен саксофон музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. 1973 жылы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін Голливудқа қоныс аударды. == Карьерасы == 1974 жылы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:«Эмми» сыйлығының лауреаттары]] [[Санат:«Тони» сыйлығының лауреаттары]] 05swbccinb1ukg5yjn7qw18cm5vfmkt 3619089 3619088 2026-06-17T15:30:44Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері|Эмми сыйлығының иегерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3619089 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; 25 қараша 1947, Жаңа Орлеан, Луизиана, АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші. Ол 1947 жылы Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында кларнет пен саксофон музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. 1973 жылы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін Голливудқа қоныс аударды. == Карьерасы == 1974 жылы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:«Эмми» сыйлығының лауреаттары]] [[Санат:«Тони» сыйлығының лауреаттары]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] f0us309n03to4re4ye3epfao7rrr17f 3619090 3619089 2026-06-17T15:30:55Z Sagzhan 29953 «[[Санат:«Тони» сыйлығының лауреаттары|«Тони» сыйлығының лауреаттары]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3619090 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; 25 қараша 1947, Жаңа Орлеан, Луизиана, АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші. Ол 1947 жылы Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында кларнет пен саксофон музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. 1973 жылы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін Голливудқа қоныс аударды. == Карьерасы == 1974 жылы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:«Эмми» сыйлығының лауреаттары]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] ijgg2exnk9mgp2hgxdcstvwg5ajmuj0 3619091 3619090 2026-06-17T15:31:01Z Sagzhan 29953 «[[Санат:«Эмми» сыйлығының лауреаттары|«Эмми» сыйлығының лауреаттары]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3619091 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; 25 қараша 1947, Жаңа Орлеан, Луизиана, АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші. Ол 1947 жылы Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында кларнет пен саксофон музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. 1973 жылы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін Голливудқа қоныс аударды. == Карьерасы == 1974 жылы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] ag3uldz4o03e536vtxynoh4fzywfpgw 3619092 3619091 2026-06-17T15:31:14Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Тони сыйлығының иегерлері|Тони сыйлығының иегерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3619092 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; 25 қараша 1947, Жаңа Орлеан, Луизиана, АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші. Ол 1947 жылы Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында кларнет пен саксофон музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. 1973 жылы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін Голливудқа қоныс аударды. == Карьерасы == 1974 жылы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] acoeqo28aj4jhy63hzr27988yep47d8 3619093 3619092 2026-06-17T15:33:39Z Sagzhan 29953 /* Карьерасы */ 3619093 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; 25 қараша 1947, Жаңа Орлеан, Луизиана, АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші. Ол 1947 жылы Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында кларнет пен саксофон музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. 1973 жылы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін Голливудқа қоныс аударды. == Карьерасы == 1974 жылы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref>. Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref>. == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref>. 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref>. Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] gplece11ri5vokxib87pzc11u9vsrk4 3619094 3619093 2026-06-17T15:34:20Z Sagzhan 29953 /* Карьерасы */ 3619094 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; 25 қараша 1947, Жаңа Орлеан, Луизиана, АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші. Ол 1947 жылы Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында кларнет пен саксофон музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. 1973 жылы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін Голливудқа қоныс аударды. == Карьерасы == 1974 жылы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref>. 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref>. Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] 27n12uiydowu5gg07h69mhy5ewlhq1x 3619095 3619094 2026-06-17T15:34:52Z Sagzhan 29953 /* Жеке өмірі */ 3619095 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; 25 қараша 1947, Жаңа Орлеан, Луизиана, АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші. Ол 1947 жылы Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында кларнет пен саксофон музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. 1973 жылы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін Голливудқа қоныс аударды. == Карьерасы == 1974 жылы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар.<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты.<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар.<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] hgwi4n0p2dokehyj164uyzla8mipj2d 3619096 3619095 2026-06-17T15:35:29Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619096 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; 25 қараша 1947, Жаңа Орлеан, Луизиана, АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші. Ол 1947 жылы Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында кларнет пен саксофон музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. 1973 жылы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін Голливудқа қоныс аударды. == Карьерасы == 1974 жылы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар.<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты.<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар.<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] k9m1gxjqcxb0mrbr8tswnv6dyue6esb 3619097 3619096 2026-06-17T15:36:13Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619097 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; [[25 қараша]] [[1947 жыл]], [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — Джон Эдгар Бернард Ларрокетт-кіші. Ол 1947 жылы Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында кларнет пен саксофон музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. 1973 жылы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін Голливудқа қоныс аударды. == Карьерасы == 1974 жылы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар.<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты.<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар.<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] btdz274m28dplkc0834z7hw57bp0z9o 3619098 3619097 2026-06-17T15:37:34Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3619098 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; [[25 қараша]] [[1947 жыл]], [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт. Ол [[1947 жыл]]ы [[Луизиана]] штатының [[Жаңа Орлеан]] қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында [[кларнет]] пен [[саксофон]] музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. [[1973 жыл]]ы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін [[Голливуд]]қа қоныс аударды. == Карьерасы == 1974 жылы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар.<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты.<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар.<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] q7g1dinfjwp37qpg2w3hqwfaz9nwt4y 3619099 3619098 2026-06-17T15:38:55Z Sagzhan 29953 /* Карьерасы */ 3619099 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; [[25 қараша]] [[1947 жыл]], [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «Эмми» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт. Ол [[1947 жыл]]ы [[Луизиана]] штатының [[Жаңа Орлеан]] қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында [[кларнет]] пен [[саксофон]] музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. [[1973 жыл]]ы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін [[Голливуд]]қа қоныс аударды. == Карьерасы == [[1974 жыл]]ы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар.<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты.<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар.<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] jkeo08nmzimsyxmy9vzpzyrfr56abn4 3619100 3619099 2026-06-17T15:40:49Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619100 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; [[25 қараша]] [[1947 жыл]], [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «[[Эмми]]» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «[[Тони жүлдесі]]» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «[[Алтын глобус]]» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт. Ол [[1947 жыл]]ы [[Луизиана]] штатының [[Жаңа Орлеан]] қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында [[кларнет]] пен [[саксофон]] музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. [[1973 жыл]]ы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін [[Голливуд]]қа қоныс аударды. == Карьерасы == [[1974 жыл]]ы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты NBC арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «Эмми» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар.<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты.<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар.<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] cdfwsl6hdo12bd2hblkrq54e5fzn7nc 3619101 3619100 2026-06-17T15:41:49Z Sagzhan 29953 /* Карьерасы */ 3619101 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; [[25 қараша]] [[1947 жыл]], [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «[[Эмми]]» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «[[Тони жүлдесі]]» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «[[Алтын глобус]]» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт. Ол [[1947 жыл]]ы [[Луизиана]] штатының [[Жаңа Орлеан]] қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында [[кларнет]] пен [[саксофон]] музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. [[1973 жыл]]ы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін [[Голливуд]]қа қоныс аударды. == Карьерасы == [[1974 жыл]]ы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты [[NBC]] арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «[[Эмми]]» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар.<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты.<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар.<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] 6tt89l9hfknnnbrtz1hy5o6z3i6aq4t 3619102 3619101 2026-06-17T15:43:03Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619102 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = John Larroquette at B-Barks.jpg |сурет ені = Ларрокетт 2011 жылы |сурет атауы = |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; [[25 қараша]] [[1947 жыл]], [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «[[Эмми]]» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «[[Тони жүлдесі]]» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «[[Алтын глобус]]» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт. Ол [[1947 жыл]]ы [[Луизиана]] штатының [[Жаңа Орлеан]] қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында [[кларнет]] пен [[саксофон]] музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. [[1973 жыл]]ы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін [[Голливуд]]қа қоныс аударды. == Карьерасы == [[1974 жыл]]ы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты [[NBC]] арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «[[Эмми]]» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар.<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты.<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар.<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] kljhkm5y69w78gijfq6v3hv7fdsj3nu 3619103 3619102 2026-06-17T15:43:58Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619103 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = John Larroquette at B-Barks.jpg |сурет ені = 240px |сурет атауы = Ларрокетт 2011 жылы |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; [[25 қараша]] [[1947 жыл]], [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «[[Эмми]]» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «[[Тони жүлдесі]]» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «[[Алтын глобус]]» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт. Ол [[1947 жыл]]ы [[Луизиана]] штатының [[Жаңа Орлеан]] қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында [[кларнет]] пен [[саксофон]] музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. [[1973 жыл]]ы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін [[Голливуд]]қа қоныс аударды. == Карьерасы == [[1974 жыл]]ы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты [[NBC]] арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «[[Эмми]]» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар.<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты.<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар.<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] bccfnhf327zddmawk2x1ck6mdwoebdq 3619104 3619103 2026-06-17T15:46:10Z Sagzhan 29953 /* Жеке өмірі */ 3619104 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = John Larroquette at B-Barks.jpg |сурет ені = 240px |сурет атауы = Ларрокетт 2011 жылы |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; [[25 қараша]] [[1947 жыл]], [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «[[Эмми]]» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «[[Тони жүлдесі]]» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «[[Алтын глобус]]» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт. Ол [[1947 жыл]]ы [[Луизиана]] штатының [[Жаңа Орлеан]] қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында [[кларнет]] пен [[саксофон]] музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. [[1973 жыл]]ы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін [[Голливуд]]қа қоныс аударды. == Карьерасы == [[1974 жыл]]ы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты [[NBC]] арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «[[Эмми]]» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар.<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты.<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар.<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> == Фильмографиясы == === Фильм === {| class="wikitable sortable" |- ! Жыл !! Туынды !! Рөл !! class="unsortable"|Ескертулер |- | 1966 || ''Follow Me, Boys!'' || Лейтенант || Титрде көрсетілмеген |- | 1974 || ''The Texas Chain Saw Massacre'' || Баяндаушы || |- | 1980 || ''Altered States'' || Рентген технигі || |- | 1980 || ''Heart Beat'' || Телевизиялық ток-шоу жүргізушісі || |- | 1981 || ''Green Ice'' || Клод || |- | 1981 || ''Stripes'' || Капитан Стиллман || |- | 1982 || ''Cat People'' || Бронте Джадсон || |- | 1983 || ''Hysterical'' || Боб Ксурсион || |- | 1983 || ''Twilight Zone: The Movie'' || К.К.К. мүшесі || |- | 1984 || ''[[Star Trek III: The Search for Spock]]'' || Мальц, клингон жауынгері || |- | 1984 || ''Choose Me'' || Билли Эйс || |- | 1984 || ''Meatballs Part II'' || Лейтенант Феликс Фоксглав || |- | 1985 || ''Lifeforce'' || Баяндаушы || |- | 1985 || ''Summer Rental'' || Дон Мур || |- | 1987 || ''Blind Date'' || Дэвид Бедфорд || |- | 1989 || ''Second Sight'' || Уилбур Уиллс || |- | 1990 || ''Madhouse'' || Марк Баннистер || |- | 1990 || ''Tune in Tomorrow'' || Др. Альберт Квинс || |- | 1991 || ''JFK'' || Джерри Джонсон || Режиссерлік нұсқа |- | 1994 || ''Richie Rich'' || Лоуренс Ван Доу || |- | 1995 || ''Demon Knight'' || Слэшер || Титрде көрсетілмеген |- | 2000 || ''Isn't She Great'' || Мори Мэннинг || |- | 2003 || ''The Texas Chainsaw Massacre'' || Баяндаушы || |- | 2003 || ''Beethoven's 5th'' || Мэр Гарольд Герман || |- | 2006 || ''The Texas Chainsaw Massacre: The Beginning'' || Баяндаушы || Титрде көрсетілмеген |- | 2006 || ''Southland Tales'' || Вон Смоллхаус || |- | 2006 || ''Kill Your Darlings'' || Др. Бэнгли || |- | 2007 || ''The Rapture of the Athlete Assumed Into Heaven'' || Репортер || Қысқаметражды фильм |- | 2009 || ''Green Lantern: First Flight'' || Томар-Ре || Дыбыстау<ref name="btva">{{Cite web |title=John Larroquette (visual voices guide) |url=http://behindthevoiceactors.com |accessdate=2023-09-04 |publisher=Behind The Voice Actors}}</ref> |- | 2010 || ''Gun'' || Сэм Бодекер || |- | 2010 || ''Sudden Death!'' || Командир Дженкинс || Қысқаметражды фильм |- | 2011 || ''Inventors'' || Профессор Мораско || Қысқаметражды фильм |- | 2015 || ''F.Y.D.'' || Фрэнк Риз || Дыбыстау, қысқаметражды фильм |- | 2016 || ''Camera Store'' || Рэй ЛаПин || |- | 2020 || ''Keep Hope Alive'' || Берни Ловенштейн || |- | 2022 || ''Texas Chainsaw Massacre'' || Баяндаушы || <ref>{{Cite web|url=https://bloody-disgusting.com|title=Netflix's 'Texas Chainsaw Massacre' – John Larroquette Is Back to Narrate the New Sequel!|work=Bloody Disgusting|last=Squires|first=John|date=2022-01-27|accessdate=2022-01-27}}</ref> |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] 7cne7mqmxsknqm3wpz2pc7c14wyyn4e 3619105 3619104 2026-06-17T15:48:16Z Sagzhan 29953 /* Фильм */ 3619105 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = John Larroquette at B-Barks.jpg |сурет ені = 240px |сурет атауы = Ларрокетт 2011 жылы |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; [[25 қараша]] [[1947 жыл]], [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «[[Эмми]]» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «[[Тони жүлдесі]]» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «[[Алтын глобус]]» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт. Ол [[1947 жыл]]ы [[Луизиана]] штатының [[Жаңа Орлеан]] қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында [[кларнет]] пен [[саксофон]] музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. [[1973 жыл]]ы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін [[Голливуд]]қа қоныс аударды. == Карьерасы == [[1974 жыл]]ы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты [[NBC]] арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «[[Эмми]]» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар.<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты.<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар.<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> == Фильмографиясы == === Фильм === {| class="wikitable sortable" |- ! Жыл !! Туынды !! Рөл !! class="unsortable"|Ескертулер |- | 1966 || ''Follow Me, Boys!'' || Лейтенант || Титрде көрсетілмеген |- | 1974 || ''The Texas Chain Saw Massacre'' || Баяндаушы || |- | 1980 || ''Altered States'' || Рентген технигі || |- | 1980 || ''Heart Beat'' || Телевизиялық ток-шоу жүргізушісі || |- | 1981 || ''Green Ice'' || Клод || |- | 1981 || ''Stripes'' || Капитан Стиллман || |- | 1982 || ''Cat People'' || Бронте Джадсон || |- | 1983 || ''Hysterical'' || Боб Ксурсион || |- | 1983 || ''Twilight Zone: The Movie'' || К.К.К. мүшесі || |- | 1984 || ''[[Star Trek III: The Search for Spock]]'' || Мальц, клингон жауынгері || |- | 1984 || ''Choose Me'' || Билли Эйс || |- | 1984 || ''Meatballs Part II'' || Лейтенант Феликс Фоксглав || |- | 1985 || ''Lifeforce'' || Баяндаушы || |- | 1985 || ''Summer Rental'' || Дон Мур || |- | 1987 || ''Blind Date'' || Дэвид Бедфорд || |- | 1989 || ''Second Sight'' || Уилбур Уиллс || |- | 1990 || ''Madhouse'' || Марк Баннистер || |- | 1990 || ''Tune in Tomorrow'' || Др. Альберт Квинс || |- | 1991 || ''JFK'' || Джерри Джонсон || Режиссерлік нұсқа |- | 1994 || ''Richie Rich'' || Лоуренс Ван Доу || |- | 1995 || ''Demon Knight'' || Слэшер || Титрде көрсетілмеген |- | 2000 || ''Isn't She Great'' || Мори Мэннинг || |- | 2003 || ''The Texas Chainsaw Massacre'' || Баяндаушы || |- | 2003 || ''Beethoven's 5th'' || Мэр Гарольд Герман || |- | 2006 || ''The Texas Chainsaw Massacre: The Beginning'' || Баяндаушы || Титрде көрсетілмеген |- | 2006 || ''Southland Tales'' || Вон Смоллхаус || |- | 2006 || ''Kill Your Darlings'' || Др. Бэнгли || |- | 2007 || ''The Rapture of the Athlete Assumed Into Heaven'' || Репортер || Қысқаметражды фильм |- | 2009 || ''Green Lantern: First Flight'' || Томар-Ре || Дыбыстау<ref name="btva">{{Cite web |title=John Larroquette (visual voices guide) |url=http://behindthevoiceactors.com |accessdate=2023-09-04 |publisher=Behind The Voice Actors}}</ref> |- | 2010 || ''Gun'' || Сэм Бодекер || |- | 2010 || ''Sudden Death!'' || Командир Дженкинс || Қысқаметражды фильм |- | 2011 || ''Inventors'' || Профессор Мораско || Қысқаметражды фильм |- | 2015 || ''F.Y.D.'' || Фрэнк Риз || Дыбыстау, қысқаметражды фильм |- | 2016 || ''Camera Store'' || Рэй ЛаПин || |- | 2020 || ''Keep Hope Alive'' || Берни Ловенштейн || |- | 2022 || ''Texas Chainsaw Massacre'' || Баяндаушы || <ref>{{Cite web|url=https://bloody-disgusting.com|title=Netflix's 'Texas Chainsaw Massacre' – John Larroquette Is Back to Narrate the New Sequel!|work=Bloody Disgusting|last=Squires|first=John|date=2022-01-27|accessdate=2022-01-27}}</ref> |} === Телевизия === {| class="wikitable sortable" |- ! Жыл !! Туынды !! Рөл !! class="unsortable"|Ескертулер |- | 1975 || ''Doctors' Hospital'' || Др. Пол Герман || 3 бөлім |- | 1975 || ''Sanford and Son'' || Мюррей Стейнберг || Бөлім: "Steinberg and Son" |- | 1975 || ''Kojak'' || Матрос || Бөлім: "How Cruel the Frost, How Bright the Stars" |- | 1975 || ''Ellery Queen'' || Швейцар || Бөлім: "The Adventure of the Pharaoh's Curse" |- | 1976 || ''Rich Man, Poor Man'' || Бароне || Бөлім: "Part IV: Chapter 6" |- | 1978 || ''Greatest Heroes of the Bible'' || Қазіргі уақытта белгісіз || Бөлім: "Joseph in Egypt" |- | 1976–1978 || ''Baa Baa Black Sheep'' || 2-ші лейтенант Боб Андерсон || 29 бөлім |- | 1979 || ''Three's Company'' || Полицей || Бөлім: "Jack Moves Out" |- | 1979 || ''Fantasy Island'' || Валерий || Бөлім: "The Inventor/On the Other Side" |- | 1979 || ''The 416th'' || Лейтенант Джексон МакКэлви || Телефильм |- | 1980 || ''Stunts Unlimited'' || Басты кейіпкер || Телефильм |- | 1981 || ''Mork & Mindy'' || Баба Хоуп || Бөлім: "Alienation" |- | 1982 || ''Dallas'' || Филлип Колтон || 2 бөлім |- | 1982 || ''Cassie & Co.'' || Қазіргі уақытта белгісіз || Бөлім: "Lover Come Back" |- | 1982 || ''Bare Essence'' || Артур Уильямс || Телефильм |- | 1982 || ''9 to 5'' || Белгісіз || Бөлім: "Dick Doesn't Live Here Anymore" |- | 1983 || ''The Last Ninja'' || Әскери офицер || Телефильм |- | 1984 || ''Remington Steele'' || Натан Фиттс || Бөлім: "Breath of Steele" |- | 1984–1992 || ''Night Court'' || Рейнхольд Даниэль Филдинг Элмор || 193 бөлім |- | 1986 || ''Convicted'' || Дуглас Форбс || Телефильм |- | 1988 || ''Hot Paint'' || Гас || Телефильм |- | 1988 || ''[[Saturday Night Live]]'' || Жүргізуші || Бөлім: "John Larroquette/Randy Newman & Mark Knopfler" |- | 1991 || ''One Special Victory'' || Бо || Телефильм |- | 1995 || ''Dave's World'' || Дэйвтің адвокаты || Бөлім: "Health Hath No Fury" |- | 1993–1996 || ''The John Larroquette Show'' || Джон Хемингуэй || 84 бөлім |- | 1997 || ''The Defenders: Payback'' || Майкл Лейн || Телефильм |- | 1997–2002 || ''The Practice'' || Джои Херик || 5 бөлім |- | 1999 || ''Payne'' || Роял Пейн || 9 бөлім |- | 2000 || ''The 10th Kingdom'' || Энтони 'Тони' Льюис || 10 бөлім |- | 2000 || ''The West Wing'' || Лайонел Трибби || Бөлім: "And It's Surely to Their Credit" |- | 2001 || ''Walter and Henry'' || Уолтер || Телефильм |- | 2001 || ''The Heart Department'' || Др. Фред Бискин || Телефильм |- | 2001 || ''Till Dad Do Us Part'' || Гэвин Корбетт || Телефильм |- | 2001 || ''The Incurable Collector'' || Жүргізуші || 22 бөлім |- | 2002 || ''Corsairs'' || Брэндон Корсар || Телефильм |- | 2003 || ''Recipe for Disaster'' || Патрик Корда || Телефильм |- | 2003–2004 || ''Happy Family'' || Питер Бреннан || 22 бөлім |- | 2004 || ''Wedding Daze'' || Джек Лэндри || Телефильм |- | 2005–2008 || ''McBride'' || Майк МакБрайд || 10 телефильм |- | 2005 || ''Kitchen Confidential'' || Шеф-аспаз Жерар || Бөлім: "Dinner Date with Death" |- | 2005 || ''Joey'' || Бенджамин Локвуд || 4 бөлім |- | 2006 || ''Arrested Development'' || Джон Ларрокетт || Бөлім: "S.O.B.s" |- | 2006 || ''[[Доктор Хаус|House]]'' || Габриэль Возняк || Бөлім: "Son of Coma Guy" |- | 2007–2008 || ''The Batman'' || Айна шебері || Дыбыстау, 2 бөлім<ref name="btva" /> |- | 2007–2008 || ''Boston Legal'' || Карл Сэк || 33 бөлім |- | 2008–2011 || ''Chuck'' || Роан Монтгомери || 2 бөлім |- | 2009 || ''Law & Order: Special Victims Unit'' || Рэндалл Карвер || Бөлім: "Anchor" |- | 2009 || ''The Storm'' || Бад МакГрат || 2 бөлім |- | 2009–2010 || ''[[Финес пен Ферб|Phineas and Ferb]]'' || Боб Уэббер || Дыбыстау, 2 бөлім<ref name="btva" /> |- | 2010 || ''Parks and Recreation'' || Фрэнк Беккерсон || Бөлім: "Galentine's Day" |- | 2010 || ''Pleading Guilty'' || Мартин Голд || Телефильм |- | 2010 || ''White Collar'' || Донован || Бөлім: "In the Red" |- | 2010 || ''CSI: NY'' || Шеф Тед Карвер || 3 бөлім |- | 2010 || ''15 Minutes'' || Дэвид Слоун || Телефильм |- | 2011 || ''Late Show with David Letterman'' || Дж.Б. Биггли || Бөлім: "How to Succeed in Business Without Trying" |- | 2012 || ''Pound Puppies'' || Мэр || Дыбыстау, бөлім: "Squawk"<ref name="btva" /> |- | 2013 || ''Deception'' || Сенатор Дуайт Хаверсток || 9 бөлім |- | 2014 || ''Almost Human'' || Др. Найджел Вон || Бөлім: "Unbound" |- | 2014–2018 || ''The Librarians'' || Дженкинс || 41 бөлім |- | 2015 || ''The Brink'' || Роберт Киттредж || 7 бөлім |- | 2017–2018 || ''Me, Myself & I'' || Ересек Алекс Райли || 13 бөлім |- | 2018 || ''Murphy Brown'' || Судья Нейт Кэмпбелл || Бөлім: "A Lifetime of Achievement" |- | 2018 || ''Three Rivers'' || Боу || Телефильм |- | 2019 || ''The Twilight Zone'' || Президент Джеймс Стивенс || Бөлім: "The Wunderkind" |- | 2019 || ''Blood & Treasure'' || Джейкоб Уитман Рисс III || 5 бөлім |- | 2020 || ''The Good Fight'' || Гэвин Фирт || 6 бөлім |- | 2023–2025 || ''Night Court'' || Дэн Филдинг || 47 бөлім |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] d2lx845hlcyiam1ckii41fbn4aqzz5r 3619106 3619105 2026-06-17T15:49:35Z Sagzhan 29953 /* Телевизия */ 3619106 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = John Larroquette at B-Barks.jpg |сурет ені = 240px |сурет атауы = Ларрокетт 2011 жылы |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; [[25 қараша]] [[1947 жыл]], [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «[[Эмми]]» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «[[Тони жүлдесі]]» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «[[Алтын глобус]]» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт. Ол [[1947 жыл]]ы [[Луизиана]] штатының [[Жаңа Орлеан]] қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында [[кларнет]] пен [[саксофон]] музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. [[1973 жыл]]ы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін [[Голливуд]]қа қоныс аударды. == Карьерасы == [[1974 жыл]]ы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты [[NBC]] арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «[[Эмми]]» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар.<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты.<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар.<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> == Фильмографиясы == === Фильм === {| class="wikitable sortable" |- ! Жыл !! Туынды !! Рөл !! class="unsortable"|Ескертулер |- | 1966 || ''Follow Me, Boys!'' || Лейтенант || Титрде көрсетілмеген |- | 1974 || ''The Texas Chain Saw Massacre'' || Баяндаушы || |- | 1980 || ''Altered States'' || Рентген технигі || |- | 1980 || ''Heart Beat'' || Телевизиялық ток-шоу жүргізушісі || |- | 1981 || ''Green Ice'' || Клод || |- | 1981 || ''Stripes'' || Капитан Стиллман || |- | 1982 || ''Cat People'' || Бронте Джадсон || |- | 1983 || ''Hysterical'' || Боб Ксурсион || |- | 1983 || ''Twilight Zone: The Movie'' || К.К.К. мүшесі || |- | 1984 || ''[[Star Trek III: The Search for Spock]]'' || Мальц, клингон жауынгері || |- | 1984 || ''Choose Me'' || Билли Эйс || |- | 1984 || ''Meatballs Part II'' || Лейтенант Феликс Фоксглав || |- | 1985 || ''Lifeforce'' || Баяндаушы || |- | 1985 || ''Summer Rental'' || Дон Мур || |- | 1987 || ''Blind Date'' || Дэвид Бедфорд || |- | 1989 || ''Second Sight'' || Уилбур Уиллс || |- | 1990 || ''Madhouse'' || Марк Баннистер || |- | 1990 || ''Tune in Tomorrow'' || Др. Альберт Квинс || |- | 1991 || ''JFK'' || Джерри Джонсон || Режиссерлік нұсқа |- | 1994 || ''Richie Rich'' || Лоуренс Ван Доу || |- | 1995 || ''Demon Knight'' || Слэшер || Титрде көрсетілмеген |- | 2000 || ''Isn't She Great'' || Мори Мэннинг || |- | 2003 || ''The Texas Chainsaw Massacre'' || Баяндаушы || |- | 2003 || ''Beethoven's 5th'' || Мэр Гарольд Герман || |- | 2006 || ''The Texas Chainsaw Massacre: The Beginning'' || Баяндаушы || Титрде көрсетілмеген |- | 2006 || ''Southland Tales'' || Вон Смоллхаус || |- | 2006 || ''Kill Your Darlings'' || Др. Бэнгли || |- | 2007 || ''The Rapture of the Athlete Assumed Into Heaven'' || Репортер || Қысқаметражды фильм |- | 2009 || ''Green Lantern: First Flight'' || Томар-Ре || Дыбыстау<ref name="btva">{{Cite web |title=John Larroquette (visual voices guide) |url=http://behindthevoiceactors.com |accessdate=2023-09-04 |publisher=Behind The Voice Actors}}</ref> |- | 2010 || ''Gun'' || Сэм Бодекер || |- | 2010 || ''Sudden Death!'' || Командир Дженкинс || Қысқаметражды фильм |- | 2011 || ''Inventors'' || Профессор Мораско || Қысқаметражды фильм |- | 2015 || ''F.Y.D.'' || Фрэнк Риз || Дыбыстау, қысқаметражды фильм |- | 2016 || ''Camera Store'' || Рэй ЛаПин || |- | 2020 || ''Keep Hope Alive'' || Берни Ловенштейн || |- | 2022 || ''Texas Chainsaw Massacre'' || Баяндаушы || <ref>{{Cite web|url=https://bloody-disgusting.com|title=Netflix's 'Texas Chainsaw Massacre' – John Larroquette Is Back to Narrate the New Sequel!|work=Bloody Disgusting|last=Squires|first=John|date=2022-01-27|accessdate=2022-01-27}}</ref> |} === Телевизия === {| class="wikitable sortable" |- ! Жыл !! Туынды !! Рөл !! class="unsortable"|Ескертулер |- | 1975 || ''Doctors' Hospital'' || Др. Пол Герман || 3 бөлім |- | 1975 || ''Sanford and Son'' || Мюррей Стейнберг || Бөлім: "Steinberg and Son" |- | 1975 || ''Kojak'' || Матрос || Бөлім: "How Cruel the Frost, How Bright the Stars" |- | 1975 || ''Ellery Queen'' || Швейцар || Бөлім: "The Adventure of the Pharaoh's Curse" |- | 1976 || ''Rich Man, Poor Man'' || Бароне || Бөлім: "Part IV: Chapter 6" |- | 1978 || ''Greatest Heroes of the Bible'' || Қазіргі уақытта белгісіз || Бөлім: "Joseph in Egypt" |- | 1976–1978 || ''Baa Baa Black Sheep'' || 2-ші лейтенант Боб Андерсон || 29 бөлім |- | 1979 || ''Three's Company'' || Полицей || Бөлім: "Jack Moves Out" |- | 1979 || ''Fantasy Island'' || Валерий || Бөлім: "The Inventor/On the Other Side" |- | 1979 || ''The 416th'' || Лейтенант Джексон МакКэлви || Телефильм |- | 1980 || ''Stunts Unlimited'' || Басты кейіпкер || Телефильм |- | 1981 || ''Mork & Mindy'' || Баба Хоуп || Бөлім: "Alienation" |- | 1982 || ''Dallas'' || Филлип Колтон || 2 бөлім |- | 1982 || ''Cassie & Co.'' || Қазіргі уақытта белгісіз || Бөлім: "Lover Come Back" |- | 1982 || ''Bare Essence'' || Артур Уильямс || Телефильм |- | 1982 || ''9 to 5'' || Белгісіз || Бөлім: "Dick Doesn't Live Here Anymore" |- | 1983 || ''The Last Ninja'' || Әскери офицер || Телефильм |- | 1984 || ''Remington Steele'' || Натан Фиттс || Бөлім: "Breath of Steele" |- | 1984–1992 || ''Night Court'' || Рейнхольд Даниэль Филдинг Элмор || 193 бөлім |- | 1986 || ''Convicted'' || Дуглас Форбс || Телефильм |- | 1988 || ''Hot Paint'' || Гас || Телефильм |- | 1988 || ''[[Saturday Night Live]]'' || Жүргізуші || Бөлім: "John Larroquette/Randy Newman & Mark Knopfler" |- | 1991 || ''One Special Victory'' || Бо || Телефильм |- | 1995 || ''Dave's World'' || Дэйвтің адвокаты || Бөлім: "Health Hath No Fury" |- | 1993–1996 || ''The John Larroquette Show'' || Джон Хемингуэй || 84 бөлім |- | 1997 || ''The Defenders: Payback'' || Майкл Лейн || Телефильм |- | 1997–2002 || ''The Practice'' || Джои Херик || 5 бөлім |- | 1999 || ''Payne'' || Роял Пейн || 9 бөлім |- | 2000 || ''The 10th Kingdom'' || Энтони 'Тони' Льюис || 10 бөлім |- | 2000 || ''The West Wing'' || Лайонел Трибби || Бөлім: "And It's Surely to Their Credit" |- | 2001 || ''Walter and Henry'' || Уолтер || Телефильм |- | 2001 || ''The Heart Department'' || Др. Фред Бискин || Телефильм |- | 2001 || ''Till Dad Do Us Part'' || Гэвин Корбетт || Телефильм |- | 2001 || ''The Incurable Collector'' || Жүргізуші || 22 бөлім |- | 2002 || ''Corsairs'' || Брэндон Корсар || Телефильм |- | 2003 || ''Recipe for Disaster'' || Патрик Корда || Телефильм |- | 2003–2004 || ''Happy Family'' || Питер Бреннан || 22 бөлім |- | 2004 || ''Wedding Daze'' || Джек Лэндри || Телефильм |- | 2005–2008 || ''McBride'' || Майк МакБрайд || 10 телефильм |- | 2005 || ''Kitchen Confidential'' || Шеф-аспаз Жерар || Бөлім: "Dinner Date with Death" |- | 2005 || ''Joey'' || Бенджамин Локвуд || 4 бөлім |- | 2006 || ''Arrested Development'' || Джон Ларрокетт || Бөлім: "S.O.B.s" |- | 2006 || ''[[Доктор Хаус|House]]'' || Габриэль Возняк || Бөлім: "Son of Coma Guy" |- | 2007–2008 || ''The Batman'' || Айна шебері || Дыбыстау, 2 бөлім<ref name="btva" /> |- | 2007–2008 || ''Boston Legal'' || Карл Сэк || 33 бөлім |- | 2008–2011 || ''Chuck'' || Роан Монтгомери || 2 бөлім |- | 2009 || ''Law & Order: Special Victims Unit'' || Рэндалл Карвер || Бөлім: "Anchor" |- | 2009 || ''The Storm'' || Бад МакГрат || 2 бөлім |- | 2009–2010 || ''[[Финес пен Ферб|Phineas and Ferb]]'' || Боб Уэббер || Дыбыстау, 2 бөлім<ref name="btva" /> |- | 2010 || ''Parks and Recreation'' || Фрэнк Беккерсон || Бөлім: "Galentine's Day" |- | 2010 || ''Pleading Guilty'' || Мартин Голд || Телефильм |- | 2010 || ''White Collar'' || Донован || Бөлім: "In the Red" |- | 2010 || ''CSI: NY'' || Шеф Тед Карвер || 3 бөлім |- | 2010 || ''15 Minutes'' || Дэвид Слоун || Телефильм |- | 2011 || ''Late Show with David Letterman'' || Дж.Б. Биггли || Бөлім: "How to Succeed in Business Without Trying" |- | 2012 || ''Pound Puppies'' || Мэр || Дыбыстау, бөлім: "Squawk"<ref name="btva" /> |- | 2013 || ''Deception'' || Сенатор Дуайт Хаверсток || 9 бөлім |- | 2014 || ''Almost Human'' || Др. Найджел Вон || Бөлім: "Unbound" |- | 2014–2018 || ''The Librarians'' || Дженкинс || 41 бөлім |- | 2015 || ''The Brink'' || Роберт Киттредж || 7 бөлім |- | 2017–2018 || ''Me, Myself & I'' || Ересек Алекс Райли || 13 бөлім |- | 2018 || ''Murphy Brown'' || Судья Нейт Кэмпбелл || Бөлім: "A Lifetime of Achievement" |- | 2018 || ''Three Rivers'' || Боу || Телефильм |- | 2019 || ''The Twilight Zone'' || Президент Джеймс Стивенс || Бөлім: "The Wunderkind" |- | 2019 || ''Blood & Treasure'' || Джейкоб Уитман Рисс III || 5 бөлім |- | 2020 || ''The Good Fight'' || Гэвин Фирт || 6 бөлім |- | 2023–2025 || ''Night Court'' || Дэн Филдинг || 47 бөлім |} === Театр === {| class="wikitable sortable" |- ! Жыл !! Туынды !! Рөл !! class="unsortable"|Театр сахнасы |- |2011 || ''How to Succeed in Business Without Really Trying'' || J.B. Biggley || Al Hirschfeld Theatre, Бродвей |- |2012 || ''The Best Man'' || Уильям Расселл || Golden Theatre, Бродвей |- |2016 |''1776'' |[[Бенджамин Франклин]] |New York City Center, Encores! |- |2019 |''Nantucket Sleigh Ride'' (Джон Гуар туындысы) |Эдмунд Гоури |Newhouse Theatre, Линкольн орталығы |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] 9pjbb33o48fqc2h4v72n2439yncxkvb 3619194 3619106 2026-06-17T19:23:02Z Kasymov 10777 «[[Санат:1947 жылы туғандар|1947 жылы туғандар]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3619194 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Джон Ларрокетт |шынайы есімі = John Larroquette |сурет = John Larroquette at B-Barks.jpg |сурет ені = 240px |сурет атауы = Ларрокетт 2011 жылы |туған кездегі есімі = кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт (John Edgar Bernard Larroquette Jr.) |туған күні = 25.11.1947 |туған жері = [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = [[Актёр]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]], [[Кинопродюсер|Продюсер]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1974 — қазіргі уақыт |бағыты = [[комедия]], [[драма]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Элизабет Куксон (1975 жылдан бастап) |марапаттары = «Эмми» сыйлығы (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «Тони» сыйлығы (2011), «Драма Деск» сыйлығы (2011) |imdb_id = 0488662 |сайты = |ортаққор = John Larroquette }} '''Джон Ларрокетт''' ({{lang-en|John Larroquette}}; [[25 қараша]] [[1947 жыл]], [[Жаңа Орлеан]], [[Луизиана]], АҚШ) — американдық кино, театр және телевизия актері. Бес дүркін «[[Эмми]]» сыйлығының лауреаты (1985, 1986, 1987, 1988, 1998), «[[Тони жүлдесі]]» және «Драма Деск» театр сыйлықтарының иегері (2011), сондай-ақ «[[Алтын глобус]]» сыйлығының номинанты (1988). == Өмірбаяны == Актердің толық есімі — кіші Джон Эдгар Бернард Ларрокетт. Ол [[1947 жыл]]ы [[Луизиана]] штатының [[Жаңа Орлеан]] қаласында дүкен клеркі Берталла Орамус пен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Джон Эдгар Ларрокетттің отбасында дүниеге келген. Балалық шағында [[кларнет]] пен [[саксофон]] музыкалық аспаптарында ойнауды үйренген. [[1973 жыл]]ы Ларрокетт актерлік мансабын қуу үшін [[Голливуд]]қа қоныс аударды. == Карьерасы == [[1974 жыл]]ы ол өзінің алғашқы қадамын «Техас бензоарасымен қырғын» атты қорқынышты фильмнің кадр сыртындағы мәтінін оқудан (басқарушы баяндаушы) бастады, алайда оның есімі фильм титрларында көрсетілмеді. Джонға үлкен танымалдылықты [[NBC]] арнасында көрсетілген «Түнгі сот» (1984–1992) телевизиялық сериалындағы дөрекі әрі сезімқұмар адвокат Дэн Филдингтің рөлі әкелді. Бұл рөлі үшін Ларрокетт «Комедиялық телесериалдағы үздік екінші пландағы актер» номинациясы бойынша төрт жыл қатарынан беделді «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. «[[Эмми]]» жүлделерінен бөлек, 1988 жылы осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына үміткерлер қатарына енді. Джон Ларрокетттің тағы бір атақты жұмысы — «Практика» драмалық сериалындағы өзімшіл психопат Джои Херистің рөлі болды. Актер өзінің шебер ойыны үшін 1998 жылы бесінші рет «Эмми» сыйлығын, бұл жолы «Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер» номинациясында иеленді. «Практика» жобасынан кейін Джон Ларрокетт танымал «Батыс қанат» телесериалының эпизодтарының біріне түсті. 2004–2007 жылдары Ларрокетт калифорниялық адвокат Майк Макбрайдтың бастан кешкендері туралы телевизиялық фильмдер топтамасында басты рөлді сомдады. 2007 жылы Джон «Бостон заңгерлері» сериалының актерлік құрамына қосылды, сондай-ақ әйгілі «Доктор Хаус» сериалының бір эпизодына түсті. Онда ол ұлын құтқару үшін терең комадан оятылған аурухана емделушісінің рөлін ойнап шықты.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=John Larroquette — Filmography, Awards and Biography |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Сонымен қатар Ларрокетт өте танымал көркем фильмдерде де рөлдерді сомдады, олардың ішінде: «Жұлдызды жол 3: Спокты іздеу» (1984), «Көрісу» (1987), «Джон Ф. Кеннеди. Далластағы атыстар» (1991), «Бай Ричи» (1994), «Оңтүстік ертегілері» (2006) және тағы басқа туындылар бар.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Джон Ларрокетт (John Larroquette) — Фильмография, биография |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-17 |lang=ru}}</ref> == Жеке өмірі == Актер өзінің болашақ жары Элизабет Энн Куксонмен 1974 жылы танысып, кейіннен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың үш баласы бар.<ref>{{cite web |url=https://emmys.com |title=John Larroquette — Television Academy Emmy Awards |website=Emmys.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> 1970–1980 жылдар аралығында Ларрокетттің алкогольге тәуелділікпен (маскүнемдік) проблемалары болған, алайда ол 1982 жылдың ақпан айынан бастап ішімдіктен толықтай бас тартты.<ref>{{cite web |url=https://tvguide.com |title=John Larroquette Biography and Trivia |website=TV Guide |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> Джон Ларрокетттің ерекше хоббиі бар — ол сирек кездесетін кітаптарды коллекциялайды (жинақтайды). Оның сүйікті авторларының қатарында Сэмюэл Беккет, Чарльз Буковски, Энтони Бёрджесс, Уильям Берроуз және Робинсон Джефферс бар.<ref>{{cite web |url=https://broadway.com |title=How John Larroquette Went from Recovering Alcoholic to Broadway Big Shot |website=Broadway.com |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> == Фильмографиясы == === Фильм === {| class="wikitable sortable" |- ! Жыл !! Туынды !! Рөл !! class="unsortable"|Ескертулер |- | 1966 || ''Follow Me, Boys!'' || Лейтенант || Титрде көрсетілмеген |- | 1974 || ''The Texas Chain Saw Massacre'' || Баяндаушы || |- | 1980 || ''Altered States'' || Рентген технигі || |- | 1980 || ''Heart Beat'' || Телевизиялық ток-шоу жүргізушісі || |- | 1981 || ''Green Ice'' || Клод || |- | 1981 || ''Stripes'' || Капитан Стиллман || |- | 1982 || ''Cat People'' || Бронте Джадсон || |- | 1983 || ''Hysterical'' || Боб Ксурсион || |- | 1983 || ''Twilight Zone: The Movie'' || К.К.К. мүшесі || |- | 1984 || ''[[Star Trek III: The Search for Spock]]'' || Мальц, клингон жауынгері || |- | 1984 || ''Choose Me'' || Билли Эйс || |- | 1984 || ''Meatballs Part II'' || Лейтенант Феликс Фоксглав || |- | 1985 || ''Lifeforce'' || Баяндаушы || |- | 1985 || ''Summer Rental'' || Дон Мур || |- | 1987 || ''Blind Date'' || Дэвид Бедфорд || |- | 1989 || ''Second Sight'' || Уилбур Уиллс || |- | 1990 || ''Madhouse'' || Марк Баннистер || |- | 1990 || ''Tune in Tomorrow'' || Др. Альберт Квинс || |- | 1991 || ''JFK'' || Джерри Джонсон || Режиссерлік нұсқа |- | 1994 || ''Richie Rich'' || Лоуренс Ван Доу || |- | 1995 || ''Demon Knight'' || Слэшер || Титрде көрсетілмеген |- | 2000 || ''Isn't She Great'' || Мори Мэннинг || |- | 2003 || ''The Texas Chainsaw Massacre'' || Баяндаушы || |- | 2003 || ''Beethoven's 5th'' || Мэр Гарольд Герман || |- | 2006 || ''The Texas Chainsaw Massacre: The Beginning'' || Баяндаушы || Титрде көрсетілмеген |- | 2006 || ''Southland Tales'' || Вон Смоллхаус || |- | 2006 || ''Kill Your Darlings'' || Др. Бэнгли || |- | 2007 || ''The Rapture of the Athlete Assumed Into Heaven'' || Репортер || Қысқаметражды фильм |- | 2009 || ''Green Lantern: First Flight'' || Томар-Ре || Дыбыстау<ref name="btva">{{Cite web |title=John Larroquette (visual voices guide) |url=http://behindthevoiceactors.com |accessdate=2023-09-04 |publisher=Behind The Voice Actors}}</ref> |- | 2010 || ''Gun'' || Сэм Бодекер || |- | 2010 || ''Sudden Death!'' || Командир Дженкинс || Қысқаметражды фильм |- | 2011 || ''Inventors'' || Профессор Мораско || Қысқаметражды фильм |- | 2015 || ''F.Y.D.'' || Фрэнк Риз || Дыбыстау, қысқаметражды фильм |- | 2016 || ''Camera Store'' || Рэй ЛаПин || |- | 2020 || ''Keep Hope Alive'' || Берни Ловенштейн || |- | 2022 || ''Texas Chainsaw Massacre'' || Баяндаушы || <ref>{{Cite web|url=https://bloody-disgusting.com|title=Netflix's 'Texas Chainsaw Massacre' – John Larroquette Is Back to Narrate the New Sequel!|work=Bloody Disgusting|last=Squires|first=John|date=2022-01-27|accessdate=2022-01-27}}</ref> |} === Телевизия === {| class="wikitable sortable" |- ! Жыл !! Туынды !! Рөл !! class="unsortable"|Ескертулер |- | 1975 || ''Doctors' Hospital'' || Др. Пол Герман || 3 бөлім |- | 1975 || ''Sanford and Son'' || Мюррей Стейнберг || Бөлім: "Steinberg and Son" |- | 1975 || ''Kojak'' || Матрос || Бөлім: "How Cruel the Frost, How Bright the Stars" |- | 1975 || ''Ellery Queen'' || Швейцар || Бөлім: "The Adventure of the Pharaoh's Curse" |- | 1976 || ''Rich Man, Poor Man'' || Бароне || Бөлім: "Part IV: Chapter 6" |- | 1978 || ''Greatest Heroes of the Bible'' || Қазіргі уақытта белгісіз || Бөлім: "Joseph in Egypt" |- | 1976–1978 || ''Baa Baa Black Sheep'' || 2-ші лейтенант Боб Андерсон || 29 бөлім |- | 1979 || ''Three's Company'' || Полицей || Бөлім: "Jack Moves Out" |- | 1979 || ''Fantasy Island'' || Валерий || Бөлім: "The Inventor/On the Other Side" |- | 1979 || ''The 416th'' || Лейтенант Джексон МакКэлви || Телефильм |- | 1980 || ''Stunts Unlimited'' || Басты кейіпкер || Телефильм |- | 1981 || ''Mork & Mindy'' || Баба Хоуп || Бөлім: "Alienation" |- | 1982 || ''Dallas'' || Филлип Колтон || 2 бөлім |- | 1982 || ''Cassie & Co.'' || Қазіргі уақытта белгісіз || Бөлім: "Lover Come Back" |- | 1982 || ''Bare Essence'' || Артур Уильямс || Телефильм |- | 1982 || ''9 to 5'' || Белгісіз || Бөлім: "Dick Doesn't Live Here Anymore" |- | 1983 || ''The Last Ninja'' || Әскери офицер || Телефильм |- | 1984 || ''Remington Steele'' || Натан Фиттс || Бөлім: "Breath of Steele" |- | 1984–1992 || ''Night Court'' || Рейнхольд Даниэль Филдинг Элмор || 193 бөлім |- | 1986 || ''Convicted'' || Дуглас Форбс || Телефильм |- | 1988 || ''Hot Paint'' || Гас || Телефильм |- | 1988 || ''[[Saturday Night Live]]'' || Жүргізуші || Бөлім: "John Larroquette/Randy Newman & Mark Knopfler" |- | 1991 || ''One Special Victory'' || Бо || Телефильм |- | 1995 || ''Dave's World'' || Дэйвтің адвокаты || Бөлім: "Health Hath No Fury" |- | 1993–1996 || ''The John Larroquette Show'' || Джон Хемингуэй || 84 бөлім |- | 1997 || ''The Defenders: Payback'' || Майкл Лейн || Телефильм |- | 1997–2002 || ''The Practice'' || Джои Херик || 5 бөлім |- | 1999 || ''Payne'' || Роял Пейн || 9 бөлім |- | 2000 || ''The 10th Kingdom'' || Энтони 'Тони' Льюис || 10 бөлім |- | 2000 || ''The West Wing'' || Лайонел Трибби || Бөлім: "And It's Surely to Their Credit" |- | 2001 || ''Walter and Henry'' || Уолтер || Телефильм |- | 2001 || ''The Heart Department'' || Др. Фред Бискин || Телефильм |- | 2001 || ''Till Dad Do Us Part'' || Гэвин Корбетт || Телефильм |- | 2001 || ''The Incurable Collector'' || Жүргізуші || 22 бөлім |- | 2002 || ''Corsairs'' || Брэндон Корсар || Телефильм |- | 2003 || ''Recipe for Disaster'' || Патрик Корда || Телефильм |- | 2003–2004 || ''Happy Family'' || Питер Бреннан || 22 бөлім |- | 2004 || ''Wedding Daze'' || Джек Лэндри || Телефильм |- | 2005–2008 || ''McBride'' || Майк МакБрайд || 10 телефильм |- | 2005 || ''Kitchen Confidential'' || Шеф-аспаз Жерар || Бөлім: "Dinner Date with Death" |- | 2005 || ''Joey'' || Бенджамин Локвуд || 4 бөлім |- | 2006 || ''Arrested Development'' || Джон Ларрокетт || Бөлім: "S.O.B.s" |- | 2006 || ''[[Доктор Хаус|House]]'' || Габриэль Возняк || Бөлім: "Son of Coma Guy" |- | 2007–2008 || ''The Batman'' || Айна шебері || Дыбыстау, 2 бөлім<ref name="btva" /> |- | 2007–2008 || ''Boston Legal'' || Карл Сэк || 33 бөлім |- | 2008–2011 || ''Chuck'' || Роан Монтгомери || 2 бөлім |- | 2009 || ''Law & Order: Special Victims Unit'' || Рэндалл Карвер || Бөлім: "Anchor" |- | 2009 || ''The Storm'' || Бад МакГрат || 2 бөлім |- | 2009–2010 || ''[[Финес пен Ферб|Phineas and Ferb]]'' || Боб Уэббер || Дыбыстау, 2 бөлім<ref name="btva" /> |- | 2010 || ''Parks and Recreation'' || Фрэнк Беккерсон || Бөлім: "Galentine's Day" |- | 2010 || ''Pleading Guilty'' || Мартин Голд || Телефильм |- | 2010 || ''White Collar'' || Донован || Бөлім: "In the Red" |- | 2010 || ''CSI: NY'' || Шеф Тед Карвер || 3 бөлім |- | 2010 || ''15 Minutes'' || Дэвид Слоун || Телефильм |- | 2011 || ''Late Show with David Letterman'' || Дж.Б. Биггли || Бөлім: "How to Succeed in Business Without Trying" |- | 2012 || ''Pound Puppies'' || Мэр || Дыбыстау, бөлім: "Squawk"<ref name="btva" /> |- | 2013 || ''Deception'' || Сенатор Дуайт Хаверсток || 9 бөлім |- | 2014 || ''Almost Human'' || Др. Найджел Вон || Бөлім: "Unbound" |- | 2014–2018 || ''The Librarians'' || Дженкинс || 41 бөлім |- | 2015 || ''The Brink'' || Роберт Киттредж || 7 бөлім |- | 2017–2018 || ''Me, Myself & I'' || Ересек Алекс Райли || 13 бөлім |- | 2018 || ''Murphy Brown'' || Судья Нейт Кэмпбелл || Бөлім: "A Lifetime of Achievement" |- | 2018 || ''Three Rivers'' || Боу || Телефильм |- | 2019 || ''The Twilight Zone'' || Президент Джеймс Стивенс || Бөлім: "The Wunderkind" |- | 2019 || ''Blood & Treasure'' || Джейкоб Уитман Рисс III || 5 бөлім |- | 2020 || ''The Good Fight'' || Гэвин Фирт || 6 бөлім |- | 2023–2025 || ''Night Court'' || Дэн Филдинг || 47 бөлім |} === Театр === {| class="wikitable sortable" |- ! Жыл !! Туынды !! Рөл !! class="unsortable"|Театр сахнасы |- |2011 || ''How to Succeed in Business Without Really Trying'' || J.B. Biggley || Al Hirschfeld Theatre, Бродвей |- |2012 || ''The Best Man'' || Уильям Расселл || Golden Theatre, Бродвей |- |2016 |''1776'' |[[Бенджамин Франклин]] |New York City Center, Encores! |- |2019 |''Nantucket Sleigh Ride'' (Джон Гуар туындысы) |Эдмунд Гоури |Newhouse Theatre, Линкольн орталығы |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:АҚШ кинорежиссерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тони сыйлығының иегерлері]] t2o3zikqg3myqsnxcifme40w7zuxyfq 0 518800 3619454 2916963 2026-06-18T10:20:10Z Дидар 87 182654 3619454 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Статус = аймақ |Қазақша атауы = Кюрасао |Шынайы атауы ={{lang-nl|Curaçao}}<br />''папьяменто: Kòrsou'' |Атау септігі = |Елтаңба = Coat of arms of Curaçao.svg |Байрақ = |Ұраны = |Әнұранның аты = Himno di Kòrsou |Аудио = |lat_dir = N |lat_deg = 12 | lat_min = 10 | lat_sec = 30 |lon_dir = W |lon_deg = 68 | lon_min = 59 | lon_sec = 00 |region = AW |CoordScale = 200000 |Картада = Curacao in its region.svg |карта тақырыбы = |Картада2 = |Үкімет түрі = [[Нидерланд]]тың [[тәуелді аймақ|тәуелді аймағы]] |Құрылды = |Тәуелсіздік күні = [[10 қазан]] [[2010 жыл]] |Тәуелсіздігін алды = [[Нидерланд Антиль аралдары]]нан |Тілдері = [[нидерланд тілі]] және [[папьяменто]] |Мемлекеттік діні = |Астанасы = [[Виллемстад]] |Ірі қаласы = [[Виллемстад]] |Басшы қызметі = [[Нидерланд монархиясы|Король]]<br />[[Губернатор]]ы<br />[[Премьер-министр]] |Басшылары = [[Виллем-Александр]]<br />[[Люсиль Джордж-Воут]]<br />Эйген Рюггенаат |Жер аумағы = 444 |Жер аумағы бойынша орны = |Судың үлесі = |Этнохороним = |Жұрты = 160 012<ref>{{cite web|url=http://www.cbs.cw/website/key-indicators-curacao_3131/|title=Key Indicators Curaçao|publisher=Central Bureau of Statistics Curaçao|accessdate=3 November 2018}}</ref> |Халық саны бойынша орны = |Сарап жылы = 2018 |Санақ бойынша халық саны = |Санақ жылы = |Халық тығыздығы = 360 |Тығыздық бойынша орны = |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = 3,1&nbsp;млрд. |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2012 |ЖІӨ (АҚТ) орны = 184-ші |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 20,020 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = 46-шы |ЖІӨ (номинал) = 5,6&nbsp;млрд.<ref name="CIA GDP">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cc.html COUNTRY COMPARISON GDP PURCHASING POWER PARITY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107045043/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cc.html%20 |date=2019-01-07 }}, [[Central Intelligence Agency]].</ref> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2012 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = 149-шы |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = 36,165 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = 27-ші |АДИ = 0,811<ref>{{cite web |url=http://www.cbs.cw/cbs/themes/Labour%20and%20Social%20Security/Data/Labour%20&%20Social%20Security-20140511112021.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713230223/http://www.cbs.cw/cbs/themes/Labour%20and%20Social%20Security/Data/Labour%20&%20Social%20Security-20140511112021.pdf |dead-url=yes |archive-date=13 July 2015 |title=Human Development Index (HDI): Korte Notitie inzake de berekening van de voorlopige Human Development Index (HDI) voor Curaçao |work=Centraal Bureau voor de Statistiek |accessdate=13 July 2015}}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2012 |АДИ бойынша орны = |АДИ деңгейі = <span style="color:#090;">өте жоғары</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[Нидерланд антилья гульдені]] (ANG) |Интернет үйшігі = .an |ISO = |Телефон коды = 599 |Уақыт белдеуі = [[UTC-4]] |Түсініктемелер = }} '''Кюрасао''' ({{lang-nl|Curaçao}}, ''[[папьяменто]]:Kòrsou'') — Венесуэланың жағалауының маңында Кариб теңізінің оңтүстік бөлігінде орналасқан арал және 2010 жылдан бастап Нидерланд корольдігінің тәуелді аймағы. Аймақ аумағы — 444 км². Халқы — 154 843 адам (2014). Астанасы және ірі қаласы  [[Виллемстад]]. Арал Кіші Антилья аралдарының тобындағы үлкендігінен [[Маргарита аралы]]нын кейін екінші болады. Кюрасао аралының маңында, 11 км қашықтықта кішкене елсіз арал - Кіші Кюрасао - орналасқан. Бұл арал да әкімшілік бағынуы Кюрасаоға карайды. Климаты — субэкваториалды, орта жылдық температура +30 °C. Қаңтар айындағы ең төмен температура: +26…+28 °C. Жаңбырлы кезең: қыркүйектен желтоқсанға дейін. Жауын-шашын көлемі жылына 500—600 мм. Бұл тегіс және құрғақ Аралдың рельефі өте алуан түрлі. Оның оңтүстік жағалауында шағын шығанақтар мен әсем шығанақтар бар, бұл жағалауда үлкен порттар орналасқан ыңғайлы айлақтар бар. Кюрасаоның оңтүстік-шығыс бөлігінде Арал астанасы орналасқан. Кюрасаоның солтүстік жағалауының өрескел рельефі жанартаулық жыныстардан тұрады. Аралдың бұл жағы қатты солтүстік желге ұшырайды. Кюрасаоның солтүстігінде адам тұрмайды, бірақ бірнеше жергілікті ауылдар өте көркем. Аралдың ортасында қатты қираған Ато тас массиві көтеріледі (Хато, 178 м). Солтүстік-батыста Синт-Кристоффельберг тауы орналасқан-аралдың ең биік нүктесі (теңіз деңгейінен 372 м биіктікте) [3]. Жауын-шашын-жылына 500 мм. Аралдың айналасында ұзартылған маржан рифтері бар. <ref>{{cite web|url=https://|title=/wiki/Кюрасао|author=|date=|website=ru.wikipedia.org|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> <gallery> Shore waves Curacao.jpg Piscadera Fort and Bay.jpg Laika ac Willemstad (11694093266).jpg Curacao toerisme.jpg The colorful buildings of the Handelskade in Willemstad, Curaçao.jpg </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{commonscat|Curaçao}} {{Солтүстік Америка елдері}} {{Тәуелді аймақтар}} {{КАРИКОМ}} [[Санат:Кюрасао|*]] c5fbalievj76gbr8x80cbsteggxthc7 3619473 3619454 2026-06-18T10:32:09Z Дидар 87 182654 3619473 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Статус = аймақ |Қазақша атауы = Кюрасао |Шынайы атауы ={{lang-nl|Curaçao}}<br />''папьяменто: Kòrsou'' |Атау септігі = |Елтаңба = Coat of arms of Curaçao.svg |Байрақ = |Ұраны = |Әнұранның аты = Himno di Kòrsou |Аудио = |lat_dir = N |lat_deg = 12 | lat_min = 10 | lat_sec = 30 |lon_dir = W |lon_deg = 68 | lon_min = 59 | lon_sec = 00 |region = AW |CoordScale = 200000 |Картада = Curacao in its region.svg |карта тақырыбы = |Картада2 = |Үкімет түрі = [[Нидерланд]]тың [[тәуелді аймақ|тәуелді аймағы]] |Құрылды = |Тәуелсіздік күні = [[10 қазан]] [[2010 жыл]] |Тәуелсіздігін алды = [[Нидерланд Антиль аралдары]]нан |Тілдері = [[нидерланд тілі]] және [[папьяменто]] |Мемлекеттік діні = |Астанасы = [[Виллемстад]] |Ірі қаласы = [[Виллемстад]] |Басшы қызметі = [[Нидерланд монархиясы|Король]]<br />[[Губернатор]]ы<br />[[Премьер-министр]] |Басшылары = [[Виллем-Александр]]<br />[[Люсиль Джордж-Воут]]<br />Эйген Рюггенаат |Жер аумағы = 444 |Жер аумағы бойынша орны = |Судың үлесі = |Этнохороним = |Жұрты = 160 012<ref>{{cite web|url=http://www.cbs.cw/website/key-indicators-curacao_3131/|title=Key Indicators Curaçao|publisher=Central Bureau of Statistics Curaçao|accessdate=3 November 2018}}</ref> |Халық саны бойынша орны = |Сарап жылы = 2018 |Санақ бойынша халық саны = |Санақ жылы = |Халық тығыздығы = 360 |Тығыздық бойынша орны = |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = 3,1&nbsp;млрд. |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2012 |ЖІӨ (АҚТ) орны = 184-ші |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 20,020 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = 46-шы |ЖІӨ (номинал) = 5,6&nbsp;млрд.<ref name="CIA GDP">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cc.html COUNTRY COMPARISON GDP PURCHASING POWER PARITY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107045043/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cc.html%20 |date=2019-01-07 }}, [[Central Intelligence Agency]].</ref> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2012 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = 149-шы |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = 36,165 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = 27-ші |АДИ = 0,811<ref>{{cite web |url=http://www.cbs.cw/cbs/themes/Labour%20and%20Social%20Security/Data/Labour%20&%20Social%20Security-20140511112021.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713230223/http://www.cbs.cw/cbs/themes/Labour%20and%20Social%20Security/Data/Labour%20&%20Social%20Security-20140511112021.pdf |dead-url=yes |archive-date=13 July 2015 |title=Human Development Index (HDI): Korte Notitie inzake de berekening van de voorlopige Human Development Index (HDI) voor Curaçao |work=Centraal Bureau voor de Statistiek |accessdate=13 July 2015}}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2012 |АДИ бойынша орны = |АДИ деңгейі = <span style="color:#090;">өте жоғары</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[Нидерланд антилья гульдені]] (ANG) |Интернет үйшігі = .an |ISO = |Телефон коды = 599 |Уақыт белдеуі = [[UTC-4]] |Түсініктемелер = }} '''Кюрасао''' ({{lang-nl|Curaçao}}, ''[[папьяменто]]:Kòrsou'') — Венесуэланың жағалауының маңында Кариб теңізінің оңтүстік бөлігінде орналасқан арал және 2010 жылдан бастап Нидерланд корольдігінің тәуелді аймағы. Аймақ аумағы — 444 км². Халқы — 154 843 адам (2014). Астанасы және ірі қаласы  [[Виллемстад]]. Арал Кіші Антилья аралдарының тобындағы үлкендігінен [[Маргарита аралы]]нын кейін екінші болады. Кюрасао аралының маңында, 11 км қашықтықта кішкене елсіз арал - Кіші Кюрасао - орналасқан. Бұл арал да әкімшілік бағынуы Кюрасаоға карайды. Климаты — субэкваториалды, орта жылдық температура +30 °C. Қаңтар айындағы ең төмен температура: +26…+28 °C. Жаңбырлы кезең: қыркүйектен желтоқсанға дейін. Жауын-шашын көлемі жылына 500—600 мм. Бұл тегіс және құрғақ Аралдың рельефі өте алуан түрлі. Оның оңтүстік жағалауында шағын шығанақтар мен әсем шығанақтар бар, бұл жағалауда үлкен порттар орналасқан ыңғайлы айлақтар бар. Кюрасаоның оңтүстік-шығыс бөлігінде Арал астанасы орналасқан. Кюрасаоның солтүстік жағалауының өрескел рельефі жанартаулық жыныстардан тұрады. Аралдың бұл жағы қатты солтүстік желге ұшырайды. Кюрасаоның солтүстігінде адам тұрмайды, бірақ бірнеше жергілікті ауылдар өте көркем. Аралдың ортасында қатты қираған Ато тас массиві көтеріледі (Хато, 178 м). Солтүстік-батыста Синт-Кристоффельберг тауы орналасқан-аралдың ең биік нүктесі (теңіз деңгейінен 372 м биіктікте) [3]. Жауын-шашын-жылына 500 мм. Аралдың айналасында ұзартылған маржан рифтері бар. <ref>[https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=8237 Sint Christoffelberg, Curaçao. Elevation: 372 meters, 1220 feet] {{Wayback|url=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=8237 |date=20180930182403 }} — Peakbagger.com{{ref|en}}</ref>. <gallery> Shore waves Curacao.jpg Piscadera Fort and Bay.jpg Laika ac Willemstad (11694093266).jpg Curacao toerisme.jpg The colorful buildings of the Handelskade in Willemstad, Curaçao.jpg </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{commonscat|Curaçao}} {{Солтүстік Америка елдері}} {{Тәуелді аймақтар}} {{КАРИКОМ}} [[Санат:Кюрасао|*]] 3zcs1g0r5nag38wood6lgjibt8o938n 0 528308 3619116 3617639 2026-06-17T16:40:14Z Sagzhan 29953 /* Сюжеті */ 3619116 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Жөке ағашының саясында |Шынайы атауы = Ihlamurlar altında |суреті = |тақырыбы = |жанры = [[мелодрама]] |ұзақтығы = 60 мин. |авторы = |продюсері = [[Шүкрі Авшар]]</br/>[[Мұхаррем Гелмез]] |режиссёрі = [[Айдын Бұлыт]] |операторы = [[Мұрат Сейлан]]</br/>[[Четин Чаван]] |сценарист = Неслихан Еюбоғлы</br/>Айше Текер |композиторы = |рөлдерде = [[Бүлент Инал]]</br/>Туба Бүйікүстін</br/>Біләл Йылмаз</br/>Нұр Сүрер</br/>Синан Тұзжы |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{TUR}} |Тілі = [[түрік тілі]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = [[Kanal D]] {{TUR}} |телеарналар жүйесі = |көрсете бастады = 2008 Ел Арна {{KAZ}} |соңғы рет көрсетілді = |маусымдар = 2 |саны = 91 |сериялардың тізімі = |сайты = |статусы = аяқталған |imdb_id = 0489902 |tv_com = }} '''Жөке ағашының саясында''' ({{lang-tr|Ihlamurlar altında}}) — [[Avşar Film]] шығарған және 2005 және 2007 жылдар аралығында Kanal D арнасында көрсетілген түрік драмалық телехикаясы. Жалпы музыкасы Интизарға тиесілі 2 маусымнан тұратын сериал 80-ші бөлімнен аяқталды. == Сюжеті == Йылмаз мен Элиф бір төңіректе өскен және бір-бірін жақсы көретін екі ғашық. Үйленеді деп ойлағанымен, өмір оларды уақыт өте басқа бағытқа лақтырады. Текинер Холдингтің мұрагері Өмер Элифке ғашық болып, оған үйленеді. Бұл жағдайды ешқашан қабылдамайтын Йылмаз Текинер отбасының қызы Филизге жақындай бастайды. Уақыт өте келе Йылмаз мен Филиздің арасында үлкен махаббат басталады.<ref>Ayhan Kaya [http://books.google.de/books?id=HfEpAAAAQBAJ&pg=PT31&dq=Ihlamurlar+Alt%C4%B1nda&hl=de&sa=X&ei=_2jDUoS-DMKptAa7oYGAAg&ved=0CDoQ6AEwAQ#v=onepage&q=Ihlamurlar%20Alt%C4%B1nda&f=false Europeanization and Tolerance in Turkey: The Myth of Toleration], Palgrave Macmillan, 2013</ref> == Актерлер мен рөлдері == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Актер ! Рөл |- | Бюлент Инал || Иылмаз Акын |- | Синан Тұзжу || Өмер Текинер |- | Туба Бүйукустүн || Филиз Текинер |- | Өзге Борак || Елиф Текинер |- | Биллүр Калкаван || Хандан |- | Нұр Сүрер || Мүжган |- | Дериа Дұрмаз || Фахрие |- | Еркан Бекташ || Салих |- | Бора Сиври || Джемил |- | Еврим Аласиа || Сема |- | Иылдырым Баязит || Әли |- | Мельтем Савжи || Муаля |- | Ипек Иайлажыолу || Nalan |- | Али Коркмаз || Керем |- | Айберк Пекжан || Екрем |- | Ажелиа Елмас || Джейда |- | Дженк Ертан || Джем Акман |- | Зейнеп Бешерлер || Аслы Каракаш |- | Ирем Алту || Фериде/Өзлем |- | Фырат Таныш || Невзат |- | Мехмет Алп Сунаоулу || Алп |- | Алту Иүджел || Селим |- | Түлай Бұрса || Мерал Шахин |- | Исмет Өстекин || Ерол Текинер |- | Халил Сезай Паражыоулу || Мұрат |- | Авни Иалчын || Кемал Садыкоулу |- | Ихсан Билел || Хайри |- | Нұрджан Ерен || Лейла |- | Иавуз Сепетчі || Тарык |- | Гөкхан Челеби || Халит |- | Дениз Гүнеш || Елиф Текинер |- | Ибрахим Олам || Хаккы |- | Шебнем Көстем || Джанан |- | Гүчлү Иалчынер || Хакан |- | Есин Доан || Түркан |- | Фатих Пайат|| Хүсейн |- |} == Таратылым кезеңі == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Маусым !! Шығу күні мен сағаты !! Маусым басы !! Маусым соңы !! Бөлімдер саны !! Бөлім аралығы !! Жылы !! Телеарна |- | 1. маусым || rowspan="2"|Жұма 22.00 || 16 Eylül 2005 || 30 Маусым 2006 || 39 || 1-39 || 2005-2006 || rowspan="2"|[[Kanal D]] |- | 2. маусым || 8 Eylül 2006 || 29 Маусым 2007 (Соңы) || 41 || 40-80 || 2006-2007 |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ihlamurlaraltinda.com/ Offizielle Website zur Sendung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140902034756/http://www.ihlamurlaraltinda.com/ |date=2014-09-02 }} * [http://www.kanald.com.tr/%C4%B1hlamurlaraltinda Ihlamurlar Altında] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140902101724/http://www.kanald.com.tr/%C4%B1hlamurlaraltinda |date=2014-09-02 }} bei Kanal D [[Санат:Түркия телесериалдары]] ki3vmr12fzbt1ocfx6v6demxcqepb54 3619117 3619116 2026-06-17T16:40:30Z Sagzhan 29953 /* Сыртқы сілтемелер */ 3619117 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Жөке ағашының саясында |Шынайы атауы = Ihlamurlar altında |суреті = |тақырыбы = |жанры = [[мелодрама]] |ұзақтығы = 60 мин. |авторы = |продюсері = [[Шүкрі Авшар]]</br/>[[Мұхаррем Гелмез]] |режиссёрі = [[Айдын Бұлыт]] |операторы = [[Мұрат Сейлан]]</br/>[[Четин Чаван]] |сценарист = Неслихан Еюбоғлы</br/>Айше Текер |композиторы = |рөлдерде = [[Бүлент Инал]]</br/>Туба Бүйікүстін</br/>Біләл Йылмаз</br/>Нұр Сүрер</br/>Синан Тұзжы |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{TUR}} |Тілі = [[түрік тілі]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = [[Kanal D]] {{TUR}} |телеарналар жүйесі = |көрсете бастады = 2008 Ел Арна {{KAZ}} |соңғы рет көрсетілді = |маусымдар = 2 |саны = 91 |сериялардың тізімі = |сайты = |статусы = аяқталған |imdb_id = 0489902 |tv_com = }} '''Жөке ағашының саясында''' ({{lang-tr|Ihlamurlar altında}}) — [[Avşar Film]] шығарған және 2005 және 2007 жылдар аралығында Kanal D арнасында көрсетілген түрік драмалық телехикаясы. Жалпы музыкасы Интизарға тиесілі 2 маусымнан тұратын сериал 80-ші бөлімнен аяқталды. == Сюжеті == Йылмаз мен Элиф бір төңіректе өскен және бір-бірін жақсы көретін екі ғашық. Үйленеді деп ойлағанымен, өмір оларды уақыт өте басқа бағытқа лақтырады. Текинер Холдингтің мұрагері Өмер Элифке ғашық болып, оған үйленеді. Бұл жағдайды ешқашан қабылдамайтын Йылмаз Текинер отбасының қызы Филизге жақындай бастайды. Уақыт өте келе Йылмаз мен Филиздің арасында үлкен махаббат басталады.<ref>Ayhan Kaya [http://books.google.de/books?id=HfEpAAAAQBAJ&pg=PT31&dq=Ihlamurlar+Alt%C4%B1nda&hl=de&sa=X&ei=_2jDUoS-DMKptAa7oYGAAg&ved=0CDoQ6AEwAQ#v=onepage&q=Ihlamurlar%20Alt%C4%B1nda&f=false Europeanization and Tolerance in Turkey: The Myth of Toleration], Palgrave Macmillan, 2013</ref> == Актерлер мен рөлдері == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Актер ! Рөл |- | Бюлент Инал || Иылмаз Акын |- | Синан Тұзжу || Өмер Текинер |- | Туба Бүйукустүн || Филиз Текинер |- | Өзге Борак || Елиф Текинер |- | Биллүр Калкаван || Хандан |- | Нұр Сүрер || Мүжган |- | Дериа Дұрмаз || Фахрие |- | Еркан Бекташ || Салих |- | Бора Сиври || Джемил |- | Еврим Аласиа || Сема |- | Иылдырым Баязит || Әли |- | Мельтем Савжи || Муаля |- | Ипек Иайлажыолу || Nalan |- | Али Коркмаз || Керем |- | Айберк Пекжан || Екрем |- | Ажелиа Елмас || Джейда |- | Дженк Ертан || Джем Акман |- | Зейнеп Бешерлер || Аслы Каракаш |- | Ирем Алту || Фериде/Өзлем |- | Фырат Таныш || Невзат |- | Мехмет Алп Сунаоулу || Алп |- | Алту Иүджел || Селим |- | Түлай Бұрса || Мерал Шахин |- | Исмет Өстекин || Ерол Текинер |- | Халил Сезай Паражыоулу || Мұрат |- | Авни Иалчын || Кемал Садыкоулу |- | Ихсан Билел || Хайри |- | Нұрджан Ерен || Лейла |- | Иавуз Сепетчі || Тарык |- | Гөкхан Челеби || Халит |- | Дениз Гүнеш || Елиф Текинер |- | Ибрахим Олам || Хаккы |- | Шебнем Көстем || Джанан |- | Гүчлү Иалчынер || Хакан |- | Есин Доан || Түркан |- | Фатих Пайат|| Хүсейн |- |} == Таратылым кезеңі == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Маусым !! Шығу күні мен сағаты !! Маусым басы !! Маусым соңы !! Бөлімдер саны !! Бөлім аралығы !! Жылы !! Телеарна |- | 1. маусым || rowspan="2"|Жұма 22.00 || 16 Eylül 2005 || 30 Маусым 2006 || 39 || 1-39 || 2005-2006 || rowspan="2"|[[Kanal D]] |- | 2. маусым || 8 Eylül 2006 || 29 Маусым 2007 (Соңы) || 41 || 40-80 || 2006-2007 |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ihlamurlaraltinda.com/ Offizielle Website zur Sendung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140902034756/http://www.ihlamurlaraltinda.com/ |date=2014-09-02 }} * [http://www.kanald.com.tr/%C4%B1hlamurlaraltinda Ihlamurlar Altında] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140902101724/http://www.kanald.com.tr/%C4%B1hlamurlaraltinda |date=2014-09-02 }} bei Kanal D == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия телесериалдары]] g8mlwz112okcpl93092rs8pj9zsqa4i 0 528319 3619107 3616682 2026-06-17T15:55:57Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619107 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Езел |Шынайы атауы = {{lang-tr|Ezel}} |суреті = Ezel Logo.png |тақырыбы = |жанры = [[мелодрама]]</br/>криминалды |ұзақтығы = 70 мин. |авторы = |продюсері = [[Керем Чатай]] |режиссёрі = [[Улуч Байрактар]] |операторы = [[Вейсел Тексахин]] |сценарист = [[Пынар Булут]] |композиторы = [[Тойгар Ышыклы]] |ролдерде = [[Кенан Имирзалыоғлы]] |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{TUR}} |Тілі = [[түрік тілі]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = |телеарналар жүйесі = |көрсете бастады = 2012 Хабар {{KAZ}} |соңғы рет көрсетілді = |маусымдар = |саны = 71 |сериялардың тізімі = |сайты = www.ezel.tv |статусы = аяқталған |imdb_id = 1534360 |tv_com = }} '''Езел''' ({{lang-tr|Ezel}}) — продюсерлігін [[Ay Yapim]] компаниясы жүзеге асырған, режиссері Улуч Байрактар, көмекші режиссері Мерт Акбаш болған, сценарийін Керем Дерен мен Пынар Булут жазған түрік [[атыс-шабыс фильм|экшн-драма]] телехикаясы. Сериалдың көрсетілімі [[2009 жыл]]ғы 28 қыркүйекте Show TV арнасында басталып, [[2011 жыл]]ғы 20 маусымда atv арнасында көрсетілген 71-бөлімімен аяқталды. Барлығы 2 маусымнан тұратын бұл сериал француз жазушысы [[Александр Дюма]]ның [[1844 жыл]]ы аяқтаған тарихи-шытырман оқиғалы «Монте-Кристо графы» романының желісі бойынша түсірілген. Сериал өмірі бір сәтте түнекке айналған жан жайлы. Фильмде басты рөлді танымал актер [[Кенан Имирзалыоғлы]] сомдады. == Маусымдардың қысқаша мазмұны == === 1-маусым (2009–2010) === Өмер Учар (Исмаил Филиз) автожөндеу шеберханасында шәкірт болып жұмыс істейді және отбасымен бірге қарапайым өмір сүреді. Оның әкесі Мүмтаз бей (Беязыт Гүлержан) — ағаш ұстасы, отбасы абыройын бәрінен жоғары қоятын әрі адал өмір сүруді өмірлік қағидасына айналдырған адам. Анасы Мелиха ханым (Ипек Билгин) көзі көрмейтін болса да, түйсігі өте күшті әйел. Өмер айналасындағы адамдарға тез сенетін әрі оларға оңай сенім артатын жан. Шеберханадағы өзіне аға тұтатын, «Қысқыш» лақап атымен танымал Әли (Барыш Фалай) және балалық шағынан бергі досы Женгиз ([[Йигит Өзшенер]]) — оның ең жақын достары. Сонымен қатар оның жанын беруге дайын, шын жүректен сүйетін қызы — Эйшан (Жансу Дере) бар. Бір күні осы үш жақын адамы Өмерге опасыздық жасап, сатқындық жасайды. Соның салдарынан Өмер түрмеге түседі. Сол жерде ол «Рамиз ағай» (Түнжел Күртіз) деген лақап атпен белгілі жұмбақ адаммен танысады. === 2-маусым (2010–2011) === Езел ([[Кенан Имирзалыоғлы]]) бірінші маусымның соңында бұрынғы достарын жеткілікті дәрежеде жазаладым деп есептеп, өзінің шынайы кім екенін жариялайды. Алайда осыдан кейін екінші негізгі оқиға желісі алдыңғысымен астаса өрбіп, алдыңғы қатарға шыға бастайды. Рамиз Караескиден (Түнжел Күртіз) де күшті қарсылас — Кенан Биркан (Халук Билгинер) пайда болады. Сонымен қатар Рамиз бен Кенанның осыдан 30 жыл бұрын ең жақын достар болғаны, бірақ екеуі де ғашық болған Селма Хүнелге (Нурхан Өзенен) байланысты аралары біржола бұзылғаны белгілі болады. Рамиз ағай Езелді өз ұлындай жақсы көргенімен, оны тәрбиелеуінің тағы бір себебі болған. Ол Кенанмен болатын күресте өзіне көмектесетін сенімді әрі қабілетті оң қол дайындағысы келген еді. Екінші әрі соңғы маусымда оқиғалар шешуші түйінге қарай бет алып, сюжет өте қарқынды дамиды. == Түсірілімдер == Сериал эпизодтарының басым бөлігі [[Ыстанбұл]] қаласында түсірілген. Сонымен қатар кейбір бөлімдері Солтүстік Кипр Түрік Республикасында, [[Хорватия]]да және [[Англия]]да түсірілген. Ал түрме көріністері [[Анкара]] қаласындағы Улужанлар түрмесінде түсірілген.<ref>[https://www.hurriyet.com.tr/ulucanlar-artik-dizi-seti-oldu-12652051|başlık=Ulucanlar artık dizi seti oldu]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160725082713/http://www.hurriyet.com.tr/ulucanlar-artik-dizi-seti-oldu-12652051 Сериал жайлы мәліметтер]</ref> == Актерлік құрам == {| class="wikitable" |- ! Ойыншы ! Кейіпкер ! Түсініктеме |- | [[Кенан Имирзалыоғлы]] || [[Езел Байрақтар]] || Өмердің бет-әлпетін өзгерткендегі жаңа тұлғасы. |- | [[Джансу Дере]] || [[Ейшан Тезжан]] || Өмердің ғашығы, Дженгиздің әйелі, Жанның анасы. |- | [[Йигит Өзшенер]] || [[Дженгиз Атай]] || Өмердің бауыр тұтқан досы, кейін қарсыласы. |- | [[Барыш Фалай]] || [[Әли Қырғыз]] || Лақабы Әли Қысқыш, Өмердің аға тұтқан, кейін сатып кеткен адамы. |- | [[Бурчин Терзиоғлы]] || Азат Қараески || Рамиздің қызы. |- | [[Тунжел Куртиз]] || Рамиз Қараески || Өмердің ақылшысы, Ағасы. |- | [[Нұрхан Өзенен]] || Селма Хүнел || Рамиз Қараескидің сүйікті әйелі. |- | [[Халүк Бильгинер]] || Кенан Биркан || Рамиздің Стамбұлға келгендегі досы, кейін қарсыласы. |- | [[Сарп Аккая]] || Тефик Заим || Ағаның бас адамы. |- | [[Баде Ишчиль]] || Шебнем Сертуна || Езелдің көмекшісі. |- | [[Седеф Авжи]] || Бахар Тезжан || Ейшанның сіңлісі. |- | [[Салих Калион]] || Сердар Тезжан || Ейшанның әкесі. |- | [[Беррак Түзүнатач]] || Баде Уйсал || Езелдің досы, Ейшаннан кейінгі сүйіктісі. |- | [[Риза Коджаоғлы]] || Темуз Коджаоғлы || Кенан Бирканның бас көмекшісі. |- | [[Кыванч Татлытұғ]] || Секиз || Рамиздің немересі. |- |} == Әлемдегі таратылымы == {| class="wikitable" ! Ел !! Арна !! Мерзім |- |{{ALB}} || RTV Klan || 2011-2012 |- |{{ARG}} || [[Telefe]] || 11 мамыр 2015- |- |{{BIH}} || [[Bosna-Hersek Radyo Televizyonu|BHRT]] || 2011 |- |{{BRA}} || Rede Bandeirantes || 2016 |- |{{BGD}} || Deepto TV || 13 қараша 2018- |- |{{CHI}} || Mega || 2014 |- |{{CRO}} || RTL Televizija || 2011-2012 |- |{{COL}} || Caracol Televisión || 2015 |- |{{CZE}} || Prima Love || rowspan="2" | 2011 |- |{{HUN}} || RTL Klub |- |{{IRN}} || [[GEM TV|Gem TV]]/Gem Classic || 2010/2011 |- |{{KAZ}} || Хабар || 2011 |- |{{PAK}} || Geo Kahani || 2013 |- |{{PER}} || Latina || 2015 |- |{{ROM}} || Kanal D Romania || 2010-2011 |- |{{SAU}} || MBC4 || 2012 |- |{{IRQ}} || Kurdsat || 2016-2017 |- |{{SVK}} || [[TV Doma]] || rowspan="2" | 2012 |- |{{SRB}} || Prva |- |{{UAE}} || Abu Dhabi Al Oula || 2010 |- |{{GRE}} || ANT1 TV || 2011 |- |{{KOS}} || RTV21 || 2013 |- |{{ISR}} || Viva Plus || - |- |{{LKA}} || Swarnavahini || rowspan="3" | 2018 |- |{{ESP}} || Nova |- |{{USA}} || [[Netflix]] |- |{{UZB}} || Zoʻr TV || rowspan="2" | 2020 |- |{{AZE}} || ARB TV |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://ezel.markiza.sk/ Official Website in Slovakia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150104195843/http://ezel.markiza.sk/ |date=2015-01-04 }} * [http://www.navidiku.rs/video/ezel Ezel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150103225855/http://www.navidiku.rs/video/ezel |date=2015-01-03 }} * [http://www.se7li.com/vb/forumdisplay.php?f=273 ezel_mdblej] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526184956/http://www.se7li.com/vb/forumdisplay.php?f=273 |date=2011-05-26 }} * [http://www.top5ives.com/index.php/categories/entertainment-top-5/66-top-5-turkish-series-including-ezel-gumus-and-more/ Ezel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120713014042/http://www.top5ives.com/index.php/categories/entertainment-top-5/66-top-5-turkish-series-including-ezel-gumus-and-more |date=2012-07-13 }} * [http://vidzonline.com/category/geo-kahani/mohabbat Ezel (Urdu Translation Episodes)-Mohabbat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140221221718/http://vidzonline.com/category/geo-kahani/mohabbat |date=2014-02-21 }} [[Санат:Түркия телесериалдары]] [[tr:Ezel (dizi)]] 997z2o8iz7mzv9ogqdbituxxv2xtuq1 0 528345 3619056 3263500 2026-06-17T14:14:17Z Sagzhan 29953 /* Басты рөлдерде */ 3619056 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Шетелдік күйеубала |Шынайы атауы = Yabanci damat |суреті = |тақырыбы = |жанры = мелодрама</br/>[[комедия]] |ұзақтығы = |авторы = |продюсері = |режиссёрі = [[Дурул Тайлан]]</br/>Яғмур Тайлан |операторы = |сценарист = [[Сулхи Долек]]</br/>Гулиз Куджур |композиторы = |ролдерде = [[Нехир Ердоған]] |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{TUR}} |Тілі = [[түрік тілі]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = |телеарналар жүйесі = |көрсете бастады = 2008 Ел Арна {{KAZ}} |соңғы рет көрсетілді = |маусымдар = |саны = 106 |сериялардың тізімі = |сайты = |статусы = |imdb_id = |tv_com = }} '''Шетелдік күйеубала''' - түрік телесериалы. Сериал түрік қызы Назлы мен грек жігіті Никоның махаббаты жайлы. Комедия жанрндағы бұл сериал көрермендердің сүйіспеншілігіне ие болды. == Актерлік құрам және кейіпкерлер == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Актер ! Кейіпкер |- | [[Эрдал Озягджылар]] || Кахраман |- | [[Нехир Эрдоган]] || Назлы |- | [[Озгюр Чевик]] || Нико |- | Сумру Явруджук || Фериде |- | Ариф Эркин Гюзелбейоглу || Мемик ата (Memik Dede) |- | Мүбеджел Вардар || Хайрие (1-4) |- | Серай Гөзлер || Хайрие (5-106) |- | [[Зеки Аласья]] || Өккеш |- | [[Биннур Кая]] || Назире |- | [[Илкер Аксум]] || Рушен |- | [[Энгин Акюрек]] || Кадир |- | Шинаси Юртсевер || Хамит |- | Айла Караджа || Элени |- | Гюзин Алкан || Дөне |- | [[Онур Сайлак]] || Ихсан |- | Наталия Дуссопулос || Анна |- | Мазлум Кипер || Ставро |- | Нилгюн Белгюн || Катина |- | Ахмет Уз || Хикмет |- | Озан Уғырлу || Мустафа Джан |- | Түлин Орал || Эфтелья |- | Йылмаз Груда || Желайир ұста |- | Катерина Муцачу || Стелла |- | Эге Услу || Эге |- | Назлы Тосуноглу || Рабия |- | Аслы Алтайлар || Айсел |- | Нур Түзүн || Зейнеп |- | Юсра Гейик || Мелис |- | Селим Гюрата || Жалған діни қызметкер (папаз) |- | Бинназ Эргин || Икрамие |- | Savaş Akova || Шемси |- | Йелиз Аккая || Эсра Акман |- | Алара Бозбей || Наталия |- | Джан Колукыса || Коста |- | Мурат Ташкент || Мухаррем |- | Исмаил Дювенджи || Адвокат |- | Гөкхан Явуз || Манолис |- | Нақты есімі белгісіз || Кіші Кахраман (Kahraman Junior) |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ Kanal D - Diziler - Yabancı Damat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001101051/http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ |date=2005-10-01 }} [[Санат:Түрік телесериалдары]] ns17hhvj2r73mygb1803qeyoz09uda8 3619057 3619056 2026-06-17T14:16:29Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619057 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |түпнұсқа атауы = Yabancı Damat |қазақша атауы = Ябанджи Дамат |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |жанры = [[Комедия]], [[Драма (жанр)|Драма]], [[Отбасылық фильм]] |режиссері = |продюсері = [[Түркер Инаноглу]] |сценарисі = |рөлдерде = |композиторы = |ел = {{TUR}} [[Түркия]] |тілі = [[Түрік тілі]], [[Грек тілі]] |маусым саны = 3 |бөлім саны = 106 |киностудия = Erler Film |арна = |көрсетілім мерзімі = |ұзақтығы = |imdb_id = 0439413 }} '''Ябанджи Дамат''' — Erler Film киностудиясы шығарған, Эгей теңізінің қос жағалауы — Түркия мен Грекиядан шыққан екі жастың махаббат хикаясын баяндайтын түрік комедиялық, отбасылық және драмалық телесериалы. 3 маусымнан тұратын бұл туынды 106-шы бөлімімен финалға шығып, өз көрсетілімін аяқтады. == Түсірілімдері мен сипаттамасы == Сериалда түрік және грек музыкалары қатар қолданылған. Туындының түсірілім жұмыстары Бодрум қаласында басталып, Грекияның Сими аралында жалғасты. Кейінірек сериалдың негізгі бөлімдері Газиантеп және Ыстанбұл қалаларында таспаланды. Афина қаласында да түсірілуі жоспарланған бұл жоба үшін Түркияда арнайы алып павильон (плато) құрылды. Сериалдың Грекия аумағындағы түсірілімдеріне Грекияның Баспасөз министрлігі, сондай-ақ осы елдің Анкарадағы Елшілігі мен Ыстанбұлдағы Бас консулдығы үлкен қолдау көрсетті. == Актерлік құрам және кейіпкерлер == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Актер ! Кейіпкер |- | [[Эрдал Озягджылар]] || Кахраман |- | [[Нехир Эрдоган]] || Назлы |- | [[Озгюр Чевик]] || Нико |- | Сумру Явруджук || Фериде |- | Ариф Эркин Гюзелбейоглу || Мемик ата (Memik Dede) |- | Мүбеджел Вардар || Хайрие (1-4) |- | Серай Гөзлер || Хайрие (5-106) |- | [[Зеки Аласья]] || Өккеш |- | [[Биннур Кая]] || Назире |- | [[Илкер Аксум]] || Рушен |- | [[Энгин Акюрек]] || Кадир |- | Шинаси Юртсевер || Хамит |- | Айла Караджа || Элени |- | Гюзин Алкан || Дөне |- | [[Онур Сайлак]] || Ихсан |- | Наталия Дуссопулос || Анна |- | Мазлум Кипер || Ставро |- | Нилгюн Белгюн || Катина |- | Ахмет Уз || Хикмет |- | Озан Уғырлу || Мустафа Джан |- | Түлин Орал || Эфтелья |- | Йылмаз Груда || Желайир ұста |- | Катерина Муцачу || Стелла |- | Эге Услу || Эге |- | Назлы Тосуноглу || Рабия |- | Аслы Алтайлар || Айсел |- | Нур Түзүн || Зейнеп |- | Юсра Гейик || Мелис |- | Селим Гюрата || Жалған діни қызметкер (папаз) |- | Бинназ Эргин || Икрамие |- | Savaş Akova || Шемси |- | Йелиз Аккая || Эсра Акман |- | Алара Бозбей || Наталия |- | Джан Колукыса || Коста |- | Мурат Ташкент || Мухаррем |- | Исмаил Дювенджи || Адвокат |- | Гөкхан Явуз || Манолис |- | Нақты есімі белгісіз || Кіші Кахраман (Kahraman Junior) |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ Kanal D - Diziler - Yabancı Damat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001101051/http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ |date=2005-10-01 }} [[Санат:Түрік телесериалдары]] gu5hiwx49adt4b3rryp7q26rebeq9ul 3619058 3619057 2026-06-17T14:18:49Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619058 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |түпнұсқа атауы = Yabancı Damat |қазақша атауы = Ябанджи Дамат |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |жанры = [[Комедия]], [[Драма (жанр)|Драма]], [[Отбасылық фильм]] |режиссері = |продюсері = [[Түркер Инаноглу]] |сценарисі = |рөлдерде = |композиторы = |ел = {{TUR}} [[Түркия]] |тілі = [[Түрік тілі]], [[Грек тілі]] |маусым саны = 3 |бөлім саны = 106 |киностудия = Erler Film |арна = |көрсетілім мерзімі = |ұзақтығы = |imdb_id = 0439413 }} '''Ябанджи Дамат''' — Erler Film киностудиясы шығарған, Эгей теңізінің қос жағалауы — Түркия мен Грекиядан шыққан екі жастың махаббат хикаясын баяндайтын түрік комедиялық, отбасылық және драмалық телесериалы. 3 маусымнан тұратын бұл туынды 106-шы бөлімімен финалға шығып, өз көрсетілімін аяқтады. == Түсірілімдері мен сипаттамасы == Сериалда түрік және грек музыкалары қатар қолданылған. Туындының түсірілім жұмыстары Бодрум қаласында басталып, Грекияның Сими аралында жалғасты. Кейінірек сериалдың негізгі бөлімдері Газиантеп және Ыстанбұл қалаларында таспаланды. Афина қаласында да түсірілуі жоспарланған бұл жоба үшін Түркияда арнайы алып павильон (плато) құрылды. Сериалдың Грекия аумағындағы түсірілімдеріне Грекияның Баспасөз министрлігі, сондай-ақ осы елдің Анкарадағы Елшілігі мен Ыстанбұлдағы Бас консулдығы үлкен қолдау көрсетті. == Актерлік құрам және кейіпкерлер == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Актер ! Кейіпкер |- | [[Эрдал Озягджылар]] || Кахраман |- | [[Нехир Эрдоган]] || Назлы |- | [[Озгюр Чевик]] || Нико |- | Сумру Явруджук || Фериде |- | Ариф Эркин Гюзелбейоглу || Мемик ата (Memik Dede) |- | Мүбеджел Вардар || Хайрие (1-4) |- | Серай Гөзлер || Хайрие (5-106) |- | [[Зеки Аласья]] || Өккеш |- | [[Биннур Кая]] || Назире |- | [[Илкер Аксум]] || Рушен |- | [[Энгин Акюрек]] || Кадир |- | Шинаси Юртсевер || Хамит |- | Айла Караджа || Элени |- | Гюзин Алкан || Дөне |- | [[Онур Сайлак]] || Ихсан |- | Наталия Дуссопулос || Анна |- | Мазлум Кипер || Ставро |- | Нилгюн Белгюн || Катина |- | Ахмет Уз || Хикмет |- | Озан Уғырлу || Мустафа Джан |- | Түлин Орал || Эфтелья |- | Йылмаз Груда || Желайир ұста |- | Катерина Муцачу || Стелла |- | Эге Услу || Эге |- | Назлы Тосуноглу || Рабия |- | Аслы Алтайлар || Айсел |- | Нур Түзүн || Зейнеп |- | Юсра Гейик || Мелис |- | Селим Гюрата || Жалған діни қызметкер (папаз) |- | Бинназ Эргин || Икрамие |- | Savaş Akova || Шемси |- | Йелиз Аккая || Эсра Акман |- | Алара Бозбей || Наталия |- | Джан Колукыса || Коста |- | Мурат Ташкент || Мухаррем |- | Исмаил Дювенджи || Адвокат |- | Гөкхан Явуз || Манолис |- | Нақты есімі белгісіз || Кіші Кахраман (Kahraman Junior) |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ Kanal D - Diziler - Yabancı Damat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001101051/http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ |date=2005-10-01 }} [[Санат:Түрік телесериалдары]] 596mpoqwt2bqbunz12davmso3aceb0z 3619059 3619058 2026-06-17T14:19:56Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619059 wikitext text/x-wiki {{Телесериал | Қазақша атауы = Ябанджи Дамат | Шынайы атауы = Yabancı Damat | суреті = | тақырыбы = | suret ені = | жанры = [[Комедия]], [[Драма (жанр)|Драма]], [[Отбасылық фильм]] | формат = Телесериал | авторы = | желісі = | өндіріс = | рөлдерде = Нехир Эрдоған, Озгюр Чевик, Эрдал Озягджылар, Сумру Явруджук, Илькер Аксум, Биннур Кая, Энгин Акюрек, Зеки Аласья | баяндаушы = | бет басы = | композиторы = Гөкхан Кырдар | мемлекет = {{TUR}} [[Түркия]] | тілі = [[Түрік тілі]], [[Грек тілі]] | маусымдар = 3 | сериялар саны = 106 | сериялардың тізімі = | атқарушы продюсері = | продюсері = Түркер Инаноглу | режиссёрі = Ягмур Тайлан, Дурул Тайлан | операторы = | сценарист = Сулхи Дөлек, Нилгюн Өнеш | түсірілім орны = [[Бодрум]], [[Сими (арал)|Сими аралы]], [[Газиантеп]], [[Ыстанбұл]], [[Афина]] | ұзақтығы = 75 минут | студия = Erler Film | статусы = Аяқталды | телеарна = Kanal D | бейне форматы = 4:3 | дыбыс форматы = Stereo | көрсете бастады = 12.11.2004 | соңғы рет көрсетілді = 15.6.2007 | алдыңғы = | келесі = | байланысты = | imdb_id = 0434735 | tv_com_id = | сайт = }} '''Ябанджи Дамат''' — Erler Film киностудиясы шығарған, Эгей теңізінің қос жағалауы — Түркия мен Грекиядан шыққан екі жастың махаббат хикаясын баяндайтын түрік комедиялық, отбасылық және драмалық телесериалы. 3 маусымнан тұратын бұл туынды 106-шы бөлімімен финалға шығып, өз көрсетілімін аяқтады. == Түсірілімдері мен сипаттамасы == Сериалда түрік және грек музыкалары қатар қолданылған. Туындының түсірілім жұмыстары Бодрум қаласында басталып, Грекияның Сими аралында жалғасты. Кейінірек сериалдың негізгі бөлімдері Газиантеп және Ыстанбұл қалаларында таспаланды. Афина қаласында да түсірілуі жоспарланған бұл жоба үшін Түркияда арнайы алып павильон (плато) құрылды. Сериалдың Грекия аумағындағы түсірілімдеріне Грекияның Баспасөз министрлігі, сондай-ақ осы елдің Анкарадағы Елшілігі мен Ыстанбұлдағы Бас консулдығы үлкен қолдау көрсетті. == Актерлік құрам және кейіпкерлер == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Актер ! Кейіпкер |- | [[Эрдал Озягджылар]] || Кахраман |- | [[Нехир Эрдоган]] || Назлы |- | [[Озгюр Чевик]] || Нико |- | Сумру Явруджук || Фериде |- | Ариф Эркин Гюзелбейоглу || Мемик ата (Memik Dede) |- | Мүбеджел Вардар || Хайрие (1-4) |- | Серай Гөзлер || Хайрие (5-106) |- | [[Зеки Аласья]] || Өккеш |- | [[Биннур Кая]] || Назире |- | [[Илкер Аксум]] || Рушен |- | [[Энгин Акюрек]] || Кадир |- | Шинаси Юртсевер || Хамит |- | Айла Караджа || Элени |- | Гюзин Алкан || Дөне |- | [[Онур Сайлак]] || Ихсан |- | Наталия Дуссопулос || Анна |- | Мазлум Кипер || Ставро |- | Нилгюн Белгюн || Катина |- | Ахмет Уз || Хикмет |- | Озан Уғырлу || Мустафа Джан |- | Түлин Орал || Эфтелья |- | Йылмаз Груда || Желайир ұста |- | Катерина Муцачу || Стелла |- | Эге Услу || Эге |- | Назлы Тосуноглу || Рабия |- | Аслы Алтайлар || Айсел |- | Нур Түзүн || Зейнеп |- | Юсра Гейик || Мелис |- | Селим Гюрата || Жалған діни қызметкер (папаз) |- | Бинназ Эргин || Икрамие |- | Savaş Akova || Шемси |- | Йелиз Аккая || Эсра Акман |- | Алара Бозбей || Наталия |- | Джан Колукыса || Коста |- | Мурат Ташкент || Мухаррем |- | Исмаил Дювенджи || Адвокат |- | Гөкхан Явуз || Манолис |- | Нақты есімі белгісіз || Кіші Кахраман (Kahraman Junior) |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ Kanal D - Diziler - Yabancı Damat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001101051/http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ |date=2005-10-01 }} [[Санат:Түрік телесериалдары]] swudmu6fnoutzde3y69k7wfulhnzdv5 3619060 3619059 2026-06-17T14:21:16Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619060 wikitext text/x-wiki {{Телесериал | Қазақша атауы = Шетелдік күйеубала | Шынайы атауы = Yabancı Damat | суреті = | тақырыбы = | suret ені = | жанры = [[Комедия]], [[Драма (жанр)|Драма]], [[Отбасылық фильм]] | формат = Телесериал | авторы = | желісі = | өндіріс = | рөлдерде = Нехир Эрдоған, Озгюр Чевик, Эрдал Озягджылар, Сумру Явруджук, Илькер Аксум, Биннур Кая, Энгин Акюрек, Зеки Аласья | баяндаушы = | бет басы = | композиторы = Гөкхан Кырдар | мемлекет = {{TUR}} [[Түркия]] | тілі = [[Түрік тілі]], [[Грек тілі]] | маусымдар = 3 | сериялар саны = 106 | сериялардың тізімі = | атқарушы продюсері = | продюсері = Түркер Инаноглу | режиссёрі = Ягмур Тайлан, Дурул Тайлан | операторы = | сценарист = Сулхи Дөлек, Нилгюн Өнеш | түсірілім орны = [[Бодрум]], [[Сими (арал)|Сими аралы]], [[Газиантеп]], [[Ыстанбұл]], [[Афина]] | ұзақтығы = 75 минут | студия = Erler Film | статусы = Аяқталды | телеарна = Kanal D | бейне форматы = 4:3 | дыбыс форматы = Stereo | көрсете бастады = 12.11.2004 | соңғы рет көрсетілді = 15.6.2007 | алдыңғы = | келесі = | байланысты = | imdb_id = 0434735 | tv_com_id = | сайт = }} '''Шетелдік күйеубала''' ({{lang-tr|Yabancı Damat}}) — Erler Film киностудиясы шығарған, Эгей теңізінің қос жағалауы — Түркия мен Грекиядан шыққан екі жастың махаббат хикаясын баяндайтын түрік комедиялық, отбасылық және драмалық телесериалы. 3 маусымнан тұратын бұл туынды 106-шы бөлімімен финалға шығып, өз көрсетілімін аяқтады. == Түсірілімдері мен сипаттамасы == Сериалда түрік және грек музыкалары қатар қолданылған. Туындының түсірілім жұмыстары Бодрум қаласында басталып, Грекияның Сими аралында жалғасты. Кейінірек сериалдың негізгі бөлімдері Газиантеп және Ыстанбұл қалаларында таспаланды. Афина қаласында да түсірілуі жоспарланған бұл жоба үшін Түркияда арнайы алып павильон (плато) құрылды. Сериалдың Грекия аумағындағы түсірілімдеріне Грекияның Баспасөз министрлігі, сондай-ақ осы елдің Анкарадағы Елшілігі мен Ыстанбұлдағы Бас консулдығы үлкен қолдау көрсетті. == Актерлік құрам және кейіпкерлер == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Актер ! Кейіпкер |- | [[Эрдал Озягджылар]] || Кахраман |- | [[Нехир Эрдоган]] || Назлы |- | [[Озгюр Чевик]] || Нико |- | Сумру Явруджук || Фериде |- | Ариф Эркин Гюзелбейоглу || Мемик ата (Memik Dede) |- | Мүбеджел Вардар || Хайрие (1-4) |- | Серай Гөзлер || Хайрие (5-106) |- | [[Зеки Аласья]] || Өккеш |- | [[Биннур Кая]] || Назире |- | [[Илкер Аксум]] || Рушен |- | [[Энгин Акюрек]] || Кадир |- | Шинаси Юртсевер || Хамит |- | Айла Караджа || Элени |- | Гюзин Алкан || Дөне |- | [[Онур Сайлак]] || Ихсан |- | Наталия Дуссопулос || Анна |- | Мазлум Кипер || Ставро |- | Нилгюн Белгюн || Катина |- | Ахмет Уз || Хикмет |- | Озан Уғырлу || Мустафа Джан |- | Түлин Орал || Эфтелья |- | Йылмаз Груда || Желайир ұста |- | Катерина Муцачу || Стелла |- | Эге Услу || Эге |- | Назлы Тосуноглу || Рабия |- | Аслы Алтайлар || Айсел |- | Нур Түзүн || Зейнеп |- | Юсра Гейик || Мелис |- | Селим Гюрата || Жалған діни қызметкер (папаз) |- | Бинназ Эргин || Икрамие |- | Savaş Akova || Шемси |- | Йелиз Аккая || Эсра Акман |- | Алара Бозбей || Наталия |- | Джан Колукыса || Коста |- | Мурат Ташкент || Мухаррем |- | Исмаил Дювенджи || Адвокат |- | Гөкхан Явуз || Манолис |- | Нақты есімі белгісіз || Кіші Кахраман (Kahraman Junior) |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ Kanal D - Diziler - Yabancı Damat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001101051/http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ |date=2005-10-01 }} [[Санат:Түрік телесериалдары]] d2avv23iipwxvmkm3rj7ml45i2z635e 3619061 3619060 2026-06-17T14:21:51Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619061 wikitext text/x-wiki {{Телесериал | Қазақша атауы = Шетелдік күйеубала | Шынайы атауы = Yabancı Damat | суреті = | тақырыбы = | suret ені = | жанры = [[Комедия]], [[Драма (жанр)|Драма]], [[Отбасылық фильм]] | формат = Телесериал | авторы = | желісі = | өндіріс = | рөлдерде = Нехир Эрдоған, Озгюр Чевик, Эрдал Озягджылар, Сумру Явруджук, Илькер Аксум, Биннур Кая, Энгин Акюрек, Зеки Аласья | баяндаушы = | бет басы = | композиторы = Гөкхан Кырдар | мемлекет = {{TUR}} [[Түркия]] | тілі = [[Түрік тілі]], [[Грек тілі]] | маусымдар = 3 | сериялар саны = 106 | сериялардың тізімі = | атқарушы продюсері = | продюсері = Түркер Инаноглу | режиссёрі = Ягмур Тайлан, Дурул Тайлан | операторы = | сценарист = Сулхи Дөлек, Нилгюн Өнеш | түсірілім орны = [[Бодрум]], [[Сими (арал)|Сими аралы]], [[Газиантеп]], [[Ыстанбұл]], [[Афина]] | ұзақтығы = 75 минут | студия = Erler Film | статусы = Аяқталды | телеарна = Kanal D | бейне форматы = 4:3 | дыбыс форматы = Stereo | көрсете бастады = 12.11.2004 | соңғы рет көрсетілді = 15.6.2007 | алдыңғы = | келесі = | байланысты = | imdb_id = 0434735 | tv_com_id = | сайт = }} '''Шетелдік күйеубала''' ({{lang-tr|Yabancı Damat}}) — Erler Film киностудиясы шығарған, Эгей теңізінің қос жағалауы — [[Түркия]] мен [[Грекия]]дан шыққан екі жастың махаббат хикаясын баяндайтын түрік комедиялық, отбасылық және драмалық телесериалы. 3 маусымнан тұратын бұл туынды 106-шы бөлімімен финалға шығып, өз көрсетілімін аяқтады. == Түсірілімдері мен сипаттамасы == Сериалда түрік және грек музыкалары қатар қолданылған. Туындының түсірілім жұмыстары Бодрум қаласында басталып, Грекияның Сими аралында жалғасты. Кейінірек сериалдың негізгі бөлімдері Газиантеп және Ыстанбұл қалаларында таспаланды. Афина қаласында да түсірілуі жоспарланған бұл жоба үшін Түркияда арнайы алып павильон (плато) құрылды. Сериалдың Грекия аумағындағы түсірілімдеріне Грекияның Баспасөз министрлігі, сондай-ақ осы елдің Анкарадағы Елшілігі мен Ыстанбұлдағы Бас консулдығы үлкен қолдау көрсетті. == Актерлік құрам және кейіпкерлер == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Актер ! Кейіпкер |- | [[Эрдал Озягджылар]] || Кахраман |- | [[Нехир Эрдоган]] || Назлы |- | [[Озгюр Чевик]] || Нико |- | Сумру Явруджук || Фериде |- | Ариф Эркин Гюзелбейоглу || Мемик ата (Memik Dede) |- | Мүбеджел Вардар || Хайрие (1-4) |- | Серай Гөзлер || Хайрие (5-106) |- | [[Зеки Аласья]] || Өккеш |- | [[Биннур Кая]] || Назире |- | [[Илкер Аксум]] || Рушен |- | [[Энгин Акюрек]] || Кадир |- | Шинаси Юртсевер || Хамит |- | Айла Караджа || Элени |- | Гюзин Алкан || Дөне |- | [[Онур Сайлак]] || Ихсан |- | Наталия Дуссопулос || Анна |- | Мазлум Кипер || Ставро |- | Нилгюн Белгюн || Катина |- | Ахмет Уз || Хикмет |- | Озан Уғырлу || Мустафа Джан |- | Түлин Орал || Эфтелья |- | Йылмаз Груда || Желайир ұста |- | Катерина Муцачу || Стелла |- | Эге Услу || Эге |- | Назлы Тосуноглу || Рабия |- | Аслы Алтайлар || Айсел |- | Нур Түзүн || Зейнеп |- | Юсра Гейик || Мелис |- | Селим Гюрата || Жалған діни қызметкер (папаз) |- | Бинназ Эргин || Икрамие |- | Savaş Akova || Шемси |- | Йелиз Аккая || Эсра Акман |- | Алара Бозбей || Наталия |- | Джан Колукыса || Коста |- | Мурат Ташкент || Мухаррем |- | Исмаил Дювенджи || Адвокат |- | Гөкхан Явуз || Манолис |- | Нақты есімі белгісіз || Кіші Кахраман (Kahraman Junior) |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ Kanal D - Diziler - Yabancı Damat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001101051/http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ |date=2005-10-01 }} [[Санат:Түрік телесериалдары]] drdkk8vmmw99o1txesdt12x65erltq7 3619062 3619061 2026-06-17T14:23:22Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619062 wikitext text/x-wiki {{Телесериал | Қазақша атауы = Шетелдік күйеубала | Шынайы атауы = Yabancı Damat | суреті = | тақырыбы = | suret ені = | жанры = [[Комедия]], [[Драма (жанр)|Драма]], [[Отбасылық фильм]] | формат = Телесериал | авторы = | желісі = | өндіріс = | рөлдерде = Нехир Эрдоған, Озгюр Чевик, Эрдал Озягджылар, Сумру Явруджук, Илькер Аксум, Биннур Кая, Энгин Акюрек, Зеки Аласья | баяндаушы = | бет басы = | композиторы = Гөкхан Кырдар | мемлекет = {{TUR}} [[Түркия]] | тілі = [[Түрік тілі]], [[Грек тілі]] | маусымдар = 3 | сериялар саны = 106 | сериялардың тізімі = | атқарушы продюсері = | продюсері = Түркер Инаноглу | режиссёрі = Ягмур Тайлан, Дурул Тайлан | операторы = | сценарист = Сулхи Дөлек, Нилгюн Өнеш | түсірілім орны = [[Бодрум]], [[Сими (арал)|Сими аралы]], [[Газиантеп]], [[Ыстанбұл]], [[Афина]] | ұзақтығы = 75 минут | студия = Erler Film | статусы = Аяқталды | телеарна = Kanal D | бейне форматы = 4:3 | дыбыс форматы = Stereo | көрсете бастады = 12.11.2004 | соңғы рет көрсетілді = 15.6.2007 | алдыңғы = | келесі = | байланысты = | imdb_id = 0434735 | tv_com_id = | сайт = }} '''Шетелдік күйеубала''' ({{lang-tr|Yabancı Damat}}) — Erler Film киностудиясы шығарған, Эгей теңізінің қос жағалауы — [[Түркия]] мен [[Грекия]]дан шыққан екі жастың махаббат хикаясын баяндайтын түрік комедиялық, отбасылық және драмалық телесериалы. 3 маусымнан тұратын бұл туынды 106-шы бөлімімен финалға шығып, өз көрсетілімін аяқтады.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=Yabanci Damat (TV Series 2004–2007) — IMDb |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://sinematurk.com |title=Yabancı Damat — SinemaTürk Bölümler, Oyuncular ve Künye |website=SinemaTürk |accessdate=2026-06-17 |lang=tr}}</ref> == Түсірілімдері мен сипаттамасы == Сериалда түрік және грек музыкалары қатар қолданылған. Туындының түсірілім жұмыстары Бодрум қаласында басталып, Грекияның Сими аралында жалғасты. Кейінірек сериалдың негізгі бөлімдері Газиантеп және Ыстанбұл қалаларында таспаланды. Афина қаласында да түсірілуі жоспарланған бұл жоба үшін Түркияда арнайы алып павильон (плато) құрылды. Сериалдың Грекия аумағындағы түсірілімдеріне Грекияның Баспасөз министрлігі, сондай-ақ осы елдің Анкарадағы Елшілігі мен Ыстанбұлдағы Бас консулдығы үлкен қолдау көрсетті. == Актерлік құрам және кейіпкерлер == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Актер ! Кейіпкер |- | [[Эрдал Озягджылар]] || Кахраман |- | [[Нехир Эрдоган]] || Назлы |- | [[Озгюр Чевик]] || Нико |- | Сумру Явруджук || Фериде |- | Ариф Эркин Гюзелбейоглу || Мемик ата (Memik Dede) |- | Мүбеджел Вардар || Хайрие (1-4) |- | Серай Гөзлер || Хайрие (5-106) |- | [[Зеки Аласья]] || Өккеш |- | [[Биннур Кая]] || Назире |- | [[Илкер Аксум]] || Рушен |- | [[Энгин Акюрек]] || Кадир |- | Шинаси Юртсевер || Хамит |- | Айла Караджа || Элени |- | Гюзин Алкан || Дөне |- | [[Онур Сайлак]] || Ихсан |- | Наталия Дуссопулос || Анна |- | Мазлум Кипер || Ставро |- | Нилгюн Белгюн || Катина |- | Ахмет Уз || Хикмет |- | Озан Уғырлу || Мустафа Джан |- | Түлин Орал || Эфтелья |- | Йылмаз Груда || Желайир ұста |- | Катерина Муцачу || Стелла |- | Эге Услу || Эге |- | Назлы Тосуноглу || Рабия |- | Аслы Алтайлар || Айсел |- | Нур Түзүн || Зейнеп |- | Юсра Гейик || Мелис |- | Селим Гюрата || Жалған діни қызметкер (папаз) |- | Бинназ Эргин || Икрамие |- | Savaş Akova || Шемси |- | Йелиз Аккая || Эсра Акман |- | Алара Бозбей || Наталия |- | Джан Колукыса || Коста |- | Мурат Ташкент || Мухаррем |- | Исмаил Дювенджи || Адвокат |- | Гөкхан Явуз || Манолис |- | Нақты есімі белгісіз || Кіші Кахраман (Kahraman Junior) |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ Kanal D - Diziler - Yabancı Damat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001101051/http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ |date=2005-10-01 }} [[Санат:Түрік телесериалдары]] qnour618c2dabd5v43ijrogfje6qka0 3619063 3619062 2026-06-17T14:24:12Z Sagzhan 29953 /* Түсірілімдері мен сипаттамасы */ 3619063 wikitext text/x-wiki {{Телесериал | Қазақша атауы = Шетелдік күйеубала | Шынайы атауы = Yabancı Damat | суреті = | тақырыбы = | suret ені = | жанры = [[Комедия]], [[Драма (жанр)|Драма]], [[Отбасылық фильм]] | формат = Телесериал | авторы = | желісі = | өндіріс = | рөлдерде = Нехир Эрдоған, Озгюр Чевик, Эрдал Озягджылар, Сумру Явруджук, Илькер Аксум, Биннур Кая, Энгин Акюрек, Зеки Аласья | баяндаушы = | бет басы = | композиторы = Гөкхан Кырдар | мемлекет = {{TUR}} [[Түркия]] | тілі = [[Түрік тілі]], [[Грек тілі]] | маусымдар = 3 | сериялар саны = 106 | сериялардың тізімі = | атқарушы продюсері = | продюсері = Түркер Инаноглу | режиссёрі = Ягмур Тайлан, Дурул Тайлан | операторы = | сценарист = Сулхи Дөлек, Нилгюн Өнеш | түсірілім орны = [[Бодрум]], [[Сими (арал)|Сими аралы]], [[Газиантеп]], [[Ыстанбұл]], [[Афина]] | ұзақтығы = 75 минут | студия = Erler Film | статусы = Аяқталды | телеарна = Kanal D | бейне форматы = 4:3 | дыбыс форматы = Stereo | көрсете бастады = 12.11.2004 | соңғы рет көрсетілді = 15.6.2007 | алдыңғы = | келесі = | байланысты = | imdb_id = 0434735 | tv_com_id = | сайт = }} '''Шетелдік күйеубала''' ({{lang-tr|Yabancı Damat}}) — Erler Film киностудиясы шығарған, Эгей теңізінің қос жағалауы — [[Түркия]] мен [[Грекия]]дан шыққан екі жастың махаббат хикаясын баяндайтын түрік комедиялық, отбасылық және драмалық телесериалы. 3 маусымнан тұратын бұл туынды 106-шы бөлімімен финалға шығып, өз көрсетілімін аяқтады.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=Yabanci Damat (TV Series 2004–2007) — IMDb |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://sinematurk.com |title=Yabancı Damat — SinemaTürk Bölümler, Oyuncular ve Künye |website=SinemaTürk |accessdate=2026-06-17 |lang=tr}}</ref> == Түсірілімдері мен сипаттамасы == Сериалда түрік және грек музыкалары қатар қолданылған. Туындының түсірілім жұмыстары Бодрум қаласында басталып, Грекияның Сими аралында жалғасты. Кейінірек сериалдың негізгі бөлімдері Газиантеп және Ыстанбұл қалаларында таспаланды. Афина қаласында да түсірілуі жоспарланған бұл жоба үшін Түркияда арнайы алып павильон (плато) құрылды. Сериалдың Грекия аумағындағы түсірілімдеріне Грекияның Баспасөз министрлігі, сондай-ақ осы елдің Анкарадағы Елшілігі мен Ыстанбұлдағы Бас консулдығы үлкен қолдау көрсетті.<ref>{{cite web |url=https://kanald.com.tr |title=Yabancı Damat Tüm Bölümleri ve İzleme Seçenekleri |website=Kanal D |accessdate=2026-06-17 |lang=tr}}</ref><ref>{{cite web |url=https://beyazperde.com |title=Yabancı Damat — Beyazperde Künye ve Özet |website=Beyazperde |accessdate=2026-06-17 |lang=tr}}</ref><ref>{{cite web |url=https://themoviedb.org |title=Yabancı Damat (2004) — The Movie Database (TMDB) |website=The Movie Database |accessdate=2026-06-17 |lang=tr}}</ref> == Актерлік құрам және кейіпкерлер == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Актер ! Кейіпкер |- | [[Эрдал Озягджылар]] || Кахраман |- | [[Нехир Эрдоган]] || Назлы |- | [[Озгюр Чевик]] || Нико |- | Сумру Явруджук || Фериде |- | Ариф Эркин Гюзелбейоглу || Мемик ата (Memik Dede) |- | Мүбеджел Вардар || Хайрие (1-4) |- | Серай Гөзлер || Хайрие (5-106) |- | [[Зеки Аласья]] || Өккеш |- | [[Биннур Кая]] || Назире |- | [[Илкер Аксум]] || Рушен |- | [[Энгин Акюрек]] || Кадир |- | Шинаси Юртсевер || Хамит |- | Айла Караджа || Элени |- | Гюзин Алкан || Дөне |- | [[Онур Сайлак]] || Ихсан |- | Наталия Дуссопулос || Анна |- | Мазлум Кипер || Ставро |- | Нилгюн Белгюн || Катина |- | Ахмет Уз || Хикмет |- | Озан Уғырлу || Мустафа Джан |- | Түлин Орал || Эфтелья |- | Йылмаз Груда || Желайир ұста |- | Катерина Муцачу || Стелла |- | Эге Услу || Эге |- | Назлы Тосуноглу || Рабия |- | Аслы Алтайлар || Айсел |- | Нур Түзүн || Зейнеп |- | Юсра Гейик || Мелис |- | Селим Гюрата || Жалған діни қызметкер (папаз) |- | Бинназ Эргин || Икрамие |- | Savaş Akova || Шемси |- | Йелиз Аккая || Эсра Акман |- | Алара Бозбей || Наталия |- | Джан Колукыса || Коста |- | Мурат Ташкент || Мухаррем |- | Исмаил Дювенджи || Адвокат |- | Гөкхан Явуз || Манолис |- | Нақты есімі белгісіз || Кіші Кахраман (Kahraman Junior) |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ Kanal D - Diziler - Yabancı Damat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001101051/http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ |date=2005-10-01 }} [[Санат:Түрік телесериалдары]] s2nldq85csr1ww318n0zcsy89fqsznx 3619064 3619063 2026-06-17T14:24:34Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619064 wikitext text/x-wiki {{Телесериал | Қазақша атауы = Шетелдік күйеубала | Шынайы атауы = Yabancı Damat | суреті = | тақырыбы = | suret ені = | жанры = [[Комедия]], [[Драма (жанр)|Драма]], [[Отбасылық фильм]] | формат = Телесериал | авторы = | желісі = | өндіріс = | рөлдерде = Нехир Эрдоған, Озгюр Чевик, Эрдал Озягджылар, Сумру Явруджук, Илькер Аксум, Биннур Кая, Энгин Акюрек, Зеки Аласья | баяндаушы = | бет басы = | композиторы = Гөкхан Кырдар | мемлекет = {{TUR}} [[Түркия]] | тілі = [[Түрік тілі]], [[Грек тілі]] | маусымдар = 3 | сериялар саны = 106 | сериялардың тізімі = | атқарушы продюсері = | продюсері = Түркер Инаноглу | режиссёрі = Ягмур Тайлан, Дурул Тайлан | операторы = | сценарист = Сулхи Дөлек, Нилгюн Өнеш | түсірілім орны = [[Бодрум]], [[Сими (арал)|Сими аралы]], [[Газиантеп]], [[Ыстанбұл]], [[Афина]] | ұзақтығы = 75 минут | студия = Erler Film | статусы = Аяқталды | телеарна = Kanal D | бейне форматы = 4:3 | дыбыс форматы = Stereo | көрсете бастады = 12.11.2004 | соңғы рет көрсетілді = 15.6.2007 | алдыңғы = | келесі = | байланысты = | imdb_id = 0434735 | tv_com_id = | сайт = }} '''Шетелдік күйеубала''' ({{lang-tr|Yabancı Damat}}) — Erler Film киностудиясы шығарған, Эгей теңізінің қос жағалауы — [[Түркия]] мен [[Грекия]]дан шыққан екі жастың махаббат хикаясын баяндайтын түрік комедиялық, отбасылық және драмалық телесериалы. 3 маусымнан тұратын бұл туынды 106-шы бөлімімен финалға шығып, өз көрсетілімін аяқтады.<ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=Yabanci Damat (TV Series 2004–2007) — IMDb |website=IMDb |accessdate=2026-06-17 |lang=en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sinematurk.com |title=Yabancı Damat — SinemaTürk Bölümler, Oyuncular ve Künye |website=SinemaTürk |accessdate=2026-06-17 |lang=tr}}</ref> == Түсірілімдері мен сипаттамасы == Сериалда түрік және грек музыкалары қатар қолданылған. Туындының түсірілім жұмыстары Бодрум қаласында басталып, Грекияның Сими аралында жалғасты. Кейінірек сериалдың негізгі бөлімдері Газиантеп және Ыстанбұл қалаларында таспаланды. Афина қаласында да түсірілуі жоспарланған бұл жоба үшін Түркияда арнайы алып павильон (плато) құрылды. Сериалдың Грекия аумағындағы түсірілімдеріне Грекияның Баспасөз министрлігі, сондай-ақ осы елдің Анкарадағы Елшілігі мен Ыстанбұлдағы Бас консулдығы үлкен қолдау көрсетті.<ref>{{cite web |url=https://kanald.com.tr |title=Yabancı Damat Tüm Bölümleri ve İzleme Seçenekleri |website=Kanal D |accessdate=2026-06-17 |lang=tr}}</ref><ref>{{cite web |url=https://beyazperde.com |title=Yabancı Damat — Beyazperde Künye ve Özet |website=Beyazperde |accessdate=2026-06-17 |lang=tr}}</ref><ref>{{cite web |url=https://themoviedb.org |title=Yabancı Damat (2004) — The Movie Database (TMDB) |website=The Movie Database |accessdate=2026-06-17 |lang=tr}}</ref> == Актерлік құрам және кейіпкерлер == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Актер ! Кейіпкер |- | [[Эрдал Озягджылар]] || Кахраман |- | [[Нехир Эрдоган]] || Назлы |- | [[Озгюр Чевик]] || Нико |- | Сумру Явруджук || Фериде |- | Ариф Эркин Гюзелбейоглу || Мемик ата (Memik Dede) |- | Мүбеджел Вардар || Хайрие (1-4) |- | Серай Гөзлер || Хайрие (5-106) |- | [[Зеки Аласья]] || Өккеш |- | [[Биннур Кая]] || Назире |- | [[Илкер Аксум]] || Рушен |- | [[Энгин Акюрек]] || Кадир |- | Шинаси Юртсевер || Хамит |- | Айла Караджа || Элени |- | Гюзин Алкан || Дөне |- | [[Онур Сайлак]] || Ихсан |- | Наталия Дуссопулос || Анна |- | Мазлум Кипер || Ставро |- | Нилгюн Белгюн || Катина |- | Ахмет Уз || Хикмет |- | Озан Уғырлу || Мустафа Джан |- | Түлин Орал || Эфтелья |- | Йылмаз Груда || Желайир ұста |- | Катерина Муцачу || Стелла |- | Эге Услу || Эге |- | Назлы Тосуноглу || Рабия |- | Аслы Алтайлар || Айсел |- | Нур Түзүн || Зейнеп |- | Юсра Гейик || Мелис |- | Селим Гюрата || Жалған діни қызметкер (папаз) |- | Бинназ Эргин || Икрамие |- | Savaş Akova || Шемси |- | Йелиз Аккая || Эсра Акман |- | Алара Бозбей || Наталия |- | Джан Колукыса || Коста |- | Мурат Ташкент || Мухаррем |- | Исмаил Дювенджи || Адвокат |- | Гөкхан Явуз || Манолис |- | Нақты есімі белгісіз || Кіші Кахраман (Kahraman Junior) |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ Kanal D - Diziler - Yabancı Damat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001101051/http://www.kanald.com.tr/dizi/yabancidamat/ |date=2005-10-01 }} [[Санат:Түрік телесериалдары]] m7bx0rmedfgtn4tmd6hn43e0q10pm60 0 535319 3619108 3520605 2026-06-17T16:17:40Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619108 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Мигель Анхел Котто |Шынайы есімі = Miguel Angel Kotto |Суреті = Miguel Cotto.jpg |Толық есімі = Мигель Анхел Котто |Лақап аты = Хунито ({{lang-en|Junito}}) |Азаматтығы = {{Байрақ|Пуэрто-Рико}} |Туған күні = 29.10.1980 |Туған жері = [[Род-Айленд]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Тұрғылықты жері = {{Байрақ|Пуэрто-Рико}}, Кагуас |Салмағы = Бірінші орта<br />[[орта салмақ]]<br />жартылай орта |Тұрысы = оңқай |Бойы = 170 см |Қолдың қарқыны = 170 см |Стилі = [[ортодокс]] |Бапкері = Фредди Роуч |Команда = |Алғашқы айқасы = [[23 ақпан]] [[2001 жыл]] |Соңғы айқасы = [[6 маусым]] [[2015 жыл]] |Чемпион белдігі = [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]]<br />[[The Ring журналы|The Ring]] |Айқастар = 44 |Жеңістер саны = 40 |Нокаут = 33 |Жеңілгені = 4 |Тең түскендері = 0 |Болмағандары = 0 |Әуесқой айқастары = |Әуесқой айқастарда жеңгені = |Әуесқой айқастарда жеңілгені = |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = BoxRec |Позиция1 = 2 |Үздік позициясы1 =1 |Рейтинг2 = BoxRec |Позиция2 = |Үздік позициясы2 = 1 |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |Үздік позициясы = |Нашар позициясы = |boxrec_id = 033535 |Сайты = |Commons = Miguel Cotto }} '''Мигель Анхел Котто''' ({{lang-es|Miguel Angel Cotto}}; [[29 қазан]] [[1980 жыл|1980]], [[Кагуас]], [[Пуэрто-Рико]]) — бірінші [[орта салмақ]]та өнер көрсететін пуэрториколық кәсіпқой [[бокс]]шы. [[2000 жыл]]ғы [[Пуэрто-Рико]] ұлттық құрамасының мүшесі. [[Жартылай орта салмақ|Бірінші жартылай орта]] ([[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] тұжырымы, [[2004 жыл|2004]]—[[2006 жыл]]дар), [[Жартылай орта салмақ|жартылай орта]] ([[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымы, [[2006 жыл|2006]]—[[2009 жыл]]дар), бірінші орта ([[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымы, [[2010 жыл|2010]]—[[2012 жыл]]дар) және [[орта салмақ]]тағы ([[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] тұжырымы, [[2014 жыл|2014]]—қазіргі уақыт) [[Бокстан әлем чемпионаты|әлем чемпионы]]. 4 бірдей салмақ дәрежесінде чемпиондық атақтар жеңіп алған пуэрториколық бірден-бір боксшы. == Жеке өмірі == Мигель Анхел Котто [[1980 жыл]]ы [[29 қазан]]да [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] мемлекетінің Род-Айленд қаласында дүниеге келген. Мигель екі жасқа толған кезде, оның отбасы Пуэрто-Рико мемлекетінің Кагуас қаласына қоныс аударған. Мигельдің болашағы алдын ала анықталып қойды десе де болады. Өйткені, оның отбасындағы ерлердің барлығының дерлік боксқа қатысы бар. Оның әкесі Мигель Котто, ағасы Хосе Мигель Котто боксшылар болса, ал немере ағасы Авенир Котто, көкесі Евангелиста Котто бокстан жаттықтырушы болған. Шынын айтқанда, Мигельге мамандық таңдау қиындыққа түспеді. Ол бала кезінен Bairoa Gym жаттығу залына барып жүрді. Мигель Коттоның жұбайының есімі - Мелисс Гузман, олардың екі баласы бар. Олар: Алондра және Мигель Котто Үшінші. Онымен қоса, некесіз тағы бір қызы бар. Қазіргі уақытта ол сотқа арыз беру арқылы қызымен кездесіп тұрады. == Әуесқой мансабы == ;1997 жыл: * Панамерикандық Ойындарда жеңіске жетті. Финалда Хавьер Асвальдо Альваресты ({{flagicon|ARG}}) жеңді. ;1998 жыл: * Жасөспірімдер арасындағы Панамерикалық Ойындарда екінші орын алды. Финалда Дана Лафрамбостан ({{flagicon|CAN}}) ұтылды * Әлем чемпионатында топ жарды. * Андрей Колевинды ({{flagicon|UKR}}) жеңді PTS (15-3) * Дана Лафрамбосты ({{flagicon|CAN}}) жеңді PTS (6-1) * Дариуса Хасеекусты ({{flagicon|LIT}}) жеңді PTS (9-5) * Антон Солоповтан ({{flagicon|RUS}}) жеңілді PTS (8-9) * Орталық Америка Кариб ойындарында екінші орын. * Луиса Антонио Авеконы ({{flagicon|MEX}}) жеңді PTS (+25-25) * Карлос Кастроны ({{flagicon|ARG}}) жеңді PTS (12-4) * Марио Кинделаннан ({{flagicon|CUB}}) жеңілді PTS (2-20) ;1999 жыл: * Панамерикалық ойындарға қатысты. * Дана Лафрамбостан ({{flagicon|CAN}}) ұтылды PTS (2-5) * Әлем чемпионатына қатысты * Робертас Номеикастан ({{flagicon|LIT}}) жеңілді PTS ;2000 жыл: * Орталық Америка Кариб ойындарында жеңіске жетті. * Олимпиада ойындарына қатысты * Мұхаммадқадыр Абдуллаевтан ({{flagicon|UZB}}) ұтылды 7-17 == Кәсіпқой мансабы == [[Сурет:Miguel Cotto.png|thumb|left|200px|Мигель Анхел Котто]] [[2001 жыл]]ы [[ақпан]]да алғашқы айқасын өткізді. [[2003 жыл]]ы [[желтоқсан]]да Котто 8-ші раундта жеңілмеген Карлос Мауссты (17-0) нокаутпен тізе бүктірді. [[2004 жыл]]ы [[ақпан]]да 4-ші раундта Викториано Сосуды нокаутқа түсірді. [[2004 жыл]]ы [[ақпан]]да Котто элиминаторда Лавмора Ндуды ұпай санымен жеңді. === Екінші жеңіл салмақтағы чемпиондық айқастар === ==== [[Кельсон Пинту]]мен айқас ==== [[2004 жыл]]ы [[қыркүйек]]те [[Пуэрто-Рико]]да WBO титулы үшін бірінші жартылай орта салмақта жеңіліс көрмеген боксшылар - жергілікті Мигел Анхел Котто мен бразилиялық Кельсон Пинто арасында жекпе-жек өтті. 2-ші раундтың аяғында Котто екілік жасады - жақтан оңжақ хук және солжақ хук. Пинто еденге сұлап түсті. Ол қайта аяғынан тұра алды, арқанға сүйеніп тұрып қайтадан құлай жаздады. Дегенмен Коттоның қарсыласын ұрған үстіне ұра түсуіне мүмкіндігі болмады. 5-ші раундтың аяғында Котто қарсыласының басына бірнеше сериялық соққылар жасады. Бразилиялық құлап бара жатып, қарсыласынан ұстанып қалды, содан кейін аяғынан тік тұруға тырысқанымен, рингке ұшып түседі. Соған қарамастан Пинто жылдам көтерілді. Осыған орай рефери нокдаун есепке алады. 6-шы раунд басында Котто бразилиялықты бұрышқа қамап, ауыр соққылардың астына алды. Соққылардың жойқын болғаны соншалық, Пинто еденге сұлап түсті. Бразилиялық қайта тұра алғанымен делсал күйде болатын. Сондықтан рефери жекпе-жекті тоқтатты. [[2004 жыл]]ы [[желтоқсан]]да Котто 6-шы раундта Рэнделла Бейлиды нокаутқа түсірді.<ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?124097 Ай жекпе-жегі: Мигель Анхель Котто (Пуэрто-Рико) - Поли Малиньяджи (АҚШ) [Сиқыршыны дуалады, бірақ ұра алмады]</ref> ==== [[Демаркус Корли]]мен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[ақпан]] айында Пуэрто-Рикода Мигель Котто Демаркус Корлимен қолғап түйістірді. 1-ші раунд басында Котто қарсылас кеудесіне оңжақ хук өткізді, содан кейін басына солжақ хук өткізді. Корли тізерлегенмен, бірден қайта көтерілді. Рефери нокдаун есепке алды. 5-ші раундтың аяғында Котто қабырғадан солжақ хук өткізіп, Корли қайта тізерледі. Рефери нокдаун есепке алды. Корли онымен келіспеді. Айқас жалғасын тапқан соң Котто қарсыласына тұра ұмтылды. Қарсыласының соққыларынан қашып жүріп, Корли тағы да тізерлейді. Рефери есеп ашпастан айқасты тоқтатады. Корли рефери шешімімен тағы да келіспейді. Реферидың бұл шешімі үлкен дау тудырды. HBO комментаторы Ларри Мерчант рефери шешімін масқара деп бағалады ([[ағылшын тілі|ағылш]] stoppage disgrace). ==== [[Мұхаммадқадыр Абдуллаев]]пен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[ақпан]]да Котто [[Мұхаммадқадыр Абдуллаев]]пен кездесті, осыған дейін Котто [[2000 жыл]]ғы Олимпияда ойындарында одан жеңіліс тапқан болатын. Айқастың соңына жақындағанда Абдуллаевтың оңжақ көзі жарақат әсерінен ісіп кетеді. 9-шы раундтың басында рефери айқасты тоқтата тұрып, өзбекті дәрігерге апарады. Дәрігер өз кезегінде айқасты тоқтатуға кеңес береді. Сөйтіп, рефери пуэрторикандықтың пайдасына нокаут есепке алып, Мигель жеңіске жетті. <ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?105961 2005 маусым: МЕЙУЕЗЕРДЫҢ Шыңы, ЦЗЮДЫҢ жеңілісі және ТАЙСОННЫҢ АҚЫРЫ]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Рикардо Торрес]]пен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[қыркүйек]]те жеңілмеген қос боксшы - Мигель Анхел Котто мен колумбиялық Рикардо Торрес арасында айқас өтті. 1-ші раундтың ортасында Котто екілік арқылы қарсыласын есеңгіретіп жіберді. Ол ең алдымен оңжақ хукпен жақтан соққы жасады, соңынан солжақ хукпен қарсыласын нокдаунға жіберді. Сұлап түскен Торрес бірден көтерілді. 2-ші раундта керісінше Торрес пуэрторикандықты соққының астына ала бастады. Ал 2-ші раунд ортасында Торрес қарсыласының жағынан екілік жасады. Котто клинч арқылы құтылуға тырысқанмен, Торрес оған мүмкіндік бермеді. Соққылардың әсерінен жеңіліс көрмеген Котто еденге сұлап түсті. Рефери оның мансабындағы 1-ші нокдаунды есепке алды. Котто болса өзін итеріп жіберген деп есептеп, рефери шешімімен келіспеді. 3-ші раундтың ортасында Котто қарсыласына белден төмен соққы жасады. Рефери кездесуді уақытша тоқтатып, Торреске қалпына келуге уақыт берді. 4-ші раундтың аяғында Котто қарсыласының басына оңжақ хук, содан соң қабырғадан солжақ хук өткізді. Осыдан соң Торрес сұлап түсті. Рефери нокдаун есепке алды. 7-ші раундтың ортасында Котто қарсыласын бұрышқа қамап, Торрестың басына және қабырғасына сериялық соққыларын өткізді. Есеңгіреген Торрес еденге сұлап түсті.<ref>http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_torres_msg.php{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ол 10-ға дейінгі есепте көтеріле алмады, сөйтіп рефери нокаут есепке алып, Котто қарсыласын тізе бүктірді.<ref name="blogs.villagevoice.com">http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_win_torres_msg.php{{Deadlink|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Карлос Кинтана]]мен айқас ==== [[2006 жыл]]ы желтоқсанда жартылай орта салмақта WBA титулы үшін жеңілмеген пуэрторикалық боксшылар Мигель Котто мен Карлос Кинтана арасында жекпе-жек өтті. Айқас өте әсерлі болды. 5-ші раундтың аяғында Котто солжақ тараптан бауырға соққы жасап қарсыласын сұлатып түсірді. Кинтана әзер дегенде көтерілді. Котто болса оны ұрған үстіне ұра түсті. Ауыр әрі жойқын сериялық соққылардың әсерінен Кинтана тағыда сұлап түсті. Ол қайтадан аяғына тұрды. Рефери Стив Смогер бұрыннан, боксшылардың бірін-бірі ауыр нокаутқа дейін ұруына мүмкіндік беруімен танымал еді. Ол айқасты қайтадан жалғастырды. Осыған қарамастан Кинтана гонг үніне дейін шыдас берді. Үзілісте дәрігер рефериге айқасты тоқтатуға кеңес берді. ==== [[Октай Уркал]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы наурызда Котто тегі [[түріктер|түрік]] германиялық боксшы Октай Уркалмен кездесті. 7-ші раундта қазы Уркалдың баспен жасаған қозғалысы үшін оның ұпайын алып тастады. 11-ші раундта рефери тағы да оның ұпайын алды. Қазылыққа наразы болған немістің бапкері рингке орамал тастады. ==== [[Заб Джуда]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы [[маусым]]да Котто жартылай орта салмақтағы бұрынғы абсолютті әлем чемпионы [[Заб Джуда]]мен кездесті. 3-ші раундта Котто белден төмен солжақ хук жасады. Джуда еңкейіп, сұлап түсті. Рефери пуэрторикалықтың ұпайын алып тастады. 11-ші раундтың басында Котто қарсылас басына оңжақ хук, соңынан солжақ апперкот жасады. Джуда еденге сұлап түсті. Ол 5 дегенде тұрды. Котто шабуылын жалғастырды. Джуда клинчқа кірді. Рефери боксшыларды ажыратты. Котто тағы да шабуылға шықты. Джуда бірнеше соққылар өткізіп алып, шабуылдан қашуға тырысты. Сол кезде рефери жағдайды бағамдап, айқасты тоқтатты. Джуда шешімді дауламады.<ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Заб Джуданы жеңді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигель Котто мен Заб Джуда] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Ай айқасы: Мигель Анхель КОТТО (Пуэрто-Рико) - Заб ДЖУДА (АҚШ): ТРИУМФ Мигел Анхел КОТТО]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Шейн Мосли]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы қарашада Мигель Анхель Котто Шейн Мослимен кездесті. Қазылар жеңісті бірауыздан Коттоға берді.<ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 2007 жыл ҚАРАША: Қарсылықтың әсерлілігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080209150356/http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 |date=2008-02-09 }}</ref><ref name="Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО">[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150654 Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО]</ref> ==== [[Альфонсо Гомес]]пен айқас ==== [[2008 жыл]]ы ақпанда Котто Альфонсо Гомесқа қарсы рингке шықты. Котто бүкіл жекпе-жек бойы басымдығын танытты. 2-ші раундтың аяғында Котто оңжақ хук арқылы Гоместы сұлатып түсірді. Соған қарамастан мексикалық бірден көтерілді. 3-ші раундтың аяғында Котто бауырдан соққы жасап, Гоместы тізерлеуге мәжбүр етті. Рефери болса нокдаун болды деп санап, есеп ашты. Есептің 5 санында гонгтың үні естіліп, рефери есепті тоқтатты. Сұлаған мексикалық әлі де көтерілмеген еді. Осылайша гонг үні Гоместы құтқарып қалды. 5-ші раундтың ортасында Котто солжақ джеб арқылы қарсылас басына соққы жасап тағы да сұлатып түсірді. Есеңгіреген Гомес 4 санында көтерілді. 5-ші мен 6-шы раунд аралығында рефери Гоместы дәрігердің кеңесімен бұрышқа шақырып алды да, айқасты тоқтатты. Сөйтіп Котто техникалық нокаутпен жеңіске жетті. ==== [[Антонио Маргарито]]мен айқас. Алғашқы жеңіліс ==== [[Сурет:Miguel Cotto vs. Antonio Margarito II, during the fight.jpg|thumb|left|200px|Антонио Маргаритомен айқас]] Бұл Коттоның кәсіпқой рингтегі бірінші жеңілісі болды. Мигель Котто екінші нөмірмен жұмыс жасап, айқасты белсендірек бастаған. Ол [[Антонио Маргарито]]ға өзіне жақындауға мүмкіндік берген болатын. [[Мексика]]лық қарсыласының жойқын соққыларын жағымен қарсы алды. Оның үстіне, оның қалай құламағаны түсініксіз еді. Айқастың орта шенінен бастап пуэрторикалықтың шаршаңқырағаны, енді шабуыл әрекеттеріне бармайтыны белгілі бола бастады. Мексикалық керісінше күшін үнемдеп, Коттоны ринг бойымен қуалай соққылар жасады. 11-ші раундтың ортасында есеңгіреген Мигель Котто тізерлеп, рефери өз кезегінде нокдаун есепке алды. Котто түрегеліп, артқа шалқалақтап, қайта тізерледі. Жағдайдың қалай аяқталатыны белгілі болатын. Айқас аяқталмастан пуэрторикалықтың бұрышынан ақ орамал тасталды. ==== [[Майкл Дженнингс]]пен айқас ==== [[2009 жыл]]ы ақпанда [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] тұжырымы бойынша әлем чемпионы титулы үшін айқаста Котто америкалық Майкл Дженнингсты нокаутқа түсірді. [[2009 жыл]]ы [[13 маусым]]да Котто WBO тұжырымы бойынша чемпиондық белбеу үшін аса қиын айқаста ганалық Джошуа Клоттиды қазылар шешімімен жеңді. Шешім даулы болды. ==== [[Мэнни Пакьяо]]мен айқас ==== Бірінші раунд тең дәрежеде өткенмен, екінші раундта Пакьяо басымдыққа ие бола бастады. Үшінші раундта Пакьяо Коттоны нокдаунға жіберді. Котто төртінші раундта екінші рет сұлап түсті. [[Мэнни Пакьяо]] бүкіл айқас бойы басымдығын танытты.<ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-manny-paqio-i-feared-i-would-never-walk-again{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Он екінші раундтың басында филиппиндықтың көпсоққылы комбинациясынан соң рефери айқасты тоқтатып, техникалық нокаутпен «Пак мэн» жеңді деп шешім қабылдады.<ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-manny-paqiao-i-feared-i-would-never-walk-again{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Бірінші орта салмақтағы айқастар === ==== [[Юрий Форман]]мен айқас ==== [[Сурет:Yuri Foreman and Miguel Cotto.jpg|thumb|left|300px| Мигель Котто чемпион Юрий Форманға қарсы]] Мэнни Пакьяодан жеңілгеннен соң Котто бірінші орта салмаққа көтерілді. [[2010 жыл]]ы маусымда [[WBA]] чемпионы Юрий Форманмен кездесті. Алғашқы алты раундта бәсекеге толы айқас өтіп, Котто біршама басымдық танытқан болатын. Форман өзінің стилі бойынша қимылдады. Ол қозғалыс бағыттарын бірден ауыстырып, шабуылға сирек шығатын еді. Ал Котто болса бұрыштарды әсерлі қиып, көбінесе сол қолымен қимылдады. Юрийдың жылдамдық пен қол қарқындылығы, бой бойынша артықшылығына қарамастан Мигель чемпионды соққылардың астына алды. Форман 7-ші раундта кері шегініп, құлап аяғын жарақаттап алды. Бірақ айқасты жалғастыруға келісім берді.<ref>[http://vringe.com/reports/988-cotto-foreman-detailed-report қайтып оралуы]</ref><ref>[http://vringe.com/news/35-news/991-poslematchevye-kommentarii-kotto-i-forman Котто мен Форман]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://vringe.com/reports/988-cotto-foreman-detailed-report Жеңімпаз Котто]</ref><ref>[http://vringe.com/news/35-news/991-poslematchevye-kommentarii-kotto-i-formana Котто мен Форман айқастан соң]</ref><ref>[http://vringe.com/previews/940-foreman-vs-cotto-detailed-preview Фифти-Фифти: Мигель Котто мен Юрий Форман ақасы жайлы болжам]</ref> 7-ші раундта Форман жарақаттанған аяғымен сәтсіз қимыл жасап тағы да құлап түсті, соған қарамастан ол қайтадан көтеріліп раундтың аяғына дейін шыдас берді. Ол келесі раундқа шығып қарсыласуға тырысты. Коттомен жиі соққылар алмасты, алайда көптеген ауыр соққыларды өткізіп алды. Нәтижесінде бұрыштан орамал лақтырылды. Боксшылардың командалары бірден рингке көтерілген еді, бірақ рефери оларды рингтен қуып шығып, айқастың жалғасатынын мәлімдеді (ринг анонсёр Майкл Баффер орамалдың Форманның бұрышынан емес, көрермен залынан лақтырылғанын айтты). Өзінің әдетінше қимылдай алмаған Форман Мигельдың оңай нысанасына айналды. Ол 8-ші раундтың соңында сау-тамтығы қалмаған күйде өзінің бұрышына оралды. Ал келесі 9-шы раундта Котто керме арқанға қарай шегінген қарсыласын қуып жетіп, бауырдан қуатты соққы жасады. Форман соққыны ауырсынған күйі еңкейген болатын, осыдан соң рефери есеп ашпастан айқасты тоқтатты. Осылайша Котто үшінші салмақ дәрежесінде чемпион атанды. ==== [[Рикардо Майорга]]мен айқас ==== 2011 жылы наурызда Котто [[орта салмақ]]тағы WBA атағын танымал никарагуалық Рикардо Майоргаға қарсы қорғады. Майорга уақыт өте келе қарсыласын тепе-теңдік күйінен шығаруға тырысты. Дегенмен де Котто өзінің шаруасын сабырлы түрде тындыра берді. 12-ші раундта Майорга басынан солжақ тура соққыны жіберіп алып нокдаунға түсіп қалды. Осыдан кейін ол сол қолының жарақатын алға тартып, айқастан бас тартты. Осылайша Котто кезекті жеңісіне қол жеткізді. ==== [[Антонио Маргарито]]дан қарымта қайтару ==== Котто [[2008 жыл]]ғы маусымдағы жеңіліс үшін қарымта қайтара алды. Алғашында Котто басымдық танытқанымен, Маргарито айқастың орта шенінде қарқынын үдетіп, айқас тең дәрежеде өте бастады. Айқастың орта шенінен асқанда Маргаритоның оң көзі толығымен жабылып қалады. Сегізінші және тоғызыншы раундтарда Маргарито қарсыласының ауыр әрі жойқын соққыларын өткізіп алды. Оныншы раунд басталуын білдіретін гонг соғылса да, мексикалықтың бұрышында айқастың жалғасуы жайлы рефери мен дәрігердің қатысуымен талқылау жүргізіліп жатқан болатын. Осыдан кейін Маргарито мен оның командасының мүшелерінің қарсылығына қарамастан айқасты тоқтатуға шешім қабылданды.<ref name="Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО"/><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 Әсерлі қарсылықтың кезеңі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080209150356/http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 |date=2008-02-09 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html Пресс-конференция Маргарито мен Мигел Котто] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710124403/http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html |date=2007-07-10 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html Эмануэль Стюард жеңісті Мигел Коттоға берді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070711173250/http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html |date=2007-07-11 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Маргаритоны жеңді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигеля Котто мен Маргарито] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Мигель Анхель КОТТО (Пуэрто-Рико) - Маргарито : Мигель Анхел КОТТО жеңді]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Флойд Мейуезер]]мен айқас ==== [[2012 жыл]]ы [[мамыр]]да [[Флойд Мейуезер]] бірінші орта салмақтың [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымының «суперчемпионы», бокс әлемінің жұлдызы пуэрторикандық Мигель Коттоға қарсы айқасқа шықты. Онымен қоса Гауһар WBC белбеуі ойнатылған еді. Айқастың көп бөлігі чемпионның күшімен тең дәрежеде өтті. Алғашқы раундта Мейуезер өзінің тәсілімен рингтың ортасын қарсыласына беріп, қарымта шабуылдарға арқа сүйеді. Жылдамдығының артықшылына байланысты американдық қарсылас соққыларын тигізбей, өзі ауыр соққыларын жасады. Котто қарсыласын қысымның астына алып, «жартылай күрес» стилінде жұдырықтасты. Мейуезер арқанға арқасын сүйеп, біршама ғана соққыларды жіберіп алды. Мигельдың соққылары ешқандай да нәтиже бермеді. Американдықтың тамаша қорғаныс техникасы өз дегенін жасады. Котто Мейуезерды арқанға қамап қарсыласының қорғанысын бұзуға әрекеттенді. Оның біршама сәтті шабуылдары 4-ші раундта өтті. Ол соққылар Флойдтың басымен, қабырғасына бағытталған еді. 5-ші раундта Мейуезерге пуэрторикандықтың жойқын шабуылына төтеп беруге тура келді. Бүкіл раунд бойына Котто қарсыласын қорғанып, жабық жүруге мәжбүрледі. Қорғанғанған қарсыласын бұрышта қамап соққылардың астына алды. Сонда да раунд аяғында Флойд қарсылас шабуылынан құтылды. Мигель қарсыласына қысым көрсетіп, жақын және орта қашықтықтағы шабуылын жалғастырды. Өзінің белсенділігінің арқасында көрермендердің қошеметіне ие болды. Алайда қашықтық үлкейген сәтте Котто қарсыласының соққыларын жібере бастады. Бірнеше раунд бойы үстемдік танытып, Мейуезердың мұрынын сындырса да, Котто көптеген соққы жіберіп алды. Мейуезер қарқынын төмендеткен кезде — ол қарсыласынан басымдығын көрсетті. 8-ші мен 11-ші раундтар екі қарама-қарсы стильдердің айқасымен өтті: әрдайым алға ұмтылатын Коттоның қорғанысы да біршама жақсы болатын. Шешуші раунд барысында Мейуезер қарсыласынан қарымтасын оңай қайтарды: Котто қырағылығын біраз төмендетіп, бірден жойқын сериялық соққыларға ұшырады. Мигель біраз есеңгіреп қалғаннан кейін де, аяғында тұра алды. 12-ші раундтың қортындысы бойынша қазылардың бірауыздан шешімімен жеңілмеген Флойд Мейуезер тағы да жеңіске жетті. ==== Траут және Родригеспен айқас ==== [[2012 жыл]]ы [[1 желтоқсан]]да Котто [[WBA]] тұжырымы бойынша әлем чемпионы атағы үшін айқаста ұпай санымен [[Остин Траут]]тан жеңіліп қалды. Жеңілістен соң Коттоны атақты америкалық бапкер Фредди Роуч жаттықтыра бастады. Фредди Роуч онымен қоса танымал Мэнни Пакьяоны жаттықтыратын еді. [[2013 жыл]]ы [[5 қазан]]да Эмвей орталығында Мигель Анхель Котто доминикандық боксшы [[Делвин Родригес]]ты нокаутқа түсіріп, бокс әлеміне сенімді түрде оралды. === Орта салмақтағы айқастар === ==== [[Серхио Габриель Мартинес|Серхио Мартинес]]пен айқас ==== [[2014 жыл]]ы [[7 маусым]]да [[Нью-Йорк]] қаласындағы аңызға айналған [[Медисон Скуер Гарден]] аренасында Мигель Котто мен орта салмақтың көшбасшысы аргентиналық [[Серхио Габриель Мартинес|Серхио Мартинес]]тың қатысуымен үлкен ppv шоу өтті. Айқас көптің күткенінен де асып түсті.<ref>http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_sergio_martinez_msg.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150203193234/http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_sergio_martinez_msg.php |date=2015-02-03 }}</ref><ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-sergio-martinez-i-feared-i-would-never-walk-again {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115211857/http://ringtv.craveonline.com/news/338259-sergio-martinez-i-feared-i-would-never-walk-again |date=2016-01-15 }}</ref> Котто бірінші раундта чемпионды үш рет нокдаунға жіберді.<ref name="grantland.com">http://grantland.com/the-triangle/miguel-cotto-sergio-martinez-middleweight-championship-floyd-mayweather-jr-canelo-alvarez-madison-square-garden/</ref><ref>http://www.badlefthook.com/2014/6/9/5794056/opinion-sergio-martinezs-inability-to-move-meant-more-than-cottos</ref> Жойқын соққылар Мартинесты есеңгіретіп жіберді. Соның әсерінен ол қайта қалпына келе алмады. Оныншы раундқа дейін Котто Мартинесты сабаумен болды, бірақ аргентиналық шыдамдылық танытты. Тоғызыншы раундта әлсіреген Мартинес гонг үніне дейін шыдас бергенімен, 10-шы раундқа шықпады. Котто қарсыласының айқастан бас тартуымен жеңіске жетіп, қайтадан салмақ дәрежесіне тәуелсіз үздік боксшылар рейтингіне енді. Айқас 169 фунт (70,3 кг) салмақ дәрежесінде өтіп, Мартинестың атақтары ойнатылған еді. Котто орта салмақтағы [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] және The Ring тұжырымдары бойынша жаңа чемпион атанды.<ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html Чемпион жеңіліс тапты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710124403/http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html |date=2007-07-10 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html Мартинестың жеңілісі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070711173250/http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html |date=2007-07-11 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Мартинесты нокдаунға жіберді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигеля Котто мен Серхио Мартинес] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Мигель Анхель КОТТО мен Серхио Мартинес]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Дэниел Гил]]мен айқас ==== 2015 жылы 6 маусымда алдыңғы айқастан кейін тура бір жыл өткен соң Мигель Котто британдық Дэниел Гилмен қолғап түйістірді. Айқас алдында Котто қазақстандық WBC атағына үміткер Геннадий Головкинмен кездесуі мүмкін деген ақпарат тараған еді. Алайда Котто атағын әлі де бір рет өз қалауы бойынша қорғауға құқығы барын алға тартып, Дэниел Гилге қарсы айқас өткізетінін мәлімдеді. Айқас барысында Мигель Коттоның басымдығы алғашқы раундтардан-ақ көрінді. Ол қарсыласына дәл соққыларын өткізіп отырды. Төртінші раундта Коттоның қуатты дәл соққысы нысанадан дәл табылды. Бұл соққы Гилды есеңгіретіп жіберді. Нәтижесінде рефери Коттоның пайдасына нокаут есептеді. Осылайша, Котто бір жылдық үзілістен кейін сенімді жеңіске қол жеткізді. == Жетістіктері == ;Әлемдік Титулдар: * [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші жартылайорта салмақ Чемпионы (140 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] жартылайорта салмақ Чемпионы (147 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] жартылайорта салмақ Чемпионы (147 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] Super бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] орта салмақ чемпионы (160 фунт) ;Кішігірім Әлемдік Атақтар: * WBB бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) ;The Ring/ Lineal Championship атақтары: * [[The Ring журналы|The Ring]] орта салмақ чемпионы (160 фунт) * Lineal орта салмақ чемпионы (160 фунт) ;Аймақтық/Халықаралық атақтары: * WBC International бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) * WBA Fedelatin бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) * WBO NABO бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) == Айқастар == {{s-start}} | style="text-align:center;" colspan="8"|'''39 Жеңіс''' (32 Нокаут), '''4 Жеңіліс''', '''0 Тең'''<ref>{{cite web | url=http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=33535&cat=boxer | title =Miguel Cotto Professional boxing record | publisher =BoxRec.com}}</ref> |- style="text-align:center; background:#e3e3e3;" | style="border-style:none none solid solid; "|'''Нәтиже''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Ұпайлар''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қарсыласы''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Себебі''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Раунд<br />ұзықтығы''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Өткен күні''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Өткен жері''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қосымша мәлімет''' |- align=center |{{n/a}} |{{n/a}} |align=left|{{flagicon|AUS}} Дэниэл Гил<ref>http://www.smh.com.au/sport/boxing/daniel-geale-to-meet-miguel-cotto-for-wbc-crown-20150414-1mkhxa.html</ref> |{{n/a}} |{{small|- (12)}} |{{small|2015-06-06}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] және ''[[The Ring журналы|The Ring]]'' орта салмақ титулдары.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс |39–4 |align=left|{{flagicon|ARG}} [[Серхио Габриель Мартинес]] |{{small|RTD}} |{{small|10 (12), 0:06}} |{{small|2014-06-07}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] және ''[[The Ring журналы|The Ring]]'' орта салмақ титулдары.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||38–4||align=left|{{flagicon|Dominican Republic}} [[Делвин Родригес]] |{{small|TKO}}||{{small|3 (12), 0:18}}||{{small|2013-10-05}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Орландо]], [[Флорида]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін титулынан айрылды.}} |- align=center |Жеңіліс||37–4||align=left|{{flagicon|USA}} [[Остин Траут]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2012-12-01}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] титулы}} |- align=center |Жеңіліс||37–3||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Флойд Мейуезер]] |{{small|[[Floyd Mayweather vs. Miguel Cotto|UD]]}}||{{small|12}}||{{small|2012-05-05}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулынан айрылды}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||37–2||align=left|{{flagicon|Mexico}} [[Антонио Маргарито]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Antonio Margarito II|TKO]]}}||{{small|10 (12), 0:03}}||{{small|2011-12-03}}||align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулы.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||36–2||align=left|{{Flagicon|Nicaragua}} [[Рикардо Майорга]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Ricardo Mayorga|TKO]]}}||{{small|12 (12), 0:53}}||{{small|2011-03-12}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулы<br>}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||35–2||align=left|{{Flagicon|Israel}} [[Юрий Форман]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Yuri Foreman|TKO]]}}||{{small|9 (12), 0:42}}||{{small|2010-06-05}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Орта салмақ үшін [[WBA]] титулы.}} |-align=center |Жеңіліс||34–2||align=left|{{PHI}} [[Мэнни Пакьяо]] |{{small|[[Manny Pacquiao vs. Miguel Cotto|TKO]]}}||{{small|12 (12), 0:55}}||{{small|2009-11-14}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[WBA]] титулынан айрылды.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||34–1||align=left|{{Flagicon|Ghana}} [[Джошуа Клотти]] |{{small|SD}}||{{small|12}}||{{small|2009-06-13}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[WBA]] титулы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||33–1||align=left|{{Flagicon|GBR}} [[Майкл Дженнингс]] |{{small|TKO}}||{{small|5 (12), 2:38}}||{{small|2009-02-21}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] титулы.}} |-align=center |Жеңіліс||32–1||align=left|{{Flagicon|Mexico}} [[Антонио Маргарито]] |{{small|[[The Battle (boxing)|TKO]]}}||{{small|11 (12), 2:05}}||{{small|2008-07-26}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін WBA титулынан айрылды.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||32–0||align=left|{{Flagicon|Mexico}} [[Альфонсо Гомес]] |{{small|RTD}}||{{small|5 (12), 3:00}}||{{small|2008-04-12}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||31–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Шейн Мосли]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2007-11-10}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||30–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Заб Джуда]] |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 0:49}}||{{small|2007-06-09}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|WBA орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||29–0||align=left|{{Flagicon|GER}} [[Октай Уркал]] |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 1:01}}||{{small|2007-03-03}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Сан-Хуан]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||28–0||align=left|{{PRI}} [[Карлос Кинтана]] |{{small|RTD}}||{{small|5 (12), 3:00}}||{{small|2006-12-02}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||27–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Пол Малиньяджи]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2006-06-10}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||26–0||align=left|{{Flagicon|ITA}} Джанлука Бранко |{{small|TKO}}||{{small|8 (12), 0:49}}||{{small|2006-03-04}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||25–0||align=left|{{Flagicon|COL}} Рикардо Торрес |{{small|KO}}||{{small|7 (12), 1:52}}||{{small|2005-09-24}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||24–0||align=left|{{Flagicon|UZB}} Мухаммадкадыр Абдуллаев |{{small|TKO}}||{{small|9 (12), 0:57}}||{{small|2005-06-11}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||23–0||align=left|{{Flagicon|USA}} Демаркус Корли |{{small|TKO}}||{{small|5 (12), 2:45}}||{{small|2005-02-26}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||22–0||align=left|{{Flagicon|USA}} Рэндалл Бейли |{{small|TKO}}||{{small|6 (12), 1:39}}||{{small|2004-12-11}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||21–0||align=left|{{Flagicon|Brazil}} Келсон Пинту |{{small|TKO}}||{{small|6 (12), 0:32}}||{{small|2004-09-11}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Сан-Хуан]]}} |align=left|{{small| [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||20–0||align=left|{{Flagicon|Australia}} Лавмор Нду |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2004-05-08}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||19–0||align=left|{{DOM}} Викториано Соса |{{small|TKO}}||{{small|4 (12), 2:51}}||{{small|2004-02-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||18–0||align=left|{{flagicon|COL}} Карлос Маусса |{{small|TKO}}||{{small|8 (12), 3:00}}||{{small|2003-12-06}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||17–0||align=left|{{flagicon|Panama}} Деметрио Себальос |{{small|TKO}}||{{small|7 (12), 2:28}}||{{small|2003-09-13}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||16–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Рокки Мартинес |{{small|KO}}||{{small|2 (12), 2:42}}||{{small|2003-06-28}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||15–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джоэл Перес |{{small|KO}}||{{small|4 (10), 1:29}}||{{small|2003-04-19}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Фресно]], [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||14–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Сесар Басан |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 0:16}}||{{small|2003-02-01}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||13–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Убальдо Эрнандес |{{small|KO}}||{{small|7 (10), 1:31}}||{{small|2002-11-22}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Кагуас]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||12–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джон Браун |{{small|UD}}||{{small|10}}||{{small|2002-09-14}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||11–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Карлос Альберто Рамирес |{{small|KO}}||{{small|3 (10), 2:34}}||{{small|2002-07-30}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Кончо]], [[Оклахома]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||10–0||align=left|{{flagicon|Uganda}} [[Джастин Джуко]] |{{small|TKO}}||{{small|5 (10), 2:44}}||{{small|2002-06-22}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||9–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Хуан Анхель Масиас |{{small|TKO}}||{{small|7 (10), 1:54}}||{{small|2002-05-03}} |align=left|{{small|{{USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||8–0||align=left|{{flagicon|USA}} Сэмми Спаркман |{{small|TKO}}||{{small|2 (10), 2:49}}||{{small|2002-03-01}} |align=left|{{small|{{PRI}} Каролина, [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||7–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джошуа Смит |{{small|TKO}}||{{small|2 (8), 1:24}}||{{small|2002-01-11}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Кагуас]], [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||6–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Артуро Родригес |{{small|KO}}||{{small|2 (6), 2:52}}||{{small|2001-07-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лос-Анджелес]], [[Калифорния]], [[АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||5–0||align=left|{{flagicon|USA}} Рудольфо Лансфорд |{{small|TKO}}||{{small|4 (6), ?}}||{{small|2001-07-01}} |align=left|{{small|{{PRI}} Сан-Хуан}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||4–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Мартин Рамирес |{{small|UD}}||{{small|4}}||{{small|2001-05-20}} |align=left|{{small|{{PRI}} Сан-Хуан, [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||3–0||align=left|{{flagicon|USA}} Уаклими Янг |{{small|UD}}||{{small|4}}||{{small|2001-04-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||2–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джейкоб Годинес |{{small|TKO}}||{{small|2 (4), 1:17}}||{{small|2001-03-30}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Форт-Уорт]], [[Техас]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||1–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джейсон Дусе |{{small|TKO}}||{{small|1 (4), 2:12}}||{{small|2001-02-23}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Техас]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Кәсіпқойлық дебюты}} {{S-end}} == Шаршы алаңнан тыс =={{Дәйексөз|«Мен өз жанұяма мейлінше көп көңіл бөлу үшін осындай шешім қабылдап отырмын. Өздеріңіз білесіздер, бір сұхбатымда 30 жасқа толмай, бокстан кететінімді мәлімдеген болатынмын. Ал қазір 30 емес, 35-ке келіп қалдым. Сондықтан 1 жылға жетпей, бокстан біржолата қол үзетін шығармын»}}, – деді Мигель Котто Fight News басылымына берген сұхбатында.<ref>[http://www.nur.kz/kk/954176-migel-kotto-bokspen-qosh-aytyspaq.html Мигель Котто бокспен қош айтыспақ]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mcotto.com/ Ресми сайт]{{ref-en}} * [http://www.hbo.com/boxing/fighters/cotto_miguel/bio.html HBO телеарнасының сайтындағы биографиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090627023338/http://www.hbo.com/boxing/fighters/cotto_miguel/bio.html |date=2009-06-27 }}{{ref-en}} {{commons|Category:Miguel Cotto|Мигель Анхел Котто}} {{«Ринг» журналының таңдауы бойынша жылдың қайтадан боксқа оралған боксшысы}} {{Жақсы мақала}} [[Санат:Пуэрто-Рикода туғандар]] [[Санат:Пуэрто-Рико боксшылары]] [[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]] [[Санат:29 қазанда туғандар]] 6im2r6ryo5clr36sxoonzdfeo0qrnno 3619109 3619108 2026-06-17T16:18:26Z Sagzhan 29953 /* Жеке өмірі */ 3619109 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Мигель Анхел Котто |Шынайы есімі = Miguel Angel Kotto |Суреті = Miguel Cotto.jpg |Толық есімі = Мигель Анхел Котто |Лақап аты = Хунито ({{lang-en|Junito}}) |Азаматтығы = {{Байрақ|Пуэрто-Рико}} |Туған күні = 29.10.1980 |Туған жері = [[Род-Айленд]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Тұрғылықты жері = {{Байрақ|Пуэрто-Рико}}, Кагуас |Салмағы = Бірінші орта<br />[[орта салмақ]]<br />жартылай орта |Тұрысы = оңқай |Бойы = 170 см |Қолдың қарқыны = 170 см |Стилі = [[ортодокс]] |Бапкері = Фредди Роуч |Команда = |Алғашқы айқасы = [[23 ақпан]] [[2001 жыл]] |Соңғы айқасы = [[6 маусым]] [[2015 жыл]] |Чемпион белдігі = [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]]<br />[[The Ring журналы|The Ring]] |Айқастар = 44 |Жеңістер саны = 40 |Нокаут = 33 |Жеңілгені = 4 |Тең түскендері = 0 |Болмағандары = 0 |Әуесқой айқастары = |Әуесқой айқастарда жеңгені = |Әуесқой айқастарда жеңілгені = |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = BoxRec |Позиция1 = 2 |Үздік позициясы1 =1 |Рейтинг2 = BoxRec |Позиция2 = |Үздік позициясы2 = 1 |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |Үздік позициясы = |Нашар позициясы = |boxrec_id = 033535 |Сайты = |Commons = Miguel Cotto }} '''Мигель Анхел Котто''' ({{lang-es|Miguel Angel Cotto}}; [[29 қазан]] [[1980 жыл|1980]], [[Кагуас]], [[Пуэрто-Рико]]) — бірінші [[орта салмақ]]та өнер көрсететін пуэрториколық кәсіпқой [[бокс]]шы. [[2000 жыл]]ғы [[Пуэрто-Рико]] ұлттық құрамасының мүшесі. [[Жартылай орта салмақ|Бірінші жартылай орта]] ([[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] тұжырымы, [[2004 жыл|2004]]—[[2006 жыл]]дар), [[Жартылай орта салмақ|жартылай орта]] ([[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымы, [[2006 жыл|2006]]—[[2009 жыл]]дар), бірінші орта ([[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымы, [[2010 жыл|2010]]—[[2012 жыл]]дар) және [[орта салмақ]]тағы ([[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] тұжырымы, [[2014 жыл|2014]]—қазіргі уақыт) [[Бокстан әлем чемпионаты|әлем чемпионы]]. 4 бірдей салмақ дәрежесінде чемпиондық атақтар жеңіп алған пуэрториколық бірден-бір боксшы. == Жеке өмірі == Мигель Анхел Котто [[1980 жыл]]ы [[29 қазан]]да [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] мемлекетінің [[Род-Айленд]] қаласында дүниеге келген. Мигель екі жасқа толған кезде, оның отбасы [[Пуэрто-Рико]] мемлекетінің Кагуас қаласына қоныс аударған. Мигельдің болашағы алдын ала анықталып қойды десе де болады. Өйткені, оның отбасындағы ерлердің барлығының дерлік боксқа қатысы бар. Оның әкесі Мигель Котто, ағасы Хосе Мигель Котто боксшылар болса, ал немере ағасы Авенир Котто, көкесі Евангелиста Котто бокстан жаттықтырушы болған. Шынын айтқанда, Мигельге мамандық таңдау қиындыққа түспеді. Ол бала кезінен Bairoa Gym жаттығу залына барып жүрді. Мигель Коттоның жұбайының есімі - Мелисс Гузман, олардың екі баласы бар. Олар: Алондра және Мигель Котто Үшінші. Онымен қоса, некесіз тағы бір қызы бар. Қазіргі уақытта ол сотқа арыз беру арқылы қызымен кездесіп тұрады. == Әуесқой мансабы == ;1997 жыл: * Панамерикандық Ойындарда жеңіске жетті. Финалда Хавьер Асвальдо Альваресты ({{flagicon|ARG}}) жеңді. ;1998 жыл: * Жасөспірімдер арасындағы Панамерикалық Ойындарда екінші орын алды. Финалда Дана Лафрамбостан ({{flagicon|CAN}}) ұтылды * Әлем чемпионатында топ жарды. * Андрей Колевинды ({{flagicon|UKR}}) жеңді PTS (15-3) * Дана Лафрамбосты ({{flagicon|CAN}}) жеңді PTS (6-1) * Дариуса Хасеекусты ({{flagicon|LIT}}) жеңді PTS (9-5) * Антон Солоповтан ({{flagicon|RUS}}) жеңілді PTS (8-9) * Орталық Америка Кариб ойындарында екінші орын. * Луиса Антонио Авеконы ({{flagicon|MEX}}) жеңді PTS (+25-25) * Карлос Кастроны ({{flagicon|ARG}}) жеңді PTS (12-4) * Марио Кинделаннан ({{flagicon|CUB}}) жеңілді PTS (2-20) ;1999 жыл: * Панамерикалық ойындарға қатысты. * Дана Лафрамбостан ({{flagicon|CAN}}) ұтылды PTS (2-5) * Әлем чемпионатына қатысты * Робертас Номеикастан ({{flagicon|LIT}}) жеңілді PTS ;2000 жыл: * Орталық Америка Кариб ойындарында жеңіске жетті. * Олимпиада ойындарына қатысты * Мұхаммадқадыр Абдуллаевтан ({{flagicon|UZB}}) ұтылды 7-17 == Кәсіпқой мансабы == [[Сурет:Miguel Cotto.png|thumb|left|200px|Мигель Анхел Котто]] [[2001 жыл]]ы [[ақпан]]да алғашқы айқасын өткізді. [[2003 жыл]]ы [[желтоқсан]]да Котто 8-ші раундта жеңілмеген Карлос Мауссты (17-0) нокаутпен тізе бүктірді. [[2004 жыл]]ы [[ақпан]]да 4-ші раундта Викториано Сосуды нокаутқа түсірді. [[2004 жыл]]ы [[ақпан]]да Котто элиминаторда Лавмора Ндуды ұпай санымен жеңді. === Екінші жеңіл салмақтағы чемпиондық айқастар === ==== [[Кельсон Пинту]]мен айқас ==== [[2004 жыл]]ы [[қыркүйек]]те [[Пуэрто-Рико]]да WBO титулы үшін бірінші жартылай орта салмақта жеңіліс көрмеген боксшылар - жергілікті Мигел Анхел Котто мен бразилиялық Кельсон Пинто арасында жекпе-жек өтті. 2-ші раундтың аяғында Котто екілік жасады - жақтан оңжақ хук және солжақ хук. Пинто еденге сұлап түсті. Ол қайта аяғынан тұра алды, арқанға сүйеніп тұрып қайтадан құлай жаздады. Дегенмен Коттоның қарсыласын ұрған үстіне ұра түсуіне мүмкіндігі болмады. 5-ші раундтың аяғында Котто қарсыласының басына бірнеше сериялық соққылар жасады. Бразилиялық құлап бара жатып, қарсыласынан ұстанып қалды, содан кейін аяғынан тік тұруға тырысқанымен, рингке ұшып түседі. Соған қарамастан Пинто жылдам көтерілді. Осыған орай рефери нокдаун есепке алады. 6-шы раунд басында Котто бразилиялықты бұрышқа қамап, ауыр соққылардың астына алды. Соққылардың жойқын болғаны соншалық, Пинто еденге сұлап түсті. Бразилиялық қайта тұра алғанымен делсал күйде болатын. Сондықтан рефери жекпе-жекті тоқтатты. [[2004 жыл]]ы [[желтоқсан]]да Котто 6-шы раундта Рэнделла Бейлиды нокаутқа түсірді.<ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?124097 Ай жекпе-жегі: Мигель Анхель Котто (Пуэрто-Рико) - Поли Малиньяджи (АҚШ) [Сиқыршыны дуалады, бірақ ұра алмады]</ref> ==== [[Демаркус Корли]]мен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[ақпан]] айында Пуэрто-Рикода Мигель Котто Демаркус Корлимен қолғап түйістірді. 1-ші раунд басында Котто қарсылас кеудесіне оңжақ хук өткізді, содан кейін басына солжақ хук өткізді. Корли тізерлегенмен, бірден қайта көтерілді. Рефери нокдаун есепке алды. 5-ші раундтың аяғында Котто қабырғадан солжақ хук өткізіп, Корли қайта тізерледі. Рефери нокдаун есепке алды. Корли онымен келіспеді. Айқас жалғасын тапқан соң Котто қарсыласына тұра ұмтылды. Қарсыласының соққыларынан қашып жүріп, Корли тағы да тізерлейді. Рефери есеп ашпастан айқасты тоқтатады. Корли рефери шешімімен тағы да келіспейді. Реферидың бұл шешімі үлкен дау тудырды. HBO комментаторы Ларри Мерчант рефери шешімін масқара деп бағалады ([[ағылшын тілі|ағылш]] stoppage disgrace). ==== [[Мұхаммадқадыр Абдуллаев]]пен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[ақпан]]да Котто [[Мұхаммадқадыр Абдуллаев]]пен кездесті, осыған дейін Котто [[2000 жыл]]ғы Олимпияда ойындарында одан жеңіліс тапқан болатын. Айқастың соңына жақындағанда Абдуллаевтың оңжақ көзі жарақат әсерінен ісіп кетеді. 9-шы раундтың басында рефери айқасты тоқтата тұрып, өзбекті дәрігерге апарады. Дәрігер өз кезегінде айқасты тоқтатуға кеңес береді. Сөйтіп, рефери пуэрторикандықтың пайдасына нокаут есепке алып, Мигель жеңіске жетті. <ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?105961 2005 маусым: МЕЙУЕЗЕРДЫҢ Шыңы, ЦЗЮДЫҢ жеңілісі және ТАЙСОННЫҢ АҚЫРЫ]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Рикардо Торрес]]пен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[қыркүйек]]те жеңілмеген қос боксшы - Мигель Анхел Котто мен колумбиялық Рикардо Торрес арасында айқас өтті. 1-ші раундтың ортасында Котто екілік арқылы қарсыласын есеңгіретіп жіберді. Ол ең алдымен оңжақ хукпен жақтан соққы жасады, соңынан солжақ хукпен қарсыласын нокдаунға жіберді. Сұлап түскен Торрес бірден көтерілді. 2-ші раундта керісінше Торрес пуэрторикандықты соққының астына ала бастады. Ал 2-ші раунд ортасында Торрес қарсыласының жағынан екілік жасады. Котто клинч арқылы құтылуға тырысқанмен, Торрес оған мүмкіндік бермеді. Соққылардың әсерінен жеңіліс көрмеген Котто еденге сұлап түсті. Рефери оның мансабындағы 1-ші нокдаунды есепке алды. Котто болса өзін итеріп жіберген деп есептеп, рефери шешімімен келіспеді. 3-ші раундтың ортасында Котто қарсыласына белден төмен соққы жасады. Рефери кездесуді уақытша тоқтатып, Торреске қалпына келуге уақыт берді. 4-ші раундтың аяғында Котто қарсыласының басына оңжақ хук, содан соң қабырғадан солжақ хук өткізді. Осыдан соң Торрес сұлап түсті. Рефери нокдаун есепке алды. 7-ші раундтың ортасында Котто қарсыласын бұрышқа қамап, Торрестың басына және қабырғасына сериялық соққыларын өткізді. Есеңгіреген Торрес еденге сұлап түсті.<ref>http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_torres_msg.php{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ол 10-ға дейінгі есепте көтеріле алмады, сөйтіп рефери нокаут есепке алып, Котто қарсыласын тізе бүктірді.<ref name="blogs.villagevoice.com">http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_win_torres_msg.php{{Deadlink|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Карлос Кинтана]]мен айқас ==== [[2006 жыл]]ы желтоқсанда жартылай орта салмақта WBA титулы үшін жеңілмеген пуэрторикалық боксшылар Мигель Котто мен Карлос Кинтана арасында жекпе-жек өтті. Айқас өте әсерлі болды. 5-ші раундтың аяғында Котто солжақ тараптан бауырға соққы жасап қарсыласын сұлатып түсірді. Кинтана әзер дегенде көтерілді. Котто болса оны ұрған үстіне ұра түсті. Ауыр әрі жойқын сериялық соққылардың әсерінен Кинтана тағыда сұлап түсті. Ол қайтадан аяғына тұрды. Рефери Стив Смогер бұрыннан, боксшылардың бірін-бірі ауыр нокаутқа дейін ұруына мүмкіндік беруімен танымал еді. Ол айқасты қайтадан жалғастырды. Осыған қарамастан Кинтана гонг үніне дейін шыдас берді. Үзілісте дәрігер рефериге айқасты тоқтатуға кеңес берді. ==== [[Октай Уркал]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы наурызда Котто тегі [[түріктер|түрік]] германиялық боксшы Октай Уркалмен кездесті. 7-ші раундта қазы Уркалдың баспен жасаған қозғалысы үшін оның ұпайын алып тастады. 11-ші раундта рефери тағы да оның ұпайын алды. Қазылыққа наразы болған немістің бапкері рингке орамал тастады. ==== [[Заб Джуда]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы [[маусым]]да Котто жартылай орта салмақтағы бұрынғы абсолютті әлем чемпионы [[Заб Джуда]]мен кездесті. 3-ші раундта Котто белден төмен солжақ хук жасады. Джуда еңкейіп, сұлап түсті. Рефери пуэрторикалықтың ұпайын алып тастады. 11-ші раундтың басында Котто қарсылас басына оңжақ хук, соңынан солжақ апперкот жасады. Джуда еденге сұлап түсті. Ол 5 дегенде тұрды. Котто шабуылын жалғастырды. Джуда клинчқа кірді. Рефери боксшыларды ажыратты. Котто тағы да шабуылға шықты. Джуда бірнеше соққылар өткізіп алып, шабуылдан қашуға тырысты. Сол кезде рефери жағдайды бағамдап, айқасты тоқтатты. Джуда шешімді дауламады.<ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Заб Джуданы жеңді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигель Котто мен Заб Джуда] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Ай айқасы: Мигель Анхель КОТТО (Пуэрто-Рико) - Заб ДЖУДА (АҚШ): ТРИУМФ Мигел Анхел КОТТО]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Шейн Мосли]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы қарашада Мигель Анхель Котто Шейн Мослимен кездесті. Қазылар жеңісті бірауыздан Коттоға берді.<ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 2007 жыл ҚАРАША: Қарсылықтың әсерлілігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080209150356/http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 |date=2008-02-09 }}</ref><ref name="Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО">[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150654 Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО]</ref> ==== [[Альфонсо Гомес]]пен айқас ==== [[2008 жыл]]ы ақпанда Котто Альфонсо Гомесқа қарсы рингке шықты. Котто бүкіл жекпе-жек бойы басымдығын танытты. 2-ші раундтың аяғында Котто оңжақ хук арқылы Гоместы сұлатып түсірді. Соған қарамастан мексикалық бірден көтерілді. 3-ші раундтың аяғында Котто бауырдан соққы жасап, Гоместы тізерлеуге мәжбүр етті. Рефери болса нокдаун болды деп санап, есеп ашты. Есептің 5 санында гонгтың үні естіліп, рефери есепті тоқтатты. Сұлаған мексикалық әлі де көтерілмеген еді. Осылайша гонг үні Гоместы құтқарып қалды. 5-ші раундтың ортасында Котто солжақ джеб арқылы қарсылас басына соққы жасап тағы да сұлатып түсірді. Есеңгіреген Гомес 4 санында көтерілді. 5-ші мен 6-шы раунд аралығында рефери Гоместы дәрігердің кеңесімен бұрышқа шақырып алды да, айқасты тоқтатты. Сөйтіп Котто техникалық нокаутпен жеңіске жетті. ==== [[Антонио Маргарито]]мен айқас. Алғашқы жеңіліс ==== [[Сурет:Miguel Cotto vs. Antonio Margarito II, during the fight.jpg|thumb|left|200px|Антонио Маргаритомен айқас]] Бұл Коттоның кәсіпқой рингтегі бірінші жеңілісі болды. Мигель Котто екінші нөмірмен жұмыс жасап, айқасты белсендірек бастаған. Ол [[Антонио Маргарито]]ға өзіне жақындауға мүмкіндік берген болатын. [[Мексика]]лық қарсыласының жойқын соққыларын жағымен қарсы алды. Оның үстіне, оның қалай құламағаны түсініксіз еді. Айқастың орта шенінен бастап пуэрторикалықтың шаршаңқырағаны, енді шабуыл әрекеттеріне бармайтыны белгілі бола бастады. Мексикалық керісінше күшін үнемдеп, Коттоны ринг бойымен қуалай соққылар жасады. 11-ші раундтың ортасында есеңгіреген Мигель Котто тізерлеп, рефери өз кезегінде нокдаун есепке алды. Котто түрегеліп, артқа шалқалақтап, қайта тізерледі. Жағдайдың қалай аяқталатыны белгілі болатын. Айқас аяқталмастан пуэрторикалықтың бұрышынан ақ орамал тасталды. ==== [[Майкл Дженнингс]]пен айқас ==== [[2009 жыл]]ы ақпанда [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] тұжырымы бойынша әлем чемпионы титулы үшін айқаста Котто америкалық Майкл Дженнингсты нокаутқа түсірді. [[2009 жыл]]ы [[13 маусым]]да Котто WBO тұжырымы бойынша чемпиондық белбеу үшін аса қиын айқаста ганалық Джошуа Клоттиды қазылар шешімімен жеңді. Шешім даулы болды. ==== [[Мэнни Пакьяо]]мен айқас ==== Бірінші раунд тең дәрежеде өткенмен, екінші раундта Пакьяо басымдыққа ие бола бастады. Үшінші раундта Пакьяо Коттоны нокдаунға жіберді. Котто төртінші раундта екінші рет сұлап түсті. [[Мэнни Пакьяо]] бүкіл айқас бойы басымдығын танытты.<ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-manny-paqio-i-feared-i-would-never-walk-again{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Он екінші раундтың басында филиппиндықтың көпсоққылы комбинациясынан соң рефери айқасты тоқтатып, техникалық нокаутпен «Пак мэн» жеңді деп шешім қабылдады.<ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-manny-paqiao-i-feared-i-would-never-walk-again{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Бірінші орта салмақтағы айқастар === ==== [[Юрий Форман]]мен айқас ==== [[Сурет:Yuri Foreman and Miguel Cotto.jpg|thumb|left|300px| Мигель Котто чемпион Юрий Форманға қарсы]] Мэнни Пакьяодан жеңілгеннен соң Котто бірінші орта салмаққа көтерілді. [[2010 жыл]]ы маусымда [[WBA]] чемпионы Юрий Форманмен кездесті. Алғашқы алты раундта бәсекеге толы айқас өтіп, Котто біршама басымдық танытқан болатын. Форман өзінің стилі бойынша қимылдады. Ол қозғалыс бағыттарын бірден ауыстырып, шабуылға сирек шығатын еді. Ал Котто болса бұрыштарды әсерлі қиып, көбінесе сол қолымен қимылдады. Юрийдың жылдамдық пен қол қарқындылығы, бой бойынша артықшылығына қарамастан Мигель чемпионды соққылардың астына алды. Форман 7-ші раундта кері шегініп, құлап аяғын жарақаттап алды. Бірақ айқасты жалғастыруға келісім берді.<ref>[http://vringe.com/reports/988-cotto-foreman-detailed-report қайтып оралуы]</ref><ref>[http://vringe.com/news/35-news/991-poslematchevye-kommentarii-kotto-i-forman Котто мен Форман]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://vringe.com/reports/988-cotto-foreman-detailed-report Жеңімпаз Котто]</ref><ref>[http://vringe.com/news/35-news/991-poslematchevye-kommentarii-kotto-i-formana Котто мен Форман айқастан соң]</ref><ref>[http://vringe.com/previews/940-foreman-vs-cotto-detailed-preview Фифти-Фифти: Мигель Котто мен Юрий Форман ақасы жайлы болжам]</ref> 7-ші раундта Форман жарақаттанған аяғымен сәтсіз қимыл жасап тағы да құлап түсті, соған қарамастан ол қайтадан көтеріліп раундтың аяғына дейін шыдас берді. Ол келесі раундқа шығып қарсыласуға тырысты. Коттомен жиі соққылар алмасты, алайда көптеген ауыр соққыларды өткізіп алды. Нәтижесінде бұрыштан орамал лақтырылды. Боксшылардың командалары бірден рингке көтерілген еді, бірақ рефери оларды рингтен қуып шығып, айқастың жалғасатынын мәлімдеді (ринг анонсёр Майкл Баффер орамалдың Форманның бұрышынан емес, көрермен залынан лақтырылғанын айтты). Өзінің әдетінше қимылдай алмаған Форман Мигельдың оңай нысанасына айналды. Ол 8-ші раундтың соңында сау-тамтығы қалмаған күйде өзінің бұрышына оралды. Ал келесі 9-шы раундта Котто керме арқанға қарай шегінген қарсыласын қуып жетіп, бауырдан қуатты соққы жасады. Форман соққыны ауырсынған күйі еңкейген болатын, осыдан соң рефери есеп ашпастан айқасты тоқтатты. Осылайша Котто үшінші салмақ дәрежесінде чемпион атанды. ==== [[Рикардо Майорга]]мен айқас ==== 2011 жылы наурызда Котто [[орта салмақ]]тағы WBA атағын танымал никарагуалық Рикардо Майоргаға қарсы қорғады. Майорга уақыт өте келе қарсыласын тепе-теңдік күйінен шығаруға тырысты. Дегенмен де Котто өзінің шаруасын сабырлы түрде тындыра берді. 12-ші раундта Майорга басынан солжақ тура соққыны жіберіп алып нокдаунға түсіп қалды. Осыдан кейін ол сол қолының жарақатын алға тартып, айқастан бас тартты. Осылайша Котто кезекті жеңісіне қол жеткізді. ==== [[Антонио Маргарито]]дан қарымта қайтару ==== Котто [[2008 жыл]]ғы маусымдағы жеңіліс үшін қарымта қайтара алды. Алғашында Котто басымдық танытқанымен, Маргарито айқастың орта шенінде қарқынын үдетіп, айқас тең дәрежеде өте бастады. Айқастың орта шенінен асқанда Маргаритоның оң көзі толығымен жабылып қалады. Сегізінші және тоғызыншы раундтарда Маргарито қарсыласының ауыр әрі жойқын соққыларын өткізіп алды. Оныншы раунд басталуын білдіретін гонг соғылса да, мексикалықтың бұрышында айқастың жалғасуы жайлы рефери мен дәрігердің қатысуымен талқылау жүргізіліп жатқан болатын. Осыдан кейін Маргарито мен оның командасының мүшелерінің қарсылығына қарамастан айқасты тоқтатуға шешім қабылданды.<ref name="Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО"/><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 Әсерлі қарсылықтың кезеңі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080209150356/http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 |date=2008-02-09 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html Пресс-конференция Маргарито мен Мигел Котто] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710124403/http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html |date=2007-07-10 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html Эмануэль Стюард жеңісті Мигел Коттоға берді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070711173250/http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html |date=2007-07-11 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Маргаритоны жеңді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигеля Котто мен Маргарито] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Мигель Анхель КОТТО (Пуэрто-Рико) - Маргарито : Мигель Анхел КОТТО жеңді]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Флойд Мейуезер]]мен айқас ==== [[2012 жыл]]ы [[мамыр]]да [[Флойд Мейуезер]] бірінші орта салмақтың [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымының «суперчемпионы», бокс әлемінің жұлдызы пуэрторикандық Мигель Коттоға қарсы айқасқа шықты. Онымен қоса Гауһар WBC белбеуі ойнатылған еді. Айқастың көп бөлігі чемпионның күшімен тең дәрежеде өтті. Алғашқы раундта Мейуезер өзінің тәсілімен рингтың ортасын қарсыласына беріп, қарымта шабуылдарға арқа сүйеді. Жылдамдығының артықшылына байланысты американдық қарсылас соққыларын тигізбей, өзі ауыр соққыларын жасады. Котто қарсыласын қысымның астына алып, «жартылай күрес» стилінде жұдырықтасты. Мейуезер арқанға арқасын сүйеп, біршама ғана соққыларды жіберіп алды. Мигельдың соққылары ешқандай да нәтиже бермеді. Американдықтың тамаша қорғаныс техникасы өз дегенін жасады. Котто Мейуезерды арқанға қамап қарсыласының қорғанысын бұзуға әрекеттенді. Оның біршама сәтті шабуылдары 4-ші раундта өтті. Ол соққылар Флойдтың басымен, қабырғасына бағытталған еді. 5-ші раундта Мейуезерге пуэрторикандықтың жойқын шабуылына төтеп беруге тура келді. Бүкіл раунд бойына Котто қарсыласын қорғанып, жабық жүруге мәжбүрледі. Қорғанғанған қарсыласын бұрышта қамап соққылардың астына алды. Сонда да раунд аяғында Флойд қарсылас шабуылынан құтылды. Мигель қарсыласына қысым көрсетіп, жақын және орта қашықтықтағы шабуылын жалғастырды. Өзінің белсенділігінің арқасында көрермендердің қошеметіне ие болды. Алайда қашықтық үлкейген сәтте Котто қарсыласының соққыларын жібере бастады. Бірнеше раунд бойы үстемдік танытып, Мейуезердың мұрынын сындырса да, Котто көптеген соққы жіберіп алды. Мейуезер қарқынын төмендеткен кезде — ол қарсыласынан басымдығын көрсетті. 8-ші мен 11-ші раундтар екі қарама-қарсы стильдердің айқасымен өтті: әрдайым алға ұмтылатын Коттоның қорғанысы да біршама жақсы болатын. Шешуші раунд барысында Мейуезер қарсыласынан қарымтасын оңай қайтарды: Котто қырағылығын біраз төмендетіп, бірден жойқын сериялық соққыларға ұшырады. Мигель біраз есеңгіреп қалғаннан кейін де, аяғында тұра алды. 12-ші раундтың қортындысы бойынша қазылардың бірауыздан шешімімен жеңілмеген Флойд Мейуезер тағы да жеңіске жетті. ==== Траут және Родригеспен айқас ==== [[2012 жыл]]ы [[1 желтоқсан]]да Котто [[WBA]] тұжырымы бойынша әлем чемпионы атағы үшін айқаста ұпай санымен [[Остин Траут]]тан жеңіліп қалды. Жеңілістен соң Коттоны атақты америкалық бапкер Фредди Роуч жаттықтыра бастады. Фредди Роуч онымен қоса танымал Мэнни Пакьяоны жаттықтыратын еді. [[2013 жыл]]ы [[5 қазан]]да Эмвей орталығында Мигель Анхель Котто доминикандық боксшы [[Делвин Родригес]]ты нокаутқа түсіріп, бокс әлеміне сенімді түрде оралды. === Орта салмақтағы айқастар === ==== [[Серхио Габриель Мартинес|Серхио Мартинес]]пен айқас ==== [[2014 жыл]]ы [[7 маусым]]да [[Нью-Йорк]] қаласындағы аңызға айналған [[Медисон Скуер Гарден]] аренасында Мигель Котто мен орта салмақтың көшбасшысы аргентиналық [[Серхио Габриель Мартинес|Серхио Мартинес]]тың қатысуымен үлкен ppv шоу өтті. Айқас көптің күткенінен де асып түсті.<ref>http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_sergio_martinez_msg.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150203193234/http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_sergio_martinez_msg.php |date=2015-02-03 }}</ref><ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-sergio-martinez-i-feared-i-would-never-walk-again {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115211857/http://ringtv.craveonline.com/news/338259-sergio-martinez-i-feared-i-would-never-walk-again |date=2016-01-15 }}</ref> Котто бірінші раундта чемпионды үш рет нокдаунға жіберді.<ref name="grantland.com">http://grantland.com/the-triangle/miguel-cotto-sergio-martinez-middleweight-championship-floyd-mayweather-jr-canelo-alvarez-madison-square-garden/</ref><ref>http://www.badlefthook.com/2014/6/9/5794056/opinion-sergio-martinezs-inability-to-move-meant-more-than-cottos</ref> Жойқын соққылар Мартинесты есеңгіретіп жіберді. Соның әсерінен ол қайта қалпына келе алмады. Оныншы раундқа дейін Котто Мартинесты сабаумен болды, бірақ аргентиналық шыдамдылық танытты. Тоғызыншы раундта әлсіреген Мартинес гонг үніне дейін шыдас бергенімен, 10-шы раундқа шықпады. Котто қарсыласының айқастан бас тартуымен жеңіске жетіп, қайтадан салмақ дәрежесіне тәуелсіз үздік боксшылар рейтингіне енді. Айқас 169 фунт (70,3 кг) салмақ дәрежесінде өтіп, Мартинестың атақтары ойнатылған еді. Котто орта салмақтағы [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] және The Ring тұжырымдары бойынша жаңа чемпион атанды.<ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html Чемпион жеңіліс тапты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710124403/http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html |date=2007-07-10 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html Мартинестың жеңілісі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070711173250/http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html |date=2007-07-11 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Мартинесты нокдаунға жіберді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигеля Котто мен Серхио Мартинес] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Мигель Анхель КОТТО мен Серхио Мартинес]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Дэниел Гил]]мен айқас ==== 2015 жылы 6 маусымда алдыңғы айқастан кейін тура бір жыл өткен соң Мигель Котто британдық Дэниел Гилмен қолғап түйістірді. Айқас алдында Котто қазақстандық WBC атағына үміткер Геннадий Головкинмен кездесуі мүмкін деген ақпарат тараған еді. Алайда Котто атағын әлі де бір рет өз қалауы бойынша қорғауға құқығы барын алға тартып, Дэниел Гилге қарсы айқас өткізетінін мәлімдеді. Айқас барысында Мигель Коттоның басымдығы алғашқы раундтардан-ақ көрінді. Ол қарсыласына дәл соққыларын өткізіп отырды. Төртінші раундта Коттоның қуатты дәл соққысы нысанадан дәл табылды. Бұл соққы Гилды есеңгіретіп жіберді. Нәтижесінде рефери Коттоның пайдасына нокаут есептеді. Осылайша, Котто бір жылдық үзілістен кейін сенімді жеңіске қол жеткізді. == Жетістіктері == ;Әлемдік Титулдар: * [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші жартылайорта салмақ Чемпионы (140 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] жартылайорта салмақ Чемпионы (147 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] жартылайорта салмақ Чемпионы (147 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] Super бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] орта салмақ чемпионы (160 фунт) ;Кішігірім Әлемдік Атақтар: * WBB бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) ;The Ring/ Lineal Championship атақтары: * [[The Ring журналы|The Ring]] орта салмақ чемпионы (160 фунт) * Lineal орта салмақ чемпионы (160 фунт) ;Аймақтық/Халықаралық атақтары: * WBC International бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) * WBA Fedelatin бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) * WBO NABO бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) == Айқастар == {{s-start}} | style="text-align:center;" colspan="8"|'''39 Жеңіс''' (32 Нокаут), '''4 Жеңіліс''', '''0 Тең'''<ref>{{cite web | url=http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=33535&cat=boxer | title =Miguel Cotto Professional boxing record | publisher =BoxRec.com}}</ref> |- style="text-align:center; background:#e3e3e3;" | style="border-style:none none solid solid; "|'''Нәтиже''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Ұпайлар''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қарсыласы''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Себебі''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Раунд<br />ұзықтығы''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Өткен күні''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Өткен жері''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қосымша мәлімет''' |- align=center |{{n/a}} |{{n/a}} |align=left|{{flagicon|AUS}} Дэниэл Гил<ref>http://www.smh.com.au/sport/boxing/daniel-geale-to-meet-miguel-cotto-for-wbc-crown-20150414-1mkhxa.html</ref> |{{n/a}} |{{small|- (12)}} |{{small|2015-06-06}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] және ''[[The Ring журналы|The Ring]]'' орта салмақ титулдары.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс |39–4 |align=left|{{flagicon|ARG}} [[Серхио Габриель Мартинес]] |{{small|RTD}} |{{small|10 (12), 0:06}} |{{small|2014-06-07}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] және ''[[The Ring журналы|The Ring]]'' орта салмақ титулдары.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||38–4||align=left|{{flagicon|Dominican Republic}} [[Делвин Родригес]] |{{small|TKO}}||{{small|3 (12), 0:18}}||{{small|2013-10-05}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Орландо]], [[Флорида]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін титулынан айрылды.}} |- align=center |Жеңіліс||37–4||align=left|{{flagicon|USA}} [[Остин Траут]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2012-12-01}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] титулы}} |- align=center |Жеңіліс||37–3||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Флойд Мейуезер]] |{{small|[[Floyd Mayweather vs. Miguel Cotto|UD]]}}||{{small|12}}||{{small|2012-05-05}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулынан айрылды}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||37–2||align=left|{{flagicon|Mexico}} [[Антонио Маргарито]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Antonio Margarito II|TKO]]}}||{{small|10 (12), 0:03}}||{{small|2011-12-03}}||align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулы.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||36–2||align=left|{{Flagicon|Nicaragua}} [[Рикардо Майорга]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Ricardo Mayorga|TKO]]}}||{{small|12 (12), 0:53}}||{{small|2011-03-12}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулы<br>}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||35–2||align=left|{{Flagicon|Israel}} [[Юрий Форман]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Yuri Foreman|TKO]]}}||{{small|9 (12), 0:42}}||{{small|2010-06-05}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Орта салмақ үшін [[WBA]] титулы.}} |-align=center |Жеңіліс||34–2||align=left|{{PHI}} [[Мэнни Пакьяо]] |{{small|[[Manny Pacquiao vs. Miguel Cotto|TKO]]}}||{{small|12 (12), 0:55}}||{{small|2009-11-14}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[WBA]] титулынан айрылды.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||34–1||align=left|{{Flagicon|Ghana}} [[Джошуа Клотти]] |{{small|SD}}||{{small|12}}||{{small|2009-06-13}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[WBA]] титулы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||33–1||align=left|{{Flagicon|GBR}} [[Майкл Дженнингс]] |{{small|TKO}}||{{small|5 (12), 2:38}}||{{small|2009-02-21}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] титулы.}} |-align=center |Жеңіліс||32–1||align=left|{{Flagicon|Mexico}} [[Антонио Маргарито]] |{{small|[[The Battle (boxing)|TKO]]}}||{{small|11 (12), 2:05}}||{{small|2008-07-26}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін WBA титулынан айрылды.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||32–0||align=left|{{Flagicon|Mexico}} [[Альфонсо Гомес]] |{{small|RTD}}||{{small|5 (12), 3:00}}||{{small|2008-04-12}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||31–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Шейн Мосли]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2007-11-10}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||30–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Заб Джуда]] |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 0:49}}||{{small|2007-06-09}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|WBA орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||29–0||align=left|{{Flagicon|GER}} [[Октай Уркал]] |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 1:01}}||{{small|2007-03-03}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Сан-Хуан]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||28–0||align=left|{{PRI}} [[Карлос Кинтана]] |{{small|RTD}}||{{small|5 (12), 3:00}}||{{small|2006-12-02}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||27–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Пол Малиньяджи]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2006-06-10}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||26–0||align=left|{{Flagicon|ITA}} Джанлука Бранко |{{small|TKO}}||{{small|8 (12), 0:49}}||{{small|2006-03-04}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||25–0||align=left|{{Flagicon|COL}} Рикардо Торрес |{{small|KO}}||{{small|7 (12), 1:52}}||{{small|2005-09-24}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||24–0||align=left|{{Flagicon|UZB}} Мухаммадкадыр Абдуллаев |{{small|TKO}}||{{small|9 (12), 0:57}}||{{small|2005-06-11}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||23–0||align=left|{{Flagicon|USA}} Демаркус Корли |{{small|TKO}}||{{small|5 (12), 2:45}}||{{small|2005-02-26}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||22–0||align=left|{{Flagicon|USA}} Рэндалл Бейли |{{small|TKO}}||{{small|6 (12), 1:39}}||{{small|2004-12-11}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||21–0||align=left|{{Flagicon|Brazil}} Келсон Пинту |{{small|TKO}}||{{small|6 (12), 0:32}}||{{small|2004-09-11}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Сан-Хуан]]}} |align=left|{{small| [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||20–0||align=left|{{Flagicon|Australia}} Лавмор Нду |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2004-05-08}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||19–0||align=left|{{DOM}} Викториано Соса |{{small|TKO}}||{{small|4 (12), 2:51}}||{{small|2004-02-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||18–0||align=left|{{flagicon|COL}} Карлос Маусса |{{small|TKO}}||{{small|8 (12), 3:00}}||{{small|2003-12-06}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||17–0||align=left|{{flagicon|Panama}} Деметрио Себальос |{{small|TKO}}||{{small|7 (12), 2:28}}||{{small|2003-09-13}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||16–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Рокки Мартинес |{{small|KO}}||{{small|2 (12), 2:42}}||{{small|2003-06-28}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||15–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джоэл Перес |{{small|KO}}||{{small|4 (10), 1:29}}||{{small|2003-04-19}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Фресно]], [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||14–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Сесар Басан |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 0:16}}||{{small|2003-02-01}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||13–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Убальдо Эрнандес |{{small|KO}}||{{small|7 (10), 1:31}}||{{small|2002-11-22}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Кагуас]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||12–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джон Браун |{{small|UD}}||{{small|10}}||{{small|2002-09-14}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||11–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Карлос Альберто Рамирес |{{small|KO}}||{{small|3 (10), 2:34}}||{{small|2002-07-30}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Кончо]], [[Оклахома]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||10–0||align=left|{{flagicon|Uganda}} [[Джастин Джуко]] |{{small|TKO}}||{{small|5 (10), 2:44}}||{{small|2002-06-22}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||9–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Хуан Анхель Масиас |{{small|TKO}}||{{small|7 (10), 1:54}}||{{small|2002-05-03}} |align=left|{{small|{{USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||8–0||align=left|{{flagicon|USA}} Сэмми Спаркман |{{small|TKO}}||{{small|2 (10), 2:49}}||{{small|2002-03-01}} |align=left|{{small|{{PRI}} Каролина, [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||7–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джошуа Смит |{{small|TKO}}||{{small|2 (8), 1:24}}||{{small|2002-01-11}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Кагуас]], [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||6–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Артуро Родригес |{{small|KO}}||{{small|2 (6), 2:52}}||{{small|2001-07-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лос-Анджелес]], [[Калифорния]], [[АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||5–0||align=left|{{flagicon|USA}} Рудольфо Лансфорд |{{small|TKO}}||{{small|4 (6), ?}}||{{small|2001-07-01}} |align=left|{{small|{{PRI}} Сан-Хуан}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||4–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Мартин Рамирес |{{small|UD}}||{{small|4}}||{{small|2001-05-20}} |align=left|{{small|{{PRI}} Сан-Хуан, [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||3–0||align=left|{{flagicon|USA}} Уаклими Янг |{{small|UD}}||{{small|4}}||{{small|2001-04-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||2–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джейкоб Годинес |{{small|TKO}}||{{small|2 (4), 1:17}}||{{small|2001-03-30}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Форт-Уорт]], [[Техас]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||1–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джейсон Дусе |{{small|TKO}}||{{small|1 (4), 2:12}}||{{small|2001-02-23}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Техас]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Кәсіпқойлық дебюты}} {{S-end}} == Шаршы алаңнан тыс =={{Дәйексөз|«Мен өз жанұяма мейлінше көп көңіл бөлу үшін осындай шешім қабылдап отырмын. Өздеріңіз білесіздер, бір сұхбатымда 30 жасқа толмай, бокстан кететінімді мәлімдеген болатынмын. Ал қазір 30 емес, 35-ке келіп қалдым. Сондықтан 1 жылға жетпей, бокстан біржолата қол үзетін шығармын»}}, – деді Мигель Котто Fight News басылымына берген сұхбатында.<ref>[http://www.nur.kz/kk/954176-migel-kotto-bokspen-qosh-aytyspaq.html Мигель Котто бокспен қош айтыспақ]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mcotto.com/ Ресми сайт]{{ref-en}} * [http://www.hbo.com/boxing/fighters/cotto_miguel/bio.html HBO телеарнасының сайтындағы биографиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090627023338/http://www.hbo.com/boxing/fighters/cotto_miguel/bio.html |date=2009-06-27 }}{{ref-en}} {{commons|Category:Miguel Cotto|Мигель Анхел Котто}} {{«Ринг» журналының таңдауы бойынша жылдың қайтадан боксқа оралған боксшысы}} {{Жақсы мақала}} [[Санат:Пуэрто-Рикода туғандар]] [[Санат:Пуэрто-Рико боксшылары]] [[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]] [[Санат:29 қазанда туғандар]] qw8yclmuv55icsf1hskq6lb9t0ecqri 3619110 3619109 2026-06-17T16:19:39Z Sagzhan 29953 /* Айқастар */ 3619110 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Мигель Анхел Котто |Шынайы есімі = Miguel Angel Kotto |Суреті = Miguel Cotto.jpg |Толық есімі = Мигель Анхел Котто |Лақап аты = Хунито ({{lang-en|Junito}}) |Азаматтығы = {{Байрақ|Пуэрто-Рико}} |Туған күні = 29.10.1980 |Туған жері = [[Род-Айленд]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Тұрғылықты жері = {{Байрақ|Пуэрто-Рико}}, Кагуас |Салмағы = Бірінші орта<br />[[орта салмақ]]<br />жартылай орта |Тұрысы = оңқай |Бойы = 170 см |Қолдың қарқыны = 170 см |Стилі = [[ортодокс]] |Бапкері = Фредди Роуч |Команда = |Алғашқы айқасы = [[23 ақпан]] [[2001 жыл]] |Соңғы айқасы = [[6 маусым]] [[2015 жыл]] |Чемпион белдігі = [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]]<br />[[The Ring журналы|The Ring]] |Айқастар = 44 |Жеңістер саны = 40 |Нокаут = 33 |Жеңілгені = 4 |Тең түскендері = 0 |Болмағандары = 0 |Әуесқой айқастары = |Әуесқой айқастарда жеңгені = |Әуесқой айқастарда жеңілгені = |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = BoxRec |Позиция1 = 2 |Үздік позициясы1 =1 |Рейтинг2 = BoxRec |Позиция2 = |Үздік позициясы2 = 1 |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |Үздік позициясы = |Нашар позициясы = |boxrec_id = 033535 |Сайты = |Commons = Miguel Cotto }} '''Мигель Анхел Котто''' ({{lang-es|Miguel Angel Cotto}}; [[29 қазан]] [[1980 жыл|1980]], [[Кагуас]], [[Пуэрто-Рико]]) — бірінші [[орта салмақ]]та өнер көрсететін пуэрториколық кәсіпқой [[бокс]]шы. [[2000 жыл]]ғы [[Пуэрто-Рико]] ұлттық құрамасының мүшесі. [[Жартылай орта салмақ|Бірінші жартылай орта]] ([[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] тұжырымы, [[2004 жыл|2004]]—[[2006 жыл]]дар), [[Жартылай орта салмақ|жартылай орта]] ([[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымы, [[2006 жыл|2006]]—[[2009 жыл]]дар), бірінші орта ([[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымы, [[2010 жыл|2010]]—[[2012 жыл]]дар) және [[орта салмақ]]тағы ([[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] тұжырымы, [[2014 жыл|2014]]—қазіргі уақыт) [[Бокстан әлем чемпионаты|әлем чемпионы]]. 4 бірдей салмақ дәрежесінде чемпиондық атақтар жеңіп алған пуэрториколық бірден-бір боксшы. == Жеке өмірі == Мигель Анхел Котто [[1980 жыл]]ы [[29 қазан]]да [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] мемлекетінің [[Род-Айленд]] қаласында дүниеге келген. Мигель екі жасқа толған кезде, оның отбасы [[Пуэрто-Рико]] мемлекетінің Кагуас қаласына қоныс аударған. Мигельдің болашағы алдын ала анықталып қойды десе де болады. Өйткені, оның отбасындағы ерлердің барлығының дерлік боксқа қатысы бар. Оның әкесі Мигель Котто, ағасы Хосе Мигель Котто боксшылар болса, ал немере ағасы Авенир Котто, көкесі Евангелиста Котто бокстан жаттықтырушы болған. Шынын айтқанда, Мигельге мамандық таңдау қиындыққа түспеді. Ол бала кезінен Bairoa Gym жаттығу залына барып жүрді. Мигель Коттоның жұбайының есімі - Мелисс Гузман, олардың екі баласы бар. Олар: Алондра және Мигель Котто Үшінші. Онымен қоса, некесіз тағы бір қызы бар. Қазіргі уақытта ол сотқа арыз беру арқылы қызымен кездесіп тұрады. == Әуесқой мансабы == ;1997 жыл: * Панамерикандық Ойындарда жеңіске жетті. Финалда Хавьер Асвальдо Альваресты ({{flagicon|ARG}}) жеңді. ;1998 жыл: * Жасөспірімдер арасындағы Панамерикалық Ойындарда екінші орын алды. Финалда Дана Лафрамбостан ({{flagicon|CAN}}) ұтылды * Әлем чемпионатында топ жарды. * Андрей Колевинды ({{flagicon|UKR}}) жеңді PTS (15-3) * Дана Лафрамбосты ({{flagicon|CAN}}) жеңді PTS (6-1) * Дариуса Хасеекусты ({{flagicon|LIT}}) жеңді PTS (9-5) * Антон Солоповтан ({{flagicon|RUS}}) жеңілді PTS (8-9) * Орталық Америка Кариб ойындарында екінші орын. * Луиса Антонио Авеконы ({{flagicon|MEX}}) жеңді PTS (+25-25) * Карлос Кастроны ({{flagicon|ARG}}) жеңді PTS (12-4) * Марио Кинделаннан ({{flagicon|CUB}}) жеңілді PTS (2-20) ;1999 жыл: * Панамерикалық ойындарға қатысты. * Дана Лафрамбостан ({{flagicon|CAN}}) ұтылды PTS (2-5) * Әлем чемпионатына қатысты * Робертас Номеикастан ({{flagicon|LIT}}) жеңілді PTS ;2000 жыл: * Орталық Америка Кариб ойындарында жеңіске жетті. * Олимпиада ойындарына қатысты * Мұхаммадқадыр Абдуллаевтан ({{flagicon|UZB}}) ұтылды 7-17 == Кәсіпқой мансабы == [[Сурет:Miguel Cotto.png|thumb|left|200px|Мигель Анхел Котто]] [[2001 жыл]]ы [[ақпан]]да алғашқы айқасын өткізді. [[2003 жыл]]ы [[желтоқсан]]да Котто 8-ші раундта жеңілмеген Карлос Мауссты (17-0) нокаутпен тізе бүктірді. [[2004 жыл]]ы [[ақпан]]да 4-ші раундта Викториано Сосуды нокаутқа түсірді. [[2004 жыл]]ы [[ақпан]]да Котто элиминаторда Лавмора Ндуды ұпай санымен жеңді. === Екінші жеңіл салмақтағы чемпиондық айқастар === ==== [[Кельсон Пинту]]мен айқас ==== [[2004 жыл]]ы [[қыркүйек]]те [[Пуэрто-Рико]]да WBO титулы үшін бірінші жартылай орта салмақта жеңіліс көрмеген боксшылар - жергілікті Мигел Анхел Котто мен бразилиялық Кельсон Пинто арасында жекпе-жек өтті. 2-ші раундтың аяғында Котто екілік жасады - жақтан оңжақ хук және солжақ хук. Пинто еденге сұлап түсті. Ол қайта аяғынан тұра алды, арқанға сүйеніп тұрып қайтадан құлай жаздады. Дегенмен Коттоның қарсыласын ұрған үстіне ұра түсуіне мүмкіндігі болмады. 5-ші раундтың аяғында Котто қарсыласының басына бірнеше сериялық соққылар жасады. Бразилиялық құлап бара жатып, қарсыласынан ұстанып қалды, содан кейін аяғынан тік тұруға тырысқанымен, рингке ұшып түседі. Соған қарамастан Пинто жылдам көтерілді. Осыған орай рефери нокдаун есепке алады. 6-шы раунд басында Котто бразилиялықты бұрышқа қамап, ауыр соққылардың астына алды. Соққылардың жойқын болғаны соншалық, Пинто еденге сұлап түсті. Бразилиялық қайта тұра алғанымен делсал күйде болатын. Сондықтан рефери жекпе-жекті тоқтатты. [[2004 жыл]]ы [[желтоқсан]]да Котто 6-шы раундта Рэнделла Бейлиды нокаутқа түсірді.<ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?124097 Ай жекпе-жегі: Мигель Анхель Котто (Пуэрто-Рико) - Поли Малиньяджи (АҚШ) [Сиқыршыны дуалады, бірақ ұра алмады]</ref> ==== [[Демаркус Корли]]мен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[ақпан]] айында Пуэрто-Рикода Мигель Котто Демаркус Корлимен қолғап түйістірді. 1-ші раунд басында Котто қарсылас кеудесіне оңжақ хук өткізді, содан кейін басына солжақ хук өткізді. Корли тізерлегенмен, бірден қайта көтерілді. Рефери нокдаун есепке алды. 5-ші раундтың аяғында Котто қабырғадан солжақ хук өткізіп, Корли қайта тізерледі. Рефери нокдаун есепке алды. Корли онымен келіспеді. Айқас жалғасын тапқан соң Котто қарсыласына тұра ұмтылды. Қарсыласының соққыларынан қашып жүріп, Корли тағы да тізерлейді. Рефери есеп ашпастан айқасты тоқтатады. Корли рефери шешімімен тағы да келіспейді. Реферидың бұл шешімі үлкен дау тудырды. HBO комментаторы Ларри Мерчант рефери шешімін масқара деп бағалады ([[ағылшын тілі|ағылш]] stoppage disgrace). ==== [[Мұхаммадқадыр Абдуллаев]]пен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[ақпан]]да Котто [[Мұхаммадқадыр Абдуллаев]]пен кездесті, осыған дейін Котто [[2000 жыл]]ғы Олимпияда ойындарында одан жеңіліс тапқан болатын. Айқастың соңына жақындағанда Абдуллаевтың оңжақ көзі жарақат әсерінен ісіп кетеді. 9-шы раундтың басында рефери айқасты тоқтата тұрып, өзбекті дәрігерге апарады. Дәрігер өз кезегінде айқасты тоқтатуға кеңес береді. Сөйтіп, рефери пуэрторикандықтың пайдасына нокаут есепке алып, Мигель жеңіске жетті. <ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?105961 2005 маусым: МЕЙУЕЗЕРДЫҢ Шыңы, ЦЗЮДЫҢ жеңілісі және ТАЙСОННЫҢ АҚЫРЫ]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Рикардо Торрес]]пен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[қыркүйек]]те жеңілмеген қос боксшы - Мигель Анхел Котто мен колумбиялық Рикардо Торрес арасында айқас өтті. 1-ші раундтың ортасында Котто екілік арқылы қарсыласын есеңгіретіп жіберді. Ол ең алдымен оңжақ хукпен жақтан соққы жасады, соңынан солжақ хукпен қарсыласын нокдаунға жіберді. Сұлап түскен Торрес бірден көтерілді. 2-ші раундта керісінше Торрес пуэрторикандықты соққының астына ала бастады. Ал 2-ші раунд ортасында Торрес қарсыласының жағынан екілік жасады. Котто клинч арқылы құтылуға тырысқанмен, Торрес оған мүмкіндік бермеді. Соққылардың әсерінен жеңіліс көрмеген Котто еденге сұлап түсті. Рефери оның мансабындағы 1-ші нокдаунды есепке алды. Котто болса өзін итеріп жіберген деп есептеп, рефери шешімімен келіспеді. 3-ші раундтың ортасында Котто қарсыласына белден төмен соққы жасады. Рефери кездесуді уақытша тоқтатып, Торреске қалпына келуге уақыт берді. 4-ші раундтың аяғында Котто қарсыласының басына оңжақ хук, содан соң қабырғадан солжақ хук өткізді. Осыдан соң Торрес сұлап түсті. Рефери нокдаун есепке алды. 7-ші раундтың ортасында Котто қарсыласын бұрышқа қамап, Торрестың басына және қабырғасына сериялық соққыларын өткізді. Есеңгіреген Торрес еденге сұлап түсті.<ref>http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_torres_msg.php{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ол 10-ға дейінгі есепте көтеріле алмады, сөйтіп рефери нокаут есепке алып, Котто қарсыласын тізе бүктірді.<ref name="blogs.villagevoice.com">http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_win_torres_msg.php{{Deadlink|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Карлос Кинтана]]мен айқас ==== [[2006 жыл]]ы желтоқсанда жартылай орта салмақта WBA титулы үшін жеңілмеген пуэрторикалық боксшылар Мигель Котто мен Карлос Кинтана арасында жекпе-жек өтті. Айқас өте әсерлі болды. 5-ші раундтың аяғында Котто солжақ тараптан бауырға соққы жасап қарсыласын сұлатып түсірді. Кинтана әзер дегенде көтерілді. Котто болса оны ұрған үстіне ұра түсті. Ауыр әрі жойқын сериялық соққылардың әсерінен Кинтана тағыда сұлап түсті. Ол қайтадан аяғына тұрды. Рефери Стив Смогер бұрыннан, боксшылардың бірін-бірі ауыр нокаутқа дейін ұруына мүмкіндік беруімен танымал еді. Ол айқасты қайтадан жалғастырды. Осыған қарамастан Кинтана гонг үніне дейін шыдас берді. Үзілісте дәрігер рефериге айқасты тоқтатуға кеңес берді. ==== [[Октай Уркал]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы наурызда Котто тегі [[түріктер|түрік]] германиялық боксшы Октай Уркалмен кездесті. 7-ші раундта қазы Уркалдың баспен жасаған қозғалысы үшін оның ұпайын алып тастады. 11-ші раундта рефери тағы да оның ұпайын алды. Қазылыққа наразы болған немістің бапкері рингке орамал тастады. ==== [[Заб Джуда]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы [[маусым]]да Котто жартылай орта салмақтағы бұрынғы абсолютті әлем чемпионы [[Заб Джуда]]мен кездесті. 3-ші раундта Котто белден төмен солжақ хук жасады. Джуда еңкейіп, сұлап түсті. Рефери пуэрторикалықтың ұпайын алып тастады. 11-ші раундтың басында Котто қарсылас басына оңжақ хук, соңынан солжақ апперкот жасады. Джуда еденге сұлап түсті. Ол 5 дегенде тұрды. Котто шабуылын жалғастырды. Джуда клинчқа кірді. Рефери боксшыларды ажыратты. Котто тағы да шабуылға шықты. Джуда бірнеше соққылар өткізіп алып, шабуылдан қашуға тырысты. Сол кезде рефери жағдайды бағамдап, айқасты тоқтатты. Джуда шешімді дауламады.<ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Заб Джуданы жеңді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигель Котто мен Заб Джуда] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Ай айқасы: Мигель Анхель КОТТО (Пуэрто-Рико) - Заб ДЖУДА (АҚШ): ТРИУМФ Мигел Анхел КОТТО]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Шейн Мосли]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы қарашада Мигель Анхель Котто Шейн Мослимен кездесті. Қазылар жеңісті бірауыздан Коттоға берді.<ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 2007 жыл ҚАРАША: Қарсылықтың әсерлілігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080209150356/http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 |date=2008-02-09 }}</ref><ref name="Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО">[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150654 Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО]</ref> ==== [[Альфонсо Гомес]]пен айқас ==== [[2008 жыл]]ы ақпанда Котто Альфонсо Гомесқа қарсы рингке шықты. Котто бүкіл жекпе-жек бойы басымдығын танытты. 2-ші раундтың аяғында Котто оңжақ хук арқылы Гоместы сұлатып түсірді. Соған қарамастан мексикалық бірден көтерілді. 3-ші раундтың аяғында Котто бауырдан соққы жасап, Гоместы тізерлеуге мәжбүр етті. Рефери болса нокдаун болды деп санап, есеп ашты. Есептің 5 санында гонгтың үні естіліп, рефери есепті тоқтатты. Сұлаған мексикалық әлі де көтерілмеген еді. Осылайша гонг үні Гоместы құтқарып қалды. 5-ші раундтың ортасында Котто солжақ джеб арқылы қарсылас басына соққы жасап тағы да сұлатып түсірді. Есеңгіреген Гомес 4 санында көтерілді. 5-ші мен 6-шы раунд аралығында рефери Гоместы дәрігердің кеңесімен бұрышқа шақырып алды да, айқасты тоқтатты. Сөйтіп Котто техникалық нокаутпен жеңіске жетті. ==== [[Антонио Маргарито]]мен айқас. Алғашқы жеңіліс ==== [[Сурет:Miguel Cotto vs. Antonio Margarito II, during the fight.jpg|thumb|left|200px|Антонио Маргаритомен айқас]] Бұл Коттоның кәсіпқой рингтегі бірінші жеңілісі болды. Мигель Котто екінші нөмірмен жұмыс жасап, айқасты белсендірек бастаған. Ол [[Антонио Маргарито]]ға өзіне жақындауға мүмкіндік берген болатын. [[Мексика]]лық қарсыласының жойқын соққыларын жағымен қарсы алды. Оның үстіне, оның қалай құламағаны түсініксіз еді. Айқастың орта шенінен бастап пуэрторикалықтың шаршаңқырағаны, енді шабуыл әрекеттеріне бармайтыны белгілі бола бастады. Мексикалық керісінше күшін үнемдеп, Коттоны ринг бойымен қуалай соққылар жасады. 11-ші раундтың ортасында есеңгіреген Мигель Котто тізерлеп, рефери өз кезегінде нокдаун есепке алды. Котто түрегеліп, артқа шалқалақтап, қайта тізерледі. Жағдайдың қалай аяқталатыны белгілі болатын. Айқас аяқталмастан пуэрторикалықтың бұрышынан ақ орамал тасталды. ==== [[Майкл Дженнингс]]пен айқас ==== [[2009 жыл]]ы ақпанда [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] тұжырымы бойынша әлем чемпионы титулы үшін айқаста Котто америкалық Майкл Дженнингсты нокаутқа түсірді. [[2009 жыл]]ы [[13 маусым]]да Котто WBO тұжырымы бойынша чемпиондық белбеу үшін аса қиын айқаста ганалық Джошуа Клоттиды қазылар шешімімен жеңді. Шешім даулы болды. ==== [[Мэнни Пакьяо]]мен айқас ==== Бірінші раунд тең дәрежеде өткенмен, екінші раундта Пакьяо басымдыққа ие бола бастады. Үшінші раундта Пакьяо Коттоны нокдаунға жіберді. Котто төртінші раундта екінші рет сұлап түсті. [[Мэнни Пакьяо]] бүкіл айқас бойы басымдығын танытты.<ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-manny-paqio-i-feared-i-would-never-walk-again{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Он екінші раундтың басында филиппиндықтың көпсоққылы комбинациясынан соң рефери айқасты тоқтатып, техникалық нокаутпен «Пак мэн» жеңді деп шешім қабылдады.<ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-manny-paqiao-i-feared-i-would-never-walk-again{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Бірінші орта салмақтағы айқастар === ==== [[Юрий Форман]]мен айқас ==== [[Сурет:Yuri Foreman and Miguel Cotto.jpg|thumb|left|300px| Мигель Котто чемпион Юрий Форманға қарсы]] Мэнни Пакьяодан жеңілгеннен соң Котто бірінші орта салмаққа көтерілді. [[2010 жыл]]ы маусымда [[WBA]] чемпионы Юрий Форманмен кездесті. Алғашқы алты раундта бәсекеге толы айқас өтіп, Котто біршама басымдық танытқан болатын. Форман өзінің стилі бойынша қимылдады. Ол қозғалыс бағыттарын бірден ауыстырып, шабуылға сирек шығатын еді. Ал Котто болса бұрыштарды әсерлі қиып, көбінесе сол қолымен қимылдады. Юрийдың жылдамдық пен қол қарқындылығы, бой бойынша артықшылығына қарамастан Мигель чемпионды соққылардың астына алды. Форман 7-ші раундта кері шегініп, құлап аяғын жарақаттап алды. Бірақ айқасты жалғастыруға келісім берді.<ref>[http://vringe.com/reports/988-cotto-foreman-detailed-report қайтып оралуы]</ref><ref>[http://vringe.com/news/35-news/991-poslematchevye-kommentarii-kotto-i-forman Котто мен Форман]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://vringe.com/reports/988-cotto-foreman-detailed-report Жеңімпаз Котто]</ref><ref>[http://vringe.com/news/35-news/991-poslematchevye-kommentarii-kotto-i-formana Котто мен Форман айқастан соң]</ref><ref>[http://vringe.com/previews/940-foreman-vs-cotto-detailed-preview Фифти-Фифти: Мигель Котто мен Юрий Форман ақасы жайлы болжам]</ref> 7-ші раундта Форман жарақаттанған аяғымен сәтсіз қимыл жасап тағы да құлап түсті, соған қарамастан ол қайтадан көтеріліп раундтың аяғына дейін шыдас берді. Ол келесі раундқа шығып қарсыласуға тырысты. Коттомен жиі соққылар алмасты, алайда көптеген ауыр соққыларды өткізіп алды. Нәтижесінде бұрыштан орамал лақтырылды. Боксшылардың командалары бірден рингке көтерілген еді, бірақ рефери оларды рингтен қуып шығып, айқастың жалғасатынын мәлімдеді (ринг анонсёр Майкл Баффер орамалдың Форманның бұрышынан емес, көрермен залынан лақтырылғанын айтты). Өзінің әдетінше қимылдай алмаған Форман Мигельдың оңай нысанасына айналды. Ол 8-ші раундтың соңында сау-тамтығы қалмаған күйде өзінің бұрышына оралды. Ал келесі 9-шы раундта Котто керме арқанға қарай шегінген қарсыласын қуып жетіп, бауырдан қуатты соққы жасады. Форман соққыны ауырсынған күйі еңкейген болатын, осыдан соң рефери есеп ашпастан айқасты тоқтатты. Осылайша Котто үшінші салмақ дәрежесінде чемпион атанды. ==== [[Рикардо Майорга]]мен айқас ==== 2011 жылы наурызда Котто [[орта салмақ]]тағы WBA атағын танымал никарагуалық Рикардо Майоргаға қарсы қорғады. Майорга уақыт өте келе қарсыласын тепе-теңдік күйінен шығаруға тырысты. Дегенмен де Котто өзінің шаруасын сабырлы түрде тындыра берді. 12-ші раундта Майорга басынан солжақ тура соққыны жіберіп алып нокдаунға түсіп қалды. Осыдан кейін ол сол қолының жарақатын алға тартып, айқастан бас тартты. Осылайша Котто кезекті жеңісіне қол жеткізді. ==== [[Антонио Маргарито]]дан қарымта қайтару ==== Котто [[2008 жыл]]ғы маусымдағы жеңіліс үшін қарымта қайтара алды. Алғашында Котто басымдық танытқанымен, Маргарито айқастың орта шенінде қарқынын үдетіп, айқас тең дәрежеде өте бастады. Айқастың орта шенінен асқанда Маргаритоның оң көзі толығымен жабылып қалады. Сегізінші және тоғызыншы раундтарда Маргарито қарсыласының ауыр әрі жойқын соққыларын өткізіп алды. Оныншы раунд басталуын білдіретін гонг соғылса да, мексикалықтың бұрышында айқастың жалғасуы жайлы рефери мен дәрігердің қатысуымен талқылау жүргізіліп жатқан болатын. Осыдан кейін Маргарито мен оның командасының мүшелерінің қарсылығына қарамастан айқасты тоқтатуға шешім қабылданды.<ref name="Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО"/><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 Әсерлі қарсылықтың кезеңі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080209150356/http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 |date=2008-02-09 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html Пресс-конференция Маргарито мен Мигел Котто] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710124403/http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html |date=2007-07-10 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html Эмануэль Стюард жеңісті Мигел Коттоға берді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070711173250/http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html |date=2007-07-11 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Маргаритоны жеңді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигеля Котто мен Маргарито] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Мигель Анхель КОТТО (Пуэрто-Рико) - Маргарито : Мигель Анхел КОТТО жеңді]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Флойд Мейуезер]]мен айқас ==== [[2012 жыл]]ы [[мамыр]]да [[Флойд Мейуезер]] бірінші орта салмақтың [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымының «суперчемпионы», бокс әлемінің жұлдызы пуэрторикандық Мигель Коттоға қарсы айқасқа шықты. Онымен қоса Гауһар WBC белбеуі ойнатылған еді. Айқастың көп бөлігі чемпионның күшімен тең дәрежеде өтті. Алғашқы раундта Мейуезер өзінің тәсілімен рингтың ортасын қарсыласына беріп, қарымта шабуылдарға арқа сүйеді. Жылдамдығының артықшылына байланысты американдық қарсылас соққыларын тигізбей, өзі ауыр соққыларын жасады. Котто қарсыласын қысымның астына алып, «жартылай күрес» стилінде жұдырықтасты. Мейуезер арқанға арқасын сүйеп, біршама ғана соққыларды жіберіп алды. Мигельдың соққылары ешқандай да нәтиже бермеді. Американдықтың тамаша қорғаныс техникасы өз дегенін жасады. Котто Мейуезерды арқанға қамап қарсыласының қорғанысын бұзуға әрекеттенді. Оның біршама сәтті шабуылдары 4-ші раундта өтті. Ол соққылар Флойдтың басымен, қабырғасына бағытталған еді. 5-ші раундта Мейуезерге пуэрторикандықтың жойқын шабуылына төтеп беруге тура келді. Бүкіл раунд бойына Котто қарсыласын қорғанып, жабық жүруге мәжбүрледі. Қорғанғанған қарсыласын бұрышта қамап соққылардың астына алды. Сонда да раунд аяғында Флойд қарсылас шабуылынан құтылды. Мигель қарсыласына қысым көрсетіп, жақын және орта қашықтықтағы шабуылын жалғастырды. Өзінің белсенділігінің арқасында көрермендердің қошеметіне ие болды. Алайда қашықтық үлкейген сәтте Котто қарсыласының соққыларын жібере бастады. Бірнеше раунд бойы үстемдік танытып, Мейуезердың мұрынын сындырса да, Котто көптеген соққы жіберіп алды. Мейуезер қарқынын төмендеткен кезде — ол қарсыласынан басымдығын көрсетті. 8-ші мен 11-ші раундтар екі қарама-қарсы стильдердің айқасымен өтті: әрдайым алға ұмтылатын Коттоның қорғанысы да біршама жақсы болатын. Шешуші раунд барысында Мейуезер қарсыласынан қарымтасын оңай қайтарды: Котто қырағылығын біраз төмендетіп, бірден жойқын сериялық соққыларға ұшырады. Мигель біраз есеңгіреп қалғаннан кейін де, аяғында тұра алды. 12-ші раундтың қортындысы бойынша қазылардың бірауыздан шешімімен жеңілмеген Флойд Мейуезер тағы да жеңіске жетті. ==== Траут және Родригеспен айқас ==== [[2012 жыл]]ы [[1 желтоқсан]]да Котто [[WBA]] тұжырымы бойынша әлем чемпионы атағы үшін айқаста ұпай санымен [[Остин Траут]]тан жеңіліп қалды. Жеңілістен соң Коттоны атақты америкалық бапкер Фредди Роуч жаттықтыра бастады. Фредди Роуч онымен қоса танымал Мэнни Пакьяоны жаттықтыратын еді. [[2013 жыл]]ы [[5 қазан]]да Эмвей орталығында Мигель Анхель Котто доминикандық боксшы [[Делвин Родригес]]ты нокаутқа түсіріп, бокс әлеміне сенімді түрде оралды. === Орта салмақтағы айқастар === ==== [[Серхио Габриель Мартинес|Серхио Мартинес]]пен айқас ==== [[2014 жыл]]ы [[7 маусым]]да [[Нью-Йорк]] қаласындағы аңызға айналған [[Медисон Скуер Гарден]] аренасында Мигель Котто мен орта салмақтың көшбасшысы аргентиналық [[Серхио Габриель Мартинес|Серхио Мартинес]]тың қатысуымен үлкен ppv шоу өтті. Айқас көптің күткенінен де асып түсті.<ref>http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_sergio_martinez_msg.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150203193234/http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_sergio_martinez_msg.php |date=2015-02-03 }}</ref><ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-sergio-martinez-i-feared-i-would-never-walk-again {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115211857/http://ringtv.craveonline.com/news/338259-sergio-martinez-i-feared-i-would-never-walk-again |date=2016-01-15 }}</ref> Котто бірінші раундта чемпионды үш рет нокдаунға жіберді.<ref name="grantland.com">http://grantland.com/the-triangle/miguel-cotto-sergio-martinez-middleweight-championship-floyd-mayweather-jr-canelo-alvarez-madison-square-garden/</ref><ref>http://www.badlefthook.com/2014/6/9/5794056/opinion-sergio-martinezs-inability-to-move-meant-more-than-cottos</ref> Жойқын соққылар Мартинесты есеңгіретіп жіберді. Соның әсерінен ол қайта қалпына келе алмады. Оныншы раундқа дейін Котто Мартинесты сабаумен болды, бірақ аргентиналық шыдамдылық танытты. Тоғызыншы раундта әлсіреген Мартинес гонг үніне дейін шыдас бергенімен, 10-шы раундқа шықпады. Котто қарсыласының айқастан бас тартуымен жеңіске жетіп, қайтадан салмақ дәрежесіне тәуелсіз үздік боксшылар рейтингіне енді. Айқас 169 фунт (70,3 кг) салмақ дәрежесінде өтіп, Мартинестың атақтары ойнатылған еді. Котто орта салмақтағы [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] және The Ring тұжырымдары бойынша жаңа чемпион атанды.<ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html Чемпион жеңіліс тапты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710124403/http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html |date=2007-07-10 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html Мартинестың жеңілісі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070711173250/http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html |date=2007-07-11 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Мартинесты нокдаунға жіберді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигеля Котто мен Серхио Мартинес] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Мигель Анхель КОТТО мен Серхио Мартинес]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Дэниел Гил]]мен айқас ==== 2015 жылы 6 маусымда алдыңғы айқастан кейін тура бір жыл өткен соң Мигель Котто британдық Дэниел Гилмен қолғап түйістірді. Айқас алдында Котто қазақстандық WBC атағына үміткер Геннадий Головкинмен кездесуі мүмкін деген ақпарат тараған еді. Алайда Котто атағын әлі де бір рет өз қалауы бойынша қорғауға құқығы барын алға тартып, Дэниел Гилге қарсы айқас өткізетінін мәлімдеді. Айқас барысында Мигель Коттоның басымдығы алғашқы раундтардан-ақ көрінді. Ол қарсыласына дәл соққыларын өткізіп отырды. Төртінші раундта Коттоның қуатты дәл соққысы нысанадан дәл табылды. Бұл соққы Гилды есеңгіретіп жіберді. Нәтижесінде рефери Коттоның пайдасына нокаут есептеді. Осылайша, Котто бір жылдық үзілістен кейін сенімді жеңіске қол жеткізді. == Жетістіктері == ;Әлемдік Титулдар: * [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші жартылайорта салмақ Чемпионы (140 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] жартылайорта салмақ Чемпионы (147 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] жартылайорта салмақ Чемпионы (147 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] Super бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] орта салмақ чемпионы (160 фунт) ;Кішігірім Әлемдік Атақтар: * WBB бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) ;The Ring/ Lineal Championship атақтары: * [[The Ring журналы|The Ring]] орта салмақ чемпионы (160 фунт) * Lineal орта салмақ чемпионы (160 фунт) ;Аймақтық/Халықаралық атақтары: * WBC International бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) * WBA Fedelatin бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) * WBO NABO бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) == Айқастар == {{s-start}} | style="text-align:center;" colspan="8"|'''39 Жеңіс''' (32 Нокаут), '''4 Жеңіліс''', '''0 Тең'''<ref>{{cite web | url=http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=33535&cat=boxer | title =Miguel Cotto Professional boxing record | publisher =BoxRec.com}}</ref> |- style="text-align:center; background:#e3e3e3;" | style="border-style:none none solid solid; "|'''Нәтиже''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Ұпайлар''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қарсыласы''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Себебі''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Раунд<br />ұзықтығы''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Өткен күні''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Өткен жері''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қосымша мәлімет''' |- align=center |{{n/a}} |{{n/a}} |align=left|{{flagicon|AUS}} Дэниэл Гил<ref>http://www.smh.com.au/sport/boxing/daniel-geale-to-meet-miguel-cotto-for-wbc-crown-20150414-1mkhxa.html</ref> |{{n/a}} |{{small|- (12)}} |{{small|2015-06-06}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] және ''[[The Ring журналы|The Ring]]'' орта салмақ титулдары.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс |39–4 |align=left|{{flagicon|ARG}} [[Серхио Габриель Мартинес]] |{{small|RTD}} |{{small|10 (12), 0:06}} |{{small|2014-06-07}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] және ''[[The Ring журналы|The Ring]]'' орта салмақ титулдары.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||38–4||align=left|{{flagicon|Dominican Republic}} [[Делвин Родригес]] |{{small|TKO}}||{{small|3 (12), 0:18}}||{{small|2013-10-05}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Орландо]], [[Флорида]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін титулынан айрылды.}} |- align=center |Жеңіліс||37–4||align=left|{{flagicon|USA}} [[Остин Траут]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2012-12-01}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] титулы}} |- align=center |Жеңіліс||37–3||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Флойд Мейуезер]] |{{small|[[Floyd Mayweather vs. Miguel Cotto|UD]]}}||{{small|12}}||{{small|2012-05-05}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулынан айрылды}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||37–2||align=left|{{flagicon|Mexico}} [[Антонио Маргарито]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Antonio Margarito II|TKO]]}}||{{small|10 (12), 0:03}}||{{small|2011-12-03}}||align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулы.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||36–2||align=left|{{Flagicon|Nicaragua}} [[Рикардо Майорга]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Ricardo Mayorga|TKO]]}}||{{small|12 (12), 0:53}}||{{small|2011-03-12}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулы<br>}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||35–2||align=left|{{Flagicon|Israel}} [[Юрий Форман]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Yuri Foreman|TKO]]}}||{{small|9 (12), 0:42}}||{{small|2010-06-05}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Орта салмақ үшін [[WBA]] титулы.}} |-align=center |Жеңіліс||34–2||align=left|{{PHI}} [[Мэнни Пакьяо]] |{{small|[[Manny Pacquiao vs. Miguel Cotto|TKO]]}}||{{small|12 (12), 0:55}}||{{small|2009-11-14}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[WBA]] титулынан айрылды.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||34–1||align=left|{{Flagicon|Ghana}} [[Джошуа Клотти]] |{{small|SD}}||{{small|12}}||{{small|2009-06-13}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[WBA]] титулы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||33–1||align=left|{{Flagicon|GBR}} [[Майкл Дженнингс]] |{{small|TKO}}||{{small|5 (12), 2:38}}||{{small|2009-02-21}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] титулы.}} |-align=center |Жеңіліс||32–1||align=left|{{Flagicon|Mexico}} [[Антонио Маргарито]] |{{small|[[The Battle (boxing)|TKO]]}}||{{small|11 (12), 2:05}}||{{small|2008-07-26}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін WBA титулынан айрылды.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||32–0||align=left|{{Flagicon|Mexico}} [[Альфонсо Гомес]] |{{small|RTD}}||{{small|5 (12), 3:00}}||{{small|2008-04-12}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||31–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Шейн Мосли]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2007-11-10}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||30–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Заб Джуда]] |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 0:49}}||{{small|2007-06-09}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|WBA орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||29–0||align=left|{{Flagicon|GER}} [[Октай Уркал]] |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 1:01}}||{{small|2007-03-03}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Сан-Хуан]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||28–0||align=left|{{PRI}} [[Карлос Кинтана]] |{{small|RTD}}||{{small|5 (12), 3:00}}||{{small|2006-12-02}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||27–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Пол Малиньяджи]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2006-06-10}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||26–0||align=left|{{Flagicon|ITA}} Джанлука Бранко |{{small|TKO}}||{{small|8 (12), 0:49}}||{{small|2006-03-04}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||25–0||align=left|{{Flagicon|COL}} Рикардо Торрес |{{small|KO}}||{{small|7 (12), 1:52}}||{{small|2005-09-24}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||24–0||align=left|{{Flagicon|UZB}} Мухаммадкадыр Абдуллаев |{{small|TKO}}||{{small|9 (12), 0:57}}||{{small|2005-06-11}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||23–0||align=left|{{Flagicon|USA}} Демаркус Корли |{{small|TKO}}||{{small|5 (12), 2:45}}||{{small|2005-02-26}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||22–0||align=left|{{Flagicon|USA}} Рэндалл Бейли |{{small|TKO}}||{{small|6 (12), 1:39}}||{{small|2004-12-11}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||21–0||align=left|{{Flagicon|Brazil}} Келсон Пинту |{{small|TKO}}||{{small|6 (12), 0:32}}||{{small|2004-09-11}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Сан-Хуан]]}} |align=left|{{small| [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||20–0||align=left|{{Flagicon|Australia}} Лавмор Нду |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2004-05-08}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||19–0||align=left|{{DOM}} Викториано Соса |{{small|TKO}}||{{small|4 (12), 2:51}}||{{small|2004-02-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||18–0||align=left|{{flagicon|COL}} Карлос Маусса |{{small|TKO}}||{{small|8 (12), 3:00}}||{{small|2003-12-06}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||17–0||align=left|{{flagicon|Panama}} Деметрио Себальос |{{small|TKO}}||{{small|7 (12), 2:28}}||{{small|2003-09-13}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||16–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Рокки Мартинес |{{small|KO}}||{{small|2 (12), 2:42}}||{{small|2003-06-28}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||15–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джоэл Перес |{{small|KO}}||{{small|4 (10), 1:29}}||{{small|2003-04-19}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Фресно]], [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||14–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Сесар Басан |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 0:16}}||{{small|2003-02-01}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||13–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Убальдо Эрнандес |{{small|KO}}||{{small|7 (10), 1:31}}||{{small|2002-11-22}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Кагуас]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||12–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джон Браун |{{small|UD}}||{{small|10}}||{{small|2002-09-14}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||11–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Карлос Альберто Рамирес |{{small|KO}}||{{small|3 (10), 2:34}}||{{small|2002-07-30}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Кончо]], [[Оклахома]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||10–0||align=left|{{flagicon|Uganda}} [[Джастин Джуко]] |{{small|TKO}}||{{small|5 (10), 2:44}}||{{small|2002-06-22}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||9–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Хуан Анхель Масиас |{{small|TKO}}||{{small|7 (10), 1:54}}||{{small|2002-05-03}} |align=left|{{small|{{USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||8–0||align=left|{{flagicon|USA}} Сэмми Спаркман |{{small|TKO}}||{{small|2 (10), 2:49}}||{{small|2002-03-01}} |align=left|{{small|{{PRI}} Каролина, [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||7–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джошуа Смит |{{small|TKO}}||{{small|2 (8), 1:24}}||{{small|2002-01-11}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Кагуас]], [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||6–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Артуро Родригес |{{small|KO}}||{{small|2 (6), 2:52}}||{{small|2001-07-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лос-Анджелес]], [[Калифорния]], [[АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||5–0||align=left|{{flagicon|USA}} Рудольфо Лансфорд |{{small|TKO}}||{{small|4 (6), ?}}||{{small|2001-07-01}} |align=left|{{small|{{PRI}} Сан-Хуан}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||4–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Мартин Рамирес |{{small|UD}}||{{small|4}}||{{small|2001-05-20}} |align=left|{{small|{{PRI}} Сан-Хуан, [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||3–0||align=left|{{flagicon|USA}} Уаклими Янг |{{small|UD}}||{{small|4}}||{{small|2001-04-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||2–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джейкоб Годинес |{{small|TKO}}||{{small|2 (4), 1:17}}||{{small|2001-03-30}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Форт-Уорт]], [[Техас]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||1–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джейсон Дусе |{{small|TKO}}||{{small|1 (4), 2:12}}||{{small|2001-02-23}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Техас]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Кәсіпқойлық дебюты}} {{S-end}} == Шаршы алаңнан тыс == {{Дәйексөз|«Мен өз жанұяма мейлінше көп көңіл бөлу үшін осындай шешім қабылдап отырмын. Өздеріңіз білесіздер, бір сұхбатымда 30 жасқа толмай, бокстан кететінімді мәлімдеген болатынмын. Ал қазір 30 емес, 35-ке келіп қалдым. Сондықтан 1 жылға жетпей, бокстан біржолата қол үзетін шығармын»}}, – деді Мигель Котто Fight News басылымына берген сұхбатында.<ref>[http://www.nur.kz/kk/954176-migel-kotto-bokspen-qosh-aytyspaq.html Мигель Котто бокспен қош айтыспақ]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mcotto.com/ Ресми сайт]{{ref-en}} * [http://www.hbo.com/boxing/fighters/cotto_miguel/bio.html HBO телеарнасының сайтындағы биографиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090627023338/http://www.hbo.com/boxing/fighters/cotto_miguel/bio.html |date=2009-06-27 }}{{ref-en}} {{commons|Category:Miguel Cotto|Мигель Анхел Котто}} {{«Ринг» журналының таңдауы бойынша жылдың қайтадан боксқа оралған боксшысы}} {{Жақсы мақала}} [[Санат:Пуэрто-Рикода туғандар]] [[Санат:Пуэрто-Рико боксшылары]] [[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]] [[Санат:29 қазанда туғандар]] o7fesfolemceke2zyuicm4kvqdbrx7g 3619111 3619110 2026-06-17T16:21:00Z Sagzhan 29953 /* Траут және Родригеспен айқас */ 3619111 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Мигель Анхел Котто |Шынайы есімі = Miguel Angel Kotto |Суреті = Miguel Cotto.jpg |Толық есімі = Мигель Анхел Котто |Лақап аты = Хунито ({{lang-en|Junito}}) |Азаматтығы = {{Байрақ|Пуэрто-Рико}} |Туған күні = 29.10.1980 |Туған жері = [[Род-Айленд]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Тұрғылықты жері = {{Байрақ|Пуэрто-Рико}}, Кагуас |Салмағы = Бірінші орта<br />[[орта салмақ]]<br />жартылай орта |Тұрысы = оңқай |Бойы = 170 см |Қолдың қарқыны = 170 см |Стилі = [[ортодокс]] |Бапкері = Фредди Роуч |Команда = |Алғашқы айқасы = [[23 ақпан]] [[2001 жыл]] |Соңғы айқасы = [[6 маусым]] [[2015 жыл]] |Чемпион белдігі = [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]]<br />[[The Ring журналы|The Ring]] |Айқастар = 44 |Жеңістер саны = 40 |Нокаут = 33 |Жеңілгені = 4 |Тең түскендері = 0 |Болмағандары = 0 |Әуесқой айқастары = |Әуесқой айқастарда жеңгені = |Әуесқой айқастарда жеңілгені = |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = BoxRec |Позиция1 = 2 |Үздік позициясы1 =1 |Рейтинг2 = BoxRec |Позиция2 = |Үздік позициясы2 = 1 |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |Үздік позициясы = |Нашар позициясы = |boxrec_id = 033535 |Сайты = |Commons = Miguel Cotto }} '''Мигель Анхел Котто''' ({{lang-es|Miguel Angel Cotto}}; [[29 қазан]] [[1980 жыл|1980]], [[Кагуас]], [[Пуэрто-Рико]]) — бірінші [[орта салмақ]]та өнер көрсететін пуэрториколық кәсіпқой [[бокс]]шы. [[2000 жыл]]ғы [[Пуэрто-Рико]] ұлттық құрамасының мүшесі. [[Жартылай орта салмақ|Бірінші жартылай орта]] ([[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] тұжырымы, [[2004 жыл|2004]]—[[2006 жыл]]дар), [[Жартылай орта салмақ|жартылай орта]] ([[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымы, [[2006 жыл|2006]]—[[2009 жыл]]дар), бірінші орта ([[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымы, [[2010 жыл|2010]]—[[2012 жыл]]дар) және [[орта салмақ]]тағы ([[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] тұжырымы, [[2014 жыл|2014]]—қазіргі уақыт) [[Бокстан әлем чемпионаты|әлем чемпионы]]. 4 бірдей салмақ дәрежесінде чемпиондық атақтар жеңіп алған пуэрториколық бірден-бір боксшы. == Жеке өмірі == Мигель Анхел Котто [[1980 жыл]]ы [[29 қазан]]да [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] мемлекетінің [[Род-Айленд]] қаласында дүниеге келген. Мигель екі жасқа толған кезде, оның отбасы [[Пуэрто-Рико]] мемлекетінің Кагуас қаласына қоныс аударған. Мигельдің болашағы алдын ала анықталып қойды десе де болады. Өйткені, оның отбасындағы ерлердің барлығының дерлік боксқа қатысы бар. Оның әкесі Мигель Котто, ағасы Хосе Мигель Котто боксшылар болса, ал немере ағасы Авенир Котто, көкесі Евангелиста Котто бокстан жаттықтырушы болған. Шынын айтқанда, Мигельге мамандық таңдау қиындыққа түспеді. Ол бала кезінен Bairoa Gym жаттығу залына барып жүрді. Мигель Коттоның жұбайының есімі - Мелисс Гузман, олардың екі баласы бар. Олар: Алондра және Мигель Котто Үшінші. Онымен қоса, некесіз тағы бір қызы бар. Қазіргі уақытта ол сотқа арыз беру арқылы қызымен кездесіп тұрады. == Әуесқой мансабы == ;1997 жыл: * Панамерикандық Ойындарда жеңіске жетті. Финалда Хавьер Асвальдо Альваресты ({{flagicon|ARG}}) жеңді. ;1998 жыл: * Жасөспірімдер арасындағы Панамерикалық Ойындарда екінші орын алды. Финалда Дана Лафрамбостан ({{flagicon|CAN}}) ұтылды * Әлем чемпионатында топ жарды. * Андрей Колевинды ({{flagicon|UKR}}) жеңді PTS (15-3) * Дана Лафрамбосты ({{flagicon|CAN}}) жеңді PTS (6-1) * Дариуса Хасеекусты ({{flagicon|LIT}}) жеңді PTS (9-5) * Антон Солоповтан ({{flagicon|RUS}}) жеңілді PTS (8-9) * Орталық Америка Кариб ойындарында екінші орын. * Луиса Антонио Авеконы ({{flagicon|MEX}}) жеңді PTS (+25-25) * Карлос Кастроны ({{flagicon|ARG}}) жеңді PTS (12-4) * Марио Кинделаннан ({{flagicon|CUB}}) жеңілді PTS (2-20) ;1999 жыл: * Панамерикалық ойындарға қатысты. * Дана Лафрамбостан ({{flagicon|CAN}}) ұтылды PTS (2-5) * Әлем чемпионатына қатысты * Робертас Номеикастан ({{flagicon|LIT}}) жеңілді PTS ;2000 жыл: * Орталық Америка Кариб ойындарында жеңіске жетті. * Олимпиада ойындарына қатысты * Мұхаммадқадыр Абдуллаевтан ({{flagicon|UZB}}) ұтылды 7-17 == Кәсіпқой мансабы == [[Сурет:Miguel Cotto.png|thumb|left|200px|Мигель Анхел Котто]] [[2001 жыл]]ы [[ақпан]]да алғашқы айқасын өткізді. [[2003 жыл]]ы [[желтоқсан]]да Котто 8-ші раундта жеңілмеген Карлос Мауссты (17-0) нокаутпен тізе бүктірді. [[2004 жыл]]ы [[ақпан]]да 4-ші раундта Викториано Сосуды нокаутқа түсірді. [[2004 жыл]]ы [[ақпан]]да Котто элиминаторда Лавмора Ндуды ұпай санымен жеңді. === Екінші жеңіл салмақтағы чемпиондық айқастар === ==== [[Кельсон Пинту]]мен айқас ==== [[2004 жыл]]ы [[қыркүйек]]те [[Пуэрто-Рико]]да WBO титулы үшін бірінші жартылай орта салмақта жеңіліс көрмеген боксшылар - жергілікті Мигел Анхел Котто мен бразилиялық Кельсон Пинто арасында жекпе-жек өтті. 2-ші раундтың аяғында Котто екілік жасады - жақтан оңжақ хук және солжақ хук. Пинто еденге сұлап түсті. Ол қайта аяғынан тұра алды, арқанға сүйеніп тұрып қайтадан құлай жаздады. Дегенмен Коттоның қарсыласын ұрған үстіне ұра түсуіне мүмкіндігі болмады. 5-ші раундтың аяғында Котто қарсыласының басына бірнеше сериялық соққылар жасады. Бразилиялық құлап бара жатып, қарсыласынан ұстанып қалды, содан кейін аяғынан тік тұруға тырысқанымен, рингке ұшып түседі. Соған қарамастан Пинто жылдам көтерілді. Осыған орай рефери нокдаун есепке алады. 6-шы раунд басында Котто бразилиялықты бұрышқа қамап, ауыр соққылардың астына алды. Соққылардың жойқын болғаны соншалық, Пинто еденге сұлап түсті. Бразилиялық қайта тұра алғанымен делсал күйде болатын. Сондықтан рефери жекпе-жекті тоқтатты. [[2004 жыл]]ы [[желтоқсан]]да Котто 6-шы раундта Рэнделла Бейлиды нокаутқа түсірді.<ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?124097 Ай жекпе-жегі: Мигель Анхель Котто (Пуэрто-Рико) - Поли Малиньяджи (АҚШ) [Сиқыршыны дуалады, бірақ ұра алмады]</ref> ==== [[Демаркус Корли]]мен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[ақпан]] айында Пуэрто-Рикода Мигель Котто Демаркус Корлимен қолғап түйістірді. 1-ші раунд басында Котто қарсылас кеудесіне оңжақ хук өткізді, содан кейін басына солжақ хук өткізді. Корли тізерлегенмен, бірден қайта көтерілді. Рефери нокдаун есепке алды. 5-ші раундтың аяғында Котто қабырғадан солжақ хук өткізіп, Корли қайта тізерледі. Рефери нокдаун есепке алды. Корли онымен келіспеді. Айқас жалғасын тапқан соң Котто қарсыласына тұра ұмтылды. Қарсыласының соққыларынан қашып жүріп, Корли тағы да тізерлейді. Рефери есеп ашпастан айқасты тоқтатады. Корли рефери шешімімен тағы да келіспейді. Реферидың бұл шешімі үлкен дау тудырды. HBO комментаторы Ларри Мерчант рефери шешімін масқара деп бағалады ([[ағылшын тілі|ағылш]] stoppage disgrace). ==== [[Мұхаммадқадыр Абдуллаев]]пен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[ақпан]]да Котто [[Мұхаммадқадыр Абдуллаев]]пен кездесті, осыған дейін Котто [[2000 жыл]]ғы Олимпияда ойындарында одан жеңіліс тапқан болатын. Айқастың соңына жақындағанда Абдуллаевтың оңжақ көзі жарақат әсерінен ісіп кетеді. 9-шы раундтың басында рефери айқасты тоқтата тұрып, өзбекті дәрігерге апарады. Дәрігер өз кезегінде айқасты тоқтатуға кеңес береді. Сөйтіп, рефери пуэрторикандықтың пайдасына нокаут есепке алып, Мигель жеңіске жетті. <ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?105961 2005 маусым: МЕЙУЕЗЕРДЫҢ Шыңы, ЦЗЮДЫҢ жеңілісі және ТАЙСОННЫҢ АҚЫРЫ]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Рикардо Торрес]]пен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[қыркүйек]]те жеңілмеген қос боксшы - Мигель Анхел Котто мен колумбиялық Рикардо Торрес арасында айқас өтті. 1-ші раундтың ортасында Котто екілік арқылы қарсыласын есеңгіретіп жіберді. Ол ең алдымен оңжақ хукпен жақтан соққы жасады, соңынан солжақ хукпен қарсыласын нокдаунға жіберді. Сұлап түскен Торрес бірден көтерілді. 2-ші раундта керісінше Торрес пуэрторикандықты соққының астына ала бастады. Ал 2-ші раунд ортасында Торрес қарсыласының жағынан екілік жасады. Котто клинч арқылы құтылуға тырысқанмен, Торрес оған мүмкіндік бермеді. Соққылардың әсерінен жеңіліс көрмеген Котто еденге сұлап түсті. Рефери оның мансабындағы 1-ші нокдаунды есепке алды. Котто болса өзін итеріп жіберген деп есептеп, рефери шешімімен келіспеді. 3-ші раундтың ортасында Котто қарсыласына белден төмен соққы жасады. Рефери кездесуді уақытша тоқтатып, Торреске қалпына келуге уақыт берді. 4-ші раундтың аяғында Котто қарсыласының басына оңжақ хук, содан соң қабырғадан солжақ хук өткізді. Осыдан соң Торрес сұлап түсті. Рефери нокдаун есепке алды. 7-ші раундтың ортасында Котто қарсыласын бұрышқа қамап, Торрестың басына және қабырғасына сериялық соққыларын өткізді. Есеңгіреген Торрес еденге сұлап түсті.<ref>http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_torres_msg.php{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ол 10-ға дейінгі есепте көтеріле алмады, сөйтіп рефери нокаут есепке алып, Котто қарсыласын тізе бүктірді.<ref name="blogs.villagevoice.com">http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_win_torres_msg.php{{Deadlink|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Карлос Кинтана]]мен айқас ==== [[2006 жыл]]ы желтоқсанда жартылай орта салмақта WBA титулы үшін жеңілмеген пуэрторикалық боксшылар Мигель Котто мен Карлос Кинтана арасында жекпе-жек өтті. Айқас өте әсерлі болды. 5-ші раундтың аяғында Котто солжақ тараптан бауырға соққы жасап қарсыласын сұлатып түсірді. Кинтана әзер дегенде көтерілді. Котто болса оны ұрған үстіне ұра түсті. Ауыр әрі жойқын сериялық соққылардың әсерінен Кинтана тағыда сұлап түсті. Ол қайтадан аяғына тұрды. Рефери Стив Смогер бұрыннан, боксшылардың бірін-бірі ауыр нокаутқа дейін ұруына мүмкіндік беруімен танымал еді. Ол айқасты қайтадан жалғастырды. Осыған қарамастан Кинтана гонг үніне дейін шыдас берді. Үзілісте дәрігер рефериге айқасты тоқтатуға кеңес берді. ==== [[Октай Уркал]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы наурызда Котто тегі [[түріктер|түрік]] германиялық боксшы Октай Уркалмен кездесті. 7-ші раундта қазы Уркалдың баспен жасаған қозғалысы үшін оның ұпайын алып тастады. 11-ші раундта рефери тағы да оның ұпайын алды. Қазылыққа наразы болған немістің бапкері рингке орамал тастады. ==== [[Заб Джуда]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы [[маусым]]да Котто жартылай орта салмақтағы бұрынғы абсолютті әлем чемпионы [[Заб Джуда]]мен кездесті. 3-ші раундта Котто белден төмен солжақ хук жасады. Джуда еңкейіп, сұлап түсті. Рефери пуэрторикалықтың ұпайын алып тастады. 11-ші раундтың басында Котто қарсылас басына оңжақ хук, соңынан солжақ апперкот жасады. Джуда еденге сұлап түсті. Ол 5 дегенде тұрды. Котто шабуылын жалғастырды. Джуда клинчқа кірді. Рефери боксшыларды ажыратты. Котто тағы да шабуылға шықты. Джуда бірнеше соққылар өткізіп алып, шабуылдан қашуға тырысты. Сол кезде рефери жағдайды бағамдап, айқасты тоқтатты. Джуда шешімді дауламады.<ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Заб Джуданы жеңді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигель Котто мен Заб Джуда] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Ай айқасы: Мигель Анхель КОТТО (Пуэрто-Рико) - Заб ДЖУДА (АҚШ): ТРИУМФ Мигел Анхел КОТТО]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Шейн Мосли]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы қарашада Мигель Анхель Котто Шейн Мослимен кездесті. Қазылар жеңісті бірауыздан Коттоға берді.<ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 2007 жыл ҚАРАША: Қарсылықтың әсерлілігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080209150356/http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 |date=2008-02-09 }}</ref><ref name="Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО">[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150654 Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО]</ref> ==== [[Альфонсо Гомес]]пен айқас ==== [[2008 жыл]]ы ақпанда Котто Альфонсо Гомесқа қарсы рингке шықты. Котто бүкіл жекпе-жек бойы басымдығын танытты. 2-ші раундтың аяғында Котто оңжақ хук арқылы Гоместы сұлатып түсірді. Соған қарамастан мексикалық бірден көтерілді. 3-ші раундтың аяғында Котто бауырдан соққы жасап, Гоместы тізерлеуге мәжбүр етті. Рефери болса нокдаун болды деп санап, есеп ашты. Есептің 5 санында гонгтың үні естіліп, рефери есепті тоқтатты. Сұлаған мексикалық әлі де көтерілмеген еді. Осылайша гонг үні Гоместы құтқарып қалды. 5-ші раундтың ортасында Котто солжақ джеб арқылы қарсылас басына соққы жасап тағы да сұлатып түсірді. Есеңгіреген Гомес 4 санында көтерілді. 5-ші мен 6-шы раунд аралығында рефери Гоместы дәрігердің кеңесімен бұрышқа шақырып алды да, айқасты тоқтатты. Сөйтіп Котто техникалық нокаутпен жеңіске жетті. ==== [[Антонио Маргарито]]мен айқас. Алғашқы жеңіліс ==== [[Сурет:Miguel Cotto vs. Antonio Margarito II, during the fight.jpg|thumb|left|200px|Антонио Маргаритомен айқас]] Бұл Коттоның кәсіпқой рингтегі бірінші жеңілісі болды. Мигель Котто екінші нөмірмен жұмыс жасап, айқасты белсендірек бастаған. Ол [[Антонио Маргарито]]ға өзіне жақындауға мүмкіндік берген болатын. [[Мексика]]лық қарсыласының жойқын соққыларын жағымен қарсы алды. Оның үстіне, оның қалай құламағаны түсініксіз еді. Айқастың орта шенінен бастап пуэрторикалықтың шаршаңқырағаны, енді шабуыл әрекеттеріне бармайтыны белгілі бола бастады. Мексикалық керісінше күшін үнемдеп, Коттоны ринг бойымен қуалай соққылар жасады. 11-ші раундтың ортасында есеңгіреген Мигель Котто тізерлеп, рефери өз кезегінде нокдаун есепке алды. Котто түрегеліп, артқа шалқалақтап, қайта тізерледі. Жағдайдың қалай аяқталатыны белгілі болатын. Айқас аяқталмастан пуэрторикалықтың бұрышынан ақ орамал тасталды. ==== [[Майкл Дженнингс]]пен айқас ==== [[2009 жыл]]ы ақпанда [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] тұжырымы бойынша әлем чемпионы титулы үшін айқаста Котто америкалық Майкл Дженнингсты нокаутқа түсірді. [[2009 жыл]]ы [[13 маусым]]да Котто WBO тұжырымы бойынша чемпиондық белбеу үшін аса қиын айқаста ганалық Джошуа Клоттиды қазылар шешімімен жеңді. Шешім даулы болды. ==== [[Мэнни Пакьяо]]мен айқас ==== Бірінші раунд тең дәрежеде өткенмен, екінші раундта Пакьяо басымдыққа ие бола бастады. Үшінші раундта Пакьяо Коттоны нокдаунға жіберді. Котто төртінші раундта екінші рет сұлап түсті. [[Мэнни Пакьяо]] бүкіл айқас бойы басымдығын танытты.<ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-manny-paqio-i-feared-i-would-never-walk-again{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Он екінші раундтың басында филиппиндықтың көпсоққылы комбинациясынан соң рефери айқасты тоқтатып, техникалық нокаутпен «Пак мэн» жеңді деп шешім қабылдады.<ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-manny-paqiao-i-feared-i-would-never-walk-again{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Бірінші орта салмақтағы айқастар === ==== [[Юрий Форман]]мен айқас ==== [[Сурет:Yuri Foreman and Miguel Cotto.jpg|thumb|left|300px| Мигель Котто чемпион Юрий Форманға қарсы]] Мэнни Пакьяодан жеңілгеннен соң Котто бірінші орта салмаққа көтерілді. [[2010 жыл]]ы маусымда [[WBA]] чемпионы Юрий Форманмен кездесті. Алғашқы алты раундта бәсекеге толы айқас өтіп, Котто біршама басымдық танытқан болатын. Форман өзінің стилі бойынша қимылдады. Ол қозғалыс бағыттарын бірден ауыстырып, шабуылға сирек шығатын еді. Ал Котто болса бұрыштарды әсерлі қиып, көбінесе сол қолымен қимылдады. Юрийдың жылдамдық пен қол қарқындылығы, бой бойынша артықшылығына қарамастан Мигель чемпионды соққылардың астына алды. Форман 7-ші раундта кері шегініп, құлап аяғын жарақаттап алды. Бірақ айқасты жалғастыруға келісім берді.<ref>[http://vringe.com/reports/988-cotto-foreman-detailed-report қайтып оралуы]</ref><ref>[http://vringe.com/news/35-news/991-poslematchevye-kommentarii-kotto-i-forman Котто мен Форман]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://vringe.com/reports/988-cotto-foreman-detailed-report Жеңімпаз Котто]</ref><ref>[http://vringe.com/news/35-news/991-poslematchevye-kommentarii-kotto-i-formana Котто мен Форман айқастан соң]</ref><ref>[http://vringe.com/previews/940-foreman-vs-cotto-detailed-preview Фифти-Фифти: Мигель Котто мен Юрий Форман ақасы жайлы болжам]</ref> 7-ші раундта Форман жарақаттанған аяғымен сәтсіз қимыл жасап тағы да құлап түсті, соған қарамастан ол қайтадан көтеріліп раундтың аяғына дейін шыдас берді. Ол келесі раундқа шығып қарсыласуға тырысты. Коттомен жиі соққылар алмасты, алайда көптеген ауыр соққыларды өткізіп алды. Нәтижесінде бұрыштан орамал лақтырылды. Боксшылардың командалары бірден рингке көтерілген еді, бірақ рефери оларды рингтен қуып шығып, айқастың жалғасатынын мәлімдеді (ринг анонсёр Майкл Баффер орамалдың Форманның бұрышынан емес, көрермен залынан лақтырылғанын айтты). Өзінің әдетінше қимылдай алмаған Форман Мигельдың оңай нысанасына айналды. Ол 8-ші раундтың соңында сау-тамтығы қалмаған күйде өзінің бұрышына оралды. Ал келесі 9-шы раундта Котто керме арқанға қарай шегінген қарсыласын қуып жетіп, бауырдан қуатты соққы жасады. Форман соққыны ауырсынған күйі еңкейген болатын, осыдан соң рефери есеп ашпастан айқасты тоқтатты. Осылайша Котто үшінші салмақ дәрежесінде чемпион атанды. ==== [[Рикардо Майорга]]мен айқас ==== 2011 жылы наурызда Котто [[орта салмақ]]тағы WBA атағын танымал никарагуалық Рикардо Майоргаға қарсы қорғады. Майорга уақыт өте келе қарсыласын тепе-теңдік күйінен шығаруға тырысты. Дегенмен де Котто өзінің шаруасын сабырлы түрде тындыра берді. 12-ші раундта Майорга басынан солжақ тура соққыны жіберіп алып нокдаунға түсіп қалды. Осыдан кейін ол сол қолының жарақатын алға тартып, айқастан бас тартты. Осылайша Котто кезекті жеңісіне қол жеткізді. ==== [[Антонио Маргарито]]дан қарымта қайтару ==== Котто [[2008 жыл]]ғы маусымдағы жеңіліс үшін қарымта қайтара алды. Алғашында Котто басымдық танытқанымен, Маргарито айқастың орта шенінде қарқынын үдетіп, айқас тең дәрежеде өте бастады. Айқастың орта шенінен асқанда Маргаритоның оң көзі толығымен жабылып қалады. Сегізінші және тоғызыншы раундтарда Маргарито қарсыласының ауыр әрі жойқын соққыларын өткізіп алды. Оныншы раунд басталуын білдіретін гонг соғылса да, мексикалықтың бұрышында айқастың жалғасуы жайлы рефери мен дәрігердің қатысуымен талқылау жүргізіліп жатқан болатын. Осыдан кейін Маргарито мен оның командасының мүшелерінің қарсылығына қарамастан айқасты тоқтатуға шешім қабылданды.<ref name="Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО"/><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 Әсерлі қарсылықтың кезеңі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080209150356/http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 |date=2008-02-09 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html Пресс-конференция Маргарито мен Мигел Котто] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710124403/http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html |date=2007-07-10 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html Эмануэль Стюард жеңісті Мигел Коттоға берді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070711173250/http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html |date=2007-07-11 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Маргаритоны жеңді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигеля Котто мен Маргарито] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Мигель Анхель КОТТО (Пуэрто-Рико) - Маргарито : Мигель Анхел КОТТО жеңді]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Флойд Мейуезер]]мен айқас ==== [[2012 жыл]]ы [[мамыр]]да [[Флойд Мейуезер]] бірінші орта салмақтың [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымының «суперчемпионы», бокс әлемінің жұлдызы пуэрторикандық Мигель Коттоға қарсы айқасқа шықты. Онымен қоса Гауһар WBC белбеуі ойнатылған еді. Айқастың көп бөлігі чемпионның күшімен тең дәрежеде өтті. Алғашқы раундта Мейуезер өзінің тәсілімен рингтың ортасын қарсыласына беріп, қарымта шабуылдарға арқа сүйеді. Жылдамдығының артықшылына байланысты американдық қарсылас соққыларын тигізбей, өзі ауыр соққыларын жасады. Котто қарсыласын қысымның астына алып, «жартылай күрес» стилінде жұдырықтасты. Мейуезер арқанға арқасын сүйеп, біршама ғана соққыларды жіберіп алды. Мигельдың соққылары ешқандай да нәтиже бермеді. Американдықтың тамаша қорғаныс техникасы өз дегенін жасады. Котто Мейуезерды арқанға қамап қарсыласының қорғанысын бұзуға әрекеттенді. Оның біршама сәтті шабуылдары 4-ші раундта өтті. Ол соққылар Флойдтың басымен, қабырғасына бағытталған еді. 5-ші раундта Мейуезерге пуэрторикандықтың жойқын шабуылына төтеп беруге тура келді. Бүкіл раунд бойына Котто қарсыласын қорғанып, жабық жүруге мәжбүрледі. Қорғанғанған қарсыласын бұрышта қамап соққылардың астына алды. Сонда да раунд аяғында Флойд қарсылас шабуылынан құтылды. Мигель қарсыласына қысым көрсетіп, жақын және орта қашықтықтағы шабуылын жалғастырды. Өзінің белсенділігінің арқасында көрермендердің қошеметіне ие болды. Алайда қашықтық үлкейген сәтте Котто қарсыласының соққыларын жібере бастады. Бірнеше раунд бойы үстемдік танытып, Мейуезердың мұрынын сындырса да, Котто көптеген соққы жіберіп алды. Мейуезер қарқынын төмендеткен кезде — ол қарсыласынан басымдығын көрсетті. 8-ші мен 11-ші раундтар екі қарама-қарсы стильдердің айқасымен өтті: әрдайым алға ұмтылатын Коттоның қорғанысы да біршама жақсы болатын. Шешуші раунд барысында Мейуезер қарсыласынан қарымтасын оңай қайтарды: Котто қырағылығын біраз төмендетіп, бірден жойқын сериялық соққыларға ұшырады. Мигель біраз есеңгіреп қалғаннан кейін де, аяғында тұра алды. 12-ші раундтың қортындысы бойынша қазылардың бірауыздан шешімімен жеңілмеген Флойд Мейуезер тағы да жеңіске жетті. ==== Траут және Родригеспен айқас ==== [[2012 жыл]]ы [[1 желтоқсан]]да Котто [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымы бойынша әлем чемпионы атағы үшін айқаста ұпай санымен [[Остин Траут]]тан жеңіліп қалды. Жеңілістен соң Коттоны атақты америкалық бапкер Фредди Роуч жаттықтыра бастады. Фредди Роуч онымен қоса танымал Мэнни Пакьяоны жаттықтыратын еді. [[2013 жыл]]ы [[5 қазан]]да Эмвей орталығында Мигель Анхель Котто доминикандық боксшы [[Делвин Родригес]]ты нокаутқа түсіріп, бокс әлеміне сенімді түрде оралды. === Орта салмақтағы айқастар === ==== [[Серхио Габриель Мартинес|Серхио Мартинес]]пен айқас ==== [[2014 жыл]]ы [[7 маусым]]да [[Нью-Йорк]] қаласындағы аңызға айналған [[Медисон Скуер Гарден]] аренасында Мигель Котто мен орта салмақтың көшбасшысы аргентиналық [[Серхио Габриель Мартинес|Серхио Мартинес]]тың қатысуымен үлкен ppv шоу өтті. Айқас көптің күткенінен де асып түсті.<ref>http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_sergio_martinez_msg.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150203193234/http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_sergio_martinez_msg.php |date=2015-02-03 }}</ref><ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-sergio-martinez-i-feared-i-would-never-walk-again {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115211857/http://ringtv.craveonline.com/news/338259-sergio-martinez-i-feared-i-would-never-walk-again |date=2016-01-15 }}</ref> Котто бірінші раундта чемпионды үш рет нокдаунға жіберді.<ref name="grantland.com">http://grantland.com/the-triangle/miguel-cotto-sergio-martinez-middleweight-championship-floyd-mayweather-jr-canelo-alvarez-madison-square-garden/</ref><ref>http://www.badlefthook.com/2014/6/9/5794056/opinion-sergio-martinezs-inability-to-move-meant-more-than-cottos</ref> Жойқын соққылар Мартинесты есеңгіретіп жіберді. Соның әсерінен ол қайта қалпына келе алмады. Оныншы раундқа дейін Котто Мартинесты сабаумен болды, бірақ аргентиналық шыдамдылық танытты. Тоғызыншы раундта әлсіреген Мартинес гонг үніне дейін шыдас бергенімен, 10-шы раундқа шықпады. Котто қарсыласының айқастан бас тартуымен жеңіске жетіп, қайтадан салмақ дәрежесіне тәуелсіз үздік боксшылар рейтингіне енді. Айқас 169 фунт (70,3 кг) салмақ дәрежесінде өтіп, Мартинестың атақтары ойнатылған еді. Котто орта салмақтағы [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] және The Ring тұжырымдары бойынша жаңа чемпион атанды.<ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html Чемпион жеңіліс тапты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710124403/http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html |date=2007-07-10 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html Мартинестың жеңілісі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070711173250/http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html |date=2007-07-11 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Мартинесты нокдаунға жіберді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигеля Котто мен Серхио Мартинес] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Мигель Анхель КОТТО мен Серхио Мартинес]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Дэниел Гил]]мен айқас ==== 2015 жылы 6 маусымда алдыңғы айқастан кейін тура бір жыл өткен соң Мигель Котто британдық Дэниел Гилмен қолғап түйістірді. Айқас алдында Котто қазақстандық WBC атағына үміткер Геннадий Головкинмен кездесуі мүмкін деген ақпарат тараған еді. Алайда Котто атағын әлі де бір рет өз қалауы бойынша қорғауға құқығы барын алға тартып, Дэниел Гилге қарсы айқас өткізетінін мәлімдеді. Айқас барысында Мигель Коттоның басымдығы алғашқы раундтардан-ақ көрінді. Ол қарсыласына дәл соққыларын өткізіп отырды. Төртінші раундта Коттоның қуатты дәл соққысы нысанадан дәл табылды. Бұл соққы Гилды есеңгіретіп жіберді. Нәтижесінде рефери Коттоның пайдасына нокаут есептеді. Осылайша, Котто бір жылдық үзілістен кейін сенімді жеңіске қол жеткізді. == Жетістіктері == ;Әлемдік Титулдар: * [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші жартылайорта салмақ Чемпионы (140 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] жартылайорта салмақ Чемпионы (147 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] жартылайорта салмақ Чемпионы (147 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] Super бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] орта салмақ чемпионы (160 фунт) ;Кішігірім Әлемдік Атақтар: * WBB бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) ;The Ring/ Lineal Championship атақтары: * [[The Ring журналы|The Ring]] орта салмақ чемпионы (160 фунт) * Lineal орта салмақ чемпионы (160 фунт) ;Аймақтық/Халықаралық атақтары: * WBC International бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) * WBA Fedelatin бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) * WBO NABO бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) == Айқастар == {{s-start}} | style="text-align:center;" colspan="8"|'''39 Жеңіс''' (32 Нокаут), '''4 Жеңіліс''', '''0 Тең'''<ref>{{cite web | url=http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=33535&cat=boxer | title =Miguel Cotto Professional boxing record | publisher =BoxRec.com}}</ref> |- style="text-align:center; background:#e3e3e3;" | style="border-style:none none solid solid; "|'''Нәтиже''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Ұпайлар''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қарсыласы''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Себебі''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Раунд<br />ұзықтығы''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Өткен күні''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Өткен жері''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қосымша мәлімет''' |- align=center |{{n/a}} |{{n/a}} |align=left|{{flagicon|AUS}} Дэниэл Гил<ref>http://www.smh.com.au/sport/boxing/daniel-geale-to-meet-miguel-cotto-for-wbc-crown-20150414-1mkhxa.html</ref> |{{n/a}} |{{small|- (12)}} |{{small|2015-06-06}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] және ''[[The Ring журналы|The Ring]]'' орта салмақ титулдары.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс |39–4 |align=left|{{flagicon|ARG}} [[Серхио Габриель Мартинес]] |{{small|RTD}} |{{small|10 (12), 0:06}} |{{small|2014-06-07}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] және ''[[The Ring журналы|The Ring]]'' орта салмақ титулдары.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||38–4||align=left|{{flagicon|Dominican Republic}} [[Делвин Родригес]] |{{small|TKO}}||{{small|3 (12), 0:18}}||{{small|2013-10-05}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Орландо]], [[Флорида]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін титулынан айрылды.}} |- align=center |Жеңіліс||37–4||align=left|{{flagicon|USA}} [[Остин Траут]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2012-12-01}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] титулы}} |- align=center |Жеңіліс||37–3||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Флойд Мейуезер]] |{{small|[[Floyd Mayweather vs. Miguel Cotto|UD]]}}||{{small|12}}||{{small|2012-05-05}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулынан айрылды}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||37–2||align=left|{{flagicon|Mexico}} [[Антонио Маргарито]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Antonio Margarito II|TKO]]}}||{{small|10 (12), 0:03}}||{{small|2011-12-03}}||align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулы.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||36–2||align=left|{{Flagicon|Nicaragua}} [[Рикардо Майорга]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Ricardo Mayorga|TKO]]}}||{{small|12 (12), 0:53}}||{{small|2011-03-12}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулы<br>}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||35–2||align=left|{{Flagicon|Israel}} [[Юрий Форман]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Yuri Foreman|TKO]]}}||{{small|9 (12), 0:42}}||{{small|2010-06-05}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Орта салмақ үшін [[WBA]] титулы.}} |-align=center |Жеңіліс||34–2||align=left|{{PHI}} [[Мэнни Пакьяо]] |{{small|[[Manny Pacquiao vs. Miguel Cotto|TKO]]}}||{{small|12 (12), 0:55}}||{{small|2009-11-14}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[WBA]] титулынан айрылды.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||34–1||align=left|{{Flagicon|Ghana}} [[Джошуа Клотти]] |{{small|SD}}||{{small|12}}||{{small|2009-06-13}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[WBA]] титулы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||33–1||align=left|{{Flagicon|GBR}} [[Майкл Дженнингс]] |{{small|TKO}}||{{small|5 (12), 2:38}}||{{small|2009-02-21}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] титулы.}} |-align=center |Жеңіліс||32–1||align=left|{{Flagicon|Mexico}} [[Антонио Маргарито]] |{{small|[[The Battle (boxing)|TKO]]}}||{{small|11 (12), 2:05}}||{{small|2008-07-26}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін WBA титулынан айрылды.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||32–0||align=left|{{Flagicon|Mexico}} [[Альфонсо Гомес]] |{{small|RTD}}||{{small|5 (12), 3:00}}||{{small|2008-04-12}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||31–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Шейн Мосли]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2007-11-10}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||30–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Заб Джуда]] |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 0:49}}||{{small|2007-06-09}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|WBA орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||29–0||align=left|{{Flagicon|GER}} [[Октай Уркал]] |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 1:01}}||{{small|2007-03-03}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Сан-Хуан]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||28–0||align=left|{{PRI}} [[Карлос Кинтана]] |{{small|RTD}}||{{small|5 (12), 3:00}}||{{small|2006-12-02}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||27–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Пол Малиньяджи]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2006-06-10}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||26–0||align=left|{{Flagicon|ITA}} Джанлука Бранко |{{small|TKO}}||{{small|8 (12), 0:49}}||{{small|2006-03-04}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||25–0||align=left|{{Flagicon|COL}} Рикардо Торрес |{{small|KO}}||{{small|7 (12), 1:52}}||{{small|2005-09-24}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||24–0||align=left|{{Flagicon|UZB}} Мухаммадкадыр Абдуллаев |{{small|TKO}}||{{small|9 (12), 0:57}}||{{small|2005-06-11}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||23–0||align=left|{{Flagicon|USA}} Демаркус Корли |{{small|TKO}}||{{small|5 (12), 2:45}}||{{small|2005-02-26}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||22–0||align=left|{{Flagicon|USA}} Рэндалл Бейли |{{small|TKO}}||{{small|6 (12), 1:39}}||{{small|2004-12-11}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||21–0||align=left|{{Flagicon|Brazil}} Келсон Пинту |{{small|TKO}}||{{small|6 (12), 0:32}}||{{small|2004-09-11}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Сан-Хуан]]}} |align=left|{{small| [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||20–0||align=left|{{Flagicon|Australia}} Лавмор Нду |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2004-05-08}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||19–0||align=left|{{DOM}} Викториано Соса |{{small|TKO}}||{{small|4 (12), 2:51}}||{{small|2004-02-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||18–0||align=left|{{flagicon|COL}} Карлос Маусса |{{small|TKO}}||{{small|8 (12), 3:00}}||{{small|2003-12-06}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||17–0||align=left|{{flagicon|Panama}} Деметрио Себальос |{{small|TKO}}||{{small|7 (12), 2:28}}||{{small|2003-09-13}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||16–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Рокки Мартинес |{{small|KO}}||{{small|2 (12), 2:42}}||{{small|2003-06-28}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||15–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джоэл Перес |{{small|KO}}||{{small|4 (10), 1:29}}||{{small|2003-04-19}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Фресно]], [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||14–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Сесар Басан |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 0:16}}||{{small|2003-02-01}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||13–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Убальдо Эрнандес |{{small|KO}}||{{small|7 (10), 1:31}}||{{small|2002-11-22}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Кагуас]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||12–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джон Браун |{{small|UD}}||{{small|10}}||{{small|2002-09-14}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||11–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Карлос Альберто Рамирес |{{small|KO}}||{{small|3 (10), 2:34}}||{{small|2002-07-30}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Кончо]], [[Оклахома]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||10–0||align=left|{{flagicon|Uganda}} [[Джастин Джуко]] |{{small|TKO}}||{{small|5 (10), 2:44}}||{{small|2002-06-22}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||9–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Хуан Анхель Масиас |{{small|TKO}}||{{small|7 (10), 1:54}}||{{small|2002-05-03}} |align=left|{{small|{{USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||8–0||align=left|{{flagicon|USA}} Сэмми Спаркман |{{small|TKO}}||{{small|2 (10), 2:49}}||{{small|2002-03-01}} |align=left|{{small|{{PRI}} Каролина, [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||7–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джошуа Смит |{{small|TKO}}||{{small|2 (8), 1:24}}||{{small|2002-01-11}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Кагуас]], [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||6–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Артуро Родригес |{{small|KO}}||{{small|2 (6), 2:52}}||{{small|2001-07-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лос-Анджелес]], [[Калифорния]], [[АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||5–0||align=left|{{flagicon|USA}} Рудольфо Лансфорд |{{small|TKO}}||{{small|4 (6), ?}}||{{small|2001-07-01}} |align=left|{{small|{{PRI}} Сан-Хуан}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||4–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Мартин Рамирес |{{small|UD}}||{{small|4}}||{{small|2001-05-20}} |align=left|{{small|{{PRI}} Сан-Хуан, [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||3–0||align=left|{{flagicon|USA}} Уаклими Янг |{{small|UD}}||{{small|4}}||{{small|2001-04-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||2–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джейкоб Годинес |{{small|TKO}}||{{small|2 (4), 1:17}}||{{small|2001-03-30}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Форт-Уорт]], [[Техас]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||1–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джейсон Дусе |{{small|TKO}}||{{small|1 (4), 2:12}}||{{small|2001-02-23}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Техас]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Кәсіпқойлық дебюты}} {{S-end}} == Шаршы алаңнан тыс == {{Дәйексөз|«Мен өз жанұяма мейлінше көп көңіл бөлу үшін осындай шешім қабылдап отырмын. Өздеріңіз білесіздер, бір сұхбатымда 30 жасқа толмай, бокстан кететінімді мәлімдеген болатынмын. Ал қазір 30 емес, 35-ке келіп қалдым. Сондықтан 1 жылға жетпей, бокстан біржолата қол үзетін шығармын»}}, – деді Мигель Котто Fight News басылымына берген сұхбатында.<ref>[http://www.nur.kz/kk/954176-migel-kotto-bokspen-qosh-aytyspaq.html Мигель Котто бокспен қош айтыспақ]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mcotto.com/ Ресми сайт]{{ref-en}} * [http://www.hbo.com/boxing/fighters/cotto_miguel/bio.html HBO телеарнасының сайтындағы биографиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090627023338/http://www.hbo.com/boxing/fighters/cotto_miguel/bio.html |date=2009-06-27 }}{{ref-en}} {{commons|Category:Miguel Cotto|Мигель Анхел Котто}} {{«Ринг» журналының таңдауы бойынша жылдың қайтадан боксқа оралған боксшысы}} {{Жақсы мақала}} [[Санат:Пуэрто-Рикода туғандар]] [[Санат:Пуэрто-Рико боксшылары]] [[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]] [[Санат:29 қазанда туғандар]] 6im2bcfsg7fzacxdjq8kanm5aponrve 3619112 3619111 2026-06-17T16:21:53Z Sagzhan 29953 /* Юрий Форманмен айқас */ 3619112 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Мигель Анхел Котто |Шынайы есімі = Miguel Angel Kotto |Суреті = Miguel Cotto.jpg |Толық есімі = Мигель Анхел Котто |Лақап аты = Хунито ({{lang-en|Junito}}) |Азаматтығы = {{Байрақ|Пуэрто-Рико}} |Туған күні = 29.10.1980 |Туған жері = [[Род-Айленд]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Тұрғылықты жері = {{Байрақ|Пуэрто-Рико}}, Кагуас |Салмағы = Бірінші орта<br />[[орта салмақ]]<br />жартылай орта |Тұрысы = оңқай |Бойы = 170 см |Қолдың қарқыны = 170 см |Стилі = [[ортодокс]] |Бапкері = Фредди Роуч |Команда = |Алғашқы айқасы = [[23 ақпан]] [[2001 жыл]] |Соңғы айқасы = [[6 маусым]] [[2015 жыл]] |Чемпион белдігі = [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]]<br />[[The Ring журналы|The Ring]] |Айқастар = 44 |Жеңістер саны = 40 |Нокаут = 33 |Жеңілгені = 4 |Тең түскендері = 0 |Болмағандары = 0 |Әуесқой айқастары = |Әуесқой айқастарда жеңгені = |Әуесқой айқастарда жеңілгені = |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = BoxRec |Позиция1 = 2 |Үздік позициясы1 =1 |Рейтинг2 = BoxRec |Позиция2 = |Үздік позициясы2 = 1 |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |Үздік позициясы = |Нашар позициясы = |boxrec_id = 033535 |Сайты = |Commons = Miguel Cotto }} '''Мигель Анхел Котто''' ({{lang-es|Miguel Angel Cotto}}; [[29 қазан]] [[1980 жыл|1980]], [[Кагуас]], [[Пуэрто-Рико]]) — бірінші [[орта салмақ]]та өнер көрсететін пуэрториколық кәсіпқой [[бокс]]шы. [[2000 жыл]]ғы [[Пуэрто-Рико]] ұлттық құрамасының мүшесі. [[Жартылай орта салмақ|Бірінші жартылай орта]] ([[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] тұжырымы, [[2004 жыл|2004]]—[[2006 жыл]]дар), [[Жартылай орта салмақ|жартылай орта]] ([[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымы, [[2006 жыл|2006]]—[[2009 жыл]]дар), бірінші орта ([[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымы, [[2010 жыл|2010]]—[[2012 жыл]]дар) және [[орта салмақ]]тағы ([[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] тұжырымы, [[2014 жыл|2014]]—қазіргі уақыт) [[Бокстан әлем чемпионаты|әлем чемпионы]]. 4 бірдей салмақ дәрежесінде чемпиондық атақтар жеңіп алған пуэрториколық бірден-бір боксшы. == Жеке өмірі == Мигель Анхел Котто [[1980 жыл]]ы [[29 қазан]]да [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] мемлекетінің [[Род-Айленд]] қаласында дүниеге келген. Мигель екі жасқа толған кезде, оның отбасы [[Пуэрто-Рико]] мемлекетінің Кагуас қаласына қоныс аударған. Мигельдің болашағы алдын ала анықталып қойды десе де болады. Өйткені, оның отбасындағы ерлердің барлығының дерлік боксқа қатысы бар. Оның әкесі Мигель Котто, ағасы Хосе Мигель Котто боксшылар болса, ал немере ағасы Авенир Котто, көкесі Евангелиста Котто бокстан жаттықтырушы болған. Шынын айтқанда, Мигельге мамандық таңдау қиындыққа түспеді. Ол бала кезінен Bairoa Gym жаттығу залына барып жүрді. Мигель Коттоның жұбайының есімі - Мелисс Гузман, олардың екі баласы бар. Олар: Алондра және Мигель Котто Үшінші. Онымен қоса, некесіз тағы бір қызы бар. Қазіргі уақытта ол сотқа арыз беру арқылы қызымен кездесіп тұрады. == Әуесқой мансабы == ;1997 жыл: * Панамерикандық Ойындарда жеңіске жетті. Финалда Хавьер Асвальдо Альваресты ({{flagicon|ARG}}) жеңді. ;1998 жыл: * Жасөспірімдер арасындағы Панамерикалық Ойындарда екінші орын алды. Финалда Дана Лафрамбостан ({{flagicon|CAN}}) ұтылды * Әлем чемпионатында топ жарды. * Андрей Колевинды ({{flagicon|UKR}}) жеңді PTS (15-3) * Дана Лафрамбосты ({{flagicon|CAN}}) жеңді PTS (6-1) * Дариуса Хасеекусты ({{flagicon|LIT}}) жеңді PTS (9-5) * Антон Солоповтан ({{flagicon|RUS}}) жеңілді PTS (8-9) * Орталық Америка Кариб ойындарында екінші орын. * Луиса Антонио Авеконы ({{flagicon|MEX}}) жеңді PTS (+25-25) * Карлос Кастроны ({{flagicon|ARG}}) жеңді PTS (12-4) * Марио Кинделаннан ({{flagicon|CUB}}) жеңілді PTS (2-20) ;1999 жыл: * Панамерикалық ойындарға қатысты. * Дана Лафрамбостан ({{flagicon|CAN}}) ұтылды PTS (2-5) * Әлем чемпионатына қатысты * Робертас Номеикастан ({{flagicon|LIT}}) жеңілді PTS ;2000 жыл: * Орталық Америка Кариб ойындарында жеңіске жетті. * Олимпиада ойындарына қатысты * Мұхаммадқадыр Абдуллаевтан ({{flagicon|UZB}}) ұтылды 7-17 == Кәсіпқой мансабы == [[Сурет:Miguel Cotto.png|thumb|left|200px|Мигель Анхел Котто]] [[2001 жыл]]ы [[ақпан]]да алғашқы айқасын өткізді. [[2003 жыл]]ы [[желтоқсан]]да Котто 8-ші раундта жеңілмеген Карлос Мауссты (17-0) нокаутпен тізе бүктірді. [[2004 жыл]]ы [[ақпан]]да 4-ші раундта Викториано Сосуды нокаутқа түсірді. [[2004 жыл]]ы [[ақпан]]да Котто элиминаторда Лавмора Ндуды ұпай санымен жеңді. === Екінші жеңіл салмақтағы чемпиондық айқастар === ==== [[Кельсон Пинту]]мен айқас ==== [[2004 жыл]]ы [[қыркүйек]]те [[Пуэрто-Рико]]да WBO титулы үшін бірінші жартылай орта салмақта жеңіліс көрмеген боксшылар - жергілікті Мигел Анхел Котто мен бразилиялық Кельсон Пинто арасында жекпе-жек өтті. 2-ші раундтың аяғында Котто екілік жасады - жақтан оңжақ хук және солжақ хук. Пинто еденге сұлап түсті. Ол қайта аяғынан тұра алды, арқанға сүйеніп тұрып қайтадан құлай жаздады. Дегенмен Коттоның қарсыласын ұрған үстіне ұра түсуіне мүмкіндігі болмады. 5-ші раундтың аяғында Котто қарсыласының басына бірнеше сериялық соққылар жасады. Бразилиялық құлап бара жатып, қарсыласынан ұстанып қалды, содан кейін аяғынан тік тұруға тырысқанымен, рингке ұшып түседі. Соған қарамастан Пинто жылдам көтерілді. Осыған орай рефери нокдаун есепке алады. 6-шы раунд басында Котто бразилиялықты бұрышқа қамап, ауыр соққылардың астына алды. Соққылардың жойқын болғаны соншалық, Пинто еденге сұлап түсті. Бразилиялық қайта тұра алғанымен делсал күйде болатын. Сондықтан рефери жекпе-жекті тоқтатты. [[2004 жыл]]ы [[желтоқсан]]да Котто 6-шы раундта Рэнделла Бейлиды нокаутқа түсірді.<ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?124097 Ай жекпе-жегі: Мигель Анхель Котто (Пуэрто-Рико) - Поли Малиньяджи (АҚШ) [Сиқыршыны дуалады, бірақ ұра алмады]</ref> ==== [[Демаркус Корли]]мен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[ақпан]] айында Пуэрто-Рикода Мигель Котто Демаркус Корлимен қолғап түйістірді. 1-ші раунд басында Котто қарсылас кеудесіне оңжақ хук өткізді, содан кейін басына солжақ хук өткізді. Корли тізерлегенмен, бірден қайта көтерілді. Рефери нокдаун есепке алды. 5-ші раундтың аяғында Котто қабырғадан солжақ хук өткізіп, Корли қайта тізерледі. Рефери нокдаун есепке алды. Корли онымен келіспеді. Айқас жалғасын тапқан соң Котто қарсыласына тұра ұмтылды. Қарсыласының соққыларынан қашып жүріп, Корли тағы да тізерлейді. Рефери есеп ашпастан айқасты тоқтатады. Корли рефери шешімімен тағы да келіспейді. Реферидың бұл шешімі үлкен дау тудырды. HBO комментаторы Ларри Мерчант рефери шешімін масқара деп бағалады ([[ағылшын тілі|ағылш]] stoppage disgrace). ==== [[Мұхаммадқадыр Абдуллаев]]пен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[ақпан]]да Котто [[Мұхаммадқадыр Абдуллаев]]пен кездесті, осыған дейін Котто [[2000 жыл]]ғы Олимпияда ойындарында одан жеңіліс тапқан болатын. Айқастың соңына жақындағанда Абдуллаевтың оңжақ көзі жарақат әсерінен ісіп кетеді. 9-шы раундтың басында рефери айқасты тоқтата тұрып, өзбекті дәрігерге апарады. Дәрігер өз кезегінде айқасты тоқтатуға кеңес береді. Сөйтіп, рефери пуэрторикандықтың пайдасына нокаут есепке алып, Мигель жеңіске жетті. <ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?105961 2005 маусым: МЕЙУЕЗЕРДЫҢ Шыңы, ЦЗЮДЫҢ жеңілісі және ТАЙСОННЫҢ АҚЫРЫ]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Рикардо Торрес]]пен айқас ==== [[2005 жыл]]ы [[қыркүйек]]те жеңілмеген қос боксшы - Мигель Анхел Котто мен колумбиялық Рикардо Торрес арасында айқас өтті. 1-ші раундтың ортасында Котто екілік арқылы қарсыласын есеңгіретіп жіберді. Ол ең алдымен оңжақ хукпен жақтан соққы жасады, соңынан солжақ хукпен қарсыласын нокдаунға жіберді. Сұлап түскен Торрес бірден көтерілді. 2-ші раундта керісінше Торрес пуэрторикандықты соққының астына ала бастады. Ал 2-ші раунд ортасында Торрес қарсыласының жағынан екілік жасады. Котто клинч арқылы құтылуға тырысқанмен, Торрес оған мүмкіндік бермеді. Соққылардың әсерінен жеңіліс көрмеген Котто еденге сұлап түсті. Рефери оның мансабындағы 1-ші нокдаунды есепке алды. Котто болса өзін итеріп жіберген деп есептеп, рефери шешімімен келіспеді. 3-ші раундтың ортасында Котто қарсыласына белден төмен соққы жасады. Рефери кездесуді уақытша тоқтатып, Торреске қалпына келуге уақыт берді. 4-ші раундтың аяғында Котто қарсыласының басына оңжақ хук, содан соң қабырғадан солжақ хук өткізді. Осыдан соң Торрес сұлап түсті. Рефери нокдаун есепке алды. 7-ші раундтың ортасында Котто қарсыласын бұрышқа қамап, Торрестың басына және қабырғасына сериялық соққыларын өткізді. Есеңгіреген Торрес еденге сұлап түсті.<ref>http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_torres_msg.php{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ол 10-ға дейінгі есепте көтеріле алмады, сөйтіп рефери нокаут есепке алып, Котто қарсыласын тізе бүктірді.<ref name="blogs.villagevoice.com">http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_win_torres_msg.php{{Deadlink|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Карлос Кинтана]]мен айқас ==== [[2006 жыл]]ы желтоқсанда жартылай орта салмақта WBA титулы үшін жеңілмеген пуэрторикалық боксшылар Мигель Котто мен Карлос Кинтана арасында жекпе-жек өтті. Айқас өте әсерлі болды. 5-ші раундтың аяғында Котто солжақ тараптан бауырға соққы жасап қарсыласын сұлатып түсірді. Кинтана әзер дегенде көтерілді. Котто болса оны ұрған үстіне ұра түсті. Ауыр әрі жойқын сериялық соққылардың әсерінен Кинтана тағыда сұлап түсті. Ол қайтадан аяғына тұрды. Рефери Стив Смогер бұрыннан, боксшылардың бірін-бірі ауыр нокаутқа дейін ұруына мүмкіндік беруімен танымал еді. Ол айқасты қайтадан жалғастырды. Осыған қарамастан Кинтана гонг үніне дейін шыдас берді. Үзілісте дәрігер рефериге айқасты тоқтатуға кеңес берді. ==== [[Октай Уркал]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы наурызда Котто тегі [[түріктер|түрік]] германиялық боксшы Октай Уркалмен кездесті. 7-ші раундта қазы Уркалдың баспен жасаған қозғалысы үшін оның ұпайын алып тастады. 11-ші раундта рефери тағы да оның ұпайын алды. Қазылыққа наразы болған немістің бапкері рингке орамал тастады. ==== [[Заб Джуда]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы [[маусым]]да Котто жартылай орта салмақтағы бұрынғы абсолютті әлем чемпионы [[Заб Джуда]]мен кездесті. 3-ші раундта Котто белден төмен солжақ хук жасады. Джуда еңкейіп, сұлап түсті. Рефери пуэрторикалықтың ұпайын алып тастады. 11-ші раундтың басында Котто қарсылас басына оңжақ хук, соңынан солжақ апперкот жасады. Джуда еденге сұлап түсті. Ол 5 дегенде тұрды. Котто шабуылын жалғастырды. Джуда клинчқа кірді. Рефери боксшыларды ажыратты. Котто тағы да шабуылға шықты. Джуда бірнеше соққылар өткізіп алып, шабуылдан қашуға тырысты. Сол кезде рефери жағдайды бағамдап, айқасты тоқтатты. Джуда шешімді дауламады.<ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Заб Джуданы жеңді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигель Котто мен Заб Джуда] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Ай айқасы: Мигель Анхель КОТТО (Пуэрто-Рико) - Заб ДЖУДА (АҚШ): ТРИУМФ Мигел Анхел КОТТО]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Шейн Мосли]]мен айқас ==== [[2007 жыл]]ы қарашада Мигель Анхель Котто Шейн Мослимен кездесті. Қазылар жеңісті бірауыздан Коттоға берді.<ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 2007 жыл ҚАРАША: Қарсылықтың әсерлілігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080209150356/http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 |date=2008-02-09 }}</ref><ref name="Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО">[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150654 Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО]</ref> ==== [[Альфонсо Гомес]]пен айқас ==== [[2008 жыл]]ы ақпанда Котто Альфонсо Гомесқа қарсы рингке шықты. Котто бүкіл жекпе-жек бойы басымдығын танытты. 2-ші раундтың аяғында Котто оңжақ хук арқылы Гоместы сұлатып түсірді. Соған қарамастан мексикалық бірден көтерілді. 3-ші раундтың аяғында Котто бауырдан соққы жасап, Гоместы тізерлеуге мәжбүр етті. Рефери болса нокдаун болды деп санап, есеп ашты. Есептің 5 санында гонгтың үні естіліп, рефери есепті тоқтатты. Сұлаған мексикалық әлі де көтерілмеген еді. Осылайша гонг үні Гоместы құтқарып қалды. 5-ші раундтың ортасында Котто солжақ джеб арқылы қарсылас басына соққы жасап тағы да сұлатып түсірді. Есеңгіреген Гомес 4 санында көтерілді. 5-ші мен 6-шы раунд аралығында рефери Гоместы дәрігердің кеңесімен бұрышқа шақырып алды да, айқасты тоқтатты. Сөйтіп Котто техникалық нокаутпен жеңіске жетті. ==== [[Антонио Маргарито]]мен айқас. Алғашқы жеңіліс ==== [[Сурет:Miguel Cotto vs. Antonio Margarito II, during the fight.jpg|thumb|left|200px|Антонио Маргаритомен айқас]] Бұл Коттоның кәсіпқой рингтегі бірінші жеңілісі болды. Мигель Котто екінші нөмірмен жұмыс жасап, айқасты белсендірек бастаған. Ол [[Антонио Маргарито]]ға өзіне жақындауға мүмкіндік берген болатын. [[Мексика]]лық қарсыласының жойқын соққыларын жағымен қарсы алды. Оның үстіне, оның қалай құламағаны түсініксіз еді. Айқастың орта шенінен бастап пуэрторикалықтың шаршаңқырағаны, енді шабуыл әрекеттеріне бармайтыны белгілі бола бастады. Мексикалық керісінше күшін үнемдеп, Коттоны ринг бойымен қуалай соққылар жасады. 11-ші раундтың ортасында есеңгіреген Мигель Котто тізерлеп, рефери өз кезегінде нокдаун есепке алды. Котто түрегеліп, артқа шалқалақтап, қайта тізерледі. Жағдайдың қалай аяқталатыны белгілі болатын. Айқас аяқталмастан пуэрторикалықтың бұрышынан ақ орамал тасталды. ==== [[Майкл Дженнингс]]пен айқас ==== [[2009 жыл]]ы ақпанда [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] тұжырымы бойынша әлем чемпионы титулы үшін айқаста Котто америкалық Майкл Дженнингсты нокаутқа түсірді. [[2009 жыл]]ы [[13 маусым]]да Котто WBO тұжырымы бойынша чемпиондық белбеу үшін аса қиын айқаста ганалық Джошуа Клоттиды қазылар шешімімен жеңді. Шешім даулы болды. ==== [[Мэнни Пакьяо]]мен айқас ==== Бірінші раунд тең дәрежеде өткенмен, екінші раундта Пакьяо басымдыққа ие бола бастады. Үшінші раундта Пакьяо Коттоны нокдаунға жіберді. Котто төртінші раундта екінші рет сұлап түсті. [[Мэнни Пакьяо]] бүкіл айқас бойы басымдығын танытты.<ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-manny-paqio-i-feared-i-would-never-walk-again{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Он екінші раундтың басында филиппиндықтың көпсоққылы комбинациясынан соң рефери айқасты тоқтатып, техникалық нокаутпен «Пак мэн» жеңді деп шешім қабылдады.<ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-manny-paqiao-i-feared-i-would-never-walk-again{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Бірінші орта салмақтағы айқастар === ==== [[Юрий Форман]]мен айқас ==== [[Сурет:Yuri Foreman and Miguel Cotto.jpg|thumb|left|300px| Мигель Котто чемпион Юрий Форманға қарсы]] Мэнни Пакьяодан жеңілгеннен соң Котто бірінші орта салмаққа көтерілді. [[2010 жыл]]ы маусымда [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] чемпионы Юрий Форманмен кездесті. Алғашқы алты раундта бәсекеге толы айқас өтіп, Котто біршама басымдық танытқан болатын. Форман өзінің стилі бойынша қимылдады. Ол қозғалыс бағыттарын бірден ауыстырып, шабуылға сирек шығатын еді. Ал Котто болса бұрыштарды әсерлі қиып, көбінесе сол қолымен қимылдады. Юрийдың жылдамдық пен қол қарқындылығы, бой бойынша артықшылығына қарамастан Мигель чемпионды соққылардың астына алды. Форман 7-ші раундта кері шегініп, құлап аяғын жарақаттап алды. Бірақ айқасты жалғастыруға келісім берді.<ref>[http://vringe.com/reports/988-cotto-foreman-detailed-report қайтып оралуы]</ref><ref>[http://vringe.com/news/35-news/991-poslematchevye-kommentarii-kotto-i-forman Котто мен Форман]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://vringe.com/reports/988-cotto-foreman-detailed-report Жеңімпаз Котто]</ref><ref>[http://vringe.com/news/35-news/991-poslematchevye-kommentarii-kotto-i-formana Котто мен Форман айқастан соң]</ref><ref>[http://vringe.com/previews/940-foreman-vs-cotto-detailed-preview Фифти-Фифти: Мигель Котто мен Юрий Форман ақасы жайлы болжам]</ref> 7-ші раундта Форман жарақаттанған аяғымен сәтсіз қимыл жасап тағы да құлап түсті, соған қарамастан ол қайтадан көтеріліп раундтың аяғына дейін шыдас берді. Ол келесі раундқа шығып қарсыласуға тырысты. Коттомен жиі соққылар алмасты, алайда көптеген ауыр соққыларды өткізіп алды. Нәтижесінде бұрыштан орамал лақтырылды. Боксшылардың командалары бірден рингке көтерілген еді, бірақ рефери оларды рингтен қуып шығып, айқастың жалғасатынын мәлімдеді (ринг анонсёр Майкл Баффер орамалдың Форманның бұрышынан емес, көрермен залынан лақтырылғанын айтты). Өзінің әдетінше қимылдай алмаған Форман Мигельдың оңай нысанасына айналды. Ол 8-ші раундтың соңында сау-тамтығы қалмаған күйде өзінің бұрышына оралды. Ал келесі 9-шы раундта Котто керме арқанға қарай шегінген қарсыласын қуып жетіп, бауырдан қуатты соққы жасады. Форман соққыны ауырсынған күйі еңкейген болатын, осыдан соң рефери есеп ашпастан айқасты тоқтатты. Осылайша Котто үшінші салмақ дәрежесінде чемпион атанды. ==== [[Рикардо Майорга]]мен айқас ==== 2011 жылы наурызда Котто [[орта салмақ]]тағы WBA атағын танымал никарагуалық Рикардо Майоргаға қарсы қорғады. Майорга уақыт өте келе қарсыласын тепе-теңдік күйінен шығаруға тырысты. Дегенмен де Котто өзінің шаруасын сабырлы түрде тындыра берді. 12-ші раундта Майорга басынан солжақ тура соққыны жіберіп алып нокдаунға түсіп қалды. Осыдан кейін ол сол қолының жарақатын алға тартып, айқастан бас тартты. Осылайша Котто кезекті жеңісіне қол жеткізді. ==== [[Антонио Маргарито]]дан қарымта қайтару ==== Котто [[2008 жыл]]ғы маусымдағы жеңіліс үшін қарымта қайтара алды. Алғашында Котто басымдық танытқанымен, Маргарито айқастың орта шенінде қарқынын үдетіп, айқас тең дәрежеде өте бастады. Айқастың орта шенінен асқанда Маргаритоның оң көзі толығымен жабылып қалады. Сегізінші және тоғызыншы раундтарда Маргарито қарсыласының ауыр әрі жойқын соққыларын өткізіп алды. Оныншы раунд басталуын білдіретін гонг соғылса да, мексикалықтың бұрышында айқастың жалғасуы жайлы рефери мен дәрігердің қатысуымен талқылау жүргізіліп жатқан болатын. Осыдан кейін Маргарито мен оның командасының мүшелерінің қарсылығына қарамастан айқасты тоқтатуға шешім қабылданды.<ref name="Ай боксшысы Мигель Анхель КОТТО"/><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 Әсерлі қарсылықтың кезеңі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080209150356/http://www.sport-express.ru/art.shtml?150652 |date=2008-02-09 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html Пресс-конференция Маргарито мен Мигел Котто] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710124403/http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html |date=2007-07-10 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html Эмануэль Стюард жеңісті Мигел Коттоға берді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070711173250/http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html |date=2007-07-11 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Маргаритоны жеңді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигеля Котто мен Маргарито] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Мигель Анхель КОТТО (Пуэрто-Рико) - Маргарито : Мигель Анхел КОТТО жеңді]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Флойд Мейуезер]]мен айқас ==== [[2012 жыл]]ы [[мамыр]]да [[Флойд Мейуезер]] бірінші орта салмақтың [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымының «суперчемпионы», бокс әлемінің жұлдызы пуэрторикандық Мигель Коттоға қарсы айқасқа шықты. Онымен қоса Гауһар WBC белбеуі ойнатылған еді. Айқастың көп бөлігі чемпионның күшімен тең дәрежеде өтті. Алғашқы раундта Мейуезер өзінің тәсілімен рингтың ортасын қарсыласына беріп, қарымта шабуылдарға арқа сүйеді. Жылдамдығының артықшылына байланысты американдық қарсылас соққыларын тигізбей, өзі ауыр соққыларын жасады. Котто қарсыласын қысымның астына алып, «жартылай күрес» стилінде жұдырықтасты. Мейуезер арқанға арқасын сүйеп, біршама ғана соққыларды жіберіп алды. Мигельдың соққылары ешқандай да нәтиже бермеді. Американдықтың тамаша қорғаныс техникасы өз дегенін жасады. Котто Мейуезерды арқанға қамап қарсыласының қорғанысын бұзуға әрекеттенді. Оның біршама сәтті шабуылдары 4-ші раундта өтті. Ол соққылар Флойдтың басымен, қабырғасына бағытталған еді. 5-ші раундта Мейуезерге пуэрторикандықтың жойқын шабуылына төтеп беруге тура келді. Бүкіл раунд бойына Котто қарсыласын қорғанып, жабық жүруге мәжбүрледі. Қорғанғанған қарсыласын бұрышта қамап соққылардың астына алды. Сонда да раунд аяғында Флойд қарсылас шабуылынан құтылды. Мигель қарсыласына қысым көрсетіп, жақын және орта қашықтықтағы шабуылын жалғастырды. Өзінің белсенділігінің арқасында көрермендердің қошеметіне ие болды. Алайда қашықтық үлкейген сәтте Котто қарсыласының соққыларын жібере бастады. Бірнеше раунд бойы үстемдік танытып, Мейуезердың мұрынын сындырса да, Котто көптеген соққы жіберіп алды. Мейуезер қарқынын төмендеткен кезде — ол қарсыласынан басымдығын көрсетті. 8-ші мен 11-ші раундтар екі қарама-қарсы стильдердің айқасымен өтті: әрдайым алға ұмтылатын Коттоның қорғанысы да біршама жақсы болатын. Шешуші раунд барысында Мейуезер қарсыласынан қарымтасын оңай қайтарды: Котто қырағылығын біраз төмендетіп, бірден жойқын сериялық соққыларға ұшырады. Мигель біраз есеңгіреп қалғаннан кейін де, аяғында тұра алды. 12-ші раундтың қортындысы бойынша қазылардың бірауыздан шешімімен жеңілмеген Флойд Мейуезер тағы да жеңіске жетті. ==== Траут және Родригеспен айқас ==== [[2012 жыл]]ы [[1 желтоқсан]]да Котто [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] тұжырымы бойынша әлем чемпионы атағы үшін айқаста ұпай санымен [[Остин Траут]]тан жеңіліп қалды. Жеңілістен соң Коттоны атақты америкалық бапкер Фредди Роуч жаттықтыра бастады. Фредди Роуч онымен қоса танымал Мэнни Пакьяоны жаттықтыратын еді. [[2013 жыл]]ы [[5 қазан]]да Эмвей орталығында Мигель Анхель Котто доминикандық боксшы [[Делвин Родригес]]ты нокаутқа түсіріп, бокс әлеміне сенімді түрде оралды. === Орта салмақтағы айқастар === ==== [[Серхио Габриель Мартинес|Серхио Мартинес]]пен айқас ==== [[2014 жыл]]ы [[7 маусым]]да [[Нью-Йорк]] қаласындағы аңызға айналған [[Медисон Скуер Гарден]] аренасында Мигель Котто мен орта салмақтың көшбасшысы аргентиналық [[Серхио Габриель Мартинес|Серхио Мартинес]]тың қатысуымен үлкен ppv шоу өтті. Айқас көптің күткенінен де асып түсті.<ref>http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_sergio_martinez_msg.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150203193234/http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2014/06/miguel_cotto_dominant_sergio_martinez_msg.php |date=2015-02-03 }}</ref><ref>http://ringtv.craveonline.com/news/338259-sergio-martinez-i-feared-i-would-never-walk-again {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115211857/http://ringtv.craveonline.com/news/338259-sergio-martinez-i-feared-i-would-never-walk-again |date=2016-01-15 }}</ref> Котто бірінші раундта чемпионды үш рет нокдаунға жіберді.<ref name="grantland.com">http://grantland.com/the-triangle/miguel-cotto-sergio-martinez-middleweight-championship-floyd-mayweather-jr-canelo-alvarez-madison-square-garden/</ref><ref>http://www.badlefthook.com/2014/6/9/5794056/opinion-sergio-martinezs-inability-to-move-meant-more-than-cottos</ref> Жойқын соққылар Мартинесты есеңгіретіп жіберді. Соның әсерінен ол қайта қалпына келе алмады. Оныншы раундқа дейін Котто Мартинесты сабаумен болды, бірақ аргентиналық шыдамдылық танытты. Тоғызыншы раундта әлсіреген Мартинес гонг үніне дейін шыдас бергенімен, 10-шы раундқа шықпады. Котто қарсыласының айқастан бас тартуымен жеңіске жетіп, қайтадан салмақ дәрежесіне тәуелсіз үздік боксшылар рейтингіне енді. Айқас 169 фунт (70,3 кг) салмақ дәрежесінде өтіп, Мартинестың атақтары ойнатылған еді. Котто орта салмақтағы [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] және The Ring тұжырымдары бойынша жаңа чемпион атанды.<ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html Чемпион жеңіліс тапты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710124403/http://allboxing.ru/archives/2007-06-07_06_33.html |date=2007-07-10 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html Мартинестың жеңілісі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070711173250/http://allboxing.ru/archives/2007-06-08_06_05.html |date=2007-07-11 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html Мигель Котто Мартинесты нокдаунға жіберді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714093454/http://allboxing.ru/archives/2007-06-10_09_28.html |date=2007-07-14 }}</ref><ref>[http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html Пресс-конференция Мигеля Котто мен Серхио Мартинес] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715182410/http://allboxing.ru/archives/2007-06-12_19_59.html |date=2007-07-15 }}</ref><ref>[http://www.sport-express.ru/art.shtml?141742 Мигель Анхель КОТТО мен Серхио Мартинес]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[Дэниел Гил]]мен айқас ==== 2015 жылы 6 маусымда алдыңғы айқастан кейін тура бір жыл өткен соң Мигель Котто британдық Дэниел Гилмен қолғап түйістірді. Айқас алдында Котто қазақстандық WBC атағына үміткер Геннадий Головкинмен кездесуі мүмкін деген ақпарат тараған еді. Алайда Котто атағын әлі де бір рет өз қалауы бойынша қорғауға құқығы барын алға тартып, Дэниел Гилге қарсы айқас өткізетінін мәлімдеді. Айқас барысында Мигель Коттоның басымдығы алғашқы раундтардан-ақ көрінді. Ол қарсыласына дәл соққыларын өткізіп отырды. Төртінші раундта Коттоның қуатты дәл соққысы нысанадан дәл табылды. Бұл соққы Гилды есеңгіретіп жіберді. Нәтижесінде рефери Коттоның пайдасына нокаут есептеді. Осылайша, Котто бір жылдық үзілістен кейін сенімді жеңіске қол жеткізді. == Жетістіктері == ;Әлемдік Титулдар: * [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші жартылайорта салмақ Чемпионы (140 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] жартылайорта салмақ Чемпионы (147 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] жартылайорта салмақ Чемпионы (147 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]] Super бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) * [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] орта салмақ чемпионы (160 фунт) ;Кішігірім Әлемдік Атақтар: * WBB бірінші орта салмақ чемпионы (154 фунт) ;The Ring/ Lineal Championship атақтары: * [[The Ring журналы|The Ring]] орта салмақ чемпионы (160 фунт) * Lineal орта салмақ чемпионы (160 фунт) ;Аймақтық/Халықаралық атақтары: * WBC International бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) * WBA Fedelatin бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) * WBO NABO бірінші жартылайорта салмақ чемпионы (140 фунт) == Айқастар == {{s-start}} | style="text-align:center;" colspan="8"|'''39 Жеңіс''' (32 Нокаут), '''4 Жеңіліс''', '''0 Тең'''<ref>{{cite web | url=http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=33535&cat=boxer | title =Miguel Cotto Professional boxing record | publisher =BoxRec.com}}</ref> |- style="text-align:center; background:#e3e3e3;" | style="border-style:none none solid solid; "|'''Нәтиже''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Ұпайлар''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қарсыласы''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Себебі''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Раунд<br />ұзықтығы''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Өткен күні''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Өткен жері''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қосымша мәлімет''' |- align=center |{{n/a}} |{{n/a}} |align=left|{{flagicon|AUS}} Дэниэл Гил<ref>http://www.smh.com.au/sport/boxing/daniel-geale-to-meet-miguel-cotto-for-wbc-crown-20150414-1mkhxa.html</ref> |{{n/a}} |{{small|- (12)}} |{{small|2015-06-06}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] және ''[[The Ring журналы|The Ring]]'' орта салмақ титулдары.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс |39–4 |align=left|{{flagicon|ARG}} [[Серхио Габриель Мартинес]] |{{small|RTD}} |{{small|10 (12), 0:06}} |{{small|2014-06-07}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] және ''[[The Ring журналы|The Ring]]'' орта салмақ титулдары.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||38–4||align=left|{{flagicon|Dominican Republic}} [[Делвин Родригес]] |{{small|TKO}}||{{small|3 (12), 0:18}}||{{small|2013-10-05}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Орландо]], [[Флорида]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін титулынан айрылды.}} |- align=center |Жеңіліс||37–4||align=left|{{flagicon|USA}} [[Остин Траут]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2012-12-01}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] титулы}} |- align=center |Жеңіліс||37–3||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Флойд Мейуезер]] |{{small|[[Floyd Mayweather vs. Miguel Cotto|UD]]}}||{{small|12}}||{{small|2012-05-05}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулынан айрылды}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||37–2||align=left|{{flagicon|Mexico}} [[Антонио Маргарито]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Antonio Margarito II|TKO]]}}||{{small|10 (12), 0:03}}||{{small|2011-12-03}}||align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулы.}} |- align=center |{{yes2}}Жеңіс||36–2||align=left|{{Flagicon|Nicaragua}} [[Рикардо Майорга]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Ricardo Mayorga|TKO]]}}||{{small|12 (12), 0:53}}||{{small|2011-03-12}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Бірінші орта салмақ үшін [[WBA]] (Super) титулы<br>}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||35–2||align=left|{{Flagicon|Israel}} [[Юрий Форман]] |{{small|[[Miguel Cotto vs. Yuri Foreman|TKO]]}}||{{small|9 (12), 0:42}}||{{small|2010-06-05}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Орта салмақ үшін [[WBA]] титулы.}} |-align=center |Жеңіліс||34–2||align=left|{{PHI}} [[Мэнни Пакьяо]] |{{small|[[Manny Pacquiao vs. Miguel Cotto|TKO]]}}||{{small|12 (12), 0:55}}||{{small|2009-11-14}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[WBA]] титулынан айрылды.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||34–1||align=left|{{Flagicon|Ghana}} [[Джошуа Клотти]] |{{small|SD}}||{{small|12}}||{{small|2009-06-13}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[WBA]] титулы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||33–1||align=left|{{Flagicon|GBR}} [[Майкл Дженнингс]] |{{small|TKO}}||{{small|5 (12), 2:38}}||{{small|2009-02-21}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] титулы.}} |-align=center |Жеңіліс||32–1||align=left|{{Flagicon|Mexico}} [[Антонио Маргарито]] |{{small|[[The Battle (boxing)|TKO]]}}||{{small|11 (12), 2:05}}||{{small|2008-07-26}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Жартылай орта салмақ үшін WBA титулынан айрылды.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||32–0||align=left|{{Flagicon|Mexico}} [[Альфонсо Гомес]] |{{small|RTD}}||{{small|5 (12), 3:00}}||{{small|2008-04-12}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||31–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Шейн Мосли]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2007-11-10}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||30–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Заб Джуда]] |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 0:49}}||{{small|2007-06-09}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|WBA орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||29–0||align=left|{{Flagicon|GER}} [[Октай Уркал]] |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 1:01}}||{{small|2007-03-03}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Сан-Хуан]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||28–0||align=left|{{PRI}} [[Карлос Кинтана]] |{{small|RTD}}||{{small|5 (12), 3:00}}||{{small|2006-12-02}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBA]] орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||27–0||align=left|{{Flagicon|USA}} [[Пол Малиньяджи]] |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2006-06-10}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||26–0||align=left|{{Flagicon|ITA}} Джанлука Бранко |{{small|TKO}}||{{small|8 (12), 0:49}}||{{small|2006-03-04}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||25–0||align=left|{{Flagicon|COL}} Рикардо Торрес |{{small|KO}}||{{small|7 (12), 1:52}}||{{small|2005-09-24}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Атлантик Сити]], [[Нью Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||24–0||align=left|{{Flagicon|UZB}} Мухаммадкадыр Абдуллаев |{{small|TKO}}||{{small|9 (12), 0:57}}||{{small|2005-06-11}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||23–0||align=left|{{Flagicon|USA}} Демаркус Корли |{{small|TKO}}||{{small|5 (12), 2:45}}||{{small|2005-02-26}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||22–0||align=left|{{Flagicon|USA}} Рэндалл Бейли |{{small|TKO}}||{{small|6 (12), 1:39}}||{{small|2004-12-11}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||21–0||align=left|{{Flagicon|Brazil}} Келсон Пинту |{{small|TKO}}||{{small|6 (12), 0:32}}||{{small|2004-09-11}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Сан-Хуан]]}} |align=left|{{small| [[Бүкіләлемдік бокс ұйымы|WBO]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||20–0||align=left|{{Flagicon|Australia}} Лавмор Нду |{{small|UD}}||{{small|12}}||{{small|2004-05-08}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||19–0||align=left|{{DOM}} Викториано Соса |{{small|TKO}}||{{small|4 (12), 2:51}}||{{small|2004-02-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||18–0||align=left|{{flagicon|COL}} Карлос Маусса |{{small|TKO}}||{{small|8 (12), 3:00}}||{{small|2003-12-06}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||17–0||align=left|{{flagicon|Panama}} Деметрио Себальос |{{small|TKO}}||{{small|7 (12), 2:28}}||{{small|2003-09-13}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||16–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Рокки Мартинес |{{small|KO}}||{{small|2 (12), 2:42}}||{{small|2003-06-28}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Баямон]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||15–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джоэл Перес |{{small|KO}}||{{small|4 (10), 1:29}}||{{small|2003-04-19}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Фресно]], [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||14–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Сесар Басан |{{small|TKO}}||{{small|11 (12), 0:16}}||{{small|2003-02-01}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small| [[WBC]] бірінші орта салмақ чемпионы.}} |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||13–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Убальдо Эрнандес |{{small|KO}}||{{small|7 (10), 1:31}}||{{small|2002-11-22}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Кагуас]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||12–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джон Браун |{{small|UD}}||{{small|10}}||{{small|2002-09-14}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||11–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Карлос Альберто Рамирес |{{small|KO}}||{{small|3 (10), 2:34}}||{{small|2002-07-30}} |align=left|{{small|{{Flagicon|USA}} [[Кончо]], [[Оклахома]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||10–0||align=left|{{flagicon|Uganda}} [[Джастин Джуко]] |{{small|TKO}}||{{small|5 (10), 2:44}}||{{small|2002-06-22}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||9–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Хуан Анхель Масиас |{{small|TKO}}||{{small|7 (10), 1:54}}||{{small|2002-05-03}} |align=left|{{small|{{USA}} [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||8–0||align=left|{{flagicon|USA}} Сэмми Спаркман |{{small|TKO}}||{{small|2 (10), 2:49}}||{{small|2002-03-01}} |align=left|{{small|{{PRI}} Каролина, [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||7–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джошуа Смит |{{small|TKO}}||{{small|2 (8), 1:24}}||{{small|2002-01-11}} |align=left|{{small|{{PRI}} [[Кагуас]], [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||6–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Артуро Родригес |{{small|KO}}||{{small|2 (6), 2:52}}||{{small|2001-07-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Лос-Анджелес]], [[Калифорния]], [[АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||5–0||align=left|{{flagicon|USA}} Рудольфо Лансфорд |{{small|TKO}}||{{small|4 (6), ?}}||{{small|2001-07-01}} |align=left|{{small|{{PRI}} Сан-Хуан}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||4–0||align=left|{{flagicon|Mexico}} Мартин Рамирес |{{small|UD}}||{{small|4}}||{{small|2001-05-20}} |align=left|{{small|{{PRI}} Сан-Хуан, [[Пуэрто-Рико]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||3–0||align=left|{{flagicon|USA}} Уаклими Янг |{{small|UD}}||{{small|4}}||{{small|2001-04-28}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||2–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джейкоб Годинес |{{small|TKO}}||{{small|2 (4), 1:17}}||{{small|2001-03-30}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Форт-Уорт]], [[Техас]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left| |-align=center |{{yes2}}Жеңіс||1–0||align=left|{{flagicon|USA}} Джейсон Дусе |{{small|TKO}}||{{small|1 (4), 2:12}}||{{small|2001-02-23}} |align=left|{{small|{{flagicon|USA}} [[Техас]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}} |align=left|{{small|Кәсіпқойлық дебюты}} {{S-end}} == Шаршы алаңнан тыс == {{Дәйексөз|«Мен өз жанұяма мейлінше көп көңіл бөлу үшін осындай шешім қабылдап отырмын. Өздеріңіз білесіздер, бір сұхбатымда 30 жасқа толмай, бокстан кететінімді мәлімдеген болатынмын. Ал қазір 30 емес, 35-ке келіп қалдым. Сондықтан 1 жылға жетпей, бокстан біржолата қол үзетін шығармын»}}, – деді Мигель Котто Fight News басылымына берген сұхбатында.<ref>[http://www.nur.kz/kk/954176-migel-kotto-bokspen-qosh-aytyspaq.html Мигель Котто бокспен қош айтыспақ]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mcotto.com/ Ресми сайт]{{ref-en}} * [http://www.hbo.com/boxing/fighters/cotto_miguel/bio.html HBO телеарнасының сайтындағы биографиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090627023338/http://www.hbo.com/boxing/fighters/cotto_miguel/bio.html |date=2009-06-27 }}{{ref-en}} {{commons|Category:Miguel Cotto|Мигель Анхел Котто}} {{«Ринг» журналының таңдауы бойынша жылдың қайтадан боксқа оралған боксшысы}} {{Жақсы мақала}} [[Санат:Пуэрто-Рикода туғандар]] [[Санат:Пуэрто-Рико боксшылары]] [[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]] [[Санат:29 қазанда туғандар]] se3ebnyqat709mxa8d1xiqrqv4kz1lv 4 536075 3619499 2240634 2026-06-18T11:03:05Z Madi Dos 18369 3619499 wikitext text/x-wiki {{Ереже}}{{Уикипедияның ережелері}} [[Санат:Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар|{{PAGENAME}}]] jdulmmre610edkfa9s0zx8eke59cxdh 4 537752 3619229 3618644 2026-06-18T05:00:25Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3619229 wikitext text/x-wiki '''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (<span class="plainlinks">[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]</span>) == Деңгей сипаттамасы == [[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]] [[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме) [[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме) [[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме) [[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме) [[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}} — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме) [[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме) [[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме) [[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар (100 000+ өңдеме) == Рейтинг == {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <center> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !№ !Қатысушы аты !Өңдеме саны !Мақала тексеруі !Тіркелген уақыты ![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]] |- |1 |{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}} | data-sort-value="120022" |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022] | data-sort-value="109" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109] |2012-12-28 |{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}} |- |2 |{{Қатысушы-түж6|Kasymov}} | data-sort-value="96103" |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 96 103] | data-sort-value="1098" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1098] |2011-10-03 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |3 |{{Қатысушы-түж6|Салиха}} | data-sort-value="86542" |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 542] | data-sort-value="170" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170] |2012-07-28 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |4 |{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}} | data-sort-value="84036" |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 036] | data-sort-value="194" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194] |2017-08-21 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |5 |{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}} | data-sort-value="83902" |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 83 902] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2020-06-29 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |6 |{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}} | data-sort-value="55545" |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 545] | data-sort-value="64" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64] |2012-03-14 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |7 |{{Қатысушы-түж6|Casserium}} | data-sort-value="48557" |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 557] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2017-06-26 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |8 |{{Қатысушы-түж6|Sibom}} | data-sort-value="41112" |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2010-01-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |9 |{{Қатысушы-түж6|Ulan}} | data-sort-value="30436" |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2007-12-01 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |10 |{{Қатысушы-түж6|1nter pares}} | data-sort-value="28217" |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 28 217] | data-sort-value="46" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 46] |2023-12-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |11 |{{Қатысушы-түж6|AlefZet}} | data-sort-value="25095" |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095] | data-sort-value="0" |0 |2006-05-18 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |12 |{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}} | data-sort-value="24505" |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505] | data-sort-value="979" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979] |2013-10-20 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |13 |{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}} | data-sort-value="22132" |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 22 132] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2018-10-22 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |14 |{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}} | data-sort-value="21868" |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |15 |{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}} | data-sort-value="19495" |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 19 495] | data-sort-value="116" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 116] |2014-01-01 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |16 |{{Қатысушы-түж6|Nurken}} | data-sort-value="19179" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 19 179] | data-sort-value="35" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35] |2021-07-07 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |17 |{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}} | data-sort-value="17122" |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 122] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2009-06-18 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |18 |{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}} | data-sort-value="16072" |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 072] | data-sort-value="173" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173] |2010-05-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |19 |{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}} | data-sort-value="14709" |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709] | data-sort-value="73" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73] |2013-06-16 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |20 |{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}} | data-sort-value="13765" |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 765] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2014-09-25 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |21 |{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}} | data-sort-value="12577" |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |22 |{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}} | data-sort-value="11661" |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-10 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |23 |{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}} | data-sort-value="11249" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 249] | data-sort-value="56" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 56] |2009-09-23 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |24 |{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}} | data-sort-value="10080" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 080] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2012-02-12 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |25 |{{Қатысушы-түж6|Тұран}} | data-sort-value="8361" |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2022-06-01 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |26 |{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}} | data-sort-value="8336" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2012-11-25 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |27 |{{Қатысушы-түж6|Kas77777}} | data-sort-value="8223" |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8223] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |28 |{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}} | data-sort-value="8154" |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8154] | data-sort-value="42" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42] |2022-05-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |29 |{{Қатысушы-түж6|Daniyar}} | data-sort-value="8001" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |30 |{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}} | data-sort-value="7944" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7944] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2020-01-06 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |31 |{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}} | data-sort-value="7842" |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |32 |{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}} | data-sort-value="7596" |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |33 |{{Қатысушы-түж6|Ashina}} | data-sort-value="7480" |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7480] | data-sort-value="15" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15] |2011-03-07 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |34 |{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}} | data-sort-value="7420" |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7420] | data-sort-value="22" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22] |2023-11-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |35 |{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}} | data-sort-value="7012" |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012] | data-sort-value="12" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12] |2010-04-22 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |36 |{{Қатысушы-түж6|SSE}} | data-sort-value="6974" |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |37 |{{Қатысушы-түж6|GaiJin}} | data-sort-value="6703" |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703] | data-sort-value="0" |0 |— |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |38 |{{Қатысушы-түж6|Bekus}} | data-sort-value="6528" |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |39 |{{Қатысушы-түж6|Alamgir}} | data-sort-value="6196" |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196] | data-sort-value="0" |0 |2007-09-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |40 |{{Қатысушы-түж6|Аскаров}} | data-sort-value="6193" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |41 |{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}} | data-sort-value="6142" |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-31 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |42 |{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}} | data-sort-value="6101" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |43 |{{Қатысушы-түж6|Aghia7}} | data-sort-value="6046" |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |44 |{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}} | data-sort-value="5455" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |45 |{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}} | data-sort-value="5200" |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200] | data-sort-value="0" |0 |2010-12-18 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |46 |{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}} | data-sort-value="5000" |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2021-05-11 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |47 |{{Қатысушы-түж6|Nick jan}} | data-sort-value="4652" |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-16 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |48 |{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}} | data-sort-value="4522" |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-03-06 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |49 |{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}} | data-sort-value="4425" |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4425] | data-sort-value="24" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 24] |2012-09-21 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |50 |{{Қатысушы-түж6|Coffee86}} | data-sort-value="4356" |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4356] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-25 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |51 |{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}} | data-sort-value="3759" |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2020-09-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |52 |{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}} | data-sort-value="3683" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683] | data-sort-value="0" |0 |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |53 |{{Қатысушы-түж6|Majilis}} | data-sort-value="3630" |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630] | data-sort-value="0" |0 |2012-05-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |54 |{{Қатысушы-түж6|Esetok}} | data-sort-value="3578" |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578] | data-sort-value="0" |0 |2012-11-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |55 |{{Қатысушы-түж6|Makenzis}} | data-sort-value="3570" |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3570] | data-sort-value="0" |0 |2017-11-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |56 |{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}} | data-sort-value="3545" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |57 |{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}} | data-sort-value="3516" |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |58 |{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}} | data-sort-value="3396" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3396] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2022-11-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |59 |{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}} | data-sort-value="3310" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |60 |{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}} | data-sort-value="3273" |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-18 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |61 |{{Қатысушы-түж6|Hardworking}} | data-sort-value="3272" |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |62 |{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}} | data-sort-value="3227" |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |63 |{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}} | data-sort-value="3168" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |64 |{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}} | data-sort-value="3158" |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3158] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2016-03-26 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |65 |{{Қатысушы-түж6|Qanattan}} | data-sort-value="3117" |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3117] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2024-02-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |66 |{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}} | data-sort-value="3041" |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |67 |{{Қатысушы-түж6|Meruyert}} | data-sort-value="2952" |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-30 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |68 |{{Қатысушы-түж6|Абылай}} | data-sort-value="2950" |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |69 |{{Қатысушы-түж6|Dauren}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |70 |{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2871] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2024-10-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |71 |{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}} | data-sort-value="2822" |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2015-12-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |72 |{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}} | data-sort-value="2700" |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |73 |{{Қатысушы-түж6|Merey}} | data-sort-value="2684" |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |74 |{{Қатысушы-түж6|Магпар}} | data-sort-value="2680" |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680] | data-sort-value="0" |0 |2014-12-11 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |75 |{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}} | data-sort-value="2532" |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |76 |{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}} | data-sort-value="2530" |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |77 |{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}} | data-sort-value="2475" |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2016-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |78 |{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}} | data-sort-value="2471" |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |79 |{{Қатысушы-түж6|G55}} | data-sort-value="2468" |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |80 |{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}} | data-sort-value="2465" |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2465] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |81 |{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}} | data-sort-value="2445" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |82 |{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}} | data-sort-value="2424" |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |83 |{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}} | data-sort-value="2393" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2393] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2026-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |84 |{{Қатысушы-түж6|Рахман999}} | data-sort-value="2304" |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2022-10-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |85 |{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}} | data-sort-value="2247" |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2014-02-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |86 |{{Қатысушы-түж6|Drift}} | data-sort-value="2233" |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |87 |{{Қатысушы-түж6|Egorkz}} | data-sort-value="2232" |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |88 |{{Қатысушы-түж6|Mira01}} | data-sort-value="2229" |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-30 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |89 |{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}} | data-sort-value="2215" |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |90 |{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}} | data-sort-value="2208" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |91 |{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}} | data-sort-value="2175" |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175] | data-sort-value="0" |0 |2012-07-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |92 |{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}} | data-sort-value="2036" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036] | data-sort-value="0" |0 |2010-04-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |93 |{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}} | data-sort-value="2009" |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2009] | data-sort-value="0" |0 |2020-03-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |94 |{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}} | data-sort-value="1972" |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 1972] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2025-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |95 |{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}} | data-sort-value="1938" |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2019-11-22 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |96 |{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |97 |{{Қатысушы-түж6|Daneker}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |98 |{{Қатысушы-түж6|Esen48}} | data-sort-value="1808" |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |99 |{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}} | data-sort-value="1800" |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800] | data-sort-value="0" |0 |2021-12-25 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |100 |{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}} | data-sort-value="1795" |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795] | data-sort-value="101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101] |2015-11-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |101 |{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}} | data-sort-value="1710" |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710] | data-sort-value="0" |0 |2011-01-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |102 |{{Қатысушы-түж6|Nelli}} | data-sort-value="1666" |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |103 |{{Қатысушы-түж6|Araichik}} | data-sort-value="1622" |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |104 |{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}} | data-sort-value="1613" |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613] | data-sort-value="0" |0 |2019-08-27 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |105 |{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}} | data-sort-value="1605" |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1605] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2018-05-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |106 |{{Қатысушы-түж6|2rk}} | data-sort-value="1552" |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |107 |{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}} | data-sort-value="1536" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1536] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2022-04-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |108 |{{Қатысушы-түж6|Gliwi}} | data-sort-value="1525" |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1525] | data-sort-value="0" |0 |2017-05-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |109 |{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}} | data-sort-value="1496" |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |110 |{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}} | data-sort-value="1490" |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490] | data-sort-value="0" |0 |2013-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |111 |{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}} | data-sort-value="1480" |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |112 |{{Қатысушы-түж6|DinDK}} | data-sort-value="1383" |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |113 |{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}} | data-sort-value="1371" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |114 |{{Қатысушы-түж6|Tulya}} | data-sort-value="1344" |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |115 |{{Қатысушы-түж6|Ayauly}} | data-sort-value="1337" |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |116 |{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}} | data-sort-value="1314" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314] | data-sort-value="0" |0 |2015-09-06 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |117 |{{Қатысушы-түж6|Tarih}} | data-sort-value="1304" |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |118 |{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}} | data-sort-value="1283" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283] | data-sort-value="0" |0 |2011-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |119 |{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}} | data-sort-value="1278" |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2020-04-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |120 |{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}} | data-sort-value="1277" |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277] | data-sort-value="65" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65] |2016-06-23 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |121 |{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}} | data-sort-value="1248" |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248] | data-sort-value="0" |0 |2011-10-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |122 |{{Қатысушы-түж6|Шілде}} | data-sort-value="1223" |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |123 |{{Қатысушы-түж6|IL68}} | data-sort-value="1218" |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1218] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:IL68|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2017-05-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |124 |{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}} | data-sort-value="1178" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |125 |{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}} | data-sort-value="1156" |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2021-01-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |126 |{{Қатысушы-түж6|Ziv}} | data-sort-value="1155" |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1155] | data-sort-value="0" |0 |2024-12-09 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |127 |{{Қатысушы-түж6|Aimanber}} | data-sort-value="1150" |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |128 |{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}} | data-sort-value="1136" |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |129 |{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}} | data-sort-value="1126" |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-11-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |130 |{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}} | data-sort-value="1119" |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |131 |{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}} | data-sort-value="1102" |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102] | data-sort-value="16" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16] |2024-02-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |132 |{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |133 |{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}} | data-sort-value="1083" |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |134 |{{Қатысушы-түж6|Kafarik}} | data-sort-value="1075" |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075] | data-sort-value="0" |0 |2009-12-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |135 |{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}} | data-sort-value="1054" |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |136 |{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}} | data-sort-value="1049" |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |137 |{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}} | data-sort-value="1048" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1048] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |138 |{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}} | data-sort-value="993" |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |139 |{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}} | data-sort-value="987" |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987] | data-sort-value="0" |0 |2016-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |140 |{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}} | data-sort-value="976" |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976] | data-sort-value="0" |0 |2014-11-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |141 |{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}} | data-sort-value="973" |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |142 |{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}} | data-sort-value="964" |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |143 |{{Қатысушы-түж6|Aselhan}} | data-sort-value="948" |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |144 |{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}} | data-sort-value="931" |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |145 |{{Қатысушы-түж6|Adiladil}} | data-sort-value="906" |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-09 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |146 |{{Қатысушы-түж6|NErnur98}} | data-sort-value="880" |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |147 |{{Қатысушы-түж6|Касымхан}} | data-sort-value="866" |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |148 |{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}} | data-sort-value="865" |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865] | data-sort-value="0" |0 |2016-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |149 |{{Қатысушы-түж6|Mukhin}} | data-sort-value="850" |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |150 |{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}} | data-sort-value="830" |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |151 |{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}} | data-sort-value="820" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |152 |{{Қатысушы-түж6|Dambler}} | data-sort-value="819" |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |153 |{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}} | data-sort-value="813" |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |154 |{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}} | data-sort-value="801" |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801] | data-sort-value="0" |0 |2018-11-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |155 |{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}} | data-sort-value="794" |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |156 |{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}} | data-sort-value="790" |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790] | data-sort-value="0" |0 |2014-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |157 |{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}} | data-sort-value="789" |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |158 |{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}} | data-sort-value="787" |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |159 |{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}} | data-sort-value="785" |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |160 |{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}} | data-sort-value="780" |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |161 |{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}} | data-sort-value="777" |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777] | data-sort-value="0" |0 |2022-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |162 |{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}} | data-sort-value="763" |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763] | data-sort-value="0" |0 |2014-01-22 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |163 |{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}} | data-sort-value="743" |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |164 |{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}} | data-sort-value="739" |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |165 |{{Қатысушы-түж6|Mariko}} | data-sort-value="734" |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-26 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |166 |{{Қатысушы-түж6|Rake}} | data-sort-value="726" |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |167 |{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 723] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2008-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |168 |{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |169 |{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}} | data-sort-value="722" |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2015-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |170 |{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}} | data-sort-value="720" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |171 |{{Қатысушы-түж6|Alfiya}} | data-sort-value="719" |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |172 |{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}} | data-sort-value="697" |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697] | data-sort-value="0" |0 |2013-02-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |173 |{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}} | data-sort-value="695" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |174 |{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}} | data-sort-value="693" |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2023-01-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |175 |{{Қатысушы-түж6|Cekli829}} | data-sort-value="690" |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690] | data-sort-value="0" |0 |2009-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |176 |{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}} | data-sort-value="684" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |177 |{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |178 |{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}} | data-sort-value="674" |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 674] | data-sort-value="0" |0 |2024-05-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |179 |{{Қатысушы-түж6|Saken kun}} | data-sort-value="673" |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673] | data-sort-value="0" |0 |2012-01-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |180 |{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}} | data-sort-value="671" |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-08-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |181 |{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}} | data-sort-value="668" |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 668] | data-sort-value="0" |0 |2008-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |182 |{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}} | data-sort-value="666" |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 666] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-06 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |183 |{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}} | data-sort-value="658" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658] | data-sort-value="0" |0 |2011-03-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |184 |{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}} | data-sort-value="656" |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |185 |{{Қатысушы-түж6|Баха}} | data-sort-value="654" |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |186 |{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}} | data-sort-value="651" |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651] | data-sort-value="0" |0 |2012-03-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |187 |{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}} | data-sort-value="645" |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |188 |{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}} | data-sort-value="642" |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |189 |{{Қатысушы-түж6|IArhunI}} | data-sort-value="640" |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640] | data-sort-value="0" |0 |2011-12-15 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |190 |{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}} | data-sort-value="639" |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |191 |{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}} | data-sort-value="622" |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |192 |{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}} | data-sort-value="620" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2017-09-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |193 |{{Қатысушы-түж6|Aseke16}} | data-sort-value="617" |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2014-01-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |194 |{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}} | data-sort-value="615" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 615] | data-sort-value="19" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19] |2022-01-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |195 |{{Қатысушы-түж6|Makhanov}} | data-sort-value="613" |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |196 |{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}} | data-sort-value="601" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601] | data-sort-value="0" |0 |2016-01-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |197 |{{Қатысушы-түж6|Inkar}} | data-sort-value="600" |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |198 |{{Қатысушы-түж6|Mma}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |199 |{{Қатысушы-түж6|Юкке}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |200 |{{Қатысушы-түж6|Mary}} | data-sort-value="597" |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |201 |{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}} | data-sort-value="587" |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587] | data-sort-value="0" |0 |2014-03-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |202 |{{Қатысушы-түж6|Аскар}} | data-sort-value="584" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584] | data-sort-value="0" |0 |2008-03-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |203 |{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}} | data-sort-value="575" |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575] | data-sort-value="0" |0 |2012-08-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |204 |{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}} | data-sort-value="570" |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 570] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2025-11-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |205 |{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |206 |{{Қатысушы-түж6|Badyroff}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |207 |{{Қатысушы-түж6|Нурия}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |208 |{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}} | data-sort-value="565" |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |209 |{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}} | data-sort-value="562" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |210 |{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}} | data-sort-value="558" |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |211 |{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2022-08-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |212 |{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |213 |{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}} | data-sort-value="547" |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |214 |{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}} | data-sort-value="541" |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |215 |{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}} | data-sort-value="534" |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |216 |{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}} | data-sort-value="533" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |217 |{{Қатысушы-түж6|Olkikz}} | data-sort-value="529" |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |218 |{{Қатысушы-түж6|Fornax}} | data-sort-value="528" |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528] | data-sort-value="0" |0 |2024-03-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |219 |{{Қатысушы-түж6|Dzhos}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |220 |{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2014-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |221 |{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |222 |{{Қатысушы-түж6|Arachn0}} | data-sort-value="523" |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523] | data-sort-value="0" |0 |2009-02-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |223 |{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}} | data-sort-value="522" |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |224 |{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |225 |{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |226 |{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2014-12-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |227 |{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-05-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |228 |{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |229 |{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |230 |{{Қатысушы-түж6|Albergenius}} | data-sort-value="510" |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-30 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |231 |{{Қатысушы-түж6|Friction27}} | data-sort-value="506" |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506] | data-sort-value="0" |0 |2020-08-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |} </center> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Анықтама]] [[Санат:Уикипедия:Қауым]] jvczzzo2u27drgr7c012bz77ygh36o3 0 558958 3619486 3560675 2026-06-18T10:40:53Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3619486 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Горис |шынайы атауы = {{lang-hy|Գորիս}} |сурет = Goris new mix 2021.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Армения |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =39 |lat_min =31 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =46 |lon_min =20 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Марз |аймағы = Сюник облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1870 |алғашқы дерек = 995 |бұрынғы атаулары = Гирюсы, Герусы |статус алуы = |жер аумағы = 36 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 1370 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 21 932 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +4:00 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = +374 (284) |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Гори́с''' ({{lang-hy|Գորիս}}) — [[Армения]]ның [[Сюник облысы]]ның шығыс бөлігінде орналасқан қала.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/3946-goroda-i-oblasti-armenii.html|title=Города и области Армении|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-28|lang=}}</ref> Горис халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 21 932 адамды құрады. Горис — Армениядағы 59 қаланың бірі және халық саны бойынша 22-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/am/population-of-goris-11062.html|title=Население Горис|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-28|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Горис өзенінің бойында орналасқан (Воротан өзенінің саласы), [[Ереван]]нан 240 км және Капаннан 70 км автокөлік жолы Ереван — Степанакерт. Горис қаласы жартаспен тізбектелген және тау үңгірлерімен қоршалған таулы котлованда орналасқан. Теңіз деңгейінен 1367 метр биіктікте. Бұл жерде жұмсақ, ылғалды климат қалыптасқан. Мұнда жазғы температура +24°C аспайды, ал қысқы температура −5°C. Жауын-шашының орташа мөлшері 700 мм. Горис Армения мемлекетінің жауынды қалаларының бірі болып саналады.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-am-goris|title=Горис|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-28|lang=}}</ref> ==  Халқы == {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Жыл | 1870 | 1897 | 1976 | 1989 | 2001 | 2011 | 2023 | 2026 |- !Халық саны | 1000 | 2400 | 17400 | 23795 | 23261 | 20591 | 19524 | 21932 |} == Тарихы == Қазіргі Горис аумағында біздің эрамыздың I ғасырына жататын ежелгі қоныстар болған. Қаланың жанында ежелгі адамдар мекендеген үңгір тұрғын үйлерінің бірегей кешені орналасқан. Археологиялық қазба жұмыстары мен жылдар бойы жүргізілген зерттеулерге сүйене отырып, қазіргі қала орнында алғашқы қоныстар біздің эрамыздың бірінші мыңжылдығының басында қаланған. Алғашқы қала құрылыстары 19 ғасырдың екінші жартысында салынған. Горис өзенінің сол жақ жағасында борпылдақ жанартаудың әсерінен пайда болған тастан жасалған пирамидалары бар үңгірлерден тұратын лабиринт бар. Ежелгі кезден табиғи үңгірлер металл құралдардың дамуына дейін тұрғын үй ретінде қолданылған. Қала екі тұрғын ауданнан тұрады: оңтүстіктегі ескі аудан және солтүстіктегі жаңа аудан. Горис мәдени орталығы оларды байланыстырады. Сол кездегі шағын қаланың оңтүстік-шығысында екі қабатты ғимараттармен қоршалған алаң салынды, оның ішінде ғимараты бүгінгі күнге дейін тұрып жатқан әйгілі өткел де бар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1988-Goris.html|title=Азия. Армения. Сюникская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-28|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Горис экономикасы негізінен жеңіл өнеркәсіпке негізделген. Мұнда бірнеше тамақ өңдеу зауыттары орналасқан. Горис — Сюник өңірінің өнеркәсіптік орталықтарының бірі. * АҚ «Гориси гамма» — электрондық құрылғылардың және коллекторлық қозғалтқыштардың өндірісі. * «Микродвигатель» зауыды — микроэлектроқозғалтқыштардың және аз қуатты электроқозғалтқыщтардың өндірісі. * Энергетика кәсіп орны, тағам өнеркәсібі жіне т.б. == Көрнекі орындары == Қалада бірнеше тарихи және мәдени көрікті жерлер бар, мысалы, XVIII және XIX ғасырлардағы дәстүрлі армян сәулеті мен күнделікті өмірін көрсететін Ескі Горис тарихи-мәдени мұражай-қорығы. Гористе көптеген ежелгі үңгірлер, соның ішінде адамдар XX ғасырға дейін өмір сүрген әйгілі Хндзореск үңгір ауылы бар. Мәдени және тарихи көрікті жерлерінен басқа, Гористе туристерді орналастыру үшін көптеген қонақ үйлер және мейрамханалар бар дамып келе жатқан туризм индустриясы бар. Гористің негізгі көрікті жерлері: * '''Ескі Горис''' — қала орталығында орналасқан Ескі Горис – тас төселген көшелері мен дәстүрлі армян үйлері бар әдемі тарихи аудан. Туристер ауданды аралап, XIX ғасырға жататын сәулет өнерімен таныса алады. * '''Татев монастыры''' — IX ғасырдағы армян апостолдық монастыры. Воротан өзенінде жартасты үстірттің басында орналасқан. * '''Шайтан көпірі''' — Гористегі ерекше, қала орталығынан шамамен 5 км қашықтықта орналасқан табиғи арка. Воротан өзенін бойлай орналасқан және миллион жылдан астам уақыт бұрын пайда болған деп есептеледі. * '''Хндзореск''' — Гористен шамамен 10 км қашықтықта орналасқан тарихи ауыл. Ол өзінің биік жартастарымен танымал, оларда бұрын жергілікті тұрғындар баспана ретінде пайдаланған ежелгі үңгірлер мен туннельдер көп. * '''Мозров үңгірі''' — Армениядағы ең үлкен үңгір жүйесі, Мозров ауылының маңында орналасқан. Ол 2 шақырымнан астам созылып жатыр және көптеген ерекше жартас түзілімдерінің, жер асты көлдері мен сарқырамаларының, тіпті ежелгі жартас суреттерінің мекені болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/armenia-goris.htm|title=Горис|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-28|lang=}}</ref> == Атақты жергілікті тұрғындары == * Бабский, Евгений Борисович — физиолог * Фахраддин Джебраилов — Әзербайжанның ұлттық батыры, Баку қаласындағы Гарадагск ауданының соғыс комиссары. * Ханзадян, Серо Николаевич — [[Армения|армян]] кеңестік жазушысы * Еолян, Сурен Левонович — дәрігер, кардиоревматолог * Бахшян, Юрий Гургенович — бұрынғы Армения парламентінің вице-спикері. * Симонян, Арам Грачаевич — Ереван мемлекеттік университетінің ректоры. * Хачатрян, Сурен Серёжаевич — армян мемлекет қайраткері. * Аксел Бакунц — армяндық жазушы-прозашы, киносценарист, аудармашы * Александровский, Сергей Сергеевич — кеңестік дипломат == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Բնակելի տուն Գորիսում 22.jpg|XIX ғасырдағы ғимарат Axel Bakunts House Museum 002.jpg|Аксель Бакунтов үй-мұражайы Goris City Stadium.jpg|Стадион ArmeniaGoris001.jpg|Қаладағы алаң Goris, Ankakhutyan Street (1).jpg|Қала көшесі </gallery> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.welcomearmenia.com/main.php?id=7&sid=178&lang=eng Информация о городе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080229131329/http://www.welcomearmenia.com/main.php?id=7&sid=178&lang=eng |date=2008-02-29 }} <span contenteditable="false"> </span>(ағылш.) * [http://www.skiouros.net/voyages/2005/caucasus/_goris.en.php Фотогалерея города] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602091920/http://www.skiouros.net/voyages/2005/caucasus/_goris.en.php |date=2008-06-02 }} <span contenteditable="false"> </span>(ағылш.) * [http://www.syunik.am/ Сюникский марз] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803212528/http://syunik.am/ |date=2018-08-03 }} <span contenteditable="false"> </span>(ағылш.) * [http://www.armeniapedia.org/images/e/e7/Goris_church-dcp3121.jpg Горисская церковь] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100613005219/http://armeniapedia.org/images/e/e7/Goris_church-dcp3121.jpg |date=2010-06-13 }} <span contenteditable="false"> </span>(ағылш.) * [http://geonames.nga.mil/ggmagaz/detaillinksearch.asp?G_NAME='32FA881E6FDA3774E0440003BA962ED3'&Diacritics=DC Профиль на geonames]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} <span contenteditable="false"> </span>(ағылш.) * [https://web.archive.org/web/20130521110003/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-355&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=x&geo=466258633 Профиль на World Gazetteer] <span contenteditable="false"> </span>(ағылш.) {{Армения қалалары}} [[Санат:Армения қалалары]] [[Санат:Алфавит бойынша елді мекендер]] [[Санат:Сюник облысы қалалары]] s5yb21utqlfq3rx05s1i9bpy5nelr2e 0 566215 3619144 3618433 2026-06-17T18:20:27Z Kasymov 10777 3619144 wikitext text/x-wiki {{Телесериал | Қазақша атауы = Өгей Жүрек | Шынайы атауы = | суреті = Өгей.jpg | тақырыбы = | сурет ені = | жанры = [[драма]] | формат = | авторы = | желісі = | өндіріс = | рөлдерде = [[Кәмшат Жолдыбаева]]<br>[[Азат Сейтметов]]</br>[[Дәстен Шәкіров]] | баяндаушы = | бет басы = | композиторы = | мемлекет = {{Ту|Қазақстан}} | тілі = [[қазақ тілі|қазақша]] | маусымдар = | сериялар саны = | сериялардың тізімі = | атқарушы продюсері = | продюсері = | режиссёрі = [[Ернар Нұрғалиев]] | операторы = | сценарист = | түсірілім орны = | ұзақтығы = минут | студия = | статусы = | телеарна = [[Хабар]] | бейне форматы = | дыбыс форматы = | көрсете бастады = [[19 қыркүйек]] [[2016]] | соңғы рет көрсетілді = | алдыңғы = | келесі = | байланысы бар шоу = | imdb_id = | tv_com_id = | сайт = }} == Суреттемесі == Кеше, бақыттың бағында, қабағын мұң шалмай, шалқып жүрген болашақ ана Бибігүл, бүгін тас жүрекке айналды. Ол жалғыздыққа жүгінді. Жалғыздық кімге жарасқан? Тағдыр сорлы әйелді бақытқа қайта итермеледі. Дей тұра бақытқа жете қалу да оңай боп па?! Ол өзі сияқты бағын іздеген жесірге, мейірім іздеген жетімдерге жолықты. Өгейлерден өз жүрегінің тыныштығын іздеген Бибігүл бақытты бола ала ма? Өгейлер ше? Ана мейіріміне қарық бола ма? Барын бағалай алғанға бақыт құсы қонары анық. Өгейдің туғандай, мейірімсіздің жүрегі мейірімге толғаны Бибігүлдің өмірінде. Кейде алыстан іздеген бақытың саған тым жақын, қол созым жерде тұрғанын байқамай да қаласың. Ал тағдыр талқысына түскен Бибігүл өз бақытын қалай табады? Телехикаяда Бибігүл есімді арудың тартысқа толы өмірі, бүтін бір отбасының шытырман оқиғалары баяндалады. <ref>[http://kinostan.kz/film/view?id=1622 Өгей Жүрек фильмі Kinostan.kz сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160919155736/http://kinostan.kz/film/view?id=1622 |date=2016-09-19 }}</ref> == Рөлдерде == * [[Кәмшат Жолдыбаева]]<ref>[http://kinostan.kz/news/view?id=1356 Кәмшат Жолдыбаева "Өгей жүрек" сериалында басты рөл сомдайды] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160919162028/http://kinostan.kz/news/view?id=1356 |date=2016-09-19 }}</ref> — Бибігүл * [[Азат Сейтметов]] — * [[Дәстен Шәкіров]] — == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Хабар телеарнасының телехикаялары}} [[Санат:Қазақстан телесериалдары]] [[Санат:Хабар телеарнасының телехикаялары]] 9ihr52l6sbq6ury6ep6k3dm45qrp2py 0 568075 3619417 3605409 2026-06-18T09:59:45Z Қызғалдақ Алпысбаева 182652 3619417 wikitext text/x-wiki '''Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы''' (синонимі: Конго-Қырым-Хазер геморрагиялық қызбасы, крымск-конголезски қызбасы, ортаазиялық геморрагиялық қызбасы, карахалак; Crimean-Congo hemorrhagic fever, Crimean hemorrhagic fever — англ.) — жедел вирусты ауру, табиғи ошақты зооноздыға қатысты. Екі толқынды қызбаны мінездейді, жалпы интоксикациямен және тромбогеморрагиялық синдроммен жүреді. Конго-Қырым ауруын алғаш рет рессей дәрігерлері 1944 жылы тапқан, кейін бұл ауру [[Конго]]да, [[Нигерия]]да, [[Сенегал]]да, [[Кения]]да смпатталған. == Конго-Қырым геморрагиялық қызбасының эпидемиологиясы == Вирустың резервуары болып майда жабайы құрт құмырсқалар жатады: [[орман тышқаны]], кішкентай [[сарышұнақ]], русак-қояны, [[құлақты кірпі]]. Кене тасмалдаушы және сақтаушы болып табылады, Hyalomma туыстастығынан шыққан. Ауру көбінесе маусымдық мезілдерге байланысты, әсіресе мамыр және тамыз айларында көп кездеседі (биздің елде көбінесе). Ауру көбінес Крымда байқалады, Астраханскта, Ростовск ауданында, Краснодарда және Ставропольскте және Орталық Азияда, Қытайда, Болгарияда, Югославияда, көбінесе Африка елінің Сахараның оңтүстігінде байқалады (Конго, Кения, Уганда, Нигерия және т.б.). Көбінесе ауру адамдардың 80%нің жастары 20 пен 60 жас аралығында шалдығады. == Патогенезі == Инфекция көзі болып көбінесе кененің шаққан жері яғни тері немесе майда жарақаттар кезінде ауру адаммен қарым қатынас кезінде қан арқылы беріледі (аурухана ішілік жұқтыру ). Инфекциямен зақымдлған жерде ешқандай өзгерістер байқалмайды. Вирус қанға өтеді және ретикулоэндотелиальды жүйенің клеткаларында жинақталады.Екіншілк зақымдалу кезінде айқын массивті вирустармен жалпылама интокцикация белгілері байқалады,қантамырлардың эндотелилері зақымдалады және айқын әртүрлі дәрежедегі тромбогеморрагиялық синдром байқалады. == Науқас адамның көзіндегі өзгерістер == Конго -Қырым геморрагиялық қызбасының асқынулары — сепсис, өкпенің ісінуі, ошақты пневмония, созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі, отит, тромбофлебит пайда болуы мумкін. == Диагноз және дифференциальды диагнозы == Эпидемиологиялық жағдайларды ескере отырып (эндемиялық аймақтарға баруы, мерзім, әртүрлі жердегі аурушаңдықтың көрсеткіштері және т.б.) және клиникалық симптомдарға енгізделеді: жедел басталуы, тез арада пайда болатын және айқын өте тез арада тромбогеморрагиялық синдром байқалуы мүмкін, толқын тәрізді дене температурасы, лейкопения, анемизация және т.б. == Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы қандай ауру?== Геморрагиялық қызба — бұл адам мен жануарларда кездесетін, жедел түрде өтетін вирустық жұқпалы аурулар тобы. Ауру дене қызуының күрт көтерілуімен, тері астына, шырышты қабаттарға және ішкі ағзаларға қан құйылуымен сипатталады. Геморрагиялық қызбаның қоздырғыштары — әртүрлі вирустар, олардың әрқайсысы белгілі бір табиғи ошақтарда сақталады және таралады. Аурудың негізгі табиғи резервуарлары мен таралу көзі ретінде үй жануарлары, жабайы кеміргіштер, құстар, бауырымен жорғалаушылар, сондай-ақ жәндіктер саналады. Медицина ғалымдары эпидемиологиялық ерекшеліктеріне қарай геморрагиялық қызбаларды үш негізгі топқа бөледі: Кенелік геморрагиялық қызбалар – бұл аурулар кенелер арқылы таралады. Оларға мыналар жатады: Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы Омбы геморрагиялық қызбасы Москиттер арқылы берілетін геморрагиялық қызбалар – бұл топтағы вирустарды масалар (москиттер) тасымалдайды. Негізгі түрлері: Сары қызба Қанды геморрагиялық қызба Чикунгунья геморрагиялық қызбасы Жұқпалы зоонозды геморрагиялық қызбалар – бұл вирустар адамға көбінесе жануарлар арқылы жұғады. Бұл топқа мыналар жатады: Бүйрек синдромымен жүретін геморрагиялық қызба Аргентиналық геморрагиялық қызба Боливиялық геморрагиялық қызба Марбургтік геморрагиялық қызба == Конго-Қырым геморрагиялық қызбасының белгілері және ағымы == * Инкубационды кезеңнің ұзақтығы 1 және 14 күн аралығында (жиі 2-7 күн). Продромальды көріністер болмайды. Ауру байқаусызда басталуы мумкін,ауру деп аурудың басталған бастапқы алғашқы сағаттарынан басталаған айтуға болады. Дене температурасы тез көтеріледі және кей кезде аурудың жеңіл түріндеде дене температурасы 39-40°С барады. Бастапқы кезеңдерінің өзіндеде жалпылама интоксикация белгілерін көруге болады, көптеген инфекциялық ауруларда болуы мумкін. * Бастапқы кезінің өзі 3-4 күнге созылуы мумкін ( 1 мен 7 күн). Бұл кезде өте жоғарғы қызбамен жіне қатты әлсіздікпен көрінеді, қақсаушылық дененің, бастың ауруымен, бүкіл дененің қақсап ауруы, қатты бастың ауруы, бұлшық еттердің және суставтардың ауруы байқалады.<ref>[http://kazmedic.kz/archives/686 Геморрагиялық қызба] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160509082110/http://kazmedic.kz/archives/686 |date=2016-05-09 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{commons|Category:Crimean-Congo hemorrhagic fever virus}} <ref>{{cite web|url=https://stud.kz/referat/show/66639|title=Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы: эпидемиологиясы, клиникалық белгілері және алдын алу шаралары|author=|date=|website=stud.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.gov.kz/|title=Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы қандай ауру? |author=|date=|website=www.gov.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> [[Санат:Вирустық аурулар]] 51cjxsfzx9himg6sq1d92pnbc2de2ao 3619419 3619417 2026-06-18T10:01:09Z Қызғалдақ Алпысбаева 182652 3619419 wikitext text/x-wiki '''Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы''' (синонимі: Конго-Қырым-Хазер геморрагиялық қызбасы, крымск-конголезски қызбасы, ортаазиялық геморрагиялық қызбасы, карахалак; Crimean-Congo hemorrhagic fever, Crimean hemorrhagic fever — англ.) — жедел вирусты ауру, табиғи ошақты зооноздыға қатысты. Екі толқынды қызбаны мінездейді, жалпы интоксикациямен және тромбогеморрагиялық синдроммен жүреді. Конго-Қырым ауруын алғаш рет рессей дәрігерлері 1944 жылы тапқан, кейін бұл ауру [[Конго]]да, [[Нигерия]]да, [[Сенегал]]да, [[Кения]]да смпатталған. == Конго-Қырым геморрагиялық қызбасының эпидемиологиясы == Вирустың резервуары болып майда жабайы құрт құмырсқалар жатады: [[орман тышқаны]], кішкентай [[сарышұнақ]], русак-қояны, [[құлақты кірпі]]. Кене тасмалдаушы және сақтаушы болып табылады, Hyalomma туыстастығынан шыққан. Ауру көбінесе маусымдық мезілдерге байланысты, әсіресе мамыр және тамыз айларында көп кездеседі (биздің елде көбінесе). Ауру көбінес Крымда байқалады, Астраханскта, Ростовск ауданында, Краснодарда және Ставропольскте және Орталық Азияда, Қытайда, Болгарияда, Югославияда, көбінесе Африка елінің Сахараның оңтүстігінде байқалады (Конго, Кения, Уганда, Нигерия және т.б.). Көбінесе ауру адамдардың 80%нің жастары 20 пен 60 жас аралығында шалдығады. == Патогенезі == Инфекция көзі болып көбінесе кененің шаққан жері яғни тері немесе майда жарақаттар кезінде ауру адаммен қарым қатынас кезінде қан арқылы беріледі (аурухана ішілік жұқтыру ). Инфекциямен зақымдлған жерде ешқандай өзгерістер байқалмайды. Вирус қанға өтеді және ретикулоэндотелиальды жүйенің клеткаларында жинақталады.Екіншілк зақымдалу кезінде айқын массивті вирустармен жалпылама интокцикация белгілері байқалады,қантамырлардың эндотелилері зақымдалады және айқын әртүрлі дәрежедегі тромбогеморрагиялық синдром байқалады. == Науқас адамның көзіндегі өзгерістер == Конго -Қырым геморрагиялық қызбасының асқынулары — сепсис, өкпенің ісінуі, ошақты пневмония, созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі, отит, тромбофлебит пайда болуы мумкін. == Диагноз және дифференциальды диагнозы == Эпидемиологиялық жағдайларды ескере отырып (эндемиялық аймақтарға баруы, мерзім, әртүрлі жердегі аурушаңдықтың көрсеткіштері және т.б.) және клиникалық симптомдарға енгізделеді: жедел басталуы, тез арада пайда болатын және айқын өте тез арада тромбогеморрагиялық синдром байқалуы мүмкін, толқын тәрізді дене температурасы, лейкопения, анемизация және т.б. == Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы қандай ауру?== Геморрагиялық қызба — бұл адам мен жануарларда кездесетін, жедел түрде өтетін вирустық жұқпалы аурулар тобы. Ауру дене қызуының күрт көтерілуімен, тері астына, шырышты қабаттарға және ішкі ағзаларға қан құйылуымен сипатталады. Геморрагиялық қызбаның қоздырғыштары — әртүрлі вирустар, олардың әрқайсысы белгілі бір табиғи ошақтарда сақталады және таралады. Аурудың негізгі табиғи резервуарлары мен таралу көзі ретінде үй жануарлары, жабайы кеміргіштер, құстар, бауырымен жорғалаушылар, сондай-ақ жәндіктер саналады. Медицина ғалымдары эпидемиологиялық ерекшеліктеріне қарай геморрагиялық қызбаларды үш негізгі топқа бөледі: Кенелік геморрагиялық қызбалар – бұл аурулар кенелер арқылы таралады. Оларға мыналар жатады: Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы Омбы геморрагиялық қызбасы Москиттер арқылы берілетін геморрагиялық қызбалар – бұл топтағы вирустарды масалар (москиттер) тасымалдайды. Негізгі түрлері: Сары қызба Қанды геморрагиялық қызба Чикунгунья геморрагиялық қызбасы Жұқпалы зоонозды геморрагиялық қызбалар – бұл вирустар адамға көбінесе жануарлар арқылы жұғады. Бұл топқа мыналар жатады: Бүйрек синдромымен жүретін геморрагиялық қызба Аргентиналық геморрагиялық қызба Боливиялық геморрагиялық қызба Марбургтік геморрагиялық қызба<ref>{{cite web|url=https://stud.kz/referat/show/66639|title=Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы: эпидемиологиясы, клиникалық белгілері және алдын алу шаралары|author=|date=|website=stud.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> == Конго-Қырым геморрагиялық қызбасының белгілері және ағымы == * Инкубационды кезеңнің ұзақтығы 1 және 14 күн аралығында (жиі 2-7 күн). Продромальды көріністер болмайды. Ауру байқаусызда басталуы мумкін,ауру деп аурудың басталған бастапқы алғашқы сағаттарынан басталаған айтуға болады. Дене температурасы тез көтеріледі және кей кезде аурудың жеңіл түріндеде дене температурасы 39-40°С барады. Бастапқы кезеңдерінің өзіндеде жалпылама интоксикация белгілерін көруге болады, көптеген инфекциялық ауруларда болуы мумкін. * Бастапқы кезінің өзі 3-4 күнге созылуы мумкін ( 1 мен 7 күн). Бұл кезде өте жоғарғы қызбамен жіне қатты әлсіздікпен көрінеді, қақсаушылық дененің, бастың ауруымен, бүкіл дененің қақсап ауруы, қатты бастың ауруы, бұлшық еттердің және суставтардың ауруы байқалады.<ref>[http://kazmedic.kz/archives/686 Геморрагиялық қызба] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160509082110/http://kazmedic.kz/archives/686 |date=2016-05-09 }}</ref> == Дереккөздер == {{commons|Category:Crimean-Congo hemorrhagic fever virus}} <ref>{{cite web|url=https://www.gov.kz/|title=Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы қандай ауру? |author=|date=|website=www.gov.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> [[Санат:Вирустық аурулар]] 4fpnzzm16h3gwe9l5ipm9n9gzfesgvg 0 586101 3619294 3246813 2026-06-18T06:57:34Z RaiymbekZh 170385 /* Тарихы */ 3619294 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Қойтас ауылдық округі |Облысы = Ақмола облысы |Ауданы = [[Ерейментау ауданы]] |Құрылған уақыты = 2000 |Орталығы = [[Қойтас (Ақмола облысы)|Қойтас]] |Енеді = 2 ауыл |Тұрғыны = {{құлдырау}}337 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = |Әкімі = |Телефон коды = |Пошта индексі = |Карта = Єрейментауський район Койтаський СО.png }} '''Қойтас ауылдық округі''' — [[Ақмола облысы]] [[Ерейментау ауданы]]ндағы әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Әжі (ауыл)|Әжі]], [[Қойтас (Ақмола облысы)|Қойтас]] ауылдары кіреді. Орталығы – Қойтас ауылы. {| class="wikitable" |+ Халқының саны (2009, 2021)<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- ! Елді мекен !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- | [[Әжі (ауыл)|Әжі]] ауылы ||301 ||{{құлдырау}}270 ||89,7 ||151 ||{{құлдырау}}142 ||94 ||150 ||{{құлдырау}}128 ||85,3 |- | [[Қойтас (Ақмола облысы)|Қойтас]] ауылы ||169 ||{{құлдырау}}67 ||39,6 ||92 ||{{құлдырау}}44 ||47,8 ||77 ||{{құлдырау}}23 ||29,9 |- | '''Жалпы саны''' ||470 ||{{құлдырау}}337 ||71,7 ||243 ||{{құлдырау}}186 ||76,5 ||227 ||{{құлдырау}}151 ||66,5 |} == Тарихы == [[2000 жыл]]ы Өлеңті ауылдық округінен бөлініп шықты.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V00B000406_ Кейбір ауылдық округтерді ірілендіріп шекараларын өзгерту және жекелеген әкімшілік-аумақтық бірліктер құру туралы]</ref>. 1800 жылдарына дейін қазіргі ауылдық округінің аумағында Қаратал ауылы орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Ерейментау ауданы ауылдық округтері}} [[Санат:Ерейментау ауданы ауылдық округтері]] 8iw8846qa5riynnvrrj6vcfpd5wf1e4 3619296 3619294 2026-06-18T07:03:19Z RaiymbekZh 170385 /* Тарихы */ 3619296 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Қойтас ауылдық округі |Облысы = Ақмола облысы |Ауданы = [[Ерейментау ауданы]] |Құрылған уақыты = 2000 |Орталығы = [[Қойтас (Ақмола облысы)|Қойтас]] |Енеді = 2 ауыл |Тұрғыны = {{құлдырау}}337 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = |Әкімі = |Телефон коды = |Пошта индексі = |Карта = Єрейментауський район Койтаський СО.png }} '''Қойтас ауылдық округі''' — [[Ақмола облысы]] [[Ерейментау ауданы]]ндағы әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Әжі (ауыл)|Әжі]], [[Қойтас (Ақмола облысы)|Қойтас]] ауылдары кіреді. Орталығы – Қойтас ауылы. {| class="wikitable" |+ Халқының саны (2009, 2021)<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- ! Елді мекен !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- | [[Әжі (ауыл)|Әжі]] ауылы ||301 ||{{құлдырау}}270 ||89,7 ||151 ||{{құлдырау}}142 ||94 ||150 ||{{құлдырау}}128 ||85,3 |- | [[Қойтас (Ақмола облысы)|Қойтас]] ауылы ||169 ||{{құлдырау}}67 ||39,6 ||92 ||{{құлдырау}}44 ||47,8 ||77 ||{{құлдырау}}23 ||29,9 |- | '''Жалпы саны''' ||470 ||{{құлдырау}}337 ||71,7 ||243 ||{{құлдырау}}186 ||76,5 ||227 ||{{құлдырау}}151 ||66,5 |} == Тарихы == [[2000 жыл]]ы Өлеңті ауылдық округінен бөлініп шықты.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V00B000406_ Кейбір ауылдық округтерді ірілендіріп шекараларын өзгерту және жекелеген әкімшілік-аумақтық бірліктер құру туралы]</ref>. 1960 жылдарына дейін қазіргі ауылдық округінің аумағында Қаратал ауылы орналасқан<ref>[http://www.etomesto.ru/map-atlas_topo-5km/?y=51.890953&x=73.990635#upoldmap Қаратал ауылы картада]</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Ерейментау ауданы ауылдық округтері}} [[Санат:Ерейментау ауданы ауылдық округтері]] cqqf2y1e2yym5gwtn2ee1hhfer03o92 3619297 3619296 2026-06-18T07:06:46Z RaiymbekZh 170385 /* Тарихы */ 3619297 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Қойтас ауылдық округі |Облысы = Ақмола облысы |Ауданы = [[Ерейментау ауданы]] |Құрылған уақыты = 2000 |Орталығы = [[Қойтас (Ақмола облысы)|Қойтас]] |Енеді = 2 ауыл |Тұрғыны = {{құлдырау}}337 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = |Әкімі = |Телефон коды = |Пошта индексі = |Карта = Єрейментауський район Койтаський СО.png }} '''Қойтас ауылдық округі''' — [[Ақмола облысы]] [[Ерейментау ауданы]]ндағы әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Әжі (ауыл)|Әжі]], [[Қойтас (Ақмола облысы)|Қойтас]] ауылдары кіреді. Орталығы – Қойтас ауылы. {| class="wikitable" |+ Халқының саны (2009, 2021)<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- ! Елді мекен !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- | [[Әжі (ауыл)|Әжі]] ауылы ||301 ||{{құлдырау}}270 ||89,7 ||151 ||{{құлдырау}}142 ||94 ||150 ||{{құлдырау}}128 ||85,3 |- | [[Қойтас (Ақмола облысы)|Қойтас]] ауылы ||169 ||{{құлдырау}}67 ||39,6 ||92 ||{{құлдырау}}44 ||47,8 ||77 ||{{құлдырау}}23 ||29,9 |- | '''Жалпы саны''' ||470 ||{{құлдырау}}337 ||71,7 ||243 ||{{құлдырау}}186 ||76,5 ||227 ||{{құлдырау}}151 ||66,5 |} == Тарихы == [[2000 жыл]]ы Өлеңті ауылдық округінен бөлініп шықты.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V00B000406_ Кейбір ауылдық округтерді ірілендіріп шекараларын өзгерту және жекелеген әкімшілік-аумақтық бірліктер құру туралы]</ref>. 1980 жылдарына дейін қазіргі ауылдық округінің аумағында Қаратал ауылы орналасқан<ref>[http://www.etomesto.ru/map-atlas_topo-5km/?y=51.890953&x=73.990635#upoldmap Қаратал ауылы 1953 жылғы картада]</ref><ref>[http://www.etomesto.ru/map-atlas_1000000/?y=51.882323&x=74.010555 Қаратал ауылы 1975 жылғы карта]</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Ерейментау ауданы ауылдық округтері}} [[Санат:Ерейментау ауданы ауылдық округтері]] 6882k1s5o8l19dyophqsqi9wfxmfpsw 0 593651 3619452 3561465 2026-06-18T10:20:04Z Венера 1973 182662 3619452 wikitext text/x-wiki '''Әкелер күні''' — жыл сайын көптеген елдерде әкелердің құрметіне атап өтілетін мереке. == Тарихы == [[1929 жыл]]ғы [[19 маусым]]да [[АҚШ]]-та алғашқы рет өткізілді. Осы мерекелік шараның ұйымдастырушысы Миссис Доддтан [[Спокан (Вашингтон)|Спокан]] қаласынан, Вашингтон штаттарынан болған. Ол өзінің әкесі мен баланы тәрбиелеп жүрген барлық әкелергді жоғары бағалайтынын білдіргісі келген. Мерекені ұйымдастырушының әкесін Уильям Смарт деп атаған. Оның әйелі алты жастағы баланың туған күні қыршынынан кетеді. Бірақ жалғыз басты әке 6 баласын жақсы тәрбиелеп шығады. Уильям азаматтық соғыс ардагері болды. Осы күні АҚШ-та ұлттық мереке 1966 жылы АҚШ президенті [[Линдон Джонсон]] маусымның үшінші жексенбісін ұлттық мереке деп жариялады. Дәстүр бойынша, жыл сайынғы мерекелік іс-шаралар кезінде мемлекет қарапайым азаматтар балаларды тәрбиелеп отырған төмен табыстары бар әкеге қолдау көрсетуге асығады. Уақыт өте келе, отбасылық құндылықтарды құрметтейтін басқа елдер де осы күні АҚШ-қа еріп, әке-шешеге құрмет көрсетті. === Дереккөздер === == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Мейрамдар]] [[Санат:Ерлер]] c4w7q6iiuck383c2djxtljl6401yyoo 3619459 3619452 2026-06-18T10:23:42Z Венера 1973 182662 3619459 wikitext text/x-wiki '''Әкелер күні''' — жыл сайын көптеген елдерде әкелердің құрметіне атап өтілетін мереке. == Тарихы == [[1929 жыл]]ғы [[19 маусым]]да [[АҚШ]]-та алғашқы рет өткізілді. Осы мерекелік шараның ұйымдастырушысы Миссис Доддтан [[Спокан (Вашингтон)|Спокан]] қаласынан, Вашингтон штаттарынан болған. Ол өзінің әкесі мен баланы тәрбиелеп жүрген барлық әкелергді жоғары бағалайтынын білдіргісі келген. Мерекені ұйымдастырушының әкесін Уильям Смарт деп атаған. Оның әйелі алты жастағы баланың туған күні қыршынынан кетеді. Бірақ жалғыз басты әке 6 баласын жақсы тәрбиелеп шығады. Уильям азаматтық соғыс ардагері болды. Осы күні АҚШ-та ұлттық мереке 1966 жылы АҚШ президенті [[Линдон Джонсон]] маусымның үшінші жексенбісін ұлттық мереке деп жариялады. Дәстүр бойынша, жыл сайынғы мерекелік іс-шаралар кезінде мемлекет қарапайым азаматтар балаларды тәрбиелеп отырған төмен табыстары бар әкеге қолдау көрсетуге асығады. Уақыт өте келе, отбасылық құндылықтарды құрметтейтін басқа елдер де осы күні АҚШ-қа еріп, әке-шешеге құрмет көрсетті. Әкенің тағы бір маңызды рөлі – эмоционалдық қолдау көрсету. Бұрын көптеген адамдар әке қатал әрі сезімін білдірмейтін болуы керек деп есептеген. Алайда қазіргі қоғам әкелердің махаббат, қамқорлық және түсіністік танытуының маңыздылығын мойындайды. Балалардың өзін-өзі бағалауы мен эмоционалдық тұрақтылығының қалыптасуы үшін қолдау қажет. Қамқор әке балаларын тыңдап, олардың сезімдерін түсінеді және қиын кезеңдерде жігер береді. Оның жанында болуы күйзеліс пен қорқынышты азайтып, баланың өзіне деген сенімін арттырады. === Дереккөздер === == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Мейрамдар]] [[Санат:Ерлер]] jtj09hrcu7e28clqj3ajjt58il73uor 0 603587 3619334 2652118 2026-06-18T08:34:20Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3619334 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Ауыл |қазақша атауы = '''Гленфиннан''' |шынайы атауы = [[Ағылшын тілі|ағыл]]. ''Glenfinnan'' <br /> [[Шотланд тілі (кельттік)|шотл]]. ''Gleann Fhionnainn'' |сурет = [[Сурет:Glenfinnanmonument-wyrd-5214.jpg|300px]] |жағдайы = |ел = Ұлыбритания |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = 56|lat_min = 52|lat_sec = 00 |lon_dir = W|lon_deg = 05|lon_min = 27|lon_sec = 00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = |аймағы = Шотландия |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = Хайленд |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = 01397 |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Glenfinnan |сайты = |сайт тілі = }} [[Сурет:Finnanchurch-wyrdlight-5223.jpg|thumb|right|300px|Әулие Мария мен Әулие Финнан шіркеуі, 1873 ж.]] '''Гленфиннан''' ([[Ағылшын тілі|ағыл]]. ''Glenfinnan'', [[Шотланд тілі (кельттік)|шотл]]. ''Gleann Fhionnainn'') — [[Лох-Шил]] көлінің солтүстік шетінде орналасқан [[Шотландия]] ауылы. «Жас талапкер» [[Карл Эдуард Стюарт]] бастаған [[Екінші Якобит көтерілісі]] осында басталуымен белгілі. == Мәдениеттегі бейнесі == *Бұл аймақ сондай-ақ [[Гленфиннан (виадук)|виадуктың]] арқасында белгілі - бұл фильмде Хогвартс-экспресс жүрген [[Хогвартс|Хогвартсқа]] апаратын жолдың өзі. [[Сурет:Glenfinnan Viaduct.jpg|thumb|right|300px|[[Гленфиннан (виадук)|Гленфиннандық виадук]]]] *Гленфиннан ауылы Grave Digger неміс металл-тобының «Rebellion» компазициясында айтылып, топ каверінің Van Canto ретінде орындалған. == Сілтеме == *[http://www.visitglenfinnan.co.uk Гленфиннан ауылының сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180811190335/http://visitglenfinnan.co.uk/ |date=2018-08-11 }} [[Санат:Хайленд елді мекендері]] 58hg8y7s6qm97h9rt5454zv3onds07c 0 604849 3619054 3477381 2026-06-17T14:13:52Z Makenzis 71333 /* Жетістіктері */ 3619054 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Черногория}} Сутьеска |логотипі = |толық атауы = ''Fudbalski klub Sutjeska Nikšić'' |лақап аты = ''Plavo-bijeli'' (Көк-ақтылар), ''Plavi'' (Көктер) |құрылған = [[1920 жыл|1920]] |стадионы = «[[Край Никшич (стадион)|Край Бистрице]]<nowiki></nowiki>» |сыйымдылығы = <!-- Сыйымдылық сандарын ӨЗГЕРТПЕҢІЗ, стадионға 11 000-ға дейін адам сыйғанымен, УЕФА стандарттары бойынша стадион сыйымдылығы рұқсат етілген ең жоғары орын емес. Демек, стадионның сыйымдылығы стадиондағы орын санына тең. --> 5,214<ref name="Sutjeska">{{cite web|url=http://www.fksutjeska.me/stadion.php |author=Upravni Odbor Sutjeska |title=Stadion |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203051842/http://www.fksutjeska.me/stadion.php |archive-date=3 December 2013 }}</ref> |президенті = {{ту|Черногория}} Марко Митрович |жаттықтырушы = {{ту|Черногория}} Ненад Брнович |капитаны = |жарыс = Черногория Бірінші лигасы |маусым = 2024/25 |орын = '''3.''' орын |сайты = {{URL|fksutjeska.me}} | pattern_la1 = _jomatiger2rbw | pattern_b1 = _jomatiger2rbw | pattern_ra1 = _jomatiger2rbw | pattern_sh1 = _joma19brw | pattern_so1 = _jomapremier2brwl | leftarm1 = 0033FF | body1 = 0033FF | rightarm1 = 0033FF | shorts1 = 0033FF | socks1 = 0033FF | pattern_la2 = _jomatoletum2wrb | pattern_b2 = _jomatoletum2wrb | pattern_ra2 = _jomatoletum2wrb | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _leganes1718h | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''«Сутьеска»''' ({{lang-sr|ФК Сутјеска}}) — [[Черногория]]ның Никшич қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын Край Никшич атындағы стадионда өткізеді. == Тарихы == 1927 жылы құрылды. Алғашқы атауы — ''SK Hajduk''. Екінші дүниежүзілік соғыстың алдында ''SK Hercegovac деп аталды''. Соғыс аяқталған соң қазіргі атауына ие болды: Сутьескадағы соғыста ерлік көрсеткен югославиялық партизандардың құрметіне атауы осылай өзгертілді. Югославияның бірінші лигасында тұңғыш рет 1964 жылы ойнады. Жоғары лигада ойнаған черногориялық екі клубтың бірі саналады. Алғаш қатысқан еуро турнирі — 2003 маусымдағы Интертото кубогы. 2009-10 маусымда Еуропа Лигасында ойнауға мүмкіндік алды. 2013 жылы тұңғыш рет мемлекет ченмпионы атанды. == Жетістіктері == * '''Черногория чемпионы (6):''' :: 2012/13, 2013/14, 2017/18, 2018/19, 2021/22, 2025/26 * '''Черногорияның күміс жүлдегері (2):''' :: 2005/06, 2014/15 * '''Черногорияның қола жүлдегері (1):''' :: 2008/09 * '''Черногория кубогы (2):''' :: 2016/17, 2022/23 :: == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Cілтемелер == *[http://fksutjeska.me/ Ресми сайты] [[Санат:Черногория футбол клубтары]] [[Санат:1927 жылы құрылған футбол клубтары]] f3ceaq22ema3dnho5n69rokaebunimc 3619055 3619054 2026-06-17T14:14:05Z Makenzis 71333 3619055 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Черногория}} Сутьеска |логотипі = |толық атауы = ''Fudbalski klub Sutjeska Nikšić'' |лақап аты = ''Plavo-bijeli'' (Көк-ақтылар), ''Plavi'' (Көктер) |құрылған = [[1920 жыл|1920]] |стадионы = «[[Край Никшич (стадион)|Край Бистрице]]<nowiki></nowiki>» |сыйымдылығы = <!-- Сыйымдылық сандарын ӨЗГЕРТПЕҢІЗ, стадионға 11 000-ға дейін адам сыйғанымен, УЕФА стандарттары бойынша стадион сыйымдылығы рұқсат етілген ең жоғары орын емес. Демек, стадионның сыйымдылығы стадиондағы орын санына тең. --> 5,214<ref name="Sutjeska">{{cite web|url=http://www.fksutjeska.me/stadion.php |author=Upravni Odbor Sutjeska |title=Stadion |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203051842/http://www.fksutjeska.me/stadion.php |archive-date=3 December 2013 }}</ref> |президенті = {{ту|Черногория}} Марко Митрович |жаттықтырушы = {{ту|Черногория}} Ненад Брнович |капитаны = |жарыс = Черногория Бірінші лигасы |маусым = 2025/26 |орын = '''1.''' орын |сайты = {{URL|fksutjeska.me}} | pattern_la1 = _jomatiger2rbw | pattern_b1 = _jomatiger2rbw | pattern_ra1 = _jomatiger2rbw | pattern_sh1 = _joma19brw | pattern_so1 = _jomapremier2brwl | leftarm1 = 0033FF | body1 = 0033FF | rightarm1 = 0033FF | shorts1 = 0033FF | socks1 = 0033FF | pattern_la2 = _jomatoletum2wrb | pattern_b2 = _jomatoletum2wrb | pattern_ra2 = _jomatoletum2wrb | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _leganes1718h | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''«Сутьеска»''' ({{lang-sr|ФК Сутјеска}}) — [[Черногория]]ның Никшич қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын Край Никшич атындағы стадионда өткізеді. == Тарихы == 1927 жылы құрылды. Алғашқы атауы — ''SK Hajduk''. Екінші дүниежүзілік соғыстың алдында ''SK Hercegovac деп аталды''. Соғыс аяқталған соң қазіргі атауына ие болды: Сутьескадағы соғыста ерлік көрсеткен югославиялық партизандардың құрметіне атауы осылай өзгертілді. Югославияның бірінші лигасында тұңғыш рет 1964 жылы ойнады. Жоғары лигада ойнаған черногориялық екі клубтың бірі саналады. Алғаш қатысқан еуро турнирі — 2003 маусымдағы Интертото кубогы. 2009-10 маусымда Еуропа Лигасында ойнауға мүмкіндік алды. 2013 жылы тұңғыш рет мемлекет ченмпионы атанды. == Жетістіктері == * '''Черногория чемпионы (6):''' :: 2012/13, 2013/14, 2017/18, 2018/19, 2021/22, 2025/26 * '''Черногорияның күміс жүлдегері (2):''' :: 2005/06, 2014/15 * '''Черногорияның қола жүлдегері (1):''' :: 2008/09 * '''Черногория кубогы (2):''' :: 2016/17, 2022/23 :: == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Cілтемелер == *[http://fksutjeska.me/ Ресми сайты] [[Санат:Черногория футбол клубтары]] [[Санат:1927 жылы құрылған футбол клубтары]] e0gy1uv1ipqeth4ladbs2as04kroa7n 0 612547 3619214 3401634 2026-06-18T02:42:43Z DimiDimi 116295 ([[c:GR|GR]]) [[File:Recopa-logo.jpg]] → [[File:Conmebol-recopa.svg]] replaced with SVG 3619214 wikitext text/x-wiki {{Футбол турнирінің карточкасы |атауы = Рекопа |түпнұсқасы = CONMEBOL Recopa |логотип = [[Сурет:Conmebol-recopa.svg||200px|]] |мемлекет = [[КОНМЕБОЛ|Оңтүстік Америка]] |командалар саны = 2 |қаланған = 1989 |қайта ұйымдастырылған = |таратылған = |жеңімпаз атағы = |әрекеттегі чемпион = {{flagicon|Бразилия}} [[Гремио]] |соңғы жеңімпаздың атағы = |соңғы чемпион = |атағы ең көп = {{flagicon|Аргентина}} [[Бока Хуниорс]] |телекомпаниялар = |сайт = |ағымдағы маусым = [[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2018]] }} '''Оңтүстік Америка суперкубогы''' ([[Испан тілі|исп]]. ''Recopa Sudamericana'', [[Португал тілі|порт]]. ''Recopa Sul-Americana'') — '''Рекопа''' деген атаумен танымал Оңтүстік Америкадағы бір раундтан ғана тұратын турнир. [[Либертадорес кубогы]] мен [[Оңтүстік Америка кубогы]]ның жеңімпазы өзара кездеседі. Раунд екі матчтан тұрады (үйде/сыртта). == Матчтар == {|class="wikitable" style="text-align: center;" width="100%" !width="5%"|Маусым !width="25%"|[[Либертадорес кубогы|Либертадорес]] жеңімпазы !width="7%"|Есеп !width="25%"|[[Либертадорес суперкубогы]] жеңімпазы |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 1989|1989]] |{{ту|Уругвай}} '''«[[Насьональ (футбол клубы, Монтевидео)|Насьональ]]»'''<br><small>([[Монтевидео]])</small> |valign="top"|'''1:0''', '''0:0''' |{{ту|Аргентина}} «[[Расинг (футбол клубы, Авельянеда)|Расинг]]»<br><small>([[Авельянеда (Буэнос-Айрес)|Авельянеда]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 1990|1990]] |{{ту|Колумбия}} «[[Атлетико Насьональ]]»<br><small>([[Медельин]])</small> |valign="top"|'''0:1''' |{{ту|Аргентина}} '''«[[Бока Хуниорс]]»'''<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 1991|1991]] |colspan="3"|{{ту|Парагвай}} '''«[[Олимпия (футбол клубы, Асунсьон)|Олимпия]]»'''<br><small>([[Асунсьон]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 1992|1992]] |{{ту|Чили}} '''«[[Коло-Коло]]»'''<br><small>([[Сантьяго]])</small> |'''0:0'''<br><small>(пен 5:4)</small> |{{ту|Бразилия}} «[[Крузейро (футбол клубы)|Крузейро]]»<br><small>([[Белу-Оризонти]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 1993|1993]] |{{ту|Бразилия}} '''«[[Сан-Паулу (футбол клубы)|Сан-Паулу]]»'''<br><small>([[Сан-Паулу]])</small> |'''0:0''', '''0:0'''<br><small>(пен 4:2)</small> |{{ту|Бразилия}} «[[Крузейро (футбол клубы)|Крузейро]]»<br><small>([[Белу-Оризонти]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 1994|1994]] |{{ту|Бразилия}} '''«[[Сан-Паулу (футбол клубы)|Сан-Паулу]]»'''<br><small>([[Сан-Паулу]])</small> |valign="top"|'''3:1''' |{{ту|Бразилия}} «[[Ботафого]]»<br><small>([[Рио-де-Жанейро]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 1995|1995]] |{{ту|Аргентина}} «[[Велес Сарсфилд]]»<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |valign="top"|'''0:1''' |{{ту|Аргентина}} '''«[[Индепендьенте]]»'''<br><small>([[Авельянеда (Буэнос-Айрес)|Авельянеда]]) |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 1996|1996]] |{{ту|Бразилия}} '''«[[Гремио]]»'''<br><small>([[Порту-Алегри]])</small> |valign="top"|'''4:1''' |{{ту|Аргентина}} «[[Индепендьенте]]»<br><small>([[Авельянеда (Буэнос-Айрес)|Авельянеда]]) |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 1997|1997]] |{{ту|Аргентина}} «[[Ривер Плейт]]»<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |'''1:1'''<br><small>(пен 2:4)</small> |{{ту|Аргентина}} '''«[[Велес Сарсфилд]]»'''<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 1998|1998]] |{{ту|Бразилия}} '''«[[Крузейро (футбол клубы)|Крузейро]]»'''<br><small>([[Белу-Оризонти]])</small> |valign="top"|'''2:0''', '''3:0''' |{{ту|Аргентина}} «[[Ривер Плейт]]»<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |- !Маусым ![[Либертадорес кубогы|Либертадорес]] жеңімпазы !есеп ![[Оңтүстік Америка кубогы]] жеңімпазы |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2003|2003]] |{{ту|Парагвай}} '''«[[Олимпия (футбол клубы, Асунсьон)|Олимпия]]»'''<br><small>([[Асунсьон]])</small> |valign="top"|'''2:0''' |{{ту|Аргентина}} «[[Сан-Лоренсо де Альмагро|Сан-Лоренсо]]»<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2004|2004]] |{{ту|Аргентина}} «[[Бока Хуниорс]]»<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |'''1:1'''<br><small>(пен 2:4)</small> |{{ту|Перу|}} '''«[[Сьенсиано]]»'''<br><small>([[Куско]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2005|2005]] |{{ту|Колумбия}} «[[Онсе Кальдас]]»<br><small>([[Манисалес]])</small> |valign="top"|'''1:3''', '''2:1''' |{{ту|Аргентина}} '''«[[Бока Хуниорс]]»'''<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2006|2006]] |{{ту|Бразилия}} «[[Сан-Паулу (футбол клубы)|Сан-Паулу]]»<br><small>([[Сан-Паулу]])</small> |valign="top"|'''1:2''', '''2:2''' |{{ту|Аргентина}} '''«[[Бока Хуниорс]]»'''<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2007|2007]] |{{ту|Бразилия}} '''«[[Интернасьонал]]»'''<br><small>([[Порту-Алегри]])</small> |valign="top"|'''1:2''', '''4:0''' |{{ту|Мексика}} «[[Пачука (футбол клубы)|Пачука]]»<br><small>([[Пачука-де-Сото|Пачука]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2008|2008]] |{{ту|Аргентина}} '''«[[Бока Хуниорс]]»'''<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |valign="top"|'''3:1''', '''2:2''' |{{ту|Аргентина}} «[[Арсенал (футбол клубы, Саранди)|Арсенал]]»<br><small>([[Саранди (Аргентина)|Саранди]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2009|2009]] |{{ту|Эквадор}} '''[[ЛДУ Кито]]'''<br><small>([[Кито]])</small> |valign="top"|'''1:0''', '''3:0''' |{{ту|Бразилия}} «[[Интернасьонал]]»<br><small>([[Порту-Алегри]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2010|2010]] |{{ту|Аргентина}} «[[Эстудиантес]]»<br><small>([[Ла-Плата (город)|Ла-Плата]])</small> |valign="top"|'''1:2''', '''0:0''' |{{ту|Эквадор}} '''[[ЛДУ Кито]]'''<br><small>([[Кито]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2011|2011]] |{{ту|Бразилия}} '''«[[Интернасьонал]]»'''<br><small>([[Порту-Алегри]])</small> |valign="top"|'''1:2''', '''3:1''' |{{ту|Аргентина}} «[[Индепендьенте]]»<br><small>([[Авельянеда (Буэнос-Айрес)|Авельянеда]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2012|2012]] |{{ту|Бразилия}} '''«[[Сантос (футбол клубы)|Сантос]]»'''<br><small>([[Сантус]])</small> |valign="top"|'''0:0''', '''2:0''' |{{ту|Чили}} «[[Универсидад де Чили]]»<br><small>([[Сантьяго]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2013|2013]] |{{ту|Бразилия}} '''«[[Коринтианс]]»'''<br><small>([[Сан-Паулу]])</small> |valign="top"|'''2:1''', '''2:0''' |{{ту|Бразилия}} «[[Сан-Паулу (футбол клубы)|Сан-Паулу]]»<br><small>([[Сан-Паулу]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2014|2014]] |{{ту|Бразилия}} '''«[[Атлетико Минейро]]»'''<br><small>([[Белу-Оризонти]])</small> |valign="top"|'''1:0''', '''4:3''' |{{ту|Аргентина}} «[[Ланус (футбол клубы)|Ланус]]»<br><small>([[Ланус]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2015|2015]] |{{ту|Аргентина}} «[[Сан-Лоренсо де Альмагро|Сан-Лоренсо]]»<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |valign="top"|'''0:1''', '''0:1''' |{{ту|Аргентина}} '''«[[Ривер Плейт]]»'''<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2016|2016]] |{{ту|Аргентина}} '''«[[Ривер Плейт]]»'''<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |valign="top"|'''0:0''', '''2:1''' |{{ту|Колумбия}} «[[Индепендьенте Санта-Фе|Санта-Фе]]»<br><small>([[Богота]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2017|2017]] |{{ту|Колумбия}} '''«[[Атлетико Насьональ]]»'''<br><small>([[Медельин]])</small> |valign="top"|'''1:2''', '''4:1''' |{{ту|Бразилия}} «[[Шапекоэнсе]]»<br><small>([[Шапеко]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2018|2018]] |{{ту|Бразилия}} '''«[[Гремио]]»'''<br><small>([[Порту-Алегри]])</small> |valign="top"|'''1:1''', '''0:0'''<br><small>(пен 5:4)</small> |{{ту|Аргентина}} «[[Индепендьенте]]»<br><small>([[Авельянеда (Буэнос-Айрес)|Авельянеда]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2019|2019]] |{{ту|Аргентина}} '''«[[Ривер Плейт]]»'''<br><small>([[Буэнос-Айрес]])</small> |valign="top"|'''0:1''', '''3:0''' |{{ту|Бразилия}} «[[Атлетико Паранаэнсе]]»<br><small>([[Куритиба]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2020|2020]] |{{ту|Бразилия}} '''«[[Фламенго]]»'''<br><small>([[Рио-де-Жанейро]])</small> |valign="top"|'''2:2''', '''3:0''' |{{ту|Эквадор}} «[[Индепендьенте дель Валье]]»<br><small>([[Сангольки]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2021|2021]] |{{ту|Бразилия}} «[[Палмейрас]]»<br><small>([[Сан-Паулу]])</small> |valign="top"|'''2:1''', '''1:2'''<br><small>(пен 3:4)</small> |{{ту|Аргентина}} '''«[[Дефенса және Хустисия|Дефенса және Хустисия»]]'''<br><small>([[Флоренсио-Барела]])</small> |- |valign="top"|[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2022|2022]] |{{ту|Бразилия}} '''«[[Палмейрас]]»'''<br><small>([[Сан-Паулу]])</small> |valign="top"|'''2:2''', '''2:0'''<br><small> |{{ту|Бразилия}} «[[Атлетико Паранаэнсе|Атлетико Паранаэнсе»]]<br><small>([[Куритиба]])</small> |} == Жеңімпаздар == {| class="wikitable sortable" !Клуб !Ж !Жылдар |- |{{flagicon|Аргентина}} [[Бока Хуниорс|«Бока Хуниорс]]<nowiki/>[[Бока Хуниорс|» (Буэнос-Айрес)]] |'''4''' |'''1990''', '''2005''', '''2006''', '''2008''' |- |{{flagicon|Бразилия}} [[Сан-Паулу (футбол клубы)|«Сан-Паулу]]<nowiki/>[[Сан-Паулу (футбол клубы)|» (Сан-Паулу)]] |'''2''' |'''1993''', '''1994''' |- |{{flagicon|Парагвай}} [[Олимпия (футбол клубы, Асунсьон)|«Олимпия» (Асунсьон)]] |'''2''' |'''1991''', '''2003''' |- |{{flagicon|Эквадор}} [[ЛДУ Кито|ЛДУ Кито (Кито)]] |'''2''' |'''2009''', '''2010''' |- |{{flagicon|Бразилия}} [[Интернасьонал|«Интернасьонал]]<nowiki/>[[Интернасьонал|» (Порту-Алегри)]] |'''2''' |'''2007''', '''2011''' |- |{{flagicon|Аргентина}} [[Ривер Плейт|«Ривер Плейт]]<nowiki/>[[Ривер Плейт|» (Буэнос-Айрес)]] |'''2''' |'''2015''', '''2016''' |- |{{flagicon|Бразилия}} [[Гремио|«Гремио]]<nowiki/>[[Гремио|» (Порту-Алегри)]] |'''2''' |'''1996''', '''[[Оңтүстік Америка Суперкубогы 2018|2018]]''' |- |{{flagicon|Уругвай}} [[Насьональ (футбол клубы, Монтевидео)|«Насьональ» (Монтевидео)]] |'''1''' |'''1989''' |- |{{flagicon|Чили}} [[Коло-Коло|«Коло-Коло» (Сантьяго)]] |'''1''' |'''1992''' |- |{{flagicon|Аргентина}} [[Индепендьенте|«Индепендьенте» (Авельянеда)]] |'''1''' |'''1995''' |- |{{flagicon|Аргентина}} «[[Велес Сарсфилд|Велес Сарсфилд» (Буэнос-Айрес]]) |'''1''' |'''1997''' |- |{{flagicon|Бразилия}} [[Крузейро (футбол клубы)|«Крузейро]]<nowiki/>[[Крузейро (футбол клубы)|» (Белу-Оризонти)]] |'''1''' |'''1998''' |- |{{flagicon|Перу}} «Сьенсиано» (Куско) |'''1''' |'''2004''' |- |{{flagicon|Бразилия}} [[Сантос (футбол клубы)|«Сантос]]<nowiki/>[[Сантос (футбол клубы)|» (Сантус)]] |'''1''' |'''2012''' |- |{{flagicon|Бразилия}} [[Коринтианс|«Коринтианс]]<nowiki/>[[Коринтианс|» (Сан-Паулу)]] |'''1''' |'''2013''' |- |{{flagicon|Бразилия}} [[Атлетико Минейро|«Атлетико Минейро]]<nowiki/>[[Атлетико Минейро|» (Белу-Оризонти)]] |'''1''' |'''2014''' |- |{{flagicon|Колумбия}} [[Атлетико Насьональ|«Атлетико Насьональ]]<nowiki/>[[Атлетико Насьональ|» (Медельин)]] |'''1''' |'''2017''' |} ==Турнирлер бойынша== {| class="wikitable sortable" |- !Турнир !width="40"|{{comment|Ж|Жеңістер}} |- |[[Либертадорес кубогы]] |style="text-align: center;"|'''16''' |- |[[Оңтүстік Америка кубогы]] |style="text-align: center;"|'''5''' |- |[[Либертадорес суперкубогы]] |style="text-align: center;"|'''3''' |} ==Елдер бойынша жеңімпаздар== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- !Ел !width="40"|{{comment|Ж|Жеңістер}} !width="40"|{{comment|Ф|Финалистер}} |- |style="text-align: left;"|{{BRA}} |'''10''' |13 |- |style="text-align: left;"|{{ARG}} |'''8''' |19 |- |style="text-align: left;"|{{PRY}} |'''2''' |1[[#1|*]] |- |style="text-align: left;"|{{ECU}} |'''2''' |2 |- |style="text-align: left;"|{{COL}} |'''1''' |3 |- |style="text-align: left;"|{{CHL}} |'''1''' |2 |- |style="text-align: left;"|{{URY}} |'''1''' |1 |- |style="text-align: left;"|{{PER}} |'''1''' |1 |- |style="text-align: left;"|{{MEX}} | |1 |} {{КОНМЕБОЛ турнирлері}} [[Санат:Оңтүстік Америка Суперкубогы]] [[Санат:КОНМЕБОЛ турнирлері]] [[Санат:Футболдан халықаралық клубтық жарыстар]] nrso5h261dn05xi7btv8ikph37pyv3a 0 616886 3619151 3618027 2026-06-17T18:30:33Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] ([[User talk:Садықова Ақгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3105608 wikitext text/x-wiki '''Сәрке батыр Шоңмұрынұлы''' (1690-1772 ж.) — қазақ батыр, кіші жүздің [[Тәуке хан|Тәуке]] және Әбілхайыр хан басқарған == Өмірбаяны == 1690 жылы туған, шын есімі Меңдібек Шонмурынұлы. Сәрке батырдың әкесі Шонмурын баба IX ғасырдың басында он бір мың жылқысы бар ең ықпалды және бай адамдардың бірі болды. Шонмұрынның 6 Ұлы - Бегетей, Ұлан, Асан, Сарке, Рысбай және Түкібай болды. Орынбор, Ақтөбе және Қостанай облыстарының аумағында тұратын Биліс [[Жағалбайлы (ру)|жағалбайлы]] руынан шыққан.<ref>https://kz1.info/tarikh/aza-batyrlary/s-rke-batyr {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190301074731/https://kz1.info/tarikh/aza-batyrlary/s-rke-batyr |date=2019-03-01 }}</ref> 1726 жылы Әбілхайыр хан мен Тайлақ батыр бастаған қазақ армиясының құрамында Орал өзеніндегі 30 мыңнан астам қалмақ жауынгерлері бар үш күндік шайқасқа қатысты. 1726 жылдың күзінде Ырғыз мен Торғай өзендері арасындағы маңайдағы "Қара сиыр" деген атпен орналасқан жерде жоңғарлармен шайқаста қазақ әскерінің авангардында тұрған адамдардың бірі болды, ол үшін", Алмас қылыш" деген лақап атқа ие болды." 1729 жылы Балқаш көлінің маңында Әбілхайыр хан бастаған қазақ әскері болған, Сәрке-батыр жағалбайлы руынан әскердің басында болған. Орта және Кіші жүз қазақтарының Ресей империясына қосылуы туралы грамотада айтылған, онда Әбілхайыр хан, сұлтан Ералы, сондай-ақ орта және Кіші жүздің 56 қазақ руларының ақсақалдары мен батырларының қолдары қойылған. Жағалбайлыдан Сәрке батыр қойылған.<ref>http://www.aktobegazeti.kz/?p=73867 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190301074754/http://www.aktobegazeti.kz/?p=73867 |date=2019-03-01 }}</ref> Башқұрт көтерілісі кезінде 1755 жылы патша тәртібіне қарсы башқұрт тайпалары, башқұрт тұтқындаған казактар мен Еділ қалмақтарынан тұратын жасақтар Сарке батыр басшылығымен Жетыру руларының қазақтары тоқтады. Қазіргі кезде бұл орын Орынбор облысы Беляев ауданының аумағында аудан орталығынан 15 шақырым жерде Сарке төбе (Сарке тауы) деп аталады. Сәркебатыр темір өзенінің жанында, Ембі өзенінің оң жақ ағысымен, оның өлімінен кейін 82 жасында жерленді. Бейіт Ақтөбе облысы Темір ауданы Кеңқияқ ауылының жанында орналасқан.<ref>http://kargala.aktobe.gov.kz/kk/node/63032 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190301074719/http://kargala.aktobe.gov.kz/kk/node/63032 |date=2019-03-01 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1690 жылы туғандар]] [[Санат:1772 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақ батырлары]] 8kfxq0hx6f6017bg0n0tcytudltwsn5 14 628914 3619325 2722329 2026-06-18T07:34:02Z Zhanbolat Umbetov 182666 3619325 wikitext text/x-wiki Ү [[Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] lyhlspuq1dfb9vu8cre2658u8nlseuu 0 631490 3619227 3586671 2026-06-18T04:24:54Z ~2026-35445-80 182643 Биография новая 3619227 wikitext text/x-wiki {{Саясаткер |Есімі = Нұрлан Құдиярұлы Бекназаров |Сурет = Nurlan Beknazarov.jpg |Ені = 300px |Атауы = |Туған күні = 12.06.1964 |Туған жері = [[Шымкент]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = [[Қазақстан]] |Білімі = |Діні = |Партиясы = [[Нұр Отан]] |Негізгі идеясы = |Мансабы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Жұбайлары = |Балалары = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Commons = }}Бекназаров Нұрлан Құдиярұлы - Шымкент қаласынан сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты. Конституциялық заңнама, сот жүйесі және құқықтық қорғау органдары комитетінің төрағасы '''Туған жылы:''' 1964 жылы 12 маусым '''Туған жері:''' Шымкент қаласы '''Ұлты:''' қазақ '''Білімі''' – жоғары '''Мамандығы:''' Инженер - құрылысшы; Инженер - экономист; Экономист - қаржыгер; Заңгер. '''Отбасылық жағдайы:''' үйленген, төрт перзент және немерелер тәрбиелеп отыр. '''Еңбек жолы:''' '''1984-1992''' жылдары облыстық спорт басқармасының Қажымұқан атындағы Орталық стадионында әдіскер, инженер, бас инженер, директордың орынбасары, директоры (Шымкент қаласы). '''1992-1996''' жылдары облыстық несиелер және инвестицияларды сақтандыру басқарманың бастығы, Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік сақтандыру мекемесінің бас директорының бірінші орынбасары. '''1996-2003''' жылдары «Сенім» ЖАҚ, «Санур» ЖШС, «Трансойл» АҚ филиалы директорының орынбасары, вице-президенті. '''1999-2018''' жылдары Шымкент қалалық мәслихатының II, III, IV, V, VІ шақырылымдарының депутаты болып сайланды. '''2003-2011''' жылдары Шымкент қалалық мәслихатының тексеру комиссиясының екі шақырылымының төрағасы. '''2011-2018''' жылдары Шымкент қалалық мәслихатының үш шақырылымның хатшысы. '''2018''' және '''2023''' жылдары Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты болып екі рет сайланды. Конституциялық заңнама, сот жүйесі және құқық қорғау органдары комитетінің хатшысы. '''2023 жылдың''' қыркүйек айынан Конституциялық заңнама, сот жүйесі және құқық қорғау органдары комитетінің Төрағасы. '''Басқа да лауазымдары:''' '''—''' Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссияның мүшесі; '''—''' Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Құқықтық саясат жөніндегі кеңестің мүшесі; '''—''' Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің Парламентаралық Ассамблеясының құқықтық мәселелер жөніндегі тұрақты комиссияның төрағасының орынбасары; '''—''' Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты және Беларусь Республикасы Ұлттық жиналысының Республика кеңесі арасындағы ынтымақтастық жөніндегі комиссияның тең төрағасы; '''—''' Қазақстан Республикасының Жоғары Сот Кеңесінің мүшесі; '''—''' Қазақстан Республикасы Қаржы мониторингі агенттігінің Қоғамдық кеңесінің төрағасы; '''—''' Заңсыз иемденілген активтерді мемлекетке қайтару мәселелері жөніндегі комиссияның мүшесі; '''—''' Конституциялық реформа жөніндегі Комиссияның (конституциялық комиссия) мүшесі; '''—''' Парламенттік реформа жөніндегі жұмыс тобының мүшесі; '''—''' «Аманат» партиясының мүшесі. '''Мемлекеттік және халықаралық марапаттары, құрметті атақтары:''' – Қазақстан Республикасының III дәрежелі «Барыс ордені» ; – Қазақстан Республикасының «Парасат ордені»; – Қазақстан Республикасының «Құрмет ордені»; – ТМД ПАА «Достастық» ордені; – «Қазақстан Республикасының Конституциясына 10 жыл» мерейтойлық медалі;   – «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» мерейтойлық медалі; – «Қазақстан Республикасының Конституциясына 20 жыл» мерейтойлық медалі; – «Қазақстан Республикасының мәслихаттарына 20 жыл» мерейтойлық медалі; – «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл» мерейтойлық медалі; – «Қазақстан Республикасының Конституциясына 25 жыл» мерейтойлық медалі; – «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 30 жыл» мерейтойлық медалі; –«Қазақстан Республикасының Конституциясына 30 жыл» мерейтойлық медалі; – «Қазақстан Республикасының мәслихаттарына 30 жыл» мерейтойлық медалі; – «Сот жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін» медалі; – «Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін» медалі; – «Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қосқан үлесі үшін» медалі; – «Халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлесі үшін» медалі; – «Парламентік ынтымақтастықты нығайтқаны үшін» ТМД ПА медалі; – Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының Парламентаралық Ассамблеясының «Құрмет грамотасы»; – Шымкент қаласының құрметті азаматы; – Қазақстан Республикасының Құрметті заңгері; – Қазақстан Республикасының мәслихаттарының құрметті депутаты. ==Дереккөздер== {{дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының VI шақырылым депутаттары}} [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] c7mpa2qf3rr216a2d1z091dozcwiy2r 3619284 3619227 2026-06-18T06:50:21Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-35445-80|~2026-35445-80]] ([[User talk:~2026-35445-80|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3193820 wikitext text/x-wiki {{Саясаткер |Есімі = Нұрлан Құдиярұлы Бекназаров |Сурет = Nurlan Beknazarov.jpg |Ені = 300px |Атауы = |Туған күні = 12.06.1964 |Туған жері = [[Шымкент]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = [[Қазақстан]] |Білімі = |Діні = |Партиясы = [[Нұр Отан]] |Негізгі идеясы = |Мансабы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Жұбайлары = |Балалары = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Commons = }} '''Нұрлан Құдиярұлы Бекназаров''' (1964 жылы 12 маусымда Шымкент қаласында туған) - Қазақстан мемлекеттік қайраткері, [[Шымкент]] қаласынан сайланған [[Қазақстан Парламентінің Сенаты|Қазақстан Парламенті Сенатының]] депутаты (2018 жылдан бері). == Өмірбаяны == 1984-1992 жылдары Шымкент қ. Қажымұқан атындағы Орталық стадионында әдіскер, инженер, бас инженер, директордың орынбасары, директоры.<ref name=bio>{{cite web| url = https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=34689279#pos=1;61 | title = Бекназаров Нурлан Кудиярович (персональная справка) | accessdate = 2019-09-02}}</ref> 1992-1996 жылдары Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік сақтандыру фирмасының облыстық несиелер мен инвестицияларды сақтандыру жөніндегі басқарманың бастығы, бас директорының бірінші орынбасары.<ref name=bio/> 1996-2003 жылдары "Сенім" ЖАҚ, "Санур" ЖШС, "Трансойл" АҚ филиалдары директорының орынбасары, вице-президенті.<ref name=bio/> 1999-2016 жылдары Шымкент қалалық мәслихатының II, III, IV, V, VІ шақырылымдарының депутаты болып сайланды.<ref name=bio/> 2003-2008 жылдары Шымкент қалалық мәслихатының тексеру комиссиясының екі шақырылымының төрағасы.<ref name=bio/> 2011-2018 жылдары Шымкент қалалық мәслихатының үш шақырылымның хатшысы.<ref name=bio/> 2018 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты болып сайланды.<ref name=shym2018>{{cite web| url = https://www.zakon.kz/4940596-kto-izbran-deputatami-senata-ot.html | title = Кто избран депутатами Сената от Шымкента | publisher = Zakon.kz | date = 2018-10-08 | accessdate = 2019-09-02}}</ref> ==Дереккөздер== {{дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының VI шақырылым депутаттары}} [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] i8v97lnuspgj1fpw78s7aectv1x58fa 0 636969 3619212 3595487 2026-06-18T02:33:09Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3619212 wikitext text/x-wiki '''Гайанда білім''' негізінен Гайана Үкіметі Білім Министрлігі және оның елдің он түрлі аймақтарындағы бөлімшесі арқылы қамтамасыз етіледі. [[Гайана]] білім беру жүйесі Британдық Гвиананың мұрасы болып табылады және Кариб бассейнінің емтихан кеңесінің құрамына кіретін басқа ағылшын тілді Кариб қоғамдастығына мүше мемлекеттердің жүйесіне ұқсас.(СХС). Мектеп бағдарламаларын қаржыландыруды, стандарттарды және басқа да саясатты орталық үкімет белгілейді және Білім Министрлігі мен онымен байланысты тиісті ведомстволар арқылы жүзеге асырылады. Білім беру жүйесі он бір ауданға бөлінген, оның оны елдің ұлттық әкімшілік және географиялық өңірлеріне сәйкес келеді, ал астанасы [[Джорджтаун]] жеке білім беру ауданы ретінде қарастырылады. [[Куба]], [[Исландия]], [[Дания]] және [[Ботсвана]] сияқты Гайана да білім беруге ең көп шығын шығаратын санаулы елдердің бірі. ЖІӨ-нің білім беру саласына 8,3% -н жұмсайды.<ref>CIA World Factbook - Education Expenditures, https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2206.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417052653/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2206.html |date=2009-04-17 }}</ref> Міндетті білім берудің белгіленген жасы 5,9 жасты құрайды және оқушылар 16 жасқа дейін мектепке баруға міндетті. Бірақ мектепте белгіленген жасқа толмаған балалар кейде ерте қабылданады немесе әдетте мектепке дейінгі мекеменің қандай да бір түріне барады. Міндетті білім беру талаптарына сәйкес болу үшін оқушылар әдетте мемлекеттік мектептерге барады, бірақ оқытуды ұсынатын бірнеше жеке меншік мектептер де бар. Гайанда үйде оқыту іс жүзінде жоқ. Оқу жылы әдетте қыркүйектен басталып, келесі жылдың шілдесінде аяқталады. Жеке сектордан тыс, Гайанада 1990-шы жылдардың ортасына дейін [[балабақша]]дан жоғары оқу орнына дейін ақысыз білім беру қалыпты жағдай болды. Қазіргі кездегі білім беру балабақшалардан бастап орта мектептерге дейін субсидияланады, енді студенттер кейбір жоғары оқу орындарында оқу ақысын төлеуге мәжбүр. 1970 жылдары бір жынысты мектептер аралас мектептер болды, жеке меншік және [[Приход Училищелері|приход]] (діни) мектептері мемлекеттік жүйеге енгізілді.<ref>Education Watch-Advancement of Education in Guyana:A Case Study, http://www.un.org/Pubs/chronicle/2003/issue3/0303p47.asp</ref> Жүргізілген [[реформа]] CARICOM-дағы тәуелсіз мемлекеттердің отарлаудан кейінгі білім беру мақсатына ұмтылысын көрсететін кең жұмыстарының бір бөлігі болды. Бүгінгі күні CXC алдында өз міндеттемелерінің бір бөлігі ретінде, Гайана білім беру ерекшеліктері мен аймақтық басқару принциптерімен байланысты.<ref>Caribbean Examinations Council Policy Document, http://www.cxc.org/section.asp?Sec=3&SSec=10&Info=79{{|date=August 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Оқушылар мектеп формасын киеді. Гайанада 15 жастан асқан халықтың 92% оқу сауаттылығы бар.<ref>Guyana Bureau of Statistics - Education and Training, http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/Chapter5_Education_Training.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304043323/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/Chapter5_Education_Training.pdf |date=2016-03-04 }}</ref> Оқу сауаттылығының жоғары деңгейіне қарамастан, Гайана халқының едәуір бөлігі сауаттылық проблемаларына тап болды, бұл жұмысқа орналасудың және басқа да әлеуметтік-экономикалық қолайсыздықтардың туындауына әкеледі, бұл үкімет пен қайырымдылық мекемелердің кедейлікті қысқарту құралы ретінде білім беруге алып келді. Гайана - Біріккен Ұлттар Ұйымының білім индексі туралы Адам дамуы туралы есебіндегі дамушы елдердің бірі болып табылады. Білім индексі бойынша 0,943 есебімен оның жалпы рейтингі 37, Кариб бассейнінде Куба және Барбадостан кейін үшінші орынды, Оңтүстік Америкада [[Аргентина]]дан кейін екінші орынды иеленді.<ref>UNDP Human Development Report, Education Index, 2007/2008, http://hdrstats.undp.org/indicators/7.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227060325/http://hdrstats.undp.org/indicators/7.html |date=2009-02-27 }}</ref> DFID- сәйкес Гайана жалпыға бірдей бастауыш білім берудегі «Мыңжылдық Даму Мақсаттарына» қол жеткізді, бірақ орта білімге қол жетімділікті кеңейту үшін күресті жалғастыруда.<ref>DFID Case study-Improving access to Guyana's secondary schools, http://www.dfid.gov.uk/casestudies/files/south-america/guyana-education.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090422164425/http://www.dfid.gov.uk/casestudies/files/south-america/guyana-education.asp |date=2009-04-22 }}</ref> Батыс жарты шардағы ең кедей елдердің бірі ретінде Гайана мектептерінде оқыту интерактивті тақталар немесе басқа мультимедиялық құралдар сияқты оқыту технологиясын пайдаланбайды. Шынында да, көптеген мектептерде, әсіресе ғылым мен техникада, базалық ресурстар жетіспейді, бұл кейде оқушыларды аймақтағы әріптестерімен салыстырғанда қолайсыз жағдайға душар етеді. Жүйенің теңсіздігі мен тиімсіздігіне қарсы күрестің бір бөлігі ретінде Гайана [[парламент]]і 2007 жылғы білім туралы заң жобасын талқылап, қайта қарастыруда. Заң жобасы Гайананы жан-жақты білім беру жүйесіне жақындатады, бірақ Гайана БҰҰ-ның балалар құқығы сияқты халықаралық конвенциялар алдындағы міндеттемелеріне қарамастан дене жазасын тәртіптік шара ретінде қолданады.<ref>Help and Shelter: Submissions on the Draft Education Bill, http://www.sdnp.org.gy/hands/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090403003913/http://www.sdnp.org.gy/hands/ |date=2009-04-03 }}</ref> == Құрылым == {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse;" |- !Деңгей немесе сынып!! Жасы |- style="background:silver;" | colspan=2 |мектепке дейінгі |- | әртүрлі қосымша бағдарламалар||6 жасқа дейін |- |Балабақшаға дейінгі || 4-5 |- | Балабақша|| 5-6 |- style="background:silver;" | colspan=2 | Бастауыш мектеп |- | 1- сынып || 6–7 |- | 2- сынып || 7–8 |- | 3- сынып || 8–9 |- | 4- сынып || 9–10 |- | 5-сынып || 10–11 |- | деңгей 6|| 11–12 |-style="background:silver;" | colspan=2 |Орта мектеп |- | 7-сынып|| 12–13 |- | 8-сынып || 13–14 |- | 9-сынып || 14-15 |- | 10-сынып || 15-16 |- | 11-сынып || 16-17 |- | 12-сынып || 17–18 |- | 13-сынып|| 18–19 |- style="background:silver;" [[File:Georgetown street.jpg]] | colspan=2 | Жоғарғы білім |- | Үшінші білім (колледж немесе университет) || Әртүрлі жас |- | Кәсіптік білім беру || Әртүрлі жас |- style="background:silver;" | colspan=2 |Жоғары оқу орнынан кейінгі білім |- style="background:silver;" | colspan=2 | Ересектерге білім беру |- |} == Балабақша == Гайанда [[балабақша]]дағы тәрбие міндетті емес, бірақ балалардың көпшілігі оларға барады. Балабақшаларды немесе балабақшаларды кейде ойын мектептері деп те атайды, оны үкімет те, жеке ұйымдар да қамтамасыз етеді. Шын мәнінде, бұл мектеп жасына дейінгі білім беруді ресми түрде кеңейту, оны 9 айдан 3 жасқа дейінгі балалар пайдалана алады. <ref name="ndsguyana.org">Guyana National Development Strategy, Chapter 18, http://www.ndsguyana.org/document.asp </ref> Гайана ұлттық даму стратегиясының (NDS) 18-тарауындағы білім бөлімі сонымен бірге балабақшадағы оқу бағдарламасы балалардың дамуына бағытталған екі жылдық бағдарлама екенін көрсетеді. Балабақшаларда оқытудың ұлттық бағдарламасын енгізу 1976 жылы елдегі білім берудің ауқымды реформасы аясында жүзеге асты. Бағдарлама арнайы әзірленген балабақшаларда немесе бастауыш мектептерде жеткізіледі. == Бастауыш мектеп== [[Бастауыш білім]] міндетті болып табылады және алты жыл бойы оқуды талап етеді. Соңғы бес жыл ішінде Гайанадағы білім үздіксіз реформалардан өтті. Бұрынғы А және В дайындықтары және 1–4 стандарттар бұдан былай 1-6 сыныптар мен алмастырылыды. Бұл [[реформа]]ның бір бөлігі орта мектепте бастауыш білім беру (SSEE) 11+ немесе жалпы түсу емтиханы енді орта мектептерде орындарға ие болу үшін пайдаланылмайды, оның орнына бастауыш сынып оқушылары енді орта мектепте орын алу үшін алтыншы сынып (6 деңгей) [[емтихан]]ын тапсырады.<ref name="stabroeknews.com">Stabroek News editorial, Grade Six Assessment, http://www.stabroeknews.com/2007/news/local/03/04/grade-six-assessment/</ref> Бұл реформаның мақсаттарының бірі қайта даярлаумен мектептердің толып кету мәселесін шешу болып табылады. [[File:School in Georgetown.jpg|thumb|Джорджтаундағы бастауыш мектеп]] Шын мәнінде бастауыш мектептердің үш түрі бар: бірінші және ең көп таралған – типтік бастауыш білім беретін [[мектеп]], ол 1-6 сыныптар аралығында, содан кейін бастауыш және орта бөлімі бар мектеп және балалар және орта бөлімі бар мектеп. Гайанадағы бастауыш мектептің оқу бағдарламасы негізгі сауаттылық пен санау дағдыларын үйретуге арналған, сонымен қатар оқушыларды орта білім беруге дайындайды. Бұл сауаттылық пен санауды оқыту әлеуметтік ғылымдар мен интеграцияланған ғылым сабақтарымен толықтырылған. Гайана жалпыға бірдей бастауыш білім берудің Мыңжылдық Даму Мақсатына қол жеткізді деп есептелгенімен, оқу бағдарламаларына қол жетімділік, сапа мен өзектілік бастауыш білім беру үшін күрделі мәселе болып қала береді.<ref>UNICEF Guyana website, http://www.unicef.org/guyana/children_5031.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200328180350/https://www.unicef.org/guyana/children_5031.htm |date=2020-03-28 }}</ref> Қол жетімділік тепе-теңдігі бастауыш білім беру жүйесінің құрылымдануына, сондай-ақ географиясына байланысты ресурстардың біркелкі қол жетімділігіне байланысты, яғни Гайана жағалауындағы және қалалық аудандардағы мектептердің, әдетте, ішкі аудандардағы мектептерге қарағанда, ең жақсы ресурстары бар. == Орта мектеп == Гайанда орта білім беру көп деңгейлі. Бағдарлау бойынша [[орта мектеп]]тер, төменгі орта мектептер, жалпы орта білім беретін мектептер және бастауыш мектептер бар. Жүргізіліп жатқан реформалар кезең-кезеңімен жүргізілгендіктен, бастауыш сыныптарда жақсы оқитын оқушылар Эпископ орта мектебі, Иосиф орта мектебі, Әулие Станислав колледжі, Әулие Роза орта мектебі, президенттік колледж сияқты үздік мектептерде орын алады.<ref name="stabroeknews.com"/> [[File:Georgetown street.jpg|thumb|Әулие Станислав колледжі және Джорджтаундағы Әулие Стефан бастауыш мектебінің оқушылары.]] Орта мектептерде ұсынылатын оқу бағдарламасы студенттерді Кариб бассейініндегі орта білім туралы сертификаты (CSEC) немесе Кариб бассейінің үздіксіз білім беру емтиханының бір бөлігі ретінде берілген пәндер бойынша жоғары мектепті бітіруге дайындайтын CXC бағдарламасы болып табылады. CSEC [[Ұлыбритания]]ның орта білім туралы жалпы куәлігіне (GCSE) және Кейп-А деңгейлеріне балама. Жоғары және орта мектеп студенттерді CSEC және CAPE біліктіліктеріне дайындайды, алайда орта мектептер мен орта мектептер оқушыларды орта мектептің кәсіптік емтиханына дайындайды (SSPE). Осы емтиханды сәтті тапсырған студенттер жоғары немесе орта мектепке түсе алады. Орта мектеп немесе кіші мектеп оқушылары 7-сыныптан 11-сыныпқа дейін CSEC-ке қатысады және егер сіз CAPE біліктілігін алғыңыз келсе, 12-сыныпқа барасыз. Жоғары сынып оқушылары мен бастауыш сынып оқушыларының қауымдастығы 7-ден 10-ға дейінгі сыныптарға барады. GCSE және A деңгейіндегі емтихандар кейбір мектептерде әлі де өткізіліп жатыр, бірақ білім беру жүйесін реформалаудың бір бөлігі ретінде тоқтатылады деп күтілуде. 90-шы жылдардан бастап Гайанада, ең алдымен орта мектептерде, діни мектептерді қайтару басталды. Бір халықаралық мектеп - Джорджтаун халықаралық мектебі.<ref>Georgetown International School, http://www.isbi.com/istd-viewschool/4030-Georgetown_International_School.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060523025752/http://www.isbi.com/istd-viewschool/4030-Georgetown_International_School.html |date=2006-05-23 }}</ref> Білім министрлігі мойындаған басқа жеке мектептер: ISA Ислам мектебі (мұсылман), Мэй мектебі, Жаңа Гайана мектебі, Ұлттар мектебі (Бахай) және Мариан академиясы (Рим-католиктік). Бұл жекеменшік мектептер мемлекеттік мектептермен салыстырғанда ең жақсы сапалы білім беретіндіктен өте қажет болды.<ref>UNESCO World Data on Education, http://www.ibe.unesco.org/fileadmin/user_upload/archive/Countries/WDE/2006/LATIN_AMERICA_and_the_CARIBBEAN/Guyana/Guyana.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224194738/http://www.ibe.unesco.org/fileadmin/user_upload/archive/Countries/WDE/2006/LATIN_AMERICA_and_the_CARIBBEAN/Guyana/Guyana.pdf |date=2021-02-24 }}</ref> Көп жағдайда студенттер CXC-де кем дегенде бес CSEC пәнін алғаннан кейін жақсы орта білім алды деп саналады, мансаптық мүдделеріне байланысты студенттер CAPE ұсыныстарын алу үшін немесе басқа немесе жоғары білім беру курстарына өту үшін орта мектепте тағы екі жыл өткізе алады. Әдетте CSEC элементтері он бірінші сыныпта, ал CAPE элементтері он екінші және он үшінші сыныптарда қабылданады, бірақ егер олар дайын болса, оқушылар оларды бұрын тапсыра алады. Кейбір мектептерде оқушыларға шет тілін үйрену талап етіледі, бірақ негізгі пәндерден тыс оқу жоспары оқушылардың қызығушылықтарын ескеруге мүмкіндік береді. Халықаралық Бакалавриат бағдарламасы Гайанада жоқ, бірақ оқушылар AP Advanced Plaching бағдарламасына қызығушылық танытып, оны Джорджтаун халықаралық мектебінде жалғастыра алады.<ref>UNESCO World Data on Education, http://www.ibe.unesco.org/fileadmin/user_upload/archive/Countries/WDE/2006/LATIN_AMERICA_and_the_CARIBBEAN/Guyana/Guyana.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224194738/http://www.ibe.unesco.org/fileadmin/user_upload/archive/Countries/WDE/2006/LATIN_AMERICA_and_the_CARIBBEAN/Guyana/Guyana.pdf |date=2021-02-24 }}</ref> Анна Реджина көпсалалы мектеп және Президенттік колледж-Гайандағы жалғыз мектеп-интернаттар, екеуі де бірлескен білім беретін мемлекеттік мектептер болып табылады. == Арнайы мектеп == Мүмкіндігі шектеулі немесе ерекше қажеттіліктері бар оқушылар олар үшін арнайы жасалған мектептерде білім алады. Олар ұлттық оқыту бағдарламасын ұстанады, бірақ қажет болған жағдайда олар толықтырылады немесе бейімделеді. Бірақ қоғамда мүмкіндігі шектеулі студенттердің өмір сүру жағдайларын жақсарту бойынша ешқандай акция жүргізілмейді. Кейбір мектептер президенттік колледж және Әулие Роуз мектебі қарапайым мектептермен ынтымақтастық жасайды, осы серіктестік аясында Президенттік колледж студенттері қаражат жинайды, Әулие Роуз студенттері қолдаудың басқа да түрлерін ұсынады. Кейбір арнайы мектептер эмоционалды және әлеуметтік әлсіз оқушыларға, сондай-ақ көру немесе есту қабілеті бұзылған оқушыларға қызмет көрсетеді. == Кәсіптік мектеп / техникум == Елде орта білім беретін онға жуық техникалық / кәсіптік мектеп бар. Ең танымал техникалық / кәсіби мектептер арасында - мемлекеттік техникалық институт (GTI), Гайана өнеркәсіптік Оқу орталығы (GTIC), Карнеги үй шаруашылығы мектебі, Гайан ауылшаруашылық мектебі (GSA), Жаңа Амстердам техникалық институты (NATI) және Линден техникалық институты бар. Институт. Сонымен қатар Гайана қант корпорациясы және жеке ұшақтар иелерінің қауымдастығы сияқты жеке ұйымдар да техникалық білім береді.<ref name="ndsguyana.org"/> == Жоғары білім / Қосымша білім == Бұл секторға педагогикалық колледждер, озық техникалық мектептер мен университет кіреді. === Колледж === Кирил Поттер білім беру колледжі (CDS), Мейірбике ісі мектебі ([[Джорджтаун]], Жаңа Амстердам), Критчлоу еңбек колледжі және Кура Кура кооперативтік колледжі Гайанадағы ірі колледждер болып табылады. === CPCE === Кирил Поттер білім беру колледжі (CPCE) 19-шы ғасырда бастауыш сынып мұғалімдерін даярлау үшін құрылған. Бүгінгі таңда оның негізгі кампусы Нью-Амстердам мен Линдан, Роуз Холл, Анна Реджайн, Врид-ан-Хооп, Үлкен Джорджтаун қалаларында орналасқан. Мектепке дейінгі тәрбиешілерге, бастауыш және орта мектеп мұғалімдеріне екі және үш жылдық бағдарламалар ұсынады - сервис және алдын ала қызмет көрсету.<ref>Cyril Potter College of Education website, http://www.sdnp.org.gy/cpce/Department%20Pages/About%20CPCE.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090701070929/http://www.sdnp.org.gy/cpce/Department%20Pages/About%20CPCE.htm |date=2009-07-01 }}</ref> Мейірбикелік мектептер (Джорджтаун, Жаңа Амстердам) Бұл мекемелер медбикелердің көмекшілері , кәсіби медбикелер, сондай-ақ [[Акушерлік көмек|акушер]]лер үшін базалық дайындықты ұсынады . === Критчлоу Еңбек Колледжі === Critchlow еңбек колледжі 1967 жылы кәсіподақ қозғалысының білім беру бөлімшесі ретінде құрылды. Ол университет алдындағы өндірістік қатынастар, [[бизнес]], [[әлеуметтану]] және CXC бағдарламасы бойынша курстар береді. Ол ғылыми дәрежені енгізуді жоспарлап отыр, бірақ қаржыландыру мәселесіне байланысты бұл бастаманы кейінге қалдырды.<ref>Stabroek News article on Funding at Critchlow Labour College, http://www.stabroeknews.com/2008/news/local/03/01/no-provision-made-for-critchlow-labour-college-in-2008-budget/</ref> Куру Куру кооперативтік колледжі Куру Куру кооперативі Гайана университетімен және Кариб жоғары оқу орындары қауымдастығымен аккредиттелген. Бұл мекеме өзінің негізгі мақсатын - кооперативті бизнестің барлық аспектілері бойынша оқытуды тізімдейді.<ref>Kuru Kuru College website, http://www.kurukuru.edu.gy/index1.htm{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Музыкатану === Гайана көптеген қайталанбас музыкалық дәстүрлердің отаны болып табылады, бірақ мәдени мұра үшін маңыздылығына қарамастан, музыка мектептерде аз қолдауды алады. Музыкалық білім беру CPCE-де мұғалімдерді даярлау аясында ұсынылады, ал 2012 жылы музыкалық мектеп ашылды.<ref>Rohan Sagar and David G. Hebert, [http://act.maydaygroup.org/articles/SagarHebert14_2.pdf “Research-Based Curriculum Design for Multicultural School Music: Reflections on a National Project in Guyana,”] Action, Criticism, and Theory for Music Education.</ref> === Басқа колледждер === Осы мекемелерден басқа, басқа да бағыттармен қатар бухгалтерлік есеп, бизнес және информатика бойынша оқытуды ұсынатын жеке институттар бар.<ref>Guyana National Development Strategy, http://www.ndsguyana.org/document.asp </ref> === Университет === Гайанадағы Гайана университеті - екі кампуста жұмыс істейтін негізгі университет, Mysteries (Berbice) және Terkien (Demerar). Ол 1963 жылы Гайана Батыс-Үнді университетіне (UWI) және басқа университеттерге баратын гайандық студенттерге кететін шығындарды ескере отырып, жергілікті университетті таңдағаннан кейін құрылды. [[File: Entrance to UG.jpg|thumb| Гайана университетіне кіру қақпасы]] Ол көптеген салаларда кәсіби білім беруді қамтамасыз етеді, бірақ [[антропология]], [[астрономия]] немесе кітапхана ісі сияқты салаларда оқуды жалғастырғысы келетін студенттер шетелге барып немесе қашықтықтан білім алуы керек. Университетте оқу ақысын төлей алмайтын студенттер студенттік несиелер бойынша Мемлекеттік агенттікте студенттік несиені ала алады.<ref>University of Guyana - History webpage, http://www.uog.edu.gy/history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090214085624/http://www.uog.edu.gy/history |date=2009-02-14 }}</ref> Гайана университеті, Батыс-Үнді университеті сияқты, CARICOM-тың қауымдастырылған мүшесі және Достастық университеттері қауымдастығының мүшесі болып табылады. Техас американдық университеті (TAU), Гайанда орналасқан Кариб бассейнінің үздік медициналық мектептерінің бірі. TAU денсаулық сақтау саласындағы кәсіби бағдарламаларды ұсынады, олар кәсіби дайындық пен тәуелсіз медициналық практиканың негізін қалайтын, кәсіби шеберліктің, мәселелерді шешудің өмірлік тәжірибелері бойынша білімнің әрі қарай дамуына ықпал етеді. Линкольн американдық университеті 2016 жылы құрылды, ал нұсқаулар алғаш рет 2017 жылы басталды. LAU Дүниежүзілік Медицина мектептерінің (WDOMS) анықтамалығына енгізілген және ірі медициналық мекемелер мен ұйымдар деп танылған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гайанадағы білім беру ісі]] ooyt0jtfwju0iims6f6a6kn90a6mkw1 0 644278 3619509 3475351 2026-06-18T11:12:00Z Makenzis 71333 3619509 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Косово}} Гиляни |ағымдағы маусым = |логотипі = |толық атауы = |лақап аты = |құрылған = 1995 |таратылды = |стадионы = Қалалық стадион |сыйымдылығы = 1000 |иесі = |президенті = |директоры = |бас директоры = |жаттықтырушы = {{flagicon|Косово}} Энси Кадриу |капитаны = {{flagicon|Косово}} Садат Паязити |рейтингі = |бюджеті = |жарыс = Суперлига |маусым = 2025/26 |орын = 5. |сайты = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = ffffff | socks1 = ffffff | pattern_la2 = _borderonwhite | pattern_b2 = | pattern_ra2 = _borderonwhite | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFffff | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FFffff }} '''«Гилани»''' ({{lang-sq|KF Gjilani}}) — [[Косово|косоволық]] футбол ұжымы, Гнилане қаласынан. Клуб 1995 жылы құрылған<ref>Кей деректер бойынша 1945 жылы құрылған</ref>, өз алаңындағы ойындарын "Қалалық стадионда" өткізеді. Қазір [[Футболдан Косово чемпионаты|Косово суперлигасында]] ойнайды. == Жетістіктері == === Ұлттық === * Косова кубогы (1): 1999/00 * Косово кубогының финалисі (1): 2001/02 * Косово суперкубогы (1): 1999/00 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *[https://int.soccerway.com/teams/kosovo/gjilani/34529/ Соккеруэй сайтында] [[Санат:Косово футбол клубтары]] 9tis1j7yj6dumyos2ysej5gbw16vclb 0 644818 3619065 3477400 2026-06-17T14:30:25Z Makenzis 71333 3619065 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Черногория}} Будучност |ағымдағы маусым = |логотипі = FK Budućnost Podgorica (logo).svg |толық атауы = |лақап аты = |құрылған = 1925 |таратылды = |стадионы = «[[Под Горицом (стадион)|Под Горицом]]»<br/>[[Подгорица]] |сыйымдылығы = 17000 |иесі = |президенті = |директоры = |бас директоры = |жаттықтырушы = {{ту|Черногория}} [[Бранко Брнович]] |капитаны = |рейтингі = |бюджеті = |жарыс = Бірінші лига |маусым = 2025/26 |орын = 5. |сайты = https://www.fk-buducnost.me/ | pattern_la1 = _buducnost1718h | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra1 = _buducnost1718h | pattern_ra2 = | pattern_sh1 = _buducnost1718h | pattern_so2 = _buducnost1718a | leftarm1 = 0000FF | leftarm2 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm1 = 0000FF | rightarm2 = FFFFFF | shorts1 = 0000FF | shorts2 = FFFFFF | socks1 = 0000FF | socks2 = FFFFFF | pattern_b1 = _buducnost1718h }} '''«Будучност»''' ([[Серб тілі|серб]]. ''Фудбалски клуб Будућност Подгорица'') — [[Черногория|Черногорияның]] [[Подгорица]] қаласындағы футбол клубы, 1925 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Под Горицом" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 17 мың адам. Югославия жоғары лигасында ойнаған бірінші черногориялық клуб, 1946 жылғы маусымда тұңғыш рет аталмыш лигада ойнады. Құрамында әр жылдары Бранко Брнович, Деян Савичевич, Предраг Миятович Симон Вукчевич секілді танымал футболшылар ойнады. == Жетістіктері == === Ұлттық === * Бірінші лига ** Чемпион (7): 2007/08, 2011/12, 2016/17, 2019/20, 2020/21, 2022/23, 2024/25 ** Вице-чемпион (9): 2006/07, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2012/13, 2015/16, 2017/18, 2018/19, 2021/22 * Черногор республикасының чемпионаты ** Чемпион (4): 1932, 1933 (көктем), 1933 (жаз), 1934 ** 2 орын (2): 1931, 1935 * Югославия кубогы ** Финалист (2): 1964/65, 1976/77 * Черногория кубогы ** Жеңімпаз (5): 2012/13, 2018/19, 2020/21, 2021/22, 2023/24 ** Финалист (3): 2007/08, 2009/10, 2015/16 * Черногор республикасының кубогы* ** Жеңімпаз (7): 1949, 1955, 1955/56, 1956/57, 1966/67, 1967/68, 2003/04 == Еуро турнирлерде == ''31 желтоқсан, 2024'' {| class="wikitable" !Жарыс !Ойын !Ж !Т !Ұ !СД !ЖД |- |Чемпиондар лигасы |7 |1 |2 |4 |4 |10 |- |УЕФА кубогы/Еуропа лигасы |28 |10 |5 |13 |30 |32 |- |Интертото |14 |6 |4 |4 |28 |22 |- |УЕФА Конференция Лигасы |2 |0 |0 |2 |0 |6 |- |Барлығы |51 |17 |11 |23 |62 |66 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *[http://www.fk-buducnost.me/ Ресми сайты] [[Санат:Черногория футбол клубтары]] 2dwrycp7p5t5su3ngprj98x9l0bim94 0 648587 3619210 3608036 2026-06-18T02:27:50Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3619210 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы |атауы = {{Ту|Түркия}} Газишехир Газиантеп |құрылған = [[1988 жыл]] |стадионы = Камиль Оджак стадионы |сыйымдылығы = 16 981 |жарыс = [[Футболдан Түркия чемпионаты|Суперлига]] | маусым = 2025/26 | орын = '''12-і''' орын | pattern_b1 = _hb1819h | leftarm1 = Ff0000 | body1 = Ff0000 | rightarm1 = Ff0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_b2 = _gfk1819a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = Ffffff | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _bochum1819a | pattern_b3 = _bochum1819a | pattern_ra3 = _bochum1819a | leftarm3 = Cccccc | body3 = Cccccc | rightarm3 = 000000 | shorts3 = Cccccc | socks3 = Cccccc }} '''Газишехир Газиантеп''' ({{lang-tr|Gazişehir Gaziantep FK}}) — [[Түркия|Түркияның]] [[Газиантеп]] қаласындағы футбол клубы, [[1988 жыл|1988 жылы]] құрылған. == Тарихы == 1993 жылы тұңғыш рет үшінші лигада ойнады. 1997 жылы үшінші лигада өз тобында жеңіске жетіп, екінші лигаға жолдама алды. 2005 жылғы маусым қорытындысында тұңғыш рет бірінші лига жолдамасын ұтып алды. 2011 жылы тұңғыш рет Түркия кубогының ширек финалына шықты, бірақ 0:8 есебімен "[[Бешикташ|Бешикташтан]]" ұтылып қалды<ref>https://web.archive.org/web/20111010103853/http://www.tff.org/Default.aspx?pageID=29&macId=96159</ref>. == Атақты ойыншылары == * [[Кевин Миральяс]] * [[Мусса Сов]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * http://www.gazisehirgaziantepfk.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528145344/http://www.gazisehirgaziantepfk.org/ |date=2019-05-28 }} [[Санат:Түркия футбол клубтары]] [[Санат:1988 жылы құрылған футбол клубтары]] mf6wy4j5vh9hqbcxxnnrb40i7plg5rt 0 650985 3619413 3475344 2026-06-18T09:57:58Z Makenzis 71333 /* Ұлттық */ 3619413 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы | атауы = {{ту|Косово}} «Дрита» | дақап аты = ''Интеллигенция ({{lang-sq|Intelektualët}})'' | құрылған = 1947 | стадионы = [[Қалалық стадион (Гнилане)|Қалалық стадион]], [[Гнилане]] | сыйымдылығы = 10 000 | жаттықтырушы = {{ту|Македония}} Ардиян Нухийи | капитаны = | жарыс = [[Футболдан Косово чемпионаты|Суперлига]] | маусым = 2024/25 | орын = '''1.''' | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _blueshoulders | pattern_b2 = | pattern_ra2 = _blueshoulders | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''«Дрита»''' ({{lang-sq|Drita}}) — [[Косово|Косованың]] Гнилане қаласындағы футбол клубы, [[1947 жыл|1947 жылы]] құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Қалалық стадионда" өткізеді, сыйымдылығы 10 мың адам. Қазіргі күнде [[Футболдан Косово чемпионаты|Косова суперлигасында]] ойнайды. == Жетістіктері == === Ұлттық === * Косово чемпионы (4): 2017/18, 2019/20, 2024/25, 2025/26 * Косово кубогы (1): 2000/01 * Косово кубогының финалисі (1): 2015/16 * Косова суперкубогы (1): 2002/03 == Формалары == {| | valign="top" | {| width="60%" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #FFF; border: 1px #000080 solid; font-color: #333; border-collapse: collapse; font-size: 90%; text-align: center;" ! colspan="4" align="center" |1999–2016 |- |'''Үйде''' |'''Сыртта''' |- |{{футбол формасы|pattern_la=|pattern_b=_with_white_collar|pattern_ra=|leftarm=000080|body=000080|rightarm=000080|shorts=FFFFFF|socks=000080}} |{{футбол формасы|pattern_la=|pattern_b=_with_white_collar|pattern_ra=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=000080|socks=FFFFFF}} |- align="center" ! colspan="4" align="center" | |} | valign="top" | {| width="60%" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #FFF; border: 1px #000080 solid; font-color: #333; border-collapse: collapse; font-size: 90%; text-align: center;" ! colspan="4" align="center" |2016–2018 |- |'''Үйде''' |'''Сыртта''' |- |{{футбол формасы||pattern_la=_whitelines|pattern_b=_Drita2017|pattern_ra=_whitelines|pattern_sh=_white stripes|pattern_so=_bluetop|leftarm=000080|body=000080|rightarm=000080|shorts=66cdff|socks=}} |{{футбол формасы|pattern_la=|pattern_b=_with_white_collar|pattern_ra=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=000080|socks=FFFFFF}} |- align="center" ! colspan="4" align="center" | |} | valign="top" | {| width="60%" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #FFF; border: 1px #000080 solid; font-color: #333; border-collapse: collapse; font-size: 90%; text-align: center;" ! colspan="4" align="center" | |- |'''Үйде''' |'''Сыртта''' |'''Үшінші''' |- |{{футбол формасы||pattern_la=_whitelines|pattern_b=_Drita2018|pattern_ra=_whitelines|pattern_sh=_white stripes|pattern_so=_bluetop|leftarm=000080|body=000080|rightarm=000080|shorts=000080|socks=}} |{{футбол формасы|pattern_la=_bluelines|pattern_b=_DritaAwayKit2018-2019|pattern_ra=_bluelines|pattern_sh=_white stripes|pattern_so=_bluetop|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=000080|socks=}} |{{футбол формасы|pattern_la=_bluelines|pattern_b=_DritaThirdKit|pattern_ra=_bluelines|pattern_sh=_white stripes|pattern_so=_bluetop|leftarm=363636|body=FFFFFF|rightarm=363636|shorts=06bae8|socks=363636}} |- align="center" ! colspan="4" align="center" | |} |} == Сілтемелер == * http://www.dritafc.com/ {{Бастама}} [[Санат:Косово футбол клубтары]] fzj5h8fzu59tgta8r89ta8mqluru8e0 3619414 3619413 2026-06-18T09:58:11Z Makenzis 71333 3619414 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы | атауы = {{ту|Косово}} «Дрита» | дақап аты = ''Интеллигенция ({{lang-sq|Intelektualët}})'' | құрылған = 1947 | стадионы = [[Қалалық стадион (Гнилане)|Қалалық стадион]], [[Гнилане]] | сыйымдылығы = 10 000 | жаттықтырушы = {{ту|Македония}} Ардиян Нухийи | капитаны = | жарыс = [[Футболдан Косово чемпионаты|Суперлига]] | маусым = 2025/26 | орын = '''1.''' | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _blueshoulders | pattern_b2 = | pattern_ra2 = _blueshoulders | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''«Дрита»''' ({{lang-sq|Drita}}) — [[Косово|Косованың]] Гнилане қаласындағы футбол клубы, [[1947 жыл|1947 жылы]] құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Қалалық стадионда" өткізеді, сыйымдылығы 10 мың адам. Қазіргі күнде [[Футболдан Косово чемпионаты|Косова суперлигасында]] ойнайды. == Жетістіктері == === Ұлттық === * Косово чемпионы (4): 2017/18, 2019/20, 2024/25, 2025/26 * Косово кубогы (1): 2000/01 * Косово кубогының финалисі (1): 2015/16 * Косова суперкубогы (1): 2002/03 == Формалары == {| | valign="top" | {| width="60%" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #FFF; border: 1px #000080 solid; font-color: #333; border-collapse: collapse; font-size: 90%; text-align: center;" ! colspan="4" align="center" |1999–2016 |- |'''Үйде''' |'''Сыртта''' |- |{{футбол формасы|pattern_la=|pattern_b=_with_white_collar|pattern_ra=|leftarm=000080|body=000080|rightarm=000080|shorts=FFFFFF|socks=000080}} |{{футбол формасы|pattern_la=|pattern_b=_with_white_collar|pattern_ra=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=000080|socks=FFFFFF}} |- align="center" ! colspan="4" align="center" | |} | valign="top" | {| width="60%" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #FFF; border: 1px #000080 solid; font-color: #333; border-collapse: collapse; font-size: 90%; text-align: center;" ! colspan="4" align="center" |2016–2018 |- |'''Үйде''' |'''Сыртта''' |- |{{футбол формасы||pattern_la=_whitelines|pattern_b=_Drita2017|pattern_ra=_whitelines|pattern_sh=_white stripes|pattern_so=_bluetop|leftarm=000080|body=000080|rightarm=000080|shorts=66cdff|socks=}} |{{футбол формасы|pattern_la=|pattern_b=_with_white_collar|pattern_ra=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=000080|socks=FFFFFF}} |- align="center" ! colspan="4" align="center" | |} | valign="top" | {| width="60%" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #FFF; border: 1px #000080 solid; font-color: #333; border-collapse: collapse; font-size: 90%; text-align: center;" ! colspan="4" align="center" | |- |'''Үйде''' |'''Сыртта''' |'''Үшінші''' |- |{{футбол формасы||pattern_la=_whitelines|pattern_b=_Drita2018|pattern_ra=_whitelines|pattern_sh=_white stripes|pattern_so=_bluetop|leftarm=000080|body=000080|rightarm=000080|shorts=000080|socks=}} |{{футбол формасы|pattern_la=_bluelines|pattern_b=_DritaAwayKit2018-2019|pattern_ra=_bluelines|pattern_sh=_white stripes|pattern_so=_bluetop|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=000080|socks=}} |{{футбол формасы|pattern_la=_bluelines|pattern_b=_DritaThirdKit|pattern_ra=_bluelines|pattern_sh=_white stripes|pattern_so=_bluetop|leftarm=363636|body=FFFFFF|rightarm=363636|shorts=06bae8|socks=363636}} |- align="center" ! colspan="4" align="center" | |} |} == Сілтемелер == * http://www.dritafc.com/ {{Бастама}} [[Санат:Косово футбол клубтары]] gdziwzca4vie4qkysqo9j7nzeb64qd4 0 664461 3619517 3475353 2026-06-18T11:51:12Z Makenzis 71333 3619517 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{ту|Косово}} Приштина | құрылған = [[1922 жыл]] | стадион = «[[Қалалық стадион (Приштина)|Фадиль Вокри]]» | сыйымдылығы = 16 000 | президент = {{флаг|Косово}} Ремзи Эйяпи | жаттықтырушы = {{ту|Албания}} [[Арменд Даллку]] | капитаны = {{ту|Косово}} Лоран Бошняку | жарыс = [[Футболдан Косово чемпионаты|Суперлига]] | маусым = 2025/26 | орын = '''9.''' | сайты = [http://prishtinafc.com/ Ресми сайт] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _bluestripes | pattern_ra1 = | leftarm1 = 0000FF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _blueshoulders | pattern_b2 = _thinsidesonwhite | pattern_ra2 = _blueshoulders | leftarm2 = FFFFFF | body2 = 0000FF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''«Приштина»''' ({{lang-sq|Klubi Futbollistik Prishtina}}) — [[Косово|Косованың]] [[Приштина]] қаласындағы футбол клубы. 1922 жылы құрылған<ref>http://soccer365.ru/clubs/11795/</ref>. [[Югославия халқының социалистік одағы|Югославия]] дәуірінде тек екінші лигада ойнаған. == Жетістіктері == === [[Футболдан Косово чемпионаты|Суперлига]] === * Чемпион (8): 1999/00, 2000/01, 2003/04, 2007/08, 2008/09, 2011/12, 2012/13, 2020/21 === Косово кубогы === * Жеңімпаз (7): 1993/94, 2005/06, 2012/13, 2015/16, 2017/18, 2019/20, 2022/23 * Финалист (4): 1999/00, 2002/03, 2008/09, 2010/11 === Югославия 2 лигасы === * Чемпион (1): 1982/83 === Сербия және Черногория 2 лигасы === * Чемпион (1): 1996/97 == Дереккөздер == {{дереккөздер}}{{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:1922 жылы құрылған футбол клубтары]] [[Санат:Косово футбол клубтары]] [[Санат:Югославия футбол клубтары]] o9np759n3ksd247p157dtcehopysaxy 0 665237 3619045 3477380 2026-06-17T13:55:49Z Makenzis 71333 3619045 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{ту|Черногория}} Дечич | толық атауы = ''Fudbalski klub Dečić Tuzi'' | лақап аты = ''Plavi'' (Көктер) | құрылған = [[1926 жыл|1926]] | стадионы = [[Тушко Поле]] | сыйымдылығы = 2,000 | жарыс = Черногория Бірінші лигасы | маусым = 2025/26 | орын = '''4.''' орын | сайты = {{URL|fcdecic.com}} | pattern_la1 = _macrontureis21rbw | pattern_b1 = _macrontureis21rbw | pattern_ra1 = _macrontureis21rbw | pattern_sh1 = _macrontempel1rbw | pattern_so1 = _macronazlon18bw | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _jomatiger2rb | pattern_b2 = _jomatiger2rb | pattern_ra2 = _jomatiger2rb | leftarm2 = FF0000 | body2 = FF0000 | rightarm2 = FF0000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} «'''Дечич'''» — [[Черногория]] футбол клубы. Базасы [[Тузи]] қаласында орналасқан. 1926 жылы құрылған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{Бастама}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Черногория футбол клубтары]] [[Санат:1926 жылы құрылған футбол клубтары]] jby7ggnar32ub2ozkwwwvbhdlr8255n 0 668004 3619145 3618423 2026-06-17T18:20:45Z Kasymov 10777 3619145 wikitext text/x-wiki {{Телесериал|KazTitle=Келінжан|жанры=[[отбасылық фильм]]|авторы=[[Гүлнұр Мамасарипова]]|өндіріс=GG Cinema Production|рөлдерде=Сара Амангелді, Дариға Бадықова, Лейло Бекназар-Ханинга, Нұргүл Мыңғатова, Дәулет Өсербай, [[Рүстем Жаныаманов]] , Назар Сұлтанбаев|композиторы=[[Ренат Гайсин]]|country=Қазақстан|language=қазақша|маусымдар=5|num_seasons=5|атқарушы продюсері=Гүлнұр Мамасарипова|сценарист=Гүлнұр Мамасарипова, Бегзат Жұмажан|түсірілім орны=1-маусымы - Алматы облысы Бақбақты ауылы 2,3,4-маусымдары Жамбыл облысы [[Аққайнар]] ауылы|көрсете бастады=14 қаңтар, 2019|телеарна={{Flagicon image|Khabar gold2.png}} [[Хабар (телеарна)]]|суреті=Kelinzhan.jpg|соңғы рет көрсетілді=6 қазан, 2023|сурет ені=350|режиссёрі=Ернар Нұрғалиев|мемлекет={{Қазақстан}}|num_episodes=121|байланысы бар шоу=Келінжан, Келінжан-2, Келінжан 3 фильмдері}} '''"Келінжан"''' — [[2018 жыл|2018]]-[[2023 жыл|2023]] жылдары аралығында "[[Хабар (телеарна)|Хабар]]" телеарнасының тапсырысымен "[[GG Cinema Production]]" түсірген Қазақстандық танымал отбасылық сериал әрі аттас фильмі<ref>[https://qamshy.kz/kz/article/45687-kelindgan-nege-khit-boldy "Келінжан" неге хит болды?]</ref>. Сериал Күлімхан апаның үш ұлы мен олардың келіндері туралы. Сериалда қазақ ауылының қарапайым бір отбасындағы Күлімхан апаның әулетіндегі қарым-қатынас оқиғалары көрсетіледі. 2023 жылы 5-маусымы жарыққа шықты. Режиссёрі – Ернар Нұрғалиев. Телехикаяның 1-маусымы - Алматы облысы [[Бақбақты ауылдық округі|Бақбақты ауылы]]нда, 2-5-маусымдары және "Келінжан -1", "Келінжан -2", "Келінжан 3" фильмдері Алматы облысы, "[[Аққайнар ауылдық округі (Алматы облысы)|Аққайнар" ауылы]]нда түсірілген. == Актёрлер == Продюсерлері – [[Гүлнұр Мамасарипова]], Гүлбаршын Заирова Оператор – Шерхан Таңсықбаев Сценаристері – Гүлнұр Мамасарипова, Бегзат Жұмажан Композиторы – [[Ренат Гайсин]] {| class="wikitable mw-collapsible collapsible" width="100%" |+ ! style="background:#B3B7FF; color:#000000" |Актерлер ! style="background:#B3B7FF; color:#000000" |Рөлі |- |Сара Аманге<nowiki/><nowiki/>лді |Асылым |- |[[Дариға Бадықова]] |Айсара<nowiki/> |- |Лейло Бекназар-Ханинга |Күлімхан апа |- |Нұргүл Мыңғатова |Балқия |- |Дәулет Өсербай |Асқар |- |[[Рүстем Жаныаманов]] |Қылышбек |- |Назар Сұлтанбаев |Мәдібек |} == Басты кейіпкерлері == '''Күлімхан апа''' - 3 ұлдың, 1 қыздың анасы. Жұбайы - Темірбек, қайтыс болған, анда-санда ауылдың шетіндегі бейітінің басына барып сырласып тұрады. Үйдің көп мәселелерін шешеді. '''Қылышбек''' - Күлімханның үлкен ұлы, интелектуал, мектепте қазақ тілі мен әдебиеті пәнінен мұғалімі , әйелі Айсараның ықпалымен мектепте директор болған, уақытша әкім болып та көрген. '''Айсара''' - Қылышбектың әйелі, Күлімхан апаның үлкен келіні, Қылышбекпен кітапханада танысқан, адуындылау мінезді. '''Мәдібек''' - Күлімханның ортаңғы ұлы, басқа ұлдарына қарағанда пысығырақ, шаруаға бейімді, 3 маусымда ауылда өз дүкені болады. '''Балқия''' - Мәдібектің әйелі, ашық мінезді, жайсаң. Мәдібек оны досына алып қашпақшы болғанда Мәдібек үйіне аяқ асты келін қылып әкеледі. '''Асқар''' - Күлімханның кіші ұлы, спортшы, жекпе-жекпен айналысады, кейінгі маусымдарда ауылда балаларды жекпе-жекке дайындайды. '''Асылым''' - Асқардың әйелі, Күлімханның кіші келіні.{{Толықтыру}} == Маусымдары == {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="1" |Маусымдар ! rowspan="1" |Бөлімдері ! rowspan="1" |Хабар тарату кезеңі |- style="text-align: center" | style="background-color:#FF0000" | |1 |1—25 |14.01.2019 — 15.02.2019 |- |- style="text-align: center" | style="background-color:#ffa500" | |2 |1-15 |05.10.2020 — 23.10.2020 |- |- style="text-align: center" | style="background-color:#00CED1" | |3 |1-15 |06.09.2021 — 17.09.2021 |- |- style="text-align: center" | style="background-color:#9400D3" | |4 |1-40 |05.09.2022-28.10.2022 |- |- style="text-align: center" | style="background-color:#00FF00" | |5 |1-25 |04.09.2023-06.10.2023 |} === 1-маусымының сюжеті === {| class="wikitable collapsible collapsed" width="100%" ! style="background:#ff0; color:#000000" |серияның № ! style="background:#ff0; color:#000000" |Шыққан уақыты ! style="background:#ff0; color:#000000" |Сериалдың сипаттамасы |- |1 серия !2019/01/14 |Күлімхан апаның кенже ұлы үйіне келін әкеледі. Қалада туып-өскен қыз ауыл өмірінен мүлдем бейхабар. Оның үстіне тік мінезді әрі ерке қыз үйдегілердің тілін қалай табам деп әбігерге түседі. Ал жары Асқар біраз уайымдап, апасына: «Мен үшін келініңізге жұмсақтау болыңызшы», – деп өтініш білдіреді.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GxWfsjZYFaE&list=PLBf-Ed1zJ706x4gFzB27jeWACaMBbsPl7&ab_channel=KhabarTV-%D0%A8%D0%BE%D1%83%2C%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 «Келінжан» 1-бөлім \ «Келинжан» 1-серия]</ref> |- |2 серия !2019/01/15 |Асқар Асылымға бір айдан кейін қайтып алып кетем деп уәде беріп, жарысқа аттанады. Асылым оны қимастықпен шығарып салады. Сөйтіп жас келіннің күнделікті үй тіршілігіндегі міндеті артады. Сиыр сауа алмай, әуре-сарсанға түседі. Екі абысыны шаруадан қашып, көршісі Зияданың үйіне кетіп қалады. Әр істеген ісін аңдыған енесі Асылымды жақтыртпай жүреді.[https://www.youtube.com/watch?v=LC52sfGQ3zc&list=PLBf-Ed1zJ706x4gFzB27jeWACaMBbsPl7&index=2&ab_channel=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80SHOW-%D0%A8%D0%BE%D1%83%2C%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80] |- |3 серия !2019/01/16 |Үйдегілерден тек жолдасы мен көршісі Қасым ата ғана оны үнемі қолдап жүреді. Атаның жылы қабақ танытатын себебі Асылым оның қайтыс болған бірінші әйеліне ұқсайды. Жас келін барлығын дұрыс жасауға тырысады: сиыр сауып, ерте тұруды, дәмді тамақ жасап, есік алдын тазалауды. Бірақ қолынан келмейді. Осы оның көңіліне қаяу түсіреді. Үлкен ұлы Қылышбек жұмысынан берілетін үйден үмітті екенін білмеген Күлімхан апаның көңілі түсіп, есінен танып қалады. Еншісін алып, бөлек кету Айсараның арманы еді.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=OYuqVPO8Pvc&list=PLBf-Ed1zJ706x4gFzB27jeWACaMBbsPl7&index=4&ab_channel=KhabarTV-%D0%A8%D0%BE%D1%83%2C%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 «Келінжан» 3-бөлім \ «Келинжан» 3-серия]</ref> |- |4 серия !2019/01/17 |Айсараның баяғы әдеті сол отқа май құйып, Қылышбектің де біраз мазасын алады. Күйбең тіршіліктен әбден күйген Айсара енесінің жатып қалғанын тіптен елер емес. Бұл жолы Асылым енесіне ботқа дайындап, үдесінен шығуға тырысады. Бірақ енесі сол қалпы қабағын ашар емес. Күлімхан апаның көңілі босап, қаладан келген ұлы Мәдошқа ішіндегі мұңын ақтарады. Мәдөштің қаны қайнап, Айсараға атылады. Ал Айсара өз рөліне еніп, анасының ауырып қалғанына «ешқандай кінәм жоқ» деп ағынан жарылып, ақталады.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=3eXS1bltP6Q&list=PLBf-Ed1zJ706x4gFzB27jeWACaMBbsPl7&index=4 «Келінжан» 4-бөлім "Хабар" телеарнасы]</ref> |- |5 сериал !2019/01/18 |Айсара мен Қылышбек қателіктерін түсінгендей болып Күлімхан ападан кешірім сұрауға келеді. Бірақ апаның көңілі жібитін емес. Асылым талдың басына шығып, «байланыс желісін ұстаймын» деп құлап түседі. Оны көріп қалған көршісі Қасым ата үйге дереу жеткізеді. Бұл жолы апамыз Асылымға қамқорлық жасап, жанашырлық танытады. Қыздарын уайымдаған Асылымның ата-анасы ауылға бірден жетіп келеді.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=sp9KGdmrn3Q&list=PLBf-Ed1zJ706x4gFzB27jeWACaMBbsPl7&index=5 Келінжан 5 бөлім, Хабар телеарнасының Youtube арнасы]</ref> |- |6 серия !2019/01/21 |Асылымның ата-анасы келіп, көңілі жайына түскендей болады. Екі абысын Асылымды көре алмай, енесінің оған деген қарым-қатынасының жақсарып келе жатқандығына қызғанышпен қарайды. Бейтаныс әйел баласымен «Асқардың көрші ауылдағы келіншегімін» дегенді естіген Асылым төбесінен жай түскендей күй кешеді. Сөйтіп ол Айша есімді өзінің туған қайын сіңлісі болып шығады. Әзілге жақын қайын сіңлісінің қалжыңын түсінбей қалған Асылым ренжіген кейіп танытады.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1Qsdw7fnEXs&list=PLBf-Ed1zJ706x4gFzB27jeWACaMBbsPl7&index=6&ab_channel=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80SHOW-%D0%A8%D0%BE%D1%83%2C%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 "Келінжан" 6-бөлім, "Хабар" телеарнасының Youtube арнасы.]</ref> |- |7 серия !2019/01/22 |Қылышбек күйіктен ішіп, біраз ішін босатып алмақшы болады. Өзін бір сәт те болса патшадай сезінгісі келген ол есін білмей, Айсараның бетінен шапалақпен тартып жібереді. Оған қатты ызаланған және үй тірлігінен әбден мезі болған Айсара сөмкесін арқалап кетіп қалады. Күлімхан апа біраз өсиетін айтып, Қылышбекті жұбатумен болады.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=2OE5dJHb9K0&list=PLBf-Ed1zJ706x4gFzB27jeWACaMBbsPl7&index=8 "Келінжан" 7- бөлім, "Хабар" телеарнасының Youtube арнасы]</ref> |- |8 серия !2019/01/23 |Күлімхан апа жайсыз түс көріп, мазасызданады. Айсараның кетіп қалғанына көңілі құлазиды. Қылышбекке ол: «Өзің кәнілісің, әйеліңді алып кел», – деп бұйрық береді. Ал Мәдөштің көңілі дәрігер Валяға түсіп жүрген сияқты. Соған алған иіс суын Балқия тауып алады. Бірақ Мәдөш «оны саған алдым» деп оңай құтылып кетеді. Валяны көргісі келген Мәдөш Асылымның жарақаттанған қолын себеп қылып, ауданға аттануды ұйғарады.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=beKpoiEVgT8&list=PLBf-Ed1zJ706x4gFzB27jeWACaMBbsPl7&index=9 "Келінжан" 8-бөлім, Youtube арнасы]</ref> |- |9 серия !2019/01/24 |«Айсара баламды көруге құқығым бар шығар» деп желеулетіп қайтып келеді. Асқармен хабарласқан Асылым оның жақын арада келмейтінін естіп, көңілі түсіп кетеді. Күн санап отқан ол 10 күннен кейін қалаға қайтам деп отқан еді. Қылышбек пен Айсара татуласады. Ал Күлімхан апа төркініне тойға аттанады. Оны естіген абысындардың қуанышында шек болмайды. |- |10 серия !2019/01/25 |Ауылдың өсегінен құр қалған Айсара көршісі Зияданның үйіне барады. Ол өзінің қалай қайтып келгенін басқаша баяндап, Зияданға өтірік-шыны аралас қылып жеткізеді. Асқар Асылымға енді бір айдан соң бір-ақ келетінін айтты. Асылым оған ренжіп, келмей-ақ қоюын өтініп, «мені ауылдан таппайсың» деп жазып жібереді. Қылышбектің үй мәселесі шешіледі. Әкім жаңа баспана беретін болды. Айсараның төбесі көкке жетеді. Балқия Мәдібекке бөтен бір әйелден келген хабарламаны оқып қояды. |- |11 серия !2019/01/28 |Асылым Асқардың айтқан уақытында келмейтіндігін түсініп, ауылдан кетуге бел буады. Ал Балқия күйеуінің көңілдесі барын біліп, әлі де өз-өзіне келе алар емес. Жол-жөнекей есінен танып қалған Асылым аяғы ауыр екенін біліп, қайтып ауылға оралады. Күлімхан апа Асылымның аяғы ауыр екенін естіп, іштей қатты қуанады. |- |12 серия !2019/01/29 |Айсараның көршісі Зияданға үй туралы жаңалығын айтып қойғанына Қылышбек ызаланады. Бірақ өзі Күлімхан апаға айтпақ болып әңгіменің басын қайырады. Айсара күйеуінің ынжықтығынан мезі болып, іске өзі кіріспек болады. Балқия қан қысымын өлшеуге Валяға келеді. Күйеуіне бейтаныс әйелден келген хабарламаны көріп қойғанын жеткізеді. Мұны естіген Валяның түрі бұзылып кетеді. Балқия Мәдібекке көңілдесі бар екендігін білетінін жайып салады. |- |13 серия !2019/01/30 |Айсара әкімнің үйіне үй алу кезегі жақындасын деген ниетпен кішігірім сый-сияпатын беріп келеді. Оны естіген Қылышбек қатты ашуланады. Күлімхан апа олардың бөлек кетулеріне қарсы еместігін айтып, Айсараға ұлын қорлайтын сөздерді айтуды доғаруын сұрайды. Асылымды енесі демалып келсін деп төркініне аттандырады. |- |14 серия !2019/01/31 |Балқия Мәдібек туралы досы Нартайдан сұрай бастайды, бірақ ешқандай өзіне қажетті жауап ала алмайды. Күлімхан апа бір сәт өткенге оралып, балаларының кішкентай кездегі қылықтары мен айтқан сөздерін көзіне жас алып, еске алады. Балқия ішіндегі мұңымен бөлісу үшін Валяға келіп, көңілдесін не болмаса Мәдібекті өлтіргісі келетінін, бірақ ондай қадамға бара алмайтынын жеткізеді. Күлімхан апа Балқияның көңілсіз екенін сезіп қояды. Өз баласының жат қылығын білген ол Балқияны жұбатумен болады. Үйіне келген Мәдібекті таяқпен сұрақтың астына алады. Ал Қасым ата баласына қара шаңырақты сатпауын аманат етеді. Аудан әкімі Қылышбектің несиесі бар екенін айтып, баспанадан үміттерін үзуге тура келетіндігін жеткізеді. |- |15 серия !2019/02/04 |Күлімхан апа Асқардың тойына ақша жетпегендіктен несие алғандарын Айсараға түсіндіріп айтады. Бірақ Айсараның реніші басылар емес. Күлімхан апа Мәдібекті есін жисын деп әуре-сарсанға түседі. |- |16 серия !2019/02/05 |Күлімхан апа баласы Мәдібек туралы мән-жайды білгісі келіп, балгерге келеді. Балгердің айтуынша, баласы дуаланған. «Үйден үміттеріңді үзе беріңдер, бастарыңда несие бар» деген ауыл әкімінің сөзінен кейін Айсараның тіпті көшеге шығуға беті болмай, «енесі үй алып беріп, бөлек шығаратын болды» деп Зияданға жаңа өсек таратады. Осы өсекті желеулетіп, Қылышбекке анасы екеуі жаңа үй алып беруін талап етеді. Күлімхан апа Валяға келіп, оның баласы Мәдібекпен көңілдес болып жүргенін бетіне басып айтып тастайды. Ауылдан біржолата кетуін бұйырады. |- |17 серия !2019/02/06 |Қасым ата қатты сырқаттанып қалады. Валяның ауылдан көшетінін естіген Балқия бірден құрбысының үйіне тартады. Валя жақсы дос бола алмағаны үшін кешірім сұрайды. Валя үйін сатуға қояды. |- |18 серия !2019/02/07 |Асылым төркінінен құрбысы Заринамен бірге оралады. Ауылдың тыныс-тіршілігін көріп, ол қалаға қашып кетеді. Балқия «Келіндер» бәйгесіне дайындалып жүр. |- |20 серия !2019/02/08 |Балқияға ғашық болған жігіт Мәдібектің қызғанышын оятады. Сөйтіп Мәдөш қызғаныштан жаға жыртысып қалады. Оны естіген Балқия байқаудан да бас тартып, Мәдібекке қарай бет алады. Мәдібек келіншегінің қадірін түсінгендей болып, өз кінәсін мойындап, Балқиядан кешірім сұрайды. Мәдөш жүрегінің кілтін қайта ұсынып, адал болуға ант етеді. |- |21 серия !2019/02/11 |Күлімхан апаның қызы Айша күйеуімен ренжісіп қалып, төркініне келеді. Зиядан Нартайды ішімдіктен біржолата арылту үшін балгерге апарады. Аудан әкімі Мәдібекке келіп: «Бригадир бола аласың» деп құрғақ уәдемен үміттендіріп кетеді. |- |22 серия !2019/02/12 |Мәдібек Қылышбек несиесін жауып, үйлі болсын деген ниетпен машинасын сатып, бар ақшаны Айсараға табыстайды. Оның қуанышында шек болмай, дереу несиесін жабуға қамданады. Ал Мәдібек аудан әкімінің уәдесінен үміттеніп, Күлімхан апаға ауданға қоныс аударатындарын айтады. Ал Асылым болса, Асқар жақында келсе, қалаға қайтатынын айтқанда Күлімхан апа аң-таң күй кешеді. Күйеуінің ішімдікке салынғанына ығыр болған Зиядан ажырасуға бел буады. Қасым ата қаладағы баласының қолына көшетін болды. Айсара мен Балқия бәсекелесуді доғарар емес. Айша анасының батасын алып, өз үйіне кетеді. |- |23 серия !2019/02/13 |Айсара баяғы әдетіне салып, Қылышбекті қайрайды. Бөлек кетуге жеделдетуін сұрайды. Оның үстіне отқа май құйып, Асылымға Балқияны жамандайды. Балқия мен Айсара бір-бірін аңдумен болады. Айсара әкімге Мәдібектің атынан хабарлама жіберіп, бәрін бүлдірмек болады. Ауылға Мейрамбек Бесбаев келеді. Кезінде бірге оқыған Нартайды қалаға шақырып, топ құру туралы баяғы арманын жүзеге асыруға әлі де кеш емес екенін алға тартады. Ол екеуін көшеде көріп қалған Айсара дереу жан-жаққа өсек таратады. Зияданның да ішін күйдіреді. |- |24 серия !2019/02/14 |Айсара мен Балқия іштарлықтан ағасы мен інісін араздастырып қояды. Алды-артына қарамай, тайып тұрған Зиядан үйіне оралады. Нартайды «адам қыламын» деп бар ынтасын төгуге тырысады. Асқар да тосын сый жасап, ауылға келіп қалады. АҚШ-тан біраз базарлық әкеп, үй ішін қуантады. Айсара мен Балқияның реніштері тарап, баяғыдай шүйіркелесе бастайды. |- |25 серия !2019/02/15 |Ауыл әкімі келіп, жағымды жаңалықтарымен қуантады. Атап айтқанда, бригадирлік қызметке Мәдібектің тағайындалғанын және Қылышбекке білім саласындағы еңбегі үшін 5 бөлмелі пәтер берілетіндігін жеткізеді. Күлімхан апа келіп, бәрі мәз-мейрам болады. Асылым қалаға қайтпайтын болып, апаның қасында қалатын болады. Оны естіген енесі іштей қуанышқа бөленеді. |} === 2-маусымының сюжеті === {| class="wikitable collapsible collapsed" width="100%" ! style="background:#7FFF00; color:#000000;" |серияның № ! style="background:#7FFF00; color:#000000;" |Шықққан уақыты ! style="background:#7FFF00; color:#000000;" |Сериалдың сипаттамасы |- |1 серия !2020/10/05 |«Келінжан 2» телехикаясының алғашқы бөлімі Асқар мен Асылымның сәбилі болып ауылға оралуымен басталады. Кіші келінді қара шаңырақтың анасы, яғни енесі жылы қарсы алады. Ағалы-інілі Қылышбек пен Мәдібек, абысынды Айсара мен Балқияның өмірі де бәз-баяғы күнделікті күйбең тіршіліктің қызығы мен шыжығына толы. |- |2 серия !2020/10/06 |Асқардың жарысқа бір аптаға кететінін естіген Асылым оған қатты ренжулі. «Әке атанғаны кеше, мұнысы қалай?» деп түсінбейді. Ал қаладан келген Зияда Айсараның үйіне қонақтатып, қаладағы өмірін, Нартайдың мансабын айтуда. Бірақ Айсараның көңілі басқада. Қылышбек директорлыққа тағайындалды ма, жоқ па біле алмай жүр. |- |3 серия !2020/10/07 |Асылым баланы бесікке бөлеуге қарсылық білдіріп еді, Күлімхан апа бірден ренжіп қалды. Бірақ Қасым ата кенже келінге өз ақылын айтып, оның еш зияны жоқ екенін түсіндіруге тырысты. Ауданда тұрып жатқан Мәдібек бақытсыз болып жүрген сыңайлы. Оның үстіне бригадирлік орны да көңілінен шықпай жүр. Ал Айсараның бар ойы – мектептің жаңа директоры. Түсінде Қылышбектің кетіп қалғанын көріп, бірден «сонникке» жүгірді. |- |4 серия !2020/10/08 |Мәдөш Валямен кездесіп, Балқияға әлі ештеңе айтпағанын, оныменен енді кездеспеуін өтінді. Мәдібектің бұл шешімі дұрыс па? Ал ақ киімді әйелдің келгенін естіген Күлімхан апаның үстінен жай түскендей болды. Бар шындықты келініне айтар ма екен? Ал Айсара Қылыштың өзін кінәлі сезініп, Мәдөшке ақшалай көмек көрсеткісі келетінін естіп, бар ашуын Балқияға шығарып алды. |- |5 сериал !2020/10/09 |Өтіріктің құйрығы бір-ақ тұтам. Барлығы жасыруға тырысқан Мәдібектің сатқындығын Балқия біліп қойды. Енді ажырасамын деп байбалам салуда. Мұны естіген Айсара абысынының мұңын бүкіл ауылға жайды. Телехикая әрі қарай қалай өрбімек? Балқия күйеуінің бұл опасыздығын ұмыта алар ма екен? |- |6 серия !2020/10/12 |«Өсекші мен өтірікші – егіз» деп бекер айтпаған-ды. Үйдегі бар оқиғаны сыртқа тасыған Айсараның бұл әрекеті әшкереленіп еді: «Мен емеспін», – деп басын ала қашуда. Ал Балқияның жағдайы бәрінің жанына батуда. «Кетіп қалып, қайтып келгенше, бүгін босағаңда ойыңды жинақта», – деп өзін қоярға жер таппай жүрген Күлімхан апа да бар көрегендігін білдіріп, келініне ақылын айтуда. |- |7 серия !2020/10/13 |Айсара қызғаныш сезімін жасыра алмай, Ақмарал Нәлібайқызына бар ойын айтып тастады. Ендігі Қылыштың әрекеті қандай болмақ? «Асқар балалардан ақша жинайды» деп директорға шағым түскен болатын. Бұл қауесетті таратқан кім? Ал Мәдібек ащы суын ішіп алып, аузына келгенін айтып, онсыз да ренжіп жүрген Балқияны жылатты. Мәдөшті кешіре алар ма екен? |- |8 серия !2020/10/14 |«Ішіп алған адам шындықты айтады». Сіз Балқияның осы айтқанына келісесіз бе? Айсара Қылышбекті неге мектепке іздеп бара береді екен? Асылым тағы қолын сындырып алды. Енді баласын кім қарар екен? Сәбит тағы таяқ жеді. Асқар одан кешірім сұрап барғанымен, көршісін тағы соққының астына алды. Бұл жолы кім кінәлі? Айсараға енесі күшті арықтаудың жолын ұсынды. Үлкен келін бұл диетаны ұстаса игі. |- |9 серия !2020/10/15 |Жақсы әйел жаман еркекті ер қылады, Жаман әйел жақсы еркекті ез қылады. Айша енесімен сөзге келісіп қалып, төркініне келіп қалған еді. Бірақ анасы Күлімхан бұл ісін құптамады. Ал кенже келін қайтадан қолын сындырып алды. Енді Асылымға тағы екі апта гипспен жүруге тура келеді. Оны естіген анасы қаладан бірден жетіп келіп, қызын қасына алып кетпекші. |- |10 серия !2020/10/16 |Айсара Балқияны үйіне қайтару үшін арнайы ауданға барды. Абысыны сөзіне құлақ асып, ауылға оралады. Сондай-ақ бүгін Күлімхан апаның туған күні. Ұлдары тосынсый дайындап қояды. Келіндері табысады |- |11 серия !2020/10/19 |Мәдібек пен Балқия татуласты. Асылым да қаладан бір дорба базарлығын ала келді. Келіндер қара шаңыраққа оралған соң, үйге береке кіргендей болды. Бірақ үлкен келін Айсараның қабағы бір ашылмай-ақ қойды |- |12 серия !2020/10/20 |Бүгін ауылға құдайы қонақ келді. Есімі – Құдайберген. Күлімхан апаға айтар хабары бар. Бұл жаңалықты есту кімге болса да оңайға соқпасы анық. |- |13 серия !2020/10/21 |Күлімхан апаға марқұм күйеуінің некесіз ұлы бар екенін білу оңайға соқпады. Жүрегі ауырып, жатып қалды. Ал бұл жаңалықты естіген Қылышбек пен Мәдібек, Асқар өзара ақылдасады. |- |14 серия !2020/10/22 |Бүгінгі бөлімде Айсараның көптен күткен арманы орындалмақ. Мәдібек те Балқияны қуанту үшін тосынсый дайындап жүр. Ал Асқар мен Асылым қалаға көшетін болды. Бұл жаңалықты Күлімхан апа қалай қабылдады? |- |15 серия !2020/10/23 |Қаладан Асқар мен Асылым келе жатыр. Ал Балқия айы-күні жетіп, босанғалы отыр. Құдайберді де қара шаңыраққа әйелін таныстыруға алып келмек. Келіндер жаңа абысынын қалай қарсы алар екен? Айсара қандай сүйінші хабарымен қуантпақ?<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=IgM8qwLXmZ0&list=PLBf-Ed1zJ7045tVi0nNiFw3mbXoftdqvD&index=20 «Келінжан» телехикаясының барлық бөлімі. 2 маусым / Все серии телесериала «Келинжан». 2 сезон]</ref> |} == Қызықты деректер == * "Келінжан" телехикаясы Youtube-та және арна эфирінде жоғары рейтингке ие болған телехикая. «[[YouTube]]<nowiki/>» видеохостингі арқылы телехикаяның алғашқы бөлімін он күннің ішінде 2 миллионнан астам көрермен тамашаласа, бүгінге дейін алғашқы маусымының барлық 25 бөлімі 50 миллионға жуық қаралым жинаған.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GxWfsjZYFaE&list=PLBf-Ed1zJ706x4gFzB27jeWACaMBbsPl7&ab_channel=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80SHOW-%D0%A8%D0%BE%D1%83%2C%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 «Келінжан» 1-бөлімі]"Хабар" телеарнасының Youtube арнасы, 1 бөлімі</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=XqQaMxN5Mdo&list=PLBf-Ed1zJ7045tVi0nNiFw3mbXoftdqvD&ab_channel=KhabarTV-%D0%A8%D0%BE%D1%83%2C%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 «Келінжан 2» телехикаясы. 1-бөлім / Телесериал «Келинжан 2». 1-серия] </ref> *Телехикаяның 2-маусымы қиын кезеңде, коронавирус пандемиясы өршіп тұрған уақытта түсірілген. Әрі сериал түсірген локацияның ауысуы пандемияға байланысты болды. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=C_2oCyarxFs&t=950s&ab_channel=TimurBalymbetov КЕЛІНЖАН: Айсара кімге негізделген, гонорарға талас, Еркенің рөлі, сериал қалай жалғасады?] Timur Balymbetov Youtube арнасындағы сұхбат.</ref> == Фильмдері == "Келінжан" телехикаясының бірнеше маусымдар бойы танымал болғанына байланысты фильмді жасаушылар оның кинотеатрларда көрсететін толық метражды фильмін жасауды шешті.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=yHLf9qtgXBk “Келінжан” телехикаясының түпкі мақсаты ақша табу ма?]HIT TV Youtube арнасы, "Менің өмірім" бағдарламасы.19 қараша 2022 жыл</ref> Фильм премьерасы 2022 жылдың желтоқсан айында кинотеатрлардан көрсетілді. 2022 жылы «Келінжан» туындысының толықметражды нұсқасы шетелдік прокатта да шықты. === Келінжан фильмінің сюжеті === {| class="wikitable collapsible collapsed" width="100%" ! style="background:#7FFF00; color:#000000;" |Шықққан уақыты ! style="background:#7FFF00; color:#000000;" |Сипаттамасы |- !Қазақстанда 24 қараша 2022 жыл [[Қырғызстан]]<nowiki/>да 4 мамыр 2023 жыл |Ағайынды үшеуі өздерінің жер учаскелері бар екенін біледі және оған сатып алушылар да табыла кетеді. Олардың әйелдерінің арасында жерді ерінің атына кім бірінші жаздырып алады екен деген даулы мәселе пайда болады. Күлімхан апаның үш ұлы да үйленгеннен кейін үйде шаруабикелер тым көп болып кетеді. Мінездері әр түрлі келіндер болмайтын нәрселерге бола жанжалдасып қалатыны бар, енді жер дауы пайда болғанда бұл мәселе одан сайын ушыға түседі. Даудың басы - Дайрабайдың көк сиыры демекші, ұлдардың әкелерінен қалған жерге иелік еткісі келетін келіндер арасында дау басталады. Алайда бұл жерді жас кәсіпкерлер де сатып алғысы келеді. Әйелдері күйеулерін жерге таласуға үгіттейді, кімнің бағы жанады екен? Оқиға басқаша сипатта өрбиді. |} <blockquote>''«Фильмді сәтті шықты деп айта аламыз. Қырғызстанның төрт қаласында Бішкек, Ош, Тоқмақ және Жалалабат қалаларының 15 кинотеатрында көрсетілді. Бұл – «Хабар» агенттігінің өз өнімін алғаш рет басқа тілде дубляж жасап, шетелге шығаруы»'', – деп мәлім етті «Хабар» телеарнасының директоры Ж. Жақсылықова.</blockquote>2023 жылы 19-қазаннан бастап кинотеатрларда "Келінжан-2" фильмі прокатқа шықты.<ref>[https://ortcom.kz/kk/novosti/1697457178 «Келінжан» фильмі үлкен экран көрермендерінің қатты күткен фильмдерінің тізімінде бірінші орында тұрған – бас продюсер]</ref> === Келінжан 2 фильмінің сюжеті === {| class="wikitable collapsible collapsed" width="100%" ! style="background:#7FFF00; color:#000000;" |Шықққан уақыты ! style="background:#7FFF00; color:#000000;" |Сипаттамасы |- !19 қазан 2022 жыл |Күлімхан апа отбасындағы негізгі міндеттерді үлкен келіні Айсараға тапсырып, Түркияға демалысқа кетеді. Жаңа міндетпен Айсараның көптен армандаған арманы орындалды. Ол тез қатал енеге айналады. Алайда Айсараның мінсіз өмірін оған келген біртүрлі түс бұзады. Түсінде марқұм Күлімхан апайдың күйеуін - қайын атасын көреді, оны өзіне шақырады. Айсара алғашында бұл жағымсыз түске мән бермейді. Бірақ әр түнде ол бұл түсін қайта-қайта көреді. Бұл түсінің мағынасын түсіну үшін Айсара жергілікті көріпкелдің көмегіне жүгінеді. Ол бұл арман жаман оқиғалардың, соның ішінде ықтимал жоғалтудың хабаршысы болуы мүмкін деп түсіндіреді. Көріпкел тіпті алты күннен кейін өлім болуы мүмкін деп болжайды. Қатты қорыққан Айсара имамнан өлімге қалай дайындалу керектігі туралы кеңес алу үшін мешітке барады. Имам оған жақсы амалдар мен амалдарды орындауға күш салуға кеңес береді. Осы сәттен бастап Айсара өмірін түбегейлі өзгертеді. |} === Келінжан 3 фильмінің сюжеті === {| class="wikitable collapsible collapsed" width="100%" ! style="background:#7FFF00; color:#000000;" |Шықққан уақыты ! style="background:#7FFF00; color:#000000;" |Сипаттамасы |- !26 желтоқсан 2024 жыл |Айсара әкім болуға шешім қабылдаған сыныптас досын қолдайды, бірақ оның күйеуі қарсы.<ref>[https://www.kinopoisk.ru/film/6387177/ Келинжан 3 фильмі (2024) Кинопоиск сайтында.] </ref><ref>'''[https://www.kinopark.kz/ru/movies/details/674877e2565428f0d0e891a3 Келінжан 3 фильмі Кинопарк сайтында.]'''</ref> |} == Саундтректері == Композиторы - [[Ренат Гайсин]]. Телехикаяның басым бөлігінде қазақ эстадасының алтын қорындағы әндер пайдаланылған. Мысалы, "[[Дос-Мұқасан]]" тобы, [[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова|Мақпал Жүнісова]], [[Нағима Есқалиева]]<nowiki/>ның ұмытылып кеткен әндері қолданылған, сол арқылы жас буын ретро әндермен танысты, әрі бұл әуендер телехикаяға жақсы атмосфера берді деп айтса да болады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * https://khabar.kz/kk/barly-seriyalar-kelinzhan * https://khabar.kz/kk/barlyk-seriyalar-kelinzhan-ii-mausym * https://khabar.kz/kk/film-turaly-kelinzhan-iii-mausym * [https://jambylinfo.kz/madeniet/qazaqqa-kelinzhan-kerek/ Қазаққа «Келінжан» керек!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908171919/https://jambylinfo.kz/madeniet/qazaqqa-kelinzhan-kerek/ |date=2021-09-08 }} * https://khabar.kz/kk/film-turaly-kelinzhan-iii-mausym {{Хабар телеарнасының телехикаялары}} [[Санат:Қазақстан телесериалдары]] [[Санат:Хабар телеарнасының телехикаялары]] j5c0cu2npep5p4pw61i0my7orbl55jh 4 675070 3619295 3618739 2026-06-18T07:01:17Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3619295 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСҚ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88022||2859||391||23673||189||54||4350||1453 |- |2||4||{{u|Kasymov}}||96103||76460||11039||224||3378||234||110||5814||741 |- |3||2||{{u|Салиха}}||86542||80939||1349||2243||909||49||0||957||136 |- |4||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84036||68775||1239||147||11309||15||0||1696||24 |- |5||3||{{u|Мағыпар}}||83929||78855||830||635||37||388||0||2883||46 |- |6||8||{{u|Arystanbek}}||55545||30546||3588||368||5769||944||2238||4782||5187 |- |7||6||{{u|Casserium}}||48558||39850||1758||102||628||17||9||4473||39 |- |8||7||{{u|Sibom}}||41112||38490||884||90||357||62||0||786||381 |- |9||10||{{u|Ulan}}||30436||23963||391||78||4579||14||0||199||209 |- |10||9||{{u|1nter pares}}||28218||26245||202||7||614||70||0||1393||140 |- |11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8817||3471||135||398||8||2176||838||844 |- |12||12||{{u|GanS NIS}}||24505||18590||437||61||1022||42||3||3184||980 |- |13||11||{{u|Орел Карл}}||22132||20864||753||39||128||4||0||121||11 |- |14||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13875||4118||203||768||812||373||1111||1007 |- |15||13||{{u|Sagzhan}}||19495||18241||398||43||182||10||0||314||86 |- |16||18||{{u|Nurken}}||19179||9875||1319||41||6915||115||2||426||51 |- |17||17||{{u|Kaiyr}}||17122||12155||223||7||133||162||8||2485||355 |- |18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16072||14053||411||16||1017||73||1||539||302 |- |19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4598||4648||149||152||586||364||1907||630 |- |20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13765||12989||207||1||183||2||0||224||42 |- |21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183 |- |22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14 |- |23||26||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11249||6800||508||0||102||512||0||615||55 |- |24||22||{{u|Nurkhan}}||10080||7917||1220||40||4||0||4||333||36 |- |25||28||{{u|Тұран}}||8361||6512||414||53||255||120||0||296||32 |- |26||32||{{u|AlibekKS}}||8336||5762||73||3||1033||42||2||898||170 |- |27||21||{{u|Kas77777}}||8223||8129||0||9||0||1||0||35||1 |- |28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8154||5725||27||5||1867||204||0||172||52 |- |29||48||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348 |- |30||35||{{u|Nurtenge}}||7944||5417||976||137||628||59||24||532||198 |- |31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1 |- |32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6912||0||0||0||0||0||2||0 |- |33||30||{{u|Ashina}}||7480||5978||189||71||63||88||3||385||325 |- |34||36||{{u|TalgatSnow}}||7420||5281||468||132||761||0||64||97||72 |- |35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1 |- |36||29||{{u|SSE}}||6974||6253||254||108||0||1||0||126||23 |- |37||45||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||19||361||9||94||369||444 |- |38||47||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311 |- |39||44||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24 |- |40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24 |- |41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7 |- |42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5044||20||26||9||26||0||362||59 |- |43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10 |- |44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10 |- |45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308 |- |46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18 |- |47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4357||0||68||0||82||0||62||40 |- |48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2769||2||0||215||0||0||1535||26 |- |49||59||{{u|Madi Dos}}||4425||3040||210||63||40||50||0||630||106 |- |50||46||{{u|Coffee86}}||4356||3824||4||0||11||7||0||407||5 |- |51||51||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3392||51||0||0||27||0||223||21 |- |52||49||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0 |- |53||61||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0 |- |54||57||{{u|Esetok}}||3578||3077||395||2||161||205||8||285||138 |- |55||50||{{u|Makenzis}}||3570||3513||5||0||0||0||0||46||5 |- |56||52||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0 |- |57||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2 |- |58||60||{{u|Нурасылл}}||3396||2998||193||0||18||0||0||50||8 |- |59||62||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62 |- |60||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0 |- |61||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0 |- |62||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1 |- |63||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3225||0||16||0||0||0||5||3 |- |64||68||{{u|ShadZ01}}||3158||2505||348||101||105||0||0||4||0 |- |65||58||{{u|Qanattan}}||3117||3043||0||0||0||0||0||2||0 |- |66||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2834||0||0||0||0||0||0||0 |- |67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1 |- |68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144 |- |69||69||{{u|Dauren}}||2871||2464||0||14||0||0||0||68||6 |- |70||86||{{u|MuratbekErkebulan}}||2871||1857||311||0||91||55||0||426||4 |- |71||72||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0 |- |72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |- |73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11 |- |74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2 |- |75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30 |- |76||70||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4 |- |77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5 |- |78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0 |- |79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4 |- |80||76||{{u|G55}}||2468||2299||0||50||0||0||0||0||2 |- |81||89||{{u|Balaburgem}}||2465||1749||11||29||31||59||0||182||48 |- |82||71||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2 |- |83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2 |- |84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2393||1985||126||0||13||1||0||177||41 |- |85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35 |- |86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75 |- |87||98||{{u|Drift}}||2233||1502||22||2||710||1||0||4||2 |- |88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2 |- |89||85||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22 |- |90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4 |- |92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48 |- |93||90||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5 |- |94||83||{{u|Unknown Alash}}||2009||1948||1||0||0||0||0||0||0 |- |95||91||{{u|RaiymbekZh}}||1974||1678||8||0||17||0||0||75||72 |- |96||87||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0 |- |97||93||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1 |- |98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||257||0||0||0||1||2 |- |99||131||{{u|Esen48}}||1808||895||0||33||0||0||0||744||1 |- |100||88||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0 |- |101||96||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29 |- |102||92||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24 |- |103||97||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0 |- |104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1 |- |105||94||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0 |- |106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1605||1339||1||0||105||1||0||5||0 |- |107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0 |- |108||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1536||1346||0||0||7||0||0||122||8 |- |109||95||{{u|Gliwi}}||1525||1519||3||0||0||0||0||0||0 |- |110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26 |- |111||118||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22 |- |112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||886||0||91||0||0||0||39||0 |- |113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0 |- |114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0 |- |115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0 |- |116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1 |- |117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1403||44||0||40||4||0||1||0 |- |118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||114||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1 |- |120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0 |- |121||143||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14 |- |122||113||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1200||0||1||0||0||0||11||2 |- |123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0 |- |124||126||{{u|IL68}}||1218||950||62||0||31||0||0||134||1 |- |125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1 |- |126||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0 |- |127||119||{{u|Ziv}}||1155||1082||60||0||0||2||0||9||2 |- |128||125||{{u|Aimanber}}||1150||1002||0||61||0||0||0||0||0 |- |129||121||{{u|Bailarbekov}}||1136||1049||0||0||0||0||0||3||1 |- |130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10 |- |131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2 |- |132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3 |- |133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0 |- |134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2 |- |135||195||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4 |- |136||161||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2 |- |137||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0 |- |138||122||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0 |- |139||144||{{u|Wikuiser}}||1048||752||142||0||62||0||43||18||4 |- |140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0 |- |141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||891||17||1||8||23||0||109||11 |- |142||142||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3 |- |143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504 |- |145||166||{{u|Aselhan}}||948||627||12||0||9||23||0||82||11 |- |146||139||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3 |- |147||141||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1 |- |148||147||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5 |- |149||160||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5 |- |150||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0 |- |151||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0 |- |152||140||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0 |- |153||190||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1 |- |154||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10 |- |155||149||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2 |- |157||176||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17 |- |158||151||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1 |- |159||150||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||146||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0 |- |161||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0 |- |162||153||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6 |- |163||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0 |- |164||159||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0 |- |165||148||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0 |- |166||164||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1 |- |167||152||{{u|Mariko}}||734||688||0||0||0||0||0||0||0 |- |168||155||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3 |- |169||145||{{u|Mheidegger}}||723||748||7||2||0||0||0||6||3 |- |170||162||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0 |- |171||174||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2 |- |172||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1 |- |173||157||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2 |- |174||154||{{u|Εὐθυμένης}}||697||678||13||0||0||0||0||5||0 |- |175||163||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24 |- |177||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36 |- |178||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0 |- |179||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2 |- |180||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||674||665||0||1||0||0||0||6||1 |- |181||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0 |- |182||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0 |- |183||165||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||668||629||15||0||0||0||0||2||0 |- |184||158||{{u|Epoxa-HH}}||666||654||0||0||5||0||0||10||1 |- |185||220||{{u|Syrlybek}}||658||390||5||53||4||9||0||68||17 |- |186||193||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0 |- |187||191||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||173||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21 |- |189||175||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0 |- |190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||177||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11 |- |192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2 |- |193||215||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13 |- |194||227||{{u|Zhandos02}}||620||265||3||4||11||0||0||247||0 |- |195||196||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12 |- |196||180||{{u|Bauyr03}}||615||555||0||0||0||0||0||37||0 |- |197||187||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1 |- |198||172||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0 |- |199||179||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3 |- |200||183||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3 |- |202||181||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0 |- |204||185||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0 |- |205||228||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6 |- |206||178||{{u|Tuttiorchestra687}}||570||568||0||0||0||0||0||4||2 |- |207||189||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0 |- |208||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||194||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0 |- |211||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1 |- |212||182||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0 |- |213||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2 |- |214||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0 |- |215||188||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0 |- |216||192||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0 |- |218||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0 |- |219||209||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0 |- |220||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0 |- |221||184||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||218||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||391||0||0||0||3||0||44||1 |- |223||219||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1 |- |224||186||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0 |- |225||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0 |- |226||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||428||0||0||44||0||0||0||0 |- |227||226||{{u|Murat Karibay}}||520||272||183||0||0||0||27||7||8 |- |228||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12 |- |229||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0 |- |230||216||{{u|Chingiz Nazbiev}}||514||420||29||0||54||12||0||0||0 |- |231||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0 |- |232||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0 |- |233||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] nbfwp6afpqfunrt4cyg4lrznwkz83jp 4 675089 3619494 3618912 2026-06-18T11:00:50Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3619494 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСБ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|BolatbekBot}}||515628||380105||110090||1||5897||3||1||19437||23 |- |2||2||{{u|EmausBot}}||145868||131246||957||0||13593||6||0||44||22 |- |3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132248||127413||679||15||62||17||10||2859||1168 |-style="background-color:#ccf" |4||4||{{u|Legobot}}||119564||112798||457||0||6067||15||0||85||142 |- |5||120||{{u|New user message}}||113508||1||0||0||0||0||0||113507||0 |-style="background-color:#ccf" |6||5||{{u|MerlIwBot}}||105852||88196||6297||0||10800||24||0||36||497 |- |7||6||{{u|InternetArchiveBot}}||87669||87669||0||0||0||0||0||0||0 |- |8||7||{{u|GaiJinBot}}||79316||79301||7||0||0||0||0||3||5 |- |9||8||{{u|BekusBot}}||50456||50163||232||3||53||0||0||4||1 |- |10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0 |- |11||10||{{u|Xqbot}}||26596||22821||42||0||3648||2||0||61||22 |- |12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3 |- |13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0 |-style="background-color:#ccf" |14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0 |- |15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14569||13589||430||1||0||83||0||387||41 |- |16||14||{{u|Kasymbot}}||13734||13237||240||4||8||22||0||169||42 |- |17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0 |- |18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134 |- |19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1 |- |20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2 |- |21||16||{{u|Kia content bot}}||9118||9118||0||0||0||0||0||0||0 |- |22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126 |- |23||24||{{u|Nurtenge}}||7971||5417||976||137||628||40||24||532||198 |-style="background-color:#ccf" |24||22||{{u|Addbot}}||7608||6153||1043||1||295||18||0||5||90 |-style="background-color:#ccf" |25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0 |- |26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0 |- |27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6 |- |28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4 |- |29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2 |-style="background-color:#ccf" |31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0 |- |32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0 |- |33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0 |-style="background-color:#ccf" |34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |35||31||{{u|Dexbot}}||3738||3677||0||0||51||0||0||10||0 |-style="background-color:#ccf" |36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0 |- |37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0 |- |38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0 |- |39||35||{{u|NurbekBot}}||3254||3251||0||0||0||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6 |- |41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0 |- |42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0 |- |46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2 |- |47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2 |- |48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0 |-style="background-color:#ccf" |49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0 |-style="background-color:#ccf" |53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0 |- |54||50||{{u|Aitan bot}}||1553||1534||0||0||0||0||0||19||0 |-style="background-color:#ccf" |55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1 |- |56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1 |-style="background-color:#ccf" |57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3 |- |58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0 |- |59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1 |- |60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945 |- |61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0 |- |62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1 |-style="background-color:#ccf" |63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3 |- |64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0 |-style="background-color:#ccf" |65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11 |- |66||58||{{u|TuranBot}}||1120||1046||28||2||4||6||0||28||6 |- |67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1 |- |68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1 |- |69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1 |-style="background-color:#ccf" |70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0 |-style="background-color:#ccf" |71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0 |- |73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0 |- |75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0 |- |76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0 |-style="background-color:#ccf" |77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0 |-style="background-color:#ccf" |78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0 |- |79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13 |-style="background-color:#ccf" |80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0 |- |83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0 |- |84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0 |- |85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2 |- |86||83||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9 |-style="background-color:#ccf" |87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0 |- |88||80||{{u|Kasymovbot}}||302||287||7||0||0||1||0||3||4 |-style="background-color:#ccf" |89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0 |- |90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14 |-style="background-color:#ccf" |91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0 |- |92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |93||86||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |94||87||{{u|KiranBOT}}||165||163||0||0||0||0||0||2||0 |- |95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152 |- |96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2 |-style="background-color:#ccf" |98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0 |- |101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2 |- |102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0 |-style="background-color:#ccf" |103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3 |-style="background-color:#ccf" |104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2 |-style="background-color:#ccf" |105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0 |- |106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1 |- |107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0 |- |108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0 |- |110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1 |-style="background-color:#ccf" |111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0 |- |112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ccf" |121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0 |- |125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0 |- |127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0 |- |128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0 |-style="background-color:#ccf" |130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0 |- |131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |- |135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]] 4m6dnhqudn0n52vcasaimsbyawev6x5 4 675116 3619034 3618483 2026-06-17T13:07:15Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3619034 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ББҚ}}<center>{{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия) |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BolatbekBot}}||107916||25625||5||36754||4335||0||11||0||0 |- |1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kia content bot}}||7809||948||164||0||0||0||0||0||0 |- |2||{{u|Салиха}}||7377||84||695||187||814||2150||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|NurbekBot}}||3134||114||2||0||0||0||0||0||0 |- |3||{{u|Мағыпар}}||2592||42||0||59||33||593||1||0||0 |- |4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2280||102||13||200||86||0||57||0||4 |- |5||{{u|SSE}}||2186||98||3||165||0||106||0||0||0 |- |6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0 |- |7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0 |- |8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10 |- |9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0 |- |10||{{u|Yerzhankyzy}}||1392||36||2||0||0||0||0||0||0 |- |11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0 |- |12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Aitan bot}}||1343||156||5||0||0||0||0||0||0 |- |13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |14||{{u|Орел Карл}}||1315||311||1||304||86||24||0||0||0 |- |15||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78 |- |16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0 |- |17||{{u|Gulzat246}}||1275||97||5||0||0||16||0||0||0 |- |18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0 |- |19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0 |- |20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0 |- |21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52 |- |22||{{u|Ulan}}||1073||628||59||108||3227||77||0||0||17 |- |23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0 |- |24||{{u|AlefZet}}||994||460||57||1269||261||100||1||49||25 |- |25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0 |- |26||{{u|Nurkhan}}||969||101||14||344||4||26||0||1||0 |- |27||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0 |- |28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0 |- |29||{{u|G55}}||918||42||0||0||0||50||0||0||0 |- |30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0 |- |31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0 |- |32||{{u|Kaiyr}}||869||308||43||21||71||7||25||3||3 |- |33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0 |- |34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0 |- |35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0 |- |36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3 |- |37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0 |- |38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0 |- |39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0 |- |40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0 |- |41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0 |- |42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0 |- |43||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0 |- |44||{{u|1nter pares}}||552||306||0||8||453||3||0||0||4 |- |45||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1631||168||18||7588||188||0||1||11 |- |46||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0 |- |47||{{u|Casserium}}||530||185||72||75||331||48||0||7||0 |- |48||{{u|Dauren}}||529||35||1||0||0||14||0||0||0 |- |49||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0 |- |50||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0 |- |51||{{u|GulzhanOmarova}}||509||10||8||0||0||1||0||0||0 |- |52||{{u|Nurken}}||502||479||3||634||4707||32||15||1||4 |- |53||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0 |- |54||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0 |- |55||{{u|Sagzhan}}||475||79||1||18||135||30||0||0||0 |- |56||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||251||0||0||0 |- |57||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0 |- |58||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |59||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0 |- |60||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0 |- |61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0 |- |62||{{u|TheNomadEditor}}||423||37||0||0||1599||3||0||0||0 |- |63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0 |- |64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||34||3||0||0||90||0||0||0 |- |65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0 |- |66||{{u|Ashina}}||386||181||3||56||22||38||31||0||21 |- |67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0 |- |68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0 |- |69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0 |- |70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0 |- |73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0 |- |74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0 |- |75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0 |- |76||{{u|TalgatSnow}}||340||157||4||107||375||70||0||15||0 |- |77||{{u|Erboldilyara}}||338||150||1||0||179||0||0||0||0 |- |78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0 |- |79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0 |- |80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0 |- |81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0 |- |83||{{u|Alphy Haydar}}||303||200||4||7||17||1||0||0||0 |- |84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0 |- |85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0 |- |87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |88||{{u|Esetok}}||271||499||32||72||128||2||33||2||4 |- |89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0 |- |90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0 |- |92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0 |- |93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0 |- |94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0 |- |95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0 |- |96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0 |- |97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||318||4||873||101||121||176||24||49 |- |98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0 |- |100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0 |- |103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0 |- |104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0 |- |105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||211||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |109||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |110||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0 |- |111||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0 |- |112||{{u|Aimanber}}||203||6||0||0||0||57||0||0||0 |- |113||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0 |- |114||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |115||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |116||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |117||{{u|Coffee86}}||194||65||2||0||5||0||0||0||0 |- |118||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||{{u|ShadZ01}}||193||23||0||34||81||56||0||0||0 |- |120||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0 |- |121||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49 |- |122||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0 |- |123||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0 |- |124||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |125||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21 |- |128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0 |- |129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0 |- |132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0 |- |134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0 |- |135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |136||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||158||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |137||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0 |- |139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6 |- |140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0 |- |141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0 |- |142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||{{u|Arystanbek}}||147||242||7||555||261||206||110||363||308 |- |145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0 |- |148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0 |- |150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||20||0||0||0 |- |152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||141||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0 |- |157||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0 |- |158||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0 |- |159||{{u|Lord kainon}}||137||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0 |- |166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |168||{{u|Shynassylov}}||129||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0 |- |172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0 |- |173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||191||59||1||5||2 |- |178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0 |- |179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0 |- |182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0 |- |183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0 |- |187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0 |- |193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0 |- |195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1 |- |196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8 |- |200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0 |- |205||{{u|IL68}}||102||11||0||48||29||0||0||0||0 |- |206||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2 |- |207||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||{{u|Aizhok}}||100||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0 |- |215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0 |- |216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0 |- |218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0 |- |225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0 |- |228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0 |- |230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0 |- |233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0 |- |234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0 |- |236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0 |- |238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0 |- |241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |243||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |244||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |245||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7 |- |246||{{u|Аягөз Загиева}}||86||14||0||0||0||0||0||0||0 |- |247||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |248||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |249||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0 |- |250||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |251||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |252||{{u|Zamantay}}||84||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |254||{{u|Aliba}}||83||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |255||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |256||{{u|MuratbekErkebulan}}||83||21||0||64||83||0||11||0||0 |- |257||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||83||5||0||0||0||2||0||0||0 |- |258||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0 |- |259||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0 |- |260||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0 |- |261||{{u|Madi Dos}}||82||22||0||56||26||40||6||0||3 |- |262||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |263||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |264||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |265||{{u|Ainur}}||81||5||2||0||0||13||0||0||0 |- |266||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |267||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |268||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||81||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |269||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2 |- |270||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0 |- |271||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |272||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |273||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |274||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |277||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0 |- |278||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |279||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |280||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0 |- |281||{{u|Amiyeva}}||75||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |282||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |283||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |284||{{u|Kasymov}}||74||667||7||2973||521||92||0||38||4 |- |285||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |286||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |287||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |288||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3 |- |289||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |290||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |291||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |292||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |293||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |294||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |295||{{u|RaiymbekZh}}||70||40||5||1||8||0||0||0||1 |- |296||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |297||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |298||{{u|А.С.Кизиров}}||68||28||0||0||1||1||9||0||0 |- |299||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0 |- |300||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0 |- |301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |306||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |307||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2 |- |308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0 |- |310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3 |- |317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0 |- |322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2 |- |324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0 |- |331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0 |- |333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0 |- |335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0 |- |341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0 |- |342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0 |- |346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72 |- |352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||35||0||0||0||0||0||0||0 |- |354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0 |- |358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1 |- |360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0 |- |370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |371||{{u|Balaburgem}}||45||7||0||3||14||26||0||0||1 |- |372||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |373||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |374||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0 |- |375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |384||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |385||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |386||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |387||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |388||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |389||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |390||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |391||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0 |- |392||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |393||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0 |- |394||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |395||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |396||{{u|Syrlybek}}||39||2||0||1||1||29||1||0||2 |- |397||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |398||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |399||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0 |- |400||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |401||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |402||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |403||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |404||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |405||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |406||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |407||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0 |- |408||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0 |- |409||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0 |- |410||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |411||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |412||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |413||{{u|Mheidegger}}||36||18||0||1||0||2||0||0||0 |- |414||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |415||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |416||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |417||{{u|Yessentaikyzy}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |418||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |419||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |420||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |421||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |422||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |423||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |424||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |425||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0 |- |426||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |427||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||34||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |428||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0 |- |429||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |430||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0 |- |431||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |432||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |433||{{u|Andir}}||32||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |436||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0 |- |437||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |438||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |439||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |440||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0 |- |441||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |442||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |443||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |444||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |445||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |446||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |447||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0 |- |448||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0 |- |449||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |450||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |451||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |452||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |453||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |454||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0 |- |455||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |456||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |457||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |458||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |459||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |460||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |461||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |462||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |463||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |464||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0 |- |465||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |466||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0 |- |467||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |468||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0 |- |469||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |470||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |471||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |472||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |473||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |474||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0 |- |475||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |476||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |477||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |478||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |479||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0 |- |480||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |481||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |482||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1 |- |483||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |484||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |485||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0 |- |486||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |487||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |488||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0 |- |489||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |490||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |491||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0 |- |492||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1 |- |493||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |494||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |495||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |496||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |497||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |498||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0 |- |499||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |500||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0 |- |501||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |502||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0 |- |503||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0 |- |504||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |505||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0 |- |506||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0 |- |507||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |508||{{u|Unknown Alash}}||22||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |509||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |510||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |511||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |512||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |513||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |514||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |515||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |516||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |517||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |518||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |519||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |520||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0 |- |521||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |522||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |523||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |524||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |525||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |526||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |527||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0 |- |528||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0 |- |529||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0 |- |530||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||19||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |531||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |532||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |533||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |534||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |535||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |536||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |537||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |538||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |539||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |540||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0 |- |541||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |542||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |543||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0 |- |544||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0 |- |545||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0 |- |546||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |547||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |548||{{u|Бекемгүл}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |549||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |550||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |551||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |552||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0 |- |553||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |554||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |555||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |556||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0 |- |557||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |558||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |559||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |560||{{u|Tuttiorchestra687}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |561||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |562||{{u|Жанна Ж}}||17||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |563||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0 |- |564||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |565||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |566||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |567||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |568||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |569||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |570||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |571||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0 |- |572||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |573||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |574||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |575||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |576||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |577||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |578||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0 |- |579||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |580||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0 |- |581||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |582||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |583||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0 |- |584||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |585||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0 |- |586||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |587||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1 |- |588||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0 |- |589||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |590||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |591||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |592||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |593||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |594||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |595||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0 |- |596||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |597||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |598||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |599||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |600||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |601||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0 |- |602||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |603||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0 |- |604||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |605||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |606||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |607||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0 |- |608||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |609||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |610||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |611||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |612||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |613||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |614||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |615||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |616||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |617||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |618||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |619||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |620||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |621||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |622||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |623||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0 |- |624||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |625||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |626||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |627||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0 |- |628||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |629||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |630||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |631||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |632||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |633||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |634||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |635||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |636||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |637||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |638||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |639||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |640||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0 |- |641||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |642||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||31||0||0||0||0 |- |643||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1 |- |644||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |645||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |646||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |647||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |648||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0 |- |649||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |650||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |651||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |652||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |653||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |654||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |655||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |656||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |657||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |658||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |659||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0 |- |660||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |661||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |662||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |663||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |664||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0 |- |665||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |666||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |667||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |668||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |669||{{u|Канат Алимбаев}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |670||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |671||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0 |- |672||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |673||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |674||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |675||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |676||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0 |- |677||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |678||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |679||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |680||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |681||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |682||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |683||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0 |- |684||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0 |- |685||{{u|Gaukhar1980}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |686||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |687||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |688||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |689||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |690||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |691||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |692||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |693||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |694||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |695||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |696||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |697||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |698||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |699||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |700||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |701||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |702||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |703||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |704||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |705||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |706||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0 |- |707||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |708||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |709||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |710||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |711||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |712||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |713||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |714||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1 |- |715||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |716||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |717||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |718||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |719||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0 |- |720||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |721||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |722||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |723||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |724||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |725||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||8||0||1||1||0||0||0||0||0 |- |726||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |727||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |728||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |729||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |730||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |731||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |732||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |733||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |734||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |735||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |736||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |737||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |738||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |739||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |740||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |741||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |742||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0 |- |743||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |744||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |745||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |746||{{u|92.47.205.125}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |747||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |748||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0 |- |749||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |750||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |751||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |752||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |753||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0 |- |754||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |755||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |756||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |757||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |758||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |759||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |760||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |761||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |762||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |763||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |764||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |765||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |766||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |767||{{u|Jimmy&Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0 |- |768||{{u|KAigerim}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |769||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |770||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0 |- |771||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |772||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |773||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |774||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |775||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |776||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |777||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |778||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |779||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |780||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |781||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |782||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0 |- |783||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |784||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |785||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |786||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |787||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |788||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |789||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |790||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |791||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |792||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |793||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |794||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |795||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |796||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |797||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0 |- |798||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |799||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |800||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |801||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |802||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |803||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |804||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |805||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |806||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |807||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |808||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |809||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |810||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |811||{{u|Aglamkhanm29}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |812||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |813||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |814||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |815||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |816||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |817||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |818||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |819||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |820||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |821||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |822||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0 |- |823||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0 |- |824||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |825||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |826||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0 |- |827||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0 |- |828||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |829||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |830||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0 |- |831||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0 |- |832||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0 |- |833||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |834||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |835||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |836||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |837||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |838||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |839||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |840||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1 |- |841||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |842||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |843||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |844||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |845||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |846||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |847||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |848||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |849||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0 |- |850||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |851||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |852||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |853||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0 |- |854||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |855||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |856||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |857||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |858||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |859||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |860||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |861||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |862||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |863||{{u|Гулжайна Усен}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |864||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |865||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |866||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |867||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |868||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |869||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |870||{{u|Назгүл Қуантқан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |871||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |872||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |873||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |874||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |875||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |876||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |877||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |878||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |879||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |880||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |881||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |882||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |883||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |884||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |885||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |886||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0 |- |887||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |888||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |889||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |890||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |891||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |892||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |893||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |894||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |895||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0 |- |896||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |897||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |898||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |899||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0 |- |900||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |901||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |902||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |903||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |904||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |905||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |906||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |907||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0 |- |908||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |909||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |910||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |911||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |912||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |913||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |914||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |915||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |916||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |917||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |918||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |919||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |920||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |921||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0 |- |922||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |923||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |924||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |925||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0 |- |926||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |927||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |928||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |929||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |930||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |931||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0 |- |932||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |933||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |934||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |935||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |936||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |937||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |938||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |939||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |940||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |941||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |942||{{u|Амина Жанаковна}}||5||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |943||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |944||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |945||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |946||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0 |- |947||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |948||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |949||{{u|Көперхан Анаргүл}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |950||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |951||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |952||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |953||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |954||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |955||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0 |- |956||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |957||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |958||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |959||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |960||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |961||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |962||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |963||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |964||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |965||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |966||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |967||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |968||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |969||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |970||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |971||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |972||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |973||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |974||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |975||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |976||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |977||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |978||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |979||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |980||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |981||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |982||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |983||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |984||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |985||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0 |- |986||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0 |- |987||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |988||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |989||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |990||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |991||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |992||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |993||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |994||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |995||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |996||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |997||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |998||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |999||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1000||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1001||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1002||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1003||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1004||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1005||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1006||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1007||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1008||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1009||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0 |- |1010||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1011||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1012||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1013||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1014||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1015||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1016||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1017||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0 |- |1018||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1019||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1020||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1021||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1022||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |1023||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1024||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0 |- |1025||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1026||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1027||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1028||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1029||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1030||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1031||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1032||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1033||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1034||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0 |- |1035||{{u|Semsk-Karaga}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1036||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1037||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1038||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1039||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1040||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1041||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1042||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1043||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |1044||{{u|Wikuiser}}||4||11||2||47||29||0||0||23||0 |- |1045||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1046||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |1047||{{u|Zhibek2003}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1048||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1049||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1050||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1051||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1052||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1053||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1054||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1055||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0 |- |1056||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1057||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1058||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1059||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1060||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0 |- |1061||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1062||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1063||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1064||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1065||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1066||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1067||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1068||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1069||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1070||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1071||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1072||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1073||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1074||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1075||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1076||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1077||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1078||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1079||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1080||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1081||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1082||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1083||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1084||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |1085||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0 |- |1086||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1087||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1088||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1089||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1090||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1091||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1092||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1093||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1094||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0 |- |1095||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1096||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1097||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |1098||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0 |- |1099||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1100||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1101||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1102||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1103||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1104||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1105||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1106||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1107||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1108||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1109||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1110||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1111||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1112||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1113||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1114||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1115||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1116||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1117||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1118||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1119||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1120||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1121||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0 |- |1122||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1123||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0 |- |1124||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0 |- |1125||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1126||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1127||{{u|Ahan Zere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1128||{{u|Aidyn93}}||3||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1129||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1130||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1131||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1132||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1133||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1134||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1135||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1136||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1137||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1138||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1139||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1140||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1141||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1142||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |1143||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1144||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1145||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1146||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1147||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1148||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1149||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1150||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1151||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1152||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1153||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1154||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1155||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1156||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1157||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1158||{{u|Ayazhan10}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1159||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1160||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1161||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1162||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1163||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1164||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1165||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1166||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1167||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1168||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1169||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1170||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1171||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1172||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1173||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1174||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1175||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0 |- |1176||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1177||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0 |- |1178||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1179||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1180||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1181||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1182||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1183||{{u|Ibrayevan}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1184||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1185||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |1186||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1187||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1188||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1189||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1190||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1191||{{u|Kvazimodo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1192||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0 |- |1193||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1194||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1195||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0 |- |1196||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0 |- |1197||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0 |- |1198||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1199||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1200||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1201||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1202||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1203||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |1204||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1205||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1206||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1207||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1208||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0 |- |1209||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1210||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1211||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1212||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1213||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1214||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1215||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1216||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1217||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1218||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1219||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1220||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1221||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1222||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1223||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1224||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1225||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1226||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0 |- |1227||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1228||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1229||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0 |- |1230||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1231||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1232||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1233||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1234||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1235||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1236||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1237||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1238||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1239||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1240||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1241||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1242||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1243||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1244||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1245||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1246||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1247||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1248||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1249||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1250||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1251||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1252||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1253||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0 |- |1254||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1255||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1256||{{u|Даулет1278}}||3||1||0||0||0||0||4||0||0 |- |1257||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1258||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1259||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1260||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1261||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1262||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1263||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1264||{{u|Зиедбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1265||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1266||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1267||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1268||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1269||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1270||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1271||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1272||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |1273||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1274||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1275||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1276||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1277||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1278||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1279||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1280||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1281||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1282||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1283||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1284||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1285||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1286||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1287||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1288||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1289||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1290||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1291||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1292||{{u|Құралай Мұратқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1293||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1294||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1295||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1296||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1297||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1298||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1299||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1300||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1301||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1302||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1303||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1304||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |1305||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1306||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1307||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1308||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0 |- |1309||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1310||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1311||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1312||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1313||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1314||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1315||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1316||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1317||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1318||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1319||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1320||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1321||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1322||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1323||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1324||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1325||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1326||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1327||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1328||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1329||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1330||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1331||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1332||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1333||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1334||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1335||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1336||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1337||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1338||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1339||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1340||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1341||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1342||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1343||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1344||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1345||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1346||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1347||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1348||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1349||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1350||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1351||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1352||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1353||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1354||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1355||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1356||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1357||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1358||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1359||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1360||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1361||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1362||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1363||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1364||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1365||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1366||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1367||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1368||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1369||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1370||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1371||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1372||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1373||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1374||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1375||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1376||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0 |- |1377||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1378||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1379||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1380||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0 |- |1381||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1382||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1383||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1384||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1385||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1386||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1387||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1388||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1389||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1390||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1391||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1392||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1393||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1394||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1395||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1396||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1397||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1398||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |1399||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1400||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1401||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1402||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1403||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |1404||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1405||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1406||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1407||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1408||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1409||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1410||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1411||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1412||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1413||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1414||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1415||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1416||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1417||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1418||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1419||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1420||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1421||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1422||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1423||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1424||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1425||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1426||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |1427||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1428||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1429||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1430||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1431||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1432||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1433||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1434||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1435||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1436||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1437||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1438||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1439||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |1440||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1441||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1442||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1443||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1444||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1445||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1446||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1447||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1448||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1449||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1450||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1451||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1452||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1453||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1454||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1455||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1456||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0 |- |1457||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1458||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1459||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1460||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1461||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1462||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1463||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1464||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1465||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1466||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1467||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1468||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1469||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1470||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1471||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1472||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1473||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1474||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1475||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1476||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1477||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1478||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1479||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1480||{{u|Janugyl}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1481||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1482||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1483||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1484||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1485||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1486||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1487||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1488||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1489||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1490||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1491||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1492||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1493||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1494||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1495||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1496||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1497||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1498||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1499||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1500||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1501||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1502||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1503||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1504||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1505||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1506||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1507||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1508||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1509||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1510||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1511||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1512||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1513||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1514||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1515||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1516||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1517||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1518||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1519||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1520||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1521||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1522||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1523||{{u|Omarova. ayagul}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1524||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1525||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1526||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1527||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1528||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |1529||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1530||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1531||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1532||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0 |- |1533||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1534||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1535||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1536||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1537||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1538||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1539||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1540||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1541||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1542||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1543||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1544||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1545||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1546||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1547||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1548||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1549||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1550||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1551||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0 |- |1552||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1553||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1554||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1555||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1556||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1557||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1558||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0 |- |1559||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1560||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1561||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1562||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1563||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0 |- |1564||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1565||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1566||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0 |- |1567||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1568||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1569||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1570||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1571||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1572||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1573||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1574||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1575||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1576||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1577||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1578||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1579||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1580||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1581||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1582||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1583||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1584||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1585||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1586||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1587||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1588||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1589||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1590||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1591||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1592||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1593||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1594||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1595||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1596||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1597||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1598||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1599||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1600||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1601||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1602||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1603||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1604||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1605||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1606||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1607||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1608||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1609||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1610||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1611||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1612||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1613||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1614||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1615||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1616||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1617||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1618||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1619||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1620||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1621||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1622||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1623||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1624||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1625||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1626||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1627||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1628||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1629||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1630||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1631||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1632||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1633||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1634||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1635||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1636||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0 |- |1637||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1638||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1639||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1640||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1641||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1642||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1643||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1644||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1645||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1646||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1647||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1648||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1649||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1650||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1651||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1652||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1653||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1654||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1655||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1656||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1657||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1658||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1659||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1660||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1661||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1662||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1663||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1664||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1665||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1666||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1667||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1668||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1669||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1670||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1671||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1672||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1673||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1674||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1675||{{u|Сағынғали Айбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1676||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1677||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1678||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1679||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1680||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1681||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1682||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1683||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1684||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1685||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1686||{{u|Тохтарқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1687||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1688||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1689||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1690||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1691||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1692||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1693||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1694||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1695||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1696||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1697||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1698||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0 |- |1699||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1700||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1701||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1702||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1703||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0 |- |1704||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1705||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1706||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1707||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1708||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1709||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1710||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1711||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1712||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1713||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1714||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1715||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||248||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] 3b5aqk4vuqxi8b2pjzj9t9a3z3lpdci 0 677528 3619022 3478954 2026-06-17T12:34:27Z Makenzis 71333 3619022 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = Грин Мамба | құрылған = 1987 | стадионы = Matsapha, [[Эсватини]] | сыйымдылығы = | жарыс = Футболдан чемпионаты | маусым = 2025/26 | орын = 4 орын | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 008000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 008000 | socks1 = 008000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | leftarm2 = 008000 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 008000 | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Грин Мамба''' ({{lang-en|Green Mamba F.C.}}) — [[Эсватини]] футбол клубы, 1987 жылы құрылған. Қазіргі күнде Эсватини Премьер лигасында ойнайды. == Жетістіктері == * Trade Fair Cup-2001/2003/2004 * Swazi Bank Cup 2004/2012 * '''Свазиленд чемпионы:''' 2011, 2019, 2022 :: 2011, 2019 * '''Swazi Bank Cup: 2''' :: 2004, 2012. == Сілтемелер == {{Бастама}} [[Санат:Эсватини футбол клубтары]] 74g8zj4nqp7rz7hccntjorvj4l9qdat 0 685618 3619285 3417854 2026-06-18T06:51:05Z Мағыпар 100137 үлгі 3619285 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = |қазақша атауы = Вулканешты |шынайы атауы = {{lang-gag|Valkaneş}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Молдова |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir =N |lat_deg =45 |lat_min =41 |lat_sec =03 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =24 |lon_sec =10 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = Ғағауызстан |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = коммуна |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1605 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1995 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 15 462 |санақ жылы = 2004 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = 70,25% - [[ғағауыздар]], 11,31% - [[молдовандар]], 7,67% - [[орыстар]] |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +373 293 ----- |пошта индексі = MD-5301 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Вулканешты''' (молд. Vulcănești, Вулкэнешть, {{lang-gag|Valkaneş}}) — [[Молдова]]дағы [[Ғағауызстан|Ғағауыз автономиялық аумақтық бірлігі]] құрамындағы қала.<ref>г. Вулканешты https://www.gagauzia.md/ru/ato-gagauziya/naselennyie-punktyi/vulkaneshtskij-rajon/g.-vulkaneshtyi.html</ref><ref>Откройте Молдову: Вулкэнешть – древнее и легендарное поселение https://noi.md/ru/obshhestvo/otkrojte-moldovu-vulkjeneshti-drevnee-i-legendarnoe-poselenie</ref><ref>Официальный сайт города Вулканешты https://www.vulcanestimd.com/vulkaneshty</ref><ref>Значение слова вулканешты https://xn--b1algemdcsb.xn--p1ai/wd/%D0%B2%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%88%D1%82%D1%8B</ref> == Сипаттама == Вулканешты - Вулканешты ауданының әкімшілік орталығы, Кагул өзенінің бойында. [[Кишинев]]тан 180 км, [[Украина]] шекарасынан 7 км, [[Румыния]] шекарасынан 35 км қашықтықта орналасқан.<ref>Вулканешты https://chrontime.com/city-md-vulcanesti{{Deadlink|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Халқы == 2004 жылғы халық санағы бойынша Вулканешты қаласының халқы 15462 адамды құрайды: 47,69% ерлер, 52,31% әйелдер. Ұлттық құрамы: *70,25% - [[ғағауыздар]], *11,31% - [[молдовандар]], *7,67% - [[орыстар]], *5,46% - [[украиндар]], *4,13% - [[бұлғарлар]], *0,08% - [[сығандар]], *0,01% - [[еврейлер]], *1,06% - басқа ұлт өкілдері.<ref name="Reference1">Вулкэнешть, Гагаузия, АТО https://moldovenii.md/ru/city/details/id/130</ref> == Тарихы == Вулканешты қаласының қашан құрылғанын нақты айту қиын.<ref>Пять исторических фактов о городе Вулканешты https://laf.md/2021/10/14/pjat-istoricheskih-faktov-o-gorode-vulkaneshty/</ref> Қалаға Кагул жағынан кіре берістегі стелада 1712 жылы деп көрсетілген.«Бессарабияның өзі немесе Буджака деп аталатын статистикалық сипаттамасы» (Акерман, 1899) кітабында 1703 жылы «Вулканешты колониясының» болғаны туралы ақпарат берілген. Бірақ Вулканешты ауылы туралы алғашқы ескерту 1605 жылдан басталады. Владимир Никудің «Молдавияның қоныстары құжаттарда және көне (ескі) кітаптарда» библиографиялық нұсқаулығында Вулканешты ауылы 1605 жылы 12 сәуірде аттестациядан өткені айтылады, бірақ бұл елді мекеннің нақты қай жерде орналасқаны туралы нақты мәлімет жоқ. Ғағауыз ағартушысы Михаил Чакир «Вулканешты» сөзі татар тілінен шыққан және «көп қан» дегенді білдіреді деп есептеген. Өйткені 250 жыл бұрын 1768-1774 жылдардағы орыс-түрік соғысының Кагул шайқасы деп аталатын басты шайқастарының бірі қазіргі Вулканешты қаласының маңындағы Кагул өзенінің бойында өтті. Ақын Александр Пушкиннің де табаны Вулканешты жерін басып өткен. 1823 жылы оңтүстікке жер аударылған кезде Гречен жолының бойымен Кагул ұрыс даласынан өткені туралы, онымен бірге болған мемлекеттік шенеунік Липрандидің жазбаша дәректері бар. 1940 жылы қарашада Вулканешты аудан орталығы болды.<ref>ВУЛКАНЕШТЫ https://gazetapanorama.wordpress.com/2011/10/13/%D0%B2%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%88%D1%82%D1%8B/</ref> 1965 жылы Вулканешты ауылы қала типтес елді мекен, 1995 жылы қала мәртебесін алды.<ref>Вулканешты – город неразгаданных тайн https://vestigagauzii.md/index.php/novosti/obshchestvo/2179-vulkaneshty-gorod-nerazgadannykh-tajn</ref> 1993 жылдың 23 желтоқсанынан бастап Вулканешты [[Ғағауызстан|Ғағауыз автономиялық аумақтық бірлігі]] құрамына кіреді.<ref>Вулканешты http://moldova-inform.ru/?p=60 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220728063714/http://moldova-inform.ru/?p=60 |date=2022-07-28 }}</ref> == Экономикасы == Вулканешті Кишинев, Румыния, Украинамен байланыстыратын Вулканешты теміржол торабы бар.<ref>Вулканешты http://travellers.ru/city-vulkaneshty {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220728063106/http://travellers.ru/city-vulkaneshty |date=2022-07-28 }}</ref> Қала аумағы арқылы Кишинев-Джурджулести-Галати халықаралық тас жолы өтеді. Резидент-фирмалардың негізгі қызметі: шарап өндіру, тігу, сұрыптау, орау, таңбалау және тауарлармен басқа да операциялар, көтерме сауда. Қаланың аграрлық секторын жүзім шаруашылығы, бау-бақша және мал шаруашылығы кәсіпорындары құрайды. Жетекші кәсіпорындарға «Agro-Gigant» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі<ref>ООО "Гигант-Агро" https://reabiz.ru/company/60717</ref> мен «Nezetli-Iuzium»<ref>Незетли юзюм ООО https://newotzyv.ru/nezetli-yuzyum-ooo</ref> жауапкершілігі шектеулі серіктестігі жатады. == Әлеуметтік салалар == Білім беру жүйесіне *6 мектепке дейінгі мекеме,<ref>Дошкольные Учреждения И Детские Сады в Вулканешты https://xn----8sbnadqrtzjid0d5cj.cybo.com/MD/%D0%B2%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%88%D1%82%D1%8B/%D0%B4%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D1%83%D1%87%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%B8-%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D1%81%D0%B0%D0%B4%D1%8B/{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *2 жалпы білім беретін мектеп,<ref>Средняя школа в городе Вулканешты http://vulcanesti.wikimapia.org/tag/44794/{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *гимназия,<ref>Гимназия им. С. Руденко г.Вулканешты https://guogagauzii.md/gimnaziya-im-s-rudenko-g-vulkaneshty</ref> *2 теориялық лицей кіреді.<ref>Теоретический лицей им. А. Должненко г. Вулканешты https://guogagauzii.md/teoreticheskij-litsej-im-a-dolzhnenko-g-vulkaneshty</ref><ref>Лицей №1 https://proshkolu.ru/org/vulkaneshty1/</ref> Қалада музыка<ref>Детская музыкальная школа г. Вулканешты https://guogagauzii.md/detskaya-muzykalnaya-shkola-g-vulkaneshty</ref> және өнер мектебі, <ref>Художественная школа города Вулканешты http://vulcanesti.md/component/k2/item/2950-khudozhestvennaya-shkola-goroda-vulkaneshty-ob-yavlyaet-nabor-uchashchikhsya {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220728133131/http://vulcanesti.md/component/k2/item/2950-khudozhestvennaya-shkola-goroda-vulkaneshty-ob-yavlyaet-nabor-uchashchikhsya |date=2022-07-28 }}</ref> балалар шығармашылық үйі,<ref>Вулканештский Дом детского творчества https://guogagauzii.md/vulkaneshtskij-dom-detskogo-tvorchestva</ref> кітапхана,<ref>Публичная библиотека района Вулканешть https://www.prospect.md/ru/business/biblioteki/publichnaya-biblioteka-rayona-vulkaneshti.html</ref> мұражай<ref>ИСТОРИЧЕСКИЙ МУЗЕЙ, ВУЛКАНЕШТЫ https://discovergagauzia.md/ru/attractions/istoricheskij-muzej-vulkaneshty/</ref> бар. Вулканешты тұрғындарына медициналық қызметтерді аудандық аурухана мен отбасылық дәрігерлер орталығы көрсетеді.<ref name="Reference1"/> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова елді мекендері]] g67bsdjcfn4odmlm5tscc6xfceuiw9k 0 685663 3619483 3475350 2026-06-18T10:39:43Z Makenzis 71333 3619483 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы |атауы = |құрылған = 1947 |жарыс = [[Футболдан Косово чемпионаты|Суперлига]] |маусым = 2025—26 |орын = 3. }} '''Балкани''' (''Football Club Ballkan'') — [[Косово|Косованың]] Сува-Река қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Сува Река Сити" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 1500 адам. 2021 жылы тұңғыш рет ел чемпионы атанды. == Сілтемелер == * http://www.fcballkani.com/ {{Бастама}} [[Санат:Косово футбол клубтары]] klucygup233o2ihet4tyi538t3wyb7q 3619484 3619483 2026-06-18T10:40:05Z Makenzis 71333 /* Сілтемелер */ 3619484 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы |атауы = |құрылған = 1947 |жарыс = [[Футболдан Косово чемпионаты|Суперлига]] |маусым = 2025—26 |орын = 3. }} '''Балкани''' (''Football Club Ballkan'') — [[Косово|Косованың]] Сува-Река қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Сува Река Сити" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 1500 адам. 2021 жылы тұңғыш рет ел чемпионы атанды. == Сілтемелер == * http://www.fcballkani.com/ * [https://www.soccerway.com/team/fc-ballkani/29LmYvYp/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/fc-ballkani/29LmYvYp/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/kf-ballkani/startseite/verein/28082 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/kf-ballkani-therande/14715/ Globalsportsarchive] {{Бастама}} [[Санат:Косово футбол клубтары]] fc2tnoaranri1g3itt415k63ssxzew9 3619485 3619484 2026-06-18T10:40:29Z Makenzis 71333 3619485 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы |атауы = |құрылған = 1947 |жарыс = [[Футболдан Косово чемпионаты|Суперлига]] |маусым = 2025—26 |орын = 3. | pattern_la1 = _uhlsportscore26fo | pattern_b1 = _uhlsportscore26fo | pattern_ra1 = _uhlsportscore26fo | pattern_sh1 = _uhlsportscore26bfo | pattern_so1 = | leftarm1 = ff7400 | body1 = ff7400 | rightarm1 = ff7400 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _uhlsportscore26w | pattern_b2 = _uhlsportscore26w | pattern_ra2 = _uhlsportscore26w | pattern_sh2 = _uhlsportscore26w | pattern_so2 = | leftarm2 = ffffff | body2 = ffffff | rightarm2 = ffffff | shorts2 = ffffff | socks2 = ffffff | pattern_la3 = _uhlsportscore26bw | pattern_b3 = _uhlsportscore26bw | pattern_ra3 = _uhlsportscore26bw | pattern_sh3 = _uhlsportscore26bw | pattern_so3 = | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''Балкани''' (''Football Club Ballkan'') — [[Косово|Косованың]] Сува-Река қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Сува Река Сити" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 1500 адам. 2021 жылы тұңғыш рет ел чемпионы атанды. == Сілтемелер == * http://www.fcballkani.com/ * [https://www.soccerway.com/team/fc-ballkani/29LmYvYp/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/fc-ballkani/29LmYvYp/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/kf-ballkani/startseite/verein/28082 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/kf-ballkani-therande/14715/ Globalsportsarchive] {{Бастама}} [[Санат:Косово футбол клубтары]] t3t4fx7lm2vb2rv3ebzg27q78eoaupz 0 686250 3619406 3608749 2026-06-18T09:49:01Z Гүлжан82 182647 3619406 wikitext text/x-wiki '''Санжар Керімбай''' (5 сәуір 1974 жыл, [[Түркістан облысы]], [[Арыс|Арыс қаласы]]) — қазақ қаламгері, журналист, телерадио жүргізуші, аудармашы, қисса жинаушы, публицист, [[логотерапия]] идеяларын насихаттаушы. Әдеби эсселерінде ұлттық салт-дәстүрді, отбасылық құндылықтарды, [[Шәкәрім Құдайбердіұлы|Шәкәрім]] мен [[Ясауи тариқаты|Ясауи]] ілімдерін, сондай-ақ [[Виктор Франкл|Виктор Франклдың]] [[Логотерапия|логотерапиясын]] ұштастыра отырып насихаттайды. == '''Балалық шағы мен отбасы''' == Санжар Керімбай 1974 жылы 5 сәуірде Түркістан облысы, Арыс қаласында дүниеге келген. Әкесі — Керімбай, анасы — Қарлығаш. Отбасында төрт бала тәрбиеленген. Әкесі ауылда ұсталықпен айналысқан, анасы үй шаруашылығына жауапты болған. Балалық шағы ауылда өткен Санжардың рухани дүниетанымы мен еңбекке деген көзқарасы осы ортада қалыптасқан. Ата-анасы балаларына ұлттық құндылықтарды, еңбекқорлықты, адалдықты, адамгершілікті үйреткен.<ref>{{cite web|url=https://daylikz.com/sanzhar-kerimbaj-%D3%A9mirbayany/|title=Санжар Керімбай өмірбаяны және шығармашылығы|author=|date=|website=daylikz.com|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> === Білімі === * 1992–1996 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің]] Шығыстану факультеті Қытай тарихы бөлімін тәмамдады. * 1992–1996 жылы Қазақ Ұлттық университетінің Шығыстану факультеті, Қытай тарихы бөлімінің магистратурасын бітірді. === Қызметі === ==== Қазақстан телеарнасы ==== 2002–2006 жылдары [[Qazaqstan (телеарна)|«Қазақстан» ұлттық арнасында]] және радио саласында қызмет етті. Ұлттық арнадағы '«Алтын сақа» бағдарламасын жүргізген. Қазақ радиосында «Дін және Біз» бағдарламасын жүргізді. Кейін рухани-экзистенциялық ізденіске бет бұрып, [[Виктор Франкл]] еңбектерін қазақ тіліне таныстыру, жасөспірімдер арасындағы [[Өзін-өзі өлтіру|суицидтің]] алдын алу тақырыбында дәрістер өткізуімен белгілі. 2012 жылы «Отбасы хрестоматиясы» қоғамдық қорының негізін қалаушылардың бірі болды. ==== Рухани ізденістер мен сопылыққа көзқарасы ==== Керімбайдың жастық шағынан бастап [[Қожа Ахмет Ясауи]] [[Хикмет|хикметтеріне]], [[Шәкәрім Құдайбердіұлы|Шәкәрім Құдайбердіұлының]] философиясына ықыласы артқан. Ол «классикалық ортағасырлық суфизмге» тән тұрақты [[тариқат]] тәжірибесін емес, заманауи, ерікті форматтағы рухани сұхбат пен [[зікір]] жиындарына қатысқанын айтады. Өзінің [[Сопылық|«сопы»]] аталуын «жапсырылған ярлык» ретінде қабылдап, зайырлы адам екенін атап өтеді. Шәкәрімнің «Ар ілімі» мен Ясауидің «Хәл ілімін» экзистенциялық тұрғыда түсіндіреді. Виктор Франклдың «логотерапиясын» қазақ дүниетанымымен сабақтастырады. «Экзистенция вакуумы» ұғымын қазақ тұрмысындағы «қуыс кеуде» түсінігімен салыстырады. ==== Логотерапия және аудармалар ==== 32 жас шамасында Виктор Франкл еңбектерімен танысып, логотерапия қағидаларын қазақ оқырманына түсіндіруге кіріскен. Франклдың мәтіндерін аудару үшін [[дін психологиясы]] мен [[дін философиясы]] саласында оқып жүрген мамандармен (аталған сұхбатта Мұхит Төлеген және Азамат есімді әріптестер) бірлескен топ құрғанын айтады. Логотерапия терминдерін қазақшалауда [[Абай Құнанбайұлы|Абай]] мен Шәкәрім поэзиясындағы ұғым-түсініктермен [[Семантика|семантикалық]] сабақтастық іздеген. * '''Мәнге ұмтылыс''' — Франкл іліміне сүйене отырып, адамның рухани өзегі мен ар-ұятын «онтологиялық деңгейде» негіздеген мазмұнды өмір сүру қажеттігін алға тартады. * '''Тәрбие және ата-ана жауапкершілігі''' — баладағы «қуыс кеуде» (мағына тапшылығы) көбіне үйдегі қарым-қатынас, дастарқан басындағы әңгіме мазмұнымен байланысты деп түсіндіреді; мектеп құрал берсе де, «не үшін?» деген сұраққа жауапты ата-ана ұсынуы керек дейді. * '''Медиа экология''' — эфирлік саясатта күлкі-сауық басым болуы қоғамның рухани сұранысын қанағаттандырмайды; жанрлық баланс ғылым-білім, мәдениет, ұлттық мұра бағыттарына да бөлінуі тиіс деп санайды. == Кітаптар == * 2013 жылы «Әлдиден эпосқа дейін»; * 2014 жылы «Салт-дәстүр сөйлейді»; * 2015 жылы «Сияр Шәріп»; * 2016 жылы «Логотерапия және өмірге құштарлық»; * 2017 жылы «Яссауи феномені»; * 2018 жылы «Махаббаттың мәні»; * «Отбасы хрестоматиясы». * 2019 жылы «Мың сұрақ», «Экософия және киелі табиғат»; * 2018 жылы «Өмірге ғашық болу», «Өркениетті адам»; * 2021 жылы «Бейсен және Болмыс»<ref>https://otbasy.com/sanzhar-kerimbaj</ref> * 2021 «Сыр сөз» және «Диуани хикмет»; * 2022 жылы «Қисса сүл-әнбия»; * 2023 жылы «Қуыскеуде» атты кітабы жарыққа шықты; * 2023 жылы «Өзбекәлі және мәдени майдан»; * 2024 жылы «Қаныш және ғылыми майдан»<ref>{{Cite web |url=https://adebiportal.kz/kz/news/view/qanys-zane-gylymi-maidan__25765 |title=Қаныш және ғылыми майдан |lang=kk |website=adebiportal.kz |access-date=2024-10-15}}</ref>; * 2025 жылы «Жұмабек және жер майдан»; * 2026 жылы «Бейсенбай және әдеби майдан» == Отбасы == Санжар Керімбай отбасы-тұрмыстық жағынан зайырлы (светский) өмір салтын ұстанатынын атап көрсетеді. Жұбайы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-де жапон тілінен сабақ беріп, Токиода (Жапония) үш жыл білім алған. Автор шариғат нормалары отбасының күнделікті өміріне тікелей ықпал етпегенін, зайырлы қоғам талаптарына сай өмір сүргенін айтады. == Сын-пікірлер мен даулы тұстар == Автор сұхбатта сопылық тағылымға қатысына байланысты қоғамдық бағалардың әркелкі болатынын, бірақ құқықтық тұрғыда қиянат немесе қылмысқа бармағанын айтады. Қазақстандағы бірқатар діни-мәдени қайраткерлердің қудалануы феноменін жалпы әлеуметтанулық-құқықтық құбылыс ретінде бағалайды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ жазушылары]] [[Санат:Қазақ шығыстанушылары]] [[Санат:Шығыстанушылар]] [[Санат:Арыста туғандар]] [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] f0fdg6ckv0zvq0lucora4l3ntk944uu 3619476 3619406 2026-06-18T10:32:58Z Гүлжан82 182647 3619476 wikitext text/x-wiki '''Санжар Керімбай''' (5 сәуір 1974 жыл, [[Түркістан облысы]], [[Арыс|Арыс қаласы]]) — қазақ қаламгері, журналист, телерадио жүргізуші, аудармашы, қисса жинаушы, публицист, [[логотерапия]] идеяларын насихаттаушы. Әдеби эсселерінде ұлттық салт-дәстүрді, отбасылық құндылықтарды, [[Шәкәрім Құдайбердіұлы|Шәкәрім]] мен [[Ясауи тариқаты|Ясауи]] ілімдерін, сондай-ақ [[Виктор Франкл|Виктор Франклдың]] [[Логотерапия|логотерапиясын]] ұштастыра отырып насихаттайды. == '''Балалық шағы мен отбасы''' == Санжар Керімбай 1974 жылы 5 сәуірде [[Түркістан облысы|Түркістан облысы]] , [[Арыс]] қаласында дүниеге келген. Әкесі — Керімбай, анасы — Қарлығаш. Отбасында төрт бала тәрбиеленген. Әкесі ауылда ұсталықпен айналысқан, анасы үй шаруашылығына жауапты болған. Балалық шағы ауылда өткен Санжардың рухани дүниетанымы мен еңбекке деген көзқарасы осы ортада қалыптасқан. Ата-анасы балаларына ұлттық құндылықтарды, еңбекқорлықты, адалдықты, адамгершілікті үйреткен.<ref>{{cite web|url=https://daylikz.com/sanzhar-kerimbaj-%D3%A9mirbayany/|title=Санжар Керімбай өмірбаяны және шығармашылығы|author=|date=|website=daylikz.com|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> === Білімі === * 1992–1996 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің]] Шығыстану факультеті Қытай тарихы бөлімін тәмамдады. * 1992–1996 жылы Қазақ Ұлттық университетінің Шығыстану факультеті, Қытай тарихы бөлімінің магистратурасын бітірді. === Қызметі === ==== Қазақстан телеарнасы ==== 2002–2006 жылдары [[Qazaqstan (телеарна)|«Қазақстан» ұлттық арнасында]] және радио саласында қызмет етті. Ұлттық арнадағы '«Алтын сақа» бағдарламасын жүргізген. Қазақ радиосында «Дін және Біз» бағдарламасын жүргізді. Кейін рухани-экзистенциялық ізденіске бет бұрып, [[Виктор Франкл]] еңбектерін қазақ тіліне таныстыру, жасөспірімдер арасындағы [[Өзін-өзі өлтіру|суицидтің]] алдын алу тақырыбында дәрістер өткізуімен белгілі. 2012 жылы «Отбасы хрестоматиясы» қоғамдық қорының негізін қалаушылардың бірі болды. ==== Рухани ізденістер мен сопылыққа көзқарасы ==== Керімбайдың жастық шағынан бастап [[Қожа Ахмет Ясауи]] [[Хикмет|хикметтеріне]], [[Шәкәрім Құдайбердіұлы|Шәкәрім Құдайбердіұлының]] философиясына ықыласы артқан. Ол «классикалық ортағасырлық суфизмге» тән тұрақты [[тариқат]] тәжірибесін емес, заманауи, ерікті форматтағы рухани сұхбат пен [[зікір]] жиындарына қатысқанын айтады. Өзінің [[Сопылық|«сопы»]] аталуын «жапсырылған ярлык» ретінде қабылдап, зайырлы адам екенін атап өтеді. Шәкәрімнің «Ар ілімі» мен Ясауидің «Хәл ілімін» экзистенциялық тұрғыда түсіндіреді. Виктор Франклдың «логотерапиясын» қазақ дүниетанымымен сабақтастырады. «Экзистенция вакуумы» ұғымын қазақ тұрмысындағы «қуыс кеуде» түсінігімен салыстырады. ==== Логотерапия және аудармалар ==== 32 жас шамасында Виктор Франкл еңбектерімен танысып, логотерапия қағидаларын қазақ оқырманына түсіндіруге кіріскен. Франклдың мәтіндерін аудару үшін [[дін психологиясы]] мен [[дін философиясы]] саласында оқып жүрген мамандармен (аталған сұхбатта Мұхит Төлеген және Азамат есімді әріптестер) бірлескен топ құрғанын айтады. Логотерапия терминдерін қазақшалауда [[Абай Құнанбайұлы|Абай]] мен Шәкәрім поэзиясындағы ұғым-түсініктермен [[Семантика|семантикалық]] сабақтастық іздеген. * '''Мәнге ұмтылыс''' — Франкл іліміне сүйене отырып, адамның рухани өзегі мен ар-ұятын «онтологиялық деңгейде» негіздеген мазмұнды өмір сүру қажеттігін алға тартады. * '''Тәрбие және ата-ана жауапкершілігі''' — баладағы «қуыс кеуде» (мағына тапшылығы) көбіне үйдегі қарым-қатынас, дастарқан басындағы әңгіме мазмұнымен байланысты деп түсіндіреді; мектеп құрал берсе де, «не үшін?» деген сұраққа жауапты ата-ана ұсынуы керек дейді. * '''Медиа экология''' — эфирлік саясатта күлкі-сауық басым болуы қоғамның рухани сұранысын қанағаттандырмайды; жанрлық баланс ғылым-білім, мәдениет, ұлттық мұра бағыттарына да бөлінуі тиіс деп санайды. == Кітаптар == * 2013 жылы «Әлдиден эпосқа дейін»; * 2014 жылы «Салт-дәстүр сөйлейді»; * 2015 жылы «Сияр Шәріп»; * 2016 жылы «Логотерапия және өмірге құштарлық»; * 2017 жылы «Яссауи феномені»; * 2018 жылы «Махаббаттың мәні»; * «Отбасы хрестоматиясы». * 2019 жылы «Мың сұрақ», «Экософия және киелі табиғат»; * 2018 жылы «Өмірге ғашық болу», «Өркениетті адам»; * 2021 жылы «Бейсен және Болмыс»<ref>https://otbasy.com/sanzhar-kerimbaj</ref> * 2021 «Сыр сөз» және «Диуани хикмет»; * 2022 жылы «Қисса сүл-әнбия»; * 2023 жылы «Қуыскеуде» атты кітабы жарыққа шықты; * 2023 жылы «Өзбекәлі және мәдени майдан»; * 2024 жылы «Қаныш және ғылыми майдан»<ref>{{Cite web |url=https://adebiportal.kz/kz/news/view/qanys-zane-gylymi-maidan__25765 |title=Қаныш және ғылыми майдан |lang=kk |website=adebiportal.kz |access-date=2024-10-15}}</ref>; * 2025 жылы «Жұмабек және жер майдан»; * 2026 жылы «Бейсенбай және әдеби майдан» == Отбасы == Санжар Керімбай отбасы-тұрмыстық жағынан зайырлы (светский) өмір салтын ұстанатынын атап көрсетеді. Жұбайы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-де жапон тілінен сабақ беріп, Токиода (Жапония) үш жыл білім алған. Автор шариғат нормалары отбасының күнделікті өміріне тікелей ықпал етпегенін, зайырлы қоғам талаптарына сай өмір сүргенін айтады. == Сын-пікірлер мен даулы тұстар == Автор сұхбатта сопылық тағылымға қатысына байланысты қоғамдық бағалардың әркелкі болатынын, бірақ құқықтық тұрғыда қиянат немесе қылмысқа бармағанын айтады. Қазақстандағы бірқатар діни-мәдени қайраткерлердің қудалануы феноменін жалпы әлеуметтанулық-құқықтық құбылыс ретінде бағалайды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ жазушылары]] [[Санат:Қазақ шығыстанушылары]] [[Санат:Шығыстанушылар]] [[Санат:Арыста туғандар]] [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] pnlf9vy83u7a1b8tgif38bo9dsipvdu 3 688157 3619200 3078281 2026-06-17T20:59:06Z علاء 54499 علاء [[Қатысушы талқылауы:Mohammad Abdullah]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Mohammad Alqenneh]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Mohammad Abdullah|Mohammad Abdullah]]" to "[[Special:CentralAuth/Mohammad Alqenneh|Mohammad Alqenneh]]" 3078281 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Mohammad Abdullah}} -- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 16:32, 2022 ж. қыркүйектің 19 (+06) 3m5zhuer1id0cen1ghne4atbmmwjqbk 0 694194 3619283 3576475 2026-06-18T06:48:35Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3619283 wikitext text/x-wiki {{Жазушы |Есімі = Герхарт Гауптман |Суреті = Gerhart Hauptmann nobel.jpg |Суреттің аты = 1914 жыл. [[Никола Першайд]]тың фотосы. |Туған күні = 15.11.1862 |Туған жері = Оберзальцбрунн, {{Туғанжері|Төменгі Силезия|Төменгі Силезияда}} |Қайтыс болған күні = 6.06.1946 |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Агнетендорф|Еленя-Гурада|Еленя-Гура}}, қазір [[Еленя-Гура]] ауданы |Азаматтығы = {{байрақ|Германия|1867}} |Мансабы = |Шығармашылық жылдары = |Бағыты = [[Натурализм (әдебиет)|натурализм]] |Жанры = |Шығармалардың тілі = неміс |Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы]] (1912) |Қолтаңбасы = Hauptmann Signature.jpg |Commons = }} '''Герхарт Иоганн Роберт Гауптман''' ({{Lang-de|Gerhart Johann Robert Hauptmann}}; [[15 қараша]] [[1862 жыл|1862]], Оберзальцбрунн — [[6 маусым]] [[1946 жыл|1946]], Агнеттендорф) — [[Германия|неміс]] [[Драматургия|драматургі]]. [[1912 жыл|1912]] [[Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы|жылғы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты]]. == Өмір және шығармашылық == Төменгі Силезияда қонақүй иесі Роберт Гауптман мен оның әйелі Марияның отбасында дүниеге келген. Герхарттың екі үлкен ағасы Георг пен [[Карл Гауптман|Карл]] және үлкен әпкесі Иоганна болған. Бала кезінде Герхарт керемет арманшыл ретінде танылды. Алдымен ол ауыл мектебінде оқыды, содан кейін үлкен қиындықпен [[Вроцлав|Бреслаудағы]] [[Нағыз училище|нағыз училищеге]] түсті. Вроцлавта оқу Герхарт үшін оңай болған жоқ: ол студенттік интернатта тұрып, мектептегі қатаң пруссиялық ережелерге баяу үйренді. Оқуға ынтасының болмауы мен ауруына байланысты сабақтан көп келмеуі Гауптманның екінші курсқа қалдырылуына әкелді. Бірте-бірте Гауптман бейімделе бастады және Бреслаудағы уақытын театрға бару үшін пайдаланды. 1878 жылдың көктемінде Гауптман Бреслауды тастап, ағасы Густав Шуберттің Лонигтегі үйіне ауыл еңбегін оқуға көшті, бірақ бір жарым жылдан кейін денсаулығына байланысты оқуын тоқтатты. Онда, Бреслауда Гауптман [[Йозеф Блок|Йозеф]] Блокпен кездесті. Кейінірек Йена университетіне түсті. [[1883 жыл|1883]]—[[1884 жыл|1884]] жж. Италияда өтті. [[1885 жыл|1885]] жылы мамырда үйленіп, әдеби қызметке кірісті. Оның алғашқы драмасы, «Тиверий» — «Прометидтердің легі» поэмасы сияқты ескі романтикалық стильдегі аса үлгідегі шығарма. Бірақ көп ұзамай Гауптманнан жазушы-натуралист шықты. Бұл жаңа бағыттағы алғашқы тәжірибе «Атқыш Тиль» («Bahnwärter Thiel») [[Повесть|повесті]] болды. Сосын «Күн шықпай тұрып» драмасын жазып, Берлинде жаңа ғана жазушылар үйірмесі ұйымдастырған «Еркін сахна» дирекциясына береді. Пьеса [[1889 жыл|1889 жылы]] ұсынылды және өзінің өте «батыл» реализмімен баспасөзде тоқыныс тудырды. Гауптман бұл жерде [[Генрик Ибсен|Ибсеннің]] шәкірті, әлі жетілмеген болса да, бірақ күшті, ерекше талантты байқатқан. Сол 1889 жылы Гауптманның екінші пьесасы «Бейбітшілік мейрамы» («Das Friedensfest») пайда болады, онда ол ақырында саналы түрде натурализм жолына түсіп, жаңа драмалық стиль жасауға батыл әрекет жасайды. Гауптманның даңқы нығайып, байыпты сын оның талантын келесі екі пьеса: «Жалғыздар» драмасы («Einsame Menschen», 1890) және «Біздің жолдас Крамптон» («College Crampton», [[1891 жыл|1891]]) комедиясы қойылғаннан кейін ғана мойындайды; соңғы пьеса неміс әдебиетіндегі ең көңілді және ақылдылардың бірі болып табылады. «Жалғыздарда» Гауптман [[Лев Николаевич Толстой|Лев Толстойдың]] неке туралы көзқарасымен біршама жақындық тапты. Гауптманның негізгі шығармасы – Силезия жұмысшыларының экономикалық жағдайын шебер бейнелеген «Тоқушылар» ([[1892 жыл|1892]]) драмалық поэмасы. Драмалардан басқа, Гауптман тағы бірнеше әңгіме жазды («Der Apostel» және басқалар). Гауптманн Зудерманға қарағанда дарынды және тереңірек, ал оның сюжеттерін дамыту тәсілі бойынша ол Ибсенге қарағанда әлдеқайда егжей-тегжейлі және батылырақ. Сөйлеу реңктері арқылы бет-әлпеттерді даралау ол арқылы жоғары дәрежеге жеткен. 15 жыл бойы Гауптман қазіргі заманғы неміс драмасының басында болды. [[Эмиль Золя|Золя]] рухындағы тұқым қуалаушылық мәселесіндегі натурализмнен бастап, өзінің алғашқы еңбектерінде («Vor Sonnenaufgang», «Friedensfest») Гауптман өзінің әрі қарайғы жұмысында алдына түрлі міндеттер қойды. Қоршаған ортаның трагедиясын суреттейтін натуралистік драмалардан қоршаған ортамен күресте тұлға психологиясына көшті. Оның «Einsame Leute» осыған негізделген, онда өтпелі уақыт түрлері бейнеленген, адам өз құқықтарын меңгерген кезде, оларда өзін орнықтыруға әлі жеткілікті күшті емес. Оның «Die Weber» (1892) драмасы үлкен қоғамдық маңызы бар, онда аш тоқымашылардың көтерілісі фонында адам қайғысының қорқынышты суреті салынған. Бүкіл драманың негізгі мотиві «Әрбір адамның арманы болуы керек» («Jeder muss halt a Sehnsucht haben») соңғы сөздерінде көрсетілген. Бұл техника жағынан өте қызықты: оның кейіпкері тобыр, әр әрекетте құрамы өзгеріп отырады. Гауптманның одан әрі жұмысында реалистік мазмұндағы пьесалар ертегі, фантастикалық драмалармен алмасады. Гауптман «Ганнелесінде» («Hannele’s Himmelfahrt», 1892) ең қатыгез шындықтың бейнесін – түнгі баспанадағы өмірді, уланып өліп жатқан қыздың жан дүниесінде гүлдеген қиял-ғажайып армандар әлемімен үйлестіреді. Тіршіліктің сыртқы көріксіздігімен жасырын рухани дүниенің сұлулығына қарама-қайшылықтары, бұл драма қайтымсыз әсер қалдырады. Гауптманның реалистік драмаларына «Флориан Гайер»(1895), «Михаил Крамер» (1901) тарихи драмасы, «Кіре тартушы Геншель» (1898), «Құндыз ішік», «Қызыл әтеш», «Шлюк пен Яу» халықтық фарстары, сондай-ақ оның соңғы драмасы «Роза Бернт» (1903). Бұл драмалардың әрқайсысында рухтың идеалистік ұмтылыстары өмірлік жағдайлар мен адамдық құмарлықты төмендететін шындыққа қарсы тұрады. [[Сурет:Gerhart_Hauptmann.jpg|нобай| Герхарт Иоганн Роберт Гауптман]] «Флориан Гейерде» Гауптман тарихи шежірені жаңғырту әрекетін жасады. «Құндыз ішік», «Қызыл әтеш», «Шлук пен Яу» әзіл-оспақ құдіретімен және жұмысшы табын ешбір идеализациясыз натуралистік тұрғыдан көркем суреттеу өте өміршең әрі көркем. «Роза Бернтте» жеке адамның ар-ожданы адам үкімінің объектісіне айналғанда жойылатын адам туралы сұрақ тағы да туындайды. Бұл драмалардың барлығы жазу мәнерінде әбден шынайы, бірақ бәрі де рухтың идеалистік екпіндерін көрсетуге деген ұмтылыспен қаныққан: бұл әлеуметтік драмаларда да, психологиялық драмаларда да жеке адамды бейнелейтін Гауптманның күші. қоршаған ортамен күреседі, ешқашан дау-дамайлардың күнделікті жағымен шектелмейді, әрқашан рухтың үнін сезімтал тыңдайды. Гауптмандағы реалистпен бірге ақын биік тұрады, поэтикалық драмаларда ұлттық ертегілер мен аңыздардың атмосферасын сезімталдықпен жаңғыртады: «Батқан қоңырау» (1896) және «Кедей Генрих» (1903). «Батқан қоңырау» — жердегілерге аяушылықпен байланған, бірақ жоғарыға ұмтылған идеалисттің трагедиясы. «Кедей Генрих» – қыздың риясыз махаббатымен емделген алапес туралы ескі неміс аңызының қайта өңделуі. Драмада поэтикалық ескі дәстүрдің рухы тамаша сақталған. Сонымен, Гауптманның басты ерекшелігі – натуралистік әдістердің, өмірге және оның тікелей мүдделеріне жақындық, адам қасіретіне жанашырлық, терең идеализм, алдына биік және биік мақсаттар қоятын адам рухына деген сенім. Иррационализм рухында «Қысқы баллада» (1917), «Ақ құтқарушы» (1920), «Индиеподи» (1920) драмалары жазылды; «Диуана Эмануэль Квинт» (1910), «Ұлы ананың аралы» (1928) романдары. Гауптманның прозасы, «Соанадан шыққан еретик» (1918 романын қоспағанда, киелі моральді айыптау оның драматургиясынан көркемдік қуаты жағынан төмен. Гауптманның соңғы жұмысында «Күн батқанға дейін» (1932) драмасы ерекшеленеді, онда әлеуметтік сыни мотивтер естіледі. Германиядағы фашизм үстемдігі кезінде Гауптман заманауи тақырыптардан алыстады. Атридтер туралы грек аңызының (1941-1944) сюжетіне негізделген драмалық тетралогия – «Жастық шағымның шытырман оқиғасы» (1937) автобиографиялық романын жазды. «Ұлы түс» поэмасы Гауптманның нацизмге деген дұшпандығын айғақтады. Нацистік режим ыдырағаннан кейін Гауптманн демократиялық интеллигенция ұйымы «Культурбунд» ұйымының құрметті төрағасы болып сайланды. Гауптманның 1912 жылғы «Атлантида» романы аттас дат дыбыссыз фильміне негіз болды. Роман «Титаника» апатынан бір ай бұрын жазылған, ал 1913 жылғы фильм оқиғадан бір жылдан аз уақыт өткен соң жарыққа шықты. Роман мен фильмнің сюжеттік желісі жойылған мұхит лайнеріндегі романтиканы қамтыды және апатқа ұқсастығы айқын байқалды. Бұл сәйкестік жанжал тудырды. Бұл фильмге Норвегияда тыйым салынды. Соған қарамастан, өнердің жаңа түрі – киноның мүмкіндіктеріне тәнті болған Гауптман бірнеше сценарий жазды, бірақ олардың ешқайсысы түсірілмеді. == Туындылары == Шығармалар тізімі ; Романдар * Диуана Эмануэль Квинт (1910) * Атлантида (1912) * Елес (1923) * Ванда, әзәзіл (1926) * Ұлы Ана аралы (1925) ;Пьесалары * «Күн шыққанға дейін» (Vor Sonnenaufgang), 1889; * «Бейбітшілік мейрамы» (Das Friedenfest), 1890; * «Жалғыздар» (Einsame Menschen), 1891; * «[[Тоқушылар (пьеса)|Тоқушылар]]» (Die Weber), 1892; * «Әріптес Крамптон» (College Crampton), 1892; * «Құндыз ішік» (Der Biberpelz) 1893; * «Ганнеле» (Hanneles Himmelfahrt), 1893; * «Флориан Гейер» (Florian Geyer), 1896; * «Эльга» (Elga), 1896; * «Батқан қоңырау» (Die versunkene Glocke), 1896; * «Кіре тасушы Геншель» (Fuhrmann Henschel), 1898; * «Шлюк пен Яу» (Schluck und Jau), 1900; * «Михаэль Крамер» (Michael Kramer), 1900; * «Қызыл әтеш» (Der rote Hahn), 1901; * «Кедей Генрих» (Der arme Heinrich), 1902; * «Роза Бернд» (Rosa Bernd), 1903; * «Бишофсбергтің бикештері» (Die Jungfern von Bischofsberg), 1905 (вышла в 1907); * «Ал Пиппа билейді» (Und Pippa tanzt), 1906; * «Ұлы Карлдың тұтқыны» (Kaiser Karls Geisel), 1908; * [[Егеуқұйрықтар (пьеса)|«Егеуқұйрықтар» (Die Ratten)]], 1911; * «Қысқы баллада», 1917; * «Ақ құтқарушы», 1920; * «Индиподи», 1920; * «Күн батар алдында» (Vor Sonnenuntergang), 1932; * «Гамлет Виттенбергте» (Hamlet im Wittenberg), 1935; * «Ульрих фон Лихтенштайн» (Ulrich von Lichtenstein), 1937; * «Собордың қызы» (Die Tochter der Kathedrale), 1938; * Атридтер туралы драмалық тетралогия (1941—44); ** «Авлидтегі Ифигения» (Iphigenie in Aulis), 1944; ** «Агамемнонның өлімі» (Agamemnons Tod), 1942; ** «Электра» (Elektra), 1944; ** «Дельфадағы Ифигения» (Iphigenie in Delphi), 1941. ;Басқа * «Гауптманмен әңгімелесу» (Gespräche mit Hauptmann), 1932 — жазған және құрастырған [[Йозеф Шапиро]] == Г. Гауптман туралы естелік == * Герхарт Гауптман мұражайы ақын 1885 жылдан 1889 жылға дейін өмір сүрген Эркнерде ашылды. * 1907 жылы ашылған астероид (648) Пиппа, 1908 жылы ашылған (670) Оттегебе және 1909 (686) Герсуинд ашылған, Гауптманның «Ал Пиппа билеп жатыр», «[[Кедей Генрих (пьеса)|Кедей Генрих]]<nowiki/>» және «Ұлы Карлдың тұтқыны»пьесаларының кейіпкерлерінің атымен аталған. == Сыртқы сілтемелер == * [http://az.lib.ru/g/gauptman_g/ Гауптманның Lib.ru сайтындағы жұмыстары: Классика] * [http://www.dw-world.de/dw/article/0,,5851706,00.html Мұражай үйі] Нобель сыйлығының лауреаты Герхарт Гауптман - Хиддензе аралының королі. Deutsche Welle хабары * [http://lunacharsky.newgod.su/lib/neizdannye-materialy/razgovor-s-gergartom-gauptmanom Герарт Гауптманмен әңгіме] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200711130933/http://lunacharsky.newgod.su/lib/neizdannye-materialy/razgovor-s-gergartom-gauptmanom/ |date=2020-07-11 }} – А. В. Луначарский очеркі * [http://20v-euro-lit.niv.ru/20v-euro-lit/hh-vek-andreev/zapadnoevropejskaya-novaya-drama.htm Гауптман туралы кітапта: ХХ ғасырдағы шетел әдебиеті / Л.Г.Андреев өңдеген. - М .: Жоғары мектеп, 1996 ж] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170522054011/http://20v-euro-lit.niv.ru/20v-euro-lit/hh-vek-andreev/zapadnoevropejskaya-novaya-drama.htm |date=2017-05-22 }} [[Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Германия жазушылары]] [[Санат:Германия драматургтері]] [[Санат:Неміс жазушылары]] [[Санат:Pour le Mérite орденінің иегерлері]] kxskkalxqrslizz9nbt61rmzb7m6ns2 0 707856 3619331 3617877 2026-06-18T07:48:32Z Makenzis 71333 3619331 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |туған күні = 07.12.1992 |туған жері = {{туғанжері|Париж|Парижде}}, [[Франция]] |азаматтығы = {{ту|Франция}} [[Франция]] |бойы = 178 |позиция = жартылай қорғаушы |қазіргі клуб = {{ту|Литва}} [[Кауно Жальгирис]] |клубтары = {{футбол карьерасы |2011—2013|{{ту|Франция}} Дранси|41 (1) |2013—2015|{{ту|Франция}} [[Гавр (футбол клубы)|Гавр 2]]|32 (4) |2015—2016|{{ту|Бельгия}} Виртон|8 (0) |2017—2018|{{ту|Франция}} Дранси|24 (5) |2018—2019|{{ту|Франция}} [[Париж (футбол клубы)|Париж]]|27 (0) |2019—2021|{{ту|Франция}} [[Сошо (футбол клубы)|Сошо]]|46 (3) |2021—2022|{{ту|Франция}} [[Орлеан (футбол клубы)|Орлеан]]|10 (1) |2022|{{ту|Литва}} [[Жальгирис (футбол клубы)|Жальгирис]]|32 (5) |2023—2024|{{ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|Астана]]|30 (1) |2025— |{{ту|Литва}} [[Кауно Жальгирис]]|51 (12) }} }} '''Фабьен Урега''' ([[Француз тілі|фр]]. ''Fabien Ourega''; 7 желтоқсан 1992,<ref>[https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/216533 Тransfermarkt.com]</ref> [[Париж]], [[Франция]]) — франциялық футболшы, жартылай қорғаушы. == Жетістіктері == === Командалық === ; «Жальгирис» * Литва чемпионы: 2022 * Литва Кубогы: 2022 '''"Астана"''' * Қазақстан суперкубогы: 2023 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://toplyga.lt/zaidejas/fabien-ourega toplyga.lt (lt)] * [https://www.soccerway.com/player/ourega-fabien/AaMShz1l/ SOCCERWAY] * [https://globalsportsarchive.com/people/soccer/fabien-ourega/73326/ Globalsportsarchive] {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Франция футболшылары]] [[Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Сошо ФК ойыншылары]] [[Санат:Жальгирис ФК ойыншылары]] [[Санат:Астана ФК ойыншылары]] i449wtczjdtcn57i3au0m4l52cqpfus 0 731292 3619021 3441782 2026-06-17T12:33:25Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619021 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Юлия Навальная |Шынайы есімі = |Сурет = EU2024BE 240219 FAC Council JNZT 0084.jpg |Сурет атауы = Юлия Навальная 2024 жылы |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = Юлия Борисовна Навальная |Туған күні = 24.07.1976 |Туған жері = {{туғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{RUS}} |Ұлты = орыс |Мансабы = қоғам қайраткері<br />экономист |Әкесі = Борис Абросимов |Анасы = |Жұбайы = Алексей Навальный (2024 қайтыс болды) |Балалары = Дарья Навальная (2001)<br />Захар Навальный (2008) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Юлия Борисовна Навальная''' (өз фамилиясы '''Абросимова''') — [[Ресей|ресейлік]] [[Қоғам қайраткері|қоғам қайраткері]] және саясаткер. [[Алексей Анатольевич Навальный|Алексей Навальныйдың]] әйелі болғандықтан, ол бірқатар БАҚ-та «Ресей оппозициясының бірінші ханымы» ретінде аталды<ref>{{Cite web|url=https://www.vanityfair.com/news/2021/07/how-yulia-navalnaya-became-russias-real-first-lady|title=“These Bastards Will Never See Our Tears”: How Yulia Navalnaya Became Russia’s Real First Lady|lang=en|first=Condé|last=Nast|work=Vanity Fair|date=2021-07-08|accessdate=2024-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2021/07/09/yuliya-navalnaya-pervaya-ledi-rossiyskoy-politiki|title=Юлия Навальная — первая леди российской политики. Журналистка Юлия Иоффе написала о ней большую статью в Vanity Fair. А мы её пересказали. Вновь публикуем материал 2021 года|lang=ru|work=Meduza|accessdate=2024-02-19}}</ref>. Күйеуі қайтыс болғаннан кейін оның ісін жалғастыратынын мәлімдеді<ref name=":1">{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2024/02/19/ya-prodolzhu-delo-alekseya-navalnogo|title=«Я продолжу дело Алексея Навального» Обращение Юлии Навальной|lang=ru|work=Meduza|accessdate=2024-02-19}}</ref>. == Өмірбаяны == === Жас кезі === Юлия Абросимова 1976 жылы 24 шілдеде Мәскеуде ғалым Борис Александрович Абросимовтың (1952-1996) отбасында дүниеге келген. Анасы Жеңіл өнеркәсіп министрлігінде жұмыс істеген; оның ата-анасы Юлия бесінші сыныпта оқып жүргенде ажырасып, анасы екінші рет КСРО мемлекеттік жоспары қызметкеріне тұрмысқа шыққан. 2020 жылы журналист Олег Кашин: Юлияның әкесі - [[Ұлыбритания|Ұлыбританиядағы]] Ресей елшілігінің хатшысы, барлау қызметтірімен байланысы бар тірі Борис Борисович Абросимов, ал оның тәтесі - Ресей конституциясының авторларының бірі Елена Борисовна Абросимова екенін айтқан. Юлияның күйеуі бұған жауап ретінде 1996 жылы әкесінің қайтыс болғаны туралы куәлікті жариялады<ref>[https://navalny.com/p/6444/ Девочки-убийцы, или предъявите своё свидетельство о смерти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210119210922/https://navalny.com/p/6444/ |date=2021-01-19 }}. Документы и описание на сайте navalny.com, от 24 ноября 2020</ref>. Кейіннен Кашин дұрыс емес ақпарат таратқаны үшін кешірім сұрады <ref>{{Cite news|title=Суд над Навальным в колонии. День третий|url=https://zona.media/online/2022/02/22/pokrov3|date=2022-02-22}}</ref>. Юлия Плеханов атындағы халықаралық экономикалық қатынастар факультетін бітірді, кейін шетелде тағылымдамадан өтті, [[Аспирантура|аспирантурада]] оқыды<ref name="собеседник">{{Cite web|author=|url=https://sobesednik.ru/politika/20201130-lyubov-vyvela-navalnogo-iz-kom|title=От курортного романа к спасительной любви: что связало Юлию и Алексея Навальных|lang=ru|work=Собеседник.ru|publisher=|date=2020-12-05|accessdate=2021-01-21|archivedate=2021-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122214000/https://sobesednik.ru/politika/20201130-lyubov-vyvela-navalnogo-iz-kom|deadlink=no}}</ref>, Мәскеу банктерінің бірінде біраз уақыт жұмыс істеді<ref name="woman">{{Cite web|author=|url=https://www.woman.ru/relations/pervaya-ledi-oppozicii-chto-my-znaem-o-yulii-navalnoi-id563268/|title=Первая леди оппозиции: что мы знаем о Юлии Навальной|lang=ru|work=Woman.ru|publisher=|date=2021-01-18|accessdate=2021-01-21|archivedate=2021-01-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210120071322/https://www.woman.ru/relations/pervaya-ledi-oppozicii-chto-my-znaem-o-yulii-navalnoi-id563268/|deadlink=no}}</ref>. === Алексей Навальныйға тұрмысқа шығу (2000–2024) === [[Сурет:Alexey_Navalny_with_wife_Yulia_2.jpg|солға|нобай|350x350 нүкте| Алексей Навальный жұбайы Юлиямен 2013 жылғы 12 маусымда Мәскеудегі шеруде]] 1998 жылдың жазында [[Түркия|Түркияда]] демалыста жүрген Юлия өзінің құрдасы, заңгер, сонымен қатар Мәскеу тұрғыны [[Алексей Анатольевич Навальный|Алексей Навальныймен]] кездесті. 2000 жылы ол Навальныйға тұрмысқа шығып, кейінірек екі баланы дүниеге әкелді - қызы Дарья (2001) және ұлы Захар (2008). Юлияның айтуынша, ол күйеуінің ата-анасына тоқыма тоқумен байланысты бизнесіне көмектескен<ref name="собеседник">{{Cite web|author=|url=https://sobesednik.ru/politika/20201130-lyubov-vyvela-navalnogo-iz-kom|title=От курортного романа к спасительной любви: что связало Юлию и Алексея Навальных|lang=ru|work=Собеседник.ru|publisher=|date=2020-12-05|accessdate=2021-01-21|archivedate=2021-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122214000/https://sobesednik.ru/politika/20201130-lyubov-vyvela-navalnogo-iz-kom|deadlink=no}}</ref>. Жалпы, оның жұмысы туралы ештеңе дерлік белгілі емес; 2007 жылдан кейін Юлия ресми түрде еш жерде жұмыс істемеді, өзін «күнделікті өмір мен балаларды тәрбиелеуде басшы» деп атады<ref name="woman">{{Cite web|author=|url=https://www.woman.ru/relations/pervaya-ledi-oppozicii-chto-my-znaem-o-yulii-navalnoi-id563268/|title=Первая леди оппозиции: что мы знаем о Юлии Навальной|lang=ru|work=Woman.ru|publisher=|date=2021-01-18|accessdate=2021-01-21|archivedate=2021-01-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210120071322/https://www.woman.ru/relations/pervaya-ledi-oppozicii-chto-my-znaem-o-yulii-navalnoi-id563268/|deadlink=no}}</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Саясаттағы Ресей әйелдері]] [[Санат:Ресей қоғам қайраткерлері]] gp7qm8lbv1ax5tin3a9g8g506ky8j5f 0 734569 3619224 3577321 2026-06-18T03:41:22Z ~2026-35578-03 182642 /* Президенттері */ 3619224 wikitext text/x-wiki {{Ғылыми ұйым|атауы=Халықаралық медициналық студенттер қауымдастығы|логотипі=KazMSA Logo clean.png|құрылды=2014|түрі=[[Студенттік ұйым]]|орналасқан жер=[[Астана]], [[Қазақстан]]|корреспондент-мүше=8 медициналық оқу орындары|логотип ені=40х50}} '''Халықаралық медициналық студенттер қауымдастығы,''' KazMSA (ағыл. Kazakhstan Medical Students' Association, орыс. Казахстанская Ассоциация Студентов-Медиков) — 2014 жылы негізі қаланған, бүкіл ел бойынша тоғыз медициналық оқу орнының мүшелері бар медициналық студенттік ұйым. KazMSA, Халықаралық Медициналық Студенттер Қауымдастығы Федерациясының (IFMSA) толық мүшесі. Қазақстанда тоғыз медициналық оқу орны бар: # [[Астана медицина университеті]]; # [[Қарағанды медицина университеті]]; # [[Қазақ ұлттық медицина университеті|С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті]]; # [[Семей медицина университеті]]; # [[Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті]]; # [[Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы]]; # Қазақстан–Ресей медициналық университеті; # [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]]. == Ұйымдастыру == IFMSA-ның барлық қызметі оның алты тұрақты комитетінің бірімен байланысты: * Медициналық білім жөніндегі тұрақты комиссия (SCOME) * Кәсіби алмасу бойынша тұрақты комитет (SCOPE) * Зерттеу алмасу жөніндегі тұрақты комитет (SCORE) * Қоғамдық денсаулық сақтау жөніндегі тұрақты комитет (SCOPH) * Жыныстық және репродуктивті денсаулық жөніндегі тұрақты комиссия, соның ішінде АҚТҚ/ЖИТС (SCORA) * Адам құқықтары және бейбітшілік жөніндегі тұрақты комитет (SCORP) == Принциптері == # Қауымдастық өз мақсаттарын саяси, діни, әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, жыныстық немесе басқа кемсітушіліксіз жүзеге асырады. # Қауымдастық медициналық студенттер арасында гуманитарлық мұраттарды насихаттайды, сондықтан жауапты болашақ дәрігерлерді құруға үлес қосуға тырысады. # Қауымдастық медициналық студенттердің мүдделерін білдіреді және мәдени, экологиялық, рекреациялық, әуесқой спорттық, ғылыми және білім беру қызметін қамтамасыз ету арқылы қазіргі медициналық ортада болашақ мүмкіндіктерді тиімді жүзеге асыруға ықпал етеді. == Мақсаттары == # Қазақстандағы медицина мамандығының, медицина және фармацевтика қызметкерлерінің әлеуметтік беделін көтеру үшін Қазақстандағы медицина студенттерін – Қауымдастық мүшелерін біріктіру және үйлестіру. # Медицинаның барлық саласы мамандарының жас буынын қалыптастыруға қатысу. # Басқа мемлекеттер мен қауымдастықтардың студенттерімен және жас дәрігерлерімен ынтымақтастықты жүзеге асыру. # Медициналық студенттер мен жас дәрігерлерді бүкіл әлем бойынша практикалық тәжірибе мен теориялық медициналық білім алуға ынталандыру. # Тиімді ұлттық денсаулық сақтау жүйесі мен медициналық білім беру бойынша заманауи Қазақстанды құруға көмектесу. # Қолданыстағы заңнаманы құру және енгізу жастарға арналған ғылыми-білім беру және оқыту бағдарламалары мен жобаларын белгіледі. # Қазақстанның және шет елдердің университеттерімен, ғылыми мекемелерімен ынтымақтастық. # Адамгершілік және медициналық этика идеяларын дамыту. # Жастар арасында салауатты өмір салты идеяларын дамыту. == Президенттері == # апрель 2014 Аслан Байзаханов # октябрь 2014 Абдулла Абдугаппаров # 2015-2016 Батыржан Ибраев # 2016-2017 Ерлан Тоқтархан # 2017-2018 Алмас Бимахан # 2018-2019 Ернұр Қабықай # 2019-2020 Арман Баимбетов # 2020-2021 Ғапсамет Абдулвахабов # 2021-2022 Айгерім Ахметжан # 2022-2023 Дана Аманжол # 2023-2024 Арман Дүйсенбаев # 2024-2025 Алина Ахметова # 2025-2026 Сымбат Бегалы [[Санат:Қазақстандағы білім]] [[Санат:Медициналық және денсаулық сақтау студенттік ұйымдары]] [[Санат:Қазақстанда орналасқан медициналық және денсаулық сақтау ұйымдары]] edp5z6anez3zz264cw5b0t982xx2zgt 0 743624 3619037 3368139 2026-06-17T13:12:23Z Wagentje 132319 сурет 2026 3619037 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | туған күні = 8.11.2002 | азаматтығы = {{ту|Грекия}} [[Грекия]] | бойы = 193 | позиция = қақпашы | қазіргі клуб = {{ту|Грекия}} [[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакос]] | номер = 88 | клубтары = {{футбол карьерасы |2020—|{{ту|Грекия}} [[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакос]]|26 (-19) }} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2024—|{{футбол|Грекия}} |1 (-0) }} |сурет=Sweden - Greece27 (Konstantinos Tzolakis).jpg}} '''Константинос Цолакис''' ({{lang-gr|Κωνσταντίνος Τζολάκης}}; [[8 қараша]] [[2002 жыл]], [[Ханья]], [[Крит]], [[Грекия]]) — грекиялық футболшы, [[Грекия Ұлттық футбол құрамасы]] мен «[[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакос]]» клубының қақпашысы. == Жетістіктері == === Командалық === ; «Олимпиакос» * Грекия чемпионы: 2019/20 * Грекия кубогы: 2019/20 * УЕФА конференция Лигасы: 2023/24 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/371998 {{бастама}} {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Грекия футболшылары]] [[Санат:Грекия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары]] ol86fhemj2l06buq52g2ccvhf4r9kub 0 744119 3619027 3478955 2026-06-17T12:50:12Z Makenzis 71333 3619027 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | clubname ={{ту|Эсватини}} Мбабане Сваллоуз | құрылған = 1948 | стадионы = Ұлттық стадион, [[Лобамба]], [[Эсватини]] | сыйымдылығы = 20,000 | президент = Ллойд Мазила<ref>{{cite web|url=http://www.observer.org.sz/news/58674-zambia-media-%E2%80%98bash%E2%80%99-nkana.html|title=Zambia media 'bash' Nkana|website=observer.org.sz|access-date=5 June 2019}}</ref> | жарыс = Премьер лига | маусым = 2025/26 | орын = 7 орын | pattern_la1 = | pattern_b1 = _thinwhitesides | pattern_ra1 = | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = ffffff | socks1 = ff0000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | leftarm2 = ffffff | body2 = ffffff | rightarm2 = ffffff | shorts2 = 0000ff | socks2 = 0000ff| }} '''Мбабане Сваллоуз''' ({{lang-en|Mbabane Swallows Football Club}}) — [[Эсватини]] футбол клубы, Лобомбо қаласынан. ==Жетістіктері == '''Эсватини чемпионы''' * 1993, 2005, 2009, 2012, 2013, 2017, 2018, 2024. '''Эсватини кубогы:''' *1986, 2006, 2013, 2016. '''Свазиленд суперкубогы: 6''' *1993, 1999, 2004, 2014, 2017, 2018 '''Эсватини лига кубогы: 6''' *1997, 1999, 2007, 2016, 2017, 2018 == Сілтемелер == * [http://pls.co.sz/Soccer/about-us/ ''Premiere League of Eswatini – Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220811103844/http://pls.co.sz/Soccer/about-us/ |date=2022-08-11 }} [[Санат:Эсватини футбол клубтары]] 3v30nqbdxqpaqcdsz6wol9oqaua1ggi 0 744986 3619209 3617058 2026-06-18T02:23:29Z Casserium 68287 /* */ 3619209 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Есімі=Дәния Мадиқызы Еспаева |Суреті=Dania Espaeva (cropped, 29-03-2023).jpg |Атауы=Еспаева, 2023 жыл | Титулы = [[Ақ жол (партия)|«Ақ жол» Демократиялық партиясының]] төрағасы | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = 13 маусым 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Азат Тұрлыбекұлы Перуашев|Азат Перуашев]] | Ізбасары = |Титулы_2=[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Парламент Мәжілісі]] төрағасының орынбасары |Ту_2=Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg |Ту2_2=Flag of Kazakhstan.svg |Басқара бастады_2=29 наурыз 2023 жылдан бастап |Ізашары_2=[[Балайым Туғанбайқызы Кесебаева|Балайым Кесебаева]] |Бірігіп басқарушы1_2=[[Альберт Павлович Рау|Альберт Рау]] |тақырыпша1_2=[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің төрағалары|Төраға]] |мәтін1_2=[[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] |Титулы_3=[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Парламент Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI]], [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII]] және [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланымдарының депутаты]] |Ту_3=Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg |Ту2_3=Flag of Kazakhstan.svg |Басқара бастады_3=24 наурыз 2016 жылдан бастап |тақырыпша1_3=[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің төрағалары|Төраға]] |мәтін1_3=[[Бақтықожа Салахатдинұлы Ізмұхамбетов|Бақтықожа Ізмұхамбетов]]<br> [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]]<br>[[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] |Білімі=1) [[Банк ісі академиясы|Алматы есеп және несие колледжі]] <br>2) [[Нархоз университеті|Қазақ мемлекеттік басқару академиясы]] |Партиясы=[[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол]] |Қызметі= |Азаматтығы={{Байрақ|КСРО}}→ <br> {{Байрақ|Қазақстан}} |Туған жері=[[Жайсаң (Ақтөбе облысы)|Жайсаң]], {{туғанжері|Мәртөк ауданы|Мәртөк ауданында}}, [[Ақтөбе облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Туған күні=5.3.1961 |Марапаттары={{Қатар |{{Парасат ордені}} |{{Құрмет ордені}}}} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 30 жыл медалі}}}} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}} |{{Астанаға 20 жыл медалі}} |{{ҚР Конституциясына 25 жыл}}}}}} '''Дәния Мәдиқызы Еспаева''' ([[5 наурыз]] [[1961 жыл|1961]], [[Жайсаң (Ақтөбе облысы)|Жайсаң]], [[Мәртөк ауданы]], [[Ақтөбе облысы]]) — [[Қазақстан|қазақстандық]] саясаткер, экономист, 2026 жылдан бастап [[Ақ жол (партия)|«Ақ жол» Демократиялық партиясының]] төрағасы. 2016 жылдан бастап [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты және 2023 жылдан бастап Мәжіліс төрағасының орынбасары. == Өмірбаяны == 1961 жылы 5 наурызда [[Ақтөбе облысы]], [[Мәртөк ауданы]], [[Жайсаң ауылдық округі|Жайсаң ауылдық округінде]] дүниеге келді. [[Кіші жүз|Кіші жүздің]] [[Табын|Табын руының]] [[Жетіру|Жетіру тайпасынан]] шыққан. === Білімі === 1982 жылы [[Банк ісі академиясы|Алматы есеп және несие колледжін]] және 1993 жылы [[Нархоз университеті|Қазақ мемлекеттік басқару академиясын]] “экономист” мамандығы бойынша тәмамдады. === Мансабы === Еңбек жолын 1982 жылы [[КСРО Мемлекеттік банкі|КСРО Мемлекеттік банкінің]] Ақтөбе облыстық басқармасының несиелеу бөлімінің экономисі қызметінен бастап, бұл қызметте 1986 жылға дейін болды. 1987 жылы аға экономисі болып тағайындалды. Әрі қарай 1988—1991 жылдары [[Промстройбанк]] облыстық басқармасының ақша айналымы бөлімінің аға экономисі болды. 1992 жылы «Тұран» бірлескен кәсіпорны Ақтөбе филиалының бас есепшісі; 1992—1995 — «Тұран» бірлескен кәсіпорны Ақтөбе филиалы директорының орынбасары; 1995—1997 жылдары [[БТА Банкі|Alem Bank Kazakhstan]] Ақтөбе облыстық департаментінің несиелеу бөлімінің басшысы, бас маманы, басшының орынбасары қызметтерінде болды. 1998—2005 — [[БТА Банкі]] директорының корпоративтік бизнес жөніндегі орынбасары; 2006—2014 — [[БТА Банкі]] Ақтөбе филиалының директоры; 2008—2016 — Ақтөбе облыстық мәслихатының депутаты, отбасы және әйелдер істері жөніндегі комиссияның мүшесі; 2014—2016 — [[Қазкоммерцбанк|Казкоммерцбанк]] Ақтөбе филиалының директоры; 2016 жылы 5 ақпанда [[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол демократиялық партиясынан]] [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты және [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжілістің]] Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі атанды. 2021 жылы [[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол демократиялық партиясынан]] [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты және 2022 жылы “Жаңа Қазақстан” депутаттық тобының мүшесі атанып, өкілеттілігі 2023 жылдың 28 наурызына дейін созылды. 2023 жылғы 28 наурызда тағы да [[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол демократиялық партиясынан]] [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты, ал келесі күні [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің төрағалары|төрағасының]] орынбасары атанды. 2026 жылғы 13 маусымда [[Ақ жол (партия)|«Ақ жол» Демократиялық партиясының]] төрағасы болып сайланды.<ref>[https://stan.kz/daniia-espaeva-aq-zol-partiiasynyn-zana-toraiymy-boldy-435782/ Дәния Еспаева "Ақ жол" партиясының жаңа төрайымы болды]</ref> == Президенттікке үміткерлігі == 2019 жылы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] отставкасынан кейін [[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол демократиялық партиясының]] 6 мүшесі президентікке үміткерлікке үміт білдіретіні жария болды. [[Ақ жол демократиялық партиясы|Партия]] төрағасы [[Азат Тұрлыбекұлы Перуашев|Азат Перуашевтың]] ұсынысымен жасырын сайлау арқылы 6 мүшенің ішінен 1 адам үміткерлікке сайланды, ол — Еспаева болды. Дауыс беру нәтижесі бойынша [[Ақ жол демократиялық партиясы|партия]] съезіне қатысқан 170 делегат Еспаеваның кандидатурасын қолдаса, 15-і қарсы болып, ақырында 24 сәуірде кандидатурасы ұсынылды.<ref>{{Cite web|url=https://baq.kz/prezidenttikke-mitker-daniya-espaeva-resmi-t-rde-tirkeldi_19720/|title=Президенттікке үміткер Дания Еспаева ресми түрде тіркелді|date=2019-05-04|lang=kk|work=baq.kz|accessdate=2024-02-08}}</ref> 25 сәуірде [[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы|Орталық сайлау комиссиясына]] құжаттарын тапсырды.<ref>{{Cite web|url=https://ult.kz/post/daniya-espaeva-ortalyk-saylau-komissiyasyna-kuzhatyn-tapsyrdy|title=ДАНИЯ ЕСПАЕВА ОРТАЛЫҚ САЙЛАУ КОМИССИЯСЫНА ҚҰЖАТЫН ТАПСЫРДЫ|date=2019-04-25|lang=kk|work=ult.kz|accessdate=2024-02-08}}</ref> 26 сәуірде Еспаева қазақ тілінен міндетті емтиханды сәтті тапсырып<ref>{{Cite web|url=https://sputnik.kz/amp/20190426/daniia-espaeva-emtihan-9971258.html|title=Кандидат Еспаева қазақ тілінен емтихан тапсырған соң көзіне жас алды|date=2019-04-26|lang=kk|work=sputnik.kz|accessdate=2024-02-08}}</ref>, келесі күні [[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы|Орталық сайлау комиссиясы]] Еспаеваның кандидатурасы сайлау талаптарына толық сәйкес келетінін хабарлады.<ref>{{Cite web|url=https://www.inform.kz/ru/daniya-espaeva-sootvetstvuet-trebovaniyam-vybornogo-zakonodatel-stva-cik-rk_a3521359|title=Дания Еспаева соответствует требованиям выборного законодательства - ЦИК РК|date=2019-04-27|lang=ru|work=www.inform.kz|accessdate=2024-02-08}}</ref> [[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы|Орталық сайлау комиссиясының]] 2019 жылғы 10 маусымда жариялаған нәтижесі бойынша Еспаеваға 465 714 адам дауыс беріп, ол 5,05 % жинады.<ref>{{Cite web|url=https://www.election.gov.kz/kaz/news/releases/index.php?ID=5292&v=mobile|title=2019 жылғы 9 маусымда болған Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауының қорытындылары туралы хабар|date=2019-06-09|lang=kk|work=[[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы]]|accessdate=2024-02-08}}</ref> == Қоғамдық көзқарасы == Еспаева өз еңбек жолында [[Сексизм|сексизммен]] күресті. Мысалы, 2019 жылғы 24 сәуірде [[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол партиясының]] XV съезінде жасырын дауыс беру кезінде өзінің сайлауалды үгітінде кәсіпкер әйелдердің құқықтарын қорғауға және мемлекеттік қызметкерлер арасындағы сыбайлас жемқорлықты жойып, үлкен сыбайлас жемқорлық дауларына ерлердің үнемі араласатынын айтты.{{start citation}} Пленумда кейбір ер-азаматтарымыздың аузынан қазақта әйел озық емес, әйел өз орнын білу керек деген сөз естілді. Бұл маған шынымен де әсер етті. Қазақстан халқының 52 пайызын әйелдер құрайды. Негізгі мәселе неде? Ана мен көп балалы отбасы мәселесі. Ал мен әйел, ана ретінде бұл мәселені жан-жақты түсініп, нақты, дұрыс шешімдер таба аламын деп ойлаймын. {{end citation|қайнары=}}<ref>{{Cite web|url=https://ru.sputnik.kz/20190424/daniya-yespayeva-kandidat-akzhol-9943259.html|title=Женщина-депутат вступила в президентскую гонку от партии "Ак жол"|date=2019-04-24|lang=ru|work=ru.sputnik.kz|accessdate=2024-02-08}}</ref> == Жеке өмірі == Ажырасқан, екі баласы және екі немересі бар.<ref>{{Cite web|url=https://akzhol.kz/kk/executive/espaeva-daniia-madievna|title=«АҚ ЖОЛ» ПАРТИЯСЫНЫҢ ДЕПУТАТЫ|lang=kk|work=[[Ақ жол демократиялық партиясы]]|accessdate=2024-02-08}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Саясаттағы Қазақстан әйелдері]] [[Санат:Қазақстан экономистері]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің IV шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің V шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VI шақырылымының депутаттары]] 26nqfopmt52mdmxntsgj89px0d6pbrw 2 747228 3619512 3618519 2026-06-18T11:22:11Z MuratbekErkebulan 162992 /* Мақала */ 3619512 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em"><span style="display:none;">Қатысушы:</span>'''MuratbekErkebulan'''</span>}} [[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]] </div> '''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы<br>''' {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} {{User zh-2}} {{User ky-3}} {{User ru-2}} {{User en-4}} {{User mn-1}} {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}} {{User:Box/Windows 7 қолданушысы}} |{{User:Box/Windows 11 қолданушысы}} {{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} {{User:Box/Статистика:Мақала саны|80}} == Мақала == 81 {| class="wikitable" ! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі |- | 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9515</span></center> |- | 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+3543</span></center> |- | 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+4614</span></center> |- | 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+18 586</span></center> |- | 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8020</span></center> |- | 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5060</span></center> |- | 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+4016</span></center> |- | 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8882</span></center> |- | 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 352</span></center> |- | 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+34 879</span></center> |- | 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 410</span></center> |- | 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5254</span></center> |- | 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+16 153</span></center> |- | 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9097</span></center> |- | 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+1637</span></center> |- | 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 638</span></center> |- | 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9411</span></center> |- | 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5599</span></center> |- | 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+17 165</span></center> |- | 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+25 862</span></center> |- | 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 470</span></center> |- | 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+38 617</span></center> |- | 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9246</span></center> |- | 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+2679</span></center> |- | 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5376</span></center> |- | 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5588</span></center> |- |28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5438</span></center> |- | 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 367</span></center> |- | 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+12 480</span></center> |- | 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+8557</span></center> |- | 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+40 850</span></center> |- | 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2862</span></center> |- | 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5109</span></center> |- | 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2678</span></center> |- | 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6117</span></center> |- | 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 542</span></center> |- | 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1827</span></center> |- | 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3449</span></center> |- | 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5836</span></center> |- | 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9281</span></center> |- | 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 152</span></center> |- | 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center> <span style="color:green;">+5258</span></center> |- | 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5568</span></center> |- | 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+25 437</span></center> |- | 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3309</span></center> |- | 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4846</span></center> |- | 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4536</span></center> |- | 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3440</span></center> |- | 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+934</span></center> |- | 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7461</span></center> |- | 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+37 881</span></center> |- | 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 790</span></center> |- | 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7683</span></center> |- | 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2669</span></center> |- | 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2226</span></center> |- | 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4256</span></center> |- | 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3887</span></center> |- | 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6139</span></center> |- | 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4700</span></center> |- | 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7917</span></center> |- | 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1727</span></center> |- | 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3848</span></center> |- | 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4778</span></center> |- | 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1370</span></center> |- | 67||[[Қызылүңгір]]||[[6 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7084</span></center> |- | 68||[[Таранбазар]]||[[7 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7440</span></center> |- | 69||[[Гава (Қырғызстан)]]||[[9 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5192</span></center> |- | 70||[[Ұйғырабат]]||[[17 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5564</span></center> |- | 71||[[Жаңамақта]]||[[20 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5275</span></center> |- | 72||[[Тамшы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6155</span></center> |- | 73||[[Қасқасу ықшам ауданы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1206</span></center> |- | 74||[[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6398</span></center> |- | 75||[[Лучегор]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+17 400</span></center> |- | 76||[[Көміртау]]||[[26 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+44 751 </span></center> |- | 77||[[Оңтүстікукраина]]||[[30 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+10 113 </span></center> |- | 78||[[Ақтөбе (Николаев облысы)]]||[[31 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3566 </span></center> |- | 80||[[Төменгі Тайынты]]||[[16 маусым]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2909 </span></center> |- | 81||[[Шеміршек (қала)]]||[[18 маусым]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9524 </span></center> |} * Таңбаланған тізім элементі ==Үлгі мақалалар== 48 ===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]</center> <center>[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]</center> ===USERBOX ҮЛГІСІ=== <center>[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> ===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> ===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы]] - [[2026 жыл]] - [[10 мамыр]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Челябі облысы]] - [[2026 жыл]] - [[28 мамыр]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Ақмола облысы Бұланды ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[5 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[6 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[10 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Ыстықкөл облысы Ыстықкөл ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[12 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Риддер қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[15 маусым]]</center> == Хронологиялық сипаттама == <center>[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[17 мамыр]] - 2700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 мамыр]] - 2800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.</center> == Тіркелгілер == * [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]<br> * [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]] [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] <!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!> 57bvewgbz6a05xapnnmfpxjg4tir8bk 3619513 3619512 2026-06-18T11:22:37Z MuratbekErkebulan 162992 3619513 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em"><span style="display:none;">Қатысушы:</span>'''MuratbekErkebulan'''</span>}} [[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]] </div> '''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы<br>''' {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} {{User zh-2}} {{User ky-3}} {{User ru-2}} {{User en-4}} {{User mn-1}} {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}} {{User:Box/Windows 7 қолданушысы}} |{{User:Box/Windows 11 қолданушысы}} {{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} {{User:Box/Статистика:Мақала саны|81}} == Мақала == 81 {| class="wikitable" ! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі |- | 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9515</span></center> |- | 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+3543</span></center> |- | 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+4614</span></center> |- | 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+18 586</span></center> |- | 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8020</span></center> |- | 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5060</span></center> |- | 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+4016</span></center> |- | 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8882</span></center> |- | 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 352</span></center> |- | 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+34 879</span></center> |- | 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 410</span></center> |- | 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5254</span></center> |- | 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+16 153</span></center> |- | 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9097</span></center> |- | 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+1637</span></center> |- | 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 638</span></center> |- | 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9411</span></center> |- | 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5599</span></center> |- | 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+17 165</span></center> |- | 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+25 862</span></center> |- | 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 470</span></center> |- | 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+38 617</span></center> |- | 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9246</span></center> |- | 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+2679</span></center> |- | 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5376</span></center> |- | 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5588</span></center> |- |28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5438</span></center> |- | 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 367</span></center> |- | 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+12 480</span></center> |- | 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+8557</span></center> |- | 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+40 850</span></center> |- | 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2862</span></center> |- | 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5109</span></center> |- | 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2678</span></center> |- | 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6117</span></center> |- | 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 542</span></center> |- | 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1827</span></center> |- | 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3449</span></center> |- | 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5836</span></center> |- | 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9281</span></center> |- | 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 152</span></center> |- | 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center> <span style="color:green;">+5258</span></center> |- | 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5568</span></center> |- | 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+25 437</span></center> |- | 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3309</span></center> |- | 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4846</span></center> |- | 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4536</span></center> |- | 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3440</span></center> |- | 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+934</span></center> |- | 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7461</span></center> |- | 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+37 881</span></center> |- | 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 790</span></center> |- | 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7683</span></center> |- | 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2669</span></center> |- | 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2226</span></center> |- | 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4256</span></center> |- | 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3887</span></center> |- | 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6139</span></center> |- | 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4700</span></center> |- | 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7917</span></center> |- | 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1727</span></center> |- | 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3848</span></center> |- | 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4778</span></center> |- | 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1370</span></center> |- | 67||[[Қызылүңгір]]||[[6 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7084</span></center> |- | 68||[[Таранбазар]]||[[7 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7440</span></center> |- | 69||[[Гава (Қырғызстан)]]||[[9 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5192</span></center> |- | 70||[[Ұйғырабат]]||[[17 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5564</span></center> |- | 71||[[Жаңамақта]]||[[20 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5275</span></center> |- | 72||[[Тамшы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6155</span></center> |- | 73||[[Қасқасу ықшам ауданы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1206</span></center> |- | 74||[[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6398</span></center> |- | 75||[[Лучегор]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+17 400</span></center> |- | 76||[[Көміртау]]||[[26 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+44 751 </span></center> |- | 77||[[Оңтүстікукраина]]||[[30 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+10 113 </span></center> |- | 78||[[Ақтөбе (Николаев облысы)]]||[[31 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3566 </span></center> |- | 80||[[Төменгі Тайынты]]||[[16 маусым]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2909 </span></center> |- | 81||[[Шеміршек (қала)]]||[[18 маусым]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9524 </span></center> |} * Таңбаланған тізім элементі ==Үлгі мақалалар== 48 ===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]</center> <center>[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]</center> ===USERBOX ҮЛГІСІ=== <center>[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> ===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> ===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы]] - [[2026 жыл]] - [[10 мамыр]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Челябі облысы]] - [[2026 жыл]] - [[28 мамыр]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Ақмола облысы Бұланды ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[5 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[6 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[10 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Ыстықкөл облысы Ыстықкөл ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[12 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Риддер қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[15 маусым]]</center> == Хронологиялық сипаттама == <center>[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[17 мамыр]] - 2700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 мамыр]] - 2800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.</center> == Тіркелгілер == * [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]<br> * [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]] [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] <!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!> ehsg2143phoyvm4cxklqy0mwfj37soq 0 748658 3619218 3402869 2026-06-18T02:55:24Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3619218 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Jupiter_and_the_Galilean_Satellites.jpg|thumb|right|200px|Галилей серіктерін Юпитермен салыстыру. Жоғарыдан төменге қарай: Ио, Еуропа, Ганимед және Каллисто]] '''Галилей серіктері''' — 1610 жылдың қаңтарында [[Галилео Галилей]] ашқан [[Юпитер]]дің ең үлкен төрт серігі: [[Ио (серік)|Ио]], [[Еуропа (серік)|Еуропа]], [[Ганимед (серік)|Ганимед]] және [[Каллисто (серік)|Каллисто]] (Юпитерден алыстау ретімен)<ref>{{Cite book |url=http://archive.org/details/starrymessengerb00sisp |title=Starrymessenger : a book depicting the life of a famous scientist, mathematician, astronomer, philosopher, physicist, Galileo Galilei |last=Internet Archive |first=Peter |date=1996 |publisher=New York : Farrar Straus Giroux |isbn=978-0-374-37191-3 }}</ref>. Бұл серіктер [[Күн жүйесі]]ндегі ең үлкен серіктер қатарына жатады және барлық ергежейлі ғаламшарлардан үлкен. Ганимед, Күн жүйесіндегі ең үлкен серік, мөлшері бойынша [[Меркурий (ғаламшар)|Меркурий]] ғаламшарынан 8%-ға үлкен, бірақ массасы бойынша одан екі есе аз. Кішкентай [[телескоп]] арқылы бақылауға болады. ==Ашылуы== Серіктерді 1610 жылы 7 қаңтарда [[Галилео Галилей]] алғашқы әлемдік телескопының көмегімен байқаған. Сол күні ол тек үш серікті ашты. 8 қаңтар мен 2 наурыз аралығында бақылауларын жалғастырып, төртінші серікті анықтады. Сонымен қатар, бұл серіктерді 1609 жылы неміс астрономы [[Симон Мариус]] та бақылағанын мәлімдеді, бірақ өз деректерін уақтылы жарияламады. Кейбір деректерге сәйкес, [[Юпитер]]дің серіктері [[инктер]] [[астроном]]дарына да белгілі болған болуы мүмкін. Галилей серіктерінің атауларын 1614 жылы Симон Мариус ұсынған, бірақ олар ұзақ уақыт бойы қолданылмаған. Галилей ашқан төрт серікті «Медичи ғаламшарлары» ([[Медичи]] әлетіндегі төрт бауырдың құрметіне) деп атап, реттік нөмірлер берген. Тек [[XX ғасыр]]дың ортасынан бастап, бізге белгілі атаулар кең тарала бастады. Галилей серіктері [[ежелгі грек мифологиясы]]ндағы [[Зевс]] ғашықтарының құрметіне аталған. Марий бұл атауларды Юпитердің [[Рим діні|римдік пантеондағы]] Зевстің баламасы болуына байланысты берген. ==Серіктер сипаттамлары== {| class="sortable wikitable" |- ! Атауы ! class="unsortable"|Суреті ! class="unsortable"|Ішкі құрылымы<ref>{{Cite web|url=https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA01129|title=Catalog Page for PIA01129|website=photojournal.jpl.nasa.gov|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA01130|title=Catalog Page for PIA01130|website=photojournal.jpl.nasa.gov|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA00519|title=Catalog Page for PIA00519|website=photojournal.jpl.nasa.gov|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA01478|title=Catalog Page for PIA01478|website=photojournal.jpl.nasa.gov|access-date=2024-03-25}}</ref> ! Диаметрі<br/>(км) ! Массасы<br/>(кг) ! Тығыздығы<br/>(г/см³) ! [[Үлкен жартылай өс]]і<br/>(км)<ref>Computed using the [http://www.minorplanetcenter.org/iau/NatSats/NaturalSatellites.html IAU-MPC Satellites Ephemeris Service] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110520031937/http://www.minorplanetcenter.org/iau/NatSats/NaturalSatellites.html |date=2011-05-20 }} µ value</ref> ! [[Орбиталық кезең]]і<br/>(күндер)<ref>Source: [http://sse.jpl.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Jupiter&Display=Facts JPL/NASA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080917223552/http://sse.jpl.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Jupiter&Display=Facts |date=17 вересня 2008 }}</ref> ! [[Орбитаның көлбеуі]]<br/>(°)<ref>Computed from [http://www.hnsky.org/iau-iag.htm IAG Travaux 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031190003/http://www.hnsky.org/iau-iag.htm |date=2018-10-31 }}.</ref> ! [[Эксцентриситет|Орбита эксцентриситеті]] |- |align="center"| {{sort|1|'''[[Ио (серік)|Ио]]''' <br />''(Jupiter I)''}} |bgcolor=black align="center"|[[Сурет:Io, moon of Jupiter, NASA.jpg|121px]] |bgcolor=black align="center"|[[Сурет:PIA01129 Interior of Io.jpg|121px]] |align="center"| 3660,0<br/> × 3637,4<br/> × 3630,6 |align="center"| {{sort|0893|8,93&nbsp;×&nbsp;10<sup>22</sup><br />''121&nbsp;% [[Ай (серік)|m<sub>☾</sub>]]''}} |align="center"| 3,528 |align="center"| 421&nbsp;800 |align="center"| 1,769 <br/>'''(1)''' |align="center"| 0,050 |align="center"| 0,0041 |- |align="center"| {{sort|2|'''[[Еуропа (серік)|Еуропа]]'''<br />''(Jupiter II)''}} |bgcolor=black align="center"|[[Сурет:Europa-moon.jpg|104px]] |bgcolor=black align="center"|[[Сурет:PIA01130 Interior of Europa.jpg|104px]] |align="center"| 3121,6 |align="center"| {{sort|0480|4,8&nbsp;×&nbsp;10<sup>22</sup><br />''64&nbsp;% m<sub>☾</sub>''}} |align="center"| 3,014 |align="center"| 671&nbsp;100 |align="center"| 3,551 <br/>'''(2)''' |align="center"| 0,471 |align="center"| 0,0094 |- |align="center"| {{sort|3|'''[[Ганимед (серік)|Ганимед]]''' <br />''(Jupiter III)''}} |bgcolor=black align="center"|[[Сурет:Ganymede, moon of Jupiter, NASA.jpg|175px]] |bgcolor=black align="center"|[[Сурет:PIA00519 Interior of Ganymede.jpg|175px]] |align="center"| 5262,4 |align="center"| {{sort|1480|1,48&nbsp;×&nbsp;10<sup>23</sup><br />''205&nbsp;% m<sub>☾</sub>''}} |align="center"| 1,942 |align="center"| 1&nbsp;070&nbsp;400 |align="center"| 7,155 <br/>'''(4)''' |align="center"| 0,204 |align="center"| 0,0011 |- |align="center"| {{sort|4|'''[[Каллисто (серік)|Каллисто]]''' <br />''(Jupiter IV)''}} |bgcolor=black align="center"|[[Сурет:Callisto, moon of Jupiter, NASA.jpg|160px]] |bgcolor=black align="center"|[[Сурет:PIA01478 Interior of Callisto.jpg|160px]] |align="center"| 4820,6 |align="center"| {{sort|1080|1,08&nbsp;×&nbsp;10<sup>23</sup><br />''146&nbsp;% m<sub>☾</sub>''}} |align="center"| 1,834 |align="center"| 1&nbsp;882&nbsp;700 |align="center"| 16,69 <br/>(9,4) |align="center"| 0,205 |align="center"| 0,0074 |} ==Галилео серіктерінің көрінуі== Галилео серіктерінің жарықтығы әлі де көзбен көруге болатын ең әлсіз жұлдыздардың жарығынан асып түседі (олардың [[көрінетін жұлдызды шама]]лары 4,5—5,5 аралығында), бірақ олардың Юпитерге жақындығы тікелей бақылауға кедергі жасайды. Алайда оларды кішігірім әуесқой [[телескоп]] пен тіпті [[дүрбі]]арқылы жақсы көруге болады. Серіктерді суретке түсіру үшін кең таралған цифрлық камералар мен телеобъективтерді қолдануға болады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Юпитер серіктері]] j1v6zxyhf6ljwy83qvfc5tsuf33dswc 2 753452 3619474 3617719 2026-06-18T10:32:21Z Madi Dos 18369 3619474 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте|аты="Хабар" телеарнасының телехикаялары|тақырып=Хабар телеарнасының телехикаялары|тізім1=[[Келінжан]] (2019-2023) • [[Тоғысқан тағдырлар (телехикая)]](1996-2000) • [[Пәленшеевтер]] • [[Күләш телехикаясы]] • [[Мезгілсіз махаббат (фильм)]]}}{{Навигациялық кесте|аты="Хабар" телеарнасының телехикаялары|тақырып=НТК телеарнасының телехикаялары|тізім1=[[Келінжан]] • [[Тоғысқан тағдырлар (телехикая)]] • [[Пәленшеевтер]] • • [[ ]]}}{{Навигациялық кесте|аты="Хабар" телеарнасының телехикаялары|тақырып=Қазақстан телеарнасының телехикаялары|тізім1=[[Ағайынды (телесериал)]] • [[Ахмет. Ұлт ұстазы)]] • [[Бауыржан Момышұлы (телесериал)]] • • [[ Қорқыт (телесериал)]] • [[ ]] • [[ ]]}}<noinclude> </noinclude> == [[Уикипедия:Өзіндік зерттеулерге жол бермеу]] == == «Өзіндік зерттеулерге жол берілмеуі» == '''«Өзіндік зерттеулерге жол берілмеуі»''' — [[Уикипедия:Тексерілмелдігі]] және [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]] ережелерімен қатар Уикипедияның іргелі ережелерінің бірі. Бұл ережелер Уикипедия мақалалары үшін қабылданатын материалдардың сипаты мен сапасына қойылатын талаптарды белгілейді. Мақала авторларына осы үш ереженің барлығымен танысып, оларды кешенді түрде басшылыққа алу ұсынылады. Осы ережелердің негізіне алынған [[Уикипедия:Бес шарт]] басқа ешқандай ережелермен, нұсқаулықтармен немесе редакторлардың консенсусымен жойыла алмайды. Уикипедия — ''Өзіндік зерттеулерді'' (мысалы, «жаңа» теорияларды) жариялайтын орын емес. Өзіндік зерттеулерге жарияланбаған фактілер, уәждер (аргументтер), пайымдаулар мен идеялар, қандай да бір позицияны ілгерілетуге қызмет ететін жарық көрген материалдардың кез келген жарияланбаған талдауы (анализ) немесе синтезі жатады. Бұл Уикипедияның сіздің жеке пікіріңізді, тәжірибеңізді, уәждеріңізді немесе қорытындыларыңызды орналастыруға арналмағанын білдіреді. Уикипедияның мұндай ұстанымы біреудің құқығы мен мүддесін шектеу әрекеті емес. Бұл жай ғана фактіні мойындау: '''Уикипедия — ақпараттың алғашқы дереккөзі емес'''. Ол басқа дереккөздерден ([[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|екінші реттік, сондай-ақ бірінші және үшінші реттік]]) алынған ақпаратты жинайды, сипаттайды және мақалаларда баяндайды. Уикипедияда шолулар мен жалпылаулар жасауға болады, бірақ жаңа мәлімдемелер, түсіндірмелер, тұжырымдар немесе қорытындылар жасауға болмайды. Мақала жазу кезінде әрқашан [[Уикипедия:Дереккөздерге сілтеме жасау|мәліметтердің дереккөзін көрсетіңіз]]. [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|Сенімді ақпарат көзі]] ретінде белгілі ғылыми рецензияланатын журналдар, академиялық басылымдар қызмет ете алады. [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер#Жарияланған өзіндік дереккөздер|Өздігінен басылған дереккөздер]] мен автордың өз қаражатына шығарылған кітаптар көп жағдайда мұндай дереккөз деп есептелмейді.<blockquote>'''Уикипедиядағы мақала — шығарма емес, мазмұндау ретінде.'''</blockquote> == Не нәрсе өзіндік зерттеу болып табылады == Өзіндік зерттеу, мысалы, мыналарға : * жаңа теорияға, * жаңа идеяға, * қандай да бір мәселені шешудің жаңа әдісіне, * терминнің жаңа анықтамасына, * авторлық неологизмге арналуы мүмкін. Егер мақаланың пәні немесе тақырыбы алғаш рет осы мақалада енгізілмей, '''Уикипедиядан тыс сыртқы түсініктердің бір бөлігі болса''', мақала Уикипедияда жариялануы мүмкін, яғни: * бұл идеялар рецензияланатын журналдарда жарияланған болса; немесе * бұл идеялар жұртшылықтың айтарлықтай қызығушылығын тудыра бастаса (жаңалықтар бағдарламаларында, әртүрлі басылымдарда т.б. бірнеше рет пайда болуы — [[суық термоядролық синтез]]<nowiki/>дің тарихы сияқты). Қандай да бір идеялардың жалпы, мамандандырылмаған баспасөзде пайда болу фактісі бұл идеялардың ғылымилығын және/немесе ақиқаттығын тану фактісі болып табылмайды. Бұл тек Уикипедияда осы құбылыс, идеялар т.б. туралы мақала жариялауға құқық береді. Егер сіз өзіңіздің тамаша идеяңызды жариялаудан Уикипедия ұтады деп есептесеңіз, оған қол жеткізудің ең жақсы жолы — мақаланы жақсы рецензияланатын журналда жариялау, содан кейін барып Уикипедияға мақала жазу. == Материалды тенденциялық өзіндік синтездеу — өзіндік зерттеудің жеке бір жағдайы == Жалпы жағдайда, мақала оқырманына пайдаланылған дереккөздерде жоқ қорытынды ұсынылатындай етіп, әртүрлі дереккөздерден материалдарды құрастыруға (компиляциялауға) жол берілмейді, әсіресе фактілерді салыстырудан шығатын қорытынды бағалау сипатында болса. Егер бір сенімді дереккөз «А» тұжырымын жасаса, ал екіншісі «Б» тұжырымын жасаса, «А» және «Б» тұжырымдарын біріктіріп, нәтижесінде екі дереккөзде де жоқ «В» қорытындысы шығатындай мәтін жасауға болмайды. Бұл — бұрын жарияланған материалдардың тенденциялық синтезі, яғни өзіндік зерттеу. «А және Б, демек В» деген мәлімдемеге сенімді дереккөзде осы тұжырым мақала тақырыбына қатысты болған жағдайда ғана жол беріледі. Мына мәтінді қарастырайық:<blockquote>БҰҰ-ның жарияланған мақсаты — әлемдегі тәртіп пен қауіпсіздікті сақтау[1], алайда ол құрылған сәттен бастап 160 соғыс болды[2]. 1.↑ Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысы. БҰҰ-ның ресми сайты. 2.↑ Соғыстарды аяқтайтын соғыс: соғысаралық кезеңде және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қанша әскери қақтығыс болды. ''Example news''.</blockquote>Мәтінде ешқандай қорытынды жасалмаса да және барлық мәлімдемелер жеке-жеке шындық болса да, сөйлем БҰҰ өз міндеттерін орындай алмай отыр дегенді меңзейді. ''Егер сенімді дереккөздер материалды мұндай түрде ұсынбаса, бұл өзіндік зерттеу болып табылады.'' Жекелеген жағдайларда, егер олардың мағынасы автордың позициясы мен оның мақала пәні немесе тақырыбы туралы пайымдауын қолдауда емес, тек нақты мәліметтерді нақтылауда ғана болса, дереккөздерден формалды қорытындылар жасауға жол берілуі мүмкін. Бұған <nowiki>[[Уикипедия:Барлық ережелерді елемеңіздер|ережеден... елемеңіздер]]</nowiki> (УП:БЕЕ) аясында әртүрлі түсіндіруге жол бермейтін қарапайым (тривиальды) қорытындылар үшін ерекшелік ретінде рұқсат етіледі. Бұл ретте бұл ерекшелікті қолдану тек онысыз оқырман адасуы мүмкін немесе ақпаратты қабылдау нашарлайтын жағдайда ғана мүмкін болады. Рұқсат етілген формалды қорытындының мысалы ретінде, ескі дереккөзбен расталған мәтінде географиялық нысанның жаңа атауын көрсетуді келтіруге болады — егер тарихи атауды қолдану орынсыз болса. Жалпы жағдайда, ортақ тақырыппен байланысты мәлімдемелерді мақалада тәуелсіз түрде ұсыну өзіндік синтез болып табылмайды. Қандай да бір позицияны қолдау үшін оларды теңгерімсіз ұсыну мүмкіндігі мәселесі [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]] және [[Уикипедия:Мазмұнның шынайлығы|Уикипедия:Көзқарастардың салмақтылығы]] ережелерімен реттеледі. == Өзіндік зерттеулерді қалай анықтауға болады == Өзіндік зерттеулер (ӨЗ-лер) жалпыға мәлім ғылыми теория немесе стандартты емес, бірақ бәрібір бар гипотеза ретінде қулықпен бүркемеленуі мүмкін. ӨЗ-лерді анықтауда мына ережелер көмектеседі: # Іздеу жүйелерін ([[Google]] , [[Яндекс]] т.б., іздеу бойынша кеңестерді қараңыз) тексеріңіз. Егер сәйкестіктер аз табылса немесе мүлдем табылмаса, алдыңызда ӨЗ болу ықтималдығы жоғары. # Стандартты емес немесе күмәнді идеяларға назар аударыңыз. # Сілтемелер немесе әдебиеттер келтірілген болса, бұл ұғымның бар екенін білдірмейді. Дереккөздер сенімсіз немесе тіпті жалған болуы мүмкін. # Егер қатысушы өзінің күмәнді өңдемелерін кері қайтарған адаммен [[Уикипедия:Өңдемелер қақтығысы]]<nowiki/>на кіріссе және бұл ретте өзі ештеңе түсіндірмей, дәлелдемесе, ол өзіндік зерттеулер қосып жатқан болуы мүмкін. # Қатысушының беделі мен құзыреттілігі оның ӨЗ-лерді жазбайтынына кепілдік бермейді. Тіпті керісінше, тақырыпты жақсы білу өз идеяларын жасауға және оларды жариялауға итермелеуі мүмкін. # Мақалада қолданылатын таныс емес атаулар мен терминдерге (егер олар бар болса) мұқият қараңыз және олардың жасырын қорлау еместігін тексеріңіз (толығырақ [[Уикипедия:Шабуыл мақалалары]]<nowiki/>н (кейінірек жазылады) қараңыз). == Көзқарастар мен ақпарат көздерінің жіктелуі == # Егер мақалада сипатталған көзқарасты көпшілік қолдаса, онда осы жалпы қабылданған көзқарасты баяндайтын жарияланымдарға сілтеме жасау қиын болмайды. # Егер бұл көзқарасты айтарлықтай азшылық қолдаса, онда оның ең танымал жақтаушыларын атап өту қиынға соқпайды (мақала, соған қарамастан, '''[[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]]''' болуы керек). # Егер бұл көзқарастың ''жақтаушылары өте аз болса'', онда бұл мәлімдеменің ақиқат немесе жалған екеніне, өз мәлімдемеңізді дәлелдей алатыныңызға немесе дәлелдей алмайтыныңызға қарамастан, ''бұл көзқарас Уикипедияда ұсыныла алмайды'' (қосалқы, бағынышты мақалаларға қатысты сирек жағдайларды қоспағанда). (Бұл ретте тиісті [[Уикипедия:Талқылау беттері|талқылау беті]]<nowiki/>нде әртүрлі көзқарас жақтаушыларына сөз бере отырып, [[Уикипедия:Сыпайылық|әдепті, құрметті]] [[Уикипедия:Консенсус|дискуссия]] жүргізуге рұқсат етіледі). == Теориялар туралы мақалаларды қалай жазу керек == Баяндаудың қысқаша схемасы: # Негізгі ұғымдар мен концепцияларды баяндау; # Белгілі және танымал идеяларды баяндау, олардың арасындағы сәйкестікті, сондай-ақ келіспеушіліктерді атап өту; # Расталмаған идеялар немесе неологизмдер жойылуы керек (өйткені олар «қате» болғандықтан емес, ''расталғандық'' тексерісінен өтпегендіктен). == Нені жоюға болмайды == Егер мақала пәні өзіндік зерттеу '''болмаса''', онда мына пайымдаулар мақаланы жоюға '''себеп бола алмайды''': # мақалада жеткілікті дәлелдері жоқ мәлімдемелер бар; # мақалада келісілген шарттарға, түсіндірмелерге немесе шешімдерге қайшы келетін мәлімдемелер бар; # мақала қайталанатын нәтижелерді бере алмайтын зерттеулерді қамтиды; # мақала Оккам принципіне қайшы келетін көзқарастарға сілтеме жасайды (<nowiki>[[Оккам ұстарасы]]</nowiki> — мүмкін болатын қисынды түсіндірулердің ішінен ең қарапайымын таңдау); # мақала тақырыбына жұртшылықтың айтарлықтай қызығушылығы жоқ. Бұл пайымдаулар Уикипедияға Өзіндік зерттеулерді енгізуге негіз бола алмайды. == Мысал == Бейтарап көзқарасқа үміткер өзіндік зерттеудің классикалық мысалын пародия ретінде XIX ғасырдың драматургі <nowiki>[[Островский Александр Николаевич|А. Н. Островский]]</nowiki> өзінің «Замоскворечье тұрғынының жазбалары» атты шығармасында келтіреді:<blockquote>Қадірменді мырзалар мен ханымдар! Өз жаңалығыммен бөлісуге асығамын. 1847 жылдың 1 сәуірінде мен бір қолжазба таптым. Бұл қолжазба осы уақысқа дейін ешкімге егжей-тегжейлі белгілі болмаған және саяхатшылардың ешқайсысы сипаттамаған елге жарық түсіреді. Осы уақытқа дейін бұл елдің тек орналасқан жері мен атауы ғана белгілі еді; ал оның тұрғындарына, яғни олардың өмір салтына, тіліне, әдет-ғұрпына, салт-дәстүріне, білім деңгейіне келетін болсақ — мұның бәрі белгісіздік түнегінде жатқан еді. Бұл ел, ресми мәліметтер бойынша, тура <nowiki>[[Мәскеу Кремлі|Кремльге]]</nowiki> қарама-қарсы, <nowiki>[[Мәскеу (өзен)|Мәскеу өзенінің]]</nowiki> арғы бетінде орналасқан, содан барып, сірә, <nowiki>[[Замоскворечье]]</nowiki> деп аталады. Дегенмен, бұл сөздің шығу тегі туралы ғалымдар әлі де таласып жатыр. Кейбіреулер Замоскворечьені «скворец» (қараторғай) сөзінен шығарады; олар өз болжамдарын қала маңындағы тұрғындардың бұл құсқа деген белгілі сүйіспеншілігіне негеіздейді. Бұл сүйіспеншілік қараторғайлар үшін «скворечник» (ұяшық) деп аталатын арнайы ұялар жасаумен көрінеді. Оларды былай жасайды: тақтайдан кішкентай жәшік шегелеп, жан-жағын толық жабады, тек құс сиятындай кішкентай тесік қалдырады, содан кейін оны сырыққа байлап, бақшаға немесе бау-бақшаға орнатады. Бұл сөзжасамдардың қайсысы әділетті екенін нақты айта алмаймын. Меніңше, ұяшық та, Мәскеу өзені де бұл елдің Замоскворечье деп аталуына бірдей себеп болуы мүмкін, ал бір нәрсені ғана қабылдау — біржақтылыққа бой алдыру деген сөз.</blockquote> == Тақырып бойынша сілтемелер == '''<nowiki>[[Уэльс Джимми|Джимбо Уэльстің]]</nowiki> таратылым хаттарындағы хабарламалары:''' * <nowiki>[http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017591.html Original research]</nowiki><nowiki>{{ref-en}}</nowiki> * <nowiki>[http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-July/005288.html Crackpot articles]</nowiki><nowiki>{{ref-en}}</nowiki> == Өзіндік зерттеулерді жариялауға рұқсат етілген уики-жобалар == Өзіндік зерттеулер басқа <nowiki>[[уикижоба]]</nowiki>ларда, мысалы, <nowiki>[[Everything2]]</nowiki> жобасында жариялануы мүмкін. «<nowiki>[[Фэндом (хостинг)|Фэндом]]</nowiki>» платформасында Өзіндік зерттеулері бар авторлық сайттар бар. Үлкен ТЗ үшін өз домені бар жаңа сайт жасауға болады. k0khge8u5yyqc3ra0iet11v9md61bif 3619487 3619474 2026-06-18T10:43:56Z Madi Dos 18369 /* Теориялар туралы мақалаларды қалай жазу керек */ 3619487 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте|аты="Хабар" телеарнасының телехикаялары|тақырып=Хабар телеарнасының телехикаялары|тізім1=[[Келінжан]] (2019-2023) • [[Тоғысқан тағдырлар (телехикая)]](1996-2000) • [[Пәленшеевтер]] • [[Күләш телехикаясы]] • [[Мезгілсіз махаббат (фильм)]]}}{{Навигациялық кесте|аты="Хабар" телеарнасының телехикаялары|тақырып=НТК телеарнасының телехикаялары|тізім1=[[Келінжан]] • [[Тоғысқан тағдырлар (телехикая)]] • [[Пәленшеевтер]] • • [[ ]]}}{{Навигациялық кесте|аты="Хабар" телеарнасының телехикаялары|тақырып=Қазақстан телеарнасының телехикаялары|тізім1=[[Ағайынды (телесериал)]] • [[Ахмет. Ұлт ұстазы)]] • [[Бауыржан Момышұлы (телесериал)]] • • [[ Қорқыт (телесериал)]] • [[ ]] • [[ ]]}}<noinclude> </noinclude> == [[Уикипедия:Өзіндік зерттеулерге жол бермеу]] == == «Өзіндік зерттеулерге жол берілмеуі» == '''«Өзіндік зерттеулерге жол берілмеуі»''' — [[Уикипедия:Тексерілмелдігі]] және [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]] ережелерімен қатар Уикипедияның іргелі ережелерінің бірі. Бұл ережелер Уикипедия мақалалары үшін қабылданатын материалдардың сипаты мен сапасына қойылатын талаптарды белгілейді. Мақала авторларына осы үш ереженің барлығымен танысып, оларды кешенді түрде басшылыққа алу ұсынылады. Осы ережелердің негізіне алынған [[Уикипедия:Бес шарт]] басқа ешқандай ережелермен, нұсқаулықтармен немесе редакторлардың консенсусымен жойыла алмайды. Уикипедия — ''Өзіндік зерттеулерді'' (мысалы, «жаңа» теорияларды) жариялайтын орын емес. Өзіндік зерттеулерге жарияланбаған фактілер, уәждер (аргументтер), пайымдаулар мен идеялар, қандай да бір позицияны ілгерілетуге қызмет ететін жарық көрген материалдардың кез келген жарияланбаған талдауы (анализ) немесе синтезі жатады. Бұл Уикипедияның сіздің жеке пікіріңізді, тәжірибеңізді, уәждеріңізді немесе қорытындыларыңызды орналастыруға арналмағанын білдіреді. Уикипедияның мұндай ұстанымы біреудің құқығы мен мүддесін шектеу әрекеті емес. Бұл жай ғана фактіні мойындау: '''Уикипедия — ақпараттың алғашқы дереккөзі емес'''. Ол басқа дереккөздерден ([[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|екінші реттік, сондай-ақ бірінші және үшінші реттік]]) алынған ақпаратты жинайды, сипаттайды және мақалаларда баяндайды. Уикипедияда шолулар мен жалпылаулар жасауға болады, бірақ жаңа мәлімдемелер, түсіндірмелер, тұжырымдар немесе қорытындылар жасауға болмайды. Мақала жазу кезінде әрқашан [[Уикипедия:Дереккөздерге сілтеме жасау|мәліметтердің дереккөзін көрсетіңіз]]. [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|Сенімді ақпарат көзі]] ретінде белгілі ғылыми рецензияланатын журналдар, академиялық басылымдар қызмет ете алады. [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер#Жарияланған өзіндік дереккөздер|Өздігінен басылған дереккөздер]] мен автордың өз қаражатына шығарылған кітаптар көп жағдайда мұндай дереккөз деп есептелмейді.<blockquote>'''Уикипедиядағы мақала — шығарма емес, мазмұндау ретінде.'''</blockquote> == Не нәрсе өзіндік зерттеу болып табылады == Өзіндік зерттеу, мысалы, мыналарға : * жаңа теорияға, * жаңа идеяға, * қандай да бір мәселені шешудің жаңа әдісіне, * терминнің жаңа анықтамасына, * авторлық неологизмге арналуы мүмкін. Егер мақаланың пәні немесе тақырыбы алғаш рет осы мақалада енгізілмей, '''Уикипедиядан тыс сыртқы түсініктердің бір бөлігі болса''', мақала Уикипедияда жариялануы мүмкін, яғни: * бұл идеялар рецензияланатын журналдарда жарияланған болса; немесе * бұл идеялар жұртшылықтың айтарлықтай қызығушылығын тудыра бастаса (жаңалықтар бағдарламаларында, әртүрлі басылымдарда т.б. бірнеше рет пайда болуы — [[суық термоядролық синтез]]<nowiki/>дің тарихы сияқты). Қандай да бір идеялардың жалпы, мамандандырылмаған баспасөзде пайда болу фактісі бұл идеялардың ғылымилығын және/немесе ақиқаттығын тану фактісі болып табылмайды. Бұл тек Уикипедияда осы құбылыс, идеялар т.б. туралы мақала жариялауға құқық береді. Егер сіз өзіңіздің тамаша идеяңызды жариялаудан Уикипедия ұтады деп есептесеңіз, оған қол жеткізудің ең жақсы жолы — мақаланы жақсы рецензияланатын журналда жариялау, содан кейін барып Уикипедияға мақала жазу. == Материалды тенденциялық өзіндік синтездеу — өзіндік зерттеудің жеке бір жағдайы == Жалпы жағдайда, мақала оқырманына пайдаланылған дереккөздерде жоқ қорытынды ұсынылатындай етіп, әртүрлі дереккөздерден материалдарды құрастыруға (компиляциялауға) жол берілмейді, әсіресе фактілерді салыстырудан шығатын қорытынды бағалау сипатында болса. Егер бір сенімді дереккөз «А» тұжырымын жасаса, ал екіншісі «Б» тұжырымын жасаса, «А» және «Б» тұжырымдарын біріктіріп, нәтижесінде екі дереккөзде де жоқ «В» қорытындысы шығатындай мәтін жасауға болмайды. Бұл — бұрын жарияланған материалдардың тенденциялық синтезі, яғни өзіндік зерттеу. «А және Б, демек В» деген мәлімдемеге сенімді дереккөзде осы тұжырым мақала тақырыбына қатысты болған жағдайда ғана жол беріледі. Мына мәтінді қарастырайық:<blockquote>БҰҰ-ның жарияланған мақсаты — әлемдегі тәртіп пен қауіпсіздікті сақтау[1], алайда ол құрылған сәттен бастап 160 соғыс болды[2]. 1.↑ Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысы. БҰҰ-ның ресми сайты. 2.↑ Соғыстарды аяқтайтын соғыс: соғысаралық кезеңде және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қанша әскери қақтығыс болды. ''Example news''.</blockquote>Мәтінде ешқандай қорытынды жасалмаса да және барлық мәлімдемелер жеке-жеке шындық болса да, сөйлем БҰҰ өз міндеттерін орындай алмай отыр дегенді меңзейді. ''Егер сенімді дереккөздер материалды мұндай түрде ұсынбаса, бұл өзіндік зерттеу болып табылады.'' Жекелеген жағдайларда, егер олардың мағынасы автордың позициясы мен оның мақала пәні немесе тақырыбы туралы пайымдауын қолдауда емес, тек нақты мәліметтерді нақтылауда ғана болса, дереккөздерден формалды қорытындылар жасауға жол берілуі мүмкін. Бұған <nowiki>[[Уикипедия:Барлық ережелерді елемеңіздер|ережеден... елемеңіздер]]</nowiki> (УП:БЕЕ) аясында әртүрлі түсіндіруге жол бермейтін қарапайым (тривиальды) қорытындылар үшін ерекшелік ретінде рұқсат етіледі. Бұл ретте бұл ерекшелікті қолдану тек онысыз оқырман адасуы мүмкін немесе ақпаратты қабылдау нашарлайтын жағдайда ғана мүмкін болады. Рұқсат етілген формалды қорытындының мысалы ретінде, ескі дереккөзбен расталған мәтінде географиялық нысанның жаңа атауын көрсетуді келтіруге болады — егер тарихи атауды қолдану орынсыз болса. Жалпы жағдайда, ортақ тақырыппен байланысты мәлімдемелерді мақалада тәуелсіз түрде ұсыну өзіндік синтез болып табылмайды. Қандай да бір позицияны қолдау үшін оларды теңгерімсіз ұсыну мүмкіндігі мәселесі [[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]] және [[Уикипедия:Мазмұнның шынайлығы|Уикипедия:Көзқарастардың салмақтылығы]] ережелерімен реттеледі. == Өзіндік зерттеулерді қалай анықтауға болады == Өзіндік зерттеулер (ӨЗ-лер) жалпыға мәлім ғылыми теория немесе стандартты емес, бірақ бәрібір бар гипотеза ретінде қулықпен бүркемеленуі мүмкін. ӨЗ-лерді анықтауда мына ережелер көмектеседі: # Іздеу жүйелерін ([[Google]] , [[Яндекс]] т.б., іздеу бойынша кеңестерді қараңыз) тексеріңіз. Егер сәйкестіктер аз табылса немесе мүлдем табылмаса, алдыңызда ӨЗ болу ықтималдығы жоғары. # Стандартты емес немесе күмәнді идеяларға назар аударыңыз. # Сілтемелер немесе әдебиеттер келтірілген болса, бұл ұғымның бар екенін білдірмейді. Дереккөздер сенімсіз немесе тіпті жалған болуы мүмкін. # Егер қатысушы өзінің күмәнді өңдемелерін кері қайтарған адаммен [[Уикипедия:Өңдемелер қақтығысы]]<nowiki/>на кіріссе және бұл ретте өзі ештеңе түсіндірмей, дәлелдемесе, ол өзіндік зерттеулер қосып жатқан болуы мүмкін. # Қатысушының беделі мен құзыреттілігі оның ӨЗ-лерді жазбайтынына кепілдік бермейді. Тіпті керісінше, тақырыпты жақсы білу өз идеяларын жасауға және оларды жариялауға итермелеуі мүмкін. # Мақалада қолданылатын таныс емес атаулар мен терминдерге (егер олар бар болса) мұқият қараңыз және олардың жасырын қорлау еместігін тексеріңіз (толығырақ [[Уикипедия:Шабуыл мақалалары]]<nowiki/>н (кейінірек жазылады) қараңыз). == Көзқарастар мен ақпарат көздерінің жіктелуі == # Егер мақалада сипатталған көзқарасты көпшілік қолдаса, онда осы жалпы қабылданған көзқарасты баяндайтын жарияланымдарға сілтеме жасау қиын болмайды. # Егер бұл көзқарасты айтарлықтай азшылық қолдаса, онда оның ең танымал жақтаушыларын атап өту қиынға соқпайды (мақала, соған қарамастан, '''[[Уикипедия:Бейтарап көзқарас]]''' болуы керек). # Егер бұл көзқарастың ''жақтаушылары өте аз болса'', онда бұл мәлімдеменің ақиқат немесе жалған екеніне, өз мәлімдемеңізді дәлелдей алатыныңызға немесе дәлелдей алмайтыныңызға қарамастан, ''бұл көзқарас Уикипедияда ұсыныла алмайды'' (қосалқы, бағынышты мақалаларға қатысты сирек жағдайларды қоспағанда). (Бұл ретте тиісті [[Уикипедия:Талқылау беттері|талқылау беті]]<nowiki/>нде әртүрлі көзқарас жақтаушыларына сөз бере отырып, [[Уикипедия:Сыпайылық|әдепті, құрметті]] [[Уикипедия:Консенсус|дискуссия]] жүргізуге рұқсат етіледі). == Теориялар туралы мақалаларды қалай жазу керек == Баяндаудың қысқаша схемасы: # Негізгі ұғымдар мен концепцияларды баяндау; # Белгілі және танымал идеяларды баяндау, олардың арасындағы сәйкестікті, сондай-ақ келіспеушіліктерді атап өту; # Расталмаған идеялар немесе неологизмдер жойылуы керек (өйткені олар «қате» болғандықтан емес, ''расталғандық'' тексерісінен өтпегендіктен). == Нені жоймаған жөн == Егер мақала пәні өзіндік зерттеу '''болмаса''', онда мына пайымдаулар мақаланы жоюға '''себеп бола алмайды''': # мақалада жеткілікті дәлелдері жоқ мәлімдемелер бар; # мақалада келісілген шарттарға, түсіндірмелерге немесе шешімдерге қайшы келетін мәлімдемелер бар; # мақала қайталанатын нәтижелерді бере алмайтын зерттеулерді қамтиды; # мақала Оккам принципіне қайшы келетін көзқарастарға сілтеме жасайды [[Оккам ұстарасы]] — мүмкін болатын қисынды түсіндірулердің ішінен ең қарапайымын таңдау); # мақала тақырыбына жұртшылықтың айтарлықтай қызығушылығы жоқ. Бұл пайымдаулар Уикипедияға Өзіндік зерттеулерді енгізуге негіз бола алмайды. == Мысал == Бейтарап көзқарасқа үміткер өзіндік зерттеудің классикалық мысалын пародия ретінде XIX ғасырдың драматургі [[А. Н. Островский]] өзінің «Замоскворечье тұрғынының жазбалары» атты шығармасында келтіреді:<blockquote>Қадірменді мырзалар мен ханымдар! Өз жаңалығыммен бөлісуге асығамын. 1847 жылдың 1 сәуірінде мен бір қолжазба таптым. Бұл қолжазба осы уақысқа дейін ешкімге егжей-тегжейлі белгілі болмаған және саяхатшылардың ешқайсысы сипаттамаған елге жарық түсіреді. Осы уақытқа дейін бұл елдің тек орналасқан жері мен атауы ғана белгілі еді; ал оның тұрғындарына, яғни олардың өмір салтына, тіліне, әдет-ғұрпына, салт-дәстүріне, білім деңгейіне келетін болсақ — мұның бәрі белгісіздік түнегінде жатқан еді. Бұл ел, ресми мәліметтер бойынша, тура [[Кремль]]<nowiki/>ге қарама-қарсы, [[Мәскеу өзені]]<nowiki/>нің арғы бетінде орналасқан, содан барып, сірә, [[Замоскворечье]] деп аталады. Дегенмен, бұл сөздің шығу тегі туралы ғалымдар әлі де таласып жатыр. Кейбіреулер Замоскворечьені «скворец» (қараторғай) сөзінен шығарады; олар өз болжамдарын қала маңындағы тұрғындардың бұл құсқа деген белгілі сүйіспеншілігіне негеіздейді. Бұл сүйіспеншілік қараторғайлар үшін «скворечник» (ұяшық) деп аталатын арнайы ұялар жасаумен көрінеді. Оларды былай жасайды: тақтайдан кішкентай жәшік шегелеп, жан-жағын толық жабады, тек құс сиятындай кішкентай тесік қалдырады, содан кейін оны сырыққа байлап, бақшаға немесе бау-бақшаға орнатады. Бұл сөзжасамдардың қайсысы әділетті екенін нақты айта алмаймын. Меніңше, ұяшық та, Мәскеу өзені де бұл елдің Замоскворечье деп аталуына бірдей себеп болуы мүмкін, ал бір нәрсені ғана қабылдау — біржақтылыққа бой алдыру деген сөз.</blockquote> == Тақырып бойынша сілтемелер == '''[[Джимми Уэйлс|Джимбо Уэльс]]<nowiki/>тің таратылым хаттарындағы хабарламалары:''' * [[listarchive:list/wikien-l@lists.wikimedia.org/message/CHV5OHY3X6GJ6FXRMRNXPY543IRLFLHU/|Original research]](''ағылшын тілінде'') * [[mailarchive:wikien-l/2003-July/005288.html|Crackpot articles]](''ағылшын тілінде'') == Өзіндік зерттеулерді жариялауға рұқсат етілген уики-жобалар == Өзіндік зерттеулер басқа [[Уики|уикижоба]]<nowiki/>ларда, мысалы, [https://everything2.com/ Everything2] жобасында жариялануы мүмкін. «[[Fandom|Фэндом]]<nowiki/>» платформасында өзіндік зерттеулері бар авторлық сайттар бар. Үлкен ӨЗ-лер үшін өз домені бар жаңа сайт жасауға болады. {{Уикипедияның ережелері}} pxwzhuipmyck66elpckkacok605sxfu 3619492 3619487 2026-06-18T10:57:46Z Madi Dos 18369 Бетті "{{Навигациялық кесте|аты="Хабар" телеарнасының телехикаялары|тақырып=Хабар телеарнасының телехикаялары|тізім1=[[Келінжан]] (2019-2023) • [[Тоғысқан тағдырлар (телехикая)]](1996-2000) • [[Пәленшеевтер]] • [[Күләш телехикаясы]] • [[Мезгілсіз махаббат (фильм)]..." дегенмен алмастырды 3619492 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте|аты="Хабар" телеарнасының телехикаялары|тақырып=Хабар телеарнасының телехикаялары|тізім1=[[Келінжан]] (2019-2023) • [[Тоғысқан тағдырлар (телехикая)]](1996-2000) • [[Пәленшеевтер]] • [[Күләш телехикаясы]] • [[Мезгілсіз махаббат (фильм)]]}}{{Навигациялық кесте|аты="Хабар" телеарнасының телехикаялары|тақырып=НТК телеарнасының телехикаялары|тізім1=[[Келінжан]] • [[Тоғысқан тағдырлар (телехикая)]] • [[Пәленшеевтер]] • • [[ ]]}}{{Навигациялық кесте|аты="Хабар" телеарнасының телехикаялары|тақырып=Қазақстан телеарнасының телехикаялары|тізім1=[[Ағайынды (телесериал)]] • [[Ахмет. Ұлт ұстазы)]] • [[Бауыржан Момышұлы (телесериал)]] • • [[ Қорқыт (телесериал)]] • [[ ]] • [[ ]]}}<noinclude> </noinclude> == [[Уикипедия:Мақалаға қойылатын минималды талаптар]] == {{Уикипедияның ережелері}} pjej4x7wjj9y9n3d8gb8rqoaowf8oqa 0 754616 3619290 3441464 2026-06-18T06:55:22Z Мағыпар 100137 үлгі 3619290 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Гиндешты |шынайы атауы = Гиндешть; {{Lang-ro|Ghindești}} |сурет = Liceul Teoretic Mihai Eminesc.png |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Молдова |елтаңба = Stema Ghindesti.jpg |ту = Drapel Ghindesti.jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =51 |lat_sec =28 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =22 |lon_sec =58 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Флорешты ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1952 |бұрынғы атаулары = Ленинский |статус алуы = 1956 |жер аумағы = 4,35 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 93 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 2 131 |санақ жылы = 2025 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +373 250 ----- |пошта индексі = MD-5021 |пошта индекстері = |автомобиль коды = MD- |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Ghindești |сайты = |сайт тілі = }} '''Гиндешты''' (Гиндешть; {{Lang-ro|Ghindești}}) — [[Молдова]]ның [[Флорешты ауданы]]ндағы қала.<ref>{{cite web|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%88%D1%82%D1%8B|title=Гиндешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-03-11 |lang=}}</ref> 2025 жылы Гиндешты қаласының тұрғындарының саны 2 131 адамды құрайды. Гиндешты Молдовада 59 қаланың ішінде халық саны бойынша 53-ші орында.<ref>{{cite web|url=https://chislennost.com/ru/md/population_of_gindesht_10894.html?ysclid=m845seu2wa94396953|title=Гиндешты халқы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-03-11 |lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Кишинев]]тен солтүстік-батысқа қарай 113 км және аудан орталығынан 12 км жерде, Рейт өзенінің бойында орналасқан. Молдова темір жолының Рыбница-Флорести-Бельцы желісіндегі теміржол вокзалы. == Тарихы == Гиндешты ауылы туралы алғашқы деректі деректер 1661 жылдан басталады. Қала тарихы 1952 жылы, 28 маусымда Молдаван КСР Министрлер Кеңесінің қаулысымен Гиндешты ауылы маңындағы қант зауытын салу жобасы бекітілген кезден басталады. Зауыт салынуымен жаңа қала бой көтерді. Мұнда тұрғын үйлер, дүкендер, асхана, орта мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, клуб, су құбыры және басқа да әлеуметтік-мәдени мекемелер мен нысандар бой көтеріп, жаңа елді мекеннің бастауы болды. 1956 жылы 13 тамызда қант зауытының төңірегінде құрылған елді мекенге Ленинск атауы берілді. 1992 жылдан бастап қала Гиндешты деп аталып, 1995 жылы қала атағы берілді.<ref>{{cite web|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/714?ysclid=m845tx9pk7772847685|title=Гиндешты, Флорешты ауданы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-03-11 |lang=}}</ref> == Өндіріс орындары == Қалада 18 кәсiпкерлiк лицензиясы негiзiнде жұмыс iстейтiн жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiк, кооператив, 7 жеке кәсiпорын жұмыс істейді. Бөлшек сауда желісі 10 сауда бөлімшесі мен бір ауылшаруашылық базарынан тұрады. Қалада коммерциялық банктің бөлімшесі бар. == Әлеуметтік сала == Жергілікті жол желісінің ұзындығы 12 шақырымды құрайды, оның 4 шақырымы асфальтталған. Барлық 745 үй мен пәтер су құбырына қосылған. Ауылдағы су көздері – артезиан құдығы және 23 қоғамдық субұрқақтар. Қалада газдандырудың жоғары қарқыны байқалады. Қалада балабақша, 47 қызметкері бар орта мектеп, 3 дәрігері бар емхана, қоғамдық кітапхана және стадион бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 27bc21kss520fd28idwqsxg5it1euvi 10 764845 3619186 3618528 2026-06-17T19:01:10Z ArystanbekBot 33174 Bot: Кешегі деректерді жаңарту 3619186 json application/json { "articles": 244068, "pages": 667940, "edits": 3615487, "users": 178928, "activeusers": 331, "admins": 15, "files": 8754 } mslnzbi88r4dtng6x7yw90rnihinmo2 0 769048 3619028 3522999 2026-06-17T12:57:11Z 1nter pares 146705 3619028 wikitext text/x-wiki {{Мұражай |атауы = Almaty Museum of Arts |sort = |шынайы атауы = |логотипі = |логотип ені = |сурет = Almaty Museum of Arts.jpg |сурет ені = 230 |сурет атауы = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |құрылған уақыты = |орналасқан жері = [[Алматы]], [[Әл-Фараби атындағы даңғыл (Алматы)|Әл-Фараби даңғылы]], 28 |түрі = Өнер туындылары |келушілер саны = |директоры = Татьяна Ходжаева |аялдама = |ашылу уақыты = 12 қыркүйек 2025 |сайты = https://almaty.art |Commons = }} '''Almaty Museum of Arts''' (ALMA) — [[Алматы]] қаласындағы музей, заманауи өнерді ұсыну және зерттеу жөніндегі мәдени кешен.<ref name=artnewspaper>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.com/2024/11/28/a-bridge-between-worlds-central-asias-first-private-modern-and-contemporary-art-museum-to-open-in-kazakhstan |title=A bridge between worlds: Central Asia's first private Modern and contemporary art museum to open in Kazakhstan |publisher=The Art Newspaper |date=2024-11-28}}</ref> Мұнда қазақстандық меценат [[Нұрлан Еркебұланұлы Смағұлов|Нұрлан Смағұлов]]тың 30 жылда жинаған жеке коллекциясы қойылған. Өңірдегі ең ірі жеке коллекцияның бірі саналатын жинақта жалпы саны 700-ден аса туынды бар. Музей мәдени диалог құруға және идея алмасуға ықпал етіп, аймақ өнері туралы дискурс қалыптастыруға және оны зерттеуге бағытталған. Ғимарат сырты алюминий мен әктаспен қапталған екі L-пішінді құрылымнан тұрады. Олардың жалпы ауданы — 9400 шаршы метр. Арасында Art Street — биіктігі 18 метр болатын мұражайдың орталық кеңістігі бар. == Кеңістік == Музейде екі негізгі көрме залы бар: * Ūly Dala – аумағы 1000 шаршы метр уақытша көрмелер залы. Биіктігі 12 метр болатын бұл залда жылына екі рет арнайы көрмелер өтеді. * Saryarqa – музей коллекциясынан ауыспалы тақырыптық көрмелер ұсынатын тұрақты көрме залы. Бұған қоса, [[Ричард Серра]], Ансельм Кифер, Яеи Кусама және Билл Виола секілді суретшілердің тұрақты коллекциясына арналған арнаулы бөлмелер бар. Келушілер музей аумағынан [[Йинка Шонибаре]], Жауме Пленса және Алисия Кваде сияқты айтулы шетелдік шеберлер Алматы музейіне арнап жасаған монументал мүсіндерді де көре алады. [[Көрме]] кеңістігінен бөлек, мұнда лекциялардан бастап [[Камералық музыка|камералық концерттер]] мен [[кино]]көрсетілімге дейінгі түрлі іс-шара өткізуге арналған Әл-Фараби залы бар. Музей аясында үйретумен айналысатын Шеберхана, қалпына келтіру залы, өнер туындыларына арналған кәсіби қор сақтау орны, кафе және дүкен қызмет көрсетеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://www.almaty.art/kk/art-and-artists Музейдің коллекциясы туралы] [[Санат:2025 жылы ашылған музейлер]] [[Санат:Алматы мұражайлары]] [[Санат:Қазақстан өнері]] edczr9ksbo5cmwgpjxqz1eyabw9226i 0 769902 3619226 3610827 2026-06-18T04:04:59Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Serikzat_Duisengazin.jpg|Serikzat_Duisengazin.jpg]]» дегенді аластады, бұны [[Ортаққор]]дың қатысушысы [[commons:User:Krd|Krd]] [[commons:File:Serikzat_Duisengazin.jpg|жойған]], себебі: No permission since 10 June 2026. 3619226 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Серікзат Мақсұтұлы Дүйсенғазы |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 08.12.1974 |Туған жері = [[Абай облысы]], {{туғанжері|Аягөз ауданы|Аягөз ауданында}}, [[Тарбағатай ауылдық округі]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{Байрақ|КСРО}} <br /> {{байрақ|Қазақ КСР}} (1974-1991) <br /> {{Байрақ|Қазақстан}} |Ғылыми аясы = [[әдебиеттану]] саласындағы іргелі зерттеулер, [[қазақ әдебиеті]] мен шетел [[әдебиет]]інің өзекті мәселелері |Жұмыс орны = [[Еуразия ұлттық университеті]] |Ғылыми дәрежесі = [[Филология]] [[ғылым]]дарының кандидаты ([[ғылым кандидаты]]) |Ғылыми атағы = [[доцент]] |Альма-матер = [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]] |Ғылыми жетекші = [[Тұрсынбек Кәкішев]],[[Рымғали Нұрғалиұлы Нұрғали]], [[Сейіт Асқарұлы Қасқабасов]] |Атақты шәкірттері = [[Ринат Рифхатұлы Зайыт]],[[Еркебұлан Әбілханұлы Қайназар]], [[Иран-Ғайып Күзембаев]], [[Мейірбек Сұлтанхан]] |Несімен белгілі = [[айтыс]] [[ақын]]ы, жазба [[ақын]], [[ғалым]] |Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}} |{{Астанаға 20 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}} |{{ҚР Конституциясына 25 жыл}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 30 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} |{{Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі}} |{{Мәдениет қайраткері}} }} }} '''Серікзат Мақсұтұлы Дүйсенғазы''' ([[8 желтоқсан]] [[1974 жыл|1974]], [[Абай облысы]] (бұрынғы [[Семей облысы (Қазақстан)]] ), [[Аягөз ауданы]], [[Тарбағатай (ауыл)]]ы) — [[ақын]], [[айтыс]]кер, [[әдебиеттану]]шы [[ғалым]], [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан жазушылар одағы]]ның мүшесі, [[Айтыс ақындары мен жыршы-термешілер одағы]]ның мүшесі, [[Қазақстан журналистер одағы]]ның мүшесі. Лев Гумилев атындағы [[Еуразия ұлттық университеті]] филология факультетінің деканы, [[филология]] [[ғылым]]дарының кандидаты, [[доцент]]. == Өмірбаяны == [[1974 жыл]]ы [[8 желтоқсан]]да [[Абай облысы]] (бұрынғы [[Семей облысы (Қазақстан)]]), [[Аягөз ауданы]],[[Тарбағатай ауылдық округі]]нде дүниеге келген. Найман тайпасының [[Қаракерей]] руы, оның ішінде Мұрын тармағының еліміздің шығыс өлкесіне аса танымал Малтүгел атасынан шыққан. 1982–1992 жылдары Тарбағатай орта мектебінде (бұрынғы «Октябрь» орта мектебі) оқыған. Атасы Дүйсенғазы Қасымов (ел арасында Дүкімән деген атпен танымал) жас күнінде бірқатар [[айтыс]]тарға түскен, ел аузында жазба [[өлең]]дері сақталған сол өңірге белгілі ақын болған. Атасынан дарыған [[ақын]]дық қасиетті ұстана білген Серікзат мектепте оқып жүрген кезінде аудандық, облыстық айтыстарға қатысып өз өнерін шыңдады. Өлеңдері облыстық, республикалық басылымдарда жарық көрді. [[1992 жыл]]ы [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің [[филология]] факультетіне оқуға түсіп, [[1997 жыл]]ы «[[қазақ тілі]] мен [[әдебиет]]і пәнінің оқытушысы» ([[бакалавр дәрежесі]]) біліктілігі бойынша тәмамдады. Студент кезінен [[Алматы]]да өткен қалалық, республикалық студенттер айтысына қатысып ел қошеметіне бөленді. 1997-1999 жылдары осы [[университет]]те оқуын жалғастырып, [[филология]] [[магистр]]і дәрежесін алды. ҚазҰУ-дың әскери кафедрасын тәмамдаған. [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]]нің запастағы [[офицер]]і (аға [[лейтенант]]). [[Филология]] [[ғылым]]дарының докторы, [[профессор]] [[Тұрсынбек Кәкішев]]тің жетекшілігімен «Дулат және Абай» тақырыбында магистрлік диссертация (1997) қорғады. Студент кезінде «Атамұра» газетінде, [[НТК (телеарна)]]сының «Жаңалықтар» бағдарламасында қосымша [[тілші]] болып жұмыс істеп, [[журналистика]] саласынан [[тәжірибе]] жинады. Алғашқы еңбек жолын [[1999 жыл]]ы [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]] [[Студент]]тер клубының директорының орынбасары болып бастады.   [[2001 жыл]]ы желтоқсанда [[Астана]] қаласына қоныс аударып, [[2002 жыл]]ы [[ақпан]]да [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нің [[Қазақ тілі білімі]] [[кафедра]]сына оқытушы болып жұмысқа орналасты. Сол жылы [[қыркүйек]]те қазақ және шетел әдебиеті [[кафедра]]сына ассисент-оқытушы болып ауысты. [[2006 жыл]]ы [[қаңтар]]да [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, [[филология]] [[ғылым]]дарының докторы, [[профессор]] [[Рымғали Нұрғалиұлы Нұрғали]]дың жетекшілігімен «[[Ғабдиман Игенсартов]]тың әдеби мұрасы» тақырыбында [[кандидаттық диссертация]] қорғады. [[2009 жыл]]ы «[[Поэзия]]дағы [[Дулат Бабатайұлы]] мен [[Шортанбай Қанайұлы]] дәстүрі» тақырыбында [[докторлық диссертация]] тақырыбы бекітіліп, сол бағытты ғылыми ізденісін жалғастырды. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, [[филология]] [[ғылым]]дарының докторы, [[профессор]] [[Сейіт Асқарұлы Қасқабасов]]тың жетекшілігіндегі [[ғылым]]и жобаларды орындауға, [[монография]]лар мен [[оқулық]]тар жазуға атсалысты. <ref> https://adebiportal.kz/kz/authors/view/1840</ref> ==Еңбек өтілі== [[1999 жыл]] - [[2001 жыл]] - [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]] Студенттер клубының директорының орынбасары, директоры; [[2001 жыл]] - [[2002 жыл]] - [[Өмірбек Арысланұлы Жолдасбеков]] атындағы [[Студент]]тер [[сарай]]ы директорының орынбасары; [[2002 жыл]] - ([[ақпан]]-[[қыркүйек]]) [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нің [[қазақ тілі білімі]] [[кафедра]]сының [[оқыту]]шысы; [[2002 жыл]] - [[2004 жыл]] - [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]] [[қазақ]] және шетел [[әдебиет]]і [[кафедра]]сының аға [[оқыту]]шысы; [[2004 жыл]] - [[2006 жыл]] - [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]] [[қазақ әдебиеті]] [[кафедра]]сының аға [[оқыту]]шысы; [[2006 жыл]] - [[2011 жыл]] - [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]] [[тарих]]-[[филология]] (кейіннен [[филология]]) [[факультет]]і [[декан]]ының орынбасары; [[2011 жыл]] - [[2019 жыл]] - [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]] [[қазақ әдебиеті]] [[кафедра]]сының [[доцент]]і; [[2019 жыл]] - [[2020 жыл]] [[Қазақстан (корпорация)]] РТРК АҚ эфирлік [[саясат]] дирекциясының шеф-[[редактор]]ы; 2020 жыл - 2024 жыл [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нің Телерадио және [[қоғам]]мен [[байланыс]] [[кафедра]]сының меңгерушісі; [[2024 жыл]]дың [[мамыр]] айынан бастап [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]] [[филология]] [[факультет]]інің [[декан]]ы.<ref>Серікзат Дүйсенғазы жаңа қызметке тағайындалды https://aikyn.kz/267659/serikzat-duyseng-azy-zhan-a-k-yzmetke-tag-ayyndaldy</ref> ==Қоғамдық қызметі== * [[Қазақстан жазушылар одағы]]ның мүшесі; * [[Айтыс ақындары мен жыршы-термешілер одағы]] төрағасының орынбасары; * [[Қазақстан журналистер одағы]]ның мүшесі * Республикалық [[Қазақстан Авторлары Қоғамы]]ның (ҚазАҚ) мүшесі; * [[Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы]]ның мүшесі; * [[Халық]]аралық [[жазушы]]лар одағының мүшесі («Бейбітшілік әлемі» халықаралық творчестволық бірлестігі); * [[Аманат (партия)]]сының жанынан құрылған [[республика]]лық «Мирас» [[қоғам]]дық кеңесінің мүшесі; * [[Аманат (партия)]]сының жанынан құрылған «Мирас» [[қоғам]]дық кеңесінің [[Астана]] [[қала]]лық [[филиал]]ының төрағасы * [[Астана]] [[қала]]сы [[Қоғам]]дық кеңесінің мүшесі ([[2025 жыл]]ы [[наурыз]] айынан); * [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]ндегі «Топжарған» жас [[ақын]]дар [[клуб]]ының жетекшісі; * [[Астана]] қаласындағы №9 «Зерде» мамандандырылған [[лицей]]і [[қамқоршылық]] кеңесінің мүшесі; * Әлихан Мақсұт атындағы дарынды [[бала]]ларды қолдау [[қор]]ының [[құрылтайшы]]сы әрі басшысы. ==Кітаптары== *[https://nabrk.kz/kk/e-catalog?searchType=simple&field=all&value=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%20%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D0%BD%20%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%20%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B&operator=AND Халық поэзиясы және Ғабдиман Игенсартов мұрасы] ([[Астана]], «Елорда», [[2007 жыл]]) * [https://library.enu.kz/MegaViewer/App/Viewer Шетел әдебиетінің тарихы]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([[Астана]], ЕҰУ, [[2010 жыл]]) * [https://nabrk.kz/bookView/view/?brId=1592997&simple=true&green=1#operator=AND Шетел әдебиетінің тарихы] ([[Астана]], ЕҰУ, [[2018 жыл]]) * [https://library.enu.kz/MegaViewer/App/Viewer Шетел әдебиетінің тарихы]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([[Алматы]], «Эверо», [[2017 жыл]]) * [https://nabrk.kz/kk/e-catalog?searchType=simple&field=all&value=%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%20%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%20%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D1%82&operator=AND Қарашығымда көшкен бұлт] ([[Алматы]], «Мерей», [[2014 жыл]]) * [https://nabrk.kz/kk/e-catalog?searchType=simple&field=all&value=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%20%D1%81%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96&operator=AND Мезгіл суреттері] ([[Астана]], «Фолиант», [[2021 жыл]]) * [https://semeylib.kz/?page_id=28437&lang=ru Қоңыр өмір] ([[Астана]], «Фолиант», [[2024 жыл]]) * [https://nabrk.kz/kk/e-catalog?searchType=simple&field=all&value=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC%20%D3%99%D0%BD%D1%96&operator=AND&catalog=1 Көктем әні] ([[Алматы]], «Атамұра», [[2025 жыл]]) ==Марапаттары== * [[2014 жыл]] - [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі]]нің [[Мәдениет саласының үздігі]] төсбелгісімен; * [[2014 жыл]] - [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нің «Л. Гумилев» медалімен; * [[2015 жыл]] – [[Ресей]] Жаратылыстану академиясының «Ғылым және білімге еңбек сіңірген қызметкер» атағымен; * [[2016 жыл]] - [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі]]нің [[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]]мен; * [[2016 жыл]] - [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі]]мен; * [[2018 жыл]] - [[Астанаға 20 жыл медалі]]мен; * [[2020 жыл]] - [[Қазақстан Конституциясына 25 жыл медалі]]мен; * [[2020 жыл]] - [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]на 25 жыл медалімен; * [[2020 жыл]] - [[Құрмет ордені]]мен; * [[2021 жыл]] - [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл медалі]]мен; * [[2024 жыл]] - [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нің «Күлтегін» медалімен; * [[2025 жыл]] - [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі]]нің «Ахмет Байтұрсынұлы» төсбелгісімен; * [[2025 жыл]] - [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] атағымен; * [[2026 жыл]] - ТҮРКСОЙ-дың ([[Түркі мәдениетін және өнерін дамыту халықаралық ұйымы]]) «Түркі дүниесінің мәдениетін дамытуға қосқан үлесі» үшін медалімен марапатталды. == Ата-анасы == Әкесі: Мақсұт Дүйсенғазин (1943), Анасы: Сажида Ақбаева (1945-2023) == Отбасы == Үйленген. Жұбайы: Тасболат Айнұр Қазтайқызы (1982); Балалары: қыздары - Аружан Мақсұтова (2004), Айару Мақсұт (2015), ұлдары - Әлихан Мақсұт (2006-2023), Әлімхан Мақсұт (2023). == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Айтыс ақындары]] [[Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері]] [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]] [[Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары]] 27argza1mpcsmrfeytsl9hfddvnhplj 0 771898 3619152 3590197 2026-06-17T18:30:41Z RaiymbekZh 170385 RaiymbekZh [[В. Мартылоғ қысқа көшесі (Астана)]] бетін [[В. Мартылога қысқа көшесі (Астана)]] бетіне жылжытты: Орысшасы переулок В. Мартылоги, қазақшасы В. Мартылога 3565122 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2026}} '''В. Мартылоғ қысқа көшесі''' — [[Астана]] қаласының [[Агроқалашық (Ақмола облысы)|«Агроқалашық» тұрғын алабы]]нда орналасқан қысқа көше. [[Сыдық Мұхамеджанов көшесі (Астана)|С. Мұхамеджанов көшесінен]] басталып, [[Шабал Бейсекова көшесі (Астана)|Бейсекова]] көшесінде аяқталады. [[Оғыланды орамы (Астана)|Оғыланды]] көшесіне айналады. == Тарихы == === Көше === Бұрынғы Ақмол архивінің жабылып кетуімен, көп құжаттардың жоғалып кеткенінен, көшенің тарихы белгісіз болып қалады. === Тұлға === В. Мартылоғ (? — [[1919 жыл]]дың [[тамыз]]ына дейін) — бірінші Ақмола Совдепінің мүшесі. [[Авдеев]], [[Катченко]], [[Вязов]], [[Юдин]], [[Сәкен Сейфуллин|Сейфуллин]], [[Баландин]], [[Нұркин]],[[Кондратьева]], [[Ананченко]], [[Макалкин]]мен бірге [[Омбы]] қаласының түрмесінен қашып кеткен.<ref>[https://e-history.kz/ru/news/show/4177?utm_source=chatgpt.com Ақмола бірінші Совдепінің мүшелерінің тағдыры (ОРЫСША)]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Астана көшелері]] ncs2ebvryvjfa3h2jxrdki6q3jyhwkr 3619158 3619152 2026-06-17T18:31:58Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3619158 wikitext text/x-wiki '''В. Мартылога қысқа көшесі''' — [[Астана]] қаласының [[Агроқалашық (Ақмола облысы)|«Агроқалашық» тұрғын алабы]]нда орналасқан қысқа көше. [[Сыдық Мұхамеджанов көшесі (Астана)|С. Мұхамеджанов көшесінен]] басталып, [[Шабал Бейсекова көшесі (Астана)|Бейсекова]] көшесінде аяқталады. [[Оғыланды орамы (Астана)|Оғыланды]] көшесіне айналады. == Тарихы == === Көше === Бұрынғы Ақмол архивінің жабылып кетуімен, көп құжаттардың жоғалып кеткенінен, көшенің тарихы белгісіз болып қалады. === Тұлға === В. Мартылоғ (? — [[1919 жыл]]дың [[тамыз]]ына дейін) — бірінші Ақмола Совдепінің мүшесі. [[Авдеев]], [[Катченко]], [[Вязов]], [[Юдин]], [[Сәкен Сейфуллин|Сейфуллин]], [[Баландин]], [[Нұркин]],[[Кондратьева]], [[Ананченко]], [[Макалкин]]мен бірге [[Омбы]] қаласының түрмесінен қашып кеткен.<ref>[https://e-history.kz/ru/news/show/4177?utm_source=chatgpt.com Ақмола бірінші Совдепінің мүшелерінің тағдыры (ОРЫСША)]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Астана көшелері]] k688aj5kvgm79o5namagrzxo09u4eeq 3619161 3619158 2026-06-17T18:33:57Z RaiymbekZh 170385 /* Тұлға */ 3619161 wikitext text/x-wiki '''В. Мартылога қысқа көшесі''' — [[Астана]] қаласының [[Агроқалашық (Ақмола облысы)|«Агроқалашық» тұрғын алабы]]нда орналасқан қысқа көше. [[Сыдық Мұхамеджанов көшесі (Астана)|С. Мұхамеджанов көшесінен]] басталып, [[Шабал Бейсекова көшесі (Астана)|Бейсекова]] көшесінде аяқталады. [[Оғыланды орамы (Астана)|Оғыланды]] көшесіне айналады. == Тарихы == === Көше === Бұрынғы Ақмол архивінің жабылып кетуімен, көп құжаттардың жоғалып кеткенінен, көшенің тарихы белгісіз болып қалады. === Тұлға === В. Мартылога (? — [[1919 жыл]]дың [[тамыз]]ына дейін) — бірінші Ақмола Совдепінің мүшесі. [[Авдеев]], [[Катченко]], [[Вязов]], [[Юдин]], [[Сәкен Сейфуллин|Сейфуллин]], [[Баландин]], [[Нұркин]],[[Кондратьева]], [[Ананченко]], [[Макалкин]]мен бірге [[Омбы]] қаласының түрмесінен қашып кеткен.<ref>[https://e-history.kz/ru/news/show/4177?utm_source=chatgpt.com Ақмола бірінші Совдепінің мүшелерінің тағдыры (ОРЫСША)]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Астана көшелері]] 2c9xynz6ptm8mmt8rh10s4jjmn3iewi 3619195 3619161 2026-06-17T19:24:23Z Kasymov 10777 3619195 wikitext text/x-wiki '''В. Мартылога қысқа көшесі''' — [[Астана]] қаласының [[Агроқалашық (Ақмола облысы)|«Агроқалашық» тұрғын алабы]]нда орналасқан қысқа көше. [[Сыдық Мұхамеджанов көшесі (Астана)|С. Мұхамеджанов көшесінен]] басталып, [[Шабал Бейсекова көшесі (Астана)|Бейсекова]] көшесінде аяқталады. [[Оғыланды орамы (Астана)|Оғыланды]] көшесіне айналады. == Тарихы == === Көше === Бұрынғы Ақмол архивінің жабылып кетуімен, көп құжаттардың жоғалып кеткенінен, көшенің тарихы белгісіз болып қалады. === Тұлға === В. Мартылога (? — [[1919 жыл]]дың [[тамыз]]ына дейін) — бірінші Ақмола Совдепінің мүшесі. [[Авдеев]], [[Катченко]], [[Вязов]], [[Юдин]], [[Сәкен Сейфуллин|Сейфуллин]], [[Баландин]], [[Нұркин]],[[Кондратьева]], [[Ананченко]], [[Макалкин]]мен бірге [[Омбы]] қаласының түрмесінен қашып кеткен.<ref>[https://e-history.kz/ru/news/show/4177?utm_source=chatgpt.com Ақмола бірінші Совдепінің мүшелерінің тағдыры (ОРЫСША)]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астана көшелері]] 98wy87c9jx7k3ge3i5na1kkmgk3rz2v 0 772905 3619070 3541665 2026-06-17T15:12:49Z Мағыпар 100137 үлгі 3619070 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Вадул-луй-Водэ |шынайы атауы = {{lang-ro|Vadul lui Vodă}} |сурет = Vadul lui Voda, Moldova - panoramio.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Молдова |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =05 |lat_sec =30 |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =04 |lon_sec =32 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Муниципия |аймағы = Кишинев муниципиясы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1432 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2005 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 33 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 5 700 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +373 22 |пошта индексі = MD-2046 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Вадул-луй-Водэ''' ({{lang-ro|Vadul lui Vodă}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципиясы]]ның құрамына кіреді. Қала халқы 5 700 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vadul-luy-vode-moldaviya?ysclid=mkm6g3gxdy34320733|title=Город Вадул-луй-Водэ (Молдавия) |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-19|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Днестр өзенінің оң жағалауында, [[Кишинев]]тен 18 км жерде орналасқан. Қала дәстүрлі бальнеологиялық шипажай аймағы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/128|title=Вадул-луй-Водэ, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-20|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл аймақ туралы ақпаратты 1432 жылға дейінгі шежірелерден табуға болады. Сол кезде Днестр арқылы қазіргі қала ішінде Молдова княздігінің иесі Ұлы Стефанның әскері өтті. Түрік әскерін жеңгеннен кейін, олар өзен өткелінде шағын қоныс құрып, оны Вадул луй Стефан Водэ деп атады. Бірақ қоныс атауы кейінгі кезеңдерге – 1732, содан кейін 1774 жылдарға жатады. 1913 жылға дейін біраз уақыт бойы ауыл Меренский болысының құрамына кірді. Содан кейін қоныс Будешти болысына берілді. Кеңес дәуірінде аттас ауданның орталығы болды. Ол 1960 жылдары шипажай ретінде дами бастады. Сол кезде оның аумағында екі темір-бетон зауыты салынды. Ауылға 2005 жылы қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16690-Vadul-luj-Vode.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-20|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаланың негізгі экономикалық қызметі — демалыс аймағының бальнеологиялық (денсаулық сақтау және оңалту) нысандарына қызмет көрсету. Қазіргі уақытта қалада жеті сауда нүктесі және екі базар бар: ауылшаруашылық базары және құрылыс материалдары базары. Қаланы Кишинев муниципиясымен байланыстыратын көлік инфрақұрылымы бар. Көршілес елді мекендермен байланыс Днестр су жолы және республикалық және жергілікті маңызы бар жолдар арқылы жүзеге асырылады. Бастауыш мектеп, лицей, музыка және спорт мектебі, оқушылардың шығармашылық орталығы, балабақша, емхана, аурухана, екі кітапхана, қоғамдық орталық, этнографиялық мұражай және әскери даңқ мұражайы бар. == Көрікті жерлері == Қалада екі мұражай, этнографиялық және Әскери Даңқ мұражайлары туристер үшін ашық. Әулие Диметрий шіркеуі, Жеңіс мемориалы, қаланың ескі бөлігінде ежелгі ғимараттар сақталған. Вадул-луй-Водэ шипажайы туристерге әртүрлі демалыс түрлерін ұсынады: балық аулау, Днестрде рафтинг, атпен және велосипедпен серуендеу, скутер мен катамаранмен серуендеу, яхталар мен қайықтармен өзен круиздері т.б. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] avtxe1vqd25hwnd8934nrmd9w67cknh 4 775564 3619219 3618550 2026-06-18T03:06:29Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту. 3619219 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 69164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 112931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 270359] |- |2 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 36125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 120326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 372383] |- |3 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 12611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 37190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 83095] |- |4 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 26884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 127865] |- |5 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 46250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 269868] |- |6 |[[Жоба:Уики-көктем 2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 4585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13623] |- |7 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 9416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 14744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 20632] |- |8 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 116683] |- |9 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 5442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 14404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 82905] |- |10 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 4469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 13039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 107104] |- |11 |[[Мәңгілік бала бейне]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 1571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 8012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 16839] |- |12 |[[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5717] |- |13 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 50592] |- |14 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 84810] |- |15 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 4148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 8010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 29681] |- |16 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 3685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 23047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 111819] |- |17 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 53358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 72808] |- |18 |[[Жәңгір мектебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 4135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 4416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 5209] |- |19 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 3488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 14350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 27532] |- |20 |[[Қазақстан көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23120] |- |21 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 59886] |- |22 |[[Қазақ халық аңыздары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10387] |- |23 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 10029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 23944] |- |24 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 8978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 64215] |- |25 |[[Компьютер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 2603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 6191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 22984] |- |26 |[[Бірқазандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5271] |- |27 |[[Қазақстан географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16809] |- |28 |[[Моңғол империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 20986] |- |29 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 6859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 20646] |- |30 |[[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 3231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 4665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 10331] |- |31 |[[Татьяна Николаевна Бурмистрова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4591] |- |32 |[[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7652] |- |33 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 2436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 12542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 66526] |- |34 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 5001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15449] |- |35 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 50684] |- |36 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 122060] |- |37 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 100417] |- |38 |[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 23532] |- |39 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 2880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 7068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 22597] |- |40 |[[Тәуке хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23317] |- |41 |[[Жеңіс күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5102] |- |42 |[[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 2828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 7972] |- |43 |[[Құралайдың салқыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 4947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 6816] |- |44 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28781] |- |45 |[[Партизандық соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3714] |- |46 |[[Мөлдір Әуелбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8103] |- |47 |[[Халифат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 3001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 3164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 5239] |- |48 |[[Қазақтардың дәстүрлі шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 3075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 4799] |- |49 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 84884] |- |50 |[[Азаматтық іс жүргізу құқығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 2889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 3016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 4314] |- |51 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60445] |- |52 |[[Ұлы Жібек жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 6135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 42865] |- |53 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 8021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 80691] |- |54 |[[Ақсу-Жабағылы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 5287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 24758] |- |55 |[[Қарахан мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 33226] |- |56 |[[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10233] |- |57 |[[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 3494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 4236] |- |58 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 8677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 38607] |- |59 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 26405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40529] |- |60 |[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6417] |- |61 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 8395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 8395] |- |62 |[[Сырым Датұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27426] |- |63 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16487] |- |64 |[[Алкандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 7531] |- |65 |[[Құрбан айт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 2542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 3242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 4551] |- |66 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 3852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7579] |- |67 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 59329] |- |68 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40273] |- |69 |[[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18183] |- |70 |[[Зат есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 27051] |- |71 |[[Сөз таптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15535] |- |72 |[[Нарықтық экономика қатынастары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2910] |- |73 |[[Франсиско Франко]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2798] |- |74 |[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11990] |- |75 |[[Ғаламдық экологиялық проблемалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9639] |- |76 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 1444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 7149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 22621] |- |77 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 77528] |- |78 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 1570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 11142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 29927] |- |79 |[[Нұркен Әбдіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 3957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 5684] |- |80 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26267] |- |81 |[[Етіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 2382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 3107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 9634] |- |82 |[[Саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11147] |- |83 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 1324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 7574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 30570] |- |84 |[[Толық ішкі шағылудың шектік бұрышы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2639] |- |85 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35316] |- |86 |[[Серік Қапшықбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2600] |- |87 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 7940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43394] |- |88 |[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 1937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 4150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 16287] |- |89 |[[Жәркен Бөдешұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7747] |- |90 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 64653] |- |91 |[[Гамета]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 2338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 2529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 3118] |- |92 |[[Ғұндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 7674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 39559] |- |93 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36742] |- |94 |[[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5666] |- |95 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 11437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33382] |- |96 |[[Қасым Қайсенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16898] |- |97 |[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9504] |- |98 |[[Есік Алтын адамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 2242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 4108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 40947] |- |99 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15680] |- |100 |[[Игельстром реформасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 4478] |- |101 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 58956] |- |102 |[[Азаматтық қоғам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 2196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 2736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 5983] |- |103 |[[Вегетативтік көбею]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 2239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 2593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 3268] |- |104 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 7723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 48679] |- |105 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27815] |- |106 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 62746] |- |107 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 2000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 5216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 24007] |- |108 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46166] |- |109 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30092] |- |110 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 1833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 4022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21803] |- |111 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 7235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 27998] |- |112 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8874] |- |113 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 1440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 7767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 25089] |- |114 |[[Халықаралық ұйымдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 1806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 3137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 8036] |- |115 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 1786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 4657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 20756] |- |116 |[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8152] |- |117 |[[Изосызықтар тәсілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2141] |- |118 |[[Халықаралық географиялық еңбек бөлінісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2280] |- |119 |[[Ұлы жасақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 2074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 2280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 5127] |- |120 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28364] |- |121 |[[Ыңғайлас салалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 6824] |- |122 |[[Рақымжан Қошқарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10224] |- |123 |[[Батыр Баян (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 1886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 3403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 19695] |- |124 |[[Ауыл (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 3585] |- |125 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 1176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 6247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28303] |- |126 |[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16505] |- |127 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 40309] |- |128 |[[Жасақ (Яса)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 2023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 2183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 3991] |- |129 |[[Жаяу Мұса Байжанұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9271] |- |130 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 6632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36793] |- |131 |[[Сайын Мұратбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12255] |- |132 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 3371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 8830] |- |133 |[[Әмір Темір жорықтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4991] |- |134 |[[Құрбандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 2247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3476] |- |135 |[[Қызыл кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 1181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 9737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 27640] |- |136 |[[Шылау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 1716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 3274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 17834] |- |137 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28014] |- |138 |[[АҚШ президенттерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10228] |- |139 |[[Дүниежүзілік тұқым қоры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 2236] |- |140 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 54973] |- |141 |[[Әміре Қашаубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15368] |- |142 |[[Александр Сергеевич Пушкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 1274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 6198] |- |143 |[[Жетісу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 1907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 2689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 10030] |- |144 |[[Экологиялық пирамида ережесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 1801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 2193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 2950] |- |145 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29732] |- |146 |[[Жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 1804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12361] |- |147 |[[Қабанбай (Үржар ауданы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 2002] |- |148 |[[Ерте темір дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 10073] |- |149 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 35902] |- |150 |[[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 1222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 6750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 16053] |- |151 |[[Салалас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11167] |- |152 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 5172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 31261] |- |153 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30715] |- |154 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 25238] |- |155 |[[Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2785] |- |156 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 39751] |- |157 |[[Кенжебай Мәденов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2220] |- |158 |[[Сәукеле]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 1850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 2216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 4394] |- |159 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16247] |- |160 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 5240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23696] |- |161 |[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4788] |- |162 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 3565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 24533] |- |163 |[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 12420] |- |164 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 4931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 55422] |- |165 |[[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5125] |- |166 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 4287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35272] |- |167 |[[Жаужүрек мың бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 7873] |- |168 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 6678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24824] |- |169 |[[Шалғай (Батыс Қазақстан облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1926] |- |170 |[[Бір корпусты сүңгуір қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1804] |- |171 |[[Үш Жүз партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9771] |- |172 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 54223] |- |173 |[[Ағартушылық дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2880] |- |174 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 6158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27133] |- |175 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 6481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 46791] |- |176 |[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 1561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 2875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 6821] |- |177 |[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 5174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 40869] |- |178 |[[Жүйке жасушалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6619] |- |179 |[[Александр Викторович Затаевич]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 1687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 2144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 3161] |- |180 |[[Жынысты көбею және ұрықтану ерекшеліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2568] |- |181 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 39493] |- |182 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 21350] |- |183 |[[Сарқылатын ресурстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 2041] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3380] |- |184 |[[Химия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 1672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 2112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 6745] |- |185 |[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 4027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 20885] |- |186 |[[Қазақ тілі тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 4681] |- |187 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 6781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 35790] |- |188 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 13330] |- |189 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 5329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 27888] |- |190 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 1208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 4050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 26899] |- |191 |[[Экологиялық мәдениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 2513] |- |192 |[[Демікпе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 3357] |- |193 |[[Тұмар ханша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 1554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 2461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 10154] |- |194 |[[Түркістан автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13376] |- |195 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 4616] |- |196 |[[Гарнизон және қарауыл қызметі жарғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2199] |- |197 |[[Сыбаға]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 1665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 1787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 2951] |- |198 |[[Аманай мен Заманай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 1588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 3343] |- |199 |[[Уикипедия:Қауым порталы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 8042] |- |200 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 24803] |- |201 |[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 4937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 24313] |- |202 |[[Асан қайғы Сәбитұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20345] |- |203 |[[:Сурет:Amre Kashaubaev.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1689] |- |204 |[[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11364] |- |205 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36640] |- |206 |[[Қазақстан Республикасының электрондық үкіметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1720] |- |207 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26386] |- |208 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 6275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 25308] |- |209 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 3387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 9611] |- |210 |[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 3184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6489] |- |211 |[[Үш жүз он екінші атқыштар дивизиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1955] |- |212 |[[Атомдардың құрылысы мен элементтер системасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 5568] |- |213 |[[Орта білім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 1602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 1687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 2242] |- |214 |[[Жүрегім, ойбай, соқпа енді...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1642] |- |215 |[[Қазақ солдаты (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4526] |- |216 |[[Қазақстанның кен ресурстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 6265] |- |217 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 3845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 29969] |- |218 |[[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6190] |- |219 |[[Уикипедия:Telegram]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 1650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 2529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 5295] |- |220 |[[Сарматтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 4616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 12515] |- |221 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 5179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 31606] |- |222 |[[Ақсақ құлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 6361] |- |223 |[[Сәулет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 2293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 5171] |- |224 |[[Салқам Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15847] |- |225 |[[Көне түркі жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36451] |- |226 |[[Уикипедия:Видео сабақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5502] |- |227 |[[Ересектер арасындағы сауатсыздықты жою]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 1595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 1756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 2488] |- |228 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15714] |- |229 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 1536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 3347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 22967] |- |230 |[[Өсімдіктер систематикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1959] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 4020] |- |231 |[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 3137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 3757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 6668] |- |232 |[[Сын есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 20158] |- |233 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 10282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 57436] |- |234 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 1023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 5346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 32895] |- |235 |[[Күкірт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 1494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 1939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 7644] |- |236 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 1105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 5780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 65983] |- |237 |[[Жұлын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 1483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 2222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 6694] |- |238 |[[Сүйектің құрылысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3396] |- |239 |[[Қазақстандағы туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5591] |- |240 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16160] |- |241 |[[Сөзжасам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 1385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 1967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 8317] |- |242 |[[Сақ-сармат дәуiрiндегi Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4543] |- |243 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13925] |- |244 |[[Роза Мұқанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4436] |- |245 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 1508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 3895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 20109] |- |246 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 34478] |- |247 |[[Қатысушы талқылауы:Сатыбалды Нурдаулет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1471] |- |248 |[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 1392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 2358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 5084] |- |249 |[[Қазақстан 2050]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 1301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 2391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 6005] |- |250 |[[Ғұндар мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 17364] |- |251 |[[Әскери форма]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1542] |- |252 |[[Қазақстанның географиялық орны мен шекаралары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6132] |- |253 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 23912] |- |254 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 29307] |- |255 |[[Синтаксис]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 2050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 7303] |- |256 |[[Жаһандық жылыну]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 1385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 1591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 2867] |- |257 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 37187] |- |258 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 1345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 4533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26710] |- |259 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 1050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 4575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 7910] |- |260 |[[Әбілқайыр хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4030] |- |261 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9745] |- |262 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13672] |- |263 |[[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2978] |- |264 |[[Америка әсерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1752] |- |265 |[[Мақаншы ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3443] |- |266 |[[Құдайберген Тәуекелұлы Сұлтанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2345] |- |267 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17776] |- |268 |[[Жоғары молекулалы қосылыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3554] |- |269 |[[Еңбек тәрбиесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 1377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 1502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 2073] |- |270 |[[Сперматозоид]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 3715] |- |271 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 29950] |- |272 |[[Зар Заман ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16431] |- |273 |[[Экстремизмге қарсы іс-қимыл туралы заң]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1529] |- |274 |[[Иван Васильевич Панфилов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2589] |- |275 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 4985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 30579] |- |276 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17304] |- |277 |[[Қазақтың музыкалық аспаптары тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10223] |- |278 |[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 21287] |- |279 |[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11859] |- |280 |[[Салт-дәстүр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 1313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 2132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 9990] |- |281 |[[Қазақстан халқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 2172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 7542] |- |282 |[[Қазақстан халқының бірлігі күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7549] |- |283 |[[Арыстан (арнайы бөлімше)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 1302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 1481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 2362] |- |284 |[[Ауыз әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5310] |- |285 |[[Атмосфераның ластануы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 2434] |- |286 |[[Көне дәуірдегі Қазақстан жеріндегі ежелгі этникалық үдерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 2863] |- |287 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 1205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 3075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32146] |- |288 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 7292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58511] |- |289 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12534] |- |290 |[[Бәйтерек (мифология)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 4684] |- |291 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23461] |- |292 |[[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17310] |- |293 |[[Даладағы дабыл (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1393] |- |294 |[[Қабанбай (Жетісу облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1617] |- |295 |[[Әлеуметтік қақтығыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1896] |- |296 |[[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18643] |- |297 |[[Салт етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 4133] |- |298 |[[Қабанбай (Шығыс Қазақстан облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1426] |- |299 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 4930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 63621] |- |300 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23677] |- |301 |[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15821] |- |302 |[[Сын есімнің шырайлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7680] |- |303 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24340] |- |304 |[[Наурыз-думан әні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1903] |- |305 |[[Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 1266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 1569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 3658] |- |306 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 1456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 5107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 32045] |- |307 |[[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1649] |- |308 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 31942] |- |309 |[[Мұңал рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3989] |- |310 |[[Ақиқат пен аңыз (роман-диалог)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 1791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 4638] |- |311 |[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 8025] |- |312 |[[Сөйлем мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22351] |- |313 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26478] |- |314 |[[Құман Нұрмағанұлы Тастанбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4420] |- |315 |[[Наурыз мейрамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 9049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 29518] |- |316 |[[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12673] |- |317 |[[Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 1614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 3467] |- |318 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 3805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 23518] |- |319 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 31944] |- |320 |[[Оптика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2584] |- |321 |[[Жанар Хамитова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2280] |- |322 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29349] |- |323 |[[Магмалық тау жыныстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5241] |- |324 |[[Қазақстан археологиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5159] |- |325 |[[Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1445] |- |326 |[[Астанадағы ең биік ғимараттардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2464] |- |327 |[[Қазақстан қор биржасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1975] |- |328 |[[Жақып Ақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5154] |- |329 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 1123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 2868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 14404] |- |330 |[[Географиялық ақпараттық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7558] |- |331 |[[Атырау облысының климаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1609] |- |332 |[[Эндокриндік жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7097] |- |333 |[[Бронх демікпесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 3986] |- |334 |[[Қазақ халқының дәстүрі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 1194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 1323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 2050] |- |335 |[[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1829] |- |336 |[[Қазақ газеттері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1955] |- |337 |[[Жай сөйлем және оның түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10504] |- |338 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 4010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 25302] |- |339 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1119] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16650] |- |340 |[[Үйсін антропологиялық типі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1435] |- |341 |[[Жүсіпбек Аймауытов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 4703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 30319] |- |342 |[[Алаш автономиясының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4443] |- |343 |[[Балғабек Қыдырбекұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5653] |- |344 |[[Қонақжайлылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2183] |- |345 |[[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4069] |- |346 |[[Дамушы елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 7913] |- |347 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19723] |- |348 |[[Өкпенің созылмалы обструкциялық ауруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1160] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2349] |- |349 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47405] |- |350 |[[Антропология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 3234] |- |351 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15301] |- |352 |[[Ауырсынуды басатын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2167] |- |353 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 6386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 18240] |- |354 |[[Balapan (телеарна)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 1428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 3254] |- |355 |[[Ғабиден Мұстафин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 9737] |- |356 |[[Елім-ай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 4863] |- |357 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9624] |- |358 |[[Салыстырмалы қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 2088] |- |359 |[[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20358] |- |360 |[[Тәуелдік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 13693] |- |361 |[[Құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11706] |- |362 |[[28 гвардияшы-панфиловшылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2145] |- |363 |[[Қазақстан Құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2537] |- |364 |[[Қылмыстық процеске қатысушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2258] |- |365 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 4901] |- |366 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 17802] |- |367 |[[Әбілхан Қастеев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 3438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 19941] |- |368 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13896] |- |369 |[[Зәйтүн тұқымдасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1226] |- |370 |[[Қазақстан 2030]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 4903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 12216] |- |371 |[[Ұлы отан соғысы жылдарындағы КСРО-ның адам шығыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1562] |- |372 |[[:Санат:Қазақстан газ кен орындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1656] |- |373 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15007] |- |374 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15250] |- |375 |[[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11817] |- |376 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 40914] |- |377 |[[Шал мен теңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 2112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 3665] |- |378 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16847] |- |379 |[[Шежіре-и Түрк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 1029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 1317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 2597] |- |380 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 3689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 22072] |- |381 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23597] |- |382 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 26458] |- |383 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 3207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 16210] |- |384 |[[Қорықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32365] |- |385 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 3979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13453] |- |386 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20138] |- |387 |[[Қазақ хандығы (телесериал)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 1594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 4426] |- |388 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19653] |- |389 |[[Ілия Жақанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4000] |- |390 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12618] |- |391 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 3033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 16897] |- |392 |[[Сексеуіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 1534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 5895] |- |393 |[[Арал теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 22820] |- |394 |[[Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2096] |- |395 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15611] |- |396 |[[Мұнай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 10480] |- |397 |[[Қыпшақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 1946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 17855] |- |398 |[[Батыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 30509] |- |399 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5274] |- |400 |[[Аралас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4761] |- |401 |[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 2220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10335] |- |402 |[[Бурабай (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2869] |- |403 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 4315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18271] |- |404 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21256] |- |405 |[[Андроново мәдениеті кезеңінің ескерткіштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2689] |- |406 |[[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7402] |- |407 |[[Мәдениеттану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 1364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 7326] |- |408 |[[Рай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 1516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 5636] |- |409 |[[Қазақстан экономикасының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3552] |- |410 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 945] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 17005] |- |411 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 3116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23498] |- |412 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19376] |- |413 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11642] |- |414 |[[Есімше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 11054] |- |415 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18524] |- |416 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 12770] |- |417 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 2916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14483] |- |418 |[[Жатыр миомасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3812] |- |419 |[[Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2599] |- |420 |[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12990] |- |421 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 2534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14605] |- |422 |[[XV-XVIII ғасырлардағы қазақ ауыз әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8581] |- |423 |[[Бірінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 13147] |- |424 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28522] |- |425 |[[Етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 16439] |- |426 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9025] |- |427 |[[Талқылау:Сүңгуір қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1013] |- |428 |[[Экологиялық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 6549] |- |429 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32347] |- |430 |[[Ауыл шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9513] |- |431 |[[Эмбрион]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 1230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 2449] |- |432 |[[Лифт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1176] |- |433 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 3780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 21777] |- |434 |[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 15453] |- |435 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 2789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 6884] |- |436 |[[Антропологиялық типтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1079] |- |437 |[[Бактериялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 10243] |- |438 |[[Қазақ газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 2944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15506] |- |439 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15786] |- |440 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19106] |- |441 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 3141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 28731] |- |442 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13266] |- |443 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 26916] |- |444 |[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17097] |- |445 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20547] |- |446 |[[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7238] |- |447 |[[Есімді сөз тіркестері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3821] |- |448 |[[Ақбөкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 25479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 39826] |- |449 |[[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 3131] |- |450 |[[Әділет (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 3086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 3439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 3439] |- |451 |[[Туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 6293] |- |452 |[[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1264] |- |453 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 17790] |- |454 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8423] |- |455 |[[Жүктілік кезіндегі гестоз ауруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2451] |- |456 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 3849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 24048] |- |457 |[[Қазақстанның орта ғасырлардағы сәулет өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 1510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4189] |- |458 |[[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26302] |- |459 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 3339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31341] |- |460 |[[Ақан сері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 3360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 16678] |- |461 |[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8960] |- |462 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12732] |- |463 |[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 2821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 24671] |- |464 |[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 20692] |- |465 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 9337] |- |466 |[[Экономикалық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 1270] |- |467 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11259] |- |468 |[[Қылмыстық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 4019] |- |469 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 6324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16495] |- |470 |[[Конор Макгрегор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 1350] |- |471 |[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 2081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8791] |- |472 |[[Сөз тіркесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 1989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 16943] |- |473 |[[Тырнақша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6493] |- |474 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21409] |- |475 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17385] |- |476 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16114] |- |477 |[[Тайқазан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9909] |- |478 |[[Салауатты өмір салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1973] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6785] |- |479 |[[Әзілхан Нұршайықов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6060] |- |480 |[[Қазақстандағы жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 1305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3417] |- |481 |[[Моғолстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20073] |- |482 |[[Нивелир]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1871] |- |483 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9234] |- |484 |[[Ресми стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 5954] |- |485 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12539] |- |486 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17205] |- |487 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19704] |- |488 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15975] |- |489 |[[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3309] |- |490 |[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13720] |- |491 |[[Сан есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 15905] |- |492 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16658] |- |493 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16404] |- |494 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13124] |- |495 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13556] |- |496 |[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 3940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 18966] |- |497 |[[Өздігінен тозаңдану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 935] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 1111] |- |498 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3131] |- |499 |[[Қыз Жібек (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 8850] |- |500 |[[Негізді тау жыныстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 908] |- |501 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 3878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28440] |- |502 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15883] |- |503 |[[Есімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 18610] |- |504 |[[Жерлеу рәсімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 1233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 3803] |- |505 |[[Жылқы өсіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 945] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1727] |- |506 |[[Қазақ (этноним)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 1243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 4967] |- |507 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 2460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 8169] |- |508 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11279] |- |509 |[[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1894] |- |510 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15880] |- |511 |[[Ескендір Зұлқарнайын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 1696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 10663] |- |512 |[[Ауа ластануы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 5548] |- |513 |[[Түр критерийлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1476] |- |514 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7342] |- |515 |[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8780] |- |516 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12861] |- |517 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4770] |- |518 |[[Сөз табы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 14872] |- |519 |[[Фототранзистор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 906] |- |520 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30383] |- |521 |[[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1325] |- |522 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 2699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19452] |- |523 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 16658] |- |524 |[[Қаһарлы күндер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2225] |- |525 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12301] |- |526 |[[Ысмайыл Ғаспыралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1947] |- |527 |[[316-атқыштар дивизиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1992] |- |528 |[[Параллелепипед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 1062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 2893] |- |529 |[[Қазақстан халқы ассамблеясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 2799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 12450] |- |530 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 22199] |- |531 |[[Бақтыораз Бейсекбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3362] |- |532 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15329] |- |533 |[[Ақтабан шұбырынды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 2575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 17543] |- |534 |[[Хабарды жол-жөнекей ұстау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 841] |- |535 |[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19668] |- |536 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19417] |- |537 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9535] |- |538 |[[Ескертпе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 911] |- |539 |[[Оғыз мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 23852] |- |540 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 2926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 25669] |- |541 |[[Қазақ мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5606] |- |542 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 2638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 15435] |- |543 |[[Тыныс белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7982] |- |544 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 4366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25466] |- |545 |[[Гастрит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 1156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 3598] |- |546 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 38076] |- |547 |[[Жалпақтал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 1045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 1445] |- |548 |[[Алаш партиясының бағдарламасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16053] |- |549 |[[Илон Маск]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 3864] |- |550 |[[25 мамыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 1200] |- |551 |[[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8902] |- |552 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 7937] |- |553 |[[Невралгия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1621] |- |554 |[[Әбілхайыр ханның тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1183] |- |555 |[[Қатерлі ісік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 1448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 6379] |- |556 |[[Столыпин реформасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 6092] |- |557 |[[Қажығали Мұханбетқалиұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6385] |- |558 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 2461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 14773] |- |559 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27182] |- |560 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12184] |- |561 |[[Уикипедия:Таныстыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 3847] |- |562 |[[Одағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 2149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 11457] |- |563 |[[Сабақтас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12082] |- |564 |[[Қасым Аманжолов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 12972] |- |565 |[[ChatGPT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ChatGPT 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 2435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ChatGPT 9414] |- |566 |[[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5821] |- |567 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12106] |- |568 |[[Кіші Кордяга]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 811] |- |569 |[[Хантавирус инфекциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 806] |- |570 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 2256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 11035] |- |571 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 2605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 20217] |- |572 |[[Назарбаев Университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2729] |- |573 |[[Қарауыл руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 6358] |- |574 |[[Талқылау:Деректер қорының жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 781] |- |575 |[[Әдеби жанрлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6520] |- |576 |[[Табиғи қорлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 33] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1526] |- |577 |[[Көсемше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 1267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 7217] |- |578 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 2025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12479] |- |579 |[[Сәукеле кигізу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 1064] |- |580 |[[Орталық Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8894] |- |581 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 2253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 12135] |- |582 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 1022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18722] |- |583 |[[Біржан Қожағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11644] |- |584 |[[Петров мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3056] |- |585 |[[Исатай-Махамбет көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 2476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18987] |- |586 |[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11248] |- |587 |[[Джек Лондон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 1285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 2076] |- |588 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7414] |- |589 |[[Қазақстан Ғарыш Сапары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 1739] |- |590 |[[Нанотехнология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 4138] |- |591 |[[Қазақстан темір жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 8944] |- |592 |[[Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 17868] |- |593 |[[Айдау (Мұнай және газ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 931] |- |594 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 1966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 16742] |- |595 |[[Тәуекел Мүслім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 1543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 4221] |- |596 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11746] |- |597 |[[Қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1670] |- |598 |[[Ілияс Есенберлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12532] |- |599 |[[Қазақ әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 7567] |- |600 |[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 2529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 22809] |- |601 |[[Алтын белгі төсбелгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1297] |- |602 |[[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3318] |- |603 |[[Көксағыз бақбағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 1011] |- |604 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9437] |- |605 |[[Жәңгір-Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6993] |- |606 |[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3625] |- |607 |[[Қазақстанның Қызыл кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 9296] |- |608 |[[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7201] |- |609 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11916] |- |610 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8962] |- |611 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17730] |- |612 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 4387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 23745] |- |613 |[[Шек беру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 1908] |- |614 |[[Шақ (етістік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 1796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 9269] |- |615 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14978] |- |616 |[[Майкл Джексон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 1271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 3921] |- |617 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15881] |- |618 |[[Менің атым Қожа (хикаят)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 2943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20329] |- |619 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 2995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 24895] |- |620 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9707] |- |621 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 2653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14177] |- |622 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16139] |- |623 |[[Эссе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 1554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 7281] |- |624 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6313] |- |625 |[[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6605] |- |626 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10139] |- |627 |[[Шахмұрат Мүтәліп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 2944] |- |628 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 2499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 20685] |- |629 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13033] |- |630 |[[Қаңлы (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 8132] |- |631 |[[Өмірзая (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32535] |- |632 |[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 6138] |- |633 |[[Түменбай Қуандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 4590] |- |634 |[[Жүйке жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9729] |- |635 |[[Қызғалдақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 13520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 21569] |- |636 |[[Еліктеу сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 10310] |- |637 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 9301] |- |638 |[[Мезозой]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 3482] |- |639 |[[Іле Алатауы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 1077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 4273] |- |640 |[[Екінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 10570] |- |641 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11719] |- |642 |[[Алаштану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 951] |- |643 |[[Жігіттер тобы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 1596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 6901] |- |644 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9320] |- |645 |[[Қазақстан ғалымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4782] |- |646 |[[Бастың ауыруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 1194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 6222] |- |647 |[[Ленинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2847] |- |648 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19994] |- |649 |[[Білім инновациялық лицейлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3481] |- |650 |[[Құрбақалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3096] |- |651 |[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 2022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 5759] |- |652 |[[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5428] |- |653 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7642] |- |654 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12260] |- |655 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12700] |- |656 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13287] |- |657 |[[Электр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 1957] |- |658 |[[Менің атым Қожа (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 11422] |- |659 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17276] |- |660 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11175] |- |661 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8411] |- |662 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10497] |- |663 |[[Сөздің қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 887] |- |664 |[[Популяция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 4181] |- |665 |[[Эйфель мұнарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 3511] |- |666 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 2139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5890] |- |667 |[[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14402] |- |668 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 2553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12119] |- |669 |[[Абайдың философиялық көзқарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 2746] |- |670 |[[Қазақстан өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21973] |- |671 |[[Түркі Мемлекеттерінің Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3156] |- |672 |[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9980] |- |673 |[[Жай сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3003] |- |674 |[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12381] |- |675 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14680] |- |676 |[[Дулат Бабатайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19720] |- |677 |[[Отырар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 2440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 17178] |- |678 |[[Нәлқожа Ақбалаұлы Ергешбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 63] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 822] |- |679 |[[Күй (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2522] |- |680 |[[Сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 3814] |- |681 |[[Қаракерей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7574] |- |682 |[[Қазақ даласында өмір сүрген ежелгі тайпалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5541] |- |683 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9365] |- |684 |[[Тұманбай Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8121] |- |685 |[[Мұстафа Кемал Ататүрік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8764] |- |686 |[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 2656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 17482] |- |687 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17174] |- |688 |[[Жолжазба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 713] |- |689 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 2081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 15142] |- |690 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 1962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 8639] |- |691 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 13453] |- |692 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7305] |- |693 |[[Даңқ ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2067] |- |694 |[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 3253] |- |695 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12183] |- |696 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 2245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11546] |- |697 |[[Аңыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 3557] |- |698 |[[Кәмелеттік жасқа толмағандардың істері бойынша іс жүргізу ерекшеліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1273] |- |699 |[[Қосай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 2757] |- |700 |[[Халық қаһарманы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7691] |- |701 |[[Бабалар сөзі (жинақ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 1181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 3252] |- |702 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8392] |- |703 |[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3698] |- |704 |[[Біржан мен Сара айтысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 1566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 10559] |- |705 |[[Кірме сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5789] |- |706 |[[Жаппас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 6967] |- |707 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 2225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 16798] |- |708 |[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9327] |- |709 |[[Сөздік қор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 3689] |- |710 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8094] |- |711 |[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 6588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8658] |- |712 |[[Мақала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2052] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8469] |- |713 |[[Бұқаралық ақпарат құралдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6167] |- |714 |[[Қазақстанның биік тау шыңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5994] |- |715 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11633] |- |716 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 3799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10606] |- |717 |[[Әпке (драма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 2031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19308] |- |718 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8423] |- |719 |[[Әже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 1385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 14925] |- |720 |[[Вирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 6184] |- |721 |[[Қимақ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24829] |- |722 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11642] |- |723 |[[Робототехника]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 9435] |- |724 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 1987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 10850] |- |725 |[[Серке газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3688] |- |726 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 2124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11418] |- |727 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18740] |- |728 |[[Уикипедия:Жүктеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 3900] |- |729 |[[Алма Мүтәліпқызы Қыраубаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1716] |- |730 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 3603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22675] |- |731 |[[Гелиос]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 1053] |- |732 |[[Қой]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 1233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 6854] |- |733 |[[Неолит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 1031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 10851] |- |734 |[[18 ғасырдың бірінші ширегіндегі қазақ хандығының ішкі және сыртқы жағдайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 6845] |- |735 |[[Күй аңызы (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 10512] |- |736 |[[Ноғай ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 13967] |- |737 |[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6606] |- |738 |[[Коперниктің гелиоцентрлік жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2564] |- |739 |[[Иштуан Қоңыр Мандоки]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 987] |- |740 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7370] |- |741 |[[Құмкөл мұнай-газ кен орны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 1509] |- |742 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3296] |- |743 |[[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 6292] |- |744 |[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 15350] |- |745 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13764] |- |746 |[[Жау тылындағы бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 20667] |- |747 |[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 8135] |- |748 |[[Құрмет ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 5615] |- |749 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 1947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 9679] |- |750 |[[Картоп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 2241] |- |751 |[[Орман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 4638] |- |752 |[[Жалаң сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2184] |- |753 |[[Шайтанкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 1353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 2773] |- |754 |[[Қазақ хандықтарының сыртқы саясаты мен дипломатиясы (15-17 ғасыр)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 3075] |- |755 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8662] |- |756 |[[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9076] |- |757 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8297] |- |758 |[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24082] |- |759 |[[Галстук]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 2631] |- |760 |[[Көпжылдық өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 709] |- |761 |[[Оянған өлке (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2698] |- |762 |[[Көкбауыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 4007] |- |763 |[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7372] |- |764 |[[Ботбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8004] |- |765 |[[Қоршаған ортаны қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 1270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 9766] |- |766 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11721] |- |767 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 1902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 10609] |- |768 |[[Алаш автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12322] |- |769 |[[Жүсіп Ақшораев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5614] |- |770 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20407] |- |771 |[[Астана мектеп оқушыларының сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 46] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3951] |- |772 |[[Деннис Тито]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 699] |- |773 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8204] |- |774 |[[Айтыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 2008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 11643] |- |775 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11031] |- |776 |[[Төлеген Тоқтаров көшесі (Астана)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 710] |- |777 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10850] |- |778 |[[Төлен Әбдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 3135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 7892] |- |779 |[[Исатай Тайманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15452] |- |780 |[[Үрмелі музыка аспаптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3403] |- |781 |[[Жайылма сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2960] |- |782 |[[Ким Серікбайұлы Серікбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 793] |- |783 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16905] |- |784 |[[Ибраһим]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 1299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 5540] |- |785 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10608] |- |786 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 1688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 10927] |- |787 |[[Жақайым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 5956] |- |788 |[[Жүсіп Баласағұни]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 2130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 24580] |- |789 |[[Алшын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7092] |- |790 |[[Әсет Болғанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1141] |- |791 |[[Ацетилсалицил қышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 2839] |- |792 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 2784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17462] |- |793 |[[Роман Васильевич Скляр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 1503] |- |794 |[[Табиғат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 2144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 13676] |- |795 |[[Лейкоз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 3076] |- |796 |[[Заң Шығару Бастамасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 816] |- |797 |[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12162] |- |798 |[[Жылқы (қазақ дәстүрі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 5887] |- |799 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 10430] |- |800 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 13100] |- |801 |[[Қазақстанның мемлекеттік құрылымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6128] |- |802 |[[Қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық күресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9471] |- |803 |[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4954] |- |804 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 2056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7043] |- |805 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 12202] |- |806 |[[Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 4056] |- |807 |[[Алюминий]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 5443] |- |808 |[[Литосфера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 5738] |- |809 |[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 2354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14338] |- |810 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 6536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 12793] |- |811 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 1968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8551] |- |812 |[[Желдірме]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 828] |- |813 |[[Педагогика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 7845] |- |814 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 2344] |- |815 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 1963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 13515] |- |816 |[[Қазақ-жоңғар соғыстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10758] |- |817 |[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің кадет корпусы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 715] |- |818 |[[Жиембет жырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 12717] |- |819 |[[Мұзды өлке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 1276] |- |820 |[[Қорғалжын қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12379] |- |821 |[[Алаш Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 2191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 15401] |- |822 |[[:Санат:Қазақ жазушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5612] |- |823 |[[Нүктелі үтір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 2060] |- |824 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8084] |- |825 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9307] |- |826 |[[:Сурет:SB - Kazakh woman on horse.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 18] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 14402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17290] |- |827 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9635] |- |828 |[[Түргеш қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24569] |- |829 |[[Мемлекеттік басқару формасы бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4804] |- |830 |[[Сақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1904] |- |831 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9616] |- |832 |[[Қатысушы:Алмас Алимжанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 22] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 614] |- |833 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22603] |- |834 |[[Матай (ру бірлестігі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7515] |- |835 |[[Жабайы алма (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 7722] |- |836 |[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4864] |- |837 |[[Эмбриология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1151] |- |838 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10559] |- |839 |[[Компьютерлік қауіпсіздік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 2943] |- |840 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11772] |- |841 |[[Алтынемел ұлттық паркі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 7325] |- |842 |[[Оксидтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 6806] |- |843 |[[Қазақстандағы ұжымдастыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 2534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 11551] |- |844 |[[Лексикалық мағына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 1803] |- |845 |[[Әбділда Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6185] |- |846 |[[Кіші жүздің Ресейге қосылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 11320] |- |847 |[[Мәлік Ғабдуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12585] |- |848 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 1766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2985] |- |849 |[[Нуклеин қышқылдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5299] |- |850 |[[Бүйрекүсті безі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 3445] |- |851 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14199] |- |852 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7857] |- |853 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9394] |- |854 |[[Азаматтық іс жүргізудің құқықтық қатынастарына қатысушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1139] |- |855 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11644] |- |856 |[[Тың игеру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 2416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12129] |- |857 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7840] |- |858 |[[Айқап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 1520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7501] |- |859 |[[Әскери қызмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 3304] |- |860 |[[Барыс ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2770] |- |861 |[[Толеранттық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 2812] |- |862 |[[Шешендік өнер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 1052] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 6775] |- |863 |[[Көкшетау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 6780] |- |864 |[[Эрнест Хемингуэй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 3847] |- |865 |[[Қазақ есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6812] |- |866 |[[Мәңгілік ел қақпасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 1581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 18251] |- |867 |[[Астана Опера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 1267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 4799] |- |868 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15455] |- |869 |[[Монополистік, жетілмеген бәсеке. Бәсекенің формалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1009] |- |870 |[[Қызыл жебе (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1959] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 7849] |- |871 |[[Жезқазған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 6587] |- |872 |[[Дауысты дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 16713] |- |873 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8151] |- |874 |[[Sadraddin]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Sadraddin 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 1319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Sadraddin 5790] |- |875 |[[Шалкиіз Тіленшіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10887] |- |876 |[[Қазақстанның автомобиль жолдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1709] |- |877 |[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1706] |- |878 |[[Бақбақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 1481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 4307] |- |879 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10563] |- |880 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15817] |- |881 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19813] |- |882 |[[Жалмауыз кемпір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 1596] |- |883 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6904] |- |884 |[[Қазақ билері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12289] |- |885 |[[Пейіш. Жұмақ ананың табанының астында]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 4422] |- |886 |[[Тіршілік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 2537] |- |887 |[[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3314] |- |888 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 13181] |- |889 |[[Аусыл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 1075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 2365] |- |890 |[[Назарбаев Зияткерлік мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3733] |- |891 |[[Жүзу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 87] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 2850] |- |892 |[[Қазақстанның сыртқы саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 7103] |- |893 |[[Айқындауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 5748] |- |894 |[[Түрік руна жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4714] |- |895 |[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 5865] |- |896 |[[:Санат:Қазақ батырлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7316] |- |897 |[[Қазақстанның тұңғыш мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 6570] |- |898 |[[Дүние жүзінің саяси картасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 6207] |- |899 |[[Адамаралық қарым-қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 3774] |- |900 |[[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 12271] |- |901 |[[Көшбасшылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4090] |- |902 |[[Қарақалпақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6891] |- |903 |[[Күлтегін ескерткіші]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 12460] |- |904 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9316] |- |905 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9255] |- |906 |[[Пысықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 10170] |- |907 |[[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 7866] |- |908 |[[Қайым Мұқамедханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7630] |- |909 |[[Қазақстандағы референдум (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 1584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6628] |- |910 |[[Астана қаласының бас мешіті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 1355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 6460] |- |911 |[[Плацента]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 1428] |- |912 |[[Қасым ханның қасқа жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 11977] |- |913 |[[Жошы хан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4770] |- |914 |[[Ғұндар өркениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1926] |- |915 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8461] |- |916 |[[Махмұд Қашқари]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 1639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 13275] |- |917 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8252] |- |918 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9853] |- |919 |[[Термометр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 3551] |- |920 |[[Талас шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14216] |- |921 |[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12583] |- |922 |[[Жекешелендіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 1864] |- |923 |[[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8965] |- |924 |[[Аналитикалық тәсіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 4057] |- |925 |[[Африка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 15944] |- |926 |[[Публицистикалық стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 10345] |- |927 |[[Конституциялық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 3892] |- |928 |[[Халиди Құрбанғали]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 1635] |- |929 |[[Василий Васильевич Радлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2571] |- |930 |[[Қаракесек (Әлімұлы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5476] |- |931 |[[Ханзада Жумонг (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 1977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 7967] |- |932 |[[Бұлшық ет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 1314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 13471] |- |933 |[[Тоқтар Серіков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9681] |- |934 |[[Қазақстан елтаңбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 11426] |- |935 |[[Ғылыми әдіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 3507] |- |936 |[[Қырғи қабақ соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 12837] |- |937 |[[Таласбек Әсемқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3318] |- |938 |[[Жер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 2584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 14504] |- |939 |[[Аминқышқылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 7012] |- |940 |[[Атығай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 1012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 3963] |- |941 |[[Жоңғар шапқыншылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16296] |- |942 |[[Уикипедия:Санаттар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 3578] |- |943 |[[Мұражай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 1365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 5706] |- |944 |[[Заңды өкіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 831] |- |945 |[[Жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 9365] |- |946 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7202] |- |947 |[[Орталық Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 14340] |- |948 |[[Ғани Мұратбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4596] |- |949 |[[Тырысқақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 3529] |- |950 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3662] |- |951 |[[Әдет-ғұрыптар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 2246] |- |952 |[[Абай лирикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2758] |- |953 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9267] |- |954 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12392] |- |955 |[[Python]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Python 276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 1737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Python 6635] |- |956 |[[Теңіз машығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 514] |- |957 |[[Жаңабай (Дулат)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 1076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 4291] |- |958 |[[Күн жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 8915] |- |959 |[[Дәстүрлі билер соты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 1285] |- |960 |[[Химиялық реакциялардың типтері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2334] |- |961 |[[Дауыссыз дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 15740] |- |962 |[[Нұрлы көш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 2225] |- |963 |[[Жаңа білім беру жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 5257] |- |964 |[[Христиандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 8146] |- |965 |[[Жәнібек Ақатұлы Елеуісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1039] |- |966 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 2300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 18392] |- |967 |[[Барлас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 2558] |- |968 |[[Метафора]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 1632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 12621] |- |969 |[[Сөйлемнің бірыңғай мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9328] |- |970 |[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 1573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 7360] |- |971 |[[Флеш-жад]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 855] |- |972 |[[Ағылшын тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 6723] |- |973 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 2015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 29772] |- |974 |[[Қырғыз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6535] |- |975 |[[Қаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 14130] |- |976 |[[Тәңіршілдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 1086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 5658] |- |977 |[[Түйелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10531] |- |978 |[[Күш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 5046] |- |979 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9159] |- |980 |[[Елтаңба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 1429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 12061] |- |981 |[[Зейнеп Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5776] |- |982 |[[Ішкі қызмет жарғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1148] |- |983 |[[Сүйінбай Аронұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16687] |- |984 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 12866] |- |985 |[[Қазақ шежіресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6469] |- |986 |[[Түрксіб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 1103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 7976] |- |987 |[[Үтір намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 4560] |- |988 |[[Ақуыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 1161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 9933] |- |989 |[[Бұрындық хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10900] |- |990 |[[Жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13053] |- |991 |[[Тұрлаулы мүшелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2458] |- |992 |[[Тарақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5946] |- |993 |[[Ислам күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 8195] |- |994 |[[Құстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 2882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 12878] |- |995 |[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9279] |- |996 |[[Ортағасыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 4347] |- |997 |[[Төре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7242] |- |998 |[[Сабақты етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2168] |- |999 |[[Халық саны бойынша дүние жүзі қалалар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5920] |- |1000 |[[Мажарстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4713] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} 4lm9b68ofrvoldmx9r85uengle8jme1 0 775842 3619077 3570910 2026-06-17T15:16:16Z Fotrus 167855 3619077 wikitext text/x-wiki {{Ағымдағы оқиғаға қатысы бар|Ирандағы соғыс (2026)|20260308}} {{Мемлекеттік қайраткер | түс = елбасы<!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Моджтаба Хаменеи | Шынайы есімі = مجتبی خامنه‌ای | Суреті = Mojtaba Khamenei 2024.jpg | Сурет ені = | Атауы = Хаменеи, 2024 жыл | Титулы = [[Иран Жоғарғы көсемі]] | Ту = Flag of Iran.svg | Ту2 = Emblem of Iran.svg | Басқара бастады = 8 наурыз 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Масуд Пезешкиан]] | Ізашары = [[Әли Хаменеи]] | Ізбасары = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = Моджтаба Хосейни Хаменеи | Туған күні = 8.9.1969 | Туған жері = {{туғанжері|Машһад|Машһадта}}, [[Иран шаһаншаһ мемлекеті|Иран]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = [[Шииттер|шиия ислам]] | Әкесі = [[Әли Хаменеи]] | Анасы = {{iw|Мансуре Ходжасте Багерзаде|Мансуре Ходжасте Багерзаде|fa|منصوره خجسته باقرزاده}} | Жұбайы = {{marriage|Заһра Хаддад-Әдел|2004|2026|end=died}}<ref>{{Cite web|url=https://www.in.gr/2026/03/01/world/nekroi-kori-o-gampros-kai-o-eggonos-tou-ali-xamenei-kata-tis-proines-epitheseis/ |title=Νεκροί η κόρη, ο γαμπρός, ο εγγονός και η νύφη του Αλί Χαμενεΐ κατά τις πρωινές επιθέσεις |language=el |work=in.gr}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260302060622/https://www.in.gr/2026/03/01/world/nekroi-kori-o-gampros-kai-o-eggonos-tou-ali-xamenei-kata-tis-proines-epitheseis/ |date=2026-03-02}}</ref> | Балалары = 3 | Партиясы = | Білімі = [[Қом семинариясы]] | Мамандығы = | Қызмет еткен жылдары = {{Unbulleted list |1987–1988 ([[Ислам төңкерісі сақшыларының корпусы]]) |2009 ([[Басидж]]) }} | Құрамында болды = | Әскер түрі = {{Unbulleted list |[[Ислам төңкерісі сақшыларының корпусы]] (1987–1988) |[[Басидж]] (2009) }} | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = {{Unbulleted list |[[Иран-Ирак соғысы]] |[[Ирандағы наразылық шаралары (2009)|Жасыл төңкеріс]] }} | Қолтаңбасы =Mojtaba Khamenei Signature.svg | Сайты = | Commons = Mojtaba Khamenei | Марапаттары = }} [[Марджа ат-таклид|Аятолла]] [[Сәийд|Сейіт]] '''Моджтаба Хосейни Хаменеи'''<ref name="kursiv" /> (тағы '''Мұжтаба''';<ref>{{Cite web|url=https://qaznews.kz/irannyng-zhanga-rwhani-koeshbasshysy-muzhtaba-hamenei-alghash-ret-resmi-maelimdeme-zhasady/ |title= Иранның жаңа рухани көшбасшысы Мұжтаба Хаменеи алғаш рет ресми мәлімдеме жасады. |language=kk |publisher=QazNews |date=2026-03-14 |accessdate=2026-03-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://qrnews.kz/news/irannyng-zhanga-kosemi-algashky-resmi-malimdemesinde-ne-aytty-iFt0T |title= Иранның жаңа көсемі алғашқы ресми мәлімдемесінде не айтты? |language=kk |publisher=QrNews|last=Абдрахманов |first= Мағжан |date=2026-03-13 |accessdate=2026-03-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/33703872.html |title= Иранның жаңа рухани көсемі Мұжтаба Хаменеи мәлімдеме жасады |language=kk |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2026-03-12 |accessdate=2026-03-15}}</ref> {{lang-fa|مجتبی حسینی خامنه‌ای}}; [[8 қыркүйек]] [[1969 жыл]], [[Машһад]]) — [[иран]]дық саяси және діни қайраткер, 2026 жылғы наурыздан бері [[Иран жоғарғы көсемі]].<ref name="election">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/ali-khameneis-son-mojtaba-chosen-as-irans-new-supreme-leader |title= Ali Khamenei’s son Mojtaba chosen as Iran’s new supreme leader |language=en |publisher=[[The Guardian]] |last=Tondo |first=Lorenzo |date=2026-03-08 |accessdate=2026-03-08}}</ref> Хаменеи — Иранның бұрынғы жоғарғы көсемі [[Әли Хаменеи]]дің екінші баласы. Ол 1987 жылдан 1988 жылға дейін [[Ислам революциясы сақшыларының корпусы]]нда қызмет етті. [[Ирандағы наразылық шаралары (2009)|2009 жылы]] наразыларға қарсы күш көрсеткен [[Басидж]]ге бейресми түрде басшылық еткен. Дін мен саясаттағы кішкене тәжірибесі және [[непотизм]]ге қарамастан<ref name="kursiv" /> 2026 жылғы наурызда Хаменеи елдің келесі жоғарғы көсемі болып сайланды.<ref name="election" /> Ізашар әкесі [[Ирандағы соғыс (2026)|сол жылғы ақпан]]да [[Әли Хаменеидің өлтірілуі|өлтірілген болатын]].<ref name="24kz">{{Cite web|url=https://24.kz/kz/zha-aly-tar/lemde/757002-irannyn-zana-zogargy-kosbassysy-sajlandy |title=Иранның жаңа Жоғарғы көшбасшысы сайланды |language=kk |work=24.kz |date=2026-03-04 |accessdate=2026-03-04}}</ref> Әли Хаменеидің билігі кезінде Моджтаба оның ең мүмкін ізбасары, ең ықпалды баласы делінді.<ref>{{cite news |title=Mojtaba Khamenei and Mahdi Hashemi |language=en |url=http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=1033 |accessdate=2015-08-14}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20090905201044/http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=1033 |date=2009-09-05}}</ref><ref name="Borger">{{cite news |last=Borger |first=Julian |date=2009-07-08 |title=Khamenei's son takes control of Iran's anti-protest militia |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |accessdate=2009-07-11 |newspaper=[[The Guardian]]}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130907001755/http://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |date=2013-09-07}}</ref><ref name="sahimi2089">{{cite news |last=Sahimi |first=Mohammad |date=2009-08-20 |title=Nepotism & the Larijani Dynasty |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/08/nepotism-the-larijani-dynasty.html |accessdate=2013-02-11 |publisher=PBS |location=Los Angeles}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20190501030945/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/08/nepotism-the-larijani-dynasty.html |date=2019-05-01}}</ref><ref name="Slavin">{{cite news |last=Slavin |first=Barbara |date=2022-09-20 |title=The Supreme Leader is still alive. But when he does eventually die, how will succession play out? |language=en |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out |accessdate=2022-12-26 |newspaper=Atlantic Council}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20221028132340/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out/ |date=2022-10-28}}</ref><ref name=NYT>{{Cite news |last=Fassihi |first=Farnaz |date=2026-03-03 |title=Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor |url=https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html |language=en |accessdate=2026-03-04 |publisher=[[The New York Times]] |language=en |issn=0362-4331}}</ref> Саяси және заңи ұстанымы бойынша Моджтаба [[Ирандағы консерватизм|Иран консерваторлары]]ның экстремал жағында деп бағаланады. [[Атлант кеңесі]] оны «идеологиясы бойынша ең экстремист молдалармен байланысты» деді.<ref>{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/03/08/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |title=Iran's next supreme leader: Khamenei's hardline son Mojtaba |publisher=[[Axios]] |language=en |last=Walker |first=Josephine |date=2026-03-08 |accessdate=2026-03-11}}</ref> Сарапшылар оны әкесімен салыстырғанда ядролық қаруды көбірек қолдайды деп бағалады.<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/what-kind-supreme-leader-would-mojtaba-khamenei-be |title=What Kind of Supreme Leader Would Mojtaba Khamenei Be? |publisher=[[Вашингтон Таяу Шығыс саясаты институты]] |language=en |author=Clawson, Patrick; Nadimi, Farzin |date=2026-03-05 |accessdate=2026-03-09}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20260309001045/https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/what-kind-supreme-leader-would-mojtaba-khamenei-be |date=2026-03-09}}</ref> == Ерте жылдары және білімі == Хаменеи 1969 жылғы 8 қыркүйекте [[Машһад]]та туған. Ол — [[Иран жоғарғы көсемі]] [[Әли Хаменеи]]дің екінші ұл баласы.<ref name="kursiv">{{Cite web|url=https://kz.kursiv.media/kk/2026-03-04/hameneiding-uly-modzhtaba-irannyng-zhanga-zhogharghy-koesemi-bolyp-sajlandy-baq/amp/ |title=Хаменеидің ұлы Моджтаба Иранның жаңа жоғарғы көсемі болып сайланды — БАҚ |language=kk |work=kz.kursiv.media |last=Дүйсенбек |first=Талғат |date=2026-03-04 |accessdate=2026-03-04}}</ref><!-- <ref name="shadow">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html |title=The Man in the Shadow: Mojtaba Khamenei |publisher=[[PBS]] |accessdate=2017-09-05}} {{Wayback|date=2017-11-09 |url=https://web.archive.org/web/20171109183057/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html}}</ref><ref name=mehdi2012>{{cite web |last=Khalaji |first=Mehdi |title=Supreme Succession. Who Will Lead Post-Khamenei Iran? |url=http://www.metransparent.com/IMG/pdf/mehdi_khalaji_supreme_succession.pdf |publisher=The Washington Institute |location=Washington, DC |format=Policy Focus (No. 117) |date=2012}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20140416184302/http://www.metransparent.com/IMG/pdf/mehdi_khalaji_supreme_succession.pdf |date=2014-04-16}}</ref> --> Дін білімін әкесінен және өзге де ұстаздан алған, осылайша дін қызметкері атанған.<ref>{{Cite web|url=https://egemen.kz/article/408242-irannynh-dganha-zhogharghy-koshbasshysy-saylandy |title=Иранның жаңа Жоғарғы көшбасшысы сайланды |language=kk |publisher=[[Егемен Қазақстан]] |last=Мұқаев |first=Шыңғыс |date=2026-03-04 |accessdate=2026-03-04}}</ref> == Мансабы == Хаменеи [[Қом (қала)|Қом]] қаласында діни дәріс беретін.<ref name="kursiv" /> === Жоғарғы көсемдікке үміткерлігі === Хаменеи Иран жоғарғы көсемдігіне үміткерлер арасында еді.<ref>{{Cite web|url=https://sn.kz/sn-akparat-agyny/133616-irandagy-en-zhogary-bilik-khameneidin-ulyna-otti/amp |title=Ирандағы ең жоғары билік Хаменеидің ұлына өтті |language=kk |work=sn.kz |date=2026-03-04 |accessdate=2026-03-04}}</ref> Иранның үш түрлі шенеунігі оны «айқын фаворит» деді.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.nur.kz/world/2350011-baq-ali-hameneiding-uly-irannyng-zhanga-zhogargy-kosemi-bolyp-sailandy/ |title=БАҚ: Әли Хаменеидің ұлы Иранның жаңа жоғарғы көсемі болып сайланды |language=kk |work=kaz.nur.kz |last=Асқарқызы |first=Эльмира |date=2026-03-04 |accessdate=2026-03-04}}</ref> 2026 жылғы 4 наурызда түрлі шетелдік деректер Моджтабаның Жоғарғы көсем болып сайланғанын хабарлады.<ref name="24kz" /> Бұны, алайда, ресми деректер әлі растамады.<ref name="kursiv" /><ref>{{Cite web|url=https://inbusiness.kz/kz/last/bak-hameneidin-uly-irannyn-zhana-zhogargy-kosemi-atandy |title=АҚШ шабуылынан қаза тапқан Әли Хаменеидің ұлы Иранның жаңа рухани көсемі атануы мүмкін |language=kk |work=inbusiness.kz |last=Смаилова |first=Балжан |date=2026-03-04 |accessdate=2026-03-04}}</ref> === Жоғарғы көсем === 2026 жылғы 8 наурызда [[Сарапшылар кеңесі]] жаңа Жоғарғы көсемнің Хаменеи екенін жариялады.<ref name="election" /> Сайланғанынан бері Хаменеи халық алдында шығып көрмеген.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cwy8ldyp2zwo |title=Iranians deeply divided over Mojtaba Khamenei's rise to power |language=en |publisher=[[BBC News]] |last=Habibiazad |first=Ghoncheh |date=2026-03-10 |accessdate=2026-03-11}}</ref> [[Әли Хаменеи өлтірілуі|Әкесін өлтірген]] соққыда Хаменеи қатты жарақаттанды деген ақпарат бар. [[Масуд Пезешкиан]]ның ұлы Юсуф ол «кішкене ғана» жарақат алды, бірақ дені сау деді.<ref name=":11">{{Cite web |title=Iran Israel War: Mojtaba Khamenei&#039;s Profile Photo Flagged As AI-Generated Amid Injury Reports |url=https://www.ndtv.com/world-news/iran-israel-war-mojtaba-khameneis-profile-photo-flagged-as-ai-generated-amid-injury-reports-11209063 |language=en |work=ndtv.com}}</ref> Иран шенеунігі [[The Telegraph]] баспасына: «Моджтаба туралы ешкім ештеңе білмейді: оның тірі ме, әлде қайтыс болғаны ма, немесе қаншалықты ауыр жараланғаны да белгісіз. Бізге тек оның жараланғаны айтылды. Ол [[Ирандағы соғыс (2026)|соғыс]]қа ықпал етпейді, өйткені ол мұнда жоқ. Командирлердің көпшілігі, дәлірек айтқанда, барлық командирлер, одан еш хабар алмады» деп хабарлады.<ref name=":14">{{Cite web |title=Mojtaba Khamenei is uniting Iran against Trump – but he may not be alive |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/03/13/mojtaba-khamenei-uniting-iran-against-trump-may-not-alive/ |work=The Telegraph |first=Akhtar |last=Makoii |date=2026-03-13 |accessdate=2026-03-15}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Иран жоғарғы басшылары}} {{DEFAULTSORT:Хаменеи, Моджтаба}} [[Санат:Иран саясаткерлері]] [[Санат:Иран аятоллалары]] [[Санат:XXI ғасыр саясаткерлері]] [[Санат:Шииттер]] [[Санат:Иран билеушілері]] [[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]] o1mfytza6z4blcks7fk1v6d0cyqa381 0 777758 3619130 3618191 2026-06-17T17:58:12Z Tuttiorchestra687 173049 3619130 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} [[Сурет:Aeolian Ladies' Orchestra.jpg|нобай|Розабель Уотсон басқаратын Эолиялық әйелдер оркестрі,1912 жыл]] '''Әйел дирижёрлер''' — музыка тарихындағы ұзақ уақыт бойы ер адамдар басым болған кәсіби саланың өкілдері. Дирижёрліктің алғашқы элементтері орта ғасырлардағы шіркеулік хор жетекшілері мен регенттердің қызметінен байқалады. Кейбір әйел музыканттар діни хорларды басқарумен, орындаушыларды оқытумен, музыкалық интерпретациямен және ансамбль үйлесімділігін қамтамасыз етумен айналысты. Кейінгі ғасырларда әйел дирижёрлер опералық, симфониялық, камералық, хор, әскери, үрмелі, эстрадалық және халық аспаптары оркестрлерінде қызмет атқарды. Тарихтың әртүрлі кезеңдерінде көптеген әйел дирижёрлер кәсіби шектеулерге, қоғамдық сынға және оркестрлердегі гендерлік теңсіздікке тап болды. Соған қарамастан, олар халықаралық музыка мәдениетінің дамуына елеулі үлес қосты. Тізімге [[Еуропа]], [[Солтүстік Америка|Солтүстік]] және [[Оңтүстік Америка]], [[Азия]] және [[Таяу Шығыс]] елдерінің дирижёрлері енгізілген. Мұнда [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], [[Германия]], [[Франция]], [[Италия]], [[Ресей]], [[Қазақстан]], [[Қытай]], [[Жапония]], [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]], [[Аустралия]], [[Түркия]], [[Украина]] және басқа да мемлекеттердің өкілдерімен қатар [[Ауғанстан]], [[Үндістан]], [[Палестина]], [[Иран]], [[Мысыр]], [[Оңтүстік Африка Республикасы]], [[Колумбия]] және өзге де елдерден шыққан дирижёрлер туралы мәліметтер қамтылған. Бұл тізімдегі тұлғалар есімдерінің ресми жазылуына сәйкес алфавиттік тәртіп бойынша орналастырылған және әртүрлі дәуірлерде қызмет атқарған әйел дирижёрлер туралы қысқаша мәліметтерді қамтиды. 2026 жылғы маусым айындағы мәлімет бойынша мақалада 250 әйел дирижёр қамтылған және тізім жаңа деректерге байланысты тұрақты түрде толықтырылып отырады. '''А''' * '''Антония Луиза Брико''' (1902–1989; [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – нидерландт текті америкалық [[Дирижер|дирижёр]]. Немістің дирижëрлік мектебінің өкілі әрі философия ғылымының докторы [[Карл Мук|Карл Муктың]] дирижëрлік сыныбының бірегей шәкірті. Оның кәсіби дирижëр ретінде халықаралық танылуы 1930 жылы Берлин филармониялық оркестрімен [[Антонин Дворжак|А. Дворжактың]] №9 ми минор «Жаңа әлемнен» симфониясын дирижëрлегеннен кейін басталды. 1934 жылы [[Нью-Йорк|Нью-Йоркте]] әйел музыканттардан құралған симфониялық оркестр ұйымдастырып, оның концерттерінің біріне АҚШ-тың бірінші ханымы [[Элеонора Рузвельт]] қатысып, дирижëрдің шығармашылығына қолдау білдірген.<ref name=":0">{{Cite web|title=Antonia Brico <nowiki>|</nowiki> American Female Conductor & Musician <nowiki>|</nowiki> Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Antonia-Brico|accessdate=01.05.2026}}</ref> * '''Алевтина Николаевна Иоффе''' (1978; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 2025 жылдан бастап [[Швейцария|Швейцариядағы]] Берн опералық театрының бас дирижëрі және «Staatskapelle Weimar» неміс оркестрінің шақырылған бас дирижëрі. 2011–2023 жылдары Н.И. Сац атындағы балалар музыкалық театрының бас дирижëрі лауазымын атқарған. 2018 жылы «Deutsche Oper Berlin» неміс опералық театрында П.Чайковскийдің «[[Аққу көлі]]<nowiki/>» балетімен дебют өткізді.<ref name=":1">{{Cite web|title=Алевтина Иоффе - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/47585/|accessdate=02.05.2026}}</ref> * '''[[Ану Тали]]''' (1972; [[Эстония]]) – эстондық дирижëр. 1997 жылы Кадри Тали егізімен бірге Солтүстік симфониялық оркестрінің негізін қалаушысы және бас дирижëрі. 2003 жылы оның «Swan Flight» атты дебюттік альбомы Вельо Тормис шығармалары негізінде ECHO Klassik неміс сыйлығында «Young Artist of the Year» аталымын жеңіп алды. 2013–2019 жылдар аралығында АҚШ-тағы «Sarasota Orchestra» симфониялық оркестрінің музыкалық директоры қызметін атқарды.<ref>{{Cite web|title=Anu Tali - Dallas Symphony Orchestra|url=https://www.dallassymphony.org/people/anu-tali/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алондра де ла Парра''' (1980; [[Мексика]]) – мексикалық дирижëр және Мексиканың ресми елшісі. 2004 жылы Philarmonic Orchestra of the Americas (POA) оркестрінің негізін қалаушысы. Оркестрдің «Mi Alma Mexicana» атты альбомы Billboard Classical Charts рейтингінің алғашқы ондығына кіріп, небәрі екі ай ішінде күйтабақ Мексикада платиналы мәртебе алған алғашқы классикалық музыкалық альбомдардың бірі болды. 2024 жылдан бастап Испанияда Orquestra y Coro de la Comunidad de Madrid (ORCAM) оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі лауазымын атқарады.<ref>{{Cite web|title=Alondra de la Parra - Mexican Conductor|url=https://alondradelaparra.com/en/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анастасия Вельт''' (1995; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. Липецк қаласының мемлекеттік филармониясының симфониялық оркестрінде екінші дирижëр қызметін атқарады. Мәскеуде «Жаңа Опера» театры, «Musica Viva» мәскеулік камералық оркестрі, Жаңасібірдің опера және балет театры, «Симфония плюс» камералық оркестрі, Соллертинский атындағы симфониялық оркестрі сынды ұжымдарда дирижëрлік еткен. 2022 жылы Луганск мемлекеттік симфониялық оркестрімен Д. Шостаковичтің «Фашизм мен соғыс құрбандарын еске алу» симфониясын орындап, концерт көрермендер тарапынан эмоционалды қабылданып, филармония тарихындағы есте қалған концерттердің бірі ретінде аталды. <ref>{{Cite web|title=МУЗЫКА ВЕЛИКОЙ ПОБЕДЫ <nowiki>|</nowiki> Липецкая государственная филармония (Унион) Анастасия Вельт|url=https://unionzal.ru/node/952|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна Скрылëва''' (1975; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Ресей]], [[Германия]]) – Орыс текті неміс дирижëр. 2019–2025 жылдар аралығында Магдебург театрының бас музыкалық директоры қызметін атқарып, опера және балет қойылымдарына жетекшілік етті. 2024 жылы Юджин Энгельдің «Grete Minde» атты ұмыт қалған операсын қайта жаңғыртып, Магдебург филармониялық оркестрімен жазылған жоба үшін «Opus Klassik Award» немістің классикалық сыйлығына ие болды. Әлемнің жетекші симфониялық оркестрлерімен: Deutsches Symphonie-Orchester Berlin, Gewandhausorchester Leipzig, Copenhagen Phil, Royal Swedish Opera, Dallas Opera, La Scala, Sydney Opera House деген музыкалық ұжымдармен жұмыс істеген. <ref>{{Cite web|title=Anna Skryleva - Conductor/Composer - Home|url=https://www.annaskryleva.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна Семëновна Закирова-Гулишамбарова''' (1976; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Татарстан]]) – ресейлік дирижëр. Дирижëр, ҚазКСР-інің, ТатарАКСР-інің және РФ-ның халық әртісі [[Фуат Шәкірұлы Мансұров|Фуат Шәкірұлы Мансұровтың]] шәкірті болған. 2021 жылы музыка өнерінің дамуына қосқан елеулі үлесі үшін «Татарстан Республикасының Халық әртісі» атағына ие болды. Композитор [[София Губайдулина|София Губайдулинаның]] заманауи музыка орталығының камералық оркестрінде бас дирижëр және көркемдік жетекші қызметтерін атқарған. 2023 жылдан бастап «Жаңа Музыка» атты Жастар симфониялық оркестрдің дирижëрі және көркемдік жетекшісі. <ref>{{Cite web|title=Художественному руководителю и дирижеру оркестра Анне Гулишамбаровой присвоили звание "Народный артист Республики Татарстан"|url=https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2028795.htm|accessdate=26.04.2026}}</ref> * [[Анна Ракитина|'''Анна Леонидовна Ракитина''']] (1989; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 2017 жылы Кёльн қаласында өткен «Deutscher Dirigentenpreis» халықаралық дирижёрлер байқауының III орын иегері, ал 2018 жылы Копенгагендегі Николай Малько атындағы халықаралық дирижёрлер байқауында II орын алды. 2019–2023 жылдары АҚШ-тағы Бостон симфониялық оркестрінде (BSO) бас дирижёр [[Андрис Нельсонс]] жетекшілігімен ассистенттік қызмет атқарып, оркестр тарихындағы осы лауазымға тағайындалған екінші әйел дирижёр атанды. 2025 жылы классикалық музыка өнеріне қосқан үлесі үшін «European Culture Prize» еуропалық мәдениет сыйлығымен марапатталды. <ref>{{Cite web|title=Anna Rakitina <nowiki>|</nowiki> conductor|url=https://www.annarakitina.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна-Мария Хельсинг''' (1971; [[Швеция]], [[Финляндия]]) – шведтік-финдік дирижëр. 2010–2013 жылдары Финляндиядағы Oulu Symphony Orchestra оркестрінің бас дирижëрі қызметінде тағайындалған алғашқы әйел дирижëрі болды. 2023 жылдан бастап Ұлыбританиядағы BBC Concert Orchestra оркестрдің алғашқы әйел бас дирижëрі қызметін атқарды. 2025 жылдан бері Финляндияда Vaasa City Orchestra-ның бас дирижëрі. Finnish Radio Symphony, Helsinki Philharmonic, Royal Stockholm Philharmonic, Iceland Symphony, BBC Philharmonic, Barcelona Symphony, Vancouver Symphony сияқты жетекші ұжымдармен жұмыс істеген. <ref>{{Cite web|title=Conductor Anna-Maria Helsing|url=https://www.annamariahelsing.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алла Анатольевна Кульбаба''' (1968; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Украина]]) – украиндық дирижëр. 1994 жылы С. Турчак атындағы Бірінші дирижëрлер байқауының III орын иегері атанды. 1999 жылдан бастап Киевтегі Тарас Шевченко атындағы Украинаның Ұлттық опера театрының дирижëрі қызметін атқарады. Театр сахнасында «Евгений Онегин», «Пиковая дама», «Иоланта», «Аида», «Травиата», «Макбет», «Набукко», «Тоска», «Манон Леско», «Мадам Баттерфляй», «Кармен», «Тайный брак», «Фауст», «Кіт у чоботях», «Ромео мен Джульетта», «Севиль шаштаразы», «Щелкунчик», «Махаббат сусыны», «Запорожец за Дунаем» және басқа да көптеген қойылымдарды өткізген. 2019 жылы «Украинаның Халық әртісі» атағына ие болды.<ref>{{Cite web|title=Кульбаба Алла Анатоліївна — Енциклопедія Сучасної України|url=https://esu.com.ua/article-51417|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алëна Грон''' (1993; [[Чехия]]) – чехиялық дирижëр. 2024 жылдан бастап Jihočeská fiharmonie, (Ческе-Будеëвице филармониялық оркестрі) ұжымының бас дирижëрі қызметіне тағайындалған алғашқы кәсіби әйел дирижëр атанды. 2024 жылдан бері АҚШ-та дирижëр Марин Олсоп жетекшілік еткен «TAKI Alsop Conducting Fellowship» халықаралық әйел дирижëрлер бағдарламасының мүшесі болып, Чикаго симфониялық оркестрімен дирижëрлік етті. Чехиялық композитор әрі дирижëр Витезслава Капралованың шығармашылығын насихаттаумен белсенді айналысып, оның оркестрге арналған туындыларын толықтай Janáček Philarmonic Orchestra оркестрімен жазып шықты.<ref>{{Cite web|title=Alena Hron <nowiki>|</nowiki> Taki Alsop Conducting Fellowship|url=https://takialsop.org/fellows/alena-hron/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Агнешка Дучмаль''' (1946; [[Польша]]) – поляк дирижëр. 1968 жылы [[Познань]] қаласында студент кезінде Orkiestra Kameralna Polskiego Radia Amadeus поляк радиосының ресми камералық оркестрдің негізін қалаушысы. 2024 жылы оркестрдің бас дирижëр лауазымын туған дирижëр қызына – Анна Дучмаль Мрожға табыстады. 2021 жылы дирижëрлік өнердегі жетістіктері және поляк музыкасын шетелде танытқаны үшін «Diamentowa Batuta» поляк радиосының сыйлығына ие болды. 2026 жылы «Dama Orderu Orła Białego» атты Польшаның дәрежесі биік сыйлығына марапатталды. <ref>{{Cite web|title=Agnieszka Duczmal (Conductor) - Short Biography|url=https://bach-cantatas.com/Bio/Duczmal-Agnieszka.htm|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Амандин Бейер''' (1974; [[Франция]]) – француздық дирижëр, скрипкашы. 2006 жылы «Gil Incogniti» камералық оркестрдің негізін қалаушысы және көркемдік жетекшісі. Барокко оркестрлерінде: Tafelmusic (Торонто), Freiburger Barockorchester, Akademie für Alte Musik Berlin, European Union Baroque Orchestra, Orchestre Français des Jeunes деген ұжымдармен шақырылған дирижëр ретінде қызмет еткен. 2012 жылы И.С. Бахтың жеке скрипкаға арналған сонаталар мен партиталардың үздік жазбалары үшін Diapason d'Or de l'année, Choc de Classica de l'année, Gramophone Editor's Choise премиялардың иегері болды. <ref>{{Cite web|title=Biography / Amandine Beyer|url=https://amandinebeyer.com/en/bio.html|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алиса Фарнем''' (1970; [[Ұлыбритания]]) – британдық дирижëр. 1997–2000 жылдар арылығында Н. Римский-Корсаков атындағы Санкт-Петербург мемлекеттік консерваториясында дирижëрлеу кафедрасын профессор [[Илья Александрович Мусин|Илья Александрович Мусинның]] сыныбында оқыған. The Royal Ballet, English National Ballet, Birmingham Royal Ballet, BBC Concert Orchestra, Royal Scottish National Orchestra, Longborough Festival Opera сынды музыкалық ұжымдармен концерттер өткізген. 2013 жылдан бері «Women Conductors» Ұлыбританиядағы әйел дирижëрлерді қолдау жобасының көркемдік жетекшісі. 2023 жылы «''In Good Hands: The Making of a Modern Conductor''» деген дирижëрлерге арналған кітапты жазып шығарған. <ref>{{Cite web|title=About - Alice Farnham|url=https://alicefarnham.com/pages/about|accessdate=27.04.2026}}</ref> * '''Аида Кеңесбаевна Абдуллаева''' (1962; [[Қарақалпақстан]]) – қарақалпақтық дирижëр. 1998 жылдан бастап [[Ташкент|Ташкенттегі]] [[Әлішер Науаи атындағы Үлкен театр|Әлішер Науаи атындағы мемлекеттік академиялық Үлкен театрдың]] дирижëрі. 1999 жылы «Қарақалпақстанның Халық әртісі» атағын алды. 2006 жылдары Санкт-Петербургтегі Мариин театрында тағылымдамадан өткен. Дирижëр репертуарында «Иоланта», «Щелкунчик», «Золушка», «Травиата», «Аида», «Бал-маскарад», «Свадьба Фигаро», «Мадам Баттерфляй» сияқты тағы да басқа көптеген опера және балет қойылымдары бар. <ref>{{Cite web|title=Абдуллаева Аида Кенгесбаевна » Бердақ атындағы Қарақалпақ мəмлекетлик академиялық музыкалы театры|url=https://berdax-teatr.uz/522-abdullaeva-aida-kengesbaevna.html|accessdate=27.04.2026}}</ref> * '''Анюта Николаевна Иванова''' ([[Саха Республикасы]], [[Саха Республикасы|Якутия]]) – якутиялық дирижëр. 2008 жылдан бері Сахадағы С.А. Зверев-Кыыл Уола атындағы Ұлттық би театрының халық аспаптар оркестрінің дирижëрі. Ресей, Италия, Швейцария, Франция, Испания мемлекеттердің халықаралық фестивальдеріне қатысқан. Саха Республикасының ұлттық музыкасын Якутияда және шет елдерде насихаттағаны үшін «Саха Республикасының Мәдениет саласының үздігі» лауазымына ие болған. <ref>{{Cite web|title=«Покажу себя с новых сторон»: дирижер Анюта Иванова Театра танца Якутии — о профессии и юбилейном концерте|url=https://sakhatime.ru/culture/65889/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Ася Георгиевна Фурта''' ([[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 1991 жылдан бастап [[Хабаровск|Хабаровсктағы]] өнер колледжінің (ХККИ) студенттік орыс халық аспаптар оркестрінің дирижëрі және дирижëрлеу, арнайы аспап, оркестрлік сынып пәндерінің оқытушысы. 2010–2019 жылдары аралығында Хабаровск өлкесінің филармониясының орыс халық аспаптар оркестрінің бас дирижëрі және оркестрдің көркемдік жетекшісі лауазымдарын атқарған. 2023 жылы наурызда «Хабаровск өлкесінің еңбек сіңірген мәдениет қайраткері» атағын алды.<ref>{{Cite web|title=Без фальши <nowiki>|</nowiki> Словесница Искусств Ася Фурта|url=https://www.slovoart.ru/node/2857|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Ализе Леон''' ([[Франция]]) – француздық дирижëр. 2024 жылы Копенгагенде Николай Малько атындағы Халықаралық жас дирижëрлерге арналған байқауда кезеңнен өтіп, [[Дания|Данияның]] ұлттық симфониялық оркестрімен өнер көрсеткен. [[Гштаадт|Гштаадта]] өткен дирижëр [[Неэме Ярви]] академиясының екінші сыйлықтың иегері. 2026 жылы [[Франция|Францияда]] өткен Халықаралық әйел дирижëрлерге арналған «La Maestra» байқауының III орын иегері және «Prix Generation Opera» арнайы сыйлығының жеңімпазы. Orchestre National de Bordeaux, Orchestre National de Montpellier, Orchestre Colonne, Opera de Tours сынды ұжымдармен дирижëрлік еткен. Францияның «Revelation Chef d'Ochestre» номинациясының дирижëр ретінде лауреаты. <ref>{{Cite web|title=Bio — ALIZE LÉHON|url=https://alizelehon.com/about|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Айгуль Юсуповна Джумашева''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық дирижëр. Дирижëр, ҚР халық әртісі, Герберт фон Караян атындағы дирижëрлер байқауының дипломанты [[Төлепберген Әбдірәшев|Төлепберген Әбдірәшевтің]] шәкірті болған. А. Джумашева [[Орал]] қаласындағы Жастар Мәдениет үйінің орыс халық аспаптар оркестрінің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі. 2018 жылы оркестр ұжымымен бірге Түркияда өткен оркестрлер байқауында I орын және Қазан қаласында өткен Халықаралық байқауда Гран-при жүлдесіне ие болды. 2024 жылы Ресейдің Санкт-Петербург қаласында өткен «Русское чудо» Халықаралық фестиваліне қатысып, Қазақстандағы орыс халық аспаптары оркестрінің кәсіби деңгейін танытты. <ref>{{Cite web|title=«Русское чудо» по-казахски: Айгуль Джумашева о балалайке, традициях и будущем оркестра - FRESH CITY - городской журнал|url=https://freshcity.info/russkoe-chudo-po-kazahski-ajgul-dzhumasheva-o-balalajke-tradicijah-i-budushhem-orkestra/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алия Нурланкызы Сали''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық дирижëр. Елордадағы Н.Ә. Назарбаев атындағы университеттің «NU Orchestra» студенттік оркестрінің бас дирижёры және көркемдік жетекшісі. [[Алматы|Алматыдағы]] Нұрғиса Тілендиев атындағы, [[Атырау|Атыраудағы]] Рыспай Ғабдиев атындағы және [[Талдықорған|Талдықорғандағы]] Мұқан Төлебаев атындағы Республикалық дирижёрлер байқауларының жүлдегері әрі қатысушысы. 2026 жылы [[Бейбітшілік және келісім сарайы|Бейбітшілік және келісім сарайында]] өткен «Around the World» (қаз. «Дүниежүзілік саяхат») атты концерттік жоба аясында халық, классикалық және заманауи музыкалық аспаптар бір сахнада үйлесімді тоғысып, 13 мемлекеттің мәдениетін насихаттайтын 24 шығарма орындалды. Концертке 1500 көрермен жиналып, жоба үлкен аншлагпен өтті. <ref>{{Cite web|title=Юбилейная симфония студенческого духа: NU Оркестр отмечает десятилетие <nowiki>|</nowiki> Yestate|url=https://yestate.kz/news/yubilejnaya-simfoniya-studencheskogo-duha-nu-orkestr-otmechaet-desyatiletie|accessdate=10.05.2026}}</ref> * '''Ария Каррильо Сильесар''' ([[Коста-Рика]]) – коста-рикалық дирижëр, скрипкашы. АҚШ-тың [[Миннесота]] штатында Golden Valley Orchestra және Buffalo Community Orchestra ұжымдарының көркемдік жетекшісі және дирижëрі қызметтерін атқарады. Сонымен қатар, [[Оңтүстік Дакота|Оңтүстік Дакотадағы]] симфониялық оркестрінің бірінші скрипкалар тобының тұрақты мүшесі. Қазіргі уақытта Миннесота университетінде оркестрлік дирижëрлеу мамандығы бойынша докторантурада білім алып, дирижëр [[Марк Рассел Смит|Марк Рассел Смиттің]] сыныбында оқуын жалғастыруда. <ref>{{Cite web|title=Aria Carrillo Siliezar’s - Golden Valley Orchestra|url=https://gvomusic.org/about-us/aria-carrillo-siliezar/|accessdate=20.05.2026}}</ref> * '''Ана Эрчулий''' ([[Словения]]) – словениялық дирижëр. 2022 жылы [[Любляна]] қаласындағы Музыкалық академияда оркестрлік дирижëрлеу курсын тәмамдап, шеберлігі үшін академияның Прешерн сыйлығына ие болды. Сонымен қатар, Словенияның Радио және телехабар тарату симфониялық оркестрімен «Imago Sloveniae» фестивалінде әрі композитор және дирижëр Владимир Ловецтің 100-жылдығына арналған Копер театрындағы концерттерде дирижëрлік өткен. 2023 жылы [[Венеция|Венецияда]] [[Падуя]] және Венецияның оркестрлерімен, сондай-ақ [[Дубровник|Дубровниктегі]] симфониялық оркестрмен қызметтестік орнатқан. <ref>{{Cite web|title=Ana Erčulj » SNG Opera in balet Ljubljana|url=https://www.opera.si/sl/kdo-smo/opera/ana-erculj|accessdate=20.05.2026}}</ref> * '''Амина Азатқызы Ибраева''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық дирижëр, қобызшы. 2025 жылы Алматыдағы Жамбыл Жабаев атындағы мемлекеттік академиялық филармониясында өткен [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Нұрғиса Тілендиев]] атындағы Республикалық дирижëрлер байқауының қатысушысы. Байқауда Н. Тілендиев атындағы «[[Отырар сазы]]<nowiki/>» фольклорлық-этнографиялық халық аспаптар оркестрімен Н. Тілендиевтің [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев|Мұқағали Мақатаевтың]] өлеңіне жазылған «[[Кел еркем, Алатауыңа]]<nowiki/>» және [[Құрманғазы Сағырбайұлы|Құрманғазының]] шығармасын өңдеген «[[Қызыл қайың-серпер]]<nowiki/>» туындыларына дирижëрлік еткен. <ref>{{Cite web|title=Итоги VІІ республиканского конкурса «Акберен» среди творческих школьников - Новости - Cmrito SKO-Bilim Agartu|url=https://cmrito.sko-bilim.kz/news?lang=ru&pkid=1608046190711750|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Ә''' * '''Әлия Жанәбілқызы Темірбекова''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық хор дирижëр. Алматыдағы Абай атындағы ұлттық мемлекеттік академиялық опера және балет театрының (ГАТОБ) бас хормейстері. 2024 жылы 21 маусымда ҚР Мәдениет және өнер қызметкерлерінің мерекесі күнінде мемлекет басшысы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] «[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]<nowiki/>» құрметті атағын табыс етті. Ә. Темірбекова бас хормейстер болып жұмыс істеген жылдары хорды әлемнің және қазақ репертуарынан бірқатар ірі шығармаларды, соның ішінде Дж. Вердидің «Риголетто» және «Травиата», Дж. Пуччинидің «Тоска», П. Чайковскийдің «Евгений Онегин» операсы, «Щелкунчик» балеті, Дж. Россинидің «Золушка», қазақ операларынан [[Евгений Григорьевич Брусиловский|Е. Брусиловскийдің]] «Қыз Жібек», [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|А. Ж]]<nowiki/>[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|ұбановтың]], [[Латиф Абдулхайұлы Хамиди|Л. Хамидидың]] «Абай», [[Мұқан Төлебаев|М. Төлебаевтың]] «[[Біржан - Сара (опера)|Біржан-Сара]]<nowiki/>», [[Сыдық Мұхамеджанов|С. Мұхамеджановтың]] «[[Жұмбақ қыз]]<nowiki/>» және басқа да көптеген спектакльдерді орындауға дайындады. <ref>{{Cite web|title=Aliya Temirbekova, Хормейстер <nowiki>|</nowiki> Архив, выступления, билеты и видео <nowiki>|</nowiki> Operabase|url=https://www.operabase.com/aliya-temirbekova-a37714/ru|accessdate=26.04.2026}}</ref> '''Б''' * '''Барбара Ханниган''' (1971; [[Канада]]) – канадалық дирижëр, сопрано әнші. 2019 жылдан бастап Швециядағы Göteborgs Symfoniker оркестрдің шақырылған бас дирижëрі. 2025 жылы «Polar Music Prize 2025» музыкалық сыйлығының лауреаты атанды. Б. Ханниган сахнада бір уақытта ән айтып әрі дирижëрлік етуімен танымал. Оның репертуарында «Mysteries of the Macabre», «La Voix humaine», «The Rake's Progress», «Knoxvillie: Summer of 1915» деген шығармалары бар. 2026 жылдан бастап Исландияның симфониялық оркестрдің бас дирижëрі лауазымын атқарады. <ref>{{Cite web|title=Barbara Hannigan|url=https://www.barbarahannigan.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * '''Барбара Поплавска''' ([[Қазақстан]]) – поляк текті қазақстандық дирижëр. Құрманғазы атындағы қазақ ұлттық консерваториясының құрметті профессоры, хор дирижëрі [[Бақыт Тұяқбаева|Бақыт Тұяқбаеваның]] шәкірті. Польшада Вроцлавтағы Кароль Липинский атындағы музыка академиясында (AMKL) опера және симфониялық дирижëрлеу мамандығын Марëк Пияровский сыныбын тәмамдаған. Үндістанның [[Мумбаи]] қаласындағы білікті кәсіби Symphony Orchestra of India (SOI) оркестрімен дирижëр ретінде қызметтес болған. 2025 жылдан бастап Құрманғазы атындағы ұлттық консерваторияның студенттік симфониялық оркестрдің бас дирижëрі қызметін атқарады. <ref>{{Cite web|title=Classical music has survived war, the pandemic and a lot more: Barbara Poplawska - The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/classical-music-has-survived-war-the-pandemic-and-a-lot-more/article69015931.ece|accessdate=05.05.2026}}</ref> * '''Барбара Скоукрофт''' ([[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – америкалық дирижëр. 1996 жылдан бастап Utah Youth Symphony ұжымының музыкалық директоры және бас дирижëрі қызметтерін атқарады. Оның жетекшілігімен оркестр 2002 жылы Солт-Лейк-Ситиде өткен Қысқы Олимпиада ойындарының мәдени олимпиадасына қатысты. 2006 жылдың сәуірінде Солт-Лейк симфониялық оркестрінің тарихындағы алғашқы әйел дирижëрі болды. 2008 жылы Юта жастар филармониясының негізін қалап, бұл оның жетекшілігімен екінші толық кәсіби оркестрге айналды. <ref>{{Cite web|title=Barbara Scowcroft – Salt Lake Symphony|url=https://saltlakesymphony.org/barbara-scowcroft/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * '''Бар Авни-Палентин''' (1989; [[Израиль]]) – израильдік дирижëр. 2021–2024 жылы Германиядағы Bayer Philarmoniker оркестрінің алғашқы әйел бас дирижëрі. 2024 жылы Парижде өткен La Maestra әйел дирижëрлерге арналған Халықаралық байқаудың I орын жүлдегері және қосымша арнайы сыйлықтардың Echo Prize, Arte Prize, Prize of the Pariz Mozart Orchestra әрі Prize of French concert hall and orchestras иегері. 2026 жылдың ақпанында Orchestre National Bordeaux Aquitaine оркестрімен «Symphonies in 3 Movements» сирек орындалатын шығармалардан тұратын дебюттік альбомын жазып шығарды. <ref>{{Cite web|title=Bar Avni–Pallentin <nowiki>|</nowiki> Malko Competition|url=https://www.malkocompetition.dk/conductor/2021/bar-avni-pallentin|accessdate=05.05.2026}}</ref> * '''Бақыт Жұмағалиқызы Тұяқбаева''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық хор дирижëр. ҚР Білім беру ісінің үздігі, еңбек ардагері, қазақстандық сазгерлердің хор жинақтарының құрастырушысы болып табылады, сондай-ақ «Краткий курс лекций по казахской хоровой литературе» оқулығының авторы. 2015 жылы 7 маусымда Пётр Чайковскийдің 175 жылдық мерейтойына арналған іс-шаралар аясында Б. Тұяқбаеваның жетекшілігіндегі П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық колледжінің «Алатау» жастар хоры Ресейдің Воткинск қаласында өнер көрсетті. Ұжым Благовещенск соборында, Преображенский храмында және Воткинск музыкалық мектебінде концерттер берген. <ref>{{Cite web|title=Митрополичий хор принял участие в концерте известных музыкальных коллективов Алма-Аты - PRS|url=https://prs.kz/press/9816/Mitropolichij-hor-prinyal-uchastie-v-koncerte-izvestnih-muzikalnih-kollektivov-Alma-Ati|accessdate=05.05.2026}}</ref> * '''Беверли Эверетт''' ([[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – америкалық дирижëр, музыка ғылымдарының докторы. 2008 жылдан бастап [[Солтүстік Дакота|Солтүстік Дакотадағы]] Bismarck-Mandan Symphony Orchestra және 20 жылдан астам уақыт бойы Bemidji Symphony Orchestra-ның музыкалық директоры және дирижëрі лауазымдарын атқарады. 2010 жылы The American Prize-тан «Excellence in Music Education» сыйлығымен марапатталды. 2011 жылы дирижëр ДжоАнн Фалеттамен кәсіби дайындықтан өтуге арналған Region 2 Arts / McKnight Career advancement Fellowship стипендиясының алғашқы екі иегерінің бірі атанды. Сонымен қатар, туған қаласы [[Техас]] штатындағы Ваксахачи қаласының Бейнелеу өнері даңқ залына алғашқылардың бірі болып енгізілген. <ref>{{Cite web|title=Beverly Everett - Home page of the official Web Site of Beverly Everett|url=https://www.beverlyeverett.org/#:~:text=Beverly%20Everett%3A%20Music%20Director%20and,Creative%20Pear%20Graphic%20Design%2C%20LLC|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''В''' * '''Вероника Борисовна Дударова''' (1916–2009; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Ресей]]) – кеңестік және ресейлік дирижëр. Гиннестің рекордтар кітабына енген әлемдегі ірі симфониялық оркестрлерді 50 жылдан астам уақыт бойы үзіліссіз басқарған жалғыз әйел дирижёр. 1960—1989 жылдары аралығында Мәскеудің мемлекеттік симфониялық оркестрінде бас дирижёр және көркемдік жетекші. 1991—2009 жылға дейін Ресейдің симфониялық оркестрдің негізін қалап, өмірдің соңына дейін жетекші қызметін атқарды. 1986 жылы В. Дударованың құрметіне астероид (9737) Dudarova есімі берілді және Бүкілресейлік оркестрлік дирижёрлер байқауы ұйымдастырылып В. Дударованың есімі берілді. <ref>{{Cite web|title=Вероника Дударова из Баку - первая в СССР женщина-дирижер <nowiki>|</nowiki> Вестник Кавказа|url=https://vestikavkaza.ru/articles/veronika-dudarova-iz-baku-pervaa-v-sssr-zensina-dirizer.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * '''Виктория Леонидовна Добровольская''' (1986; [[Ресей]]) – ресейлік дирижёр. 2024 жылы ресейлік-бахрейіндік симфониялық оркестрмен бірге [[Бахрейн]] Ұлттық театрында концерт беріп, Бахрейн Корольдігі тарихындағы концерт басқарған алғашқы әйел дирижёр атанды. 2022 жылдан бастап қытайлық дирижёр Тунжо Чжэнмен бірге (РКСО) Ресейлік-қытайлық симфониялық оркестр мен академиялық хордың көркемдік жетекшісі және бас дирижёры қызметтерін атқарады. Бұл ұжым әлемдегі әртүрлі мемлекеттерден шыққан екі бас дирижёр бірлесіп басқаратын санаулы оркестрлердің бірі болып табылады. 2024 жылы [[Эрмитаж]] театрында «Щелкунчик», «Ромео мен Джульетта» балеттерін дирижёрлеген. <ref>{{Cite web|title=Виктория Добровольская - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/72691/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * '''Валентина Викторовна Голубева''' ([[Ресей]]) – ресейлік дирижёр. 1987 жылы студенттік камералық оркестр негізінде құрылған Вологодск облысындағы жалғыз Череповец симфониялық оркестрінің негізін қалаушысы, көркемдік жетекшісі және бас дирижёры. Оның кәсіби қалыптасуына профессорлар Израиль Гусман мен Маргарита Саморукова ықпал етті. 2001 жылдан бастап оркестрдің қатысуымен «Үміт көктемі» атты ашық қалалық балалар музыкалық фестивалі тұрақты түрде өткізіліп келеді. Фестивальге музыкалық мектептердің үздік оқушылары, Череповец өнер колледжінің және Ресей консерваторияларының студенттері қатысады. <ref>{{Cite web|title=Симфонический оркестр<nowiki>|</nowiki>Концертный центр "Череповец"|url=https://concert-cherepovets.ru/simforkestr|accessdate=05.05.2026}}</ref> * '''Валерия Александровна Рыбинская''' ([[Беларусь]]) – белорустық дирижёр. 2021 жылдан бастап Беларусь Республикасының мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрінің дирижёрі қызметін атқарады. Бұған дейін, 2018 жылы аталған оркестрдің ұрмалы аспаптар тобында солист болған. Беларусьтің Үлкен театрында А. Бородиннің «Князь Игорь» операсы мен Э. Григтің «Пер Гюнт» балетінің қойылымдарына қатысқан. Сонымен қатар, ұстазы, Беларусьтің Халық әртісі [[Александр Михайлович Анисимов|Александр Михайлович Анисимовтың]] қасында қоюшы ассистент-дирижёрі ретінде қызмет атқарған. <ref>{{Cite web|title=Рыбинская Валерия (дирижёр) <nowiki>|</nowiki> Белорусская государственная филармония|url=https://philharmonic.by/ru/artists/rybinskaya-valeriya-dirizhyor|accessdate=05.05.2026}}</ref> * '''Витезслава Капралова''' (1915–1940; [[Чехия]]) – чехиялық дирижёр, сазгер. 1937 жылы авторлық туынды «Military Sinfonietta» симфониеттасымен Чехия филармониясының оркестріне дирижёрлік етіп, аталған ұжыммен өнер көрсеткен алғашқы әйел дирижёр болды. 1938 жылы Лондонда өткен ISCM халықаралық заманауи музыка фестивалінде BBC Orchestra оркестрімен дирижёрлік етті. В. Капралова 25 жасында [[Туберкулез|туберкулёз]] ауруынан қайтыс болды. Соған қарамастан, қысқа ғұмырында шамамен 50 музыкалық шығарма жазып қалдырды. 1946 жылы чех музыкасына қосқан ерекше үлесі үшін Чехия ғылым және өнер академиясының мүшесі болып сайланды. 1998 жылы оның құрметіне [[Торонто|Торонтода]] «Капралова Қоғамы» құрылды. Ұйым әйелдердің музыка өнеріне қосқан үлесін насихаттаумен айналысады және әйел музыканттар туралы ауқымды дерекқорлар жүргізеді. Қоғамның арнайы дерекқорында 600-ден астам әйел дирижёрлер туралы мәліметтер жинақталған. <ref>{{Cite web|title=Витезслава Капралова <nowiki>|</nowiki> Radio Prague International|url=https://ruski.radio.cz/vitezslava-kapralova-8685711|accessdate=05.05.2026}}</ref> * '''Виттория (Раффаэлла) Алеотти''' (1575–*1646; [[Италия]]) – итальяндық дирижëр, сазгер және ерте кезеңдегі әйел дирижёрлердің бірі. Ол [[Сан-Вито]] монастырындағы әйелдер музыкалық ансамблін басқарған және өмірінің соңына дейін монастырьдың музыкалық жетекшісі қызметін атқарған. Замандастары оның [[орган]], [[клавесин]] және үрмелі аспаптардағы шеберлігін жоғары бағалаған. 1593 жылы Сан-Вито монастырының хорына арналған «Sacrae cantiones: quinque, septem, octo & decem vocibus decantande» мотеттер жинағын жариялады. Бұл әйел автор жазған әрі баспадан жарық көрген алғашқы діни музыка шығармаларының бірі саналады. Итальяндық музыкант және ғалым Эрколе Боттригари өз еңбектерінде Алеоттидің музыкалық ансамбльді басқару қабілетін ерекше атап өткен. <ref>{{Cite web|title=Биография Виттории Алеотти <nowiki>|</nowiki> Музыка эпохи Барокко|url=https://baroquemusic.ru/encyclopedia/composers/aleotti-vittoria|accessdate=05.05.2026}}</ref> * '''Вирджиния Аллен''' (1953; [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – америкалық әскери дирижëр, музыка ғылымының докторы. Вест-Пойнттағы Әскери академиясы оркестрінің (U.S. Military Academy Band at West Point), сондай-ақ Cadet Glee Club пен Cadet Band ұжымдарының алғашқы әйел дирижёры болды. Ол Army Bands бағдарламасында 20 жыл қызмет атқарып, лейтенант-полковник әскери шеніне дейін көтерілді. Кейін [[Вашингтон|Вашингтондағы]] АҚШ армиясының оркестрлік қызметі бойынша жауапты офицері ретінде әлемнің әртүрлі елдеріндегі 100-ден астам әскери оркестрдің жұмысын үйлестірді. Сонымен қатар, The Curtis Institute of Music және Columbia University жанындағы Teachers College оқу орындарында дирижёрлік өнер мен музыка тарихынан дәріс берген. 2005 жылы «Woman of Achievement» атағымен марапатталған. <ref>{{Cite web|title=Virginia Allen <nowiki>|</nowiki> composer / arranger - concert band Noten & Partituren - HeBu Musikverlag GmbH|url=https://www.hebu-music.com/en/musician/virginia-allen.31527/|accessdate=05,05,2026}}</ref> * '''Вирджиния Марьяни Кампольетти''' (1869–1941; [[Италия]]) – итальяндық дирижëр, сазгер. 1892 жылы Дж. Россини атындағы мемлекеттік консерваторияны тәмамдады. 1899 жылы 6 маусымда туған қаласында [[Генуя|Генуяда]] Politeama Genovese театрында «Dal sogno alla vita» (''Түстен өмірге'') атты үш актілі авторлық операсының тұсаукесеріне дирижëрлік етті. Либреттосын жазған Фульвио Фульгонио. 1900 жылы сәуірде Моден қаласында Storchi театрында операның қойылымын қайта басқарды. 1976 жылы оның ұлы, дирижëр әрі сазгер [[Луиджи Кампольетти]] анасының құрметіне және естелігіне Дж. Россини атындағы консерваториясының кітапханасына шамамен 5000 том кітаптар, партитуралар, музыкалық басылымдарды сыйға тартып, консерватория тарихындағы ірі қайырымдылықтардың бірі саналады. <ref>{{Cite web|title=Virginia Mariani Campolieti Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Virginia_Mariani_Campolieti|accessdate=10.05.2026}}</ref> * '''Вера Францевна Родэ-Чиджавадзе''' (1907–1975; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) – француз текті кеңестік әскери дирижëр. Ресей әскери музыкасы тарихындағы алғашқы әйел әскери дирижëрлердің бірі ретінде белгілі. Мәскеу консерваториясында дирижëрлікте білім алып жүрген кезінде 1941 жылы майданға аттанып, Мәскеу халықтық жасақтарының 4-дивизиясы құрамына қосылды. Соғыс жылдарында оның әскери ұжымы Мәскеуден Шығыс Пруссия мен Кëнигсбергке дейінгі жорықтарға қатысты. Кейін музыкалық взводтың командирі болып тағайындалып, аға лейтенант әскери шенін алды. 1944 жылы «Қызыл жұлдыз» орденімен марапатталды. Соғыстан кейін консерваторияны аяқтап, Мәскеу облыстық филармониясының оркестрімен П. Чайковский 5-симфониясының финалын, «Щелкунчиктен» үзінділер, «Половецкие пляски», Евгений Онегин операсынан үзінділерді дирижëрледі. <ref>{{Cite web|title=Родэ Вера Францевна <nowiki>|</nowiki> Официальный портал программы Памяти Московского Народного Ополчения|url=https://mosopolchenie.ru/militiaman/rode-vera-francevna-3941|accessdate=05.05.2026}}</ref> * '''Вэнь Чин Лю-Янг''' ([[Малайзия]]) – қытай текті малайзиялық хор дирижëр. 2005 жылдан бастап Young Choral Academy ұйымында хормейстер, пианист және вокалдық оқытушы болып жұмыс істейді. 2022–2023 жылдары [[Иллинойс]] штатында Heritage Chorale хорының көркемдік жетекші әрі бас дирижëрі қызметтерін атқарды. Ол малайзиялық және Оңтүстік-Шығыс Азия хор музыкасын АҚШ-та белсенді насихаттап, музыкалық жобаларға қатысады. 2025 жылдың мамыр айында Нью-Йорктегі «Carnegie Hall» сахнасында Heritage Chorale және басқа хор ұжымдарымен бірге дебют жасады. Сонымен қатар, Малайзиядағы хор байқауларында қазылар алқасының мүшесі ретінде қызмет атқарып, шеберлік сыныптар өткізеді. <ref>{{Cite web|title=Malaysian-born Artistic director for Heritage Chorale chose music over medicine  - Wednesday Journal|url=https://www.oakpark.com/2024/11/12/wen-chin-liu-young-heritage-chorale/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * '''Ванесса Бенелли Мозелл''' (1987; [[Италия]]) – итальяндық дирижëр. <ref>{{Cite web|title=home – Vanessa Benelli Mosell|url=https://www.vanessabenellimosell.com/|accessdate=10.05.2026}}</ref> '''Г''' * [[Гауһар Құрманбекқызы Мырзабекова]] (1956) (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Мырзабекова Гаухар Құрманбекқызы - www.conservatoire.kz|url=https://conservatoire.edu.kz/kz/structure/faculties/Gauhar-M/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Галина Михайловна Кривошапко (1916–2013) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Омское музыкальное училище им. В.Я.Шебалина|url=https://shebalina.ru/pages/krivoshapko-galina-mihajlovna|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Галина Викторовна Крутикова (Галь Раше) АҚШ, Ресей <ref>{{Cite web|title=Dirigentin Gal Rasche|url=https://www.galrasche.com/v3/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Гвендолен Эйврил Кольридж-Тейлор (1903–1998) [[Англия]] <ref>{{Cite web|title=Composer Spotlight: Avril Coleridge-Taylor – Classics for Kids|url=https://www.classicsforkids.com/composer-spotlight-avril-coleridge-taylor/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Глория Исабель Рамос Триано (1964) [[Испания]] <ref>{{Cite web|title=DIRIGENTIN <nowiki>|</nowiki> ramostriano.com|url=https://www.ramostriano.com/?lang=en|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Голнуш Халеги (1941–2021) [[Иран]], АҚШ <ref>{{Cite web|title=WEBSITE OF WORKS BY GOLNOUSH KHALEGHI تارنمای آثار گلنوش خالقی - Home|url=https://golnava.com/index.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Гүлдана Жеңісқызы Баритова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Руководство и педагоги отделения|url=https://college.muscomplexpavl.edu.kz/index.php/ru/otdeleniya/otdelenie-muzykalnoe-iskusstvo-estrady/rukovodstvo-i-pedagogi-otdeleniya-emi|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Грете Педерсен (1960) Норвегия <ref>{{Cite web|title=Artist-Portrait <nowiki>|</nowiki> Konzertdirektion Hörtnagel Berlin|url=https://hoertnagel.com/en/artists/artist-portrait/grete-pedersen|accessdate=11.05.2026}}</ref> * '''Д''' * Даяна Айдаровна Гофман (1991) Ресей <ref>{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Гофман Даяна Айдаровна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=148423|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дильбар Гулямовна Абдурахманова (1936-2018) КСРО, [[Өзбекстан]] <ref>{{Cite web|title=Поэтесса дирижерской палочки|url=https://uza.uz/ru/posts/poetessa-dirizherskoy-palochki-05-05-2020|accessdate=05.05.2026}}</ref> * ДжоАнн Фаллетта (1954) АҚШ <ref>{{Cite web|title=JoAnn Falletta - Biography|url=https://joannfalletta.com/biography.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джулия Джонс (1961) [[Ұлыбритания]] <ref>{{Cite web|title=Macao Youth Symphony Orchestra Association|url=http://macauyso.org.mo/en/Julia_Jones.php|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дениола Кураджа ([[Албания]]) <ref>{{Cite web|title=deniolakuraja.com <nowiki>|</nowiki> Deniola Kuraja Conductor,pianist, vocal coach|url=https://deniolakuraja.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * [[Динара Нұрғисақызы Тілендиева|Дінзуһра (Динара) Нұрғисақызы Тілендиева]] (1985) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Қайталанбас тұлғаның тұяғы <nowiki>|</nowiki> Otbasym|url=https://kz.otbasym.kz/news/bud-zdorov/2016-10-25/aytalanbas-t-l-any-t-ya-y|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Далия Атлас (1933) Израиль, АҚШ <ref>{{Cite web|title=Dalia Atlas|url=https://www.dalia-atlas.com/Biography.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Далия Андреевна Стасевская (Украина, Финляндия) <ref>{{Cite web|title=Conductor Dalia Stasevska <nowiki>|</nowiki> Official Website|url=https://www.daliastasevska.com/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Джухи Бансал ([[Үндістан]], [[Гонконг]]) <ref>{{Cite web|title=Juhi Bansal – Composer, Conductor, Teacher|url=https://juhibansal.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дана Муриева (2000) Ресей <ref>{{Cite web|title=Дана Муриева <nowiki>|</nowiki> Тольяттинская филармония|url=https://filarman.ru/murievad/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джессика Коттис (1979) [[Аустралия]], Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=HOME <nowiki>|</nowiki> jessicacottis|url=https://www.jessicacottis.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джипсс Рут (1921–1999) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Gipps, Ruth - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/features/composers/gipps-ruth|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джаннат Музаффаровна Хусейнзода (*2006) [[Тәжікстан]] <ref>{{Cite web|title=Первый сольный концерт Джаннат Хусейнзода - Anhor.uz|url=https://anhor.uz/culture/perviy-solyniy-koncert-dzhannat-huseynzoda/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дебра Чеверино (1976) Италия <ref>{{Cite web|title=Divine Fulbright – Debra Cheverino – Italy 2004 – Fulbright.org|url=https://fulbright.org/2021/05/26/divine-fulbright-debra-cheverino-italy-2004/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Деляна Лазарова (Болгария) <ref>{{Cite web|title=Delyana Lazarova|url=https://www.delyanalazarova.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Дора Христова (Болгария) <ref>{{Cite web|title=Дора Христова: Фольклор - это всегда национальная идея - Российская газета|url=https://rg.ru/2006/05/03/hor.html?utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Дина Ардақ (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=19 қараша күні Үкілі Ыбырай атындағы Ақмола облыстық филармониясының сахна төрінде симфониялық оркестрдің концерті өтті.|url=https://fil-akmol.kz/2015-02-19-07-41-59/arkhiv-novostej/47-top-stories/zha-aly-tar/965-19-arasha-k-ni-kili-ybyraj-atynda-y-a-mola-oblysty-filarmoniyasyny-sakhna-t-rinde-simfoniyaly-orkestrdi-kontserti-tti.html|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Е''' * Елизавета Петровна Кудрявцева-Мурина (1914–2004) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=КУДРЯВЦЕВА, Елизавета Петровна (1914–2004) <nowiki>|</nowiki> Санкт-Петербургская государственная консерватория имени Н. А. Римского-Корсакова|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kudryavceva-elizaveta-petrovna-1914-2004|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Еп Вин Си (1960) [[Қытай]] <ref>{{Cite web|title=Yip Wing-sie (Chinese conductor) - sin80|url=https://sin80.com/en/artist/yip-wing-sie|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Елена Евстратенко (майор) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Единственная в СНГ женщина-дирижер руководит популярным военным оркестром в Казахстане|url=https://almaty.tv/ru/news/obschestvo/1622-kazakstandagy-dgalgyz-askeri-diridger-ayel-30-dgyl-boyy-osy-kyzmettemin|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Елизавета Сергеевна Корнеева (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Special Guest. Дирижер Елизавета Корнеева  «Любовь, Смерть, и..|url=https://aggrego.ru/2024/03/16/special-guest-dirizher-elizaveta-korneeva-lyubov-smert-i/#acceptLicense|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Ë''' * Ëко Мацуо (1953) [[Жапония]] <ref>{{Cite web|title=Yoko Matsuo - 松尾 葉子 - KAJIMOTO|url=https://www.kajimotomusic.com/artists-projects/yoko-matsuo/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Ж''' * Жанна (Шевалье) Эврар (1893–1984) Франция <ref>{{Cite web|title=Jane Evrard, une femme à la baguette <nowiki>|</nowiki> France Musique|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/podcasts/musicopolis/jane-evrard-une-femme-a-la-baguette-8096048|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жизель Бен-Дор (1955) [[Уругвай]], Израиль, АҚШ <ref>{{Cite web|title=BIOGRAPHY – Gisele Ben-Dor Conductor|url=https://giseleben-dor.com/biography/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жоанидия Нуньес Содре (1903–1975) [[Бразилия]] <ref>{{Cite web|title=(PDF) Joanídia Sodré, A Maestra Sufragista - Andrea Huguenin Botelho|url=https://www.academia.edu/79291583/Joanídia_Sodré_A_Maestra_Sufragista_Andrea_Huguenin_Botelho|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жюльетт Надя Буланже (1887–1979) Франция <ref>{{Cite web|title=О Наде Буланже|url=https://mus.academy/articles/o-nade-bulanzhe|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жуану Карнейру (Португалия) <ref>{{Cite web|title=Joana Carneiro <nowiki>|</nowiki> Gulbenkian Orchestra <nowiki>|</nowiki> Gulbenkian Music|url=https://gulbenkian.pt/musica/en/biography/joana-carneiro/|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''З''' * Зои Зениоди (1976) [[Грекия]] <ref>{{Cite web|title=Zoe Zeniodi - Opéra national de Paris|url=https://www.operadeparis.fr/en/artists/zoe-zeniodi|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Захия-Дихия Зиуани (1978) Франция <ref>{{Cite web|title=Zahia Ziouani|url=https://www.music-cinema.com/en/?view=article&id=558:zahia-ziouani&catid=92|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зарифа Ахмедовна Абдуллаева (1952) [[Дағыстан]] <ref>{{Cite web|title=Музыка – она во мне… <nowiki>|</nowiki> ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/3952|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зарифа Адиба ([[Ауғанстан]]) <ref>{{Cite web|title=Zarifa Adiba ⋆ MUSE|url=https://museonline.org/profile/zarifa-adiba/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зиада Нагиевна Накибаева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Интернет штурмуем с музыкой|url=https://kazpravda.kz/n/internet-shturmuem-s-muzykoy/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''И''' * Ирис Маргарет Элси Лемар (1902–1997) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Iris Lemare, Composer – HerStoryYork|url=https://www.herstoryyork.org.uk/iris-lemare-composer/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Инма Шара (1972) Испания <ref>{{Cite web|title=Inma Shara I Director and composer|url=https://inmashara.com/en/home/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Инджи Ëздиль ([[Түркия]]) <ref>{{Cite web|title=Turkish Culture Portal|url=https://turkishculture.org/whoiswho/music/conductor/inci-ozdil-1781.htm|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ингрид Табита Боргхильд Берглунд (1989) Норвегия <ref>{{Cite web|title=Tabita Berglund steps in to conduct at the Festival Internacional de Música y Danza de Granada <nowiki>|</nowiki> HarrisonParrott|url=https://www.harrisonparrott.com/news/2024-06-14/tabita-berglund-steps-in-to-conduct-at-the-festival-internacional|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Иман Аль-Джунайди ([[Мысыр]]) <ref>{{Cite web|title=Exclusive <nowiki>|</nowiki> Iman Al-Junaidi, Egypt’s First Female Maestro on Breaking Barriers, The Grand Egyptian Museum, and a Meeting with President El-Sisi <nowiki>|</nowiki> NileFM <nowiki>|</nowiki> EGYPT'S#1 FOR HIT MUSIC|url=https://nilefm.com/beats/article/13544/exclusive-iman-al-junaidi-egypt-s-first-female-maestro-on-breaking-barriers-the-grand-egyptian-museum-and-a-meeting-with-president-el-sisi|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Иман Эль-Генеди (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=أول قائدة أوركسترا في مصر لـ"العين الإخبارية": أنا صعيدية أحلم بالعالمية|url=https://al-ain.com/article/iman-egypt-conductor-orchestra|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Й''' * Йоана Мальвиц (1986) [[Германия]] <ref>{{Cite web|title=Joana Mallwitz - Conductor <nowiki>|</nowiki> Home|url=https://www.joanamallwitz.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Йозефина Аманн Вайнлих (1848–1887) [[Аустрия]] <ref>{{Cite web|title=First Woman Conductor: Josephine Amann-Weinlich Story|url=https://interlude.hk/josephine-weinlich-the-first-major-woman-conductor/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''К''' * Камилла Александровна Кольчинская (1937–2016) КСРО, Ресей, АҚШ <ref>{{Cite web|title=simfoniya_sudby_1ch.pdf Камилла Кольчинская|url=https://www.oleg-yurganov.com/sites/default/files/statyi/simfoniya_sudby_1ch.pdf|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Камелия Хоанг (Фам Ча Ми) Вьетнам, Ресей <ref>{{Cite web|title=Камелия Хоанг|url=https://gasorb.ru/orchestra/artists/guest-artists/kameliya-khoang/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катарина Морин (1994) Германия <ref>{{Cite web|title=Katharina Morin|url=https://katharinamorin.de/biography/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катарина Винкор (1995) Аустрия <ref>{{Cite web|title=Katharina Wincor <nowiki>|</nowiki> conductor|url=https://www.katharinawincor.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ксения Геннадиевна Жарко (КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=Ксения Жарко. Официальный сайт.|url=https://ksenia-zharko.ru/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Клер Жибо (1945) Франция <ref>{{Cite web|title=Клэр Гибо|url=https://alphapedia.ru/w/Claire_Gibault|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Карина Канеллакис (1981) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Karina Canellakis|url=https://karinacanellakis.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Кристиина Поска (1978) [[Эстония]] <ref>{{Cite web|title=Kristiina Poska <nowiki>|</nowiki> Conductor|url=https://www.kristiinaposka.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Каролин Мари (Лина) Коэн (1878–1952) Франция, АҚШ <ref>{{Cite web|title=WOMAN WIELDS THE BATON.; Lina Coen Conducts a Performance of "Carmen" in Garden Theatre. - The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1917/02/08/archives/woman-wields-the-baton-lina-coen-conducts-a-performance-of-carmen.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катрине Виннес (Норвегия) <ref>{{Cite web|title=NMH <nowiki>|</nowiki> Cathrine Winnes|url=https://nmh.no/en/contact-us/employees/cathrine-winnes|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Каталин Кишш (Венгрия) <ref>{{Cite web|title=Katalin Kiss (Conductor) - Convivium Records|url=https://conviviumrecords.co.uk/artist-profile/katalin-kiss/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Кэролайн Б. Никольс (1864–1939) АҚШ <ref>{{Cite web|title=The Cambridge Companion to Conducting - Google Книги|url=https://books.google.kz/books?id=rVMiAwAAQBAJ&q=Caroline+B.+Nichols&pg=PT326&redir_esc=y#v=snippet&q=Caroline%20B.%20Nichols&f=false|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Красимира Александрова Костова (1948–2022) КСРО, [[Болгария]] <ref>{{Cite web|title=Почина Красимира Костова : Черноморски фар - новини от Бургас и региона|url=https://www.faragency.bg/news/16631400888191/pochina-krasimira-kostova|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Куми Нариман Вадиа (Үндістан) <ref>{{Cite web|title=Coomi Nariman Wadia – India’s First Female Conductor of Choral Music - My Words & Thoughts|url=https://mywordsnthoughts.com/coomi-nariman-wadia-indias-first-female-conductor-of-choral-music/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Кэй Джордж Робертс (1950) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Kay George Roberts Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Kay_George_Roberts|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Коллин Пак (Парк) Оңтүстік Корея <ref>{{Cite web|title=Kolleen Park (Kolleen Sue Park) - MyDramaList|url=https://mydramalist.com/people/115437-kolleen-park#:~:text=Kolleen%20Park%20is%20a%20South,Music%20from%20Seoul%20National%20University|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Л''' * Ламар Элиас ([[Палестина]]) <ref>{{Cite web|title=Lamar Elias - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/lamar-elias/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Людмила Александровна, Павлова-Арбенина (1916–1996; КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|url=https://www.conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Людмила Михайловна Калиновская (Беларусь) <ref>{{Cite web|title=Калиновская Людмила Михайловна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/orkestrovyj/kafedra-strunnyh-smychkovyh-instrumentov/kalinovskaya-lyudmila-mihajlovna/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Людмила Ивановна Ханжова (1956) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Ханжова Людмила Ивановна, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Ханжова,_Людмила_Ивановна|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Летиция Труве (Франция) <ref>{{Cite web|title=Laëtitia Trouvé – Chef d'orchestre|url=https://laetitiatrouve.fr/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лидия Янковская (1986) Ресей, АҚШ <ref>{{Cite web|title=Lidiya Yankovskaya|url=https://lidiyayankovskaya.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лидия Валерьяновна Аксëнова (1923-2019; КСРО, [[Молдова]]) <ref>{{Cite web|title=Аксенова Лидия Валерьяновна|url=https://mus.academy/authors/aksenova-lidiya|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лижия Амадио (1964) Бразилия <ref>{{Cite web|title=Ligia Amadio|url=https://www.ligiaamadio.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лижия О`Риордан (Ирландия, Росиия) <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/63022/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Любовь Носова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Любовь Носова — Дирижер|url=https://liubov-nosova.com/ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лиса Ксантопулу (1968) Грекия <ref>{{Cite web|title=Biography <nowiki>|</nowiki> maestrox|url=https://lisaxanthopoulou.wixsite.com/maestrox/copy-of-biography-1|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лиана Александровна Исакадзе (1946–2024; КСРО, [[Грузия]], Германия) <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/38124/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''М''' * Марин Олсоп (1956) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Marin Alsop|url=https://www.marinalsop.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Дварëнайте (1928–2008) [[Латвия]] <ref>{{Cite web|title=Дварёнайте Маргарита, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Дварёнайте,_Маргарита|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Львовна Хейфец (1921–1999; КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Александровна Саморукова (1925–2002) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Саморукова Маргарита Александровна, биография — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Саморукова,_Маргарита_Александровна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марина Николаевна Третьякова (1969) Беларусь <ref>{{Cite web|title=Третьякова Марина Николаевна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/vokalno-horovoj-fakultet/kafedra-opernoj-podgotovki-i-horeografii/tretyakova-marina-nikolaevna/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мирга Гражините-Тила (1986) [[Литва]] <ref>{{Cite web|title=Mirga Gražinytė-Tyla|url=https://mirgagrazinytetyla.com/index.htm|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мари-Жанна Сереро (Франция) <ref>{{Cite web|title=Marie-Jeanne Serero|url=https://www.mariejeanneserero.fr/Home/view/fr/Marie-Jeanne-Serero.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мария Бадстуэ (1982) [[Дания]] <ref>{{Cite web|title=MARIA BADSTUE|url=https://www.mariabadstue.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Йозефина Агнес Вюрм (Мэри Вурм) (1860–1938) Британия, Германия <ref>{{Cite web|title=Mary Wurm Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Mary_Wurm|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Арманда Матильда де Полиньяк (1876–1962) Франция <ref>{{Cite web|title=Armande de Polignac Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Armande_de_Polignac|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Константиновна Курочкина (1989) Ресей <ref>{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Курочкина Мария Константиновна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person/148420|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Александровна Романова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Романова Мария Александровна|url=https://www.unioncomposers.ru/composer/view/?id=978|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Макраки (Греция) <ref>{{Cite web|title=Maria Makraki - Conductor|url=https://www.mariamakraki.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мария Эклунд (1973) Россия <ref>{{Cite web|title=Home Page|url=https://mariaeklund.net/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Марта Реммерт (1853–1941) Германия <ref>{{Cite web|title=Martha Remmert|url=https://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/martha-remmert/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марта Линц фон Кригнер (1898–1982) [[Австро-Венгрия|Аустро-Венгрия]] <ref>{{Cite web|title=Marta Linz: Birthday & Death (1898-1982), Age and Zodiac|url=https://happyhappybirthday.net/en/age/marta-linz-person_syxllyfq|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадлен Тереза Бушери Ле-Фор (1879–1960) Франция <ref>{{Cite web|title=Magdeleine Boucherit Le Faure Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Magdeleine_Boucherit_Le_Faure|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Михаэла Сильвия Рошка (1957–2026) [[Румыния]]<ref>{{Cite web|title=Mihaela Silvia Rosca, Дирижер <nowiki>|</nowiki> Архив, выступления, билеты и видео <nowiki>|</nowiki> Operabase|url=https://www.operabase.com/mihaela-silvia-rosca-a23399/ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Маралжан Мырзақұлова|Маралжан Қазыбекқызы Мырзақұлова]] (1974–2025) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Мырзақұлова Маралжан Қазбекқызы - KazTheatre|url=https://kaztheatre.kz/priests/мырзақұлова-маралжан-қазбекқызы/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарет Хилис (1921–1998) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Margaret Hillis: University Honors and Awards: Indiana University|url=https://honorsandawards.iu.edu/awards/honoree/94.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мун-ëн Хо (1960) КХДР ([[Солтүстік Корея|Корей Халық Демократиялық Республикасы]]) <ref>{{Cite web|title=Heo Moon-young (conductor) - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/허문영(지휘자)|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Муборак Бахруллаевна Лутфуллаева (1976) Өзбекстан <ref>{{Cite web|title=Браво, Муборак! - Kultura.uz|url=https://kultura.uz/view_6_r_13941.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мишель Рейкерс (майор) АҚШ <ref>{{Cite web|title=— The Cleveland Orchestra|url=https://www.clevelandorchestra.com/people/michelle-rakers|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мойца Лавренчич ([[Словения]]) <ref>{{Cite web|title=MOJCA LAVRENČIČ - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/mojca-lavrencic/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадинат Магометовна Яндиева (1942) [[Ингушетия]] <ref>{{Cite web|title=Ингушская прима дирижерского искусства Мадинат Яндиева не представляет свою жизнь без музыки <nowiki>|</nowiki> Ингушетия/ГIалгIайче — интернет-газета|url=https://gazetaingush.ru/kultura/ingushskaya-prima-dirizherskogo-iskusstva-madinat-yandieva-ne-predstavlyaet-svoyu-zhizn-bez|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадина Маратқызы Қабижанова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Достойный пример|url=https://avestnik.kz/dostojnyj-primer-2/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Маржена Дьякун (1981) [[Польша]] <ref>{{Cite web|title=Marzena Diakun|url=https://www.diakun.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марлен Урбай (Куба) <ref>{{Cite web|title=Marlene Urbay|url=https://www.facecuba.org/post/marlene-urbay|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мируерт Талапқызы Мұқанова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Талант, дисциплина и абсолютный слух|url=https://kazpravda.kz/n/talant-distsiplina-i-absolyutnyy-sluh/|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Н''' * Нил Вендитти (Түркия, Италия) <ref>{{Cite web|title=NILVENDITTI|url=https://www.nilvenditti.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Негин Хпалвак (1997) Ауғанстан <ref>{{Cite web|title=Negin Khpalwak: Afghanistan's Only Female Orchestra Conductor|url=https://www.rejectedprincesses.com/blog/modern-worthies/negin-khpalwak|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нина Дмитриевна Кравченко (1952) КСРО, Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Алматинский Музыкальный Колледж имени П.Чайковского|url=https://music-college.kz/news/46/single/82|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нина Ракич ([[Сербия]]) <ref>{{Cite web|title=Kad umetnost ima ime i prezime: Zašto je važno pomoći Nini Rakić - Ozon Media|url=https://www.ozon.rs/vesti/2025/kad-umetnost-ima-ime-i-prezime-zasto-je-vazno-pomoci-nini-rakic/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ниа Имани Франклин (1993) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Nia Imani Franklin <nowiki>|</nowiki> Winston-Salem Symphony|url=https://www.wssymphony.org/guest-artists/nia-imani-franklin/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Наталья Владимировна Базалева (1958) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Базалева Наталья Владимировна — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Базалева,_Наталья_Владимировна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наталья Сергеевна Вильянова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Вильянова Наталья Сергеевна|url=https://filarmonia.kz/?p=1476&lang=ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наталья Борисовна Пономарчук (Украина) <ref>{{Cite web|title=Natalia Ponomarchuk – Official website|url=https://ponomarchuk.org/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Натали Штуцман (1965) Франция <ref>{{Cite web|title=Nathalie Stutzmann, conductor and contralto|url=https://nathaliestutzmann.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нисан Ак (Түркия) <ref>{{Cite web|title=Nisan Ak <nowiki>|</nowiki> Conductor - Home|url=https://nisanak.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нежат Амири ([[Иран]]) <ref>{{Cite web|title=İran’da tabuları yıkan orkestra şefi: Nezhat Amiri - Umut Gazetesi|url=https://umutgazetesi45.org/arsivler/3080|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Назанин Агахани (1980) Аустрия <ref>{{Cite web|title=Nazanin AGHAKHANI Conductor*Composer|url=https://www.nazaninaghakhani.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Николетт Элла Фрайон (1960) Аустралия <ref>{{Cite web|title=Nicolette Fraillon|url=https://www.nicolettefraillon.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наргиза Курманова ([[Қырғызстан]]) <ref>{{Cite web|title=Наргиза Курманова » Союз Композиторов Кыргызской Республики|url=http://kompozitor.kg/composers/68-nargiza-kurmanova.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нурбана Эмин ([[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы|Шыңжаң ұйғыр автономиялық ауданы]]) <ref>{{Cite web|title=Happy Women's Day. This is Xinjiang's first female conductor, Nurbana Emin, a Uyghur lady. : r/MarxistCulture|url=https://www.reddit.com/r/MarxistCulture/comments/1j5ywtn/happy_womens_day_this_is_xinjiangs_first_female/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наоми Мунаката (1955–2020) Жапония, Бразилия <ref>{{Cite web|title=Мунаката Наоми, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мунаката,_Наоми|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нварт Андреасян (Армения, Франция) <ref>{{Cite web|title=Нварт Андреасян: «В XXI веке дирижер – деловой человек…» :: Культура / ВЗГЛЯД|url=https://vz.ru/culture/2008/5/8/166305.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Нодока Окисава (Жапония) <ref>{{Cite web|title=Nodoka Okisawa — Gallery|url=https://www.nodokaokisawa.com/gallery|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''О''' * Ольга Евгеньевна Вольф (1907–1992) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|url=https://www.conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Максимилиановна Берг (1907–1991) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|url=https://www.conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Власова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Ольга Власова ▪ Новая Опера / Балет Москва|url=https://novayaopera.ru/theatre-people/dirizhery/olga-vlasova/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Николаевна Полякова ([[Бурятия]]) <ref>{{Cite web|title=Заслуженный работник культуры Российской Федерации - Новости -|url=https://minkultrb.ru/news/news/5111-zasluzhennyy-rabotnik-kultury-rossiyskoy-federatsii/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Матильда Агнес фон Радецки (1858–1933) Латвия, КСРО <ref>{{Cite web|title=Radecki, Olga von - Sophie Drinker Institut|url=https://www.sophie-drinker-institut.de/radecki-olga-von|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Ольга Владимировна Сердюкова (Калмыкия) <ref>{{Cite web|title=Ольга Владимировна Сердюкова — Яндекс: нашлось 190 тыс. результатов|url=https://kalmfil.ru/index.php/kollektivy/khudozhestvennye-rukovoditeli/150-serdyukova-olga-vladimirovna|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Оксана Ярославовна Лынив (1978) [[Украина]] <ref>{{Cite web|title=Oksana Lyniv|url=https://oksanalyniv.com/en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Оксана Кротик (Украина) <ref>{{Cite web|title=Oksana Krotyk - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/oksana-krotyk/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Офенце Дикеледи Кеорапетсе Пице (1992) [[Оңтүстік Африка Республикасы]] <ref>{{Cite web|title=Ofentse Pitse is first black woman to own an all-black orchestra|url=https://iol.co.za/pretoria-news/news/2023-06-05-ofentse-pitse-is-first-black-woman-to-own-an-all-black-orchestra/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''П''' * Полина Лебедева (Украина) <ref>{{Cite web|title=Polina Lebedieva - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/polina-lebedieva/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Паниз Фарьюсефи (Иран) <ref>{{Cite web|title=Паниз Фарьюсефи стала первой женщиной-дирижером в истории Тегеранского симфонического оркестра <nowiki>|</nowiki> Музыкальная жизнь|url=https://muzlifemagazine.ru/paniz-faryusefi-stala-pervoy-zhenshhino/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Р''' * [[Раиса Құдайбергенқызы Садықова|Раиса Құдайбергенқызы Садықова]] (1944–2020) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Раиса Садықова|url=https://qazaqculture.com/kk/cultural-objects/246ef525-7a73-4d2e-93d6-45fca37b5dd0|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ребекка Тонг (1985) [[Индонезия]] <ref>{{Cite web|title=Rebecca Tong|url=https://www.rebeccatong.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Рахила Орынқызы Ерғалиева (Құлсариева) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Дирижер|url=https://dina-orkestr.kz/orkestr-khuramy/dyryzher|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Радосвета Бояджиева (1923–2018) Болгария <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/18681/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Розмари Йорганджи (Албания) <ref>{{Cite web|title=Rozmari Jorgaqi passed away at the age of 83, the first Albanian Orchestra Conductor|url=https://www.ocnal.com/2020/09/rozmari-jorgaqi-passed-away-at-age-of.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Росила Самир (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=Alexandria Opera witnesses the birth of the first female maestro in a singing concert .. - Egyptfwd.org|url=https://egyptfwd.org/Article/6/3091/Alexandria-Opera-witnesses-the-birth-of-the-first-female-maestro|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Рут Райнхардт (Германия) <ref>{{Cite web|title=Ruth Reinhardt|url=https://ruth-reinhardt.com/about/#:~:text=Ruth%20Reinhardt%20is%20the%20newly,Paulo%20State%20Symphony%20Orchestra%20(OSESP)|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''С''' * Сабрие Искандеровна Бекирова (1965) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Сабрие Бекирова - дирижер|url=https://sabrie-bekirova.ru/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Себрина Мария Альфонсо (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Biography • SFSO|url=https://southfloridasymphony.org/biography/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Сара Колдуэлл (1924–2006) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Sarah Caldwell <nowiki>|</nowiki> Pioneer, Conductor, Producer <nowiki>|</nowiki> Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Sarah-Caldwell|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сильвия Кадуфф (1937) [[Швейцария]] <ref>{{Cite web|title=Caduff, Sylvia (1937—) <nowiki>|</nowiki> Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/caduff-sylvia-1937|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сиëн Сон (1975) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] <ref>{{Cite web|title=Seong Siyeon - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/성시연|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Селия Томаса Торра (1884–1962) [[Аргентина]] <ref>{{Cite web|title=Celia Torrá Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Celia_Torrá|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Светлана Борисовна Безродная (1934) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сусанна Мялкки (1969) [[Финляндия]] <ref>{{Cite web|title=Susanna Mälkki|url=https://susannamalkki.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Симона Маргарет Янг (1961) Аустралия <ref>{{Cite web|title=Янг Симона, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Янг,_Симона|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Симона Струнгару (Румыния) <ref>{{Cite web|title=Strungaru Simona|url=https://festivalenescu.ro/en/george-enescu-international-festival/artists/all/soloists/strungaru-simona-2028791847#:~:text=Simona%20Strungaru%20is%20a%20versatile,Composers%20and%20Musicologists%20of%20Romania|accessdate=06.06.2026}}</ref> * София Шарлотта Ганноверская (1668–1705) Германия <ref>{{Cite web|title=София Шарлотта Ганноверская — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/София_Шарлотта_Ганноверская|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сиан (Шарн) Эдвардс (1959) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Sian Edwards (born March 27, 1959), British conductor <nowiki>|</nowiki> World Biographical Encyclopedia|url=https://prabook.com/web/sian.edwards/1889120#:~:text=Sian%20Edwards%20is%20an%20English,National%20Opera%20in%20the%201990s|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сузанна Павловски ([[Колумбия]]) <ref>{{Cite web|title=meet the maestra|url=https://suzannapavlovsky.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Стефани Роудс Рассел (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Conductor <nowiki>|</nowiki> Stephanie Rhodes Russell|url=https://www.stephanierhodesrussell.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Севиль Иншалла кызы Гаджиева (1975) [[Әзербайжан]] <ref>{{Cite web|title=Севиль Гаджиева: Важной составляющей для любого музыкального руководителя является служение исключительно творческим интересам коллектива - ИНТЕРВЬЮ - АЗЕРТАДЖ|url=https://azertag.az/ru/xeber/sevil_gadzhieva_vazhnoi_sostavlyayushchei_dlya_lyubogo_muzykalnogo_rukovoditelya_yavlyaetsya_sluzhenie_isklyuchitelno_tvorcheskim_interesam_kollektiva____intervyu-3653007|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сперанца Скаппуччи (Италия) <ref>{{Cite web|title=Speranza Scappucci|url=https://www.speranzascappucci.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сьюзен Хейг (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Susan Haig - Biography|url=https://susanhaig.com/bio.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Сайра Сиверсон (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Знакомьтесь: Сайра Сиверсон <nowiki>|</nowiki> Музыкальный руководитель и дирижер Молодежного симфонического оркестра Сан-Хуана — SHOUTOUT COLORADO|url=https://shoutoutcolorado.com/meet-sayra-siverson-music-director-and-conductor-of-the-san-juan-symphony-youth-orchestra/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Соль Чин (1987) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] <ref>{{Cite web|title=Conductor Sol Chin|url=https://www.sol-chin.com/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Сун Хи Ньюболд (АҚЩ, Оңтүстік Корея) <ref>{{Cite web|title=Soon Hee Newbold – Telling stories through music|url=https://www.soonheenewbold.com/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Сая Жұмашева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=ЕЕ ПРИЗВАНИЕ - ДИРИЖЕР|url=https://pricom.kz/obshhestvo/ee-prizvanie-dirizher.html|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Сәуле Халимқызы Рахымғалиева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Карагандинский оркестр казахских народных инструментов имени Таттимбета даёт концерт|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/karaganda/press/news/details/490384|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Т''' * Татьяна Михайловна Коломийцева (1914–1994) КСРО, Беларусь <ref>{{Cite web|title=Женщина-дирижер — Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов|url=https://bgakffd.by/exhibition/zhenshhina-dirizher/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Татьяна Перес Эрнандес (Колумбия) <ref>{{Cite web|title=Tatiana Pérez-Hernández - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/tatiana-perez-hernandez/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Татьяна Александровна Шипулина (1950–2021) КСРО, [[Татарстан]] <ref>{{Cite web|title=Шипулина Татьяна Александровна|url=https://vrnency.ru/vol-2/ve-2-sh/b-00127-sh|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Тьянли Лу (Қытай, [[Жаңа Зеландия]]) <ref>{{Cite web|title=Tianyi Lu <nowiki>|</nowiki> Conductor|url=https://www.tianyi-lu.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Томоми Нисимото]] (1970) Жапония <ref>{{Cite web|title=Home <nowiki>|</nowiki> Tomomi Nishimoto|url=https://www.tomomi-n.com/en/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Танатчая (Таня) Чанпханитпорнкит (Таиланд) <ref>{{Cite web|title=Tanatchaya “Tanya” Chanphanitpornkit - Yamaha Music|url=https://yamahaycastg.wpengine.com/music-educators/40-under-40/2025/chanphanitpornkit-tanatchaya/|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''У''' * Ульяна Созанская (Украина) <ref>{{Cite web|title=От дирижера военного оркестра до десантного подразделения: история Ульяны Созанской - vinnychanka.info|url=https://vinnychanka.info/ru/eternal/ot-dirizhera-voennogo-orkestra-do-desantnogo-podrazdeleniya-istoriya-ulyany-sozanskoj|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ф''' * Фрида Белинфанте (1904–1995) [[Нидерланд]] <ref>{{Cite web|title=Frieda Belinfante|url=https://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/frieda-belinfante/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фиона Монбет (1989) Франция, [[Ирландия]] <ref>{{Cite web|title=- Fiona Monbet|url=https://fionamonbet.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Флорика Димитриу (1915–1993) Румыния <ref>{{Cite web|title=Florica Dimitriu Discography: Vinyl, CDs, & More <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/artist/3341265-Florica-Dimitriu|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фредерика Петридис (1903–1983) [[Бельгия]], АҚШ <ref>{{Cite web|title=Frédérique Petrides Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Frédérique_Petrides|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фанни Мендельсон Бартольди (Гензель) (1805–1847) Германия <ref>{{Cite web|title=Мендельсон Фанни, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мендельсон,_Фанни|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Фаузия Хәкімбекқызы Тажина|Фаузия Тажина]] (1990; Қазақстан) – Ресейдің Түмен филармониясындағы Батыс Сібірдің ішіндегі жалғыз «Сібір Камератасы» камералық оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Знакомьтесь, Фаузия Тажина: оркестр «Камерата Сибири» с новым лицом|url=https://tgf.kto72.ru/news/23417/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Х''' * Хан На-Чанг (1982) Оңтүстік Корея <ref>{{Cite web|title=Han-Na Chang Conductor Official Website|url=https://www.hannachangmusic.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хильдегарда Шарлотта Аврора Вернер (1834–1911) Швеция <ref>{{Cite web|title=Hildegard Werner - Discography of American Historical Recordings|url=https://adp.library.ucsb.edu/index.php/mastertalent/detail/115496/Werner_Hildegard|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хильдегарда Бингенская (1098–1179) (шіркеудің хор маэстрасы) [[Рим империясы]] <ref>{{Cite web|title=Хильдегарда Бингенская — день памяти, житие, почитание — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Хильдегарда_Бингенская|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Куач (1940–2013) [[Вьетнам]] <ref>{{Cite web|title=Conductor Helen Quach, dragon lady of the podium; 73 <nowiki>|</nowiki> Lifestyle.INQ <nowiki>|</nowiki> Lifestyle.INQ|url=https://lifestyle.inquirer.net/119611/conductor-helen-quach-dragon-lady-of-the-podium-73/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Мэй Батлер (1867-1957) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Helen May Butler - Wind Repertory Project|url=https://www.windrep.org/Helen_May_Butler|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Л. Вайс (1920–1948) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Helen L. Weiss Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Helen_L._Weiss|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Хелен Ча Пë (Оңтүстік Корея) <ref>{{Cite web|title=О Хелен Ча-Пё, Биография|url=https://www.peoples.ru/art/music/conductor/helen_cha-pyo/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Хатидже Инджи Чайырлы (1935–2021) Түркия <ref>{{Cite web|title=İnci ÇAYIRLI - hatirlatalimdedik.com|url=https://hatirlatalimdedik.com/inci-cayirli|accessdate=10.05.2026}}</ref> '''Ц''' * Цзяцзин Лай (Қытай) <ref>{{Cite web|title=Jiajing Lai - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/jiajing-lai-2/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ч''' * Чжэн Сяоин (1929) Қытай <ref>{{Cite web|title=Чжэн Сяоин, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Чжэн_Сяоин|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Чонним Чо (1940) [[Солтүстік Корея|КХДР]] <ref>{{Cite web|title=First Woman Conductor – Paektu Solidarity Alliance|url=https://koreaisone.wordpress.com/2021/04/23/first-woman-conductor/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Чаовэнь Тин (Қытай) <ref>{{Cite web|title=Chaowen Ting - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/chaowen-ting/?lang=en|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Челси Галло (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Chelsea Gallo – Conductor|url=https://chelseagallo.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * '''Чанг Бинь Нгуен''' (1933–2025; [[Вьетнам]]) – вьетнамдық дирижëр. Вьетнамның алғашқы кәсіби әйел дирижëрі, еңбек сіңірген әртісі (NSUT). [[Мәскеу|Мәскеудегі]] П.И. Чайковский атындағы мемлекеттік консерваториясын «Хор дирижëрлігі» мамандығы бойынша бітірген. Кейін [[Ханой]] және [[Хошимин]] консерваторияларында оқытушы болып жұмыс істеген әрі композиция және дирижëрлік теориясы кафедрасы меңгерушісінің орынбасары қызметтерін атқарған. Ол хор дирижëрлігі бойынша оқулықтар құрастырды, хорларға арналған шығармаларды өңдеді және симфониялық оркестрлермен концерттер өткізді. <ref>{{Cite web|title=Binh Trang, Vietnam's first female conductor|url=https://www.vietnam.vn/en/nu-nhac-truong-dau-tien-cua-viet-nam-nsut-binh-trang-vua-qua-doi|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Ш''' * Шикинья Гонзага Франсиска Эдвижес Невес (1847–1935) Бразилия <ref>{{Cite web|title=Women in Music Weekly Highlight: Chiquinha Gonzaga|url=https://www.yourclassical.org/story/2018/03/30/women-in-music-weekly-highlight-chiquinha-gonzaga|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Шогуфа Сафи (Ауғанстан) <ref>{{Cite web|title=Why Shogufa Safi and Afghanistan's first all-female orchestra have been forced to flee their country - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/articles/why-shogufa-safi-and-afghanistans-first-all-female-orchestra-have-been-forced-to-flee-their-country|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Шайма Хусейн (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=Egypt’s orchestra for blind women is challenging stereotypes with incredible... - Classic FM|url=https://www.classicfm.com/discover-music/egypt-orchestra-for-blind-women-challenging-stereotypes/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ы''' * Ын Сон Ким (Оңтүстік Корея) <ref>{{Cite web|title=Eun Sun Kim bio|url=https://www.sfopera.com/about/bios/administration/Eun-Sun-Kim/|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Э''' * Элим Чан (1986) [[Гонконг|Британдық Гонконг]] <ref>{{Cite web|title=Conductor - Elim Chan - Conductor|url=https://www.elimchan.nl/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет Йоханна Ламина Кëйпер (1877–1953) Нидерланд <ref>{{Cite web|title=Kuyper, Rediscovering a Dutch Master - Feminae Records|url=https://www.feminaerecords.com/releases/kuyper-rediscovering-a-dutch-master/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет Уолдо (Энн Денцель, 1917 немесе 1918 – 2026) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Elisabeth Waldo Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elisabeth_Waldo|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элизабет Айона Браун (1941–2004) Британия <ref>{{Cite web|title=Браун Элизабет Айона, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Браун,_Элизабет_Айона|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет А. Бейкер (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=RECORDINGS – The Honourable Elizabeth A. Baker|url=https://elizabethabaker.com/recordings/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Этель Легинска (1886–1970) Британия <ref>{{Cite web|title=Ethel Leginska <nowiki>|</nowiki> Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/ethel-leginska|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Эльфрида Андре (1841–1929) Швеция <ref>{{Cite web|title=Elfrida Andrée Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elfrida_Andrée|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Эсин Айдингоз (1993) Түркия <ref>{{Cite web|title=Esin Aydingoz <nowiki>|</nowiki> Home|url=https://www.esinaydingoz.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Эмма Роберто Стейнер (1856 –1929) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Conductor, Composer, Philanthropist; the Life of Emma Roberto Steiner|url=https://uafs.edu/academics/academic-resources/symposium/_documents/hayden-melissa.pdf|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Эуджения Калоссо (1878–*1914) Италия <ref>{{Cite web|title=Eugenia Calosso Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eugenia_Calosso|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элени Ламбири (1882*1883* немесе 1889–1960) Грекия <ref>{{Cite web|title=Eleni Lambiri Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eleni_Lambiri|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элена Шварц (Аустралия, Швейцария) <ref>{{Cite web|title=Elena Swartz - Henry Luce|url=https://lucescholars.org/scholar-directory/elena-swartz/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Энн Ланди (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Conductor: The First African American|url=https://www.quaereliving.com/post/conductors-the-first-african-american|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Эмилия Робертовна Шихрагимова (Дағыстан) <ref>{{Cite web|title=Музыка – мое призвание! <nowiki>|</nowiki> ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/11838|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Элиза Вегас (Вьетнам) <ref>{{Cite web|title=Elisa Vegas <nowiki>|</nowiki> Directora|url=https://www.elisavegas.com/en|accessdate=11.05.2026}}</ref> == Статистика == 2026 жылдың маусым айының статистикасы бойынша тізімде 250 әйел дирижёрлердің есімі берілген. Аздағы уақытта тізім жаңа есімдермен толықтырылып, мақалаға соңғы 300 есім енгізіледі. == Әдебиет == * '''Орлов, Дмитрий Михайлович'''. Женщины дирижёры - в оркестрах стран мира : [16+] / Д. М. Орлов. — Москва : КнигИздат, 2023. — 273 с. : портр. : 21 см.; <nowiki>ISBN 978-5-4492-0528-5</nowiki>. * Т.Н. Бабич «Женщины-дирижеры симфонических и театральных оркестров: Феномен музыкально исполнительского искуства» 2010 г. * L. Hamer «Women on the Podium - Issues and Strategies of Women Conductors» , Article Version .pdf * KAY LAWSON «Women Conductors: Credibility in a Male-Dominated Profession» 1991 * Jing Zhang «Female Orchestral Conductors: Negotiating Gender And Leadership In The Classical Music World» 2018 г. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Елдер бойынша дирижерлер]] [[Санат:Германия дирижерлері]] [[Санат:Ресей дирижерлері]] [[Санат:Әзербайжан дирижерлері]] n4q3mijl6x7estufdugjavjg0nxoicn 3 778081 3619493 3575896 2026-06-18T10:59:19Z Madi Dos 18369 /* Мақалаңызды жоюға ұсындым */ жаңа бөлім 3619493 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Таттибаева Гулжас}} -- [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 10:54, 2026 ж. сәуірдің 3 (+05) == Мақалаңызды жоюға ұсындым == [[Уикипедия:Өзіндік зерттеулерге жол бермеу]], осы ережені оқып шығыңыз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 15:59, 2026 ж. маусымның 18 (+05) leuq8mva8e0y9el9sy91yiuyktu1fns 0 778319 3619207 3577516 2026-06-18T02:04:54Z Coffee86 27186 3619207 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Byzantine_beacon_system.svg|оңға|нобай|300x300 нүкте|Константинополь мен Лулон арасындағы Киликия қақпаларындағы негізгі сигнал мұнараларының бағыты]] [[IX ғасыр|9 ғасырда]], араб-византиялық соғыстар кезінде [[Византия империясы]] [[Аббасилер халифаты|Аббасид халифатымен]] шекарадан [[Кіші Азия]] арқылы Византия астанасы Константинопольге '''хабарламалар жіберу үшін сигнал мұнаралары жүйесін''' пайдаланды. Византия дереккөздеріне сәйкес (VII Константин Порфирогенит, Феофан Континуатус және Симеон Магистр), сигнал мұнараларының желісі Киликия қақпаларының солтүстік шығысындағы Лулон бекінісінен басталып, Аргайос тауынан (негізінен [[Хасан (жанартау)|Хасандагтағы]] Кесикалесимен, сонымен қатар [[Қайсері|Кесария]] маңындағы Эрджиеспен де байланысты), Самос немесе Исамос тауынан (белгісіз, [[Тұз көлі|Татта көлінің]] солтүстігінде), Айгилон бекінісінен (белгісіз, Дорилейдің оңтүстігінде), Мамас тауынан (белгісіз, Константин VII Порфирогенит Кіші Олимпті ойлаған), Киризос тауынан (Асканий көлі мен Киос шығанағы арасында бір жерде, В. М. Рамзайдің айтуынша, Катерли Дағы болуы мүмкін), [[Мәрмәр теңізі|Никомедия шығанағының]] оңтүстік жағалауындағы Пилае үстіндегі Мокилос тауы (Рамзай Саманли Дағымен байланыстырады), Халкедонның оңтүстік-шығысындағы Авксентий тауынан (қазіргі Кайшдаг) және Константинопольдегі Ұлы сарайдың маягынан (Фарос) жалғасқан. Бұл негізгі желі шекараның өзімен қатар басқа жерлерге де хабарламалар жеткізетін қосымша тармақтармен толықтырылды.<ref name="ODB">Фосс (1991), 273–274 беттері</ref> Маяктардың негізгі желісі 450 мильге (720 км) созылды. [[Кіші Азия]]ның ашық кеңістіктерінде станциялар 60 мильден (97 км) астам қашықтықта орналасқан, ал оның кедір-бұдырлы жер бедерімен[[Вифиния]]да аралық шамамен 35 мильге (56 км) дейін қысқартылды. Заманауи тәжірибелерге сүйене отырып, хабарлама желінің бүкіл ұзындығы бойынша бір сағат ішінде берілуі мүмкін еді. Бұл жүйе император Теофилдің (829–842 жылдары билік құрған) билігі кезінде математик Лев ойлап тапқан және екі терминалға, Лулон мен Маяносқа орнатылған екі бірдей [[Су сағаты|су сағатын]] пайдаланған деп хабарланады. Он екі сағаттың әрқайсысына әртүрлі хабарлама тағайындалды, сондықтан белгілі бір сағатта бірінші сигнал мұнарасына от жағу белгілі бір оқиғаны білдіріп, желі бойымен Константинопольге жеткізілді.<ref name="ODB" /> Кейбір Византия жылнамашыларының айтуынша, жүйені Теофилостың ұлы және мұрагері Михаил III (842–867 жж. билік еткен) таратқан, себебі жарықтандырылған сигнал мұнараларын көру және араб шапқыншылығы туралы жаңалықтар халықтың назарын аударып, оның Ипподромдағы жарыстардағы арбашылардың бірі ретіндегі өнерін бұзу қаупін төндірген. Бұл оқиғаны қазіргі ғалымдар әдетте X ғасырдағы дереккөздердің Михаилдің бейнесін кейінгі Македония әулетінің пайдасына қаралауға тырысқан әдейі жүргізген үгіт-насихат науқанының бөлігі ретінде қабылдамайды. Егер бұл есепте шындықтың бір бөлігі болса, ол жүйенің қысқартылуын немесе өзгертілуін көрсетуі мүмкін, мүмкін III Михаилдің билігі кезінде араб қаупінің жойылуына байланысты. Жүйенің аман қалған бөліктері немесе жаңа, бірақ ұқсас бөлігі [[Мануил I Комнин|Мануил I Комнинның]] (1143–1180 жж. билік еткен) тұсында қайта жанданды.<ref name="ODB" /> == Тағы қараңыз == * [[Фриктория]] * [[Гелиограф (телеграф)]] * [[Су телеграфы]] * [[Оптикалық байланыс]] * [[Сигнал прожекторы]] * [[Гондор маяктары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиеттер == * {{кітап|тақырыбы=Constantine Porphyrogenitus: Three treatises on imperial military expeditions|баспасы=Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften|тіл=en|орын=Vienna|жыл=1990|isbn=3700117787|авторы=Haldon, John F.}} * {{кітап | авторы = Clive Foss. | editor-link=Каждан, Александр Петрович | жыл=1991 | тақырыбы = Оксфорд Византия сөздігі. | орны = Oxford and New York | шынайы атауы = Beacon | баспасы=Oxford University Press | isbn=978-0-19-504652-6 | беттері=273–274}} * {{кітап|тақырыбы=Constantine Porphyrogenitus and His World|сілтеме=https://archive.org/details/constantineporph0000toyn|жыл=1973|орны=London and New York|баспасы=Oxford University Press|isbn=0-19-215253-X|тіл=en|авторы=Тойнби, Арнольд Джозеф}}  [[Санат:Византия қарулы күштері]] n9bg4qb4vbvzztk628aupqu75zak4n8 3619208 3619207 2026-06-18T02:08:22Z Coffee86 27186 3619208 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Byzantine_beacon_system.svg|оңға|нобай|300x300 нүкте|Константинополь мен Лулон арасындағы Киликия қақпаларындағы негізгі сигнал мұнараларының бағыты]] [[IX ғасыр|9 ғасырда]], араб-византиялық соғыстар кезінде [[Византия империясы]] [[Аббасидтер халифаты|Аббасид халифатымен]] шекарадан [[Кіші Азия]] арқылы Византия астанасы Константинопольге '''хабарламалар жіберу үшін сигнал мұнаралары жүйесін''' пайдаланды. Византия дереккөздеріне сәйкес (VII Константин Порфирогенит, Феофан Континуатус және Симеон Магистр), сигнал мұнараларының желісі Киликия қақпаларының солтүстік шығысындағы Лулон бекінісінен басталып, Аргайос тауынан (негізінен [[Хасан (жанартау)|Хасандагтағы]] Кесикалесимен, сонымен қатар [[Қайсері|Кесария]] маңындағы Эрджиеспен де байланысты), Самос немесе Исамос тауынан (белгісіз, [[Тұз көлі|Татта көлінің]] солтүстігінде), Айгилон бекінісінен (белгісіз, Дорилейдің оңтүстігінде), Мамас тауынан (белгісіз, Константин VII Порфирогенит Кіші Олимпті ойлаған), Киризос тауынан (Асканий көлі мен Киос шығанағы арасында бір жерде, В. М. Рамзайдің айтуынша, Катерли Дағы болуы мүмкін), [[Мәрмәр теңізі|Никомедия шығанағының]] оңтүстік жағалауындағы Пилае үстіндегі Мокилос тауы (Рамзай Саманли Дағымен байланыстырады), Халкедонның оңтүстік-шығысындағы Авксентий тауынан (қазіргі Кайшдаг) және Константинопольдегі Ұлы сарайдың маяғынан (Фарос) жалғасқан. Бұл негізгі желі шекараның өзімен қатар басқа жерлерге де хабарламалар жеткізетін қосымша тармақтармен толықтырылды.<ref name="ODB">Фосс (1991), 273–274 беттері</ref> Маяктардың негізгі желісі 450 мильге (720 км) созылды. [[Кіші Азия]]ның ашық кеңістіктерінде станциялар 60 мильден (97 км) астам қашықтықта орналасқан, ал оның кедір-бұдырлы жер бедерімен [[Вифиния]]да аралық шамамен 35 мильге (56 км) дейін қысқартылды. Заманауи тәжірибелерге сүйене отырып, хабарлама желінің бүкіл ұзындығы бойынша бір сағат ішінде берілуі мүмкін еді. Бұл жүйе император Теофилдің (829–842 жылдары билік құрған) билігі кезінде Лев Математик ойлап тапқан және екі терминалға, Лулон мен Маяносқа орнатылған екі бірдей [[Су сағаты|су сағатын]] пайдаланған деп хабарланады. Он екі сағаттың әрқайсысына әртүрлі хабарлама тағайындалды, сондықтан белгілі бір сағатта бірінші сигнал мұнарасына от жағу белгілі бір оқиғаны білдіріп, желі бойымен Константинопольге жеткізілді.<ref name="ODB" /> Кейбір Византия жылнамашыларының айтуынша, жүйені Теофилостың ұлы және мұрагері Михаил III (842–867 жж. билік еткен) таратқан, себебі жарықтандырылған сигнал мұнараларын көру және араб шапқыншылығы туралы жаңалықтар халықтың назарын аударып, оның Ипподромдағы жарыстардағы арбашылардың бірі ретіндегі өнерін бұзу қаупін төндірген. Бұл оқиғаны қазіргі ғалымдар әдетте X ғасырдағы дереккөздердің Михаилдің бейнесін кейінгі Македония әулетінің пайдасына қаралауға тырысқан әдейі жүргізген үгіт-насихат науқанының бөлігі ретінде қабылдамайды. Егер бұл есепте шындықтың бір бөлігі болса, ол жүйенің қысқартылуын немесе өзгертілуін көрсетуі мүмкін, мүмкін III Михаилдің билігі кезінде араб қаупінің жойылуына байланысты. Жүйенің аман қалған бөліктері немесе жаңа, бірақ ұқсас бөлігі [[Мануил I Комнин]]ның (1143–1180 жж. билік еткен) тұсында қайта жанданды.<ref name="ODB" /> == Тағы қараңыз == * [[Фриктория]] * [[Гелиограф (телеграф)]] * [[Су телеграфы]] * [[Оптикалық байланыс]] * [[Сигнал прожекторы]] * [[Гондор маяктары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиеттер == * {{кітап|тақырыбы=Constantine Porphyrogenitus: Three treatises on imperial military expeditions|баспасы=Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften|тіл=en|орын=Vienna|жыл=1990|isbn=3700117787|авторы=Haldon, John F.}} * {{кітап | авторы = Clive Foss. | editor-link=Каждан, Александр Петрович | жыл=1991 | тақырыбы = Оксфорд Византия сөздігі. | орны = Oxford and New York | шынайы атауы = Beacon | баспасы=Oxford University Press | isbn=978-0-19-504652-6 | беттері=273–274}} * {{кітап|тақырыбы=Constantine Porphyrogenitus and His World|сілтеме=https://archive.org/details/constantineporph0000toyn|жыл=1973|орны=London and New York|баспасы=Oxford University Press|isbn=0-19-215253-X|тіл=en|авторы=Тойнби, Арнольд Джозеф}}  [[Санат:Византия қарулы күштері]] 3tcms6taf0h7sx76ou71a83r0lodwy8 0 778767 3619225 3615320 2026-06-18T03:46:55Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Tleukhanova.jpg|Tleukhanova.jpg]]» дегенді аластады, бұны [[Ортаққор]]дың қатысушысы [[commons:User:Krd|Krd]] [[commons:File:Tleukhanova.jpg|жойған]], себебі: No permission since 10 June 2026. 3619225 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Назерке Төлекқызы Тілеуханова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 12.06.1963 |Туған жері = қазіргі [[Абай облысы]], {{туғанжері|Аягөз ауданы|Аягөз ауданында}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Гармоникалық анализ, операторлар теориясы, жуықтау теориясы |Жұмыс орны = [[Еуразия ұлттық университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Физика-математика ғылымының докторы |Ғылыми атағы = профессор |Альма-матер = ҚазМУ (қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті]]). |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = 2022 «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Назерке Төлекқызы Тілеуханова''' — физика-математика ғылымының докторы ([[2007 жыл|2007]]), Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ, Механика-математика факультеті, Іргелі математика кафедрасының профессоры. Эрдёш саны - 3<ref>https://mathscinet.ams.org/mathscinet/freetools/collab-dist?source=666753&target=189017</ref> == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1963 жыл|1963]] жылы 12 маусымда қазіргі [[Абай облысы]], [[Аягөз ауданы]]нда туған.<br> * 1980 - 1985 С.М.Киров атындағы ҚазМУ, қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті]] * 1989 - 1991 [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Қарағанды мемлекеттік университеті]], аспирантура * 2002 - 2005 [[Еуразия ұлттық университеті]], докторантура Білім сласындағы қызмет тәжірибесі: * 1992-2002 [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Қарағанды мемлекеттік университеті]] доценті * 2006 жылдан бастап [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ]] профессоры == Ғылыми бағыты, еңбектері == Негізгі ғылыми бағыты – Фурье қатарларының мультипликаторлары, жуықтау теориясы.<br> "Преобразования коэффициентов Фурье и восстановление мультипликативнық преобразований" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> 70-тен астам ғылыми еңбектің авторы.<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2013.2-том. – 616 бет. ISBN 978-601-7472-16-0.</ref> Негізгі алынған нәтижелер: Фурье қатарларының мультипликаторлары, жуықтау теориясы. Лебег, Лоренц кеңістіктерінде мультипликатор нормасының жоғарғы, төменгі бағалаулары алынған. Дәрежелік шкалада оптималды айқын түрдегі квадратуралық формула, функцияны, мультипликативті түрлендіруді қайта қалпына келтіру операторлары құрылған. ===Негізгі жарияланымдар=== 1. Н.Т.Тлеуханова. Интерполяционная формула для мультипликативных преобразований функций многих переменных//Доклады РАН, 2003, Т.390, №2,169-171. 2. Н.Т.Тлеуханова. Интерполяционная формула для функций многих переменных// Матем. заметки, 2003, 74:1, 155–156. 3. Е. Д. Нурсултанов, Н. Т. Тлеуханова Квадратурные формулы для классов функций малой гладкости//Матем. сборник, 2003, 194:10, 133–160. 4. Н.Т.Тлеуханова. О преобразований Харди и Беллмана для ортогональных рядов Фурье// Матем. заметки, 2001, 70:4, 638–640. 5. Е. Д. Нурсултанов, Н. Т. Тлеуханова. Нижние и верхние оценки нормы мультипликаторов кратных тригонометрических рядов Фурье в пространствах Лебега// Функц. анализ и его прил., 2000, 34:2, 86–88. 6. Е. Д. Нурсултанов, Н. Т. Тлеуханова. О приближенном вычислении интегралов для функций из пространств $W_p^\alpha[0,1]^n$//Успехи матнаук, 2000, 55:6(336), 153–154 7. Tleukhanova N.T. Nursultanov, E.D., Tikhonov S. Norm inequalities for convolution operators//Comtes Rendus Acad. Sci.Paris.Ser.1.2009.p.1-4. 8. Tleukhanova N., Sarybekova L., Tararykova T.On a Generalization of the Lizorkin theorem on Fourier Multipliers//Matematical inequalities and Applications, V.13, N 3(2010), 613-624. 9. Н. Т. Тлеуханова, А. Н. Баширова, О мультипликаторах рядов Фурье по системе Хаара, Матем. заметки, 2021, том 109, выпуск 6, 912–920 https://doi.org/10.4213/mzm1286 ==Марапаттары== * 2021 «Ы.Алтынсарин» төс белгісі * 2022 «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағының иегері == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://enu.kz/kz/portfolio/c30b27a5915e4d0c354bc7117692c51cf6eaae9b7467 Назерке Төлекқызы Тілеуханова.] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Физика-математика ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] [[Санат:Еуразия ұлттық университетінің профессорлары]] enz2fis3ce0lg8tqf20vem7jc6cagq8 0 778867 3619181 3618758 2026-06-17T18:42:30Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Амина Жанаққызы|Амина Жанаққызы]] ([[User talk:Амина Жанаққызы|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3583273 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сүйінішқожа хан | Шынайы есімі = {{lang-uz|Suyunchxoʻjaxon / Suyunchakxon / Suyunchik Sulton}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Ташкент уәлаяты]]ның [[хан]]ы | Ту = War flag of Khanate of Bukhara.svg | Ту2 = | Басқара бастады = 1512 | Басқаруын аяқтады = 1525 | Президент = | Ізашары = Мұхаммед Қасым Күхбүрде | Ізбасары = [[Келді Мұхаммед]] | Титулы_2 = [[Бұхара хандығы]]ның [[Бұхара ханы|ханы]] | Ту_2 = War flag of Khanate of Bukhara.svg | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = наурыз 1511 | Басқаруын аяқтады_2 = желтоқсан 1512 | Ізашары_2 = [[Мұхаммед Шайбани]] (1500–1510) | Ізбасары_2 = [[Көшкінді хан]] (1512–1530) | Титулы_3 = [[Ташкент уәлаяты]]ның [[сұлтан]]ы | Ту_3 = War flag of Khanate of Bukhara.svg | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = 1503 | Басқаруын аяқтады_3 = 1511 | Ізашары_3 = [[Сұлтан Махмұт хан]] | Ізбасары_3 = [[Мұхаммед Қасым Күхбүрде]] | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 1454 | Туған жері = [[Өзбек хандығы]] | Қайтыс болған күні = 1525 | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Ташкент|Ташкентте}}, [[Бұхара хандығы]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = [[Әбілқайыр хан (Шибан әулеті)|Әбілқайыр хан]] | Анасы = [[Рәбия сұлтан бегім]] | Жұбайы = | Балалары = [[Келді Мұхаммед]]<br>[[Наурыз Ахмет хан]]<br>Ойсұлу | Партиясы = | Білімі = | Мамандығы = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Сүйінішқожа хан''' ({{lang-fa|سویونچ خوجه خان}}; {{lang-uz|Suyunchxoʻjaxon / Suyunchakxon / Suyunchik Sulton}}; 1454–1525 жылдар, Ташкент) — [[Темір әулеті]]нен шыққан [[Ұлықбек|Мырза Ұлықбектің]] ұрпағы, 1511–1512 жылдары [[Бұхара хандығы]]нда билік құрған және [[Ташкент уәлаяты]]ның (1503/1508–1525) үлестік билеушісі болған Шайбанилер әулетінің өкілі. Сүйінішқожа ханның билік еткен кезеңінен бастап және оның мұрагерлері тұсында аймақтың әдеби өмірінде [[өзбек тілі]]нің рөлі күшейе түскені байқалады, ал Ташкент көптеген зиялы қауым өкілдерін өзіне тартатын орталыққа айналды. == Есімі == ​Сүйінішқожа сұлтанның шын есімі — '''Әбу Наср Камал ад-дин Сүйініш бек''', осыған байланысты тарихи әдебиеттерде оның есімі Сүйінішқожа хан және Севиндж-хаджа ретінде де кездеседі.{{sfn|Mirza Haydar Dughlat|1996|p=304}}{{sfn|Исфахани|1976|p=81}} == Шығу тегі == ​Өзбек ұлысының негізін қалаушы [[Әбілқайыр хан (Шибан әулеті)|Әбілқайыр ханның]] (1428–1468) он бір ұлы болған, оның тоғызыншысы — Сүйінішқожа сұлтан.{{sfn|Пищулина|1969|p=330}} Сүйінішқожа сұлтанның анасы [[Рәбия сұлтан бегім]] — [[Темір әулеті]] мемлекетінің билеушісі [[Ұлықбек|Мырза Ұлықбектің]] (1409–1449) қызы. Әбілқайыр хан мен Рабия Сұлтан бегімнің тағы екі ұлы болған: Сүйінішқожа сұлтанның ағасы — [[Көшкінді сұлтан]] және інісі — Ақбұрын сұлтан.{{sfn|Бартольд|1964|p=144}}{{sfn|Юдин|1969|p=394}} == Саясат және әскери қызметі == ​XV ғасырдың соңғы онжылдықтарынан бастап Сүйінішқожа сұлтан Өзбек ұлысындағы билік үшін Керей хан мен Жәнібек ханға қарсы Шибанилердің шайқастарына, сондай-ақ XVI ғасырдың басында жиені [[Мұхаммед Шайбани|Шайбани ханның]] [[Мәуереннахр]]ға жасаған жорықтарына қатысты.{{sfn|НЭУ: Суюнчхўжахон|2000–2005|p=782–783}} Белгілі дін ғұламасы әрі саяхатшы, тарихшы [[Рузбехан|Рузбехан Исфахани]] Сүйінішқожа ханға мынадай сипаттама береді: {{Дәйексөз|​«Мәртебелі айбынды, ізгі ниетті сұлтан, даңқты билеуші, жоғары дәрежелі падишах Сүйінішқожа сұлтан — ұлы хан Әбілқайыр хан мәртебелісінің болмыс теңізіндегі [маржаны]... Ташкент тағы мен оған қарасты аймақтар оның мәртебелісінің құдіретті де айбынды қолында».{{sfn|Исфахани|1976|p=58}}}} Жаңа әулеттің негізін қалаушы [[Мұхаммед Шайбани|Шайбани хан]] (1500—1510) 1503 жылы (басқа мәліметтер бойынша 1508 жылы) Ташкент иелігінің сұлтаны етіп өзінің көкесі — Сүйінішқожа сұлтанды тағайындады. Қожа Әбілбақа ибн Бахауддиннің «Жами ал-мақамат» (XVII ғасыр) шығармасындағы мәліметтерге сәйкес, Сүйінішқожа сұлтан бастаған Шайбанилер әскері Ташкентті қоршауға алып, Шейх Хауанд Тахурдың ұрпағы Қожа Тахир ұйымдастырған қаланың ерлікпен қорғалуына қарамастан, соңында оны басып алған.{{sfn|НЭУ: Суюнчхўжахон|2000–2005|p=782–783}} Рузбихан Исфахани өз еңбектерінде Сүйінішқожа сұлтан әскерінің құрамы туралы жазған. Оның айтуынша, он мыңнан асатын қол «тегі моңғолдармен және шағатайлармен араласпаған» өзбек атты әскерінен тұрған. Автор бұл әскердің артықшылықтарын жоғары бағалаған.{{sfn|Исфахани|1976|p=36}} === Шайбанилердің жоғарғы ханы — Бұхара хандығының ханы === 1511 жылғы, Мерв шайқасында Шайбани ханның күтпеген өлімінен кейін бірнеше ай өткен соң, Сүйінішқожа хан жоғарғы хан болып сайланды. Оның таққа көтерілуі Самарқанда, [[Әмір Темір]]дің Бибі ханым атауымен кеңінен белгілі жұма мешітінде өтті.{{sfn|McChesney|1991|p=51}}{{sfn|Бартольд|1964|p=128}} [[Сурет:Safavid Empire 1501 1722 AD.png|thumb|200px|Сефевидтік Иранның иеліктері]] Сол уақытта сефевидтік [[I Ысмайыл|І Исмаил шах]] шығысқа қарай шабуылын жалғастыра берді: [[Герат]] шайқассыз алынып, басты лауазымдарға шахтың адамдары тағайындалды. 1511 жылдың көктемінде І Исмаил Оңтүстік Түркістанның Әмудария сыртындағы аймақтарына кіреді. Мұхаммед Темір сұлтан мен Ұбайдулла хан Шайбани ханның бұрынғы уәзірі қожа Камаледдин Махмұт Сағаржи арқылы І Исмаилдан Мәуереннахрға кірмеуді өтінеді, шах бұл ұсынысқа келіседі. Туыстарының бұл әрекеті Сүйінішқожа ханның наразылығын тудырды. Нәтижесінде Әмударияның сол жағалауындағы барлық аудандар қысқа уақытқа Сефевидтерге өтіп, оң жағалауы Шайбанилердің қолында қалады. Сүйінішқожа хан істің мұндай нәтижесімен келіспей, «Шайбанилер туысының қаны үшін кек алуға тиісті адаммен татуласу мүмкіндігіне жол бергісі келмеді».{{sfn|Бартольд|1973|p=144–145}} ==== Ферғана жорығы ==== [[Сурет:Fergana valley countries.jpg|thumb|200px|[[​Ферғана аңғары]] Орта Азия республикаларының қазіргі аумақтарындағы көрінісі]] 1511 жылы Сүйінішқожа хан әлі [[Бабыр]]дың тұсында наменгер болып тағайындалған сол жердің билеушісі Сұлтан Саид ханға қарсы Ферғанаға жорық ұйымдастырды. Олардың арасындағы шайқас [[Ангрен өзені]]нің бойында өтіп, оған Сүйінішқожа ханның өзі тікелей қатысты. Сұлтан Саид ханның әскері сан жағынан екі есе басым болғанына қарамастан, күл-талқан етілді. Сүйінішқожа хан [[Ферғана]]ға келіп, [[Әндіжан]]да ұлы Келді Мұхаммедті қалдырып, өзі [[Ташкент]]ке қайтты. Ал Сұлтан Саид хан Шығыс Түркістан тарапқа қашып кетіп, кейін ол жерде Моғолстан (Мамлакат-и Моголийе) мемлекетінің негізін қалады.{{sfn|Бартольд|1973|p=141}} ==== Ғыждуан шайқасы ==== ​1512 жылы Сүйінішқожа ханның билігі тұсында [[Ғыждуан]]да шешуші шайқас өтті. Бұл соғыста бір тараптан Мәуереннахр Шайбанилері, екінші тараптан Наджм Сани бастаған Сефевидтік Иран әскері бетпе-бет келді. Шайқас барысында [[Ұбайдулла хан]] бастаған Шайбанилер [[Наджм Сани]] армиясын толықтай талқандап, шешуші жеңіске жетті.{{sfn|НЭУ: Ғиждувон жанги|200–2005|p=27–28}} ==== Бұхара хандығындағы саясат пен билік ==== ​Сүйінішқожа хан таққа отырғаннан кейін, өз туыстарына Шайбани хан мәжбүрлеп тартып алған иеліктерін қайтарып берді. Ал Шайбани ханның ұлы Мұхаммед Темір сұлтанға қосымша елдің оңтүстігіндегі аймақтарды — [[Кеш]], [[Несеф]], [[Гузар]] және [[Дербент]]ті соған іргелес жатқан жерлерімен, яғни Әмудария жағалауына дейінгі аумақты иелікке берді.{{sfn|Тревер|1947|p=40}}{{sfn|Бартольд|1973|p=140}}{{sfn|Бартольд|1973|p=144}}{{sfn|Бартольд|1973|p=49}}{{sfn|Мукминова|1966|p=63}} 1512 жылдың соңында барлық шайбанилік сұлтандар [[Самарқан]]ға жиналып, [[Ұбайдулла хан]]ның келісімімен билеуші болу үшін осы жерге Сүйінішқожа ханның ағасы — Көшкінді сұлтанды шақырады. Осыдан кейін Сүйінішқожа хан жоғарғы хан лауазымынан бас тартып, жолының үлкендігіне байланысты оны ағасына береді. Осылайша [[Көшкінді хан]] (1512—1530) әулеттің жоғарғы ханына айналады.{{sfn|Бартольд|1973|p=141}}{{sfn|McChesney|1991|p=51}} Академик В.В. Бартольдтың мәліметтеріне сәйкес, Сүйінішқожа хан Шайбанилердің жоғарғы ханы болып жарияланғанға дейінгі кезеңде, астана Самарқанның ақсүйектері Ұбайдулла сұлтанның диуан басы — Қожа Низамның жетекшілігімен кеңес ұйымдастырған. Ұбайдулла сұлтан Самарқан шонжарларының келісімімен хан болып жарияланып, жұма хұтпасын өз атына оқытуды бұйырады, бірақ кейін бұл туралы Сүйінішқожаға хабарлау үшін елші жібереді. Сүйінішқожа оған өзі жаулап алған аймақты, яғни Бұхараны беретінін айтып жауап қатады. Кейіннен Көшкінді хан жоғарғы хан болып жарияланса да, бүкіл нақты билік Убайдулла ханның қолында қалады. Ол Бұхараға аттанып, сол жерден шайбанилік сұлтандарға иеліктерді бөліп береді.{{sfn|Бартольд|1973|p=140–141}} === Ташкент уәлаятындағы саясат === ​Ағасы жоғарғы хан болып жарияланғаннан кейін Сүйінішқожа хан өз иелігіне қайтады. Бұл уақытта оның орнына қалған Мұхаммед Қасым Күхбүрде Ташкент қамалына бекініп алады, сондықтан Сүйінішқожа ханға Ташкентті қоршауға алуға тура келеді. Бірнеше күндік қоршаудан кейін бекініс алынып, бүлікшілердің кейбірі өлім жазасына кесіледі. Осы сәттен бастап өмірінің соңына дейін Сүйінішқожа хан Ташкент уәлаятын құрметті хан лауазымымен басқаруды жалғастырады.{{sfn|Бартольд|1973|p=141}} ==== Қазақ хандары мен сұлтандарына қарсы шайқастар ==== ​1509 жылдың 23 ақпанында Шайбани хан солтүстік-шығыс шекараға үшінші рет жорыққа шығуға мәжбүр болды, өйткені бұған дейін [[Жаныш сұлтан]] [[Бұхара]] мен [[Самарқан]]ға қарақшылық жорық жасап, көптеген адамды тұтқынға алған еді. Бұл шайқаста 13 мыңдық әскерімен Сүйінішқожа сұлтан да болды. [[Рузбехан|Рузбехан Исфаханидің]] мәліметінше, Сүйінішқожа сұлтанның әскері шайқас кезіндегі ауызбіршілігімен, жауынгерлік рухымен және батылдығымен ерекше көзге түскен.{{sfn|НЭУ: Суюнчхўжахон|2000–2005|p=782–783}}{{sfn|Исфахани|1976|p=36}} 1513 жылы Сүйінішқожа хан [[Ташкент]]ке шабуыл жасаған [[Қасым хан]]ның бетін қайтарды. Шайқастың қызған шағында Қасым хан атынан құлап түседі, бірақ қарсыластары оны танымай қалғандығының арқасында ғана аман қалады.{{sfn|История Казахстана|1997|p=365}} Академик В.В. Бартольд Мырза Мұхаммед Хайдардың сөздеріне сүйене отырып: «Осыдан кейін Қасым хан жаулап алушылық туралы армандамайтын болды», — деп жазады. Сүйінішқожа хан қазақ сұлтандарына қарсы бірнеше рет жорық жасап, үлкен олжамен оралып отырған.{{sfn|Бартольд|1973|p=143}}<ref name="Ибрагимова">{{кітап|авторы=пер. Ибрагимова С. К.|бөлімі=Некоторые данные к истории казахов XV-XVI вв.|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Известия АН Казахской ССР. Серия истории, археологии и этнографии|шынайы атауы=|сілтеме=http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVI/1520-1540/Nasrullahi/text2.htm|уикитека=|жауапты=|басылым=Известия АН Казахской ССР|орны=|баспасы=|жыл=1956|томы=|беттері=|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> «Тарих-и Рашиди» еңбегінде 1522–1523 жылдары Ташкент билеушісі Сүйінішқожа ханның қазақтарға қарсы Дешті Қыпшаққа жорық жасап, жеңіске жеткені айтылады, бірақ дереккөзде оның қарсыластарының есімдері аталмайды. Алайда бұл мәлімет бұл жеңілістің Қазақ хандығындағы саяси жағдайға қалай әсер еткенін түсіну үшін тым қысқа.<ref>{{кітап|авторы=Атыгаев Нурлан Адилбекович|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV—XVII веков.|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Алматы|баспасы=Евразийский научно-исследовательский институт МКТУ им. Х.А. Ясави|жыл=2023|томы=|беттері=42|барлық беті=225|сериясы=|isbn=978-601-7805-24-1|тиражы=}}</ref> ==== Оңтүстік Түркістан мен Хорасанға жорықтар ==== ​[[Сурет:AfghanTurkestan.png|слева|200px|thumb|Ауғанстанның этникалық атласына сәйкес [[Оңтүстік Түркістан]]ның шамаланған аумағы]] Өзбек сұлтандарының [[Хорасан]]ға жорық ұйымдастыру үшін [[Бұхара]]да өткен жиынына Сүйінішқожа сұлтан да өз әскерімен келеді. Кездесу қорытындысы бойынша [[Құндыз (қала)|Құндыз]], [[Бағлан]] және [[Бадахшан]]ға жорық жасау туралы шешім қабылданады. Әскер жорықтан үлкен олжамен оралған соң, Сүйінішқожа хан хандар мен сұлтандарды Хорасанға аттануға көндіруге тырысады, бірақ онысынан ештеңе шықпайды. Содан соң ол амалсыз [[Ташкент]]ке оралуға мәжбүр болады, онда оған қазақ сұлтандарымен бірнеше рет шайқасуға тура келеді.{{sfn|Бартольд|1973|p=142}} Моңғол және қазақ сұлтандарын толықтай жеңгеннен кейін Сүйінішқожа хан Хорасанға жорық жариялады. Шайбанилік хандар мен сұлтандар тағы да Бұхараға жиналып, Әмудариядан өтіп, [[Герат]]қа тақап келді. Қала алынуға шақ қалғанда, сұлтандар кенеттен кері қайтуға шешім қабылдайды. Сүйінішқожа хан олардың бұл әрекетіне наразы болса да, амалсыз соңдарынан еріп, Ташкентке оралады. Ол жаңа жорыққа белсенді түрде дайындала бастайды, бірақ кейін бұл жоспарына өзінің қаза болуы кедергі келтіреді.{{sfn|Бартольд|1973|p=143}} == Мәдениет саласындағы саясаты == [[Сурет:During the battle of Indus.jpg|thumb|200px|М.б.О. Көхистанидің «Тарих-и Әбілқайыр хани» еңбегіндегі Шайбанилер дәуірінің миниатюрасы <small>(Өз әскерінің шегінуін қалқалап, кейін Үнді өзенінен атымен жүзіп өткен Жәлел әд-Дин, оның ерлігіне таңғалған [[Шыңғысхан]]ның көзінше қылышын құрғатып сүртіп тұр)</small>]] [[Сурет:Hafiz - Prince Entertained on a Terrace.jpg|thumb|200px|Шайбанилер дәуірінің миниатюрасы, 1523 жыл]] Сүйінішқожа ханның билігінен бастап және оның мұрагерлері тұсында аймақтың әдеби өмірінде өзбек тілінің рөлі күшейе түскені байқалады; Ташкент көптеген зиялы қауым өкілдерін өзіне тартатын орталыққа айналады.{{sfn|Филанович|2003|p=69–71}} Сүйінішқожа ханның бұйрығымен бірнеше шығарма парсы тілінен өзбек тіліне аударылды. Кейінірек оның ұлы [[Наурыз Ахмет хан]] үшін парсы ақыны [[Саади Ширази]]дің «Бостан» атты көркем безендірілген қолжазбасы қайта көшіріп жазылды.<ref name=Мукминова>Мукминова Р. Г. Из истории культурной жизни Ташкента конца XV—XVI века // Общественные науки в Узбекистане. — 1983. — № 9. — С. 26—30.</ref> Ташкенттегі үлестік билеушілердің ресми құжаттары да [[ескі өзбек тілі]]нде толтырылып отырған.<ref name=Мукминова/> Мұндай құжаттардың үлгілері, мысалы, бұрын белгісіз болып келген «Жарлықтар жинағындағы» деректер бүгінгі күнге дейін сақталған. Бұл құжаттар [[Өзбекстан Ғылым академиясы]] Шығыстану институтының қолжазба қорында «1644» инвентарлық нөмірімен сақтаулы және ғылым үшін маңызы өте зор. Жинақта XVI—XIX ғасырларға жататын 146 ферман (жарлық), сойырғал және тархандық грамоталар бар; олар хандар мен жергілікті билеушілер тарапынан «әулие» Сұлтан Саидтың ұрпақтары — Қарақан сайиидтерінің атына берілген. Ең ерте жазылған құжатты хижра бойынша 928 (1521/22) жылы Сүйінішқожа хан Сайид Фазыл Әлиге берсе, ең соңғысы — [[Құдаяр хан]]ның ұлы [[Насриддин хан]]ның атынан 1292 жылдың ережеп айында (1876 жылдың тамызы) Сайид Жалаладдин қожаның атына жазылған.{{sfn|Юлдашев|1964|p=11}} Сүйінішқожа хан сауатты билеуші болған әрі өз бабалары Мырза Ұлықбек пен Әбілқайыр ханның дәстүрін ұстанып, өз ордасына белгілі ғалымдарды, жазушылар мен ақындарды жинаған. Олардың арасында [[Зайнаддин Махмуд Васифи|Уасифи]], [[Абдулла Насруллахи]], [[Масуд бен Османи Көхистани]] сияқты тұлғалар аталады. Сондай-ақ, Уасифи 1518 жылдан бастап Сүйінішқожа ханның ұлы Келді Мұхаммедтің тәрбиешісі болды. 1525 жылы хан қайтыс болғаннан кейін ол шәкіртімен бірге Ташкентке көшіп келеді, ал бұрынғы шәкірті дүниеден өткен соң, оның ұлы Әбіл-Мұзаффар Хасан сұлтанның тәрбиешісі болады.{{sfn|Юдин|1969|p=174}}{{sfn|НЭУ: Келди Муҳаммад|2000–2005|p=288}} [[Абдулла Насруллахи]] Сүйінішқожа ханның тапсырмасымен өзінің «[[Зубдат әл-асар]]<nowiki/>» атты тарихи еңбегін ескі өзбек тілінде жазып шықты.<ref name="Ибрагимова"/> Академик В.В. Бартольдтың пікірінше, [[Масуд бен Османи Көхистани]]дің «Тарих-и Әбілқайыр хани» атты тарихи еңбегі оқиғаға қатысушылардың бірінің, бәлкім, Сүйінішқожа ханның өз айтқандарына негізделген. Ал өзге пікірлер бойынша, бұл еңбек біздің заманымызға жетпеген құжаттарға сүйеніп жазылған.{{sfn|Бартольд|1964|p=490}} Сүйінішқожа ханның есімімен Ташкенттегі әйгілі «Қайқаус» шарбағының (төрт бөліктен тұратын бақ) бой көтеруі тығыз байланысты. Бұл бақта ақындар, жазушылар, музыканттар мен фиқһ (мұсылман құқығы) білгірлері бас қосып, әдеби мәжілістер мен мерекелер өткізіп тұрған. Сонымен қатар, бақ аумағында Ташкент ханының ордасы және негізінен шайқастарда жараланған өзбек сұлтандарына арналған емхана орналасқан.{{sfn|НЭУ: Кайковус чорбоғи|2000–2005|p=29}} == Отбасы == [[Сурет:Medrese Barakhan 13-21.JPG|thumb|Right|200px|[[​Барақ хан медресесі]]. Сүйінішқожа хан жерленген жер. Бұл ғимарат 1531–1532 жылдары оның ұлы [[Наурыз Ахмет хан]]ның нұсқауымен салынған.]] Сүйінішқожа ханның екі ұлы болды: Ташкентте билік жүргізген [[Келді Мұхаммед хан]] (1525–1532) және [[Ташкент]]те 1532–1551 жылдары билік етіп, кейін 1552–1556 жылдары [[Самарқан]]да бүкіл мемлекеттің ханы болып жарияланған [[Наурыз Ахмет хан]].{{sfn|НЭУ: Келди Муҳаммад|2000–2005|p=288}}{{sfn|Бартольд|1973|p=52–54}} Оның немерелері [[Баба сұлтан|Баба хан]] мен [[Дербіш хан]] Ташкент, Әндіжан және Түркістан аймақтарын бірлесіп басқарды.{{sfn|Зияев|1988|p=71}} == Қайтыс болуы == ​Сүйінішқожа хан 1525 жылы [[Ташкент]]те дүниеден өтті.{{sfn|Burton Audrey|1997|p=11}} Аңыз бойынша, Сүйінішқожа хан [[Түркістан]]да жерленген және оның құлпытасы да сонда делінеді. Алайда бұл аңыз тарихи шындыққа сәйкес келмейді. Сүйінішқожа ханның кесенесі — «Көк күмбез» Ташкенттегі Хазірет Имам ансамблінің құрамындағы [[Барақ хан медресесі]]нің архитектуралық кешенінде орналасқан.{{sfn|Смагулов|1999|p=119}}{{sfn|НЭУ: Суюнчхўжахон|2000–2005|p=782–783}} 1525 жылы Ташкент үлесіндегі билік оның ұлы Келді Мұхаммедке өтеді.<ref>Journal of Central Asia. Том 16. — Centre for the Study of the Civilizations of Central Asia, Quaid-i-Azam University, 1993 — p. 67</ref> Ханның замандасы [[Абдаллах Насруллахи]] жазған «[[Зубдат әл-асар]]<nowiki/>» тарихи еңбегінде Сүйінішқожа ханның өлімі туралы баяндала отырып, оның ажал алдында өз ұлын — «сұлтандардың сұлтаны», яғни [[Келді Мұхаммед]]ті (Мұхаммед сұлтанды) шақырып алып, билікті соған тапсырғаны айтылады.{{sfn|Бартольд|1973|p=132}} == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Бартольд В. В.|бөлімі=2|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Сочинения. Работы по отдельным проблемам истории Средней Азии|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=М.|баспасы=Наука|жыл=1964|томы=2|беттері=|барлық беті=661|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Бартольд В. В.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Сочинения. Работы по источниковедению|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=М.|баспасы=Наука|жыл=1973|томы=8|беттері=|барлық беті=725|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Зияев Х. З.; Буряков Ю. Ф|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=История Ташкента с древнейших времен до победы Февральской буржуазно-демократической революции|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Фан|жыл=1988|томы=|беттері=71|барлық беті=296|сериясы=|isbn=5-648-00434-6|тиражы=}} * {{кітап|авторы=|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=История Казахстана|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Алматы|баспасы=Атамұра|жыл=1997|томы=2|беттері=365|барлық беті=624|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Материалы по истории казахских ханств XV-XVIII веков. (Извлечения из персидских и тюркских сочинений)|шынайы атауы=|сілтеме=http://www.vostlit.info/Texts/rus15/Machmud_ben_Vali/frametext.htm|уикитека=|жауапты=Пер. К. А. Пищулиной|басылым=|орны=Алма-Ата|баспасы=Наука|жыл=1969|томы=|беттері=|барлық беті=652|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Мукминова Р. Г.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=К истории аграрных отношений в Узбекистане XVI в. По материалам "Вакф-наме"|шынайы атауы=|сілтеме=http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVI/1500-1520/Vakf_name_Seibani_han/framepred6.htm|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Наука|жыл=1966|томы=|беттері=|барлық беті=648|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Смагулов Э.; Григорьев Ф.; Итенов А.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Очерки по истории и археологии средневекового Туркестана|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=|баспасы=Ғылым|жыл=1999|томы=|беттері=|барлық беті=231|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Тревер К. В.; Якубовский А. Ю.; Воронец М. Э.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=История народов Узбекистана. От образования государства Шейбанидов до Октябрьской Революции|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=АН УзССР|жыл=1947|томы=2|беттері=|барлық беті=514|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Фазлаллах ибн Рузбихан Исфахани|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Михман-наме-йи Бухара (Записки бухарского гостя)|шынайы атауы=|сілтеме=http://www.vostlit.info/Texts/rus7/Isfachani/frametext1.htm|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=М.|баспасы=Восточная литература|жыл=1976|томы=|беттері=106|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Филанович М. И.|бөлімі=Хроника. Открытие археологической выставки «Древний Ташкент»|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Общественные науки в Узбекистане|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=|баспасы=|жыл=2003|томы=|беттері=|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Юдин В. П.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Материалы по истории казахских ханств XV-XVIII веков. (Извлечения из персидских и тюркских сочинений)|шынайы атауы=|сілтеме=http://www.vostlit.info/Texts/rus14/Vasifi/pred2.phtml?id=1452|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Алма-Ата|баспасы=Наука|жыл=1969|томы=|беттері=|барлық беті=560|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Юлдашев М. Ю.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=К истории торговых и посольских связей Средней Азии с Россией в XVI-XVII вв|шынайы атауы=|сілтеме=http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVII/1660-1680/Russ_buchar_dok/framepred.htm|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Наука|жыл=1964|томы=|беттері=|барлық беті=124|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Burton Audrey|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The Bukharans. A dynastic, diplomatic and commercial history 1550-1702|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=|баспасы=|жыл=1997|томы=|беттері=11|барлық беті=664|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=McChesney R. D.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Waqf in Central Asia: Four Hundred Years in the History of a Muslim Shrine, 1480-1889|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New Jersey|баспасы=Princeton University Press|жыл=1991|томы=|беттері=|барлық беті=378|сериясы=Princeton Legacy Library|isbn=978-1-4008-6196-5|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Mirza Haydar Dughlat's|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Tarikh-i-Rashidi: A History of the Khans of Moghulistan|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Harvard|баспасы=Harvard University. Department of Near Eastern Languages and Civilizations|жыл=1996|томы=|беттері=304|барлық беті=307|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=|бөлімі=Кайковус чорбоғи|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|шынайы атауы=|сілтеме=http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20K%20harfi.pdf|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|жыл=2000—2005|томы=|беттері=29|барлық беті=900|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=|бөлімі=Келди Муҳаммад|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|шынайы атауы=|сілтеме=http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20K%20harfi.pdf|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|жыл=2000—2005|томы=|беттері=288|барлық беті=900|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=|бөлімі=Суюнчхўжахон|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|шынайы атауы=|сілтеме=http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20S%20harfi.pdf|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|жыл=2000—2005|томы=|беттері=782—783|барлық беті=839|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=|бөлімі=Ғиждувон жанги|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|шынайы атауы=|сілтеме=http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20G'%20harfi.pdf|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|жыл=2000—2005|томы=|беттері=27—28|барлық беті=59|сериясы=|isbn=|тиражы=}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Шайбани әулеті]] 2euxcq2g7l7d1oe5yrzmf0zmgamzq15 3619183 3619181 2026-06-17T18:42:41Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Kasymov|Kasymov]] ([[User talk:Kasymov|т]]) өңдемелерінен [[User:Амина Жанаққызы|Амина Жанаққызы]] соңғы нұсқасына қайтарды 3618758 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Сүйінішқожа хан | Шынайы есімі = {{lang-uz|Suyunchxoʻjaxon / Suyunchakxon / Suyunchik Sulton}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Ташкент уәлаяты]]ның [[хан]]ы | Ту = War flag of Khanate of Bukhara.svg | Ту2 = | Басқара бастады = 1512 | Басқаруын аяқтады = 1525 | Президент = | Ізашары = Мұхаммед Қасым Күхбүрде | Ізбасары = [[Келді Мұхаммед]] | Титулы_2 = [[Бұхара хандығы]]ның [[Бұхара ханы|ханы]] | Ту_2 = War flag of Khanate of Bukhara.svg | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = наурыз 1511 | Басқаруын аяқтады_2 = желтоқсан 1512 | Ізашары_2 = [[Мұхаммед Шайбани]] (1500–1510) | Ізбасары_2 = [[Көшкінді хан]] (1512–1530) | Титулы_3 = [[Ташкент уәлаяты]]ның [[сұлтан]]ы | Ту_3 = War flag of Khanate of Bukhara.svg | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = 1503 | Басқаруын аяқтады_3 = 1511 | Ізашары_3 = [[Сұлтан Махмұт хан]] | Ізбасары_3 = [[Мұхаммед Қасым Күхбүрде]] | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 1454 | Туған жері = [[Өзбек хандығы]] | Қайтыс болған күні = 1525 | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Ташкент|Ташкентте}}, [[Бұхара хандығы]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = [[Әбілқайыр хан (Шибан әулеті)|Әбілқайыр хан]] | Анасы = [[Рәбия сұлтан бегім]] | Жұбайы = | Балалары = [[Келді Мұхаммед]]<br>[[Наурыз Ахмет хан]]<br>Ойсұлу | Партиясы = | Білімі = | Мамандығы = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Сүйінішқожа хан''' ({{lang-fa|سویونچ خوجه خان}}; {{lang-uz|Suyunchxoʻjaxon / Suyunchakxon / Suyunchik Sulton}}; 1454–1525 жылдар, Ташкент) — [[Темір әулеті]]нен шыққан [[Ұлықбек|Мырза Ұлықбектің]] ұрпағы, 1511–1512 жылдары [[Бұхара хандығы]]нда билік құрған және [[Ташкент уәлаяты]]ның (1503/1508–1525) үлестік билеушісі болған Шайбанилер әулетінің өкілі. Сүйінішқожа ханның билік еткен кезеңінен бастап және оның мұрагерлері тұсында аймақтың әдеби өмірінде [[өзбек тілі]]нің рөлі күшейе түскені байқалады, ал Ташкент көптеген зиялы қауым өкілдерін өзіне тартатын орталыққа айналды. == Есімі == ​Сүйінішқожа сұлтанның шын есімі — '''Әбу Наср Камал ад-дин Сүйініш бек''', осыған байланысты тарихи әдебиеттерде оның есімі Сүйінішқожа хан және Севиндж-хаджа ретінде де кездеседі.{{sfn|Mirza Haydar Dughlat|1996|p=304}}{{sfn|Исфахани|1976|p=81}} == Шығу тегі == ​Өзбек ұлысының негізін қалаушы [[Әбілқайыр хан (Шибан әулеті)|Әбілқайыр ханның]] (1428–1468) он бір ұлы болған, оның тоғызыншысы — Сүйінішқожа сұлтан.{{sfn|Пищулина|1969|p=330}} Сүйінішқожа сұлтанның анасы [[Рәбия сұлтан бегім]] — [[Темір әулеті]] мемлекетінің билеушісі [[Ұлықбек|Мырза Ұлықбектің]] (1409–1449) қызы. [[Әбілқайыр хан (Шибан әулеті)|Әбілқайыр хан]] мен Рабия Сұлтан бегімнің тағы екі ұлы болған: Сүйінішқожа сұлтанның ағасы — [[Көшкінді сұлтан]] және інісі — Ақбұрын сұлтан.{{sfn|Бартольд|1964|p=144}}{{sfn|Юдин|1969|p=394}} == Саясат және әскери қызметі == ​XV ғасырдың соңғы онжылдықтарынан бастап Сүйінішқожа сұлтан Өзбек ұлысындағы билік үшін Керей хан мен Жәнібек ханға қарсы Шибанилердің шайқастарына, сондай-ақ XVI ғасырдың басында жиені [[Мұхаммед Шайбани|Шайбани ханның]] [[Мәуереннахр]]ға жасаған жорықтарына қатысты.{{sfn|НЭУ: Суюнчхўжахон|2000–2005|p=782–783}} Белгілі дін ғұламасы әрі саяхатшы, тарихшы [[Рузбехан|Рузбехан Исфахани]] Сүйінішқожа ханға мынадай сипаттама береді: {{Дәйексөз|​«Мәртебелі айбынды, ізгі ниетті сұлтан, даңқты билеуші, жоғары дәрежелі падишах Сүйінішқожа сұлтан — ұлы хан Әбілқайыр хан мәртебелісінің болмыс теңізіндегі [маржаны]... Ташкент тағы мен оған қарасты аймақтар оның мәртебелісінің құдіретті де айбынды қолында».{{sfn|Исфахани|1976|p=58}}}} Жаңа әулеттің негізін қалаушы [[Мұхаммед Шайбани|Шайбани хан]] (1500—1510) 1503 жылы (басқа мәліметтер бойынша 1508 жылы) Ташкент иелігінің сұлтаны етіп өзінің көкесі — Сүйінішқожа сұлтанды тағайындады. Қожа Әбілбақа ибн Бахауддиннің «Жами ал-мақамат» (XVII ғасыр) шығармасындағы мәліметтерге сәйкес, Сүйінішқожа сұлтан бастаған Шайбанилер әскері Ташкентті қоршауға алып, Шейх Хауанд Тахурдың ұрпағы Қожа Тахир ұйымдастырған қаланың ерлікпен қорғалуына қарамастан, соңында оны басып алған.{{sfn|НЭУ: Суюнчхўжахон|2000–2005|p=782–783}} Рузбихан Исфахани өз еңбектерінде Сүйінішқожа сұлтан әскерінің құрамы туралы жазған. Оның айтуынша, он мыңнан асатын қол «тегі моңғолдармен және шағатайлармен араласпаған» өзбек атты әскерінен тұрған. Автор бұл әскердің артықшылықтарын жоғары бағалаған.{{sfn|Исфахани|1976|p=36}} === Шайбанилердің жоғарғы ханы — Бұхара хандығының ханы === 1511 жылғы, Мерв шайқасында Шайбани ханның күтпеген өлімінен кейін бірнеше ай өткен соң, Сүйінішқожа хан жоғарғы хан болып сайланды. Оның таққа көтерілуі Самарқанда, [[Әмір Темір]]дің Бибі ханым атауымен кеңінен белгілі жұма мешітінде өтті.{{sfn|McChesney|1991|p=51}}{{sfn|Бартольд|1964|p=128}} [[Сурет:Safavid Empire 1501 1722 AD.png|thumb|200px|Сефевидтік Иранның иеліктері]] Сол уақытта сефевидтік [[I Ысмайыл|І Исмаил шах]] шығысқа қарай шабуылын жалғастыра берді: [[Герат]] шайқассыз алынып, басты лауазымдарға шахтың адамдары тағайындалды. 1511 жылдың көктемінде І Исмаил Оңтүстік Түркістанның Әмудария сыртындағы аймақтарына кіреді. Мұхаммед Темір сұлтан мен Ұбайдулла хан Шайбани ханның бұрынғы уәзірі қожа Камаледдин Махмұт Сағаржи арқылы І Исмаилдан Мәуереннахрға кірмеуді өтінеді, шах бұл ұсынысқа келіседі. Туыстарының бұл әрекеті Сүйінішқожа ханның наразылығын тудырды. Нәтижесінде Әмударияның сол жағалауындағы барлық аудандар қысқа уақытқа Сефевидтерге өтіп, оң жағалауы Шайбанилердің қолында қалады. Сүйінішқожа хан істің мұндай нәтижесімен келіспей, «Шайбанилер туысының қаны үшін кек алуға тиісті адаммен татуласу мүмкіндігіне жол бергісі келмеді».{{sfn|Бартольд|1973|p=144–145}} ==== Ферғана жорығы ==== [[Сурет:Fergana valley countries.jpg|thumb|200px|[[​Ферғана аңғары]] Орта Азия республикаларының қазіргі аумақтарындағы көрінісі]] 1511 жылы Сүйінішқожа хан әлі [[Бабыр]]дың тұсында наменгер болып тағайындалған сол жердің билеушісі Сұлтан Саид ханға қарсы Ферғанаға жорық ұйымдастырды. Олардың арасындағы шайқас [[Ангрен өзені]]нің бойында өтіп, оған Сүйінішқожа ханның өзі тікелей қатысты. Сұлтан Саид ханның әскері сан жағынан екі есе басым болғанына қарамастан, күл-талқан етілді. Сүйінішқожа хан [[Ферғана]]ға келіп, [[Әндіжан]]да ұлы Келді Мұхаммедті қалдырып, өзі [[Ташкент]]ке қайтты. Ал Сұлтан Саид хан Шығыс Түркістан тарапқа қашып кетіп, кейін ол жерде Моғолстан (Мамлакат-и Моголийе) мемлекетінің негізін қалады.{{sfn|Бартольд|1973|p=141}} ==== Ғыждуан шайқасы ==== ​1512 жылы Сүйінішқожа ханның билігі тұсында [[Ғыждуан]]да шешуші шайқас өтті. Бұл соғыста бір тараптан Мәуереннахр Шайбанилері, екінші тараптан Наджм Сани бастаған Сефевидтік Иран әскері бетпе-бет келді. Шайқас барысында [[Ұбайдулла хан]] бастаған Шайбанилер [[Наджм Сани]] армиясын толықтай талқандап, шешуші жеңіске жетті.{{sfn|НЭУ: Ғиждувон жанги|200–2005|p=27–28}} ==== Бұхара хандығындағы саясат пен билік ==== ​Сүйінішқожа хан таққа отырғаннан кейін, өз туыстарына Шайбани хан мәжбүрлеп тартып алған иеліктерін қайтарып берді. Ал Шайбани ханның ұлы Мұхаммед Темір сұлтанға қосымша елдің оңтүстігіндегі аймақтарды — [[Кеш]], [[Несеф]], [[Гузар]] және [[Дербент]]ті соған іргелес жатқан жерлерімен, яғни Әмудария жағалауына дейінгі аумақты иелікке берді.{{sfn|Тревер|1947|p=40}}{{sfn|Бартольд|1973|p=140}}{{sfn|Бартольд|1973|p=144}}{{sfn|Бартольд|1973|p=49}}{{sfn|Мукминова|1966|p=63}} 1512 жылдың соңында барлық шайбанилік сұлтандар [[Самарқан]]ға жиналып, [[Ұбайдулла хан]]ның келісімімен билеуші болу үшін осы жерге Сүйінішқожа ханның ағасы — Көшкінді сұлтанды шақырады. Осыдан кейін Сүйінішқожа хан жоғарғы хан лауазымынан бас тартып, жолының үлкендігіне байланысты оны ағасына береді. Осылайша [[Көшкінді хан]] (1512—1530) әулеттің жоғарғы ханына айналады.{{sfn|Бартольд|1973|p=141}}{{sfn|McChesney|1991|p=51}} Академик В.В. Бартольдтың мәліметтеріне сәйкес, Сүйінішқожа хан Шайбанилердің жоғарғы ханы болып жарияланғанға дейінгі кезеңде, астана Самарқанның ақсүйектері Ұбайдулла сұлтанның диуан басы — Қожа Низамның жетекшілігімен кеңес ұйымдастырған. Ұбайдулла сұлтан Самарқан шонжарларының келісімімен хан болып жарияланып, жұма хұтпасын өз атына оқытуды бұйырады, бірақ кейін бұл туралы Сүйінішқожаға хабарлау үшін елші жібереді. Сүйінішқожа оған өзі жаулап алған аймақты, яғни Бұхараны беретінін айтып жауап қатады. Кейіннен Көшкінді хан жоғарғы хан болып жарияланса да, бүкіл нақты билік Убайдулла ханның қолында қалады. Ол Бұхараға аттанып, сол жерден шайбанилік сұлтандарға иеліктерді бөліп береді.{{sfn|Бартольд|1973|p=140–141}} === Ташкент уәлаятындағы саясат === ​Ағасы жоғарғы хан болып жарияланғаннан кейін Сүйінішқожа хан өз иелігіне қайтады. Бұл уақытта оның орнына қалған Мұхаммед Қасым Күхбүрде Ташкент қамалына бекініп алады, сондықтан Сүйінішқожа ханға Ташкентті қоршауға алуға тура келеді. Бірнеше күндік қоршаудан кейін бекініс алынып, бүлікшілердің кейбірі өлім жазасына кесіледі. Осы сәттен бастап өмірінің соңына дейін Сүйінішқожа хан Ташкент уәлаятын құрметті хан лауазымымен басқаруды жалғастырады.{{sfn|Бартольд|1973|p=141}} ==== Қазақ хандары мен сұлтандарына қарсы шайқастар ==== ​1509 жылдың 23 ақпанында Шайбани хан солтүстік-шығыс шекараға үшінші рет жорыққа шығуға мәжбүр болды, өйткені бұған дейін [[Жаныш сұлтан]] [[Бұхара]] мен [[Самарқан]]ға қарақшылық жорық жасап, көптеген адамды тұтқынға алған еді. Бұл шайқаста 13 мыңдық әскерімен Сүйінішқожа сұлтан да болды. [[Рузбехан|Рузбехан Исфаханидің]] мәліметінше, Сүйінішқожа сұлтанның әскері шайқас кезіндегі ауызбіршілігімен, жауынгерлік рухымен және батылдығымен ерекше көзге түскен.{{sfn|НЭУ: Суюнчхўжахон|2000–2005|p=782–783}}{{sfn|Исфахани|1976|p=36}} 1513 жылы Сүйінішқожа хан [[Ташкент]]ке шабуыл жасаған [[Қасым хан]]ның бетін қайтарды. Шайқастың қызған шағында Қасым хан атынан құлап түседі, бірақ қарсыластары оны танымай қалғандығының арқасында ғана аман қалады.{{sfn|История Казахстана|1997|p=365}} Академик В.В. Бартольд Мырза Мұхаммед Хайдардың сөздеріне сүйене отырып: «Осыдан кейін Қасым хан жаулап алушылық туралы армандамайтын болды», — деп жазады. Сүйінішқожа хан қазақ сұлтандарына қарсы бірнеше рет жорық жасап, үлкен олжамен оралып отырған.{{sfn|Бартольд|1973|p=143}}<ref name="Ибрагимова">{{кітап|авторы=пер. Ибрагимова С. К.|бөлімі=Некоторые данные к истории казахов XV-XVI вв.|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Известия АН Казахской ССР. Серия истории, археологии и этнографии|шынайы атауы=|сілтеме=http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVI/1520-1540/Nasrullahi/text2.htm|уикитека=|жауапты=|басылым=Известия АН Казахской ССР|орны=|баспасы=|жыл=1956|томы=|беттері=|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}}</ref> «Тарих-и Рашиди» еңбегінде 1522–1523 жылдары Ташкент билеушісі Сүйінішқожа ханның қазақтарға қарсы Дешті Қыпшаққа жорық жасап, жеңіске жеткені айтылады, бірақ дереккөзде оның қарсыластарының есімдері аталмайды. Алайда бұл мәлімет бұл жеңілістің Қазақ хандығындағы саяси жағдайға қалай әсер еткенін түсіну үшін тым қысқа.<ref>{{кітап|авторы=Атыгаев Нурлан Адилбекович|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV—XVII веков.|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Алматы|баспасы=Евразийский научно-исследовательский институт МКТУ им. Х.А. Ясави|жыл=2023|томы=|беттері=42|барлық беті=225|сериясы=|isbn=978-601-7805-24-1|тиражы=}}</ref> ==== Оңтүстік Түркістан мен Хорасанға жорықтар ==== ​[[Сурет:AfghanTurkestan.png|слева|200px|thumb|Ауғанстанның этникалық атласына сәйкес [[Оңтүстік Түркістан]]ның шамаланған аумағы]] Өзбек сұлтандарының [[Хорасан]]ға жорық ұйымдастыру үшін [[Бұхара]]да өткен жиынына Сүйінішқожа сұлтан да өз әскерімен келеді. Кездесу қорытындысы бойынша [[Құндыз (қала)|Құндыз]], [[Бағлан]] және [[Бадахшан]]ға жорық жасау туралы шешім қабылданады. Әскер жорықтан үлкен олжамен оралған соң, Сүйінішқожа хан хандар мен сұлтандарды Хорасанға аттануға көндіруге тырысады, бірақ онысынан ештеңе шықпайды. Содан соң ол амалсыз [[Ташкент]]ке оралуға мәжбүр болады, онда оған қазақ сұлтандарымен бірнеше рет шайқасуға тура келеді.{{sfn|Бартольд|1973|p=142}} Моңғол және қазақ сұлтандарын толықтай жеңгеннен кейін Сүйінішқожа хан Хорасанға жорық жариялады. Шайбанилік хандар мен сұлтандар тағы да Бұхараға жиналып, Әмудариядан өтіп, [[Герат]]қа тақап келді. Қала алынуға шақ қалғанда, сұлтандар кенеттен кері қайтуға шешім қабылдайды. Сүйінішқожа хан олардың бұл әрекетіне наразы болса да, амалсыз соңдарынан еріп, Ташкентке оралады. Ол жаңа жорыққа белсенді түрде дайындала бастайды, бірақ кейін бұл жоспарына өзінің қаза болуы кедергі келтіреді.{{sfn|Бартольд|1973|p=143}} == Мәдениет саласындағы саясаты == [[Сурет:During the battle of Indus.jpg|thumb|200px|М.б.О. Көхистанидің «Тарих-и Әбілқайыр хани» еңбегіндегі Шайбанилер дәуірінің миниатюрасы <small>(Өз әскерінің шегінуін қалқалап, кейін Үнді өзенінен атымен жүзіп өткен Жәлел әд-Дин, оның ерлігіне таңғалған [[Шыңғысхан]]ның көзінше қылышын құрғатып сүртіп тұр)</small>]] [[Сурет:Hafiz - Prince Entertained on a Terrace.jpg|thumb|200px|Шайбанилер дәуірінің миниатюрасы, 1523 жыл]] Сүйінішқожа ханның билігінен бастап және оның мұрагерлері тұсында аймақтың әдеби өмірінде өзбек тілінің рөлі күшейе түскені байқалады; Ташкент көптеген зиялы қауым өкілдерін өзіне тартатын орталыққа айналады.{{sfn|Филанович|2003|p=69–71}} Сүйінішқожа ханның бұйрығымен бірнеше шығарма парсы тілінен өзбек тіліне аударылды. Кейінірек оның ұлы [[Наурыз Ахмет хан]] үшін парсы ақыны [[Саади Ширази]]дің «Бостан» атты көркем безендірілген қолжазбасы қайта көшіріп жазылды.<ref name=Мукминова>Мукминова Р. Г. Из истории культурной жизни Ташкента конца XV—XVI века // Общественные науки в Узбекистане. — 1983. — № 9. — С. 26—30.</ref> Ташкенттегі үлестік билеушілердің ресми құжаттары да [[ескі өзбек тілі]]нде толтырылып отырған.<ref name=Мукминова/> Мұндай құжаттардың үлгілері, мысалы, бұрын белгісіз болып келген «Жарлықтар жинағындағы» деректер бүгінгі күнге дейін сақталған. Бұл құжаттар [[Өзбекстан Ғылым академиясы]] Шығыстану институтының қолжазба қорында «1644» инвентарлық нөмірімен сақтаулы және ғылым үшін маңызы өте зор. Жинақта XVI—XIX ғасырларға жататын 146 ферман (жарлық), сойырғал және тархандық грамоталар бар; олар хандар мен жергілікті билеушілер тарапынан «әулие» Сұлтан Саидтың ұрпақтары — Қарақан сайиидтерінің атына берілген. Ең ерте жазылған құжатты хижра бойынша 928 (1521/22) жылы Сүйінішқожа хан Сайид Фазыл Әлиге берсе, ең соңғысы — [[Құдаяр хан]]ның ұлы [[Насриддин хан]]ның атынан 1292 жылдың ережеп айында (1876 жылдың тамызы) Сайид Жалаладдин қожаның атына жазылған.{{sfn|Юлдашев|1964|p=11}} Сүйінішқожа хан сауатты билеуші болған әрі өз бабалары Мырза Ұлықбек пен Әбілқайыр ханның дәстүрін ұстанып, өз ордасына белгілі ғалымдарды, жазушылар мен ақындарды жинаған. Олардың арасында [[Зайнаддин Махмуд Васифи|Уасифи]], [[Абдулла Насруллахи]], [[Масуд бен Османи Көхистани]] сияқты тұлғалар аталады. Сондай-ақ, Уасифи 1518 жылдан бастап Сүйінішқожа ханның ұлы Келді Мұхаммедтің тәрбиешісі болды. 1525 жылы хан қайтыс болғаннан кейін ол шәкіртімен бірге Ташкентке көшіп келеді, ал бұрынғы шәкірті дүниеден өткен соң, оның ұлы Әбіл-Мұзаффар Хасан сұлтанның тәрбиешісі болады.{{sfn|Юдин|1969|p=174}}{{sfn|НЭУ: Келди Муҳаммад|2000–2005|p=288}} [[Абдулла Насруллахи]] Сүйінішқожа ханның тапсырмасымен өзінің «[[Зубдат әл-асар]]<nowiki/>» атты тарихи еңбегін ескі өзбек тілінде жазып шықты.<ref name="Ибрагимова"/> Академик В.В. Бартольдтың пікірінше, [[Масуд бен Османи Көхистани]]дің «Тарих-и Әбілқайыр хани» атты тарихи еңбегі оқиғаға қатысушылардың бірінің, бәлкім, Сүйінішқожа ханның өз айтқандарына негізделген. Ал өзге пікірлер бойынша, бұл еңбек біздің заманымызға жетпеген құжаттарға сүйеніп жазылған.{{sfn|Бартольд|1964|p=490}} Сүйінішқожа ханның есімімен Ташкенттегі әйгілі «Қайқаус» шарбағының (төрт бөліктен тұратын бақ) бой көтеруі тығыз байланысты. Бұл бақта ақындар, жазушылар, музыканттар мен фиқһ (мұсылман құқығы) білгірлері бас қосып, әдеби мәжілістер мен мерекелер өткізіп тұрған. Сонымен қатар, бақ аумағында Ташкент ханының ордасы және негізінен шайқастарда жараланған өзбек сұлтандарына арналған емхана орналасқан.{{sfn|НЭУ: Кайковус чорбоғи|2000–2005|p=29}} == Отбасы == [[Сурет:Medrese Barakhan 13-21.JPG|thumb|Right|200px|[[​Барақ хан медресесі]]. Сүйінішқожа хан жерленген жер. Бұл ғимарат 1531–1532 жылдары оның ұлы [[Наурыз Ахмет хан]]ның нұсқауымен салынған.]] Сүйінішқожа ханның екі ұлы болды: Ташкентте билік жүргізген [[Келді Мұхаммед хан]] (1525–1532) және [[Ташкент]]те 1532–1551 жылдары билік етіп, кейін 1552–1556 жылдары [[Самарқан]]да бүкіл мемлекеттің ханы болып жарияланған [[Наурыз Ахмет хан]].{{sfn|НЭУ: Келди Муҳаммад|2000–2005|p=288}}{{sfn|Бартольд|1973|p=52–54}} Оның немерелері [[Баба сұлтан|Баба хан]] мен [[Дербіш хан]] Ташкент, Әндіжан және Түркістан аймақтарын бірлесіп басқарды.{{sfn|Зияев|1988|p=71}} == Қайтыс болуы == ​Сүйінішқожа хан 1525 жылы [[Ташкент]]те дүниеден өтті.{{sfn|Burton Audrey|1997|p=11}} Аңыз бойынша, Сүйінішқожа хан [[Түркістан]]да жерленген және оның құлпытасы да сонда делінеді. Алайда бұл аңыз тарихи шындыққа сәйкес келмейді. Сүйінішқожа ханның кесенесі — «Көк күмбез» Ташкенттегі Хазірет Имам ансамблінің құрамындағы [[Барақ хан медресесі]]нің архитектуралық кешенінде орналасқан.{{sfn|Смагулов|1999|p=119}}{{sfn|НЭУ: Суюнчхўжахон|2000–2005|p=782–783}} 1525 жылы Ташкент үлесіндегі билік оның ұлы Келді Мұхаммедке өтеді.<ref>Journal of Central Asia. Том 16. — Centre for the Study of the Civilizations of Central Asia, Quaid-i-Azam University, 1993 — p. 67</ref> Ханның замандасы [[Абдаллах Насруллахи]] жазған «[[Зубдат әл-асар]]<nowiki/>» тарихи еңбегінде Сүйінішқожа ханның өлімі туралы баяндала отырып, оның ажал алдында өз ұлын — «сұлтандардың сұлтаны», яғни [[Келді Мұхаммед]]ті (Мұхаммед сұлтанды) шақырып алып, билікті соған тапсырғаны айтылады.{{sfn|Бартольд|1973|p=132}} == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Бартольд В. В.|бөлімі=2|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Сочинения. Работы по отдельным проблемам истории Средней Азии|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=М.|баспасы=Наука|жыл=1964|томы=2|беттері=|барлық беті=661|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Бартольд В. В.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Сочинения. Работы по источниковедению|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=М.|баспасы=Наука|жыл=1973|томы=8|беттері=|барлық беті=725|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Зияев Х. З.; Буряков Ю. Ф|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=История Ташкента с древнейших времен до победы Февральской буржуазно-демократической революции|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Фан|жыл=1988|томы=|беттері=71|барлық беті=296|сериясы=|isbn=5-648-00434-6|тиражы=}} * {{кітап|авторы=|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=История Казахстана|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Алматы|баспасы=Атамұра|жыл=1997|томы=2|беттері=365|барлық беті=624|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Материалы по истории казахских ханств XV-XVIII веков. (Извлечения из персидских и тюркских сочинений)|шынайы атауы=|сілтеме=http://www.vostlit.info/Texts/rus15/Machmud_ben_Vali/frametext.htm|уикитека=|жауапты=Пер. К. А. Пищулиной|басылым=|орны=Алма-Ата|баспасы=Наука|жыл=1969|томы=|беттері=|барлық беті=652|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Мукминова Р. Г.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=К истории аграрных отношений в Узбекистане XVI в. По материалам "Вакф-наме"|шынайы атауы=|сілтеме=http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVI/1500-1520/Vakf_name_Seibani_han/framepred6.htm|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Наука|жыл=1966|томы=|беттері=|барлық беті=648|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Смагулов Э.; Григорьев Ф.; Итенов А.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Очерки по истории и археологии средневекового Туркестана|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=|баспасы=Ғылым|жыл=1999|томы=|беттері=|барлық беті=231|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Тревер К. В.; Якубовский А. Ю.; Воронец М. Э.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=История народов Узбекистана. От образования государства Шейбанидов до Октябрьской Революции|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=АН УзССР|жыл=1947|томы=2|беттері=|барлық беті=514|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Фазлаллах ибн Рузбихан Исфахани|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Михман-наме-йи Бухара (Записки бухарского гостя)|шынайы атауы=|сілтеме=http://www.vostlit.info/Texts/rus7/Isfachani/frametext1.htm|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=М.|баспасы=Восточная литература|жыл=1976|томы=|беттері=106|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Филанович М. И.|бөлімі=Хроника. Открытие археологической выставки «Древний Ташкент»|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Общественные науки в Узбекистане|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=|баспасы=|жыл=2003|томы=|беттері=|барлық беті=|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Юдин В. П.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Материалы по истории казахских ханств XV-XVIII веков. (Извлечения из персидских и тюркских сочинений)|шынайы атауы=|сілтеме=http://www.vostlit.info/Texts/rus14/Vasifi/pred2.phtml?id=1452|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Алма-Ата|баспасы=Наука|жыл=1969|томы=|беттері=|барлық беті=560|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Юлдашев М. Ю.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=К истории торговых и посольских связей Средней Азии с Россией в XVI-XVII вв|шынайы атауы=|сілтеме=http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVII/1660-1680/Russ_buchar_dok/framepred.htm|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Наука|жыл=1964|томы=|беттері=|барлық беті=124|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Burton Audrey|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=The Bukharans. A dynastic, diplomatic and commercial history 1550-1702|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=|баспасы=|жыл=1997|томы=|беттері=11|барлық беті=664|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=McChesney R. D.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Waqf in Central Asia: Four Hundred Years in the History of a Muslim Shrine, 1480-1889|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=New Jersey|баспасы=Princeton University Press|жыл=1991|томы=|беттері=|барлық беті=378|сериясы=Princeton Legacy Library|isbn=978-1-4008-6196-5|тиражы=}} * {{кітап|авторы=Mirza Haydar Dughlat's|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Tarikh-i-Rashidi: A History of the Khans of Moghulistan|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Harvard|баспасы=Harvard University. Department of Near Eastern Languages and Civilizations|жыл=1996|томы=|беттері=304|барлық беті=307|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=|бөлімі=Кайковус чорбоғи|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|шынайы атауы=|сілтеме=http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20K%20harfi.pdf|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|жыл=2000—2005|томы=|беттері=29|барлық беті=900|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=|бөлімі=Келди Муҳаммад|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|шынайы атауы=|сілтеме=http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20K%20harfi.pdf|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|жыл=2000—2005|томы=|беттері=288|барлық беті=900|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=|бөлімі=Суюнчхўжахон|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|шынайы атауы=|сілтеме=http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20S%20harfi.pdf|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|жыл=2000—2005|томы=|беттері=782—783|барлық беті=839|сериясы=|isbn=|тиражы=}} * {{кітап|авторы=|бөлімі=Ғиждувон жанги|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|шынайы атауы=|сілтеме=http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20G'%20harfi.pdf|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Т.|баспасы=Ўзбекистон миллий энциклопедияси|жыл=2000—2005|томы=|беттері=27—28|барлық беті=59|сериясы=|isbn=|тиражы=}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Шайбани әулеті]] qqboayzmb422kxohqs1eme3nfss3fb9 1 779573 3619159 3617716 2026-06-17T18:33:19Z Kasymov 10777 /* Турнир атауы дұрыс емес */ Жауап беру 3619159 wikitext text/x-wiki == Турнир атауы дұрыс емес == Құрметті, қауымдастық мүшелері! Мақала атауындағы біріншілік деген сөз қате. Біріншілік ол орысша «первенство», ал турнирдің ресми атауы «чемпионат». екі ұғымның арасында айырмашылық бар. Біріншілікке ниет білдірген тарап өтініш беріп қатыса алады, ал чемпионат алдын ала іріктеу турнирінен тұрады. Яғни чемпионатқа кез келген қатысушы қалаған кезде қатыса алмайды. Сондықтан барлық мақала атауын бір іздендіріп, алдымен турнир атауын соңына жылын тек санмен жазу қажет. [[Футболдан әлем чемпионаты 2026]] Осы ұсынысты талқылап, ортақ бір ережеге келсек?! [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 10:18, 2026 ж. сәуірдің 20 (+05) :сол, мен де соны жазайын деп кіргем, біріншілік деген чемпионат емес, ол первенство сөзінің аудармасы негізі. БОлмаса ауыстырам мен ешкім жауап бермесе. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 14:55, 2026 ж. маусымның 12 (+05) ::Ресми түрде чемпионат деп тұр (Қазақстан арнасы). Бірақ әзірше кері қайтардым [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 02:05, 2026 ж. маусымның 14 (+05) :::ресми түрде чемпионат деп тұрса не кедергі енді ауыстырғанға? Дәлелдеп жазып отырмыз ғой, дұрыс еместігін! [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 23:04, 2026 ж. маусымның 14 (+05) ::::Барлық мақаланы, үлгілерді автоматты түрде ауыстыра аласыз ба? Қолыңыздан келмейді, неге ауыстыра бересіздер? талқыға салып 2-3 адам атауын ауыстырып, қаншама артынан қалған сілтемелерді ретке келтіру керек. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:33, 2026 ж. маусымның 17 (+05) 5x9z3s4pvpieptczmbvr9h1i0rmol64 4 780876 3619066 3618511 2026-06-17T15:00:15Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3619066 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-06-16'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Басты бет]] | data-sort-value="1177" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 177] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="425" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 425] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[Әділет (партия)]] | data-sort-value="259" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 259] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="229" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 229] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем чемпионаты]] | data-sort-value="212" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 212] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="130" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 130] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="119" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 119] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 109] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Рафаил Иосифович Розенсон]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BD 94] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] | data-sort-value="90" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 90] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 87] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Қарқаралы]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 84] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[КешYOU]] | data-sort-value="83" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 83] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] | data-sort-value="83" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 83] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="82" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 82] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 75] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Аманат (партия)]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 75] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Күнделік.кз]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 72] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 72] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[Бұзаубас]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 70] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 67] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Кабо-Верде]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5 66] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 65] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 62] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 60] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Футболдан әлем чемпионаты]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 58] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 58] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 58] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[Оливер Три]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 58] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 55] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 55] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 55] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 54] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 54] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 53] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Қарақұрт]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 52] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 51] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Қазақстан Құрылтайы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 51] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 49] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Жанабіл Сымағұлұлы]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB_%D0%A1%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 49] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 49] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 47] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 47] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Санжар Керімбай]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 47] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 46] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 44] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 44] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 43] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 43] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 42] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[Сақтар]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 42] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[Ислам күнтізбесі]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 42] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Алматы]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 41] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 40] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 40] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 40] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 40] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[Арғын]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 40] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 40] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 39] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 38] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[Мұхаррам]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%BC 38] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Үлгілі сарқырамасы]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%81%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 37] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Есік Алтын адамы]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 37] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 37] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 37] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Айбек Сейітов]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 37] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 36] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[Әкелер күні]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 36] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 36] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 36] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 36] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 35] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 35] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 35] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 35] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Уикипедия:Форум/Басқалар]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 35] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 35] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Ысты]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 35] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[Адай]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 34] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 34] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[Арыстанбаб]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 34] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 33] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 33] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 33] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 33] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Арон Қабышұлы Атабек]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA 33] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 33] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Қабдеш Жұмаділов]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 32] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[Махамбет Өтемісұлы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 31] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[Фидель Кастро]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE 31] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[Табылды Досымов]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[Наймандар]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 31] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 31] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 30] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[Тәуекел хан]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 30] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[Бэкрумс (фильм)]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%8D%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 30] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 30] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 30] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 30] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[Болашақ (стипендия)]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 29] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Рауан Кенжеханұлы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Табын]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 29] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Уикипедия:Видео сабақтар]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 29] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[Жүсіпбек Аймауытов]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[Чериков]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[Шығыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 28] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[Тынымбай Төлепбайұлы Қарин]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 28] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Ұлытау облысы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 28] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Жасанды интеллект]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 28] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Қатысушы:Sagzhan]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ASagzhan 28] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Қайрат Нұртас]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 28] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Уикипедия:Telegram]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 27] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[Тәуке хан]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 27] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[Қыз Жібек]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 27] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[Чаусы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B0%D1%83%D1%81%D1%8B 27] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 27] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 27] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 27] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Ұлпан (роман)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 26] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 26] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 26] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Атырау облысы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Аңырақай шайқасы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 26] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[Әбіш Кекілбайұлы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 25] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Шал мен теңіз]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 25] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Салауат]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 25] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[Франция қалаларының тізімі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 25] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Ілияс Жансүгіров]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 25] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[Моңғол шапқыншылығы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 25] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 25] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 25] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 25] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[Асқазан аурулары]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 24] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 24] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Педагогика]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 24] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[Келінжан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Зу-Зу Күлпаш]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 24] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Дулат]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 24] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[Көшпенділер (трилогия)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 24] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[Астана]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 24] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 24] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 24] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Ақ Орда (мемлекет)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 23] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Қожа]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 23] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 23] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[Қорықтар]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 23] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 23] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[Мұхтар Шаханов]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 23] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[Қазақстандағы саяси партиялар]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 23] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 22] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Қытай]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 22] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Руслан Тай]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 22] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Алакөл (көл)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 22] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Васко да Гама (футбол клубы)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 22] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 22] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Қ]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 22] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Sadraddin]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 22] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Қазақстан мерекелері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Макаров тапаншасы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 22] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[Жамбыл облысы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 22] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[Жаңа Зеландия]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%97%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F 22] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[Ұлт-азаттық көтерілістер]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 22] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Құйынды мекен (телехикая)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 22] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 22] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[Қадыр Мырза Әлі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 22] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Тас дәуірі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 22] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Бүйі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 22] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 21] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 21] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Алаша (ру)]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 21] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Сәттіғұл Жанғабылұлы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[Жаныс]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 21] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 21] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 21] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[Ұлы Жібек жолы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 21] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Ақтөбе облысы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[Суан]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 21] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Килиан Мбаппе]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 21] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[Исатай Шақатұлы Сүйеубаев]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 20] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Софы Қалыбекұлы Сматаев]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 20] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[Үйсін мемлекеті]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 20] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[Дулат Тұрсынұлы Тастекей]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 20] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[Албан руы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 20] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[Ерлан Жақанұлы Қошанов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[Айбек Қалиев]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 20] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[Қайтадан (фильм, 2025)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 20] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Ислам философиясы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[Түйе малының атаулары]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 20] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Қарғын (роман)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 20] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Түркістан (қала)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 20] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 20] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 20] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 19] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 19] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 19] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 19] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[Аборт]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 19] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Алшын]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 19] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 19] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Қарауыл руы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 19] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Алпамыс батыр]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 19] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Оралхан Бөкей]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 19] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[Керей (тайпа)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 19] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 19] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Әлеуметтік-этикалық және философиялық трактаттар]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA-%D1%8D%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 19] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Мөлдір Әуелбекова]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 19] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Ауғанстан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 19] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Абай облысы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[Қасым Аманжолов]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[Аналды секс]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 18] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[Тоғыз-құмалақ]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 18] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Орталық Азия]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 18] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[Көңіл толқыны (күй)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 18] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[ДНҚ]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 18] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Байбақты]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 18] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Ақтабан шұбырынды]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 18] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Алаш партиясы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 18] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Бесін намазы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 18] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[Көлік]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BA 18] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[Ференц Пушкаш]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B0%D1%88 18] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Сұлтан Бейбарыс]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 18] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[Маңғыстау облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 18] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Қазақстан елтаңбасы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[Ақбілек (роман)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 18] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[Түркия қалаларының тізімі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Орта жүз]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 18] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[Татьяна Николаевна Бурмистрова]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[Керей хан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 17] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Кәмшат Жолдыбаева]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 17] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Өзбекстан қалаларының тізімі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 17] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[Уикипедия]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 17] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Алаш Орда]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 17] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Һ]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%BA 17] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Қуық түбі безінің қабынуы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 17] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Белгісіз аймақтар]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 17] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Құран]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 17] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 17] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[Шымыр]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 17] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[Қазақтың балаға ат қою рәсімі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 17] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[Хақназар хан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Сиқым]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 17] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Арыстан баб кесенесі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 17] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Қазақстан темір жолы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Алтын белгі төсбелгісі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 16] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 16] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Карансебес шайқасы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[Етеккір]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 16] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[Румыния Ұлттық футбол құрамасы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D0%BC%D1%8B%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[Сөз таптары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Ресей]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 16] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Әл-Уақиға сүресі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 16] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Амангелді Дінұлы Ермегияев]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%94%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%B5%D0%B2 16] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Мұстафа Өзтүрiк]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 16] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[Қалқаман Айымғазыұлы Сарин]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 16] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[Исатай-Махамбет көтерілісі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[Жылнамалар жинағы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D1%8B 16] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Қайрат (футбол клубы)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 16] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Еуропа]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 16] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің күні]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 16] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Көксерек (әңгіме)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 16] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Өмірзақ Озғанбайұлы Озғанбаев]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9E%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 16] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Әміре Қашаубаев]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 16] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Жалайыр]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 16] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Бозжыра шатқалы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Шөмекей]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 16] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Қарабура]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B0 16] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[Өзін-өзі өлтіру]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 16] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[Ninety One]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Ninety_One 15] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Теміреткі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 15] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Қарлұқ қағанаты]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 15] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[Қызылорда]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 15] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Нұрғали Нүсіпжанұлы Нүсіпжанов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[Түрксіб]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 15] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Жігіттер тобы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 15] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Бөрте]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D1%80%D1%82%D0%B5 15] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 15] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[Желшешек]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 15] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Дауыссыз дыбыстар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[Көңіл айту]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 15] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[Айыртау ауданы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 15] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Қарағанды]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 15] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[Қазақ билері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Әйтеке би]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 15] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 15] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Сабыржан Аққалықов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 15] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 15] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[I Сүлеймен]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 15] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Қазақстан қорықтарының тізімі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Киіз үй]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 15] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Қорқыт ата]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Генжо]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%BE 15] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Қазақстан Республикасының заңдары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Бөгенбай батыр]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 15] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[:Санат:Үндістан қалалары|Санат:Үндістан қалалары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Желтоқсан көтерілісі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 15] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Аспашам]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%88%D0%B0%D0%BC 15] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Көкшетау]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 15] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[Маса]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%B0 15] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Түнжел Күртиз]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%BB_%D0%9A%D2%AF%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7 15] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 14] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 14] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[Ғазиза Ахметқызы Жұбанова]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[Сыбайлас жемқорлық]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 14] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[Қаракерей]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 14] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[Ақтамберді Сарыұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Ұстаз (цифрлық платформа)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 14] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары|Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[Тыныс белгілері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[Моңғол империясы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[Уақ]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 14] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[Қырық Қыз]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7 14] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[Өлі-тірі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96-%D1%82%D1%96%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Оңтүстік Америка]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 14] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 14] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Ән-Нас сүресі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[Тынышбай Жаңабайұлы Рахимов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Ақтау]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 14] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Қазақстан Республикасының Үкіметі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[РПГ-7]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%9F%D0%93-7 14] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[Шалқыма Хайруллақызы Құрманалина]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B0_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B0 14] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[Мұхит Мерәліұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Шымкент]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 14] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[Уикипедия:Жүктеу]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 14] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Өскемен]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 14] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[НАТО]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%90%D0%A2%D0%9E 14] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Матай (ру бірлестігі)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 14] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 14] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Барсакелмес қорығы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 14] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[Кене энцефалиті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5_%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B5%D1%84%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Шежіре]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[Есім хан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Ұшқан ұя]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 14] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Менің атым Қожа (хикаят)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 14] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[Алматы қаласындағы көшелердің тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Жаңабай (Дулат)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 14] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[Жақайым]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 13] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[Қызылорда облысы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[Қонаев (қала)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 13] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Таз руы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[АҚШ президенттерінің тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[Уикипедия:Уикидің негізгі синтаксисі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[Жаппас]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 13] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Септік жалғау]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 13] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Өт айдайтын дәрілер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Талас шайқасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[Қазақ-жоңғар соғыстары]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[Моғолстан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Дулат Бабатайұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Жеті жарғы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 13] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[Сона]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 13] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Қазақстан Премьер Лигасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[Есекжем]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 13] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Көкнәр]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BD%D3%99%D1%80 13] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Жәңгір-Керей хан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Үлгі:Еуропа елдері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Том Харди]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BC_%D0%A5%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8 13] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Семей полигоны]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 13] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[Астана LRT]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 13] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%28%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%80%D1%96%29 13] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[Сырға салу]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 13] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Бекет Мырзағұлұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Ботай мәдениеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Қазақ есімдері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Нұрлан Бегалыұлы Еспанов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Айқап]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 13] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 13] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Қалқанша без]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 13] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[Батыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 13] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Жаңбырлы маусым (телесериал)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BC_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 13] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Анықтауыш]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 13] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[Қарлығаштар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[Ермұхамед Мәулен]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 13] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 13] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Жыныстық акт]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%BA%D1%82 13] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[Күлтегін]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD 13] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[Шашыратқы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 13] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[Орбұлақ шайқасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[Қазақстан туы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 13] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Қырғыз руы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Криштиану Роналду]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 13] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[Еркектің жыныстық мүшесі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[Литосфералық тақталар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Абайдың қара сөздері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[Абай операсы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[Жылыой ауданы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BE%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 13] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Қазақстан астанасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[Жетісу облысы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[Уикипедия:Мақалаға бастама]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 13] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[Елтаңба]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 12] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[Қожа Ахмет Яссауи кесенесінде жерленген тұлғалар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[Футбол]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 12] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[Домалақ ана]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 12] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 12] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[Мехмет: Жаһан жаулаушысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%3A_%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Қымыз]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 12] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Түргеш қағанаты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Сүндеттеу]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 12] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[Қоңырбөрік]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BA 12] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[:Санат:Қазақ жазушылары|Санат:Қазақ жазушылары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Андас]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81 12] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Төре]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 12] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[Сырым Датұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[Төреғали Төреəліұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[Келес]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 12] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Азия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Жасуша]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 12] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Тана]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 12] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[Қазақстан Республикасының Президенті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[Айша бибі кесенесі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Төртқара]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 12] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[Ибраһим]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 12] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Үстеу]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 12] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[Геннадий Геннадьевич Головкин]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B9_%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B8%D0%BD 12] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Әл-Кәфирун сүресі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Құбыла]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0 12] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Қаһар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[Үстірт қорығы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Бақытсыз Жамал]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 12] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Бірінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 12] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[Дәстүр (фильм)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 12] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[Мастурбация]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[Маңғыстау ауданы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[YouTube]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=YouTube 12] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Бату хан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 12] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[Киста]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 12] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[Жоңғар хандығы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 12] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[Сөз табы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 12] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Ақылбек Қожаұлы Шаяхмет]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82 12] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Қарағай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Жайдарман]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[Аустралия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Мөңке би Тілеуұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Райымбек батыр]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Бекзат Сейілханұлы Саттарханов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[Қарақалпақтар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[Қола дәуірі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Шегіртке]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5 12] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[Шымылдық]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B 12] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Қимақ қағанаты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[Шанхай ынтымақтастық ұйымы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 12] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[Вагиналды секс]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 12] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Қазақстан Конституциялық Соты]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%A1%D0%BE%D1%82%D1%8B 11] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Қызыл жебе (роман)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[:Санат:Ақпан|Санат:Ақпан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[Хан Тәңірі шыңы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%96_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D1%8B 11] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[Қояншық]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B 11] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[Жамбыл Жабайұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Жантақ]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D2%9B 11] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[Тырнақша]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 11] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[Сенегал]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D0%BB 11] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 11] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Бұрындық хан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[Асанбай Асқарұлы Асқаров]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Қазақстанның ерте орта ғасырлардағы мемлекеттері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Ортаққор]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 11] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[Бәйтерек (монумент)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 11] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Хазал Кая]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B0%D1%8F 11] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[Қан топтары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Энциклопедия]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[Шеф-О]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%84-%D0%9E 11] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[Еліктеу сөз]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 11] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[Ертіс]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 11] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Жапония қалаларының тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[Қазығұрт ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[Ораз-Мұхаммед сұлтан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7-%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[Беріш]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 11] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Әл-Аср сүресі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%90%D1%81%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[:Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар|Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Жетісай ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[География]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Тұманбай Молдағалиев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Домбыра]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 11] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Екінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 11] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[Алаш Орда Үкіметі тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[Ұрыс хан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 11] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Мысыр пирамидалары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Жұмбақтас]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 11] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Ұйқы безі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 11] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[Солтүстік Қазақстан облысы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[Тұсаукесер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Сөйлем мүшелері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[Қорқай дұғасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[АИВ/ЖИТС]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 11] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Қарахан мемлекеті]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Ақмешіт әулие үңгірі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[Жаңақорған шипажайы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 11] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[Қатысушы талқылауы:Renamed user ahgdhwgb 142631njhght173nj61]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 11] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Үш Жүз партиясы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[Әнуар Боранбаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80_%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[Шылау]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 11] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Нұрбек Рахатұлы Оралбай]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9 11] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[Бағаналы (ру)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 11] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Қазақстан премьер-министрі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Алтын Орда хандарының тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Ауа райы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 11] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[Қасым Қайсенов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[Тоқтамыс хан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[Кюрасао]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BE 11] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[Қорқыт Ата ескерткіші]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 11] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[Жай сөйлем және оның түрлері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 11] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Шин-Лайн]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BD-%D0%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD 11] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[Қазақстан халық кеңесі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Елім-ай (роман)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 10] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[Шығанақ Берсиев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Ауған соғысы (1979–1989)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%281979%E2%80%931989%29 10] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Ақан сері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Пысықтауыш]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 10] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Кеуел]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%83%D0%B5%D0%BB 10] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Философия]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[Даньдун]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D0%B4%D1%83%D0%BD 10] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[Қазақстан газеттері тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[Досай Тұрсынбайұлы Кенжетаев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Майкл Джексон]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 10] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Тайқазан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[Сауд Арабиясы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[Батыс Қазақстан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Росиана-дель-Кондадо]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C-%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B4%D0%BE 10] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Слот]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D1%82 10] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[Бесікке салу]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 10] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Сексеуіл]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 10] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[Тобықты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[Фонетика]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 10] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Назарбаев Университеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Әбілқайыр хандығы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 10] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Хоэнхамельн]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%BE%D1%8D%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD 10] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[Іле Қазақ автономиялық облысы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 10] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[Құлшығаш]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88 10] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Дулат Исабеков]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[Көптік жалғау]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 10] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Майра Мұхамедқызы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 10] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Сібір жарасы (инфекциялық ауру)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%29 10] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[IC 544]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_544 10] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Еріншектер Елі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%95%D0%BB%D1%96 10] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[:Сурет:Қазақстан картасы.png|Сурет:Қазақстан картасы.png]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B.png 10] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[Көзімнің қарасы...]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 10] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Тіркес]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81 10] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[Эстония]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[Есік (көл)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 10] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Лексика]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 10] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Қарақалпақстан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Қан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Жатыр мойны эрозиясы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[Көне түркі жазбалары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Қарасай батыр]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[Үндістан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Түйелер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Көңіл шай]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 10] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[Тасаттық]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 10] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Сауысқан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Еділ]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB 10] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[Мастопатия]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Бегім Ана]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC_%D0%90%D0%BD%D0%B0 10] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[Ғарифолла Құрманғалиев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Ғұмар Қараш]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 10] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 10] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[Нәзір Төреқұлов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Оңтүстік Америка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[Түркілер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[Каспий технологиялар және инжиниринг университеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D0%BD%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Уикипедия:Уикилендіру]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 10] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[Ми]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8 10] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[BALA (Ninety One)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BALA_%28Ninety_One%29 10] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[Елена Сергеевна Бейсембинова]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[Қамбар батыр (жыр)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%28%D0%B6%D1%8B%D1%80%29 10] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[Алаш]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88 10] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[NGC 5458]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=NGC_5458 10] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[Ер Қосай Құдайкеұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Асқазан мен он екі елі ішектің жара ауруы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96_%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 10] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Минет]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 10] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[:Санат:Азия елдері|Санат:Азия елдері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[Байұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[Ән-Нәбә сүресі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D3%99%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Қазақстан көлдері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Матрай-на-Бреннере]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B9-%D0%BD%D0%B0-%D0%91%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B5 10] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Күлтегін ескерткіші]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 10] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Азан шақырып ат қою]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 10] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[:Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер|Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[Сен-Жан-ле-Вье (Атлантикалық Пиреней)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BD-%D0%96%D0%B0%D0%BD-%D0%BB%D0%B5-%D0%92%D1%8C%D0%B5_%28%D0%90%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9F%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B9%29 10] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Қарасай ауданы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Ақ жол (партия)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 10] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Қазақ жүздері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Еңбекшіқазақ ауданы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[Кете (ру)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 10] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[Диуани хикмет]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 10] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Асқар Алтай]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 10] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Үлгі:Грек әліпбиі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 10] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[Жетісу]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 10] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Ақсу-Жабағылы қорығы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 10] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Барыш Фалай]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9 10] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[Қазақ ұлттық өнер академиясы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg|Сурет:Young stalin screenshot.jpg]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 10] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 10] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[Ақмарал Шәріпбайқызы Әлназарова]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%A8%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Жетіқарақшы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 10] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Төле би]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 10] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 10] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Дыбыс үндестігі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 10] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[Асық ойыны]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[:Санат:Батыс Қазақстан облысы аудандары|Санат:Батыс Қазақстан облысы аудандары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[A.Z. (Ninety One)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=A.Z._%28Ninety_One%29 10] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Қазақстан индустрияландыру кезеңінде]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 10] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[Һижра]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%BA%D0%B8%D0%B6%D1%80%D0%B0 9] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[Ақпарат технологиясы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Көз]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 9] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Әт-Тәкуир сүресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Жаңаөзен]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD 9] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[Тәуелдік жалғау]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 9] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Қазақстан банктерінің тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[Себеп бағыныңқылы сабақтас сөйлем]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BF_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 9] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Шанышқылы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Қыз Жібек (фильм)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 9] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Қозы-Көрпеш Жапарханұлы Кәрбозов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B-%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[Сунақ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%B0%D2%9B 9] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[Саяси партия]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[Қыз ұзату салттары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[Қазақ жеріне исламның таралуы және оның тигізген әсері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Мәтін]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 9] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[Кирхгоф ережелері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%80%D1%85%D0%B3%D0%BE%D1%84_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Куннилингус]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%83%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%81 9] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[Үндестік заңы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D1%8B 9] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[Көкжалдар мекені]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96 9] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[Қазақстан Ұлттық банкі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 9] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Әзілхан Нұршайықов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Үлгі:Автокөлік конструкциясы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[Валадареш (Монсан)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%88_%28%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BD%29 9] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Естай - Қорлан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[Үлгі:Алматыдағы университеттер]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 9] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[Перғауын]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 9] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[Шапырашты]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[Биркен-Хонигзессен]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD-%D0%A5%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B7%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%BD 9] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Сөз тіркесі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Қазақ ұлттық киімдері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Іш өту]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 9] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Аужар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B6%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Жарқанаттар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Қой]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 9] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Мажарстан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Баубек Бұлқышев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Мұхаммед Хайдар Дулати]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 9] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[Қандала]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 9] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Балғабек Қыдырбекұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Саңғыл би]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB_%D0%B1%D0%B8 9] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Қайыңды (көл)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 9] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[Дихан Қамзабекұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[Жезқазған]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Айқын Төлепберген]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 9] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Көмірсулар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Сент-Аман-лез-О]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BD%D1%82-%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%BB%D0%B5%D0%B7-%D0%9E 9] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[Қызыл тамыр]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 9] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Публицистикалық стиль]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 9] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Қан мен тер]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 9] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[Психология]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Моңғолия]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Салт-дәстүр]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 9] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[Әлмерек абыз]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 9] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Мысыр]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 9] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[Талибан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[Қостанай облысы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Кірпішыбындар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BF%D1%96%D1%88%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[Кот-д’Ивуар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%82-%D0%B4%E2%80%99%D0%98%D0%B2%D1%83%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[Престон Норт Энд]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD_%D0%9D%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%BD%D0%B4 9] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[Қамар сұлу]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 9] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[Ұйықтатын дәрілер]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[:Санат:Алфавит бойынша өзендер|Санат:Алфавит бойынша өзендер]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[Қазақ ұлттық ырымдары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[Қазақ шежіресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[Мұса пайғамбар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[Байтақ (партия)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 9] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Алға]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0 9] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Доннле]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%BB%D0%B5 9] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[Мәлік Ғабдуллин]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 9] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Қазақтың би-шешендері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8-%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Пюизье (Па-де-Кале)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8E%D0%B8%D0%B7%D1%8C%D0%B5_%28%D0%9F%D0%B0-%D0%B4%D0%B5-%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%29 9] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Жануарлар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[Есентемір]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 9] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[Шерзат Болаттың өлімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Йоганн Вольфганг фон Гёте]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%99%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%BD_%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%84%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B3_%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%93%D1%91%D1%82%D0%B5 9] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[Жау тылындағы бала]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 9] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Емшек]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BC%D1%88%D0%B5%D0%BA 9] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[Тоқтар Серіков]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Қазақстан теңгесі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Аңсаған Скендерұлы Балтабеков]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[Сартай батыр Байжанұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A6%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83%2C_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B0%D1%8D%D1%80%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 9] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Қабиболла Сыдиықұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%A1%D1%8B%D0%B4%D0%B8%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[Мәриям сүресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BC_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[Денсаулық сақтау ісіне қосқан үлесі үшін медалі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 9] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[Қызғалдақ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 9] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[Асқорыту мүшелері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Ерболат Рахметұлы Мұқаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Абдолла Ахметұлы Розыбакиев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="815" | 815 | [[Ақмола облысы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="816" | 816 | [[Мәди Бәпиұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B8_%D0%91%D3%99%D0%BF%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="817" | 817 | [[Денсаулық сақтау ісінің үздігі медалі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 9] |- | data-sort-value="818" | 818 | [[Орал]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9] |- | data-sort-value="819" | 819 | [[Буын үндестігі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%8B%D0%BD_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 9] |- | data-sort-value="820" | 820 | [[Исатай Тайманұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="821" | 821 | [[Ерзат Дулат]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 9] |- | data-sort-value="822" | 822 | [[Отпантау]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%83 9] |- | data-sort-value="823" | 823 | [[Көксерек (фильм)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 9] |- | data-sort-value="824" | 824 | [[Ботбай]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 9] |- | data-sort-value="825" | 825 | [[Берел қорымы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 9] |- | data-sort-value="826" | 826 | [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="827" | 827 | [[Қаңлылар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="828" | 828 | [[Ән-Ниса сүресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="829" | 829 | [[Үлгі:Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="830" | 830 | [[Түйсік]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BA 9] |- | data-sort-value="831" | 831 | [[Жауғашты руы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 9] |- | data-sort-value="832" | 832 | [[Тельман ауылдық округі (Ақмола облысы)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96_%28%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 9] |- | data-sort-value="833" | 833 | [[Баяндауыш]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 9] |- | data-sort-value="834" | 834 | [[Зат есім]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 9] |- | data-sort-value="835" | 835 | [[Жылқы тұқымдарының тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="836" | 836 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="837" | 837 | [[Түлкібас ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="838" | 838 | [[Ғұсыл]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D1%81%D1%8B%D0%BB 9] |- | data-sort-value="839" | 839 | [[Адам ата]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 9] |- | data-sort-value="840" | 840 | [[Сиыр малының атаулары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="841" | 841 | [[Гауһартас (фильм)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 9] |- | data-sort-value="842" | 842 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="843" | 843 | [[Бақыт Қажыбаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="844" | 844 | [[Абай атындағы республикалық мамандандырылған мектеп-интернаты]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF-%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 9] |- | data-sort-value="845" | 845 | [[Қаңлы (тайпа)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 9] |- | data-sort-value="846" | 846 | [[Таласбек Әсемқұлов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="847" | 847 | [[Сарыүйсін]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 9] |- | data-sort-value="848" | 848 | [[Маңғытай]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 9] |- | data-sort-value="849" | 849 | [[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="850" | 850 | [[Оқшы ата]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D0%B0 9] |- | data-sort-value="851" | 851 | [[Қазақстан жазушылар одағы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 9] |- | data-sort-value="852" | 852 | [[Төлеңгіттер]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 9] |- | data-sort-value="853" | 853 | [[Гайморит]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82 9] |- | data-sort-value="854" | 854 | [[Құтадғу білік]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 9] |- | data-sort-value="855" | 855 | [[Сабақтас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 9] |- | data-sort-value="856" | 856 | [[Қазақстанның көне қалалары тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="857" | 857 | [[Ат әбзелдері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82_%D3%99%D0%B1%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="858" | 858 | [[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="859" | 859 | [[Саңғыл]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB 9] |- | data-sort-value="860" | 860 | [[Qazsport]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Qazsport 9] |- | data-sort-value="861" | 861 | [[ZaQ (Ninety One)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 9] |- | data-sort-value="862" | 862 | [[Ислам]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 9] |- | data-sort-value="863" | 863 | [[Семей]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 9] |- | data-sort-value="864" | 864 | [[Қазақстан кадастрлық нөмірлер тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="865" | 865 | [[Дауысты дыбыстар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="866" | 866 | [[Бауыржан Сабзалұлы Ибрагимов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="867" | 867 | [[Баян-Өлгей аймағы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 9] |- | data-sort-value="868" | 868 | [[Пуэнте-ла-Рейна (комарка)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D1%8D%D0%BD%D1%82%D0%B5-%D0%BB%D0%B0-%D0%A0%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B0_%28%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%29 9] |- | data-sort-value="869" | 869 | [[Хаслах-на-Мюле]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%85-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D1%8E%D0%BB%D0%B5 9] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} 2pirw3yslyyvsmmn1h92azf6dvxakpk 0 780934 3619377 3618103 2026-06-18T09:32:20Z Casserium 68287 /* */ 3619377 wikitext text/x-wiki {{Партия | партия атауы = Әділет | шынайы атауы = «Әділет» саяси партиясы | логотипі =Ädilet (political party) logo.svg | сурет атауы = | партия түсі = purple | басшысы = [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | негіздеуші = [[Рауан Кенжеханұлы]] | құрылуы = [[7 мамыр]] [[2026 жыл|2026]] <small>(құрылтай съезі)</small><br> [[1 маусым]] [[2026 жыл|2026]] <small>(ресми тіркелуі)</small> | таратылуы = | штаб-пәтері = {{байрақ|Астана}}, [[Дінмұхамед Қонаев көшесі (Астана)|Дінмұхамед Қонаев көшесі]], 12/1 | идеологиясы = {{ublist |«[[Әділетті Қазақстан]]» идеясы |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] реформаларын қолдау }} | интернационалы = | одақтастар = | мүшелер саны = 300 мың | жастар ұйымы = | Төменгі палатадағы орындар = | Төменгі палатадағы орындар_параметр = | Жоғарғы палатадағы орындар = | Жоғарғы палатадағы орындар_параметр = | ұраны = | әнұраны = | партиялық мөр = | тұлғалар = | ресми сайты = [https://adilet-partiyasy.kz/kz adilet-partiyasy.kz] }} '''«Әділет» партиясы''' (ресми атауы — '''«Әділет» саяси партиясы» қоғамдық бірлестігі''')<ref name="atm">[https://inbusiness.kz/kz/last/dilet-partiyasy-ryltay-sezin-stti-tkizdi-398490 "Әділет" партиясы құрылтай съезін сәтті өткізді]</ref> — [[Қазақстан]]дағы ресми тіркелген президентшіл [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партия]]. Партия өзін «прогрессивті реформалардың жақтаушысы, Әділетті Қазақстанды құру, заң үстемдігін нығайту және шешім қабылдау процесіне азаматтардың кеңінен қатысуын қамтамасыз етуді қолдаушы» ретінде танытады.<ref name="atm" /> Партия төрағасы — Президент Әкімшілігінің бұрынғы басшысы [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]. Жаңа партия құру бастамасы ресми түрде 2026 жылғы 15 сәуірде жарияланды. 7 мамырда партияның құрылтай съезі ұйымдастырылып, 1 маусымда партия мемлекеттік тіркеуден өтті. 14 маусымда елдегі ең ірі саяси күш [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясын өз қатарына қосты. == Тарихы == 2026 жылғы 15 сәуір күні 15 шақты адамнан тұратын бастамашыл топ жаңа «Әділет» саяси партиясын құру ниеті туралы ресми мәлімдеме жасады.<ref>[https://kaz.zakon.kz/kogam-tynysy/6079736-azastanda-zhaa-sayasi-partiya-ryluy-mmkn.html Қазақстанда жаңа саяси партия құрылуы мүмкін]</ref> Жаңа партия құру туралы мәлімдемеге қол қойғандар қатарында Гүлзира Атабаева, Ренат Бектұров, Қарлығаш Жаманқұлова, Динара Зәкиева, Рауан Кенжеханұлы, Лаура Қарабасова, Андрей Лаврентьев, Нұрбек Матжани, Марат Шибұтов, Ләззат Шыңғысбаева және басқалары болды.<ref>[https://informburo.kz/kaz/newskaz/bastamasyl-top-zana-adilet-saiasi-partiiasy-qurylatynyn-malimdedi Бастамашыл топ жаңа "Әділет" саяси партиясы құрылатынын мәлімдеді]</ref> Келесі күні «Әділет» партиясының ұйымдастыру комитеті Әділет министрлігінен саяси партия құру ниеті туралы хабарламаның қабылданғанын растайтын құжат алғанын хабарлады.<ref>[https://mail.kz/kz/news/kz-news/edilet-partiyasyn-kuru-bastamasy-resmi-turde-tirkeldi «Әділет» партиясын құру бастамасы ресми түрде тіркелді]</ref> 7 мамыр күні [[Астана]]да «Әділет» партиясының құрылтай съезі өтіп, [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|президент әкімшілігінің]] бұрынғы басшысы [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] партия төрағасы болып сайланды. Съезге әр өңірден барлығы 931 делегат қатысты.<ref name="turk">[https://turkystan.kz/article/281059-quryltai-sieezinde-adilet-partiiasynyn-zargysy-bekitildi Құрылтай съезінде «Әділет» партиясының жарғысы бекітілді]</ref> Партия саяси кеңесінің құрамына 40 адам енді: Айбек Дәдебайдан бөлек «Қазақтелеком» АҚ басшысы [[Бағдат Батырбекұлы Мусин|Бағдат Мусин]], Бала құқықтары жөніндегі уәкіл [[Динара Болатқызы Зәкиева|Динара Зәкиева]], кәсіпкер Андрей Лаврентьев, «Әділ сөз» халықаралық қорының жетекшісі Қарлығаш Жаманқұлова, президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаевтың]] жиені Дана Медеуова, саясаттанушы Марат Шибұтов, қоғам қайраткері [[Рауан Кенжеханұлы]], Астана қаржы орталығының басқарушысы Ренат Бектұров, өзге де қоғам қайраткерлері мен кәсіпкерлер бар.<ref>[https://juzmedia.kz/news/5107-aibek-d-debai-dilet-partiiasynyn-toragasy-bolyp-sailandy/ Айбек Дәдебай «Әділет» партиясының төрағасы болып сайланды]</ref><ref>[https://www.azattyqasia.org/a/vne-alfavita-plemyannitsa-tokaeva-i-eks-glava-ego-administratsii-voshli-v-politsovet-novoy-partii/33752671.html Вне алфавита. Племянница Токаева и экс-глава его администрации вошли в политсовет новой партии]</ref><ref name="bes">[https://bes.media/news/v-politsovet-partii-adlet-voshli-bagdat-musin-dinara-zakieva-i-andrey-lavrentev-470479/ В политсовет партии "Әділет" вошли Багдат Мусин, Динара Закиева и Андрей Лаврентьев]</ref> Одан бөлек 13 адамнан тұратын саяси кеңес бюросы сайланды.<ref name="prokadry">[https://prokadry.kz/adilet_buro/ Кто вошел в состав Бюро политического совета партии «Әділет»]</ref> 1 маусым күні «Әділет» саяси партиясын Әділет министрлігі мемлекеттік тіркеуден өткізді. «Әділет» партиясының ресми түрде тіркелуіне байланысты партия төрағасы Айбек Дәдебай халыққа үндеу жасады.<ref>[https://kaz.nur.kz/politics/kazakhstan/2382878-qazaqstanda-zhanga-partiia-resmi-turde-tirkeldi-video/ Қазақстанда жаңа партия ресми түрде тіркелді (видео)]</ref> Елде билік ететін [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы 12 маусымда өткен XXVI съезінде «Әділет» партиясымен бірігу туралы шешім қабылдады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-12/amanat-pen-aedilet-partiyasy-birikti/ Amanat пен «Әділет» партиясы бірікті]</ref> 14 маусымда өткен «Әділет» партиясының ІІ съезінде бұл шешім мақұлданды.<ref>[https://ult.kz/kz/post/adildik-ideiasy-qogamda-bargan-saiyn-ken-qoldau-tauyp-keledi-adilet-partiiasynyn-toragasy «Әділдік идеясы қоғамда барған сайын кең қолдау тауып келеді» – «Әділет» партиясының төрағасы]</ref> == Басшылығы == Партияның басқару органдарына съезд, съездер аралығында жұмыс істейтін саяси кеңес, саяси кеңес отырыстары аралығында жұмыс істейтін саяси кеңестің бюросы жатады. Партия төрағасы — партиядағы жоғары басшылық етуші тұлға, бұл лауазымды 2026 жылдан бастап [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] атқарады. 2026 жылы сайланған партияның саяси кеңесі бюросының құрамына 13 адам кіреді:<ref name="prokadry" /> {| class=wikitable style=text-align:center ! № !! Суреті !! Аты-жөні<br><small>(Туған жылы)</small> !! Лауазымы |- | 1 || [[Сурет:Aibek Dadebay (2024-10-09) (cropped).png|99px]] || [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]<br><small>(1980 туған)</small> || «Әділет» партиясының төрағасы |- | 2 || || Гүлзира Атабаева<br><small>(1994 туған)</small> || «Umay» әлеуметтік жобалар қорының атқарушы директоры |- | 3 || || Ренат Бектұров<br><small>(1984 туған)</small> || «Астана» халықаралық қаржы орталығының басқарушысы |- | 4 || || Белла Газдиева<br><small>(1983 туған)</small> || филология ғылымдарының кандидаты |- | 5 || || Қарлығаш Жаманқұлова<br><small>(1976 туған)</small> || «Әділ сөз» халықаралық қорының жетекшісі |- | 6 || || [[Динара Болатқызы Зәкиева|Динара Зәкиева]]<br><small>(1982 туған)</small> || Бала құқықтары жөніндегі уәкіл |- | 7 || [[Сурет:Rauan Kenzhekhan.jpg|99px]] || [[Рауан Кенжеханұлы]]<br><small>(1979 туған)</small> || «Қазақ тілі» халықаралық қорының президенті, «Bilim Media Group» негізін қалаушы |- | 8 || || Замира Кузиева<br><small>(1996 туған)</small> || «Единый консолидирующий центр» ЖШС басқарушы директоры, «Казкрахмал» ЖШС директоры |- | 9 || [[Сурет:Andrey Lavrentyev.jpg|99px]] || Андрей Лаврентьев<br><small>(1979 туған)</small> || [[Қармет|«Qarmet»]] АҚ және «Allur» компаниялар тобы директорлар кеңесінің төрағасы |- | 10 || || Мұхамедқали Тауан || «UNI-Q Group» медиахолдингінің бас директоры |- | 11 || || Ирина Тен<br><small>(1992 туған)</small> || «Ресурс KST» ЖШС директоры, [[Qazaqstan (телеарна)|«Qazaqstan»]] ұлттық телеарнасының тележүргізушісі |- | 12 || || Марат Шибұтов<br><small>(1977 туған)</small> || «Халықаралық социология және саясат институты» қоғамдық қоры директорының орынбасары |- | 13 || || Ләззат Шыңғысбаева<br><small>(1977 туған)</small> || «Қазақстан халқына» қоғамдық қорының басқарма төрағасы |} == Съездер == {| class="wikitable" ! Съезі !! Күні !! Өткен орны |- |«Әділет» партиясының I құрылтай съезі: |7 мамыр 2026 жыл. [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] бірауыздан партияның төрағасы болып сайланды. Партия саяси кеңесінің құрамы бекітілді. |[[Астана]] |- |«Әділет» партиясының II съезі: |14 маусым 2026 жыл. Партияға елде билік еткен [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы (800 мың мүше) қосылды. Партияның өңірлік филиалдарын барлық өңірде құру және есептік тіркеуден өткізу туралы шешім қабылданды. |[[Астана]] |} == Сайлаулар == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан саяси партиялары]] 1fw9mh3h7gphuow0xv8vt94ew4znf9w 0 781625 3619332 3613464 2026-06-18T08:15:06Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3619332 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Гладиатор 2 |Шынайы атауы = Gladiator II |Суреті = Gladiator II (2024) poster.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[Пеплум (жанр)|пеплум]] |Режиссёрі = [[Ридли Скотт]] |Продюсері = Ридли Скотт<br>Майкл Прусс<br>[[Дуглас Уик]]<br>Люси Фишер<br>[[Дэвид Францони]]<br>[[Гарри Грегсон-Уильямс]] |Сазгері = |Қоюшы суретші = |Негізі = |Сценарийші = Дэвид Скарпа |Актерлер = {{ubl|[[Пол Мескал]]|[[Дензел Вашингтон]]|[[Конни Нильсен]]|[[Дерек Джекоби]]|[[Джозеф Куинн]]|[[Фред Хехингер]]|[[Педро Паскаль]]}} |Операторы = [[Джон Мэтисон]] |Компания = [[Scott Free Productions]]<br>Lucy Fisher/Douglas Wick Productions |Дистрибьютор = [[Paramount Pictures]] |Ұзақтығы = |Бюджеті = 250—310 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref>{{Cite web |url=https://hollywoodreporter.com |title=Rambling Roundup: Ridley Scott’s Very Expensive Roman Holiday — The Hollywood Reporter |accessdate=2024-12-14 |archivedate=2024-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240223182445/https://hollywoodreporter.com |url-status=live }}</ref> (өндірістік)<br>100 млн $<ref>{{Cite web |url=https://variety.com |title=Box Office: ‘Wicked’ Opens to Record-Setting $114 Million, ‘Gladiator II’ Starts Strong With $55.5 Million — Variety |accessdate=2024-12-14 |archivedate=2024-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241214195722/https://variety.com |url-status=live }}</ref> (маркетингтік) |Түсім = 462,2 млн $<ref name="BOM">{{Cite web |url=https://boxofficemojo.com |title=Gladiator II |lang=en |website=[[Box Office Mojo]] |publisher=[[IMDb]] |accessdate=2025-01-11 |url-status=live |archivedate=2024-11-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241122172449/https://boxofficemojo.com }}</ref> |Мемлекет = {{USA}}<br>{{GBR}} |Тілі = [[ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2024 |Алдыңғы фильм = [[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]] |Келесі фильм = |imdb_id = tt9218128 |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Гладиатор 2»''' ({{Lang-en|Gladiator II}}) — режиссер [[Ридли Скотт]]ың 2024 жылғы [[Тарихи фильм|тарихи]] [[көркем фильм]]і. Бұл — басты рөлдерді [[Пол Мескал]], [[Дензел Вашингтон]], [[Конни Нильсен]], [[Дерек Джекоби]] және [[Педро Паскаль]] сомдаған «[[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]]<nowiki/>» фильмінің [[сиквел]]і. Туынды сыншылардан әртүрлі пікір алды. == Сюжеті == Фильмдегі оқиға [[Марк Аврелий]] қайтыс болғаннан кейін 16 жыл өткен соң, Римді ағайынды [[Каракалла]] мен [[Гета]] басқарған кезде өрбиді. [[Луцилла]]ның ұлы Луций [[Нумидия]]ның соңғы еркін қаласында өз атын жасырып өмір сүреді. Бұл қаланы Марк Акаций (Луцилланың күйеуі) басқарған Рим әскері штурммен алады. Луций шайқаста әйелінен айырылып, тұтқынға түседі де, [[гладиатор]]ға айналады. Ойындардың алғашқы күні-ақ Луцилла ұлын танып қояды. Луцийдің қожайыны Макрин Луцилла мен Акацийдің республикалық қастандық ұйымдастырғанын біліп алып, бұл туралы императорларға жеткізеді. Осылайша ол олардың сенімді адамына айналады. Акаций Колизей аренасына жіберіліп, сонда Луциймен жұдырықтасуға мәжбүр болады. Ол әйелінің ұлына зиян тигізбеу үшін қарсыласына әдейі есе жібереді, бірақ Луций де өш алудан бас тартады. Гетаның бұйрығымен Акацийді [[садақ]]пен атып өлтіреді, бұл Римде жаппай толқулар туғызады. Макрин бұл жағдайды Каракалланы өз бауырын өлтіруге итермелеу үшін пайдаланады. Гетаның көзін жойған соң, Каракалла Макринді екінші [[Консул (Ежелгі Рим)|консул]] және [[преториан гвардиясы]]ның командирі етіп тағайындайды. Луций Римді сыбайлас жемқорлық пен террордан азат еткісі келеді, сондықтан өзінің досы дәрігер Равиге [[Остия Антика|Остия]]да орналасқан Акаций әскеріне Римге жорыққа шығу туралы бұйрықты жеткізуді тапсырады. Өзі болса гладиаторлық ойындардың соңғы күнінде Луцилланы преториандықтардан қорғауға мәжбүр болады. Луций тұтқындардың көтерілісін бастап, Колизейді басып алады, бірақ Луцилла Каракалланы да өлтіріп, содан кейін империя билігін қолға түсірген Макриннің жебесінен оның көз алдында қаза табады. Макрин преториандықтарды Акаций әскеріне қарсы бастап шығады. Луций оны қуып жетіп, жекпе-жекте өлтіреді. Содан кейін ол Марк Аврелийдің әділ Рим туралы арманын еске алып сөз сөйлейді. Осылайша Луций азаматтық соғыстың алдын алады. == Рөлдерде == * [[Пол Мескал]] — ''Луций'' * [[Юваль Гонен]] — ''Аришат'' * [[Дензел Вашингтон]] — ''[[Макрин]]'' * [[Конни Нильсен]] — ''[[Луцилла]]'' * [[Дерек Джекоби]] — ''сенатор Гракх'' * [[Тим Макиннерли]] — ''сенатор Фракс'' * [[Джозеф Куинн]] — ''император [[Гета]]'' * [[Фред Хехингер]] — ''император [[Каракалла]]'' * [[Педро Паскаль]] — ''Марк Акаций'' * [[Алек Утгофф]] — ''Дарий'' * [[Мэй Каламави]] — ''[[конкубина]] Макрина'' * [[Рори Макканн]] — ''[[префект претория]]'' * [[Лиор Раз]] — ''ланиста Вигго'' * [[Питер Менса]] — ''гладиатор-нумидиялық Джубарта'' * {{iw|Александр Карим||en|Alexander Karim}} — ''[[рудиарий]] мен дәрігер Рави'' * [[Ян Гаэль]] — ''Бостар'' * [[Мэтт Лукас]] — ''салтанатты басқарушы'' == Өндіріс және релиз == «Гладиатордың» жалғасын түсіру жоспарлары алғаш рет 2001 жылдың маусымында белгілі болды. Ол кезде әңгіме приквел немесе сиквел туралы болды, ал сценарий авторы ретінде, бірінші «Гладиатордағыдай», [[Дэвид Францони]] бақ сынауы мүмкін еді.<ref name="Prequel_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/300/300625p1.html|title=IGN FilmForce Exclusive: David Franzoni in Negotiations for Another Gladiator!|lang=en|author=Stax|website=IGN|date=2001-06-16|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-06|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226104104/http://uk.movies.ign.com/articles/300/300625p1.html}}</ref> 2002 жылы Джон Логанның сценарийі бойынша сиквел үстінен жұмыс басталғаны жарияланды. Фильмдегі оқиға 15 жылдан кейін өрбуі тиіс еді: ол тұста Римді [[Преториан гвардиясы|преториандық]]тар басқаратын, ал Луций өзінің биологиялық әкесі туралы шындықты білуге тырысатын. Францони Дуглас Уик және Уолтер Паркспен бірге жобаға продюсер ретінде қатысу туралы келісімшартқа қол қойды.<ref name="Sequel_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/372/372042p1.html|title=A Hero Will Rise... Again|lang=en|author=Linder, Brian|website=IGN|date=2002-09-24|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-07|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226104151/http://uk.movies.ign.com/articles/372/372042p1.html}}</ref> 2002 жылдың желтоқсанында фильмде алғашқы «Гладиаторға» қарағанда ертерек кезеңдегі (Луцийдің шығу тегіне қатысты) және кейінгі кезеңдегі (онда қайта тірілген Максимус бой көрсетеді) оқиғалар қатар көрсетілетіні белгілі болды. Продюсерлер мен Рассел Кроу оқиға желісін о дүние туралы ежелгі римдік түсініктерге сәйкес құруды ниет етті.<ref name="Sequel.prequel_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/380/380501p1.html|title=A Hero Will Rise – From the Dead!|lang=en|author=Stax|website=IGN|date=2002-12-17|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-07|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226105315/http://uk.movies.ign.com/articles/380/380501p1.html}}</ref> 2003 жылдың қыркүйегіне қарай сценарий жазылып бітті, ал [[Ридли Скотт]] Луцийдің фильмнің басты кейіпкері болатынын растады.<ref name="Sequel.Lucius_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/437/437722p1.html|title=Ridley Talks Gladiator 2|lang=en|author=Stax|website=IGN|date=2003-09-11|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-07|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226105450/http://uk.movies.ign.com/articles/437/437722p1.html}}</ref> 2006 жылдың мамырында Скотт фильм сюжетінің әлі де нақтыланбағанын және жоба бойынша жұмыстың жалғасып жатқанын айтты. Режиссердің айтуынша Кроу Максимусты өмірге қалай қайтару туралы ойлана келе фэнтези мотивтеріне басымдық беруге дайын болған ал Скотттың өзі тарихи-фантастикалық тәсілді неғұрлым негізді деп санады. Империялық сыбайлас жемқорлықты көрсететін неғұрлым күрделі сценарийді қажет еткен Скотт [[Ник Кейв]]ке шикі нұсқаға тапсырыс берді. Бұл нұсқа Мәсіхті өлтіруші деген жұмыс атауымен жазылды. Онда Максимус азап шегу орнында болып шығады бірақ өлмейтін мәңгілік жауынгер ретінде қайта тіріледі және Иса Мәсіх пен оның шәкірттерін өлтіріп христиандықтың таралуын тоқтату үшін Жерге аттанады. Осы миссияны орындау кезінде Максимусты алдап өз ұлын өлтіруге мәжбүр етеді. Содан кейін мәңгілік өмірге кесілген басты кейіпкер [[Крест жорықтары|крест жорықтары]]на [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]қа және [[Вьетнам соғысы]]на қатысады ал финалда қазіргі Пентагонның қызметкері болып шығады. Кейвтің сценарийі ақырында қабылданбады.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/culture/article/20180810-gladiator-2-was-written-and-its-mad|title=Gladiator 2: The strangest sequel never made?|lang=en|first=Nicholas|last=Barber|website=British Broadcasting Company|date=2018-08-09|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2023-01-06|archivedate=2020-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204113603/https://www.bbc.com/culture/article/20180810-gladiator-2-was-written-and-its-mad}}</ref> ''DreamWorks Pictures'' студиясы 2006 жылы ''Paramount Pictures'' компаниясына Гладиатордың жалғасын түсіру құқығымен бірге сатылды және осы себепті сиквелді әзірлеу тоқтатылды. 2018 жылдың қарашасында Paramount жобаны мақұлдады. Скотт режиссер және Даг Уик Люси Фишер Уолтер Паркс және Лори Макдональдпен бірге продюсерлердің бірі болды өндіріспен Paramount компаниясымен бірлесіп ''Scott Free Productions'' пен ''Parkes MacDonald Productions'' айналысты ал Universal серіктес ретінде қатысты.<ref name="подготовка к съёмкам">{{Cite web|url=https://www.vesti.ru/television/article/3077045|title=Западные СМИ сообщают о подготовке Ридли Скотта к съемкам «Гладиатора 2»|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2022-12-06|archivedate=2022-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221207100314/https://www.vesti.ru/television/article/3077045|lang=ru}}</ref> 2023 жылдың ақпанында прокатқа шығудың жоспарланған күні 2024 жылдың 22 қарашасы болып белгілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://www.soyuz.ru/news/24156|title=Стало известно, когда выйдет фильм «Гладиатор 2»|lang=ru|website=www.soyuz.ru|date=2023-02-04|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2023-03-16|archivedate=2023-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316185611/https://www.soyuz.ru/news/24156}}</ref> Мароккода өткен түсірілімдер шілдеде [[SAG-AFTRA ереуілі (2023)|SAG AFTRA ереуілі]]не байланысты тоқтатылды желтоқсанда қайта басталып 2024 жылдың қаңтарында аяқталды.<ref>{{Cite web|url=https://www.thewrap.com/sag-aftra-strike-movies-affected-deadpool-3-mi8/|title=Here Are All The Movies Affected by the SAG-AFTRA Strike From ''Deadpool 3'' to ''Mission: Impossible 8'' (Photos)|lang=en|website=[[TheWrap]]|date=2023-07-14|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|last1=Gonzalez|first1=Umberto|accessdate=2023-07-14|archivedate=2023-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230714014112/https://www.thewrap.com/sag-aftra-strike-movies-affected-deadpool-3-mi8/}}</ref> 2024 жылдың қыркүйегінде Ридли Скотт фильмнің «[[Гладиатор 3]]<nowiki/>» деген жалғасы пайда болуы мүмкін екенін айтты.<ref name="vr1">[https://variety.com/2024/film/news/ridley-scott-gladiator-3-ideas-development-1236151985/ Ridley Scott Is ‘Already Toying With the Idea’ for ‘Gladiator 3’: ‘Seriously! I’ve Lit the Fuse’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240923213751/https://variety.com/2024/film/news/ridley-scott-gladiator-3-ideas-development-1236151985/ |date=2024-09-23 }} {{v|6|11|2024}}</ref> Гладиатор 2 фильмінің премьерасы 2024 жылдың 30 қазанында [[Сидней]]де өтті.<ref>{{cite web|url=https://au.lifestyle.yahoo.com/paul-mescal-stunned-by-detail-at-gladiator-ii-sydney-premiere-absolutely-mad-235858167.html|title=Paul Mescal stunned by detail at Gladiator II Sydney premiere: 'Absolutely mad'|first=Marni|last=Dixit|website=Yahoo! Lifestyle|date=2024-10-31|access-date=|accessdate=2024-11-12}}</ref> 14 қарашада фильм Аустралия, Жаңа Зеландия және Италияда кинотеатрлық прокатқа шықты 15 қарашада Ұлыбританияда 22 қарашада АҚШ пен Канадада көрерменге жол тартты.<ref>{{cite web|last=Choy|first=Rachel|url=https://www.pedestrian.tv/entertainment/gladiator-ii-release-date-trailer-plot-cast-paul-mescal/|title=Gladiator II: Everything We Know Including Trailer, Plot, Release Date & Cast|date=2024-07-10|website=Pedestrian.tv|publisher=Nine Entertainment Co.|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-08-12|archivedate=2024-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240812035321/https://www.pedestrian.tv/entertainment/gladiator-ii-release-date-trailer-plot-cast-paul-mescal/}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tartaglione|first=Nancy|date=2024-06-19|title=Paramount Goes Epic At CineEurope With 'Gladiator II' Footage; Highlights 'A Quiet Place: Day One' & 'Transformers One'|url=https://deadline.com/2024/06/paramount-gladiator-2-a-quiet-place-day-one-transformers-cineeurope-1235977955/|access-date=|website=[[Deadline Hollywood]]|language=en-US|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-06-29|archivedate=2024-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240620011308/https://deadline.com/2024/06/paramount-gladiator-2-a-quiet-place-day-one-transformers-cineeurope-1235977955/}}</ref> Жалпы кассалық түсім 462,2 миллион долларды құрады.<ref name="автоссылка1">{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt9218128/|title=Gladiator II (2024)|work=Box Office Mojo|publisher=[[IMDb]]|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2025-02-09|archivedate=2024-11-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241122172449/https://www.boxofficemojo.com/title/tt9218128/|lang=en}}</ref><ref name="NUM">{{cite web|title=Gladiator II (2024) - Financial Information|url=https://www.the-numbers.com/movie/Gladiator-II-(2024)#tab=box-office|website=The Numbers|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2025-02-09|archivedate=2024-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241115021721/https://www.the-numbers.com/movie/Gladiator-II-(2024)#tab=box-office}}</ref> == Бағалау == [[Rotten Tomatoes]] шолуларды жинақтайтын сайтында Гладиатор 2 фильмі 10-нан 6,6 деген орташа ұпаймен 70 пайыздық рейтингке ие болды. Рецензенттер режиссураны экшенді және актерлік ойынды әсіресе Пол Мескал мен Дензел Вашингтонның шеберлігін жоғары бағалады. Сонымен қатар фильмнің өзінен асып түсе алмаған алғашқы Гладиаторға тым ұқсас екені туралы пікірлер де айтылды. Сыншылар туындыдан бірнеше тарихи дәлсіздіктерді анықтады Колизейде навмахияларды өткізу мүмкін емес еді Нумидия үшінші ғасырға қарай әлдеқашан Римнің бір бөлігіне айналған болатын ал шынайы өмірдегі Луцилла мен оның ұлы Луций әлдеқашан Коммодтың тұсында қайтыс болған. [[Чикаго университеті]]нің тарихшысы Шади Барч Гладиатор 2 фильмін голливудтық сандырақ деп атады. [[Rotten Tomatoes]] шолулар агрегаторы сайтында «Гладиатор 2» 10-нан 6,6 орташа бағасымен 70 % рейтинг алды. Рецензенттер режиссураны, экшенді, актерлік ойынды (әсіресе Пол Мескаль мен Дензел Вашингтонды) жоғары бағалады. Бұл ретте фильм өзінен асып түсе алмаған «Гладиаторға» тым ұқсас деген пікірлер айтылды.<ref>{{Cite web|date=2024-11-11|author=Christopher Campbell|title=Gladiator II First Reviews: The Grand Spectacle of Action and Intrigue You're Hoping For|url=https://editorial.rottentomatoes.com/article/gladiator-ii-first-reviews-the-grand-spectacle-of-action-and-intrigue-youre-hoping-for/|archive-date=|archive-url=|url-status=live|access-date=|accessdate=2025-01-12|archivedate=2024-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241112155445/https://editorial.rottentomatoes.com/article/gladiator-ii-first-reviews-the-grand-spectacle-of-action-and-intrigue-youre-hoping-for/|lang=en}}</ref><ref name="THR1streact">{{cite news|last=Thomas|first=Carly|title=''Gladiator II'' First Reactions From Early Screening: "A Total Spectacle With a Pulsating Pace"|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gladiator-2-first-reactions-screening-1236035517/|access-date=2024-10-19|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=2024-10-18|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Garner|first=Glenn|date=2024-10-20|title=''Gladiator II'' First Reactions Call Ridley Scott's Sequel "Unhinged," "Deliciously Cinematic And Machiavellian": "Can't Believe Ridley Pulled This Off"|url=https://deadline.com/2024/10/gladiator-ii-first-reactions-ridley-scott-sequel-unhinged-deliciously-cinematic-machiavellian-1236121555/|access-date=2024-10-21|website=Deadline|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Gladiator II First Reactions: Ridley Scott Has Done It Again|url=https://editorial.rottentomatoes.com/article/gladiator-ii-first-reactions-ridley-scott-has-done-it-again/|website=Rotten Tomatoes|access-date=2024-10-22|language=en-US}}</ref> Сыншылар картинадан бірнеше тарихи дәлсіздіктерді тапты: Колизейде навмахияларды өткізу мүмкін емес еді, Нумидия III ғасырға қарай әлдеқашан Римнің бір бөлігі болған,<ref>{{cite news|title=The Only History 'Gladiator II' Cares About Is Its Own|url=https://www.indiewire.com/features/general/gladiator-2-real-roman-history-1235068039/|work=[[IndieWire]]|date=2024-11-22|access-date=2024-11-22|archive-date=2024-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20241122230812/https://www.indiewire.com/features/general/gladiator-2-real-roman-history-1235068039/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name="Laurence">{{cite web|url=https://lighthouse.mq.edu.au/article/november-2024/gladiator-2-how-historically-accurate-is-it|title=Gladiator II: How historically accurate is it?|author=[[Ray Laurence]]|publisher=Macquarie University|date=2024-11-14|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-11-17|archivedate=2024-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241121025329/https://lighthouse.mq.edu.au/article/november-2024/gladiator-2-how-historically-accurate-is-it|lang=en}}</ref> шынайы Луцилла мен оның ұлы Луций әлі Коммодтың тұсында қайтыс болған. [[Чикаго университеті]]нің тарихшысы Шади Барч «Гладиатор 2» фильмін «голливудтық сандырақ» деп атады.<ref>{{cite news|title=The Real History Behind Ridley Scott's 'Gladiator II' and Life as a Fighter in the Ancient Roman Arena|url=https://www.smithsonianmag.com/history/the-real-history-behind-ridley-scotts-gladiator-ii-and-life-as-a-fighter-in-the-ancient-roman-arena-180985494/|work=Smithsonian|date=2024-11-21}}</ref> Туынды 2025 жылғы «[[Алтын глобус (2025)|Алтын глобус]]» сыйлығының екі номинациясына ие болды фильмнің өзі [[Үздік кинематографиялық және кассалық жетістіктері үшін Алтын глобус сыйлығы|үздік кинематографиялық және кассалық жетістіктері]] үшін ал [[Дензел Вашингтон]] [[Макрин]] рөлінде [[Екінші пландағы үздік актер номинациясы бойынша Алтын глобус сыйлығы — кинофильм|кинофильмдегі екінші пландағы үздік ер адам рөлі]] үшін бірақ марапаттарды жеңіп ала алмады.<ref name="globes">{{Cite web|url=https://goldenglobes.com/articles/nominations-announced-for-82nd-annual-golden-globes/|title=NOMINATIONS ANNOUNCED FOR 82nd ANNUAL GOLDEN GLOBES®|author-link=Staff writer|website=[[Golden Globe Awards|GoldenGlobes.com]]|date=2024-12-09|access-date=|quote=[[Morris Chestnut]] and [[Mindy Kaling]] flank Golden Globes president Helen Hoenhe at the Dec. 9, 2024, nominations announcement.|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-12-10|archivedate=2024-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241209150741/https://goldenglobes.com/articles/nominations-announced-for-82nd-annual-golden-globes/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Пеплумдар]] [[Санат:2024 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:2024 жылғы Ұлыбритания фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың тарихи фильмдері]] [[Санат:Ұлыбританияның тарихи фильмдері]] [[Санат:Ежелгі Рим туралы фильмдер]] [[Санат:АҚШ фильмдерінің сиквелдері]] [[Санат:Ұлыбритания фильмдерінің сиквелдері]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Paramount Pictures фильмдері]] [[Санат:Scott Free Productions фильмдері]] [[Санат:SAG-AFTRA ереуіліне (2023) байланысты тоқтатылған фильмдер]] [[Санат:Эпикалық фильмдер]] [[Санат:Ридли Скотт продюсерлік еткен фильмдер]] 8hko7xpcyzvxc3zt34vq5w2h7bmy7qg 0 782024 3619019 3613984 2026-06-17T12:26:31Z Sagzhan 29953 3619019 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Жыр Құтлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = Алтын Орда беклербегі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[ислам]] | Азаматтығы = | Туған күні = | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = Қият | Туған кездегі есімі = | Әкесі = [[Исатай Қият]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Теңіз Бұқа]] | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Жыр Құтлы''' — [[XIV ғасыр]]дағы [[Алтын Орда]]ның (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген қият тайпасынан шыққан бек (әмір). [[Ұлы дүрбелең]]нің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы [[Мамай (беклербек)|Мамайдың]] туған нағашысы еді.<ref name="Sabitov_2009">{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках |жыл=2009 |беттер=75}}</ref>. == Өмірбаяны == Жыр Құтлы қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — [[Өзбек хан]] тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір [[Исатай Қият]]. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жыр Құтлы қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, [[Сырдария]]ның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді. [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] билігі кезінде және [[Алтын Орда]]дағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жыр Құтлы аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.<ref name="Zhalairi">{{кітап |автор=Қадырғали Жалайыр |тақырыбы=Жәми ат-таварих |жыл=1969 |беттер=112 |үзінді=Сол бүлікте Орыс хан өз әскерімен Алатауға кетті. Ол уақытта Жәнібек ханнан кейін бүкіл ұлысқа би болған Қыйат Исатайдың ұлы Жыр Құтлы еді. Орыс хан Жир-Құтлықты өлтірді. Бәрі Орыс ханның үлкендігін мойындады}}</ref> == Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы == 1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тоқа Темір әулетінен шыққан [[Ұрыс хан]]ның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді. Жыр Құтлы Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жыр Құтлы ұлы Теңіз Бұқа басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты. Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады. Жыр Құтлының ұлы Теңіз Бұқа Сырдария бойында әкесінің қабірінің үстіне зәулім кесене тұрғызды, бұл нысан көшпенділер үшін маңызды географиялық бағдарға айналды.<ref name="Yudin_2001">{{кітап |автор=Юдин В. П. |тақырыбы=О строительстве мавзолея Кыйата Джир-Кутлу на Сырдарье |жыл=2001 |беттер=89}}</ref> == Тарихи деректердегі мәліметтер == * «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жыр Құтлы туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жыр Құтлы күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады. * Жами ат-тауарих ([[Қадырғали Жалайыр]]идің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді. == Әдебиет == * Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010. * Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009. * Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтын Орда билері]] 48vlhxuh6gg96souy75n2vzsuvhwvnw 0 782239 3619013 3613982 2026-06-17T12:23:28Z Sagzhan 29953 3619013 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Яков Беляков |шынайы есімі = Нақты аты-жөні белгісіз |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = [[XVIII ғасыр]]дың соңы |туған жері = [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) |қайтыс болған күні = 1834 жылдан кейін |қайтыс болған жері = белгісіз (Кіші жүз аумағы) |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Православие]] (кейіннен қайта [[Ислам]] қабылдаған) |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = XIX ғасырдың 1-ші жартысы (1830 жылға дейін) |атағы = Зауряд-хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = |әскери бөлімі = 3-ші Орынбор қазақ полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Орыс-түрік соғысы (1828—1829) |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 4-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = |отставкада = 1830 жылдан бастап |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған.<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref> === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты.<ref>[https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii Казахи в Отечественной войне 1812 г.]</ref> Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын.<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref> 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті.<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref> Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды.<ref>[http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref> Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды.<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref> Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] his50e5o828714rdzwavbue9nulbgry 3619016 3619013 2026-06-17T12:24:01Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619016 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Яков Беляков |шынайы есімі = Нақты аты-жөні белгісіз |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = [[XVIII ғасыр]]дың соңы |туған жері = [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) |қайтыс болған күні = 1834 жылдан кейін |қайтыс болған жері = белгісіз (Кіші жүз аумағы) |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Православ шіркеуі|Православие]] (кейіннен қайта [[Ислам]] қабылдаған) |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = XIX ғасырдың 1-ші жартысы (1830 жылға дейін) |атағы = Зауряд-хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = |әскери бөлімі = 3-ші Орынбор қазақ полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Орыс-түрік соғысы (1828—1829) |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 4-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = |отставкада = 1830 жылдан бастап |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған.<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref> === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты.<ref>[https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii Казахи в Отечественной войне 1812 г.]</ref> Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын.<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref> 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті.<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref> Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды.<ref>[http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref> Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды.<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref> Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] lqlk1nnp7o4416838576az3sd0yjfyk 3619017 3619016 2026-06-17T12:24:36Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619017 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Яков Беляков |шынайы есімі = Нақты аты-жөні белгісіз |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = [[XVIII ғасыр]]дың соңы |туған жері = [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) |қайтыс болған күні = 1834 жылдан кейін |қайтыс болған жері = белгісіз (Кіші жүз аумағы) |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Православ шіркеуі|Православие]] (кейіннен қайта [[Ислам]] қабылдаған) |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = XIX ғасырдың 1-ші жартысы (1830 жылға дейін) |атағы = Зауряд-хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = |әскери бөлімі = 3-ші Орынбор қазақ полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Орыс-түрік соғысы (1828—1829) |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 4-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = |отставкада = 1830 жылдан бастап |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған.<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref> === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты.<ref>[https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii Казахи в Отечественной войне 1812 г.]</ref> Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын.<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref> 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті.<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref> Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды.<ref>[http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref> Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды.<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref> Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] 6zpoa14pjzkhar7fpzszlr1xtzaig5j 0 782240 3619012 3618911 2026-06-17T12:22:18Z Sagzhan 29953 3619012 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Мұрат Құлшоранұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = [[XVIII ғасыр]]дың соңы |туған жері =[[Кіші жүз]] (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = [[XIX ғасыр]] |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні =[[Ислам]] |әкесі = Құлшоран |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак атты әскері |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері (1-ші Тептяр немесе башқұрт полктері құрамында) |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>1812 жылғы жазғы кавалериялық рейдтер |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Мұрат Құлшоранұлы''' ([[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]] — [[XIX ғасыр]]) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, Орынбор казак әскерінің хорунжийі. Соғыстың алғашқы кезеңінде-ақ атты әскер ұрыстарында көрсеткен шеберлігімен танылған қазақ жауынгері.<ref name="caravan">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref> == Өмірбаяны == [[XVIII ғасыр]]дың соңында [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. [[Ресей империясы]]ның шекаралық аймақтарын қорғауға жұмылдырылған қазақ еріктілерінің қатарында әскери қызметке араласа бастады. Көптеген қазақ сарбаздарынан айырмашылығы, Мұрат Құлшоранұлы шоқынбай-ақ, өзінің байырғы мұсылман діні мен есімін сақтап қалып, патша армиясында шен алған.<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref> === Әскери қызметі мен ерлігі === 1812 жылы шілдеде [[Наполеон Бонапарт]]тың «Ұлы армиясы» Ресейге басып кірген кезде, Мұрат Құлшоранұлы алғашқы атты әскер полктерінің құрамында майдан шебіне аттанды. Ол 1812 жылдың 27 шілдесінде (жаңа стильмен 8 тамызда) болған қанды кавалериялық қақтығыстарда ерекше батылдығымен және партизандық ұрыс тактикасын шебер қолдануымен көзге түсті.<ref name="caravan"/>: Осы ұрыстарда көрсеткен асқан ерлігі, жаудың шептерін бұзып, барлау мәліметтерін сәтті жеткізгені үшін оған әскери қолбасшылықтың шешімімен '''хорунжий''' (казак әскеріндегі алғашқы офицерлік атақ) шені берілді.<ref name="ucoz">{{веб-сілтеме |url=https://nikulins.ucoz.ru/publ/27-1-0-103 |тақырыбы=История Казахстана - Материалы для домашней работы |баспа=Никулин оқу базасы |жыл=2013}}</ref> Майлыбайұлы және [[Қарынбай Зындағұлұлы]] сияқты батырлармен бірге атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысына]] және одан кейінгі француз әскерін елден қуып шығу науқандарына белсене қатысты.<ref name="ehistory"/> Ерлігі үшін «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» күміс медалімен марапатталған. == Тарихи маңызы == Мұрат Құлшоранұлының есімі отандық тарих ғылымында 1812 жылғы соғысқа қатысқан 10 мыңнан астам қазақ жауынгерлерінің ішіндегі ең алғашқы және беделді әскери шен (офицерлік лауазым) алған тұлғалардың бірі ретінде құрметпен аталады.<ref name="tarih">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] dg0pgjvnl44lwfmofv3zo0sjs9atkpn 0 782241 3619008 3613979 2026-06-17T12:18:49Z Sagzhan 29953 3619008 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |шынайы есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Зындағұл (Зиндәуіт) |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Старшина |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = 1-ші Тептяр атты әскер полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]] |марапаттары = {{Көгілдір лентадағы медаль (Ресей империясы)}} {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Қарынбай Зындағұлұлы''' (тарихи құжаттарда — ''Қарынбай Зиндәуітов'' немесе ''Шындәулетов''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, 1-ші Тептяр полкінің жауынгері әрі старшинасы. Атақты Бородино шайқасында ерекше қаһармандық көрсеткен дала батыры.<ref name="orda">{{мақала |автор=Орда КЗ |тақырыбы=Парижге жетті: Наполеонға қарсы соғысқан қазақтар жайлы деректер неге айтылмайды |мерзімді басылым=Orda.kz ақпараттық-талдау порталы |жыл=2025 |url=https://kaz.orda.kz/parizhge-zhetti-napoleonga-karsy-sogyskan-kazaktar-zhajly-derekter-nege-ajtylmajdy-134200/}}</ref> == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың «Ұлы армиясы» Ресей империясына басып кірген кезде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер құрамаларының сапында майданға аттанды. Ол 1-ші Тептяр атты әскер полкінің құрамында қызмет етті.<ref name="caravan">{{мақала |автор=Караван КЗ |тақырыбы=Наполеонға қарсы шайқасқан дала жауынгерлері: Есімдері ұмыт болған қазақ батырлары кімдер |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/napoleonga-karsy-shajkaskan-dala-zhauyngerleri-esimderi-umyt-bolgan-kazak-batyrlary-kimder/}}</ref> === Бородино шайқасындағы ерлігі === 1812 жылдың 26 тамызында өткен тарихтағы ең ірі әрі қанды қақтығыстардың бірі — Бородино шайқасына қатысты. Қарынбай Зындағұлұлы француз кавалериясы мен жаяу әскерінің соққыларына қарсы ұрыстарда асқан батылдық пен тактикалық тапқырлық танытты.<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref> Майдан даласында көрсеткен осы ерен ерлігі мен жауынгерлік шеберлігі үшін ол әскери қолбасшылықтың ұсынысымен мәртебелі '''көгілдір лентаға тағылған медальмен''' марапатталды.<ref name="wikipedia">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы бүкілресейлік отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref> Сонымен қатар, оған полк ішіндегі беделі үшін «старшина» әскери атағы (лауазымы) берілді.<ref name="el_kz"/> == Тарихи маңызы == Қарынбай Зындағұлұлының есімі отандық историография мен мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып) Бородино түбінде ерлік көрсетіп, империяның арнайы ленталы медаліне ие болған санаулы қазақ сарбаздарының бірі ретінде ерекше аталады.<ref name="caravan"/> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] stn83hgxkwg91xghms8lm7x1vd4pdmt 3619010 3619008 2026-06-17T12:19:13Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619010 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |шынайы есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Зындағұл (Зиндәуіт) |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Старшина |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = 1-ші Тептяр атты әскер полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]] |марапаттары = {{Көгілдір лентадағы медаль (Ресей империясы)}} «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Қарынбай Зындағұлұлы''' (тарихи құжаттарда — ''Қарынбай Зиндәуітов'' немесе ''Шындәулетов''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, 1-ші Тептяр полкінің жауынгері әрі старшинасы. Атақты Бородино шайқасында ерекше қаһармандық көрсеткен дала батыры.<ref name="orda">{{мақала |автор=Орда КЗ |тақырыбы=Парижге жетті: Наполеонға қарсы соғысқан қазақтар жайлы деректер неге айтылмайды |мерзімді басылым=Orda.kz ақпараттық-талдау порталы |жыл=2025 |url=https://kaz.orda.kz/parizhge-zhetti-napoleonga-karsy-sogyskan-kazaktar-zhajly-derekter-nege-ajtylmajdy-134200/}}</ref> == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың «Ұлы армиясы» Ресей империясына басып кірген кезде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер құрамаларының сапында майданға аттанды. Ол 1-ші Тептяр атты әскер полкінің құрамында қызмет етті.<ref name="caravan">{{мақала |автор=Караван КЗ |тақырыбы=Наполеонға қарсы шайқасқан дала жауынгерлері: Есімдері ұмыт болған қазақ батырлары кімдер |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/napoleonga-karsy-shajkaskan-dala-zhauyngerleri-esimderi-umyt-bolgan-kazak-batyrlary-kimder/}}</ref> === Бородино шайқасындағы ерлігі === 1812 жылдың 26 тамызында өткен тарихтағы ең ірі әрі қанды қақтығыстардың бірі — Бородино шайқасына қатысты. Қарынбай Зындағұлұлы француз кавалериясы мен жаяу әскерінің соққыларына қарсы ұрыстарда асқан батылдық пен тактикалық тапқырлық танытты.<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref> Майдан даласында көрсеткен осы ерен ерлігі мен жауынгерлік шеберлігі үшін ол әскери қолбасшылықтың ұсынысымен мәртебелі '''көгілдір лентаға тағылған медальмен''' марапатталды.<ref name="wikipedia">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы бүкілресейлік отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref> Сонымен қатар, оған полк ішіндегі беделі үшін «старшина» әскери атағы (лауазымы) берілді.<ref name="el_kz"/> == Тарихи маңызы == Қарынбай Зындағұлұлының есімі отандық историография мен мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып) Бородино түбінде ерлік көрсетіп, империяның арнайы ленталы медаліне ие болған санаулы қазақ сарбаздарының бірі ретінде ерекше аталады.<ref name="caravan"/> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] ho88zag320fixceyz1qmpeh1a2h4ehk 3619011 3619010 2026-06-17T12:19:41Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619011 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |шынайы есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Зындағұл (Зиндәуіт) |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Старшина |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = 1-ші Тептяр атты әскер полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]] |марапаттары = Көгілдір лентадағы медаль (Ресей империясы)<br />«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Қарынбай Зындағұлұлы''' (тарихи құжаттарда — ''Қарынбай Зиндәуітов'' немесе ''Шындәулетов''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, 1-ші Тептяр полкінің жауынгері әрі старшинасы. Атақты Бородино шайқасында ерекше қаһармандық көрсеткен дала батыры.<ref name="orda">{{мақала |автор=Орда КЗ |тақырыбы=Парижге жетті: Наполеонға қарсы соғысқан қазақтар жайлы деректер неге айтылмайды |мерзімді басылым=Orda.kz ақпараттық-талдау порталы |жыл=2025 |url=https://kaz.orda.kz/parizhge-zhetti-napoleonga-karsy-sogyskan-kazaktar-zhajly-derekter-nege-ajtylmajdy-134200/}}</ref> == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың «Ұлы армиясы» Ресей империясына басып кірген кезде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер құрамаларының сапында майданға аттанды. Ол 1-ші Тептяр атты әскер полкінің құрамында қызмет етті.<ref name="caravan">{{мақала |автор=Караван КЗ |тақырыбы=Наполеонға қарсы шайқасқан дала жауынгерлері: Есімдері ұмыт болған қазақ батырлары кімдер |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/napoleonga-karsy-shajkaskan-dala-zhauyngerleri-esimderi-umyt-bolgan-kazak-batyrlary-kimder/}}</ref> === Бородино шайқасындағы ерлігі === 1812 жылдың 26 тамызында өткен тарихтағы ең ірі әрі қанды қақтығыстардың бірі — Бородино шайқасына қатысты. Қарынбай Зындағұлұлы француз кавалериясы мен жаяу әскерінің соққыларына қарсы ұрыстарда асқан батылдық пен тактикалық тапқырлық танытты.<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref> Майдан даласында көрсеткен осы ерен ерлігі мен жауынгерлік шеберлігі үшін ол әскери қолбасшылықтың ұсынысымен мәртебелі '''көгілдір лентаға тағылған медальмен''' марапатталды.<ref name="wikipedia">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы бүкілресейлік отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref> Сонымен қатар, оған полк ішіндегі беделі үшін «старшина» әскери атағы (лауазымы) берілді.<ref name="el_kz"/> == Тарихи маңызы == Қарынбай Зындағұлұлының есімі отандық историография мен мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып) Бородино түбінде ерлік көрсетіп, империяның арнайы ленталы медаліне ие болған санаулы қазақ сарбаздарының бірі ретінде ерекше аталады.<ref name="caravan"/> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] 0uwwlcdtg3t7z6jjq2aknv3t1zfu2t0 0 782242 3619004 3613977 2026-06-17T12:16:44Z Sagzhan 29953 3619004 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = [[Кіші жүз]] (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = [[XIX ғасыр]] |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Ислам]] |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' ([[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]] — [[XIX ғасыр]]) — [[1812 жылғы Отан соғысы]]на қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері.<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref> == Өмірбаяны == [[XVIII ғасыр]]дың соңында [[Кіші жүз]] аумағында дүниеге келген. 1812 жылы [[Наполеон Бонапарт]]тың әскері [[Ресей империясы]]на басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды.<ref name="itest_boranbay"/> === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады.<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] mid1xqhfl41we9y5a6faozsbytr8j7w 3619006 3619004 2026-06-17T12:16:59Z Sagzhan 29953 /* Әскери қызметі мен ерлігі */ 3619006 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = [[Кіші жүз]] (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = [[XIX ғасыр]] |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Ислам]] |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' ([[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]] — [[XIX ғасыр]]) — [[1812 жылғы Отан соғысы]]на қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері.<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref> == Өмірбаяны == [[XVIII ғасыр]]дың соңында [[Кіші жүз]] аумағында дүниеге келген. 1812 жылы [[Наполеон Бонапарт]]тың әскері [[Ресей империясы]]на басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды.<ref name="itest_boranbay"/> === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты.<ref name="itest_boranbay"/> Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады.<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] m3fielflalxzpjj9e3bmz10pks5kfbx 2 782325 3619298 3617898 2026-06-18T07:07:56Z NaziraBimakova 178074 3619298 wikitext text/x-wiki {{мемлекеттік мекеме |атауы = Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді оқыту орталығы |логотипі = |түрі = [[мемлекеттік мекеме|коммуналдық мемлекеттік мекеме]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[2016 жыл]] |құрушы = |орналасуы = {{байрақ|Қазақстан}}, [[Петропавл]] қаласы, Қ.Кеншінбаев көшесі, 22 |саласы = |өнімі = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = [[Солтүстік Қазақстан облысы әкімідігінің мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы|СҚО әкімідігінің мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы]] |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = http://tilsko.skom.kz }}''' Тілдерді оқыту орталық''' — ересектерге арналған мемлекеттік тілді, сондай-ақ басқа да тілдерді оқытуға бағытталған білім беру ұйымы. Тілдерді оқыту орталығы ең алғаш облыс әкімдігінің 2016 жылғы 31 мамырдағы №195 қаулысымен «Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы» мемлекеттік мекемесінің «Тілдерді оқыту орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі болып құрылды. Орталықтың штаттық кестесі 30 бірліктен тұрады, оның ішінде 2 әдіскер, 23 оқытушы. == Орталық қызметінің негізгі бағыттары == Өңірдегі мемлекеттік мекемелердің қызметшілеріне, бюджет сала мамандарына, сонымен бірге халықтың басқа топтарына мемлекеттік тілді және орыс, ағылшын тілдерін оқыту, оқыту-әдістемелік құралдарымен қамтамасыз ету, мемлекеттік тілдің аясын кеңейту үшін іс-шараларды өткізумен айналысады. • Облыс тұрғындарын тілдерге үйрету бойынша курстарын ұйымдастыру; • Оқытушыларға әдістемелік көмек көрсету, семинар, тренингтерді өткізу; • Мемлекеттік тілді насихаттау және оның мәртебесін арттыруға, қолданыс аясын кеңейтуге бағытталған іс-шаралар ұйымдастыру. == Орталық атқаратын жұмыстары == # Облыс аудандарында және Петропавл қаласында жергілікті бюджет қаражатына ересек тұрғындарды қазақ тіліне оқытатын жылсайын 140 топ ұйымдастырып, 2500 мыңға жуық адам оқытылады. # Оқыту бағдарламалары тіл деңгейлері жүйесі (A1–В2) бойынша жүзеге асырылады. Курстар тыңдаушылардың жас ерекшелігі мен дайындық деңгейіне сәйкес жүргізіледі. # Оқу жылы ақпан айында басталып, қараша айында аяқталады. Тіл үйренушілердің бойында тыңдалым мен айтылым дағдыларын дамытуға баса назар аударылады. Ал мемлекеттік қызметшілер «Qaztest», «Qazaqresmitest» жүйелері негізінде құрылған оқулықтар бойынша оқытылады. # Мемлекеттік тілге курстардан бөлек, сөйлеу клубтары ұйымдастырылып, меңгертіледі. Сонымен қатар Instagram, Facebook желілеріндегі Орталықтың парақшаларында қысқа мерзімді сабақтар, ақпараттар орналасып тұрады. # 2019 жылы біз Мәскеу университетінің профессоры Дмитрий Петровтың әдістемесі негізінде қазақ тілінің базалық кестесі әзірленді. # 2022–2023 жылдары мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс аясында кәсіпорындар мен мекемелерде 32 сөйлесу клубы ұйымдастырылды. Ал 2024 жылы ата-аналар мен балалардың бірге тіл үйренуіне мүмкіндік берген «Отбасылық клубтар» жобасы жүзеге асырылды. # Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде облыстық «QYZYLJAR» телеарнасында көрсетілген телесабақтар циклі дайындалып, эфирге шығарылды. # 2026 жылы этнос өкілдеріне арналған «Қазақша сөйле» тілдік лагері ұйымдастырылды. # Сондай-ақ А1 және А2 деңгейлеріне арналған оқу-әдістемелік жинақтар жарық көрді. = == Сыртқы сілтемелер == Instagram: [https://www.instagram.com/tilder.ortalygy?igsh=MXd6cWNndXczbGw3NA==] Facebook: [https://www.facebook.com/share/1CUxFSKsmn/?mibextid=wwXIfr] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Тілдерді оқыту мекемелері]] 5tj3lmallbtcmu1hvoqp6bz9f3ynuif 3619299 3619298 2026-06-18T07:08:43Z NaziraBimakova 178074 3619299 wikitext text/x-wiki {{мемлекеттік мекеме |атауы = Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді оқыту орталығы |логотипі = |түрі = [[мемлекеттік мекеме|коммуналдық мемлекеттік мекеме]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[2016 жыл]] |құрушы = |орналасуы = {{байрақ|Қазақстан}}, [[Петропавл]] қаласы, Қ.Кеншінбаев көшесі, 22 |саласы = |өнімі = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = [[Солтүстік Қазақстан облысы әкімідігінің мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы|СҚО әкімідігінің мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы]] |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = http://tilsko.skom.kz }}''' Тілдерді оқыту орталық''' — ересектерге арналған мемлекеттік тілді, сондай-ақ басқа да тілдерді оқытуға бағытталған білім беру ұйымы. Тілдерді оқыту орталығы ең алғаш облыс әкімдігінің 2016 жылғы 31 мамырдағы №195 қаулысымен «Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы» мемлекеттік мекемесінің «Тілдерді оқыту орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі болып құрылды. Орталықтың штаттық кестесі 30 бірліктен тұрады, оның ішінде 2 әдіскер, 23 оқытушы. == Орталық қызметінің негізгі бағыттары == Өңірдегі мемлекеттік мекемелердің қызметшілеріне, бюджет сала мамандарына, сонымен бірге халықтың басқа топтарына мемлекеттік тілді және орыс, ағылшын тілдерін оқыту, оқыту-әдістемелік құралдарымен қамтамасыз ету, мемлекеттік тілдің аясын кеңейту үшін іс-шараларды өткізумен айналысады. • Облыс тұрғындарын тілдерге үйрету бойынша курстарын ұйымдастыру; • Оқытушыларға әдістемелік көмек көрсету, семинар, тренингтерді өткізу; • Мемлекеттік тілді насихаттау және оның мәртебесін арттыруға, қолданыс аясын кеңейтуге бағытталған іс-шаралар ұйымдастыру. == Орталық атқаратын жұмыстары == # Облыс аудандарында және Петропавл қаласында жергілікті бюджет қаражатына ересек тұрғындарды қазақ тіліне оқытатын жылсайын 140 топ ұйымдастырып, 2500 мыңға жуық адам оқытылады. # Оқыту бағдарламалары тіл деңгейлері жүйесі (A1–В2) бойынша жүзеге асырылады. Курстар тыңдаушылардың жас ерекшелігі мен дайындық деңгейіне сәйкес жүргізіледі. # Оқу жылы ақпан айында басталып, қараша айында аяқталады. Тіл үйренушілердің бойында тыңдалым мен айтылым дағдыларын дамытуға баса назар аударылады. Ал мемлекеттік қызметшілер «Qaztest», «Qazaqresmitest» жүйелері негізінде құрылған оқулықтар бойынша оқытылады. # Мемлекеттік тілге курстардан бөлек, сөйлеу клубтары ұйымдастырылып, меңгертіледі. Сонымен қатар Instagram, Facebook желілеріндегі Орталықтың парақшаларында қысқа мерзімді сабақтар, ақпараттар орналасып тұрады. # 2019 жылы біз Мәскеу университетінің профессоры Дмитрий Петровтың әдістемесі негізінде қазақ тілінің базалық кестесі әзірленді. # 2022–2023 жылдары мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс аясында кәсіпорындар мен мекемелерде 32 сөйлесу клубы ұйымдастырылды. Ал 2024 жылы ата-аналар мен балалардың бірге тіл үйренуіне мүмкіндік берген «Отбасылық клубтар» жобасы жүзеге асырылды. # Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде облыстық «QYZYLJAR» телеарнасында көрсетілген телесабақтар циклі дайындалып, эфирге шығарылды. # 2026 жылы этнос өкілдеріне арналған «Қазақша сөйле» тілдік лагері ұйымдастырылды. # Сондай-ақ А1 және А2 деңгейлеріне арналған оқу-әдістемелік жинақтар жарық көрді. = == Сыртқы сілтемелер == Instagram: [https://www.instagram.com/tilder.ortalygy?igsh=MXd6cWNndXczbGw3NA==] Facebook: [https://www.facebook.com/share/1CUxFSKsmn/?mibextid=wwXIfr] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Тілдерді оқыту мекемелері]] omub2qnjb2uv3yy1ka7g6w16fe3wuod 3619301 3619299 2026-06-18T07:10:22Z NaziraBimakova 178074 3619301 wikitext text/x-wiki {{мемлекеттік мекеме |атауы = Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді оқыту орталығы |логотипі = |түрі = [[мемлекеттік мекеме|коммуналдық мемлекеттік мекеме]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[2016 жыл]] |құрушы = |орналасуы = {{байрақ|Қазақстан}}, [[Петропавл]] қаласы, Қ.Кеншінбаев көшесі, 22 |саласы = |өнімі = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = [[Солтүстік Қазақстан облысы әкімідігінің мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы|СҚО әкімідігінің мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы]] |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = http://tilsko.skom.kz }}''' Тілдерді оқыту орталығы''' — ересектерге арналған мемлекеттік тілді, сондай-ақ басқа да тілдерді оқытуға бағытталған білім беру ұйымы. Тілдерді оқыту орталығы ең алғаш облыс әкімдігінің 2016 жылғы 31 мамырдағы №195 қаулысымен «Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы» мемлекеттік мекемесінің «Тілдерді оқыту орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі болып құрылды. Орталықтың штаттық кестесі 30 бірліктен тұрады, оның ішінде 2 әдіскер, 23 оқытушы. == Орталық қызметінің негізгі бағыттары == Өңірдегі мемлекеттік мекемелердің қызметшілеріне, бюджет сала мамандарына, сонымен бірге халықтың басқа топтарына мемлекеттік тілді және орыс, ағылшын тілдерін оқыту, оқыту-әдістемелік құралдарымен қамтамасыз ету, мемлекеттік тілдің аясын кеңейту үшін іс-шараларды өткізумен айналысады. • Облыс тұрғындарын тілдерге үйрету бойынша курстарын ұйымдастыру; • Оқытушыларға әдістемелік көмек көрсету, семинар, тренингтерді өткізу; • Мемлекеттік тілді насихаттау және оның мәртебесін арттыруға, қолданыс аясын кеңейтуге бағытталған іс-шаралар ұйымдастыру. == Орталық атқаратын жұмыстары == # Облыс аудандарында және Петропавл қаласында жергілікті бюджет қаражатына ересек тұрғындарды қазақ тіліне оқытатын жылсайын 140 топ ұйымдастырып, 2500 мыңға жуық адам оқытылады. # Оқыту бағдарламалары тіл деңгейлері жүйесі (A1–В2) бойынша жүзеге асырылады. Курстар тыңдаушылардың жас ерекшелігі мен дайындық деңгейіне сәйкес жүргізіледі. # Оқу жылы ақпан айында басталып, қараша айында аяқталады. Тіл үйренушілердің бойында тыңдалым мен айтылым дағдыларын дамытуға баса назар аударылады. Ал мемлекеттік қызметшілер «Qaztest», «Qazaqresmitest» жүйелері негізінде құрылған оқулықтар бойынша оқытылады. # Мемлекеттік тілге курстардан бөлек, сөйлеу клубтары ұйымдастырылып, меңгертіледі. Сонымен қатар Instagram, Facebook желілеріндегі Орталықтың парақшаларында қысқа мерзімді сабақтар, ақпараттар орналасып тұрады. # 2019 жылы біз Мәскеу университетінің профессоры Дмитрий Петровтың әдістемесі негізінде қазақ тілінің базалық кестесі әзірленді. # 2022–2023 жылдары мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс аясында кәсіпорындар мен мекемелерде 32 сөйлесу клубы ұйымдастырылды. Ал 2024 жылы ата-аналар мен балалардың бірге тіл үйренуіне мүмкіндік берген «Отбасылық клубтар» жобасы жүзеге асырылды. # Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде облыстық «QYZYLJAR» телеарнасында көрсетілген телесабақтар циклі дайындалып, эфирге шығарылды. # 2026 жылы этнос өкілдеріне арналған «Қазақша сөйле» тілдік лагері ұйымдастырылды. # Сондай-ақ А1 және А2 деңгейлеріне арналған оқу-әдістемелік жинақтар жарық көрді. = == Сыртқы сілтемелер == Instagram: [https://www.instagram.com/tilder.ortalygy?igsh=MXd6cWNndXczbGw3NA==] Facebook: [https://www.facebook.com/share/1CUxFSKsmn/?mibextid=wwXIfr] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Тілдерді оқыту мекемелері]] 8c46xm927s9tijqely7qxzazexfqf7g 3619303 3619301 2026-06-18T07:13:52Z NaziraBimakova 178074 3619303 wikitext text/x-wiki {{мемлекеттік мекеме |атауы = Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді оқыту орталығы |логотипі = |түрі = [[мемлекеттік мекеме|коммуналдық мемлекеттік мекеме]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[2016 жыл]] |құрушы = |орналасуы = {{байрақ|Қазақстан}}, [[Петропавл]] қаласы, Қ.Кеншінбаев көшесі, 22 |саласы = |өнімі = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = [[Солтүстік Қазақстан облысы әкімідігінің мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы|СҚО әкімідігінің мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы]] |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = http://tilsko.skom.kz }}''' Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді оқыту орталығы''' — ересектерге арналған мемлекеттік тілді, сондай-ақ басқа да тілдерді оқытуға бағытталған білім беру ұйымы. Тілдерді оқыту орталығы ең алғаш облыс әкімдігінің 2016 жылғы 31 мамырдағы №195 қаулысымен «Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы» мемлекеттік мекемесінің «Тілдерді оқыту орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі болып құрылды. Орталықтың штаттық кестесі 30 бірліктен тұрады, оның ішінде 2 әдіскер, 23 оқытушы. == Орталық қызметінің негізгі бағыттары == Өңірдегі мемлекеттік мекемелердің қызметшілеріне, бюджет сала мамандарына, сонымен бірге халықтың басқа топтарына мемлекеттік тілді және орыс, ағылшын тілдерін оқыту, оқыту-әдістемелік құралдарымен қамтамасыз ету, мемлекеттік тілдің аясын кеңейту үшін іс-шараларды өткізумен айналысады. • Облыс тұрғындарын тілдерге үйрету бойынша курстарын ұйымдастыру; • Оқытушыларға әдістемелік көмек көрсету, семинар, тренингтерді өткізу; • Мемлекеттік тілді насихаттау және оның мәртебесін арттыруға, қолданыс аясын кеңейтуге бағытталған іс-шаралар ұйымдастыру. == Орталық атқаратын жұмыстары == # Облыс аудандарында және Петропавл қаласында жергілікті бюджет қаражатына ересек тұрғындарды қазақ тіліне оқытатын жылсайын 140 топ ұйымдастырып, 2500 мыңға жуық адам оқытылады. # Оқыту бағдарламалары тіл деңгейлері жүйесі (A1–В2) бойынша жүзеге асырылады. Курстар тыңдаушылардың жас ерекшелігі мен дайындық деңгейіне сәйкес жүргізіледі. # Оқу жылы ақпан айында басталып, қараша айында аяқталады. Тіл үйренушілердің бойында тыңдалым мен айтылым дағдыларын дамытуға баса назар аударылады. Ал мемлекеттік қызметшілер «Qaztest», «Qazaqresmitest» жүйелері негізінде құрылған оқулықтар бойынша оқытылады. # Мемлекеттік тілге курстардан бөлек, сөйлеу клубтары ұйымдастырылып, меңгертіледі. Сонымен қатар Instagram, Facebook желілеріндегі Орталықтың парақшаларында қысқа мерзімді сабақтар, ақпараттар орналасып тұрады. # 2019 жылы біз Мәскеу университетінің профессоры Дмитрий Петровтың әдістемесі негізінде қазақ тілінің базалық кестесі әзірленді. # 2022–2023 жылдары мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс аясында кәсіпорындар мен мекемелерде 32 сөйлесу клубы ұйымдастырылды. Ал 2024 жылы ата-аналар мен балалардың бірге тіл үйренуіне мүмкіндік берген «Отбасылық клубтар» жобасы жүзеге асырылды. # Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде облыстық «QYZYLJAR» телеарнасында көрсетілген телесабақтар циклі дайындалып, эфирге шығарылды. # 2026 жылы этнос өкілдеріне арналған «Қазақша сөйле» тілдік лагері ұйымдастырылды. # Сондай-ақ А1 және А2 деңгейлеріне арналған оқу-әдістемелік жинақтар жарық көрді. = == Сыртқы сілтемелер == Instagram: [https://www.instagram.com/tilder.ortalygy?igsh=MXd6cWNndXczbGw3NA==] Facebook: [https://www.facebook.com/share/1CUxFSKsmn/?mibextid=wwXIfr] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Тілдерді оқыту мекемелері]] da8cdf4teffv25faea0492mhd71zbdj 0 782445 3619179 3618749 2026-06-17T18:42:05Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Амина Жанаковна|Амина Жанаковна]] ([[User talk:Амина Жанаковна|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3617790 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} '''Елек'''<ref>[https://sozdikqor.kz/soz?id=354315&a=ELEK Елек]</ref> — ұсақ бөлшекті материалдарды ([[Дәндер|дәндерді]], жармаларды, [[құм|құмды]] және тағы басқаларын) олардың бөлшектерінің мөлшеріне қарай елеуге арналған құрал. == Тарихы == Елек адамзатқа ежелгі заманнан белгілі. Алғашқы електер ағаштан, [[қамыс|қамыстан]] немесе жануар терісінен жасалып, түбіне ұсақ тесіктер салынған. Кейін металл сымнан тоқылған торлар қолданыла бастады. [[Сурет:Puderzuckersieb2.jpg|нобай|170x170 нүкте|Ұнды елеуге арналған механикалық елек]] == Құрылысы == ''Елек әдетте екі бөліктен тұрады:'' * [[Шеңбер]] немесе қаңқа; * Торлы елеуіш беті. == Қолданылуы == * Ұнды елеу; * Астықты тазалау;[[Сурет:Passoire-chinois.JPG|нобай|174x174 нүкте|Асүй елегі]] * Құм мен қиыршық тасты сұрыптау; * Зертханалық жұмыстарда материалдарды бөлу. == Түрлері == '''Асүй елегі''' — ұн, қант ұнтағы, жарма және басқа да сусымалы тағам өнімдерін елеуге арналған ұсақ торлы ас үй құралы. Ол өнімдерді бөгде қоспалардан тазартуға, ірі түйірлерді бөліп алуға және олардың құрылымын біркелкі етуге көмектеседі. [[Сурет:Laboratory sieves BMK.jpg|нобай|175x175 нүкте|Әртүрлі өлшемдегі зертханалық електер]] '''Құрылыс елегі''' — құм, қиыршық тас, цемент және басқа да құрылыс материалдарын бөлшектерінің мөлшеріне қарай сұрыптау және тазарту үшін қолданылатын елеу құралы. Ол ірі бөлшектерді ұсақтарынан ажыратып, құрылыс қоспаларының сапасын жақсартуға мүмкіндік береді. '''Өнеркәсіптік елек''' — өндіріс орындарында сусымалы материалдарды (астық, ұн, кен, [[көмір]], химиялық заттар және т.б.) бөлшектерінің өлшеміне қарай сұрыптау, тазалау және бөлу үшін қолданылатын арнайы елеу құрылғысы. Ол өнім сапасын арттыруға және өндірістік процестердің тиімділігін қамтамасыз етуге қызмет етеді. '''Зертханалық елек''' — ғылыми-зерттеу және талдау жұмыстарында ұсақ түйіршікті материалдарды (ұнтақтар, құм, химиялық заттар және т.б.) бөлшектерінің өлшеміне қарай дәл сұрыптау үшін қолданылатын елек. Ол материалдың гранулометриялық құрамын анықтауға және зертханалық тәжірибелерде біркелкі үлгі алуға мүмкіндік береді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} aea9jvy12a9uab3fb1xpaf7pv0miqyr 0 782524 3619003 3617333 2026-06-17T12:15:30Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619003 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Ay Yapım |логотипі = |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Жеке компания]] |биржадағы листингі = |қызметі = [[Кино]], [[Телевизия]] өндірісі |قұрылды = [[2005 жыл]] |құрушы = Керем Чатай |орналасуы = {{TUR}}, [[Ыстанбұл]], Бешикташ |басты адамдары = Керем Чатай (Бас атқарушы директор) |саласы = [[Медиа]], [[Кинематограф]] |өнімі = Көркем фильмдер, телехикаялар |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://ayyapim.com |Ортаққор = }} '''Ay Yapım''' — 2005 жылы Керем Чатай негізін қалаған түрік медиа және [[киностудия|кинокомпания]]сы.<ref>{{cite web |url=https://ayyapim.com |title=Ay Yapım – Hakkımızda |website=ayyapim.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Компания әлемнің 20 елінде серіктестері бар «Sparks Network» желісінің Түркиядағы ресми өкілі болған.<ref>{{cite web |url=http://sparksnetwork.com |title=Sparks Network Partners |website=sparksnetwork.com |lang=en |accessdate=2026-06-14}}</ref> Бұл компания Түркиядағы ең ірі медиа өндірушілердің бірі болып табылады.<ref>{{cite web |url=https://ranini.tv |title=Türkiye'nin en büyük yapım şirketleri |website=ranini.tv |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Бас кеңсесі Ыстамбұл қаласында орналасқан.<ref>{{cite web |url=https://ayyapim.com |title=Ay Yapım – İletişim |website=ayyapim.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Киностудияның шығарған туындылары әлемнің түкпір-түкпіріндегі түрлі елдердің телеарналарында көрсетіледі. Компанияның ең танымал «Ашқы Мемну» (Aşk-ı Memnu / Тыйым салынған махаббат) сериалының сценарий құқығын Америка Құрама Штаттарының «Telemundo Television Studios» компаниясы сатып алып, оны «Pasión Prohibida» деген атаумен қайта түсірген. Сеул халықаралық драма жүлдесіне (Seoul International Drama Awards) Ay Yapım студиясының сериалдары мен актерлері бірнеше рет әртүрлі номинациялар бойынша үміткер атанған.<ref>{{cite web |url=http://seouldrama.org |title=Seoul International Drama Awards Official Website |website=seouldrama.org |lang=en |accessdate=2026-06-14}}</ref> Телевизия әлемінің ең беделді марапаттарының бірі болып табылатын бұл фестивальде 2012 жылы «[[Езел (телесериал)|Эзел]]» сериалы «Арнайы жүлдеге» (Special Prize) ие болса,<ref>{{cite web |url=http://hurriyet.com.tr |title=Ezel'e Seul'den özel ödül |website=hurriyet.com.tr |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref><ref>{{cite web |url=https://milliyet.com.tr |title=Ezel Seul'den ödülle döndü |website=milliyet.com.tr |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> 2014 жылы «Меджезир» (Medcezir / Тасқын) хикаясы «Үздік драмалық сериал» номинациясында «Күміс құс» (Silver Bird) жүлдесін жеңіп алған.<ref>{{cite web |url=https://haberturk.com |title=Medcezir'e Seul'den Gümüş Kuş ödülü |website=haberturk.com |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sabah.com.tr |title=Medcezir'e Seul'den büyük ödül |website=sabah.com.tr |lang=tr |accessdate=2026-06-14}}</ref> Сонымен қатар, Ay Yapım тарапынан 2012 жылы шығарылған «Соң» (Son) сериалының желісімен 2015 жылы американдық ABC телеарнасы прайм-таймда көрсету үшін «Runner» деген атаумен римейк дайындаған. Бұл американдық нұсқаның басты рөлдерін Паула Паттон мен Брент Секстон сомдаған.<ref>{{cite web |url=https://deadline.com |title=Paula Patton To Star In ABC Drama Pilot ‘Runner’ |website=deadline.com |lang=en |accessdate=2026-06-14}}</ref><ref>{{cite web |url=https://hollywoodreporter.com |title=Brent Sexton Joins ABC Pilot 'Runner' |website=hollywoodreporter.com |lang=en |accessdate=2026-06-14}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия кинокомпаниялары]] [[Санат:2005 жылы құрылған компаниялар]] sw8xqzehg80xrvy6memwso7lvoyrh7l 0 782542 3619002 3617503 2026-06-17T12:14:00Z Sagzhan 29953 3619002 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Әнго | Шынайы есімі = {{lang-zh|安國}} (Ānguó) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 93 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 94 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Тұнтухэ]] | Ізбасары = [[Шизи (шаньюй)|Шизи]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 94 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Луаньди]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Әнго (安國) | Әкесі = [[Ифа Юлүди]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = [[Алтай тауларындағы шайқас]] (б.з. 89 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Әнго''' ({{lang-zh|安國}}, ''Ānguó''; туған жылы белгісіз — б.з. 94 жылы қайтыс болған) — б.з. 93–94 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Ифа Юлүдидің ұлы.<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref> == Биографиясы == б.з. 89 жылы Әнго [[Хань империясы]]ның әскерімен одақтаса отырып, Алтай тауларындағы шайқаста Солтүстік шаньюйге қарсы ғұндардың қосымша жасақтарын бастап барды.<ref name="HouHanshu89" /> б.з. 93 жылы Тұнтухэ шаньюй қайтыс болғаннан кейін, Әнго таққа отырды. Алайда ол халық пен ақсүйектер арасында танымал бола алмады. Оның негізгі бәсекелесі — [[Хань империясы|Хан сарайымен]] тығыз қарым-қатынаста болып, Солтүстік ғұндарға қарсы белсенді жорықтар жасаған Шизи ханзада болды. Шизидің беделінен сескенген Әнго солтүстіктен келген ғұн босқындарының арасынан өзіне жақтастар іздеуге мәжбүр болды.<ref name="HouHanshu89" /> == Билік үшін күрес және қаза табуы == б.з. 94 жылы Әнго Хан әулетінің императоры Хэ-диге хат жазып, қытайлық елші Ду Чонгтың (Du Chong) үстінен шағымданады. Бірақ елші бұл хатты жолда ұстап алып, сарайға «Әнго Шизиді және қытайшыл басқа да ғұн көсемдерін өлтіруді жоспарлап жүр» деп жалған мәлімет береді.<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 7. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref> Император сарайы тергеу бастауға бұйрық бергенде, Ду Чонг пен әскери қолбасшы Чжу Хуэй қарулы жасақпен Әнгоның ордасына басып кіреді. Әнго солтүстік жақтастарымен бірге қашып шығып, Шизиге шабуыл жасамақ болады. Алайда Шизи де Ляо өзені бойындағы Манбо бекінісіне (қытайлық генералдың штаб-пәтері) қашып үлгереді. Осы сәтсіздіктен кейін Әнгоны өз жақтастары өлтіреді.<ref name="HouHanshu89" /> == Саяси салдары == Әнго өлгеннен кейін таққа Шизи отырады. Бұл шешім солтүстіктен келген ғұндардың наразылығын тудырды. Олар Шизиді мойындамай, Фэнхоуды (Fenghou) шаньюй деп жариялап, солтүстікке қарай көшіп кетіп, дербес мемлекет құруға әрекеттенеді.<ref>Барфилд, Томас. ''Опасная граница: Кочевые империи и Китай (221 г. до н.э. — 1757 г. н.э.)''. — СПб.: Нестор-История, 2009. — С. 112.</ref> == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:I ғасырда қайтыс болғандар]] 2odsoo48nogrfhsyvq7ke4lwbgnk3k7 0 782543 3619000 3617570 2026-06-17T12:12:38Z Sagzhan 29953 3619000 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Уцзихоушичжуди | Шынайы есімі = {{lang-zh|烏稽侯尸逐鞮}} (Wūjīhóushīzhúdī) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 124 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 128 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Ваньшишичжуди]] | Ізбасары = [[Сюли]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 128 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Луаньди]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ба (Ba) | Әкесі = Хусе Шичжу Хоуди | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = Сяньби тайпаларына қарсы қорғаныс ұрыстары | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Уцзихоушичжуди''' ({{lang-zh|烏稽侯尸逐鞮}}, пінин: ''Wūjīhóushīzhúdī''; туған кездегі есімі — '''Ба'''; туған жылы белгісіз — б.з. 128 жылы қайтыс болған) — б.з. 124–128 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі. Хусе Шичжу Хоудидің ұлы.<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref> == Биографиясы == Уцзихоушичжуди өз әулетінің билеушісі Хусе Шичжу Хоудидің ұлы болған. б.з. 124 жылы ол өзінің туған бауыры Ваньшишичжуди шаньюй қайтыс болғаннан кейін таққа отырды. Оның орнын кейіннен тағы бір бауыры Сюли басты.<ref name="HouHanshu89" /> == Сәнбилермен қақтығыс және Хан әулетіне тәуелділік == Уцзихоушичжуди таққа отырған кезеңде ғұндардың солтүстік шекараларында жағдай өте күрделі болды. Көршілес [[Сәнби]] тайпалары Оңтүстік Ғұн мемлекетінің аумағына жиі шапқыншылықтар жасап тұрды. Осындай қанды шайқастардың бірінде шаньюйдің жоғары шенді әскери қолбасшыларының (офицерлерінің) бірі қаза табады.<ref name="HouHanshu89" /> Сяньбилердің шабуылдарына төтеп бере алмаған Уцзихоушичжуди [[Хань империясы|Хан империясынан]] әскери көмек сұрауға мәжбүр болады. Қытай әскерінің жәрдемімен сяньбилердің беті қайтарылғанымен, бұл оқиға Оңтүстік Ғұн мемлекетінің Хан сарайына саяси және әскери тұрғыдан тәуелділігін бұрынғыдан да арттыра түсті. Егер бұған дейін Оңтүстік ғұндар Қытай шекарасын сыртқы жаулардан қорғайтын негізгі күш болса, бұл кезеңде олардың өздері сырттан көмекке мұқтаж халге жетті.<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 861. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref> == Қаза табуы == Уцзихоушичжуди б.з. 128 жылы төрт жылдық биліктен кейін қайтыс болды. Оның артында ұрпақ қалмауына немесе басқа да саяси себептерге байланысты тақ оның туған бауыры Сюлиге (Xiuli) өтті.<ref name="HouHanshu89" /> == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:IІ ғасырда қайтыс болғандар]] dwdtyaog8q3opd1nbb6qakzjk7diew6 0 782544 3618998 3617569 2026-06-17T12:11:39Z Sagzhan 29953 3618998 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Ситун Шичжу Хоуди | Шынайы есімі = {{lang-zh|䤈僮尸逐侯鞮}} (Xītóng Shīzhú Hóudī) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 59 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з. 63 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Ифа Юлүди]] | Ізбасары = [[Цючу Цюлиньти]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 63 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Луаньди]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Ши (适 / Shì) | Әкесі = [[Сутуху]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = Уюань мен Юньчжунды қорғау шайқасы (б.з. 62 ж.) | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Ситун Шичжу Хоуди''' ({{lang-zh|䤈僮尸逐侯鞮}}, [[пінин]]: ''Xītóng Shīzhú Hóudī''; туған кездегі есімі — '''Ди'''; туған жылы белгісіз — б.з. 63 жылы қайтыс болған) — б.з. 59–63 жылдары билік еткен Оңтүстік Ғұн мемлекеті шаньюйі. Сутухудың (Хуханье II) ұлы.<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref> == Биографиясы == Ситун Шичжу Хоуди Оңтүстік Ғұн мемлекетінің негізін салушы Сутуху шаньюйдің ұлы болған. б.з. 59 жылы ол өзінің немере ағасы Ифа Юлүди шаньюй қайтыс болғаннан кейін таққа отырды. Ол Оңтүстік Ғұн билеушілерінің арасында [[Хань империясы]]мен тығыз одақтастық қарым-қатынасты ұстанған саясаткерлердің бірі болды.<ref name="HouHanshu89" /> == Әскери қимылдары == б.з. 62 жылы Оңтүстік Ғұн мемлекеті мен Қытайдың шекаралық аймақтарына Солтүстік ғұндар тарапынан үлкен қауіп төнді. Солтүстік Ғұн әскері Хан империясының бақылауындағы Уюань (Wuyuan) және Юньчжун (Yunzhong) округтеріне (командерияларына) басып кіреді. Осы тұста Ситун Шичжу Хоуди өз әскерімен Хан әулетіне әскери көмек көрсетіп, Солтүстік ғұндардың шабуылын тойтаруға және оларды шекарадан қуып шығуға белсенді атсалысады.<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 904. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref> == Қаза табуы == Ситун Шичжу Хоуди б.з. 63 жылы төрт жылға жуық билік жүргізгеннен кейін қайтыс болды. Оның орнын немере ағасы Цючу Цюлиньти (Qiuchu Julinti) басты.<ref name="HouHanshu89" /> == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:I ғасырда қайтыс болғандар]] 2xltvpl904av4vn45voi9kl22i1jq8f 0 782545 3618993 3617568 2026-06-17T12:09:09Z Sagzhan 29953 3618993 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Доулоучу | Шынайы есімі = {{lang-zh|兜楼储}} (Dōulóuchǔ) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = Хулань Жоши Чжуцзю шаньюй (湖蘭若尸逐就單於) | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 143 жылдың 24 шілдесі | Басқаруын аяқтады = б.з. 147 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Чэню]] | Ізбасары = [[Цюйчеэр]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 147 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Луаньди]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Доулоучу (兜楼储) | Әкесі = Белгісіз | Анасы = | Жұбайы = | Balaлары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Доулоучу''' ({{lang-zh|兜楼储}}, [[пінин]]: ''Dōulóuchǔ''; шынайы лауазымды есімі — '''Хулань Жоши Чжуцзю'''; туған жылы белгісіз — б.з. 147 жылы қайтыс болған) — б.з. 143–147 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] мемлекетінің шаньюйі. Оның Оңтүстік Ғұн билеуші әулетінің тікелей тармағына қандай туыстық қатысы бар екендігі тарихқа белгісіз<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі == б.з. 143 жылы [[24 шілде]]де [[Хань империясы]]ның сарайы Доулоучуды ресми түрде Оңтүстік Ғұн мемлекетінің шаньюйі деп жариялайды. Ол өз ордасын Сихэ округінде орналасқан Оңтүстік ғұндардың астанасы — Мейцзи қаласында тікті. Оның таққа отыруына дейінгі ізашары көтерілісші билеуші Чэню болған еді<ref name="HouHanshu89" />. == Саяси ықпалы == Доулоучу қытайлық Хан әулетінің тікелей қолдауымен және ықпалымен таққа отырғандықтан, оның өз қарамағындағы ғұн тайпалары мен бағыныштыларының үстінен нақты, тәуелсіз саяси билігі болмады. Ол көбіне номиналды (тек қағаз жүзіндегі) билеуші рөлін атқарды<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 172. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Төрт жылдық биліктен кейін, б.з. 147 жылы Доулоучу шаньюй қайтыс болды. Оның орнына Хан сарайының мақұлдауымен Цюйчеэр (Jucheer) жаңа шаньюй болып сайланды<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:IІ ғасырда қайтыс болғандар]] dysfdfx71b4u5z9gfv6201jgbb6fy9y 3618994 3618993 2026-06-17T12:09:26Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3618994 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Доулоучу | Шынайы есімі = {{lang-zh|兜楼储}} (Dōulóuchǔ) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = Хулань Жоши Чжуцзю шаньюй (湖蘭若尸逐就單於) | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 143 жылдың 24 шілдесі | Басқаруын аяқтады = б.з. 147 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Чэню]] | Ізбасары = [[Цюйчеэр]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 147 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Луаньди]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Доулоучу (兜楼储) | Әкесі = Белгісіз | Анасы = | Жұбайы = | Balaлары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Доулоучу''' ({{lang-zh|兜楼储}}, [[пінин]]: ''Dōulóuchǔ''; шынайы лауазымды есімі — '''Хулань Жоши Чжуцзю'''; туған жылы белгісіз — б.з. 147 жылы қайтыс болған) — б.з. 143–147 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] мемлекетінің шаньюйі. Оның Оңтүстік Ғұн билеуші әулетінің тікелей тармағына қандай туыстық қатысы бар екендігі тарихқа белгісіз<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref>. == Билікке келуі == б.з. 143 жылы [[24 шілде]]де [[Хань империясы]]ның сарайы Доулоучуды ресми түрде Оңтүстік Ғұн мемлекетінің шаньюйі деп жариялайды. Ол өз ордасын Сихэ округінде орналасқан Оңтүстік ғұндардың астанасы — Мейцзи қаласында тікті. Оның таққа отыруына дейінгі ізашары көтерілісші билеуші Чэню болған еді<ref name="HouHanshu89" />. == Саяси ықпалы == Доулоучу қытайлық Хан әулетінің тікелей қолдауымен және ықпалымен таққа отырғандықтан, оның өз қарамағындағы ғұн тайпалары мен бағыныштыларының үстінен нақты, тәуелсіз саяси билігі болмады. Ол көбіне номиналды (тек қағаз жүзіндегі) билеуші рөлін атқарды<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 172. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Төрт жылдық биліктен кейін, б.з. 147 жылы Доулоучу шаньюй қайтыс болды. Оның орнына Хан сарайының мақұлдауымен Цюйчеэр (Jucheer) жаңа шаньюй болып сайланды<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:IІ ғасырда қайтыс болғандар]] c0v65i55x8gi0b6je21pl57b0e0hs93 3618995 3618994 2026-06-17T12:09:46Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3618995 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Доулоучу | Шынайы есімі = {{lang-zh|兜楼储}} (Dōulóuchǔ) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = Хулань Жоши Чжуцзю шаньюй (湖蘭若尸逐就單於) | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 143 жылдың 24 шілдесі | Басқаруын аяқтады = б.з. 147 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Чэню]] | Ізбасары = [[Цюйчеэр]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 147 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Луаньди]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Доулоучу (兜楼储) | Әкесі = Белгісіз | Анасы = | Жұбайы = | Balaлары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Доулоучу''' ({{lang-zh|兜楼储}}, [[пінин]]: ''Dōulóuchǔ''; шынайы лауазымды есімі — '''Хулань Жоши Чжуцзю'''; туған жылы белгісіз — б.з. 147 жылы қайтыс болған) — б.з. 143–147 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] мемлекетінің шаньюйі. Оның Оңтүстік Ғұн билеуші әулетінің тікелей тармағына қандай туыстық қатысы бар екендігі тарихқа белгісіз.<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref> == Билікке келуі == б.з. 143 жылы [[24 шілде]]де [[Хань империясы]]ның сарайы Доулоучуды ресми түрде Оңтүстік Ғұн мемлекетінің шаньюйі деп жариялайды. Ол өз ордасын Сихэ округінде орналасқан Оңтүстік ғұндардың астанасы — Мейцзи қаласында тікті. Оның таққа отыруына дейінгі ізашары көтерілісші билеуші Чэню болған еді<ref name="HouHanshu89" />. == Саяси ықпалы == Доулоучу қытайлық Хан әулетінің тікелей қолдауымен және ықпалымен таққа отырғандықтан, оның өз қарамағындағы ғұн тайпалары мен бағыныштыларының үстінен нақты, тәуелсіз саяси билігі болмады. Ол көбіне номиналды (тек қағаз жүзіндегі) билеуші рөлін атқарды<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 172. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Төрт жылдық биліктен кейін, б.з. 147 жылы Доулоучу шаньюй қайтыс болды. Оның орнына Хан сарайының мақұлдауымен Цюйчеэр (Jucheer) жаңа шаньюй болып сайланды<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:IІ ғасырда қайтыс болғандар]] hzhvq1uxmxxfr0gui1x1imda63ysw8v 3618996 3618995 2026-06-17T12:10:01Z Sagzhan 29953 /* Билікке келуі */ 3618996 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Доулоучу | Шынайы есімі = {{lang-zh|兜楼储}} (Dōulóuchǔ) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = Хулань Жоши Чжуцзю шаньюй (湖蘭若尸逐就單於) | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 143 жылдың 24 шілдесі | Басқаруын аяқтады = б.з. 147 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Чэню]] | Ізбасары = [[Цюйчеэр]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 147 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Луаньди]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Доулоучу (兜楼储) | Әкесі = Белгісіз | Анасы = | Жұбайы = | Balaлары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Доулоучу''' ({{lang-zh|兜楼储}}, [[пінин]]: ''Dōulóuchǔ''; шынайы лауазымды есімі — '''Хулань Жоши Чжуцзю'''; туған жылы белгісіз — б.з. 147 жылы қайтыс болған) — б.з. 143–147 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] мемлекетінің шаньюйі. Оның Оңтүстік Ғұн билеуші әулетінің тікелей тармағына қандай туыстық қатысы бар екендігі тарихқа белгісіз.<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref> == Билікке келуі == б.з. 143 жылы [[24 шілде]]де [[Хань империясы]]ның сарайы Доулоучуды ресми түрде Оңтүстік Ғұн мемлекетінің шаньюйі деп жариялайды. Ол өз ордасын Сихэ округінде орналасқан Оңтүстік ғұндардың астанасы — Мейцзи қаласында тікті. Оның таққа отыруына дейінгі ізашары көтерілісші билеуші Чэню болған еді.<ref name="HouHanshu89" /> == Саяси ықпалы == Доулоучу қытайлық Хан әулетінің тікелей қолдауымен және ықпалымен таққа отырғандықтан, оның өз қарамағындағы ғұн тайпалары мен бағыныштыларының үстінен нақты, тәуелсіз саяси билігі болмады. Ол көбіне номиналды (тек қағаз жүзіндегі) билеуші рөлін атқарды<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 172. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref>. == Қаза табуы == Төрт жылдық биліктен кейін, б.з. 147 жылы Доулоучу шаньюй қайтыс болды. Оның орнына Хан сарайының мақұлдауымен Цюйчеэр (Jucheer) жаңа шаньюй болып сайланды<ref name="HouHanshu89" />. == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:IІ ғасырда қайтыс болғандар]] lguni80fuwa1q9grxl2kf60juks6agx 3618997 3618996 2026-06-17T12:10:47Z Sagzhan 29953 3618997 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Доулоучу | Шынайы есімі = {{lang-zh|兜楼储}} (Dōulóuchǔ) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] шаньюйі | Лақап аты = Хулань Жоши Чжуцзю шаньюй (湖蘭若尸逐就單於) | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з. 143 жылдың 24 шілдесі | Басқаруын аяқтады = б.з. 147 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Чэню]] | Ізбасары = [[Цюйчеэр]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з. 147 жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Луаньди]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Доулоучу (兜楼储) | Әкесі = Белгісіз | Анасы = | Жұбайы = | Balaлары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Доулоучу''' ({{lang-zh|兜楼储}}, [[пінин]]: ''Dōulóuchǔ''; шынайы лауазымды есімі — '''Хулань Жоши Чжуцзю'''; туған жылы белгісіз — б.з. 147 жылы қайтыс болған) — б.з. 143–147 жылдары билік еткен [[Оңтүстік Ғұн мемлекеті|Оңтүстік Ғұн]] мемлекетінің шаньюйі. Оның Оңтүстік Ғұн билеуші әулетінің тікелей тармағына қандай туыстық қатысы бар екендігі тарихқа белгісіз.<ref name="HouHanshu89">Фань Е. ''[[Хоу Ханьшу]]'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref> == Билікке келуі == б.з. 143 жылы [[24 шілде]]де [[Хань империясы]]ның сарайы Доулоучуды ресми түрде Оңтүстік Ғұн мемлекетінің шаньюйі деп жариялайды. Ол өз ордасын Сихэ округінде орналасқан Оңтүстік ғұндардың астанасы — Мейцзи қаласында тікті. Оның таққа отыруына дейінгі ізашары көтерілісші билеуші Чэню болған еді.<ref name="HouHanshu89" /> == Саяси ықпалы == Доулоучу қытайлық Хан әулетінің тікелей қолдауымен және ықпалымен таққа отырғандықтан, оның өз қарамағындағы ғұн тайпалары мен бағыныштыларының үстінен нақты, тәуелсіз саяси билігі болмады. Ол көбіне номиналды (тек қағаз жүзіндегі) билеуші рөлін атқарды.<ref>De Crespigny, Rafe. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. — Leiden: Brill, 2007. — P. 172. — ISBN 978-90-04-15605-0.</ref> == Қаза табуы == Төрт жылдық биліктен кейін, б.з. 147 жылы Доулоучу шаньюй қайтыс болды. Оның орнына Хан сарайының мақұлдауымен Цюйчеэр (Jucheer) жаңа шаньюй болып сайланды.<ref name="HouHanshu89" /> == Тағы қараңыз == * [[Оңтүстік Ғұн шаньюйлерінің тізімі]] * [[Ғұндар]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:IІ ғасырда қайтыс болғандар]] mcyjhin496f46s1svewq1whtr2smu4u 0 782547 3618992 3617566 2026-06-17T12:08:29Z Sagzhan 29953 3618992 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Лаошан | Шынайы есімі = {{lang-zh|老上}} (Lǎoshàng) | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі) | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = б.з.д. 174 жылы | Басқаруын аяқтады = б.з.д. 161 жылы | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Мөде қаған|Мөде тәңірқұты]] | Ізбасары = [[Гюнчен]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Тәңіршілдік]] | Азаматтығы = Ғұн мемлекеті | Туған күні = Белгісіз | Туған жері = | Қайтыс болған күні = б.з.д. 161 (немесе 160) жылы | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Луаньди]] (Ғұн шаньюйлерінің әулеті) | Туған кездегі есімі = Цзичжу (嵇粥) | Әкесі = [[Мөде қаған|Мөде тәңірқұты]] | Анасы = | Жұбайы = Хань әулетінің ханшайымы | Балалары = [[Гюнчен]], [[Ичижэ]] | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = Екінші Ғұн-Қытай соғысы, Юэчжэй жорықтары | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Лаошан''' ({{lang-zh|老上}}, [[пінин]]: ''Lǎoshàng''; туған кездегі есімі — '''Цзичжу'''; туған жылы белгісіз — б.з.д. 161 немесе 160 жылы қайтыс болған) — б.з.д. 174–161 жылдары билік еткен біртұтас [[Ғұндар|Ғұн саяси бірлестігінің]] тәңірқұты (шаньюйі). Ұлы қолбасшы [[Мөде қаған|Мөде тәңірқұтының]] ұлы әрі заңды мұрагері. Лаошан әкесінің сыртқы саясатын табысты жалғастырып, Юэчжэй тайпаларын тас-талқан етті, мемлекеттік шекараны бекітіп, Қытайдан қашқан саясаткерлердің көмегімен алғашқы шенеуніктер аппаратын құрды. Еркін сауда жасау құқығына қол жеткізу мақсатында екінші Ғұн-Қытай соғысын бастап, б.з.д. 162 жылы мемлекетке тиімді бейбітшілік келісіміне қол жеткізді.<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 44-49.</ref><ref name="Shiji110">Сыма Цянь. ''[[Ши цзи]]'' (Тарихи жазбалар), 110-тарау: «Ғұндар шежіресі» (匈奴列傳).</ref> == Билікке келуі және ішкі реформалары == Таққа отырғаннан кейін «бейбітшілік пен туыстық» келісіміне сәйкес Лаошан Қытайдың Хан әулетінен ханшайымды әйелдікке алуы керек болды. [[Хан әулеті|Хан императоры Вэнь-ди]] ханшайыммен бірге Янь князьдігінен шыққан Чжунсин Юэ (Zhongxing Yue) есімді евнухты (сарай қызметшісін) бірге аттандырады. Бастапқыда көшпенділер даласына барудан қорыққан Чжунсин Юэ кейіннен Лаошанмен жақын дос болып, оның ең басты кеңесшісіне айналды.<ref name="Gumilev">Гумилев Л. Н. ''История народа Хунну''. — М.: Институт ДИ-ДИК, 1998. — С. 98-102. — ISBN 5-87983-066-2.</ref> Зерек саясаткер Чжунсин Юэ шаньюйге Қытайдың мәдени және экономикалық экспансиясынан сақтану керектігін айтып, мынадай кеңес береді: {{Дәйексөз|«Қытайдың бір ғана провинциясының халқы бүкіл ғұндардан көп. Қытай өте бай, ал ғұндар олардың жібек маталары мен тәттілеріне қызығады. Қытай императоры өз байлығының оннан бір бөлігін жұмсап-ақ ғұн жауынгерлерін сатып ала алады. Сондықтан бұл сырттан келетін тауарлардан бас тартып, овчина (қой терісі) киіп, құрт, ірімшік, сүт пен қымыз ішу керек. Көшпенді тұрмыс ғұндарды шынықтырады және әскери жаттығуларға уақыт береді, ал қытай шаруалары үнемі егістік жұмыстарымен бос болмайды».<ref name="Shiji110" />}} Чжунсин Юэнің көмегімен Лаошан ғұндар арасында тұрақты салық жүйесін енгізді, қытай тілінде есеп-қисап кітаптарын жүргізе бастады және Хан императорының сарайына жіберілетін ресми хаттардың стилін дипломатиялық деңгейге көтерді.<ref name="Hanshu94">Бань Гу. ''[[Хан шу]]'' (Хан әулетінің тарихы), 94-тарау: «Ғұндар өмірбаяны» (匈奴傳).</ref> Ғалымдардың пайымдауынша, бұл реформалар көшпенді империяның мемлекеттік аппаратын алғашқы рет орталықтандыруға мүмкіндік берді.<ref name="Kradin">Крадин Н. Н. ''Империя Хунну''. — М.: Логос, 2002. — С. 132-135. — ISBN 5-94010-123-2.</ref> == Екінші Ғұн-Қытай соғысы (б.з.д. 166 ж.) == б.з.д. 166 жылы Лаошан өз әскерінің толықтай күшейгеніне көз жеткізіп, 140 000 атты әскермен Хан империясының шекарасындағы Чаона (қазіргі Ганьсудегі Пинлянның солтүстігі) қаласы мен Сяогуань заставасына тұтқиылдан шабуыл жасады.<ref name="Margulan">Марғұлан Ә. Х. ''Ежелгі жыр, аңыздар''. — Алматы: Жазушы, 1985. — 46-48 бб.</ref> Ғұндар Цюн аймағының әскери қолбасшысы Сунь Сяогуаньді өлтіріп, көптеген адамдарды тұтқындады және орасан зор мал мен мүлікті олжалады. Ғұндардың озық атты әскер жасақтары Пинъян қаласына жетіп, Хуэй Чжуйгун сарайын өртеп жіберді. Тіпті көшпенділердің алдыңғы шептегі барлаушылары Қытайдың бас астанасы Чанъаньнан небәрі 35 шақырым жердегі Ганьцюаньгун сарайының маңынан көрінді. Қатты шошынған Вэнь-ди император шұғыл түрде 1 000 соғыс күймесін, 100 000 атты әскер мен үш пехота корпусын Шанцзюнь, Бэйди, Лунси аймақтарына жинақтады. Алайда Лаошан шаньюй бірде-бір сарбазын жоғалтпастан, бір айдың ішінде олжамен бірге Гоби шөліне қайта шегініп кетті.<ref name="Bichurin" /><ref name="Shiji110" /> == Бейбітшілік келісімі және соңғы жылдары == Осы ірі жеңістен кейін ғұн жасақтары Ляодун, Юньчжун және Дайцзюнь қалаларына тұрақты түрде 10 000 қолмен шабуыл жасап, шекараны мазалады. Тығырыққа тіреліп, шығынға батқан Хан императоры б.з.д. 162 жылы ресми түрде келіссөздер бастауға мәжбүр болды<ref name="Barfield">Barfield, Thomas. ''The Perilous Frontier: Nomadic Empires and China''. — Cambridge: Basil Blackwell, 1989. — P. 48-51.</ref>. Императордың шаньюйге жолдаған ресми хатында Хань мен Ғұн мемлекеттерінің «тең құқылы ағалы-інілі бауёрлас ел» екендігі мойындалды. Соғыстың мағынасыздығы айтылып, ғұндарға тұрақты түрде тары, күріш, парча, жібек мата және мақтадан жасалған бұйымдар жіберіліп тұратын болды. Сондай-ақ Қытайдан қашқан босқындар мен саясаткерлерді қайтару талап етілмеді, бірақ шекараны рұқсатсыз өткендерге өлім жазасы белгіленді. Лаошан бұл тиімді шарттарды қабылдап, шекарада еркін сауда аймақтары ашылды.<ref name="Hanshu94" /><ref name="Asfendiyarov">Асфендиаров С. Ж. ''Қазақстан тарихының көне дәуірлері''. — Алматы: Қазақ университеті, 1993. — 24-27 бб.</ref> Лаошан шаньюй б.з.д. 161 (немесе 160) жылы қайтыс болды. Оның орнына таққа ұлы Гюнчен (Junchen) отырды.<ref name="Bichurin" /> == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Мөде қаған]] * [[Гюнчен]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұн шаньюйлері]] [[Санат:б.з.д. II ғасырда қайтыс болғандар]] smbfyenl1ojp1gx82nzojrmq2v28fbw 0 782549 3618989 3617562 2026-06-17T12:04:22Z Sagzhan 29953 3618989 wikitext text/x-wiki '''Луаньди''' ({{lang-zh|攣鞮}}, [[пінин]]: ''Luándī''; баламалы жазылуы — '''Сюляньти''', {{lang-zh|虛連題}}, ''Xūliántí'') — б.з.д. III ғасырдан б.з. IV ғасырына дейін [[Ғұндар|ғұн]] тайпалық одағы мен мемлекетін басқарған билеуші, патшалық ақсүйек әулет (ру). «Луаньди» атаулы нұсқасы қытайдың классикалық «Хан шу» (Хан әулетінің тарихы) шежіресінде кездессе<ref>Бань Гу. ''Хан шу'' (Хан әулетінің тарихы), «Ғұндар өмірбаяны» (匈奴傳).</ref>, «Сюляньти» атауы «Хоу Ханьшу» (Кейінгі Хан кітабы) еңбегінде жазылған.<ref>Фань Е. ''Хоу Ханьшу'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref> == Этимологиясы == Ланьхай Вэй (Lanhai Wei) мен Ху Ли (Hui Li) сынды зерттеушілердің тұжырымы бойынша, «Луаньди» (攣鞮) сөзінің көне қытайша айтылуы ''*lyuan-tlïγ'' деп реконструкцияланады. Бұл атау ертеректегі «Сюляньти» (虚连题 — ''*Hala-yundluγ'') сөзінен тарихи дыбыстық өзгерістер (бастапқы ''*h-'' дыбысының түсіп қалуы) нәтижесінде дамыған. Түркі тілдерінің көне диалектісінде ''*hala'' (ала, түрлі-түсті), ''*yund'' (жылқы/ат) және ''*-luγ'' (жұрнақ) түбірлерінің бірігуі '''«ала аттылар тайпасы»''' (алаюнтлы) деген мағынаны береді. Бұл ескі тарихи деректердегі Олаюнтлуғ (Ulayundluğ) түркі тайпасымен сәйкес келеді. Авторлар б.з. IV ғасырында бұл руды Сюэ (Xue) тайпасы бағындырып, кейіннен бұл одақтан Сяньяньто бірлестігі дүниеге келгенін алға тартады.<ref>Wei, Lanhai; Li, Hui et al. ''The woolly ambling horse: The genealogy of the Xiongnu ruling clan''. — Shanghai: Fudan University Press, 2018. — P. 45-49.</ref> Екінші жағынан, лингвист Анна Дыбо «攣鞮» сөзінің көне қытайша дыбысталуын ''*r(h)wan-de'' деп қалпына келтіріп, бұл атаудың шығыс орта иран тілдерінен (хотан-сақ тіліне жақын архивтік нұсқадан) ауысқанын айтады. Ол бұл сөзді хотан-сақ тіліндегі ''runde'' (''rre'' сөзінің көпше түрі, ''*rwant-'' — '''«патша, билеуші»''') терминімен шендестіреді.<ref>Дыбо А. В. ''Лингвистические контакты ранних тюрков: лексический фонд: пратюркский период''. — М.: Восточная литература, 2007. — С. 104-106. — ISBN 978-5-02-036320-5.</ref> == Иерархиялық мәртебесі == Луаньди руы ғұн қоғамындағы ең жоғары саяси билікті иеленіп, бүкіл конфедерацияның басшысы — [[тәңірқұт]] (шаньюй) лауазымын тек осы әулет мүшелері ғана иеленді. Ғұн мемлекетіндегі династиялық құрылым негізінен үш ірі ақсүйек рудан тұрды: * '''Луаньди''' — әкелік (патриархалдық) билеуші әулет. * '''Хуян (Huyan)''' — аналық (матриархалдық) алғашқы негізгі әулет (шаньюйлер осы рудан әйел алған). * '''Субу (Xubu)''' — кейінгі кезеңде қалыптасқан екінші аналық әулет. Н. Я. Бичурин бұл бірлестіктерді ғұндардың ең ықпалды «Үш үйі» деп атаған.<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 40-42.</ref> Олардан бөлек, мемлекетте тағы төрт текті ру болды: Хуян, Субу, Цюлинь (Qiulin) және Лань (Lan). Мұндағы Хуян руы империяның үстемдік етуші Сол қанатына (Шығыс), ал Лань мен Субу рулары Оң қанатына (Батыс) тиесілі болды.<ref name="Bichurin" /> Кейбір тарихи деректерде «Лань» және «Луаньди» сөздерінің фонетикалық ұқсастығына байланысты, бұл екі атауды бір сөздің екі нұсқасы деп те қарастырады.<ref>Pulleyblank, Edwin G. ''The Consonantal System of Old Chinese''. — Asia Major, 1962. — Vol. 9. — P. 256.</ref> == Белгілі билеушілері == Әулеттің тарихта қалған ең алғашқы ірі көсемі — [[Тұман (шаньюй)|Тұман тәңірқұты]] болды. Оның орнын басып, ғұндарды алып империяға айналдырған ұлы қолбасшы — [[Мөде қаған|Мөде тәңірқұты (Моду)]] еді. Кейінгі ғасырларда, ғұндар ыдырап, Қытайдың ішкі аймақтарына жылжыған кезде, Луаньди әулетінің тармақтары жаңа мемлекеттердің негізін қалады: * [[Хань-Чжао]] (Империя Хань) мемлекетін құрған Луаньди бұтағы өздерінің тектерін Хан әулеті императорларының құрметіне '''Лю (劉)''' деп өзгертті. * [[Ху Ся]] мемлекетінің негізін салған ғұн билеушілері өз тектерін '''Хелянь (赫連)''' деп ауыстырды<ref>Гумилев Л. Н. ''Хунну в Китае. Срединная Азия и Китай в III-V вв.'' — М.: Наука, 1974. — С. 62-65.</ref>. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Тәңірқұт]] * [[Мөде қаған]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұндар]] [[Санат:Ақсүйек әулеттер]] [[Санат:Түркі әулеттері]] 3kj1oncigkew9kohyte5z28whv9xzgw 3618990 3618989 2026-06-17T12:04:44Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3618990 wikitext text/x-wiki '''Луаньди''' ({{lang-zh|攣鞮}}, [[пінин]]: ''Luándī''; баламалы жазылуы — '''Сюляньти''', {{lang-zh|虛連題}}, ''Xūliántí'') — б.з.д. III ғасырдан б.з. IV ғасырына дейін [[Ғұндар|ғұн]] тайпалық одағы мен мемлекетін басқарған билеуші, патшалық ақсүйек әулет (ру). «Луаньди» атаулы нұсқасы қытайдың классикалық «Хан шу» (Хан әулетінің тарихы) шежіресінде кездессе,<ref>Бань Гу. ''Хан шу'' (Хан әулетінің тарихы), «Ғұндар өмірбаяны» (匈奴傳).</ref> «Сюляньти» атауы «Хоу Ханьшу» (Кейінгі Хан кітабы) еңбегінде жазылған.<ref>Фань Е. ''Хоу Ханьшу'' (Кейінгі Хан әулетінің тарихы), 89-тарау: «Оңтүстік Ғұн өмірбаяны» (南匈奴列傳).</ref> == Этимологиясы == Ланьхай Вэй (Lanhai Wei) мен Ху Ли (Hui Li) сынды зерттеушілердің тұжырымы бойынша, «Луаньди» (攣鞮) сөзінің көне қытайша айтылуы ''*lyuan-tlïγ'' деп реконструкцияланады. Бұл атау ертеректегі «Сюляньти» (虚连题 — ''*Hala-yundluγ'') сөзінен тарихи дыбыстық өзгерістер (бастапқы ''*h-'' дыбысының түсіп қалуы) нәтижесінде дамыған. Түркі тілдерінің көне диалектісінде ''*hala'' (ала, түрлі-түсті), ''*yund'' (жылқы/ат) және ''*-luγ'' (жұрнақ) түбірлерінің бірігуі '''«ала аттылар тайпасы»''' (алаюнтлы) деген мағынаны береді. Бұл ескі тарихи деректердегі Олаюнтлуғ (Ulayundluğ) түркі тайпасымен сәйкес келеді. Авторлар б.з. IV ғасырында бұл руды Сюэ (Xue) тайпасы бағындырып, кейіннен бұл одақтан Сяньяньто бірлестігі дүниеге келгенін алға тартады.<ref>Wei, Lanhai; Li, Hui et al. ''The woolly ambling horse: The genealogy of the Xiongnu ruling clan''. — Shanghai: Fudan University Press, 2018. — P. 45-49.</ref> Екінші жағынан, лингвист Анна Дыбо «攣鞮» сөзінің көне қытайша дыбысталуын ''*r(h)wan-de'' деп қалпына келтіріп, бұл атаудың шығыс орта иран тілдерінен (хотан-сақ тіліне жақын архивтік нұсқадан) ауысқанын айтады. Ол бұл сөзді хотан-сақ тіліндегі ''runde'' (''rre'' сөзінің көпше түрі, ''*rwant-'' — '''«патша, билеуші»''') терминімен шендестіреді.<ref>Дыбо А. В. ''Лингвистические контакты ранних тюрков: лексический фонд: пратюркский период''. — М.: Восточная литература, 2007. — С. 104-106. — ISBN 978-5-02-036320-5.</ref> == Иерархиялық мәртебесі == Луаньди руы ғұн қоғамындағы ең жоғары саяси билікті иеленіп, бүкіл конфедерацияның басшысы — [[тәңірқұт]] (шаньюй) лауазымын тек осы әулет мүшелері ғана иеленді. Ғұн мемлекетіндегі династиялық құрылым негізінен үш ірі ақсүйек рудан тұрды: * '''Луаньди''' — әкелік (патриархалдық) билеуші әулет. * '''Хуян (Huyan)''' — аналық (матриархалдық) алғашқы негізгі әулет (шаньюйлер осы рудан әйел алған). * '''Субу (Xubu)''' — кейінгі кезеңде қалыптасқан екінші аналық әулет. Н. Я. Бичурин бұл бірлестіктерді ғұндардың ең ықпалды «Үш үйі» деп атаған.<ref name="Bichurin">Бичурин Н. Я. (Иакинф). ''Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена''. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. I. — С. 40-42.</ref> Олардан бөлек, мемлекетте тағы төрт текті ру болды: Хуян, Субу, Цюлинь (Qiulin) және Лань (Lan). Мұндағы Хуян руы империяның үстемдік етуші Сол қанатына (Шығыс), ал Лань мен Субу рулары Оң қанатына (Батыс) тиесілі болды.<ref name="Bichurin" /> Кейбір тарихи деректерде «Лань» және «Луаньди» сөздерінің фонетикалық ұқсастығына байланысты, бұл екі атауды бір сөздің екі нұсқасы деп те қарастырады.<ref>Pulleyblank, Edwin G. ''The Consonantal System of Old Chinese''. — Asia Major, 1962. — Vol. 9. — P. 256.</ref> == Белгілі билеушілері == Әулеттің тарихта қалған ең алғашқы ірі көсемі — [[Тұман (шаньюй)|Тұман тәңірқұты]] болды. Оның орнын басып, ғұндарды алып империяға айналдырған ұлы қолбасшы — [[Мөде қаған|Мөде тәңірқұты (Моду)]] еді. Кейінгі ғасырларда, ғұндар ыдырап, Қытайдың ішкі аймақтарына жылжыған кезде, Луаньди әулетінің тармақтары жаңа мемлекеттердің негізін қалады: * [[Хань-Чжао]] (Империя Хань) мемлекетін құрған Луаньди бұтағы өздерінің тектерін Хан әулеті императорларының құрметіне '''Лю (劉)''' деп өзгертті. * [[Ху Ся]] мемлекетінің негізін салған ғұн билеушілері өз тектерін '''Хелянь (赫連)''' деп ауыстырды<ref>Гумилев Л. Н. ''Хунну в Китае. Срединная Азия и Китай в III-V вв.'' — М.: Наука, 1974. — С. 62-65.</ref>. == Тағы қараңыз == * [[Ғұндар]] * [[Тәңірқұт]] * [[Мөде қаған]] == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ғұндар]] [[Санат:Ақсүйек әулеттер]] [[Санат:Түркі әулеттері]] 67msf7enwzzjv5g19pjvrahkr56tfmg 0 782574 3619160 3617902 2026-06-17T18:33:56Z Kasymov 10777 +[[Санат:Қазақстан сарқырамалары]]; +[[Санат:Зеренді ауданы географиясы]] ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3619160 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Үлгілі сарқырамасы''' — Қазақстанның Ақмола облысы [[Зеренді ауданы|Зеренді ауданындағы]] табиғи нысан. Сарқырама [[Шағалалы (өзен)|Шағалалы өзенінің]] бойында, Үлгілі ауылының маңында орналасқан. Ол өңірдің танымал туристік және рекреациялық орындарының бірі болып саналады.<ref name=":0">[https://welcome.kz/en/info-cities/akmola-region/zerenda/ulgulinskij-vodopad Welcome.kz. «Ulguli Waterfall».]</ref> == Географиялық орналасуы == [[Сарқырама]] Зеренді өңіріндегі [[каньон]] тәрізді аңғардың ішінде орналасқан. Айналасы гранитті жартастармен, қылқанжапырақты және аралас орман алқаптарымен қоршалған. Табиғи нысан Үлгілі ауылының атауымен аталған.<ref name=":0" /> == Сипаттамасы == Үлгілі сарқырамасы көктем мезгілінде, қар суының молаюына байланысты ерекше көрініс береді. Осы кезеңде су ағыны күшейіп, сарқырама толық қуатымен ағады. Кейбір деректер бойынша су шамамен 10 метр биіктіктен құлайды. Жаз айларында су көлемі азайып, сарқырама шағын ағысқа айналады. == Туризм == Үлгілі сарқырамасы Ақмола облысындағы табиғи туристік нысандардың бірі болып табылады. Әсіресе сәуір және мамыр айларында келушілер саны артады. Сарқырамаға автомобиль жолы арқылы жетуге болады. Табиғи кешеннің аумағында қауіпсіздік шараларын сақтау қажеттігі туралы ескерту белгілері орнатылған.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/zerendidegi-ulgili-sarkyramasyna-tagy-da-adam-kulap-ketti_a3784073/ ҚазАқпарат]</ref> Белгілі журналист Б.Байәділ «Қасиетіңнен айналайын, Зеренді!» атты мақаласында: «Қара жердің қойнауынан бұрқырай шығып, иен даланың төсіне бұралып ағып бара жатқан, дәмі бал татитын тап-таза су көзі көп. Соның бірі – '''Үл­гілі сарқырамасы.''' Тау басындағы ақша қар ерте көктемде ерісімен жылға-жыл­ғаны қуалап, сарқырамаға құйылады. Он сан, жүз тармақ. Бәрі қосылғанда, екпіні үй жыққандай гүрілдей, сарқырай ағатын көркем көрініске айналмақ. Осындай толайым тылсым табиғаттың тұма көрінісі туризмнің қос қақпасын айқара ашуға септігін тигізіп тұр».<ref>[https://www.ar.egemen.kz/article/313040-qasietinhnen-aynalayyn-zerendi! Б.Байәділ «Қасиетіңнен айналайын, Зеренді! «Егемен Қазақстан» газ. 24.05.2022 ж. ]</ref> == Табиғатты қорғау == Сарқырама маңындағы табиғи [[ландшафт]] жергілікті тұрғындар мен туристер арасында демалыс орны ретінде танымал. Мамандар табиғи ортаның сақталуы үшін қоқыс қалдырмауға, ағаштар мен жартастарға зиян келтірмеуге шақырады.<ref>[https://aqmolanews.kz/kk/2021/04/22/12458745/ Aqmola News. «Үлгілі сарқырамасы»]</ref> == Дереккөздер == [[Санат:Қазақстан сарқырамалары]] [[Санат:Зеренді ауданы географиясы]] eye6xdddc6bpvjnc0tz0s40s05ra9y5 3619162 3619160 2026-06-17T18:34:24Z Kasymov 10777 3619162 wikitext text/x-wiki '''Үлгілі сарқырамасы''' — Қазақстанның [[Ақмола облысы]] [[Зеренді ауданы|Зеренді ауданындағы]] табиғи нысан. Сарқырама [[Шағалалы (өзен)|Шағалалы өзенінің]] бойында, Үлгілі ауылының маңында орналасқан. Ол өңірдің танымал туристік және рекреациялық орындарының бірі болып саналады.<ref name=":0">[https://welcome.kz/en/info-cities/akmola-region/zerenda/ulgulinskij-vodopad Welcome.kz. «Ulguli Waterfall».]</ref> == Географиялық орналасуы == [[Сарқырама]] Зеренді өңіріндегі [[каньон]] тәрізді аңғардың ішінде орналасқан. Айналасы гранитті жартастармен, қылқанжапырақты және аралас орман алқаптарымен қоршалған. Табиғи нысан Үлгілі ауылының атауымен аталған.<ref name=":0" /> == Сипаттамасы == Үлгілі сарқырамасы көктем мезгілінде, қар суының молаюына байланысты ерекше көрініс береді. Осы кезеңде су ағыны күшейіп, сарқырама толық қуатымен ағады. Кейбір деректер бойынша су шамамен 10 метр биіктіктен құлайды. Жаз айларында су көлемі азайып, сарқырама шағын ағысқа айналады. == Туризм == Үлгілі сарқырамасы Ақмола облысындағы табиғи туристік нысандардың бірі болып табылады. Әсіресе сәуір және мамыр айларында келушілер саны артады. Сарқырамаға автомобиль жолы арқылы жетуге болады. Табиғи кешеннің аумағында қауіпсіздік шараларын сақтау қажеттігі туралы ескерту белгілері орнатылған.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/zerendidegi-ulgili-sarkyramasyna-tagy-da-adam-kulap-ketti_a3784073/ ҚазАқпарат]</ref> Белгілі журналист Б.Байәділ «Қасиетіңнен айналайын, Зеренді!» атты мақаласында: «Қара жердің қойнауынан бұрқырай шығып, иен даланың төсіне бұралып ағып бара жатқан, дәмі бал татитын тап-таза су көзі көп. Соның бірі – '''Үл­гілі сарқырамасы.''' Тау басындағы ақша қар ерте көктемде ерісімен жылға-жыл­ғаны қуалап, сарқырамаға құйылады. Он сан, жүз тармақ. Бәрі қосылғанда, екпіні үй жыққандай гүрілдей, сарқырай ағатын көркем көрініске айналмақ. Осындай толайым тылсым табиғаттың тұма көрінісі туризмнің қос қақпасын айқара ашуға септігін тигізіп тұр».<ref>[https://www.ar.egemen.kz/article/313040-qasietinhnen-aynalayyn-zerendi! Б.Байәділ «Қасиетіңнен айналайын, Зеренді! «Егемен Қазақстан» газ. 24.05.2022 ж. ]</ref> == Табиғатты қорғау == Сарқырама маңындағы табиғи [[ландшафт]] жергілікті тұрғындар мен туристер арасында демалыс орны ретінде танымал. Мамандар табиғи ортаның сақталуы үшін қоқыс қалдырмауға, ағаштар мен жартастарға зиян келтірмеуге шақырады.<ref>[https://aqmolanews.kz/kk/2021/04/22/12458745/ Aqmola News. «Үлгілі сарқырамасы»]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан сарқырамалары]] [[Санат:Зеренді ауданы географиясы]] 4as9p1uj2o8kmzgvl5zdyjc9e93pxaj 3619163 3619162 2026-06-17T18:34:56Z Kasymov 10777 /* Географиялық орналасуы */ 3619163 wikitext text/x-wiki '''Үлгілі сарқырамасы''' — Қазақстанның [[Ақмола облысы]] [[Зеренді ауданы|Зеренді ауданындағы]] табиғи нысан. Сарқырама [[Шағалалы (өзен)|Шағалалы өзенінің]] бойында, Үлгілі ауылының маңында орналасқан. Ол өңірдің танымал туристік және рекреациялық орындарының бірі болып саналады.<ref name=":0">[https://welcome.kz/en/info-cities/akmola-region/zerenda/ulgulinskij-vodopad Welcome.kz. «Ulguli Waterfall».]</ref> == Географиялық орналасуы == [[Сарқырама]] Зеренді өңіріндегі [[каньон]] тәрізді аңғардың ішінде орналасқан. Айналасы гранитті жартастармен, қылқанжапырақты және аралас орман алқаптарымен қоршалған. Табиғи нысан [[Үлгілі (Ақмола облысы)|Үлгілі]] ауылының атауымен аталған.<ref name=":0" /> == Сипаттамасы == Үлгілі сарқырамасы көктем мезгілінде, қар суының молаюына байланысты ерекше көрініс береді. Осы кезеңде су ағыны күшейіп, сарқырама толық қуатымен ағады. Кейбір деректер бойынша су шамамен 10 метр биіктіктен құлайды. Жаз айларында су көлемі азайып, сарқырама шағын ағысқа айналады. == Туризм == Үлгілі сарқырамасы Ақмола облысындағы табиғи туристік нысандардың бірі болып табылады. Әсіресе сәуір және мамыр айларында келушілер саны артады. Сарқырамаға автомобиль жолы арқылы жетуге болады. Табиғи кешеннің аумағында қауіпсіздік шараларын сақтау қажеттігі туралы ескерту белгілері орнатылған.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/zerendidegi-ulgili-sarkyramasyna-tagy-da-adam-kulap-ketti_a3784073/ ҚазАқпарат]</ref> Белгілі журналист Б.Байәділ «Қасиетіңнен айналайын, Зеренді!» атты мақаласында: «Қара жердің қойнауынан бұрқырай шығып, иен даланың төсіне бұралып ағып бара жатқан, дәмі бал татитын тап-таза су көзі көп. Соның бірі – '''Үл­гілі сарқырамасы.''' Тау басындағы ақша қар ерте көктемде ерісімен жылға-жыл­ғаны қуалап, сарқырамаға құйылады. Он сан, жүз тармақ. Бәрі қосылғанда, екпіні үй жыққандай гүрілдей, сарқырай ағатын көркем көрініске айналмақ. Осындай толайым тылсым табиғаттың тұма көрінісі туризмнің қос қақпасын айқара ашуға септігін тигізіп тұр».<ref>[https://www.ar.egemen.kz/article/313040-qasietinhnen-aynalayyn-zerendi! Б.Байәділ «Қасиетіңнен айналайын, Зеренді! «Егемен Қазақстан» газ. 24.05.2022 ж. ]</ref> == Табиғатты қорғау == Сарқырама маңындағы табиғи [[ландшафт]] жергілікті тұрғындар мен туристер арасында демалыс орны ретінде танымал. Мамандар табиғи ортаның сақталуы үшін қоқыс қалдырмауға, ағаштар мен жартастарға зиян келтірмеуге шақырады.<ref>[https://aqmolanews.kz/kk/2021/04/22/12458745/ Aqmola News. «Үлгілі сарқырамасы»]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан сарқырамалары]] [[Санат:Зеренді ауданы географиясы]] 0k221p4l7zufs10awocimuaqilbt17t 3619165 3619163 2026-06-17T18:35:35Z Kasymov 10777 /* Табиғатты қорғау */ 3619165 wikitext text/x-wiki '''Үлгілі сарқырамасы''' — Қазақстанның [[Ақмола облысы]] [[Зеренді ауданы|Зеренді ауданындағы]] табиғи нысан. Сарқырама [[Шағалалы (өзен)|Шағалалы өзенінің]] бойында, Үлгілі ауылының маңында орналасқан. Ол өңірдің танымал туристік және рекреациялық орындарының бірі болып саналады.<ref name=":0">[https://welcome.kz/en/info-cities/akmola-region/zerenda/ulgulinskij-vodopad Welcome.kz. «Ulguli Waterfall».]</ref> == Географиялық орналасуы == [[Сарқырама]] Зеренді өңіріндегі [[каньон]] тәрізді аңғардың ішінде орналасқан. Айналасы гранитті жартастармен, қылқанжапырақты және аралас орман алқаптарымен қоршалған. Табиғи нысан [[Үлгілі (Ақмола облысы)|Үлгілі]] ауылының атауымен аталған.<ref name=":0" /> == Сипаттамасы == Үлгілі сарқырамасы көктем мезгілінде, қар суының молаюына байланысты ерекше көрініс береді. Осы кезеңде су ағыны күшейіп, сарқырама толық қуатымен ағады. Кейбір деректер бойынша су шамамен 10 метр биіктіктен құлайды. Жаз айларында су көлемі азайып, сарқырама шағын ағысқа айналады. == Туризм == Үлгілі сарқырамасы Ақмола облысындағы табиғи туристік нысандардың бірі болып табылады. Әсіресе сәуір және мамыр айларында келушілер саны артады. Сарқырамаға автомобиль жолы арқылы жетуге болады. Табиғи кешеннің аумағында қауіпсіздік шараларын сақтау қажеттігі туралы ескерту белгілері орнатылған.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/zerendidegi-ulgili-sarkyramasyna-tagy-da-adam-kulap-ketti_a3784073/ ҚазАқпарат]</ref> Белгілі журналист Б.Байәділ «Қасиетіңнен айналайын, Зеренді!» атты мақаласында: «Қара жердің қойнауынан бұрқырай шығып, иен даланың төсіне бұралып ағып бара жатқан, дәмі бал татитын тап-таза су көзі көп. Соның бірі – '''Үл­гілі сарқырамасы.''' Тау басындағы ақша қар ерте көктемде ерісімен жылға-жыл­ғаны қуалап, сарқырамаға құйылады. Он сан, жүз тармақ. Бәрі қосылғанда, екпіні үй жыққандай гүрілдей, сарқырай ағатын көркем көрініске айналмақ. Осындай толайым тылсым табиғаттың тұма көрінісі туризмнің қос қақпасын айқара ашуға септігін тигізіп тұр».<ref>[https://www.ar.egemen.kz/article/313040-qasietinhnen-aynalayyn-zerendi! Б.Байәділ «Қасиетіңнен айналайын, Зеренді! «Егемен Қазақстан» газ. 24.05.2022 ж. ]</ref> == Табиғатты қорғау == Сарқырама маңындағы табиғи ландшафт жергілікті тұрғындар мен туристер арасында демалыс орны ретінде танымал. Мамандар табиғи ортаның сақталуы үшін қоқыс қалдырмауға, ағаштар мен жартастарға зиян келтірмеуге шақырады.<ref>[https://aqmolanews.kz/kk/2021/04/22/12458745/ Aqmola News. «Үлгілі сарқырамасы»]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан сарқырамалары]] [[Санат:Зеренді ауданы географиясы]] h1zwrz9cj04aclpy1aj146aopfvbump 0 782577 3619187 3617927 2026-06-17T19:03:26Z Kasymov 10777 − 3 санат; + 2 санат ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3619187 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Picture showing Ottoman Forces advance to Caransebes.png|thumb|right|300px|Осман империясы 1788 жылы Карансебеске шабуыл жасады]] '''Карансебес шайқасы''' ({{lang-en|The Battle of Karánsebes}}) — 1788-1791 жылдардағы Аустро-Түркия соғысы кезінде, [[1788]] жылдың 21-22 қыркүйегіне қараған түні Австрия армиясындағы "достық атыс" оқиғасы (friendly fire incident). Кейбір тарихшылар бұл шайқасты «тарихтағы ең нашар [[достық атыс оқиғасы]]» деп атаған. == Оқиға == Аустрия 1788 жылы [[Осман империясы|Осман түріктерімен]] соғысу үшін Еуропадағы ең үлкен армияны жинайды: 100 000 тәртіпті сарбаз шайқасқа даяр болады. Қыркүйектің 21–22 түні ауыр қосын соғысты күтіп жатқанда, қараңғы түнде бірнеше ішіп алған сарбаз «Түріктер! Түріктер!» деп айқайлайды. Арасынан арақ сұрап, төбелескен біреуі оқ атады.<ref>Friedrich Christoph Schlosser (December 31, 1844). History of the Eighteenth Century and of the Nineteenth Till the Overthrow of the French Empire: With Particular Reference to Mental Cultivation and Progress. Volume 6. Chapman and Hall.</ref> Австриялықтар, румындар, сербтер, хорваттар және итальяндар секілді бірін-бірі түсіне берметін үлкен қосында дереу дүрбелең басталды. Жау келген екен деп қараңғыда 100 000 адамдық қосынның бір тобы екіншісіне оқ ата бастайды. Атқа қонып үлгірген жауынгерлер қараңғыда ербеңдеген жаяуларын ойқастап өлтіре бастайды. Қолбасылардың бұйрығын тосын басталған у-шуда ешкім естімейді. Олардың "Halt! Halt!" деген немісше сөзін басқалары "Allah! Allah!" деп естіген болуы мүмкін дейтін де болжамдар бар.<ref>"Zur Kriegsgeschichte" [On the history of the war), Real Zeitung (Erlangen, Bavaria, Germany), 7 October 1788, no. 80, pp. 723–729; see especially pp. 726–728.</ref><ref>"III. Geschichte des Feldzugs 1788 der k.k. Hauptarmee gegen die Türken (Fortsetzung)" [III. History of the 1788 campaign of the imperial main army against the Turks (continuation)], Oestreichische militärische Zeitschrift [Austrian military journal], 4 : 58–70 (1831); see especially pp. 58–65.</ref> Гусарлар қашып бара жатқанда, корпус командирі Коллоредо мұны Осман әскерінің атты әскер шабуылы деп ойлап, [[артиллерия]]дан оқ атуға бұйрық берді. Түні бойғы өздерін өздері қырған дүрбелеңнен таңертең 10 000 -нан артық австриялық әскер қаза тапқаны мәлім болады.<ref>Regan, Geoffrey, The Brassey's Book of Military Blunders (Washington, DC: Brassey's, 2000), p. 48.</ref><ref>Mayer, Matthew Z. (1997). Joseph II and the campaign of 1788 against the Ottoman Turks (Master's thesis). Montreal, Quebec, Canada: Joe McGill University. pp. 61–62.</ref> Екі күннен кейін түрік әскері келіп жеткенде мәйіттері шашылған шайқас майданын көреді. Әбден қалжыраған және рухы түскен Австрия қосыны тізе бүгеді, Түріктер бір оқ атпай Karánsebesті басып алды. Бұл тарихта 100 000 адамнан тұратын қосын өзінен өзі жеңілген жалғыз шайқас ретінде Карансебес шайқасы (The Battle of Karánsebes) деген атпен тарихқа қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Шайқастар]] [[Санат:Аустрия шайқастары]] [[Санат:Османлы империясы шайқастары]] q3r6xbbwhvy2jrhxc9uam7p58wzgnog 0 782583 3618986 3618080 2026-06-17T12:02:00Z Sagzhan 29953 3618986 wikitext text/x-wiki {{Телесериал | Қазақша атауы = Мың бір түн | Шынайы атауы = Binbir Gece | суреті = | тақырыбы = | сурет ені = | жанры = [[Драма (жанр)|драма]] | формат = | авторы = | желісі = | өндіріс = [[TMC Film]] | рөлдерде = [[Халит Эргенч]]<br>[[Бергюзар Корель]]<br>Тарду Флордун<br>Джейда Дювенджи | баяндаушы = | бет басы = | композиторы = [[Кырач]] | мемлекет = {{TUR}} | тілі = [[Түрік тілі|түрікше]] | маусымдар = 3 | сериялар саны = 90 | сериялардың тізімі = | атқарушы продюсері = | продюсері = Эрол Авджи | режиссёрі = Кудрет Сабанджы | операторы = | сценарист = Йылдыз Тунч<br>Мурат Юрдакул | түсірілім орны = [[Ыстанбұл]] | ұзақтығы = ~90 минут | студия = | статусы = Аяқталған | телеарна = [[Kanal D]] | бейне форматы = | дыбыс форматы = | көрсете бастады = [[7 қараша]] [[2006 жыл]] | соңғы reт көрсетілді = [[12 мамыр]] [[2009 жыл]] | алдыңғы = | келесі = | байланысты = | imdb_id = 0905593 | tv_com_id = | сайт = https://kanald.com.tr }} '''«Мың бір түн»''' ({{lang-tr|Binbir Gece}}) — [[TMC Film]] компаниясы шығарған, алғашқы бөлімі [[2006 жыл]]ғы [[7 қараша]]да жарық көрген түрік драмалық телехикаясы.<ref name="sinematurk">[http://sinematurk.com Binbir Gece] SinemaTürk сайтында. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> Телехикаяның режиссері — Кудрет Сабанджы. Туынды [[Kanal D]] арнасында көрсетілген. Жалпы саны 3 маусымнан тұратын телехикая [[2009 жыл]]ғы [[12 мамыр]]да 90-шы бөлімімен өз мәресіне жетті.<ref name="kanald">[https://kanald.com.tr Binbir Gece Bölümleri] Kanal D ресми сайты. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> == Өндіріс == Телехикая түсірілімі негізінен [[Ыстанбұл]] қаласында өтті. Жобадағы басты кейіпкерлер Онур мен Шехризаттың үйі ретінде [[Еуропа]] жағалауында орналасқан, 1900–1910 жылдары сәулетші Александр Валлоридің жобасымен салынған Ферик Ахмет Афиф Паша жалысы (османлы дәуірінің теңіз жағасындағы зәулім үйі) пайдаланылды.<ref name="yali">[https://hurriyet.com.tr Afif Paşa Yalısı "Binbir Gece"ye sahne oldu] Hürriyet. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> == Музыкасы == Телехикаяның барлық музыкасын, соның ішінде негізгі саундтрегін белгілі түрік музыканты [[Кырач]] жазған.<ref name="music">[https://milliyet.com.tr Binbir Gece'nin müzikleri Kıraç'tan] Milliyet. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> Бұған қоса, сериалдың кейбір сахналарында орыс композиторы [[Николай Андреевич Римский-Корсаков|Николай Римский-Корсаковтың]] «Шехрезада» симфониялық сюитасы фондық музыка ретінде қолданылды.<ref name="beyazperde">[https://beyazperde.com Binbir Gece Genel Bakış] Beyazperde. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> == Сюжеті == Шехризат есімді жас сәулетші патриархалды отбасының ұлына тұрмысқа шығады. Бірақ жігіттің отбасы бұл некеге үзілді-кесілді қарсы болып, өз ұлдарын мұрагерліктен бас тартқызады. Ұлы әлі бір жасқа да толмаған уақытта Шехризаттың күйеуі жол апатынан қайтыс болады. Көп ұзамай жас ана баласының аққан ауруына (лейкоз) шалдыққанын біліп, екінші ауыр соққы алады. Баласын құтқару үшін оған шұғыл түрде 200 000 АҚШ доллары қажет болады. Өз күшімен тек 50 000 доллар тауып, қалған 150 000 долларды сұрау үшін өзін жек көретін бай атасына барады. Алайда тасжүрек қарт оны үйінен қуып шығады. Амалсыздан ол жұмысқа орналасқанына әлі üç ай да толмаған «BinYapı Holding» компаниясының басшысы Онур Ақсалдан қарыз сұрайды. Бірақ әйел затына сенбейтін Онур «Мың бір түн» ертегісінің кейіпкері Шахрияр патшаның философиясына сүйеніп, ауыр шарт қояды: ол ақша үшін Шехризаттың өзімен бір түнді бірге өткізуін талап етеді. Бұл түн олардың өмірін мәңгілікке өзгертетін үлкен оқиғалардың бастамасы болады. === Басты кейіпкерлер === {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Актер / Актриса ! rowspan="2"|Кейіпкер ! colspan="3"|Маусым |- ! style="width:15.40%;"|1 ! style="width:15.40%;"|2 ! style="width:15.40%;"|3 |- | [[Халит Ергенч]] | Онур Ақсал | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Бергюзар Корел]] | Шехризат Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Тарdu Флордун]] | Керем Инжеоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Джейда Дювенджи]] | ... | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Томрис Инжер]] | Надиде Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Метин Чекмез]] | Бурхан Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Эргюн Демир]] | Али Кемал Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | Йонджа Джевхер Йенел | ... | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | Айтач Озтуна | Севал Инжеоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | Мерал Четинкая | Периде Ақсал | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Мелахат Аббасова]] | Михрибан Вахапзаде | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | Эфе Чынар | Каан Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Джанан Эргюдер]] | Эда Акынай | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" colspan="1" | '''Қосалқы''' | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- |} === Қосалқы кейіпкерлер === {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Актер / Актриса ! rowspan="2"|Kейіпкер ! colspan="3"|Маусым |- ! style="width:15.40%;"|1 ! style="width:15.40%;"|2 ! style="width:15.40%;"|3 |- | [[Мерт Фырат]] | Бурак Инжеоғлы | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | [[Барту Кючюкчағлаян]] | Гани Өзчелик | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Мерих Эрмакастар | Мерт | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Йелиз Аккая | Мелек Атаман | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Шеннур Ногайлар | Фирдевс | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Башак Чаллыоғлы | Хюнер | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Ипек Сайгун | Тугче | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Метин Белгин | Зафер Гүндүзалп | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Айла Алган]] | Бетүл | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Дилара Кавадар | Нилүфер Ақсал | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Хазал Гүрел | Бурджу Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Фейзан Чапа | rowspan="2"|Букет Евлияоғлы | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Гизем Гүнеш]] | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Нехир Нил Каракая | Бурчин Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Демет Йекелер | Нимет | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Бесте Сүрер | Айше | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Халил Ташдемир | Адем | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Фатих Паят | Пахидар | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | [[Эге Айдан]] | Энгин Каяоғлы | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | [[Эзги Асароглы]] | Дуру Каяоғлы | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Айче Абана | Бейза Каяоғлы | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Нилүфер Силсүпүр | rowspan="2"| Жале Эрйылдыз | style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" colspan="1" | '''Қонақ''' | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Аху Сунгур]] | style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" colspan="1" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Мехмет Полат]] | Эрдал Карайолджу | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Эбру Айкач | Ясемин Каракуш | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Дуйгу Четинкая | Сезен Өзшенер | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | [[Нихат Илери]] | Семих Өзшенер | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Фүсун Костак | Джансел Кылыч | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Нурай Услу | Севги | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Ферди Алвер | Сонер Ялчынташ | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Зейнеп Конан | Зейнеп | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Нихан Дурукан | Айшен | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Султан Юмак | Сема Дурмаз | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Седа Йылдыз]] | rowspan="2"|Селим Текинай | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Кубилай Пенбеклиоғлы | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Фырат Доғрулоғлы | Аднан | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Гүлсевен Йылмаз | Назан | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Теоман Кумбараджыбашы]] | Яман Чандар | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Танер Барлас]] | Кадир Чандар | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- |} === Қонақ кейіпкерлер === {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Актер / Актриса ! rowspan="2"|Кейіпкер ! colspan="3"|Маусым |- ! style="width:15.40%;"|1 ! style="width:15.40%;"|2 ! style="width:15.40%;"|3 |- | Атилла Түркмен | Ахмет Евлияоғлы | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Исмаил Дювенджи | Исмаил | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Мурат Серезли]] | Д-р Атилла | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Рагып Гүлен | Кенан Карабаш | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Таня Литувинова | Аня | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Карина Селин Гүкрер | Ишын | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Эдип Санер | Джем Дербент | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Элиф Сүмбүл Серт | Эмел Геминиш | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Али Азиз Чолок | Исмет | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Гүрсан Пири Онурлу | Чағатай | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Кайра Шеноджак | Хакан | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Сертач Аккая | Юсуф | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- | Михрибан Эр | Дениз Кескин | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Хүлия Дарджан | Белма Атаман | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Инджи Үлтай | Кевсер | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- | Волга Соргу | Махмут Демир | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- | [[Мухаммет Узунер]] | Комиссар Туғрул | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- | [[Селен Учер]] | Эмел | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- | [[Айча Бингөл]] | Асу | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- | Кузей Юджехан | Ихсан | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- |} == Көрсетілім кестесі == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Маусым !! Көрсетілім күні мен уақыты !! Маусымның басталуы !! Маусымның аяқталуы !! Түсірілген бөлім саны !! Бөлімдер аралығы !! Көрсетілім жылы !! ТД арнасы |- | [[Мың бір түн (1-маусым)|1-маусым]] || Сейсенбі <br>22.00 /<br>21.45 || 7 қараша 2006 || 19 маусым 2007 || 29 || 1-29 || 2006-2007 || rowspan="3"|[[Kanal D]] |- | [[Мың бір түн (2-маусым)|2-маусым]] || Сейсенбі <br>22.00 /<br>20.00 /<br>21.45 || 11 қыркүйек 2007 || 3 маусым 2008 || 37 || 30-66 || 2007-2008 |- | [[Мың бір түн (3-маусым)|3-маусым]] || Сейсенбі <br>22.00 /<br>22.15 /<br>20.00 || 16 қыркүйек 2008 || 12 мамыр 2009<br> (Финал) || 24 || 67-90 || 2008-2009 |- |} == Халықаралық көрсетілімі == Сериал, әсіресе 2014 жылдың наурыз айында [[Чили]]де көрсетіле бастағаннан кейін, басқа да [[Оңтүстік Америка]] елдерінде де жарыққа шыға бастады.<ref>{{Cite web | url = http://bbc.co.uk | title = Latin Amerika'da Türk dizisi furyası | date = 6 September 2014 | publisher = [[BBC Türkçe]] | access-date = 6 September 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140909031232/http://bbc.co.uk | archive-date = 9 September 2014 }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Мемлекет !! Телеарна !! Көрсетілім мерзімі |- | {{TUR}} || ''[[Kanal D]]'' || 7 қараша 2006 - 12 мамыр 2009 |- | {{ARG}} || ''El Trece'' || 5 қаңтар 2015 - 10 қыркүйек 2015 |- | {{AZE}} || ''[[Azad Azerbaycan TV|Azad Azerbaycan]]'' || |- | rowspan="4"|{{BIH}} || [[NTV Hayat]] / [[Mreža plus]] | 30 тамыз 2010<ref>{{Cite web |url=https://tvprofil.com |title=ponedjeljak, 30. august 2010. |access-date=23 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104145148/https://tvprofil.com |archive-date=4 January 2023 }}</ref> - 25 наурыз 2011<ref>{{Cite web |url=https://tvprofil.com |title=petak, 25. mart 2011. |access-date=23 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104145148/https://tvprofil.com |archive-date=4 January 2023 }}</ref> |- | Federalna televizija || 16 қаңтар 2017 - 25 тамыз 2017 |- | 29 қаңтар 2018 - 10 қыркүйек 2018 |- | O Kanal / RTV Slon / TV Alfa<ref>{{Cite web |url=https://tvprofil.com |title=1001 noć • Serije • Binbir Gece (2006) |access-date=23 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230423213113/https://tvprofil.com |archive-date=23 April 2023 }}</ref> || 13 желтоқсан 2021<ref>{{Cite web |url=https://tvprofil.com |title=ponedjeljak, 13. decembar 2021. |access-date=23 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104145148/https://tvprofil.com |archive-date=4 January 2023 }}</ref> - 20 шілде 2022<ref>{{Cite web |url=https://tvprofil.com |title=srijeda, 20. juli 2022. |access-date=23 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104145148/https://tvprofil.com |archive-date=4 January 2023 }}</ref> |- | {{BRA}} || Rede Bandeirantes <ref>{{Cite web |url=http://uol.com.br |title=Mile um Noites |access-date=31 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126122500/http://uol.com.br |archive-date=26 January 2018 }}</ref>|| 9 наурыз 2015 - 15 қыркүйек 2015 |- | {{BGR}} || Nova Television / Diema Family || 2008-2009, 2010 |- | rowspan="4"| {{CZE}} || ''Nova'' || 2011 |- |''Nova Cinema'' || 2011 |- |''Telka'' || 2016 |- |''Prima Love'' || 2018 |- | {{HRV}} || ''RTL'' || 22 тамыз 2010 - 4 наурыз 2011 |- | {{MNE}} || ''TV Vijesti'' || |- | {{CHI}} || ''Mega'' || 3 наурыз 2014 - 4 қаңтар 2015 |- | {{COL}} || ''Caracol TV'' || 2015 |- | {{KOS}} || ''KTV'' || 31 қараша 2010 - 11 қазан 2011 |- | {{KWT}} || || |- | {{HUN}} || ''TV2'' || |- | {{MKD}} || ''A1'' || |- | {{PER}} || ''Latina TV'' || 9 ақпан 2015 - 23 тамыз 2015 |- | {{POL}} || ''TVP1'' || 31 тамыз 2015 - қазіргі уақытқа дейін |- | {{RUS}} || ''Домашний'' || 23 мамыр 2015 - қазіргі уақытқа дейін |- | rowspan="2"| {{SRB}} || ''Fox Tv'' || 8 наурыз 2010 - 10 желтоқсан 2010 |- | ''Blic TV'' || 9 қыркүйек 2024 <ref>{{Cite web |url=https://blic.rs |title="Šeherezada" koja je osvojila vaša srca PONOVO SE EMITUJE |access-date=18 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241116043336/https://blic.rs |archive-date=16 November 2024 }}</ref> |- | {{SVN}} || ''Pink SI'' || 3 қыркүйек 2010 - 21 маусым 2011 |- | rowspan="4"|{{SVK}} || [[TV Markíza]] | 3 қаңтар 2011 - 29 қараша 2011 |- | rowspan="3"|[[TV Doma]] || 7 қаңтар 2013 - 2013 |- | 18 тамыз 2014 - 19 желтоқсан 2014 |- | 11 қаңтар 2016 - 8 қыркүйек 2016 |- | {{UKR}} || ''1+1 TV'' || |- | {{URY}} ||''Canal 10''|| 2015 |- | {{GRE}} || ''ANT1'' || |- | {{ISR}} || "Viva Plus" || 5 қараша 2014 - 17 қыркүйек 2015 |- | {{IDN}} || ''ANTV'' || 3 тамыз 2015 - 10 желтоқсан 2015 |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия телесериалдары]] 4crgttw3piya2vquws8328vijffyjgn 3618987 3618986 2026-06-17T12:02:37Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3618987 wikitext text/x-wiki {{Телесериал | Қазақша атауы = Мың бір түн | Шынайы атауы = Binbir Gece | суреті = | тақырыбы = | сурет ені = | жанры = [[драма]] | формат = | авторы = | желісі = | өндіріс = [[TMC Film]] | рөлдерде = [[Халит Ергенч]]<br>[[Бергюзар Корель]]<br>Тарду Флордун<br>Джейда Дювенджи | баяндаушы = | бет басы = | композиторы = [[Кырач]] | мемлекет = {{TUR}} | тілі = [[Түрік тілі|түрікше]] | маусымдар = 3 | сериялар саны = 90 | сериялардың тізімі = | атқарушы продюсері = | продюсері = Эрол Авджи | режиссёрі = Кудрет Сабанджы | операторы = | сценарист = Йылдыз Тунч<br>Мурат Юрдакул | түсірілім орны = [[Ыстанбұл]] | ұзақтығы = ~90 минут | студия = | статусы = Аяқталған | телеарна = [[Kanal D]] | бейне форматы = | дыбыс форматы = | көрсете бастады = [[7 қараша]] [[2006 жыл]] | соңғы reт көрсетілді = [[12 мамыр]] [[2009 жыл]] | алдыңғы = | келесі = | байланысты = | imdb_id = 0905593 | tv_com_id = | сайт = https://kanald.com.tr }} '''«Мың бір түн»''' ({{lang-tr|Binbir Gece}}) — [[TMC Film]] компаниясы шығарған, алғашқы бөлімі [[2006 жыл]]ғы [[7 қараша]]да жарық көрген түрік драмалық телехикаясы.<ref name="sinematurk">[http://sinematurk.com Binbir Gece] SinemaTürk сайтында. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> Телехикаяның режиссері — Кудрет Сабанджы. Туынды [[Kanal D]] арнасында көрсетілген. Жалпы саны 3 маусымнан тұратын телехикая [[2009 жыл]]ғы [[12 мамыр]]да 90-шы бөлімімен өз мәресіне жетті.<ref name="kanald">[https://kanald.com.tr Binbir Gece Bölümleri] Kanal D ресми сайты. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> == Өндіріс == Телехикая түсірілімі негізінен [[Ыстанбұл]] қаласында өтті. Жобадағы басты кейіпкерлер Онур мен Шехризаттың үйі ретінде [[Еуропа]] жағалауында орналасқан, 1900–1910 жылдары сәулетші Александр Валлоридің жобасымен салынған Ферик Ахмет Афиф Паша жалысы (османлы дәуірінің теңіз жағасындағы зәулім үйі) пайдаланылды.<ref name="yali">[https://hurriyet.com.tr Afif Paşa Yalısı "Binbir Gece"ye sahne oldu] Hürriyet. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> == Музыкасы == Телехикаяның барлық музыкасын, соның ішінде негізгі саундтрегін белгілі түрік музыканты [[Кырач]] жазған.<ref name="music">[https://milliyet.com.tr Binbir Gece'nin müzikleri Kıraç'tan] Milliyet. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> Бұған қоса, сериалдың кейбір сахналарында орыс композиторы [[Николай Андреевич Римский-Корсаков|Николай Римский-Корсаковтың]] «Шехрезада» симфониялық сюитасы фондық музыка ретінде қолданылды.<ref name="beyazperde">[https://beyazperde.com Binbir Gece Genel Bakış] Beyazperde. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> == Сюжеті == Шехризат есімді жас сәулетші патриархалды отбасының ұлына тұрмысқа шығады. Бірақ жігіттің отбасы бұл некеге үзілді-кесілді қарсы болып, өз ұлдарын мұрагерліктен бас тартқызады. Ұлы әлі бір жасқа да толмаған уақытта Шехризаттың күйеуі жол апатынан қайтыс болады. Көп ұзамай жас ана баласының аққан ауруына (лейкоз) шалдыққанын біліп, екінші ауыр соққы алады. Баласын құтқару үшін оған шұғыл түрде 200 000 АҚШ доллары қажет болады. Өз күшімен тек 50 000 доллар тауып, қалған 150 000 долларды сұрау үшін өзін жек көретін бай атасына барады. Алайда тасжүрек қарт оны үйінен қуып шығады. Амалсыздан ол жұмысқа орналасқанына әлі üç ай да толмаған «BinYapı Holding» компаниясының басшысы Онур Ақсалдан қарыз сұрайды. Бірақ әйел затына сенбейтін Онур «Мың бір түн» ертегісінің кейіпкері Шахрияр патшаның философиясына сүйеніп, ауыр шарт қояды: ол ақша үшін Шехризаттың өзімен бір түнді бірге өткізуін талап етеді. Бұл түн олардың өмірін мәңгілікке өзгертетін үлкен оқиғалардың бастамасы болады. === Басты кейіпкерлер === {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Актер / Актриса ! rowspan="2"|Кейіпкер ! colspan="3"|Маусым |- ! style="width:15.40%;"|1 ! style="width:15.40%;"|2 ! style="width:15.40%;"|3 |- | [[Халит Ергенч]] | Онур Ақсал | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Бергюзар Корел]] | Шехризат Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Тарdu Флордун]] | Керем Инжеоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Джейда Дювенджи]] | ... | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Томрис Инжер]] | Надиде Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Метин Чекмез]] | Бурхан Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Эргюн Демир]] | Али Кемал Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | Йонджа Джевхер Йенел | ... | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | Айтач Озтуна | Севал Инжеоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | Мерал Четинкая | Периде Ақсал | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Мелахат Аббасова]] | Михрибан Вахапзаде | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | Эфе Чынар | Каан Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- | [[Джанан Эргюдер]] | Эда Акынай | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" colspan="1" | '''Қосалқы''' | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Басты''' |- |} === Қосалқы кейіпкерлер === {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Актер / Актриса ! rowspan="2"|Kейіпкер ! colspan="3"|Маусым |- ! style="width:15.40%;"|1 ! style="width:15.40%;"|2 ! style="width:15.40%;"|3 |- | [[Мерт Фырат]] | Бурак Инжеоғлы | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | [[Барту Кючюкчағлаян]] | Гани Өзчелик | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Мерих Эрмакастар | Мерт | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Йелиз Аккая | Мелек Атаман | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Шеннур Ногайлар | Фирдевс | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Башак Чаллыоғлы | Хюнер | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Ипек Сайгун | Тугче | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Метин Белгин | Зафер Гүндүзалп | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Айла Алган]] | Бетүл | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Дилара Кавадар | Нилүфер Ақсал | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Хазал Гүрел | Бурджу Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Фейзан Чапа | rowspan="2"|Букет Евлияоғлы | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Гизем Гүнеш]] | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Нехир Нил Каракая | Бурчин Евлияоғлы | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Демет Йекелер | Нимет | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Бесте Сүрер | Айше | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Халил Ташдемир | Адем | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Фатих Паят | Пахидар | colspan="3" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | [[Эге Айдан]] | Энгин Каяоғлы | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | [[Эзги Асароглы]] | Дуру Каяоғлы | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Айче Абана | Бейза Каяоғлы | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Нилүфер Силсүпүр | rowspan="2"| Жале Эрйылдыз | style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" colspan="1" | '''Қонақ''' | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Аху Сунгур]] | style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" colspan="1" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Мехмет Полат]] | Эрдал Карайолджу | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Эбру Айкач | Ясемин Каракуш | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Дуйгу Четинкая | Сезен Өзшенер | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | [[Нихат Илери]] | Семих Өзшенер | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Фүсун Костак | Джансел Кылыч | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Нурай Услу | Севги | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Ферди Алвер | Сонер Ялчынташ | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Зейнеп Конан | Зейнеп | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Нихан Дурукан | Айшен | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Султан Юмак | Сема Дурмаз | colspan="2" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Седа Йылдыз]] | rowspan="2"|Селим Текинай | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Кубилай Пенбеклиоғлы | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- | Фырат Доғрулоғлы | Аднан | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Гүлсевен Йылмаз | Назан | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Теоман Кумбараджыбашы]] | Яман Чандар | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Танер Барлас]] | Кадир Чандар | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background:#dfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қосалқы''' |- |} === Қонақ кейіпкерлер === {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Актер / Актриса ! rowspan="2"|Кейіпкер ! colspan="3"|Маусым |- ! style="width:15.40%;"|1 ! style="width:15.40%;"|2 ! style="width:15.40%;"|3 |- | Атилла Түркмен | Ахмет Евлияоғлы | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Исмаил Дювенджи | Исмаил | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | [[Мурат Серезли]] | Д-р Атилла | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Рагып Гүлен | Кенан Карабаш | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Таня Литувинова | Аня | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Карина Селин Гүкрер | Ишын | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Эдип Санер | Джем Дербент | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Элиф Сүмбүл Серт | Эмел Геминиш | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Али Азиз Чолок | Исмет | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Гүрсан Пири Онурлу | Чағатай | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Кайра Шеноджак | Хакан | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Сертач Аккая | Юсуф | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="2" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- | Михрибан Эр | Дениз Кескин | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Хүлия Дарджан | Белма Атаман | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' | colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| |- | Инджи Үлтай | Кевсер | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- | Волга Соргу | Махмут Демир | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- | [[Мухаммет Узунер]] | Комиссар Туғрул | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- | [[Селен Учер]] | Эмел | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- | [[Айча Бингөл]] | Асу | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- | Кузей Юджехан | Ихсан | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na"| | colspan="1" style="background: #CC88FF; color:black; vertical-align:middle; text-align:center;" | '''Қонақ''' |- |} == Көрсетілім кестесі == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Маусым !! Көрсетілім күні мен уақыты !! Маусымның басталуы !! Маусымның аяқталуы !! Түсірілген бөлім саны !! Бөлімдер аралығы !! Көрсетілім жылы !! ТД арнасы |- | [[Мың бір түн (1-маусым)|1-маусым]] || Сейсенбі <br>22.00 /<br>21.45 || 7 қараша 2006 || 19 маусым 2007 || 29 || 1-29 || 2006-2007 || rowspan="3"|[[Kanal D]] |- | [[Мың бір түн (2-маусым)|2-маусым]] || Сейсенбі <br>22.00 /<br>20.00 /<br>21.45 || 11 қыркүйек 2007 || 3 маусым 2008 || 37 || 30-66 || 2007-2008 |- | [[Мың бір түн (3-маусым)|3-маусым]] || Сейсенбі <br>22.00 /<br>22.15 /<br>20.00 || 16 қыркүйек 2008 || 12 мамыр 2009<br> (Финал) || 24 || 67-90 || 2008-2009 |- |} == Халықаралық көрсетілімі == Сериал, әсіресе 2014 жылдың наурыз айында [[Чили]]де көрсетіле бастағаннан кейін, басқа да [[Оңтүстік Америка]] елдерінде де жарыққа шыға бастады.<ref>{{Cite web | url = http://bbc.co.uk | title = Latin Amerika'da Türk dizisi furyası | date = 6 September 2014 | publisher = [[BBC Türkçe]] | access-date = 6 September 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140909031232/http://bbc.co.uk | archive-date = 9 September 2014 }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Мемлекет !! Телеарна !! Көрсетілім мерзімі |- | {{TUR}} || ''[[Kanal D]]'' || 7 қараша 2006 - 12 мамыр 2009 |- | {{ARG}} || ''El Trece'' || 5 қаңтар 2015 - 10 қыркүйек 2015 |- | {{AZE}} || ''[[Azad Azerbaycan TV|Azad Azerbaycan]]'' || |- | rowspan="4"|{{BIH}} || [[NTV Hayat]] / [[Mreža plus]] | 30 тамыз 2010<ref>{{Cite web |url=https://tvprofil.com |title=ponedjeljak, 30. august 2010. |access-date=23 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104145148/https://tvprofil.com |archive-date=4 January 2023 }}</ref> - 25 наурыз 2011<ref>{{Cite web |url=https://tvprofil.com |title=petak, 25. mart 2011. |access-date=23 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104145148/https://tvprofil.com |archive-date=4 January 2023 }}</ref> |- | Federalna televizija || 16 қаңтар 2017 - 25 тамыз 2017 |- | 29 қаңтар 2018 - 10 қыркүйек 2018 |- | O Kanal / RTV Slon / TV Alfa<ref>{{Cite web |url=https://tvprofil.com |title=1001 noć • Serije • Binbir Gece (2006) |access-date=23 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230423213113/https://tvprofil.com |archive-date=23 April 2023 }}</ref> || 13 желтоқсан 2021<ref>{{Cite web |url=https://tvprofil.com |title=ponedjeljak, 13. decembar 2021. |access-date=23 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104145148/https://tvprofil.com |archive-date=4 January 2023 }}</ref> - 20 шілде 2022<ref>{{Cite web |url=https://tvprofil.com |title=srijeda, 20. juli 2022. |access-date=23 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104145148/https://tvprofil.com |archive-date=4 January 2023 }}</ref> |- | {{BRA}} || Rede Bandeirantes <ref>{{Cite web |url=http://uol.com.br |title=Mile um Noites |access-date=31 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126122500/http://uol.com.br |archive-date=26 January 2018 }}</ref>|| 9 наурыз 2015 - 15 қыркүйек 2015 |- | {{BGR}} || Nova Television / Diema Family || 2008-2009, 2010 |- | rowspan="4"| {{CZE}} || ''Nova'' || 2011 |- |''Nova Cinema'' || 2011 |- |''Telka'' || 2016 |- |''Prima Love'' || 2018 |- | {{HRV}} || ''RTL'' || 22 тамыз 2010 - 4 наурыз 2011 |- | {{MNE}} || ''TV Vijesti'' || |- | {{CHI}} || ''Mega'' || 3 наурыз 2014 - 4 қаңтар 2015 |- | {{COL}} || ''Caracol TV'' || 2015 |- | {{KOS}} || ''KTV'' || 31 қараша 2010 - 11 қазан 2011 |- | {{KWT}} || || |- | {{HUN}} || ''TV2'' || |- | {{MKD}} || ''A1'' || |- | {{PER}} || ''Latina TV'' || 9 ақпан 2015 - 23 тамыз 2015 |- | {{POL}} || ''TVP1'' || 31 тамыз 2015 - қазіргі уақытқа дейін |- | {{RUS}} || ''Домашний'' || 23 мамыр 2015 - қазіргі уақытқа дейін |- | rowspan="2"| {{SRB}} || ''Fox Tv'' || 8 наурыз 2010 - 10 желтоқсан 2010 |- | ''Blic TV'' || 9 қыркүйек 2024 <ref>{{Cite web |url=https://blic.rs |title="Šeherezada" koja je osvojila vaša srca PONOVO SE EMITUJE |access-date=18 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241116043336/https://blic.rs |archive-date=16 November 2024 }}</ref> |- | {{SVN}} || ''Pink SI'' || 3 қыркүйек 2010 - 21 маусым 2011 |- | rowspan="4"|{{SVK}} || [[TV Markíza]] | 3 қаңтар 2011 - 29 қараша 2011 |- | rowspan="3"|[[TV Doma]] || 7 қаңтар 2013 - 2013 |- | 18 тамыз 2014 - 19 желтоқсан 2014 |- | 11 қаңтар 2016 - 8 қыркүйек 2016 |- | {{UKR}} || ''1+1 TV'' || |- | {{URY}} ||''Canal 10''|| 2015 |- | {{GRE}} || ''ANT1'' || |- | {{ISR}} || "Viva Plus" || 5 қараша 2014 - 17 қыркүйек 2015 |- | {{IDN}} || ''ANTV'' || 3 тамыз 2015 - 10 желтоқсан 2015 |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия телесериалдары]] rx75qvzhm38qbge4uarbqaiu0gmvxuo 0 782584 3618983 3618078 2026-06-17T12:00:39Z Sagzhan 29953 3618983 wikitext text/x-wiki {{Телесериал | Қазақша атауы = Қыналы қар | Шынайы атауы = Kınalı Kar | суреті = | тақырыбы = | suret ені = | жанры = [[Драма (жанр)|драма]] | формат = | авторы = | желісі = | өндіріс = [[Yağmur Ajans]] | рөлдерде = [[Эмрах]]<br>[[Озлем Конкер]]<br>Мустафа Авкыран<br>Нурсели Идиз | баяндаушы = | бет басы = | композиторы = [[Эмрах]] | мемлекет = {{TUR}} | тілі = [[Түрік тілі|түрікше]] | маусымдар = 3 | сериялар саны = 90 | сериялардың тізімі = | атқарушы продюсері = | продюсері = Османягмурдурели | режиссёрі = Танжу Керестиджиоглу | операторы = | сценарист = Өзгүр Эврен Хептүрк | түсірілім орны = [[Бурса (қала)|Бурса]], Джумалыкызык ауылы | ұзақтығы = ~60-90 минут | студия = | статусы = Аяқталған | телеарна = [[Kanal D]] | бейне форматы = | дыбыс форматы = | көрсете бастады = [[2002 жыл]] | соңғы рет көрсетілді = [[2004 жыл]] | алдыңғы = | келесі = | байланысты = | imdb_id = 0383794 | tv_com_id = | сайт = }} '''«Қыналы қар»''' ({{lang-tr|Kınalı Kar}}) — [[Yağmur Ajans]] компаниясы шығарған, [[2002 жыл]] мен [[2004 жыл]]дар аралығында [[Kanal D]] арнасында көрсетілген түрік драмалық телехикаясы.<ref name="sinematurk">[http://sinematurk.com Kınalı Kar] SinemaTürk сайтында. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> Жалпы саны 3 маусымнан тұратын телехикая 90-шы бөлімімен өз мәресіне жетті.<ref name="kanald">[https://kanald.com.tr Kınalı Kar Bölümleri] Kanal D ресми сайты. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> == Өндіріс == Телехикая [[Бурса (вилает)|Бурса]] провинциясындағы Джумалыкызык ({{lang-tr|Cumalıkızık}}) ауылында түсірілген.<ref name="bursa">[https://bursa.com.tr Cumalıkızık ve Kınalı Kar] Bursa Turizm Portalı. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> Осы жобаның арқасында бұл тарихи ауыл халық арасында өте танымал болып, аймаққа келетін туристер ағыны айтарлықтай артты. Бүгінгі күнге дейін ауылда «Қыналы қар» атауы сақталып, жергілікті халық пен туристер арасында осы есіммен кеңінен танымал.<ref name="milliyet">[https://milliyet.com.tr Kınalı Kar'ın çekildiği köy ziyaretçi akınına uğruyor] Milliyet. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> == Сюжеті == Али Йылмаз әкесі Мүфиттің компаниясында жұмыс істейді. Негізгі мамандығы мұғалім болып табылатын Алиге «Білім беру еріктілері қорына» жасаған көмегі мен демеушілігі үшін арнайы құрмет марапаты беріледі. Салтанатты шарада сөйлеген кішкентай баланың сөздеріне қатты әсерленген Али, мектебі де, мұғалімі де жоқ алыс «Кыналы кар» ауылына барып, балаларды оқытуға бел буады. Назар — Кыналы кар ауылы ағасының (басшысының) қайсар мінезді, қырсық қызы. Аға күтпеген апаттан кейін сал болып қалып, ауылды Назардың анасы Сүрейя басқара бастайды. Назар отбасындағы 4 қыздың үлкені. Анасы өзі қаламайтын адамға тұрмысқа бермес үшін ол шашын қысқартып қиып тастайды. Алайда, анасы Сүрейя Назарды көрші ауылдың ағасы Жаббарға тұрмысқа беруге үзілді-кесілді шешім қабылдайды. Бір күні Назар түсінде көрген сымбатты жігітті ауылдағы құдық басында кездестіреді. Бұл жігіт ауылға жаңадан келген мұғалім Али еді. Бұл кездесу екі жастың тағдырын тоғыстырады.<ref name="beyazperde">[https://beyazperde.com Kınalı Kar Hikayesi] Beyazperde. Тексерілді: 16 маусым 2026.</ref> == Актерлер құрамы мен кейіпкерлер == {{Div col}} * [[Эмрах (әнші)|Эмрах]] — Али Йылмаз * [[Өзлем Джонкер]] — Назар * [[Энгин Шенкан]] — Халил бей * [[Мустафа Авкыран]] — Джаббар аға * Серен Фосфороғлы — Михрибан * [[Алпер Кул]] — Демир * Нихан Аслы Элмас — Сумру * [[Мурат Далтабан]] — Камбер * [[Фатма Каранфил]] — Нагихан Йылмаз * Мазлум Кипер — Мүфит Йылмаз * Дениз Эрезен — Фадик * [[Махир Ипек]] — Өмер * [[Бурчин Терзиоғлы]] — Пынар * Энгин Юксел — Реджеп * Зейнеп Гүлмез — Зехра * Мүршид Аға Бағ — Юсуф * Сезәи Айдын — Давут * Айсан Сүмерджан — Нафиле * Яшар Абравая — Али * Эрол Айдын — Сейит * Корай Өздемир — Мехмет * [[Нурсели Идиз]] — Сүрейя * Самет Хафызоғлы — Рыза * Дидем Уғурлу — Ламия * Ибрахим Гүндоған — Рухи ұста * [[Орхан Эдип Эртүрк]] — Йиғит * Дидем Таслан — Дидем * [[Хатидже Аслан]] — Лейла * Синемис Джандемир — Эдже * Кямил Сөнмез — Кямил * [[Бюлент Шакрак]] — Дженгиз * [[Эшреф Колчак]] — Хулуси {{Div col end}} == Көрсетілім кестесі == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Маусым !! Көрсетілім күні мен уақыты !! Маусымның басталуы !! Маусымның аяқталуы !! Түсірілген бөлім саны !! Бөлімдер аралығы !! Көрсетілім жылы !! ТД арнасы |- | 1-маусым || Сенбі 21.45<ref name="Milliyet2002">{{Cite web | url = http://milliyet.com.tr | title = Milliyet - 21 Eylül 2002 | website = gazetearsivi.milliyet.com.tr | archive-url = https://web.archive.org/web/20110606000000/http://milliyet.com.tr | archive-date = 2011-06-06 }}</ref> / 22.00<ref name="Milliyet2003">{{Cite web | url = http://milliyet.com.tr | title = Milliyet - 21 Haziran 2003 - MİLLİYET GAZETE ARŞİVİ | website = gazetearsivi.milliyet.com.tr | archive-url = https://web.archive.org/web/20190504225039/http://milliyet.com.tr | archive-date = 2019-05-04 }}</ref> | 21 қыркүйек 2002<ref name="Milliyet2002"/> | 21 маусым 2003<ref name="Milliyet2003"/> | 39<ref name="KanalDFinal">{{Cite web | url = http://kanald.com.tr | title = Kınalı Kar'da muhteşem final... | website = ://kanald.com.tr | archive-url = https://web.archive.org/web/20030728032313/http://kanald.com.tr | archive-date = 2003-07-28 | access-date = 2022-04-15 }}</ref> || 1-39<ref name="KanalDFinal"/> || 2002-2003 || rowspan="3" | [[Kanal D]] |- | 2-маусым | Дүйсенбі 22.00<ref name="Milliyet15Eylul">{{Cite web | url = http://milliyet.com.tr | title = Milliyet - 15 Eylül 2003 - MİLLİYET GAZETE ARŞİVİ | website = gazetearsivi.milliyet.com.tr | archive-url = https://web.archive.org/web/20180726045737/http://milliyet.com.tr | archive-date = 2018-07-26 }}</ref> / 20.30<ref name="Milliyet21Haziran">{{Cite web | url = http://milliyet.com.tr | title = Milliyet - 21 Haziran 2004 - MİLLİYET GAZETE ARŞİVİ | website = gazetearsivi.milliyet.com.tr | archive-url = https://web.archive.org/web/20100305153353/http://milliyet.com.tr | archive-date = 2010-03-05 }}</ref> | 15 қыркүйек 2003<ref name="Milliyet15Eylul"/> | 21 маусым 2004<ref name="Milliyet21Haziran"/> | 38<ref name="KanalDFinal2">{{Cite web | url = http://kanald.com.tr | title = Kınalı Kar'da muhteşem final | website = ://kanald.com.tr | archive-url = https://web.archive.org/web/20040813035607/http://kanald.com.tr | archive-date = 2004-08-13 | access-date = 2022-04-15 }}</ref> | 40-77<ref name="KanalDFinal2"/> | 2003-2004 |- | 3-маусым | Сенбі 22.00 / 23.10<ref name="SabahTelevizyon">{{Cite web | url = http://sabah.com.tr | title = SABAH - 25/12/2004 - Televizyon | website = arsiv.sabah.com.tr | archive-url = https://web.archive.org/web/20081010000000/http://sabah.com.tr | archive-date = 2008-10-10 | access-date = 2022-04-16 }}</ref> | 18 қыркүйек 2004<ref name="Medyatava11Eylul">{{Cite web |url=http://medyatava.com |title=MEDYATAVA - 11.09.2004 |access-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100103202326/http://medyatava.com |archive-date=2010-01-03 }}</ref><ref name="Medyatava18Eylul">{{Cite web |url=http://medyatava.com |title=MEDYATAVA - 18.09.2004 |access-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100104173240/http://medyatava.com |archive-date=2010-01-04 }}</ref><ref name="YeniSafak">{{Cite web | url = http://yenisafak.com.tr | title = [ Yeni Şafak Online - Televizyon - 18.9.2004 ] | publisher = Yeni Şafak | archive-url = https://web.archive.org/web/20130813045453/http://yenisafak.com.tr | archive-date = 2013-08-13 }}</ref> | 25 желтоқсан 2004<ref name="SabahTelevizyon"/><ref name="Medyatava25Aralik">{{Cite web | url = http://medyatava.com | title = MEDYATAVA - 25.12.2004 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100105000000/http://medyatava.com | archive-date = 2010-01-05 }}</ref><ref name="Medyatava1Ocak">{{Cite web | url = http://medyatava.com | title = MEDYATAVA - 01.01.2005 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100106000000/http://medyatava.com | archive-date = 2010-01-06 }}</ref> (Финал) | 13<ref name="KanalDFinal3">{{Cite web | url = http://kanald.com.tr | title = Kınalı Kar'dan muhteşem veda | website = ://kanald.com.tr | archive-url = https://web.archive.org/web/20041230234517/http://kanald.com.tr | archive-date = 2004-12-30 | access-date = 2022-04-15 }}</ref> | 78-90<ref name="KanalDFinal3"/> | 2004 |} == Бөлімдер == === 1-маусым (2002-2003) === {| class="wikitable" !Бөлім !Реттік саны !Көрсетілім мерзімі !Режиссер ! colspan="2"|Сценарийшілер |- |1 |1 |21 қыркүйек 2002 | rowspan="39"|[[Танер Аквардар]] | rowspan="39"|[[Гамзе Өзер]] | rowspan="39"|[[Өзгүр Эврен Хептүрк]] |- |2 |2 |28 қыркүйек 2002 |- |3 |3 |5 қазан 2002 |- |4 |4 |12 қазан 2002 |- |5 |5 |19 қазан 2002 |- |6 |6 |26 қазан 2002 |- |7 |7 |2 қараша 2002 |- |8 |8 |9 қараша 2002 |- |9 |9 |16 қараша 2002 |- |10 |10 |23 қараша 2002 |- |11 |11 |30 қараша 2002 |- |12 |12 |7 желтоқсан 2002 |- |13 |13 |14 желтоқсан 2002 |- |14 |14 |21 желтоқсан 2002 |- |15 |15 |28 желтоқсан 2002 |- |16 |16 |11 қаңтар 2003 |- |17 |17 |18 қаңтар 2003 |- |18 |18 |25 қаңтар 2003 |- |19 |19 |1 ақпан 2003 |- |20 |20 |8 ақпан 2003 |- |21 |21 |15 ақпан 2003 |- |22 |22 |22 ақпан 2003 |- |23 |23 |1 наурыз 2003 |- |24 |24 |8 наурыз 2003 |- |25 |25 |15 наурыз 2003 |- |26 |26 |22 наурыз 2003 |- |27 |27 |29 наурыз 2003 |- |28 |28 |5 сәуір 2003 |- |29 |29 |12 сәуір 2003 |- |30 |30 |19 сәуір 2003 |- |31 |31 |26 сәуір 2003 |- |32 |32 |3 мамыр 2003 |- |33 |33 |10 мамыр 2003 |- |34 |34 |17 мамыр 2003 |- |35 |35 |24 мамыр 2003 |- |36 |36 |31 мамыр 2003 |- |37 |37 |7 маусым 2003 |- |38 |38 |14 маусым 2003 |- |39<br>(Маусым финалы) |39 |21 маусым 2003 |- |} === 2-маусым (2003-2004) === {| class="wikitable" !Бөлім !Реттік саны !Көрсетілім мерзімі !Режиссер ! colspan="2"|Сценарийшілер |- |40 |1 |15 қыркүйек 2003 | rowspan="38"|[[Танер Аквардар]] | rowspan="38"|[[Гамзе Өзер]] | rowspan="38"|[[Өзгүр Эвren Хептүрк]] |- |41 |2 |22 қыркүйек 2003 |- |42 |3 |29 қыркүйек 2003 |- |43 |4 |6 қазан 2003 |- |44 |5 |13 қазан 2003 |- |45 |6 |20 қазан 2003 |- |46 |7 |27 қазан 2003 |- |47 |8 |3 қараша 2003 |- |48 |9 |10 қараша 2003 |- |49 |10 |17 қараша 2003 |- |50 |11 |24 қараша 2003 |- |51 |12 |1 желтоқсан 2003 |- |52 |13 |8 желтоқсан 2003 |- |53 |14 |15 желтоқсан 2003 |- |54 |15 |22 желтоқсан 2003 |- |55 |16 |19 қаңтар 2004 |- |56 |17 |26 қаңтар 2004 |- |57 |18 |2 ақпан 2004 |- |58 |19 |9 ақпан 2004 |- |59 |20 |16 ақпан 2004 |- |60 |21 |23 ақпан 2004 |- |61 |22 |1 наурыз 2004 |- |62 |23 |8 наурыз 2004 |- |63 |24 |15 наурыз 2004 |- |64 |25 |22 наурыз 2004 |- |65 |26 |29 наурыз 2004 |- |66 |27 |5 сәуір 2004 |- |67 |28 |12 сәуір 2004 |- |68 |29 |19 сәуір 2004 |- |69 |30 |26 сәуір 2004 |- |70 |31 |3 мамыр 2004 |- |71 |32 |10 мамыр 2004 |- |72 |33 |17 мамыр 2004 |- |73 |34 |24 мамыр 2004 |- |74 |35 |31 мамыр 2004 |- |75 |36 |7 маусым 2004 |- |76 |37 |14 маусым 2004 |- |77<br>(Маусым финалы) |38 |21 маусым 2004 |- |} === 3-маусым (2004) === {| class="wikitable" !Бөлім !Реттік саны !Көрсетілім мерзімі !Режиссер ! colspan="2"|Сценарийшілер |- |78 |1 |18 қыркүйек 2004 | rowspan="13"|[[Танер Аквардар]] | rowspan="13"|[[Гамзе Өзер]] | rowspan="13"|[[Өзгүр Эврен Хептүрк]] |- |79 |2 |25 қыркүйек 2004 |- |80 |3 |2 қазан 2004 |- |81 |4 |9 қазан 2004 |- |82 |5 |16 қазан 2004 |- |83 |6 |23 қазан 2004 |- |84 |7 |30 қазан 2004 |- |85 |8 |6 қараша 2004 |- |86 |9 |13 қараша 2004 |- |87 |10 |20 қараша 2004 |- |88 |11 |27 қараша 2004 |- |89 |12 |11 желтоқсан 2004 |- |90<br>(Финал) |13 |25 желтоқсан 2004 |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия телесериалдары]] fhn5k3sarl65prxodfw1e2tvh3nlz73 10 782598 3619131 3618434 2026-06-17T18:00:03Z Kasymov 10777 3619131 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте | аты = Автомобиль конструкциясы | тақырып = [[Автомобиль]] конструкциясы | state = collapse | бөлім1 = [[Қозғалтқыш]] | тізім1 = * [[Іштен жану қозғалтқышы|ІЖҚ]] * [[Дизель қозғалтқыш|Дизель]] * [[Роторлы-поршеньді қозғалтқыш|Ванкель қозғалтқышы]] * [[Газтурбиналы қозғалтқыш|Газтурбина]] * [[Электр қозғалтқышы]] * [[Бу қозғалтқышы|Бу машинасы]] * [[Гибридті автомобиль|Гибридті күштік қондырғы]] | бөлім2 = [[Трансмиссия]] | тізім2 = * [[Ілінісу (механика)|Ілінісу (Сцепление)]] * [[Берілістер қорабы]] ** [[Механикалық беріліс қорабы|Механикалық]] ** [[Автоматты беріліс қорабы|Автоматты]] ** [[Роботтандырылған беріліс қорабы|Робот]] ** [[Вариатор]] * [[Карданды беріліс]] * [[Дифференциал (механика)|Дифференциал]] * [[Жетекші белдік]] * [[Доңғалақ тоғыны]] | бөлім3 = [[Автомобиль жүріс бөлігі|Жүріс бөлігі]] | тізім3 = {{Navbox|child | groupstyle = font-weight: normal; | group1 = Аспа (Подвеска) | list1 = * [[Тәуелді аспа]] * [[Тәуелсіз аспа]] * [[Макферсон аспасы|МакФерсон]] * [[Пневматикалық аспа]] * [[Гидропневматикалық аспа]] * [[Амортизатор]] * [[Серіппе]] * [[Рессор]] * [[Торсион]] | group2 = Басқалары | list2 = * [[Рама (автомобиль)|Рама]] * [[Көпір (автомобиль)|Көпір]] * [[Доңғалақ (автомобиль)|Доңғалақ]] * [[Шина (автомобиль)|Шина]] }} | бөлім4 = Басқару жүйелері | тізім4 = * [[Рөлдік басқару]] * [[Тежегіш жүйесі]] ** [[Дискілі тежегіш|Дискілі]] ** [[Барабанды тежегіш|Барабанды]] * [[Тежеуге қарсы халықаралық жүйе|ABS]] * [[Тұрақтылықты электронды бақылау жүйесі|ESP]] | бөлім5 = [[Шанақ (автомобиль)|Шанақ (Кузов)]] | тізім5 = * [[Седан]] * [[Хэтчбек]] * [[Универсал (шанақ)|Универсал]] * [[Купе (шанақ)|Купе]] * [[Кабриолет]] * [[Пикап]] * [[Фургон]] * [[Жол талғамайтын көлік|Жол талғамайтын көлік (Внедорожник)]] * [[Минивэн]] * [[Кроссовер (автомобиль)|Кроссовер]] | бөлім6 = Электр жабдықтары | тізім6 = * [[Аккумулятор батареясы|Аккумулятор]] * [[Генератор (автомобиль)|Генератор]] * [[Оталдыру жүйесі]] * [[Стартер]] * [[Автомобиль жарық техникасы|Жарық техникасы (Фаралар)]] * [[Борттық компьютер]] }}<noinclude> [[Санат:Автомобильдер туралы үлгілер]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Автокөліктер]] </noinclude> 81gsx3i7exf8r9mg09f65qyisfu2xlt 3619134 3619131 2026-06-17T18:02:12Z Kasymov 10777 3619134 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте | аты = Автомобиль конструкциясы | тақырып = [[Автомобиль]] конструкциясы | state = collapsed | бөлім1 = [[Қозғалтқыш]] | тізім1 = * [[Іштен жану қозғалтқышы|ІЖҚ]] * [[Дизель қозғалтқыш|Дизель]] * [[Роторлы-поршеньді қозғалтқыш|Ванкель қозғалтқышы]] * [[Газтурбиналы қозғалтқыш|Газтурбина]] * [[Электр қозғалтқышы]] * [[Бу қозғалтқышы|Бу машинасы]] * [[Гибридті автомобиль|Гибридті күштік қондырғы]] | бөлім2 = [[Трансмиссия]] | тізім2 = * [[Ілінісу (механика)|Ілінісу (Сцепление)]] * [[Берілістер қорабы]] ** [[Механикалық беріліс қорабы|Механикалық]] ** [[Автоматты беріліс қорабы|Автоматты]] ** [[Роботтандырылған беріліс қорабы|Робот]] ** [[Вариатор]] * [[Карданды беріліс]] * [[Дифференциал (механика)|Дифференциал]] * [[Жетекші белдік]] * [[Доңғалақ тоғыны]] | бөлім3 = [[Автомобиль жүріс бөлігі|Жүріс бөлігі]] | тізім3 = {{Navbox|child | groupstyle = font-weight: normal; | group1 = Аспа (Подвеска) | list1 = * [[Тәуелді аспа]] * [[Тәуелсіз аспа]] * [[Макферсон аспасы|МакФерсон]] * [[Пневматикалық аспа]] * [[Гидропневматикалық аспа]] * [[Амортизатор]] * [[Серіппе]] * [[Рессор]] * [[Торсион]] | group2 = Басқалары | list2 = * [[Рама (автомобиль)|Рама]] * [[Көпір (автомобиль)|Көпір]] * [[Доңғалақ (автомобиль)|Доңғалақ]] * [[Шина (автомобиль)|Шина]] }} | бөлім4 = Басқару жүйелері | тізім4 = [[Рөлдік басқару]] * [[Тежегіш жүйесі]] ** [[Дискілі тежегіш|Дискілі]] ** [[Барабанды тежегіш|Барабанды]] * [[Тежеуге қарсы халықаралық жүйе|ABS]] * [[Тұрақтылықты электронды бақылау жүйесі|ESP]] | бөлім5 = [[Шанақ (автомобиль)|Шанақ (Кузов)]] | тізім5 = [[Седан]] * [[Хэтчбек]] * [[Универсал (шанақ)|Универсал]] * [[Купе (шанақ)|Купе]] * [[Кабриолет]] * [[Пикап]] * [[Фургон]] * [[Жол талғамайтын көлік|Жол талғамайтын көлік (Внедорожник)]] * [[Минивэн]] * [[Кроссовер (автомобиль)|Кроссовер]] | бөлім6 = Электр жабдықтары | тізім6 = [[Аккумулятор батареясы|Аккумулятор]] * [[Генератор (автомобиль)|Генератор]] * [[Оталдыру жүйесі]] * [[Стартер]] * [[Автомобиль жарық техникасы|Жарық техникасы (Фаралар)]] * [[Борттық компьютер]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Автокөліктер]] </noinclude> hxpabglq7gaj4pkdifbur7pgdwfshez 3619136 3619134 2026-06-17T18:03:57Z Kasymov 10777 3619136 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте | аты = Автомобиль конструкциясы | тақырып = [[Автомобиль]] конструкциясы | state = collapsed | бөлім1 = [[Қозғалтқыш]] | тізім1 = * [[Іштен жану қозғалтқышы|ІЖҚ]] * [[Дизель қозғалтқыш|Дизель]] * [[Роторлы-поршеньді қозғалтқыш|Ванкель қозғалтқышы]] * [[Газтурбиналы қозғалтқыш|Газтурбина]] * [[Электр қозғалтқышы]] * [[Бу қозғалтқышы|Бу машинасы]] * [[Гибридті автомобиль|Гибридті күштік қондырғы]] | бөлім2 = [[Трансмиссия]] | тізім2 = * [[Ілінісу (механика)|Ілінісу (Сцепление)]] * [[Берілістер қорабы]] ** [[Механикалық беріліс қорабы|Механикалық]] ** [[Автоматты беріліс қорабы|Автоматты]] ** [[Роботтандырылған беріліс қорабы|Робот]] ** [[Вариатор]] * [[Карданды беріліс]] * [[Дифференциал (механика)|Дифференциал]] * [[Жетекші белдік]] * [[Доңғалақ тоғыны]] | бөлім3 = [[Автомобиль жүріс бөлігі|Жүріс бөлігі]] | тізім3 = {{Navbox|child | groupstyle = font-weight: normal; | group1 = Аспа (Подвеска) | list1 = * [[Тәуелді аспа]] * [[Тәуелсіз аспа]] * [[Макферсон аспасы|МакФерсон]] * [[Пневматикалық аспа]] * [[Гидропневматикалық аспа]] * [[Амортизатор]] * [[Серіппе]] * [[Рессор]] * [[Торсион]] | group2 = Басқалары | list2 = * [[Рама (автомобиль)|Рама]] * [[Көпір (автомобиль)|Көпір]] * [[Доңғалақ (автомобиль)|Доңғалақ]] * [[Шина (автомобиль)|Шина]] }} | бөлім4 = Басқару жүйелері | тізім4 = * [[Рөлдік басқару]] * [[Тежегіш жүйесі]] ** [[Дискілі тежегіш|Дискілі]] ** [[Барабанды тежегіш|Барабанды]] * [[Тежеуге қарсы халықаралық жүйе|ABS]] * [[Тұрақтылықты электронды бақылау жүйесі|ESP]] | бөлім5 = [[Шанақ (автомобиль)|Шанақ (Кузов)]] | тізім5 = * [[Седан]] * [[Хэтчбек]] * [[Универсал (шанақ)|Универсал]] * [[Купе (шанақ)|Купе]] * [[Кабриолет]] * [[Пикап]] * [[Фургон]] * [[Жол талғамайтын көлік|Жол талғамайтын көлік (Внедорожник)]] * [[Минивэн]] * [[Кроссовер (автомобиль)|Кроссовер]] | бөлім6 = Электр жабдықтары | тізім6 = * [[Аккумулятор батареясы|Аккумулятор]] * [[Генератор (автомобиль)|Генератор]] * [[Оталдыру жүйесі]] * [[Стартер]] * [[Автомобиль жарық техникасы|Жарық техникасы (Фаралар)]] * [[Борттық компьютер]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Автокөліктер]] </noinclude> er4e7ffkplv4hgaewhzazqvzjm7nznd 3619138 3619136 2026-06-17T18:10:56Z Kasymov 10777 3619138 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте | аты = Автомобиль конструкциясы | тақырып = [[Автомобиль]] конструкциясы | state = collapsed | бөлім1 = [[Қозғалтқыш]] | тізім1 = [[Іштен жану қозғалтқышы|ІЖҚ]] • [[Дизель қозғалтқыш|Дизель]] • [[Роторлы-поршеньді қозғалтқыш|Ванкель қозғалтқышы]] • [[Газтурбиналы қозғалтқыш|Газтурбина]] • [[Электр қозғалтқышы]] • [[Бу қозғалтқышы|Бу машинасы]] • [[Гибридті автомобиль|Гибридті күштік қондырғы]] | бөлім2 = [[Трансмиссия]] | тізім2 = [[Ілінісу (механика)|Ілінісу (Сцепление)]] • [[Берілістер қорабы]] ([[Механикалық беріліс қорабы|Механикалық]] • [[Автоматты беріліс қорабы|Автоматты]] • [[Роботтандырылған беріліс қорабы|Робот]] • [[Вариатор]]) • [[Карданды беріліс]] • [[Дифференциал (механика)|Дифференциал]] • [[Жетекші белдік]] • [[Доңғалақ тоғыны]] | бөлім3 = [[Автомобиль жүріс бөлігі|Жүріс бөлігі]] | тізім3 = {{Navbox|child | groupstyle = font-weight: normal; | group1 = Аспа (Подвеска) | list1 = [[Тәуелді аспа]] • [[Тәуелсіз аспа]] • [[Макферсон аспасы|МакФерсон]] • [[Пневматикалық аспа]] • [[Гидропневматикалық аспа]] • [[Амортизатор]] • [[Серіппе]] • [[Рессор]] • [[Торсион]] | group2 = Басқалары | list2 = [[Рама (автомобиль)|Рама]] • [[Көпір (автомобиль)|Көпір]] • [[Доңғалақ (автомобиль)|Доңғалақ]] • [[Шина (автомобиль)|Шина]] }} | бөлім4 = Басқару жүйелері | тізім4 = [[Рөлдік басқару]] • [[Тежегіш жүйесі]] ([[Дискілі тежегіш|Дискілі]] • [[Барабанды тежегіш|Барабанды]]) • [[Тежеуге қарсы халықаралық жүйе|ABS]] • [[Тұрақтылықты электронды бақылау жүйесі|ESP]] | бөлім5 = [[Шанақ (автомобиль)|Шанақ (Кузов)]] | тізім5 = [[Седан]] • [[Хэтчбек]] • [[Универсал (шанақ)|Универсал]] • [[Купе (шанақ)|Купе]] • [[Кабриолет]] • [[Пикап]] • [[Фургон]] • [[Жол талғамайтын көлік|Жол талғамайтын көлік (Внедорожник)]] • [[Минивэн]] • [[Кроссовер (автомобиль)|Кроссовер]] | бөлім6 = Электр жабдықтары | тізім6 = [[Аккумулятор батареясы|Аккумулятор]] • [[Генератор (автомобиль)|Генератор]] • [[Оталдыру жүйесі]] • [[Стартер]] • [[Автомобиль жарық техникасы|Жарық техникасы (Фаралар)]] • [[Борттық компьютер]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Автокөліктер]] </noinclude> 9xv71hj3z9j1h3bjanlbgqg7te0bc16 10 782599 3619137 3618432 2026-06-17T18:05:08Z Kasymov 10777 3619137 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық жол | аты = Хабар телеарнасының телехикаялары | тақырыбы = [[Хабар (телеарна)|«Хабар» телеарнасының]] телехикаялары | state = {{{state|autocollapse}}} | мазмұны = * [[Перекресток (телехикая)|«Перекресток»]] <small>(1998—2001)</small> * [[Астана – махаббатым менің (телехикая)|«Астана – махаббатым менің»]] <small>(2010)</small> * [[Жаным (телехикая)|«Жаным»]] <small>(1, 2-маусымдар, 2010—2012)</small> * [[Әселдің құрбы-құрдастары (телехикая)|«Әселдің құрбы-құрдастары»]] <small>(2011)</small> * [[Көршілер (телехикая)|«Көршілер»]] <small>(2011)</small> * [[Күләш (телехикая)|«Күләш»]] <small>(2012)</small> * [[Алдар Көсе (телехикая)|«Алдар Көсе»]] <small>(2011)</small> * [[Бауыржан Момышұлы (телехикая)|«Бауыржан Момышұлы»]] <small>(2013)</small> * [[Тракторшының махаббаты (телехикая)|«Тракторшының махаббаты»]] <small>(2013)</small> * [[Бәсеке (телехикая)|«Бәсеке»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2014—2015)</small> * [[Махаббатым жүрегімде (телехикая)|«Махаббатым жүрегімде»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2014—2015)</small> * [[Ничего личного - Бақытыма сенемін (телехикая)|«Ничего личного - Бақытыма сенемін»]] <small>(2015)</small> * [[ӘН-АҒА (телехикая)|«ӘН-АҒА»]] <small>(2016)</small> * [[Құстар әні (телехикая)|«Құстар әні»]] <small>(2016)</small> * [[Өгей жүрек (мини-сериал)|«Өгей жүрек»]] <small>(2016)</small> * [[Зәуре (телехикая)|«Зәуре»]] <small>(2016)</small> * [[Көкжал (телехикая)|«Көкжал»]] <small>(1, 2-маусымдары, 2017)</small> * [[Абзал жан (телехикая)|«Абзал жан»]] <small>(2017)</small> * [[Қарлығаш ұя салғанда (телехикая)|«Қарлығаш ұя салғанда»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2017—2018)</small> * [[Пәленшеевтер|«Пәленшеевтер»]] <small>(1, 2, 3, 4-маусымдар, 2017—2020)</small> * [[Келінжан|«Келінжан»]] <small>(1, 2, 3, 4, 5-маусымдар, 2018—2023)</small> * [[Қаламгер (телехикая)|«Қаламгер»]] <small>(2018)</small> * [[Бозторғай (телехикая)|«Бозторғай»]] <small>(2018)</small> * [[Бекзат (телехикая)|«Бекзат»]] <small>(2019)</small> * [[Рауза (телехикая)|«Рауза»]] <small>(2-маусым, «Сакура - жас өркен», 2020—2021)</small> * [[Абай жолы (телехикая)|«Абай жолы»]] <small>(2021)</small> * [[Аға (телехикая)|«Аға»]] <small>(2021)</small> * [[Ұлболсын (телехикая)|«Ұлболсын»]] * [[Әпке (телехикая)|«Әпке»]] * [[Жаңбырлы ғұмыр (телехикая)|«Жаңбырлы ғұмыр»]] * [[Гүлдер жыламайды (телехикая)|«Гүлдер жыламайды»]] * [[Ана жүрегі (телехикая)|«Ана жүрегі»]] * [[Қақпан (телехикая)|«Қақпан»]] * [[Противостояние (телехикая)|«Противостояние»]] * [[Бөрі (телехикая)|«Бөрі»]] * [[Тергеушілер (телехикая)|«Тергеушілер»]] * [[Детектив әже (телехикая)|«Детектив әже»]] * [[Агент Z (телехикая)|«Агент Z»]] * [[Құсайыновтар. Өмір жолы (телехикая)|«Құсайыновтар. Өмір жолы»]] * [[Дулати (телехикая)|«Дулати»]] * [[Теміртас (телехикая)|«Теміртас»]] * [[Полигон (телехикая)|«Полигон»]] * [[Дос пен дұшпан (телехикая)|«Дос пен дұшпан»]] * [[Несібелі несие (телехикая)|«Несібелі» несие]] * [[Үлкен үй. Алаяқ Аман (телехикая)|«Үлкен үй. Алаяқ Аман»]] * [[Күзде келген көктем (телехикая)|«Күзде келген көктем»]] * [[Тасқын (телехикая)|«Тасқын»]] * [[Күзгі аспан (телехикая)|«Күзгі аспан»]] * [[Соңғы үміт (телехикая)|«Соңғы үміт»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> * [[Ақ пен қара (телехикая)|«Ақ пен қара»]] * [[Шымкент – менің махаббатым (телехикая)|«Шымкент – менің махаббатым»]] * [[Бұлбұл (телехикая)|«Бұлбұл»]] * [[Тұмар (телехикая)|«Тұмар»]] * [[Орындалмас арман (телехикая)|«Орындалмас арман»]] * [[Алпыстан асып барамын (телехикая)|«Алпыстан асып барамын»]] * [[Батырлар (телехикая)|«Батырлар»]] * [[Бақталас (телехикая)|«Бақталас»]] * [[Дала қырандары (телехикая)|«Дала қырандары»]] * [[Армандастар (телехикая)|«Армандастар»]] * [[Кебенек (телехикая)|«Кебенек»]] * [[Мәдениет үйі (телехикая)|«Мәдениет үйі»]] * [[Балтакөлде бақытым (телехикая)|«Балтакөлде бақытым»]] * [[Өз үйім (телехикая)|«Өз үйім»]] <small>(1, 2-маусымдары)</small> * [[Жалғыз жауқазын (телехикая)|«Жалғыз жауқазын»]] * [[Шашу (телехикая)|«Шашу»]] * [[Менің тағдырым (телехикая)|«Менің тағдырым»]] * [[Тағы да сүй (телехикая)|«Тағы да сүй»]] * [[Көне жетігеннің сыры (телехикая)|«Көне жетігеннің сыры»]] * [[Ғашықтар (телехикая)|«Ғашықтар»]] * [[Сырластар (телехикая)|«Сырластар»]] * [[Ұшқыштар (телехикая)|«Ұшқыштар»]] * [[Тасөткел (телехикая)|«Тасөткел»]] * [[Arman jolynda|«Арман жолында»]] * [[Мезгілсіз махаббат (телехикая)|«Мезгілсіз махаббат»]] * [[Қария (телехикая)|«Қария»]] * [[Тайталас (телехикая)|«Тайталас»]] * [[ЖЖЖ корпоратив (телехикая)|«ЖЖЖ корпоратив»]] * [[Көрімдік (телехикая)|«Көрімдік»]] * [[Сапарластар хикаясы (телехикая)|«Сапарластар хикаясы»]] * [[Ақылдың кілті. Өмірдастан (телехикая)|«Ақылдың кілті. Өмірдастан»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> * [[Тікелей эфир (телехикая)|«Тікелей эфир»]] * [[Қыз жолы (телехикая)|«Қыз жолы»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> * [[25 шақырым (телехикая)|«25 шақырым»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> * [[Ғашық жүрек (телехикая)|«Ғашық жүрек»]] * [[Перекресток в Астане (телехикая)|«Перекресток в Астане»]] * [[Жігіттер хикаясы (телехикая)|«Жігіттер хикаясы»]] * [[Күн сақшылары (телехикая)|«Күн сақшылары»]] * [[Құрбылар (телехикая)|«Құрбылар»]] * [[Ұзақ жол (телехикая)|«Ұзақ жол»]] * [[Достық жәрменкесі (телехикая)|«Достық жәрменкесі»]] * [[Кеңесшілер (телехикая)|«Кеңесшілер»]] * [[Бажалар (телехикая)|«Бажалар»]] * [[Сүрбойдақ (телехикая)|«Сүрбойдақ»]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 3lvi8w7y7uap3wokx6i2jk1wva3xl1y 3619139 3619137 2026-06-17T18:17:08Z Kasymov 10777 3619139 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық жол | аты = Хабар телеарнасының телехикаялары | тақырыбы = [[Хабар (телеарна)|«Хабар» телеарнасының]] телехикаялары | state = {{{state|autocollapse}}} | мазмұны = [[Перекресток (телехикая)|«Перекресток»]] <small>(1998—2001)</small> • [[Астана – махаббатым менің (телехикая)|«Астана – махаббатым менің»]] <small>(2010)</small> • [[Жаным (телехикая)|«Жаным»]] <small>(1, 2-маусымдар, 2010—2012)</small> • [[Әселдің құрбы-құрдастары (телехикая)|«Әселдің құрбы-құрдастары»]] <small>(2011)</small> • [[Көршілер (телехикая)|«Көршілер»]] <small>(2011)</small> • [[Күләш (телехикая)|«Күләш»]] <small>(2012)</small> • [[Алдар Көсе (телехикая)|«Алдар Көсе»]] <small>(2011)</small> • [[Бауыржан Момышұлы (телехикая)|«Бауыржан Момышұлы»]] <small>(2013)</small> • [[Тракторшының махаббаты (телехикая)|«Тракторшының махаббаты»]] <small>(2013)</small> • [[Бәсеке (телехикая)|«Бәсеке»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2014—2015)</small> • [[Махаббатым жүрегімде (телехикая)|«Махаббатым жүрегімде»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2014—2015)</small> • [[Ничего личного - Бақытыма сенемін (телехикая)|«Ничего личного - Бақытыма сенемін»]] <small>(2015)</small> • [[ӘН-АҒА (телехикая)|«ӘН-АҒА»]] <small>(2016)</small> • [[Құстар әні (телехикая)|«Құстар әні»]] <small>(2016)</small> • [[Өгей жүрек (мини-сериал)|«Өгей жүрек»]] <small>(2016)</small> • [[Зәуре (телехикая)|«Зәуре»]] <small>(2016)</small> • [[Көкжал (телехикая)|«Көкжал»]] <small>(1, 2-маусымдары, 2017)</small> • [[Абзал жан (телехикая)|«Абзал жан»]] <small>(2017)</small> • [[Қарлығаш ұя салғанда (телехикая)|«Қарлығаш ұя салғанда»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2017—2018)</small> • [[Пәленшеевтер|«Пәленшеевтер»]] <small>(1, 2, 3, 4-маусымдар, 2017—2020)</small> • [[Келінжан|«Келінжан»]] <small>(1, 2, 3, 4, 5-маусымдар, 2018—2023)</small> • [[Қаламгер (телехикая)|«Қаламгер»]] <small>(2018)</small> • [[Бозторғай (телехикая)|«Бозторғай»]] <small>(2018)</small> • [[Бекзат (телехикая)|«Бекзат»]] <small>(2019)</small> • [[Рауза (телехикая)|«Рауза»]] <small>(2-маусым, «Сакура - жас өркен», 2020—2021)</small> • [[Абай жолы (телехикая)|«Абай жолы»]] <small>(2021)</small> • [[Аға (телехикая)|«Аға»]] <small>(2021)</small> • [[Ұлболсын (телехикая)|«Ұлболсын»]] • [[Әпке (телехикая)|«Әпке»]] • [[Жаңбырлы ғұмыр (телехикая)|«Жаңбырлы ғұмыр»]] • [[Гүлдер жыламайды (телехикая)|«Гүлдер жыламайды»]] • [[Ана жүрегі (телехикая)|«Ана жүрегі»]] • [[Қақпан (телехикая)|«Қақпан»]] • [[Противостояние (телехикая)|«Противостояние»]] • [[Бөрі (телехикая)|«Бөрі»]] • [[Тергеушілер (телехикая)|«Тергеушілер»]] • [[Детектив әже (телехикая)|«Детектив әже»]] • [[Агент Z (телехикая)|«Агент Z»]] • [[Құсайыновтар. Өмір жолы (телехикая)|«Құсайыновтар. Өмір жолы»]] • [[Дулати (телехикая)|«Дулати»]] • [[Теміртас (телехикая)|«Теміртас»]] • [[Полигон (телехикая)|«Полигон»]] • [[Дос пен дұшпан (телехикая)|«Дос пен дұшпан»]] • [[Несібелі несие (телехикая)|«Несібелі» несие]] • [[Үлкен үй. Алаяқ Аман (телехикая)|«Үлкен үй. Алаяқ Аман»]] • [[Күзде келген көктем (телехикая)|«Күзде келген көктем»]] • [[Тасқын (телехикая)|«Тасқын»]] • [[Күзгі аспан (телехикая)|«Күзгі аспан»]] • [[Соңғы үміт (телехикая)|«Соңғы үміт»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Ақ пен қара (телехикая)|«Ақ пен қара»]] • [[Шымкент – менің махаббатым (телехикая)|«Шымкент – менің махаббатым»]] • [[Бұлбұл (телехикая)|«Бұлбұл»]] • [[Тұмар (телехикая)|«Тұмар»]] • [[Орындалмас арман (телехикая)|«Орындалмас арман»]] • [[Алпыстан асып барамын (телехикая)|«Алпыстан асып барамын»]] • [[Батырлар (телехикая)|«Батырлар»]] • [[Бақталас (телехикая)|«Бақталас»]] • [[Дала қырандары (телехикая)|«Дала қырандары»]] • [[Армандастар (телехикая)|«Армандастар»]] • [[Кебенек (телехикая)|«Кебенек»]] • [[Мәдениет үйі (телехикая)|«Мәдениет үйі»]] • [[Балтакөлде бақытым (телехикая)|«Балтакөлде бақытым»]] • [[Өз үйім (телехикая)|«Өз үйім»]] <small>(1, 2-маусымдары)</small> • [[Жалғыз жауқазын (телехикая)|«Жалғыз жауқазын»]] • [[Шашу (телехикая)|«Шашу»]] • [[Менің тағдырым (телехикая)|«Менің тағдырым»]] • [[Тағы да сүй (телехикая)|«Тағы да сүй»]] • [[Көне жетігеннің сыры (телехикая)|«Көне жетігеннің сыры»]] • [[Ғашықтар (телехикая)|«Ғашықтар»]] • [[Сырластар (телехикая)|«Сырластар»]] • [[Ұшқыштар (телехикая)|«Ұшқыштар»]] • [[Тасөткел (телехикая)|«Тасөткел»]] • [[Arman jolynda|«Арман жолында»]] • [[Мезгілсіз махаббат (телехикая)|«Мезгілсіз махаббат»]] • [[Қария (телехикая)|«Қария»]] • [[Тайталас (телехикая)|«Тайталас»]] • [[ЖЖЖ корпоратив (телехикая)|«ЖЖЖ корпоратив»]] • [[Көрімдік (телехикая)|«Көрімдік»]] • [[Сапарластар хикаясы (телехикая)|«Сапарластар хикаясы»]] • [[Ақылдың кілті. Өмірдастан (телехикая)|«Ақылдың кілті. Өмірдастан»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Тікелей эфир (телехикая)|«Тікелей эфир»]] • [[Қыз жолы (телехикая)|«Қыз жолы»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[25 шақырым (телехикая)|«25 шақырым»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Ғашық жүрек (телехикая)|«Ғашық жүрек»]] • [[Перекресток в Астане (телехикая)|«Перекресток в Астане»]] • [[Жігіттер хикаясы (телехикая)|«Жігіттер хикаясы»]] • [[Күн сақшылары (телехикая)|«Күн сақшылары»]] • [[Құрбылар (телехикая)|«Құрбылар»]] • [[Ұзақ жол (телехикая)|«Ұзақ жол»]] • [[Достық жәрменкесі (телехикая)|«Достық жәрменкесі»]] • [[Кеңесшілер (телехикая)|«Кеңесшілер»]] • [[Бажалар (телехикая)|«Бажалар»]] • [[Сүрбойдақ (телехикая)|«Сүрбойдақ»]] }}<noinclude> {{Doc}} </noinclude> pmklldyg2fbzblsorjohjka8xil0t1t 3619140 3619139 2026-06-17T18:19:00Z Kasymov 10777 3619140 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық жол | аты = Хабар телеарнасының телехикаялары | тақырыбы = [[Хабар (телеарна)|«Хабар» телеарнасының]] телехикаялары | state = {{{state|autocollapse}}} | мазмұны = [[Перекресток (телехикая)|«Перекресток»]] <small>(1998—2001)</small> • [[Астана – махаббатым менің (телехикая)|«Астана – махаббатым менің»]] <small>(2010)</small> • [[Жаным (телехикая)|«Жаным»]] <small>(1, 2-маусымдар, 2010—2012)</small> • [[Әселдің құрбы-құрдастары (телехикая)|«Әселдің құрбы-құрдастары»]] <small>(2011)</small> • [[Көршілер (телехикая)|«Көршілер»]] <small>(2011)</small> • [[Күләш (телехикая)|«Күләш»]] <small>(2012)</small> • [[Алдар Көсе (телехикая)|«Алдар Көсе»]] <small>(2011)</small> • [[Бауыржан Момышұлы (телехикая)|«Бауыржан Момышұлы»]] <small>(2013)</small> • [[Тракторшының махаббаты (телехикая)|«Тракторшының махаббаты»]] <small>(2013)</small> • [[Бәсеке (телехикая)|«Бәсеке»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2014—2015)</small> • [[Махаббатым жүрегімде (телехикая)|«Махаббатым жүрегімде»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2014—2015)</small> • [[Ничего личного - Бақытыма сенемін (телехикая)|«Ничего личного - Бақытыма сенемін»]] <small>(2015)</small> • [[ӘН-АҒА (телехикая)|«ӘН-АҒА»]] <small>(2016)</small> • [[Құстар әні (телехикая)|«Құстар әні»]] <small>(2016)</small> • [[Өгей жүрек (мини-сериал)|«Өгей жүрек»]] <small>(2016)</small> • [[Зәуре (телехикая)|«Зәуре»]] <small>(2016)</small> • [[Көкжал (телехикая)|«Көкжал»]] <small>(1, 2-маусымдары, 2017)</small> • [[Абзал жан (телехикая)|«Абзал жан»]] <small>(2017)</small> • [[Қарлығаш ұя салғанда (телехикая)|«Қарлығаш ұя салғанда»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2017—2018)</small> • [[Пәленшеевтер|«Пәленшеевтер»]] <small>(1, 2, 3, 4-маусымдар, 2017—2020)</small> • [[Келінжан|«Келінжан»]] <small>(1, 2, 3, 4, 5-маусымдар, 2018—2023)</small> • [[Қаламгер (телехикая)|«Қаламгер»]] <small>(2018)</small> • [[Бозторғай (телехикая)|«Бозторғай»]] <small>(2018)</small> • [[Бекзат (телехикая)|«Бекзат»]] <small>(2019)</small> • [[Рауза (телехикая)|«Рауза»]] <small>(2-маусым, «Сакура - жас өркен», 2020—2021)</small> • [[Абай жолы (телехикая)|«Абай жолы»]] <small>(2021)</small> • [[Аға (телехикая)|«Аға»]] <small>(2021)</small> • [[Ұлболсын (телехикая)|«Ұлболсын»]] • [[Әпке (телехикая)|«Әпке»]] • [[Жаңбырлы ғұмыр (телехикая)|«Жаңбырлы ғұмыр»]] • [[Гүлдер жыламайды (телехикая)|«Гүлдер жыламайды»]] • [[Ана жүрегі (телехикая)|«Ана жүрегі»]] • [[Қақпан (телехикая)|«Қақпан»]] • [[Противостояние (телехикая)|«Противостояние»]] • [[Бөрі (телехикая)|«Бөрі»]] • [[Тергеушілер (телехикая)|«Тергеушілер»]] • [[Детектив әже (телехикая)|«Детектив әже»]] • [[Агент Z (телехикая)|«Агент Z»]] • [[Құсайыновтар. Өмір жолы (телехикая)|«Құсайыновтар. Өмір жолы»]] • [[Дулати (телехикая)|«Дулати»]] • [[Теміртас (телехикая)|«Теміртас»]] • [[Полигон (телехикая)|«Полигон»]] • [[Дос пен дұшпан (телехикая)|«Дос пен дұшпан»]] • [[Несібелі несие (телехикая)|«Несібелі» несие]] • [[Үлкен үй. Алаяқ Аман (телехикая)|«Үлкен үй. Алаяқ Аман»]] • [[Күзде келген көктем (телехикая)|«Күзде келген көктем»]] • [[Тасқын (телехикая)|«Тасқын»]] • [[Күзгі аспан (телехикая)|«Күзгі аспан»]] • [[Соңғы үміт (телехикая)|«Соңғы үміт»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Ақ пен қара (телехикая)|«Ақ пен қара»]] • [[Шымкент – менің махаббатым (телехикая)|«Шымкент – менің махаббатым»]] • [[Бұлбұл (телехикая)|«Бұлбұл»]] • [[Тұмар (телехикая)|«Тұмар»]] • [[Орындалмас арман (телехикая)|«Орындалмас арман»]] • [[Алпыстан асып барамын (телехикая)|«Алпыстан асып барамын»]] • [[Батырлар (телехикая)|«Батырлар»]] • [[Бақталас (телехикая)|«Бақталас»]] • [[Дала қырандары (телехикая)|«Дала қырандары»]] • [[Армандастар (телехикая)|«Армандастар»]] • [[Кебенек (телехикая)|«Кебенек»]] • [[Мәдениет үйі (телехикая)|«Мәдениет үйі»]] • [[Балтакөлде бақытым (телехикая)|«Балтакөлде бақытым»]] • [[Өз үйім (телехикая)|«Өз үйім»]] <small>(1, 2-маусымдары)</small> • [[Жалғыз жауқазын (телехикая)|«Жалғыз жауқазын»]] • [[Шашу (телехикая)|«Шашу»]] • [[Менің тағдырым (телехикая)|«Менің тағдырым»]] • [[Тағы да сүй (телехикая)|«Тағы да сүй»]] • [[Көне жетігеннің сыры (телехикая)|«Көне жетігеннің сыры»]] • [[Ғашықтар (телехикая)|«Ғашықтар»]] • [[Сырластар (телехикая)|«Сырластар»]] • [[Ұшқыштар (телехикая)|«Ұшқыштар»]] • [[Тасөткел (телехикая)|«Тасөткел»]] • [[Arman jolynda|«Арман жолында»]] • [[Мезгілсіз махаббат (телехикая)|«Мезгілсіз махаббат»]] • [[Қария (телехикая)|«Қария»]] • [[Тайталас (телехикая)|«Тайталас»]] • [[ЖЖЖ корпоратив (телехикая)|«ЖЖЖ корпоратив»]] • [[Көрімдік (телехикая)|«Көрімдік»]] • [[Сапарластар хикаясы (телехикая)|«Сапарластар хикаясы»]] • [[Ақылдың кілті. Өмірдастан (телехикая)|«Ақылдың кілті. Өмірдастан»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Тікелей эфир (телехикая)|«Тікелей эфир»]] • [[Қыз жолы (телехикая)|«Қыз жолы»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[25 шақырым (телехикая)|«25 шақырым»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Ғашық жүрек (телехикая)|«Ғашық жүрек»]] • [[Перекресток в Астане (телехикая)|«Перекресток в Астане»]] • [[Жігіттер хикаясы (телехикая)|«Жігіттер хикаясы»]] • [[Күн сақшылары (телехикая)|«Күн сақшылары»]] • [[Құрбылар (телехикая)|«Құрбылар»]] • [[Ұзақ жол (телехикая)|«Ұзақ жол»]] • [[Достық жәрменкесі (телехикая)|«Достық жәрменкесі»]] • [[Кеңесшілер (телехикая)|«Кеңесшілер»]] • [[Бажалар (телехикая)|«Бажалар»]] • [[Сүрбойдақ (телехикая)|«Сүрбойдақ»]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үдгілер:Хабар телеарнасы]] </noinclude> fu68toph3fqigeqzfc9yazbb9aptcsz 3619141 3619140 2026-06-17T18:19:11Z Kasymov 10777 Kasymov [[Үлгі:"Хабар" телеарнасының телехикаялары]] бетін [[Үлгі:Хабар телеарнасының телехикаялары]] бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады) 3619140 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық жол | аты = Хабар телеарнасының телехикаялары | тақырыбы = [[Хабар (телеарна)|«Хабар» телеарнасының]] телехикаялары | state = {{{state|autocollapse}}} | мазмұны = [[Перекресток (телехикая)|«Перекресток»]] <small>(1998—2001)</small> • [[Астана – махаббатым менің (телехикая)|«Астана – махаббатым менің»]] <small>(2010)</small> • [[Жаным (телехикая)|«Жаным»]] <small>(1, 2-маусымдар, 2010—2012)</small> • [[Әселдің құрбы-құрдастары (телехикая)|«Әселдің құрбы-құрдастары»]] <small>(2011)</small> • [[Көршілер (телехикая)|«Көршілер»]] <small>(2011)</small> • [[Күләш (телехикая)|«Күләш»]] <small>(2012)</small> • [[Алдар Көсе (телехикая)|«Алдар Көсе»]] <small>(2011)</small> • [[Бауыржан Момышұлы (телехикая)|«Бауыржан Момышұлы»]] <small>(2013)</small> • [[Тракторшының махаббаты (телехикая)|«Тракторшының махаббаты»]] <small>(2013)</small> • [[Бәсеке (телехикая)|«Бәсеке»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2014—2015)</small> • [[Махаббатым жүрегімде (телехикая)|«Махаббатым жүрегімде»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2014—2015)</small> • [[Ничего личного - Бақытыма сенемін (телехикая)|«Ничего личного - Бақытыма сенемін»]] <small>(2015)</small> • [[ӘН-АҒА (телехикая)|«ӘН-АҒА»]] <small>(2016)</small> • [[Құстар әні (телехикая)|«Құстар әні»]] <small>(2016)</small> • [[Өгей жүрек (мини-сериал)|«Өгей жүрек»]] <small>(2016)</small> • [[Зәуре (телехикая)|«Зәуре»]] <small>(2016)</small> • [[Көкжал (телехикая)|«Көкжал»]] <small>(1, 2-маусымдары, 2017)</small> • [[Абзал жан (телехикая)|«Абзал жан»]] <small>(2017)</small> • [[Қарлығаш ұя салғанда (телехикая)|«Қарлығаш ұя салғанда»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2017—2018)</small> • [[Пәленшеевтер|«Пәленшеевтер»]] <small>(1, 2, 3, 4-маусымдар, 2017—2020)</small> • [[Келінжан|«Келінжан»]] <small>(1, 2, 3, 4, 5-маусымдар, 2018—2023)</small> • [[Қаламгер (телехикая)|«Қаламгер»]] <small>(2018)</small> • [[Бозторғай (телехикая)|«Бозторғай»]] <small>(2018)</small> • [[Бекзат (телехикая)|«Бекзат»]] <small>(2019)</small> • [[Рауза (телехикая)|«Рауза»]] <small>(2-маусым, «Сакура - жас өркен», 2020—2021)</small> • [[Абай жолы (телехикая)|«Абай жолы»]] <small>(2021)</small> • [[Аға (телехикая)|«Аға»]] <small>(2021)</small> • [[Ұлболсын (телехикая)|«Ұлболсын»]] • [[Әпке (телехикая)|«Әпке»]] • [[Жаңбырлы ғұмыр (телехикая)|«Жаңбырлы ғұмыр»]] • [[Гүлдер жыламайды (телехикая)|«Гүлдер жыламайды»]] • [[Ана жүрегі (телехикая)|«Ана жүрегі»]] • [[Қақпан (телехикая)|«Қақпан»]] • [[Противостояние (телехикая)|«Противостояние»]] • [[Бөрі (телехикая)|«Бөрі»]] • [[Тергеушілер (телехикая)|«Тергеушілер»]] • [[Детектив әже (телехикая)|«Детектив әже»]] • [[Агент Z (телехикая)|«Агент Z»]] • [[Құсайыновтар. Өмір жолы (телехикая)|«Құсайыновтар. Өмір жолы»]] • [[Дулати (телехикая)|«Дулати»]] • [[Теміртас (телехикая)|«Теміртас»]] • [[Полигон (телехикая)|«Полигон»]] • [[Дос пен дұшпан (телехикая)|«Дос пен дұшпан»]] • [[Несібелі несие (телехикая)|«Несібелі» несие]] • [[Үлкен үй. Алаяқ Аман (телехикая)|«Үлкен үй. Алаяқ Аман»]] • [[Күзде келген көктем (телехикая)|«Күзде келген көктем»]] • [[Тасқын (телехикая)|«Тасқын»]] • [[Күзгі аспан (телехикая)|«Күзгі аспан»]] • [[Соңғы үміт (телехикая)|«Соңғы үміт»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Ақ пен қара (телехикая)|«Ақ пен қара»]] • [[Шымкент – менің махаббатым (телехикая)|«Шымкент – менің махаббатым»]] • [[Бұлбұл (телехикая)|«Бұлбұл»]] • [[Тұмар (телехикая)|«Тұмар»]] • [[Орындалмас арман (телехикая)|«Орындалмас арман»]] • [[Алпыстан асып барамын (телехикая)|«Алпыстан асып барамын»]] • [[Батырлар (телехикая)|«Батырлар»]] • [[Бақталас (телехикая)|«Бақталас»]] • [[Дала қырандары (телехикая)|«Дала қырандары»]] • [[Армандастар (телехикая)|«Армандастар»]] • [[Кебенек (телехикая)|«Кебенек»]] • [[Мәдениет үйі (телехикая)|«Мәдениет үйі»]] • [[Балтакөлде бақытым (телехикая)|«Балтакөлде бақытым»]] • [[Өз үйім (телехикая)|«Өз үйім»]] <small>(1, 2-маусымдары)</small> • [[Жалғыз жауқазын (телехикая)|«Жалғыз жауқазын»]] • [[Шашу (телехикая)|«Шашу»]] • [[Менің тағдырым (телехикая)|«Менің тағдырым»]] • [[Тағы да сүй (телехикая)|«Тағы да сүй»]] • [[Көне жетігеннің сыры (телехикая)|«Көне жетігеннің сыры»]] • [[Ғашықтар (телехикая)|«Ғашықтар»]] • [[Сырластар (телехикая)|«Сырластар»]] • [[Ұшқыштар (телехикая)|«Ұшқыштар»]] • [[Тасөткел (телехикая)|«Тасөткел»]] • [[Arman jolynda|«Арман жолында»]] • [[Мезгілсіз махаббат (телехикая)|«Мезгілсіз махаббат»]] • [[Қария (телехикая)|«Қария»]] • [[Тайталас (телехикая)|«Тайталас»]] • [[ЖЖЖ корпоратив (телехикая)|«ЖЖЖ корпоратив»]] • [[Көрімдік (телехикая)|«Көрімдік»]] • [[Сапарластар хикаясы (телехикая)|«Сапарластар хикаясы»]] • [[Ақылдың кілті. Өмірдастан (телехикая)|«Ақылдың кілті. Өмірдастан»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Тікелей эфир (телехикая)|«Тікелей эфир»]] • [[Қыз жолы (телехикая)|«Қыз жолы»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[25 шақырым (телехикая)|«25 шақырым»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Ғашық жүрек (телехикая)|«Ғашық жүрек»]] • [[Перекресток в Астане (телехикая)|«Перекресток в Астане»]] • [[Жігіттер хикаясы (телехикая)|«Жігіттер хикаясы»]] • [[Күн сақшылары (телехикая)|«Күн сақшылары»]] • [[Құрбылар (телехикая)|«Құрбылар»]] • [[Ұзақ жол (телехикая)|«Ұзақ жол»]] • [[Достық жәрменкесі (телехикая)|«Достық жәрменкесі»]] • [[Кеңесшілер (телехикая)|«Кеңесшілер»]] • [[Бажалар (телехикая)|«Бажалар»]] • [[Сүрбойдақ (телехикая)|«Сүрбойдақ»]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үдгілер:Хабар телеарнасы]] </noinclude> fu68toph3fqigeqzfc9yazbb9aptcsz 3619142 3619141 2026-06-17T18:19:39Z Kasymov 10777 3619142 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық жол | аты = Хабар телеарнасының телехикаялары | тақырыбы = [[Хабар (телеарна)|«Хабар» телеарнасының]] телехикаялары | state = {{{state|autocollapse}}} | мазмұны = [[Перекресток (телехикая)|«Перекресток»]] <small>(1998—2001)</small> • [[Астана – махаббатым менің (телехикая)|«Астана – махаббатым менің»]] <small>(2010)</small> • [[Жаным (телехикая)|«Жаным»]] <small>(1, 2-маусымдар, 2010—2012)</small> • [[Әселдің құрбы-құрдастары (телехикая)|«Әселдің құрбы-құрдастары»]] <small>(2011)</small> • [[Көршілер (телехикая)|«Көршілер»]] <small>(2011)</small> • [[Күләш (телехикая)|«Күләш»]] <small>(2012)</small> • [[Алдар Көсе (телехикая)|«Алдар Көсе»]] <small>(2011)</small> • [[Бауыржан Момышұлы (телехикая)|«Бауыржан Момышұлы»]] <small>(2013)</small> • [[Тракторшының махаббаты (телехикая)|«Тракторшының махаббаты»]] <small>(2013)</small> • [[Бәсеке (телехикая)|«Бәсеке»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2014—2015)</small> • [[Махаббатым жүрегімде (телехикая)|«Махаббатым жүрегімде»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2014—2015)</small> • [[Ничего личного - Бақытыма сенемін (телехикая)|«Ничего личного - Бақытыма сенемін»]] <small>(2015)</small> • [[ӘН-АҒА (телехикая)|«ӘН-АҒА»]] <small>(2016)</small> • [[Құстар әні (телехикая)|«Құстар әні»]] <small>(2016)</small> • [[Өгей жүрек (мини-сериал)|«Өгей жүрек»]] <small>(2016)</small> • [[Зәуре (телехикая)|«Зәуре»]] <small>(2016)</small> • [[Көкжал (телехикая)|«Көкжал»]] <small>(1, 2-маусымдары, 2017)</small> • [[Абзал жан (телехикая)|«Абзал жан»]] <small>(2017)</small> • [[Қарлығаш ұя салғанда (телехикая)|«Қарлығаш ұя салғанда»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2017—2018)</small> • [[Пәленшеевтер|«Пәленшеевтер»]] <small>(1, 2, 3, 4-маусымдар, 2017—2020)</small> • [[Келінжан|«Келінжан»]] <small>(1, 2, 3, 4, 5-маусымдар, 2018—2023)</small> • [[Қаламгер (телехикая)|«Қаламгер»]] <small>(2018)</small> • [[Бозторғай (телехикая)|«Бозторғай»]] <small>(2018)</small> • [[Бекзат (телехикая)|«Бекзат»]] <small>(2019)</small> • [[Рауза (телехикая)|«Рауза»]] <small>(2-маусым, «Сакура - жас өркен», 2020—2021)</small> • [[Абай жолы (телехикая)|«Абай жолы»]] <small>(2021)</small> • [[Аға (телехикая)|«Аға»]] <small>(2021)</small> • [[Ұлболсын (телехикая)|«Ұлболсын»]] • [[Әпке (телехикая)|«Әпке»]] • [[Жаңбырлы ғұмыр (телехикая)|«Жаңбырлы ғұмыр»]] • [[Гүлдер жыламайды (телехикая)|«Гүлдер жыламайды»]] • [[Ана жүрегі (телехикая)|«Ана жүрегі»]] • [[Қақпан (телехикая)|«Қақпан»]] • [[Противостояние (телехикая)|«Противостояние»]] • [[Бөрі (телехикая)|«Бөрі»]] • [[Тергеушілер (телехикая)|«Тергеушілер»]] • [[Детектив әже (телехикая)|«Детектив әже»]] • [[Агент Z (телехикая)|«Агент Z»]] • [[Құсайыновтар. Өмір жолы (телехикая)|«Құсайыновтар. Өмір жолы»]] • [[Дулати (телехикая)|«Дулати»]] • [[Теміртас (телехикая)|«Теміртас»]] • [[Полигон (телехикая)|«Полигон»]] • [[Дос пен дұшпан (телехикая)|«Дос пен дұшпан»]] • [[Несібелі несие (телехикая)|«Несібелі» несие]] • [[Үлкен үй. Алаяқ Аман (телехикая)|«Үлкен үй. Алаяқ Аман»]] • [[Күзде келген көктем (телехикая)|«Күзде келген көктем»]] • [[Тасқын (телехикая)|«Тасқын»]] • [[Күзгі аспан (телехикая)|«Күзгі аспан»]] • [[Соңғы үміт (телехикая)|«Соңғы үміт»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Ақ пен қара (телехикая)|«Ақ пен қара»]] • [[Шымкент – менің махаббатым (телехикая)|«Шымкент – менің махаббатым»]] • [[Бұлбұл (телехикая)|«Бұлбұл»]] • [[Тұмар (телехикая)|«Тұмар»]] • [[Орындалмас арман (телехикая)|«Орындалмас арман»]] • [[Алпыстан асып барамын (телехикая)|«Алпыстан асып барамын»]] • [[Батырлар (телехикая)|«Батырлар»]] • [[Бақталас (телехикая)|«Бақталас»]] • [[Дала қырандары (телехикая)|«Дала қырандары»]] • [[Армандастар (телехикая)|«Армандастар»]] • [[Кебенек (телехикая)|«Кебенек»]] • [[Мәдениет үйі (телехикая)|«Мәдениет үйі»]] • [[Балтакөлде бақытым (телехикая)|«Балтакөлде бақытым»]] • [[Өз үйім (телехикая)|«Өз үйім»]] <small>(1, 2-маусымдары)</small> • [[Жалғыз жауқазын (телехикая)|«Жалғыз жауқазын»]] • [[Шашу (телехикая)|«Шашу»]] • [[Менің тағдырым (телехикая)|«Менің тағдырым»]] • [[Тағы да сүй (телехикая)|«Тағы да сүй»]] • [[Көне жетігеннің сыры (телехикая)|«Көне жетігеннің сыры»]] • [[Ғашықтар (телехикая)|«Ғашықтар»]] • [[Сырластар (телехикая)|«Сырластар»]] • [[Ұшқыштар (телехикая)|«Ұшқыштар»]] • [[Тасөткел (телехикая)|«Тасөткел»]] • [[Arman jolynda|«Арман жолында»]] • [[Мезгілсіз махаббат (телехикая)|«Мезгілсіз махаббат»]] • [[Қария (телехикая)|«Қария»]] • [[Тайталас (телехикая)|«Тайталас»]] • [[ЖЖЖ корпоратив (телехикая)|«ЖЖЖ корпоратив»]] • [[Көрімдік (телехикая)|«Көрімдік»]] • [[Сапарластар хикаясы (телехикая)|«Сапарластар хикаясы»]] • [[Ақылдың кілті. Өмірдастан (телехикая)|«Ақылдың кілті. Өмірдастан»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Тікелей эфир (телехикая)|«Тікелей эфир»]] • [[Қыз жолы (телехикая)|«Қыз жолы»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[25 шақырым (телехикая)|«25 шақырым»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Ғашық жүрек (телехикая)|«Ғашық жүрек»]] • [[Перекресток в Астане (телехикая)|«Перекресток в Астане»]] • [[Жігіттер хикаясы (телехикая)|«Жігіттер хикаясы»]] • [[Күн сақшылары (телехикая)|«Күн сақшылары»]] • [[Құрбылар (телехикая)|«Құрбылар»]] • [[Ұзақ жол (телехикая)|«Ұзақ жол»]] • [[Достық жәрменкесі (телехикая)|«Достық жәрменкесі»]] • [[Кеңесшілер (телехикая)|«Кеңесшілер»]] • [[Бажалар (телехикая)|«Бажалар»]] • [[Сүрбойдақ (телехикая)|«Сүрбойдақ»]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Хабар телеарнасы]] </noinclude> g9sq67810osl8guk0gyd2kd9tmisfqp 3619146 3619142 2026-06-17T18:21:17Z Kasymov 10777 3619146 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық жол | аты = Хабар телеарнасының телехикаялары | тақырыбы = [[Хабар (телеарна)|«Хабар» телеарнасының]] телехикаялары | state = collapsed | мазмұны = [[Перекресток (телехикая)|«Перекресток»]] <small>(1998—2001)</small> • [[Астана – махаббатым менің (телехикая)|«Астана – махаббатым менің»]] <small>(2010)</small> • [[Жаным (телехикая)|«Жаным»]] <small>(1, 2-маусымдар, 2010—2012)</small> • [[Әселдің құрбы-құрдастары (телехикая)|«Әселдің құрбы-құрдастары»]] <small>(2011)</small> • [[Көршілер (телехикая)|«Көршілер»]] <small>(2011)</small> • [[Күләш (телехикая)|«Күләш»]] <small>(2012)</small> • [[Алдар Көсе (телехикая)|«Алдар Көсе»]] <small>(2011)</small> • [[Бауыржан Момышұлы (телехикая)|«Бауыржан Момышұлы»]] <small>(2013)</small> • [[Тракторшының махаббаты (телехикая)|«Тракторшының махаббаты»]] <small>(2013)</small> • [[Бәсеке (телехикая)|«Бәсеке»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2014—2015)</small> • [[Махаббатым жүрегімде (телехикая)|«Махаббатым жүрегімде»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2014—2015)</small> • [[Ничего личного - Бақытыма сенемін (телехикая)|«Ничего личного - Бақытыма сенемін»]] <small>(2015)</small> • [[ӘН-АҒА (телехикая)|«ӘН-АҒА»]] <small>(2016)</small> • [[Құстар әні (телехикая)|«Құстар әні»]] <small>(2016)</small> • [[Өгей жүрек (мини-сериал)|«Өгей жүрек»]] <small>(2016)</small> • [[Зәуре (телехикая)|«Зәуре»]] <small>(2016)</small> • [[Көкжал (телехикая)|«Көкжал»]] <small>(1, 2-маусымдары, 2017)</small> • [[Абзал жан (телехикая)|«Абзал жан»]] <small>(2017)</small> • [[Қарлығаш ұя салғанда (телехикая)|«Қарлығаш ұя салғанда»]] <small>(1, 2-бөлімдері, 2017—2018)</small> • [[Пәленшеевтер|«Пәленшеевтер»]] <small>(1, 2, 3, 4-маусымдар, 2017—2020)</small> • [[Келінжан|«Келінжан»]] <small>(1, 2, 3, 4, 5-маусымдар, 2018—2023)</small> • [[Қаламгер (телехикая)|«Қаламгер»]] <small>(2018)</small> • [[Бозторғай (телехикая)|«Бозторғай»]] <small>(2018)</small> • [[Бекзат (телехикая)|«Бекзат»]] <small>(2019)</small> • [[Рауза (телехикая)|«Рауза»]] <small>(2-маусым, «Сакура - жас өркен», 2020—2021)</small> • [[Абай жолы (телехикая)|«Абай жолы»]] <small>(2021)</small> • [[Аға (телехикая)|«Аға»]] <small>(2021)</small> • [[Ұлболсын (телехикая)|«Ұлболсын»]] • [[Әпке (телехикая)|«Әпке»]] • [[Жаңбырлы ғұмыр (телехикая)|«Жаңбырлы ғұмыр»]] • [[Гүлдер жыламайды (телехикая)|«Гүлдер жыламайды»]] • [[Ана жүрегі (телехикая)|«Ана жүрегі»]] • [[Қақпан (телехикая)|«Қақпан»]] • [[Противостояние (телехикая)|«Противостояние»]] • [[Бөрі (телехикая)|«Бөрі»]] • [[Тергеушілер (телехикая)|«Тергеушілер»]] • [[Детектив әже (телехикая)|«Детектив әже»]] • [[Агент Z (телехикая)|«Агент Z»]] • [[Құсайыновтар. Өмір жолы (телехикая)|«Құсайыновтар. Өмір жолы»]] • [[Дулати (телехикая)|«Дулати»]] • [[Теміртас (телехикая)|«Теміртас»]] • [[Полигон (телехикая)|«Полигон»]] • [[Дос пен дұшпан (телехикая)|«Дос пен дұшпан»]] • [[Несібелі несие (телехикая)|«Несібелі» несие]] • [[Үлкен үй. Алаяқ Аман (телехикая)|«Үлкен үй. Алаяқ Аман»]] • [[Күзде келген көктем (телехикая)|«Күзде келген көктем»]] • [[Тасқын (телехикая)|«Тасқын»]] • [[Күзгі аспан (телехикая)|«Күзгі аспан»]] • [[Соңғы үміт (телехикая)|«Соңғы үміт»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Ақ пен қара (телехикая)|«Ақ пен қара»]] • [[Шымкент – менің махаббатым (телехикая)|«Шымкент – менің махаббатым»]] • [[Бұлбұл (телехикая)|«Бұлбұл»]] • [[Тұмар (телехикая)|«Тұмар»]] • [[Орындалмас арман (телехикая)|«Орындалмас арман»]] • [[Алпыстан асып барамын (телехикая)|«Алпыстан асып барамын»]] • [[Батырлар (телехикая)|«Батырлар»]] • [[Бақталас (телехикая)|«Бақталас»]] • [[Дала қырандары (телехикая)|«Дала қырандары»]] • [[Армандастар (телехикая)|«Армандастар»]] • [[Кебенек (телехикая)|«Кебенек»]] • [[Мәдениет үйі (телехикая)|«Мәдениет үйі»]] • [[Балтакөлде бақытым (телехикая)|«Балтакөлде бақытым»]] • [[Өз үйім (телехикая)|«Өз үйім»]] <small>(1, 2-маусымдары)</small> • [[Жалғыз жауқазын (телехикая)|«Жалғыз жауқазын»]] • [[Шашу (телехикая)|«Шашу»]] • [[Менің тағдырым (телехикая)|«Менің тағдырым»]] • [[Тағы да сүй (телехикая)|«Тағы да сүй»]] • [[Көне жетігеннің сыры (телехикая)|«Көне жетігеннің сыры»]] • [[Ғашықтар (телехикая)|«Ғашықтар»]] • [[Сырластар (телехикая)|«Сырластар»]] • [[Ұшқыштар (телехикая)|«Ұшқыштар»]] • [[Тасөткел (телехикая)|«Тасөткел»]] • [[Arman jolynda|«Арман жолында»]] • [[Мезгілсіз махаббат (телехикая)|«Мезгілсіз махаббат»]] • [[Қария (телехикая)|«Қария»]] • [[Тайталас (телехикая)|«Тайталас»]] • [[ЖЖЖ корпоратив (телехикая)|«ЖЖЖ корпоратив»]] • [[Көрімдік (телехикая)|«Көрімдік»]] • [[Сапарластар хикаясы (телехикая)|«Сапарластар хикаясы»]] • [[Ақылдың кілті. Өмірдастан (телехикая)|«Ақылдың кілті. Өмірдастан»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Тікелей эфир (телехикая)|«Тікелей эфир»]] • [[Қыз жолы (телехикая)|«Қыз жолы»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[25 шақырым (телехикая)|«25 шақырым»]] <small>(1, 2-бөлімдері)</small> • [[Ғашық жүрек (телехикая)|«Ғашық жүрек»]] • [[Перекресток в Астане (телехикая)|«Перекресток в Астане»]] • [[Жігіттер хикаясы (телехикая)|«Жігіттер хикаясы»]] • [[Күн сақшылары (телехикая)|«Күн сақшылары»]] • [[Құрбылар (телехикая)|«Құрбылар»]] • [[Ұзақ жол (телехикая)|«Ұзақ жол»]] • [[Достық жәрменкесі (телехикая)|«Достық жәрменкесі»]] • [[Кеңесшілер (телехикая)|«Кеңесшілер»]] • [[Бажалар (телехикая)|«Бажалар»]] • [[Сүрбойдақ (телехикая)|«Сүрбойдақ»]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Хабар телеарнасы]] </noinclude> m2go92j2qig977eh57h91ailzhjz7r6 0 782605 3619176 3618472 2026-06-17T18:38:36Z Kasymov 10777 3619176 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Crystal chandelier.jpg|нобай|Аспашам (люстра)]] '''Аспашам''' — электр [[Шам|шамдары]] орнатылған, бөлме төбесіне немесе қабырғаға ілінетін, бірнеше шамнан тұратын жарықтандыру құрылғысы. Ол [[Үй|үйді]], қоғамдық [[Ғимарат|ғимараттарды]] және басқа да орындарды жарықтандырумен қатар, сәндік безендіру қызметін атқарады.<ref>[https://ulagat.com/2020/03/14/аспашам/?utm_source=chatgpt.com Уағыздар сөздігі. «Аспашам» мақаласы — аспашамның бірнеше шырағданнан тұратын сәндік жарық құралы екені көрсетілген.]</ref> == Тарихы == Алғашқы аспашамдар шам жағуға арналған қарапайым ілмелі құрылғылардан пайда болды. Ежелгі және орта ғасырларда олар май шамдары мен [[балауыз]] шамдарын орналастыру үшін қолданылған. Кейін электр энергиясының таралуына байланысты аспашамдар электр шамдарына бейімделді.<ref name=":0">[https://www.britannica.com/technology/chandelier Encyclopaedia Britannica — «Chandelier» мақаласы (аспашамның шығу тарихы, шам ұстағыш құрылғылардың дамуы туралы)]</ref> XVIII–XIX ғасырларда аспашамдар сарайлар мен бай үйлердің сәндік элементіне айналды. Олар [[шыны]], [[хрусталь]], [[Металдар|металл]] және басқа да материалдардан жасала бастады.<ref name=":0" /> == Құрылысы == ''Аспашамның негізгі бөліктері:'' * қаңқасы — шамның негізгі тірек бөлігі; * шам ұялары — [[жарық]] көздері орналасатын орын; * плафондар немесе абажурлар — жарықты таратуға арналған бөліктер; * бекіту механизмі — аспашамды төбеге ілуге арналған құрылғы. == Түрлері == ''Аспашамдар құрылысы мен қолданылуына қарай бірнеше түрге бөлінеді:'' * классикалық аспашам — сәндік элементтері көп дәстүрлі үлгі; * хрусталь аспашам — шыны немесе хрусталь бөлшектері бар сәнді түрі; * заманауи аспашам — минималистік дизайндағы үлгілер; * өнеркәсіптік аспашам — зауыт, қойма сияқты үлкен орындарға арналған.<ref>[https://www.britannica.com/technology/chandelier Encyclopaedia Britannica. Chandelier — аспашамдардың тарихы мен дамуы туралы мәліметтер.]</ref> == Қолданылуы == Қазіргі кезде аспашамдар тек жарық беру үшін ғана емес, бөлменің интерьерін толықтыратын сәндік бұйым ретінде де пайдаланылады. Олар бөлменің стиліне қарай таңдалады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Жиһаз]] 1x3cmlzv8ryxj6v8m3s7td610gog0hh 3619177 3619176 2026-06-17T18:40:32Z Kasymov 10777 3619177 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Crystal chandelier.jpg|нобай|Аспашам (люстра)]] '''Аспашам''' ({{lang-fr|lustre}}, {{lang-la|lustro}} — ''«жарық беремін»'' деген сөз)  — электр [[Шам|шамдары]] орнатылған, бөлме төбесіне немесе қабырғаға ілінетін, бірнеше шамнан тұратын жарықтандыру құрылғысы. Ол [[Үй|үйді]], қоғамдық [[Ғимарат|ғимараттарды]] және басқа да орындарды жарықтандырумен қатар, сәндік безендіру қызметін атқарады.<ref>[https://ulagat.com/2020/03/14/аспашам/?utm_source=chatgpt.com Уағыздар сөздігі. «Аспашам» мақаласы — аспашамның бірнеше шырағданнан тұратын сәндік жарық құралы екені көрсетілген.]</ref> == Тарихы == Алғашқы аспашамдар шам жағуға арналған қарапайым ілмелі құрылғылардан пайда болды. Ежелгі және орта ғасырларда олар май шамдары мен [[балауыз]] шамдарын орналастыру үшін қолданылған. Кейін электр энергиясының таралуына байланысты аспашамдар электр шамдарына бейімделді.<ref name=":0">[https://www.britannica.com/technology/chandelier Encyclopaedia Britannica — «Chandelier» мақаласы (аспашамның шығу тарихы, шам ұстағыш құрылғылардың дамуы туралы)]</ref> XVIII–XIX ғасырларда аспашамдар сарайлар мен бай үйлердің сәндік элементіне айналды. Олар [[шыны]], [[хрусталь]], [[Металдар|металл]] және басқа да материалдардан жасала бастады.<ref name=":0" /> == Құрылысы == ''Аспашамның негізгі бөліктері:'' * қаңқасы — шамның негізгі тірек бөлігі; * шам ұялары — [[жарық]] көздері орналасатын орын; * плафондар немесе абажурлар — жарықты таратуға арналған бөліктер; * бекіту механизмі — аспашамды төбеге ілуге арналған құрылғы. == Түрлері == ''Аспашамдар құрылысы мен қолданылуына қарай бірнеше түрге бөлінеді:'' * классикалық аспашам — сәндік элементтері көп дәстүрлі үлгі; * хрусталь аспашам — шыны немесе хрусталь бөлшектері бар сәнді түрі; * заманауи аспашам — минималистік дизайндағы үлгілер; * өнеркәсіптік аспашам — зауыт, қойма сияқты үлкен орындарға арналған.<ref>[https://www.britannica.com/technology/chandelier Encyclopaedia Britannica. Chandelier — аспашамдардың тарихы мен дамуы туралы мәліметтер.]</ref> == Қолданылуы == Қазіргі кезде аспашамдар тек жарық беру үшін ғана емес, бөлменің интерьерін толықтыратын сәндік бұйым ретінде де пайдаланылады. Олар бөлменің стиліне қарай таңдалады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Жиһаз]] 6wohfs6xne3o0l3wxbopiedsebfmfck 3619178 3619177 2026-06-17T18:41:19Z Kasymov 10777 «[[Санат:Жиһаз|Жиһаз]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Шамдар|Шамдар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3619178 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Crystal chandelier.jpg|нобай|Аспашам (люстра)]] '''Аспашам''' ({{lang-fr|lustre}}, {{lang-la|lustro}} — ''«жарық беремін»'' деген сөз)  — электр [[Шам|шамдары]] орнатылған, бөлме төбесіне немесе қабырғаға ілінетін, бірнеше шамнан тұратын жарықтандыру құрылғысы. Ол [[Үй|үйді]], қоғамдық [[Ғимарат|ғимараттарды]] және басқа да орындарды жарықтандырумен қатар, сәндік безендіру қызметін атқарады.<ref>[https://ulagat.com/2020/03/14/аспашам/?utm_source=chatgpt.com Уағыздар сөздігі. «Аспашам» мақаласы — аспашамның бірнеше шырағданнан тұратын сәндік жарық құралы екені көрсетілген.]</ref> == Тарихы == Алғашқы аспашамдар шам жағуға арналған қарапайым ілмелі құрылғылардан пайда болды. Ежелгі және орта ғасырларда олар май шамдары мен [[балауыз]] шамдарын орналастыру үшін қолданылған. Кейін электр энергиясының таралуына байланысты аспашамдар электр шамдарына бейімделді.<ref name=":0">[https://www.britannica.com/technology/chandelier Encyclopaedia Britannica — «Chandelier» мақаласы (аспашамның шығу тарихы, шам ұстағыш құрылғылардың дамуы туралы)]</ref> XVIII–XIX ғасырларда аспашамдар сарайлар мен бай үйлердің сәндік элементіне айналды. Олар [[шыны]], [[хрусталь]], [[Металдар|металл]] және басқа да материалдардан жасала бастады.<ref name=":0" /> == Құрылысы == ''Аспашамның негізгі бөліктері:'' * қаңқасы — шамның негізгі тірек бөлігі; * шам ұялары — [[жарық]] көздері орналасатын орын; * плафондар немесе абажурлар — жарықты таратуға арналған бөліктер; * бекіту механизмі — аспашамды төбеге ілуге арналған құрылғы. == Түрлері == ''Аспашамдар құрылысы мен қолданылуына қарай бірнеше түрге бөлінеді:'' * классикалық аспашам — сәндік элементтері көп дәстүрлі үлгі; * хрусталь аспашам — шыны немесе хрусталь бөлшектері бар сәнді түрі; * заманауи аспашам — минималистік дизайндағы үлгілер; * өнеркәсіптік аспашам — зауыт, қойма сияқты үлкен орындарға арналған.<ref>[https://www.britannica.com/technology/chandelier Encyclopaedia Britannica. Chandelier — аспашамдардың тарихы мен дамуы туралы мәліметтер.]</ref> == Қолданылуы == Қазіргі кезде аспашамдар тек жарық беру үшін ғана емес, бөлменің интерьерін толықтыратын сәндік бұйым ретінде де пайдаланылады. Олар бөлменің стиліне қарай таңдалады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Шамдар]] efk6yrky5mw457rksttn38vlvao5i8h 0 782606 3619188 3618973 2026-06-17T19:17:48Z Kasymov 10777 3619188 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Эмин Гюрсой |шынайы есімі = Emin Gürsoy |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Эмин Гюрсой |туған күні = 12.05.1968 |туған жері = [[Гюней]], [[Денизли (ил)|Денизли уәлаяты]], [[Түркия]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = Анадолы университеті Мемлекеттік консерваториясы |мамандығы = [[Актёр]], [[Сценарийші]] |азаматтығы = {{TUR}} |белсенді жылдары = 1994 — қазіргі уақыт |бағыты = [[драма]], [[комедия]], [[тарихи фильм]] |киностудия = |жұбайы = |серігі = |ата-анасы = |туыстары = |отбасы = |марапаттары = [[Халықаралық Адана кинофестивалі|«Алтын құндыз» сыйлығы]] (2018) |imdb_id = 1202823 |қолтаңбасы = |сайты = |ортаққор = }} '''Эмин Гюрсой''' ({{lang-tr|Emin Gürsoy}}; [[12 мамыр]] [[1968 жыл|1968]], [[Денизли (ил)|Денизли]]) — түрік актері және сценарисі.<ref>{{cite web |url=https://kinopoisk.ru |title=Эмин Гюрсой (Emin Gürsoy) — Фильмография, biographie, роли |website=Кинопоиск |accessdate=2026-06-16 |lang=ru}}</ref><ref>{{cite web |url=https://imdb.com |title=Emin Gürsoy — Biography, Filmography and Awards |website=IMDb |accessdate=2026-06-16 |lang=en}}</ref> == Өмірбаяны == Эмин Гюрсой 1968 жылғы 12 мамырда Денизли уәлаятының Гюней ауданында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://wikipedia.org |title=Emin Gürsoy — Vikipedi |website=Vikipedi |accessdate=2026-06-16 |lang=tr}}</ref> 1994 жылы Анадолы университеті Мемлекеттік консерваториясының театр бөлімін тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://biletinial.com |title=Emin Gürsoy — Tiyatro Oyuncusu ve Yönetmeni, Sinema ve Dizi Oyuncusu |website=Biletinial |accessdate=2026-06-16 |lang=tr}}</ref> Еңбек жолында [[Анталия]] және Ван мемлекеттік театрларында қызмет етті. Кейіннен [[Измит]] қалалық театрының труппасына қосылып, әртүрлі спектакльдерде рөлдерді сомдады.<ref>{{cite web |url=https://biyografya.com |title=Emin Gürsoy Biyografisi |website=Biyografya |accessdate=2026-06-16 |lang=tr}}</ref> 1996 жылы [[Италия]]да театр өнері бойынша ұйымдастырылған воркшоптарға (шығармашылық шеберлік сабақтарына) қатысты.<ref>{{cite web |url=https://haberler.com |title=Emin Gürsoy Hayatı ve Biyografisi |website=Haberler |accessdate=2026-06-16 |lang=tr}}</ref> 2018 жылы өткен 25-ші Халықаралық Адана кинофестивалінде «Сибел» фильміндегі үздік өнері үшін «Алтын құндыз» «Үздік екінші пландағы ер адам рөлі» номинациясы бойынша марапатқа ие болды.<ref>{{cite web |url=https://wikipedia.org |title=25. Uluslararası Adana Film Festivali Ödülleri |website=Vikipedi |accessdate=2026-06-16 |lang=tr}}</ref><ref>{{cite web |url=https://themoviedb.org |title=Emin Gürsoy — TMDB Profile |website=The Movie Database |accessdate=2026-06-16 |lang=ru}}</ref> == Фильмографиясы == === Фильмдер === {| class="wikitable" |- ! Жыл !! Туынды !! Рөл |- |2022 |''Kurtuluş Hattı'' |[[Мехмет Акиф Эрсой]] |- | |2020 || ''Karakomik Filmler 2: Deli'' || Тергеуші полиция |- | |2018 || ''Sibel'' || Эмин |- | |2015 || ''Pek Yakında'' || Иззеттин |- | |2013 || ''Bu İşte Bir Yalnızlık Var'' || Алтан |- | rowspan="2" |2011 |''Devrimden Sonra'' | |- | ''Entelköy Efeköy'e Karşı'' || Ашыры Мұстафа |- | |2009 || ''Denizden Gelen'' || Режеп |- | rowspan="2" |2007 || ''Mutluluk'' || Тахсин |- || ''Made in Europe'' || Мехмет |- | |2006 || ''Sözün Bittigi Yer'' || Исмаил |- | |2005 || ''The İmam'' || Мехмет қожа |- | rowspan="2" |2001 || ''Derviş'' || Әли |- || ''Deli Yürek: Bumerang Cehennemi'' || Құсшы |} === Телехикаялар === {| class="wikitable" |- ! Жыл !! Туынды !! Рөл |- |2025-2026 |''Cennetin Çocukları'' |Топал Эфе |- |2024-2025 |''Kızıl Goncalar'' |Лоқман |- |2024 |''Aziz Mahmud Hüdayi: Aşkın Yolculuğu'' | |- |2023-2024 |''Ateş Kuşları'' |Қажы |- |2023- |''Yeşil Deniz: Milenyum'' |Хижаби Макасшы |- |2020-2023 |''[[Құрылыс: Осман]]'' |Құмрал Абдал |- |2017-2020 | ''Kalk Gidelim'' |Сефер Зәйтүн |- |2017 |''[[Ғаламат ғасыр: Көсем дәуірі]]'' |Шейх Абдулмежит Сиваси |- |2014-2016 | ''Yeşil Deniz'' |Хижаби Макасшы |- |2014 | ''Bir Yusuf Masalı'' |Тігінші Жақып |- |2012 | ''Ustura Kemal'' |Нико |- |2011 | ''Yamak Ahmet'' |Эмин |- |2010 | ''Küstüm Çiçeği'' |Решат |- ||2009|| ''Kış Masalı'' || Исмаил |- ||2008-2009|| ''Baba Ocağı'' || Режеп |- ||2007-2008|| ''[[Генжо]]'' || Сефа |- ||2006-2007|| ''Yeşeren Düşler'' || Дели Фазыл |- ||2006|| ''Eylül'' || Вейсел |- ||2005|| ''Canım Annem'' || Жемил |- ||2004|| ''Çınaraltı'' || Қадір |- ||2003|| ''Hayat Bağları'' || Құсшы |- ||1998-2002|| ''[[Асау жүрек]]'' || Құсшы |- ||1998|| ''Üvey Baba'' || Кемал |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия актерлері]] 8bvcv2wm0u5vxztfvj14e8bfnvx8ar0 0 782607 3619189 3618969 2026-06-17T19:18:02Z Kasymov 10777 3619189 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Түнжел Күртиз |шынайы есімі = Tuncel Kurtiz |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Түнжел Таянч Күртиз |туған күні = 1.2.1936 |туған жері = [[Измит]], Коджаэли, [[Түркия]] |қайтыс болған күні = 27.9.2013 |қайтыс болған жері = [[Бешикташ]], [[Ыстанбұл]], [[Түркия]] |қайтыс болу себебі = [[Жүрек талмасы]] |бейіті = Чамлыбел зираты, Балыкесир |білімі = [[Ыстанбұл университеті]] |мамандығы = [[Актёр]], [[Сценарийші]], [[Кинопродюсер|Продюсер]], [[Кинорежиссёр|Режиссер]] |азаматтығы = {{TUR}} |белсенді жылдары = 1958 — 2013 |бағыты = [[драма]], [[криминалды фильм]], [[тарихи фильм]] |жұбайы = Мененд Куртиз |марапаттары = «Алтын қызғылт сары» кинофестивалінің сыйлықтары, «Өмір бойғы жетістіктері үшін» құрметті сыйлығы (2011) |imdb_id = 0476008 |сайты = |ортаққор = Tuncel Kurtiz }} '''Түнжел Таянч Күртиз''' ({{lang-tr|Tuncel Tayanç Kurtiz}}; [[1 ақпан]] [[1936 жыл|1936]], [[Коджаэли]] — [[27 қыркүйек]] [[2013 жыл|2013]], [[Ыстанбұл]]) — [[түріктер|түрік]] театр және кино [[актёр|актері]], [[режиссёр]], [[продюсер]] әрі [[сценарийші]]. == Жастық шағы == Әкесі Вала Бей — [[Салоники]] қаласында дүниеге келген түрік бюрократы, ал анасы Мүфиде Ханым — [[босниялықтар|босняк текті]] мұғалім болған. Түнжел 8 жасқа толғанда отбасымен бірге [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-қа қоныс аударып, онда 5 жыл тұрғаннан кейін отанына қайта оралды.<ref>[http://medyatava.com Tuncel Kurtiz Hangi Erkek Dergisine Kapak Oldu?] — Medyatava, 2010. (түрікше). Мұрағатталған 16 ақпан 2013 жылы.</ref><ref>[http://aksam.com.tr Tuncel Kurtiz kimdir?... İşte unutulmaz Ramiz Dayı replikleri] — Akşam, 2013. (түрікше).</ref> Хайдарпаша лицейін бітірген соң, жоғары оқу орнында қысқа уақыт құқық факультетінде, кейіннен ағылшын филологиясы, философия, [[психология]] және өнер тарихы бөлімдерінде білім алғанымен, ешқайсысын толық тәмамдаған жоқ. [[1954 жыл]]ы ІЕТТ (Ыстанбұл электр, трамвай және туннель кәсіпорны) мекемесінде жұмыс істеді. Кейінірек [[Ыстанбұл университеті]]нің студенттер одағы жанындағы театр труппасына қосылды. == Карьерасы == Алғаш рет актерлік жолын [[1959 жыл]]ы Дормен театрында бастап, кейіннен көптеген кинофильмдерге түсті. «Отар» (Sürü) фильмі арқылы танымалдылықтың шыңына жетті. Актер табиғат аясында, оңаша өмір сүргенді ұнататын тұлға ретінде белгілі болған. [[1979 жыл]]ы жарық көрген «Гүл Хасан» (Gül Hasan) фильмімен алғашқы режиссерлік дебютін жасады. 1981 жылы [[Анталия]]да өткен «Алтын қызғылт сары» кинофестивалінде Нуреттин Сезермен бірлесіп жазған осы «Гүл Хасан» фильмі үшін «Үздік сценарий» жүлдесін жеңіп алды. Эрол Кескин, Хади Чаман және Эрол Гюнайдынмен бірге «Генар» театрының негізін қалады. 1980-жылдары шетелде өмір сүріп, [[Германия]] мен [[Швейцария]] арасында шығармашылықпен айналысты. Әйгілі режиссер Питер Бруктың бірнеше туындыларында рөл сомдады. 1993 жылы [[Түркия]]ға оралды. 2006 жылы «Қажы» (Hacı), 2007 жылы «Аси» (Asi) телесериалдарында ойнады. 2009 жылдың басында экранға шыққан «Күздің күйзелісі» (Güz Sancısı) фильмінде Камил Эфeнді рөлін сомдады. Дәл осы жылы көрсетіле бастаған **«Эзел»** (Ezel) сериалындағы **Рамиз Караэски** (Рамиз Дайы) рөлі оның даңқын одан әрі арттырып, халықтың ерекше ықыласына бөледі. 2010 жылдың жазында NTV арнасында әйелі және қайын інісімен бірге Балыкесирдің Эдремит ауданына қарасты [[Чамлыбел]] ауылында басқаратын «Зейтинбағы» бутиктік қонақүйінде танымал қонақтарды қабылдап, «Тунджель Куртиз және достары» атты бағдарлама жүргізді. Дәл осы жылы [[BBC]]-дің «Өмір» (Life) деректі фильмін дыбыстады. Көптеген ұлттық және халықаралық марапаттардан бөлек, 2011 жылдың қазан айында 48-ші [[Анталия]] «Алтын қызғылт сары» кинофестивалінде «Өмір бойғы жетістіктері үшін» құрметті сыйлығына ие болды. == Өлімі == 2013 жылғы 27 қыркүйекте Этилердегі (Ыстанбұл) өз үйінде жүрек талмасынан 77 жасында қайтыс болды. 2013 жылғы 29 қыркүйекте Балыкесир уәлаятының Эдремит ауданына қарасты Чамлыбел ауылында жерленді. Көзі тірісінде өзінің зиратына ешқандай құлпытас қоймауды өсиет етіп қалдырған. == Фильмографиясы == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Фильм ! Рөл ! Ескертулер мен марапаттар |- | 1964 || ''Şeytanın Uşakları'' || || |- | rowspan="15"|1965 || ''Üçünüzü De Mıhlarım'' || Хүсейін || |- | ''Son Kuşlar'' || || |- | ''Sokakta Kan Vardı'' || || |- | ''Sokaklar Yanıyor'' || Орхан || |- | ''Sayılı Kabadayılar'' || Шолақ Махмұт || |- | ''Krallar Kralı'' || || |- | ''Konyakçı'' || || |- | ''Kanlı Meydan'' || || |- | ''Haracıma Dokunma'' || Шолақ Махмұт || |- | ''Güzel Bir Gün İçin'' || Бардағы тұтынушы || |- | ''Büyük Şehrin Kanunu'' || || |- | ''Bitmeyen Yol'' || || |- | ''Bir Caniye Gönül Verdim'' || || |- | ''Ben Öldükçe Yaşarım'' || Жемил || |- | ''Babasız Yaşayamam'' || || |- | rowspan="17" | 1966 || ''Ağaların Savaşı'' || || |- | ''Zehirli Kucak'' || || |- | ''Yiğit Yaralı Olur'' || Ремзи Кожаел || |- | ''Silahların Kanunu'' || || |- | ''Silahına Sarılan Adam'' || || |- | ''Nikahsızlar'' || || |- | ''Kıran Kırana'' || Тунжел || |- | ''Karanlıkta Vuruşanlar'' || || |- | ''Kanunsuz Yol'' || || |- | ''Kanunsuz Dağlar'' || || |- | ''Kanlı Mezar'' || || |- | ''Kader Çıkmazı'' || || |- | ''[[Шекара заңы (фильм, 1966)|Hudutların Kanunu]]'' || Бәкір || |- | ''Dört Kurшun'' || Кә can (Басқарушы) || |- | ''Çirkin Kral'' || Жахит || |- | ''Çingene'' || || |- | ''At Avrat Silah'' || || |- | rowspan="3" | 1967 || ''Kuduz Recep (Aslan Arkadaşım)'' || Хамза || |- | ''Krallar Ölmez'' || Комиссар || |- | ''Bana Kurşun İşlemez'' || Женгиз || |- | rowspan="2" | 1970 || ''Umut'' || Хасан || |- | ''Tatort'' || Der Kleine || Неміс телехикаясы |- | 1974 || ''Otobüs'' || 2-ші адам || |- | 1977 || ''Nehir'' || || |- | rowspan="2" | 1978 || ''Kanal'' || Абузер ағай || |- | ''[[Сүрү (фильм)|Sürü]]'' || Хамо || |- | rowspan="2" | 1979 || ''Gül Hasan'' || || Сонымен қатар фильмнің режиссері мен сценаристі <br> Анталия «Алтын апельсин» кинофестивалі — «Үздік сценарий» марапаты |- | ''Bereketli Topraklar Üzerinde'' || || Сонымен қатар фильмнің сценаристі мен продюсері |- | 1981 || ''Kleiner Mann was tun'' || || Германия өндірісі |- | rowspan="2" | 1983 || ''Kalabaliken i Bender'' || || Швеция өндірісі |- | ''[[Қабырға (фильм)|Duvar]]'' || Тонтон Әли || |- | 1984 || ''Turkse Video'' || Йылмаз || Қысқаметражды фильм |- | rowspan="2" | 1985 || ''Die Abschiebung'' || || Германия өндірісі |- | ''Vägen till Gyllenblå!'' || Др. Крулл || Швеция телехикаясы |- | 1987 || ''Den Frusna Leoparden'' || Давид || Швеция өндірісі |- | 1986 || ''Hiuch HaGdi'' || Хилми || [[Берлин халықаралық кинофестивалі|Берлин кинофестивалі]] «Күміс аю» (Үздік ер адам рөлі) марапаты |- | 1987 || ''Aufbrüche'' || || Германия өндірісі |- | 1988 || ''Livsfarlig Film'' || Танталус, ирандық || Швеция өндірісі |- | rowspan="3" | 1989 || ''Noel Baba'' || || Германия өндірісі |- | ''Täcknamn Coq Rouge'' || Аль-Хуль || Швеция өндірісі |- | ''Mahabharata'' || Шакуни || Халықаралық туынды |- | rowspan="3" | 1990 || ''Skyddsängeln'' || Ивар || Швеция өндірісі |- | ''Zeit der Rache'' || || Аустрия өндірісі |- | ''Die Hallo-Sisters'' || Сэми || rowspan="2" | Неміс телехикаясы |- | 1992 || ''Kvällspressen'' || Абдель |- | rowspan="3" | 1993 || ''Çakalların İzinde'' || || Телехикая |- | ''Korkunun Karanlık Gölgesi'' || || Германия өндірісі |- | ''Ağrı'ya Dönüş'' || || |- | rowspan="2" | 1994 || ''Bir Aşk Uğruna'' || Энвер || Анталия «Алтын апельсин» кинофестивалі — «Үздік екінші пландағы ер адам рөлі» марапаты |- | ''Aşk Ölümden Soğuktur'' || Дурсун || |- | 1995 || ''Cemile ve Umudun Masalı'' || || |- | rowspan="5" | 1996 || ''Cemile'' || || |- | ''Usta Beni Öldürsene'' || || |- | ''Tabutta Rövaşata'' || Реис || |- | ''Işıklar Sönmesin'' || Хайдар аға || |- | ''İstanbul Kanatlarımın Altında'' || Топал Режеп паша || |- | rowspan="3" | 1997 || ''Gräfin Sophia Hatun'' || || Қысқаметражды фильм |- | ''Çökertme'' || || |- | ''Akrebin Yolculuğu'' || Агах || Анкара халықаралық кинофестивалі — «Үздік екінші пландағы ер адам рөлі» марапаты |- | 1998 || ''Vive la mariée... et la libération du Kurdistan'' || Исмет ағай || Франция өндірісі |- | 1998 || ''Hoşçakal Yarın'' || Али Элверди || |- | 1999 || ''Kurtlar Sofrası'' || || Телехикая |- | 2000 || ''Kumru'' || Халил || Телефильм |- | rowspan="3" | 2001 || ''O da Beni Seviyor'' || Черибашы || |- | ''Şellale'' || Кел Селим || Садри Алышык марапаты — «Үздік ер адам рөлі» марапаты |- | ''A cavallo della tigre'' || Тигре || Италия өндірісі |- | rowspan="2" | 2003 || ''Alacakaranlık'' || Алаирбей Бозоғлы || Телехикая |- | ''İnat Hikayeleri'' || Баяндаушы (Латиф, Латиф Шах, Жанбаз Шахо) || Сонымен қатар фильмнің сценаристі және фильмдегі жалғыз кәсіби актер |- | 2006 || ''Hacı'' || Хажы Хайруллах Гесили || rowspan="2" | Телехикая |- | rowspan="2" | 2007 || ''Kara Duvak'' || Хашим Мевлүтоғлы |- | ''[[Жәннат жиегінде (фильм)|Yaşamın Kıyısında]]'' || Әли Ақсу || Анкара халықаралық кинофестивалі — «Үздік екінші пландағы ер адам рөлі» марапаты <br> Анталия «Алтын апельсин» кинофестивалі — «Үздік екінші пландағы ер адам рөлі» марапаты <br> 1-ші Йешилчам марапаты — «Үздік екінші пландағы ер адам рөлі» марапаты |- | 2007-2008 || ''Asi'' || Жемал аға || Телехикая |- | rowspan="3" | 2008 || ''Jack Hunter and the Lost Treasure of Ugarit'' || Саид || АҚШ өндірісіндегі телехикая |- | ''Lal'' || Ертегіші данышпан || Қысқаметражды фильм |- | ''Güz Sancısı'' || Кәмил мырза || |- | rowspan="2" | 2009 || ''Kayıp Armağan'' || || Анимациялық фильм |- | ''Siyah Beyaz'' || Ахмет Нихат || |- | 2009-2011 || ''[[Езел (телесериал)|Ezel]]'' || Рамиз Караески || rowspan="2" | Телехикая |- | 2012-2013 || ''[[Сүлеймен сұлтан (телехикая)|Muhteşem Yüzyıl]]'' || Абуссууд әпенді |- | 2013 || ''Mutlu Aile Defteri'' || Йылдырым Ташюмрук || |} == Марапаттары == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="6" style="background:#B0C4DE" |Марапаттары |- !style="background:#CCCCCC" |Жыл !style="background:#CCCCCC" |Туынды !style="background:#CCCCCC" |Кейіпкер !style="background:#CCCCCC" |Марапаттау рәсімі !style="background:#CCCCCC" |Номинация !style="background:#CCCCCC" |Нәтиже |- |2011 | | |«Алтын апельсин» кинофестивалі |Өмір бойы жетістіктері үшін құрметті марапаты |{{Жеңіс}} |- |2010 | | | |Құрметті марапат |{{Жеңіс}} |- |2007 |''[[Жәннат жиегінде (film)|Yaşamın Kıyısında]]'' |Әли Ақсу |44-ші «Алтын апельсин» кинофестивалі |Үздік екінші пландағы ер адам рөлі |{{Жеңіс}} |- |2002 |''Şellale'' | |7-ші Садри Алышык театр және кино актерлері марапаты |Үздік ер адам рөлі (Кино) |{{Жеңіс}} |- |1998 |''Çok Tuhaf Soruşturma'' | |2-ші Афифе театр марапаты |Жылдың ең табысты екінші пландағы ер адам рөлі |{{Жеңіс}} |- |1994 |''Bir Aşk Uğruna'' | |31-ші «Алтын апельсин» кинофестивалі |Үздік екінші пландағы ер адам рөлі |{{Жеңіс}} |- |1986 |''The Smile of the Lamb'' |Хилми |[[Берлин кинофестивалі]] |Үздік ер адам рөлі |{{Жеңіс}} |- |1981 |''Gül Hasan'' | |18-ші «Алтын апельсин» кинофестивалі |Үздік сценарий |{{Жеңіс}} |- |1980 |''[[Sürü (фильм)|Sürü]]'' |Hamo |17-ші «Алтын апельсин» кинофестивалі |Үздік екінші пландағы ер адам рөлі |{{Жеңіс}} |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Жүрек талмасынан қайтыс болғандар]] [[Санат:Түркия актерлері]] [[Санат:Түркия кинорежиссерлері]] 4e5zd1pwuqpxkkfsv60sx7s7jbm1xdl 0 782608 3619190 3618549 2026-06-17T19:18:14Z Kasymov 10777 «[[Санат:1972 жылы туғандар|1972 жылы туғандар]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3619190 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Барыш Фалай |шынайы есімі = Barış Falay |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Барыш Фалай |туған күні = 9.4.1972 |туған жері = [[Эдремит]], [[Балыкесир уәлаяты|Балыкесир]], [[Түркия]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = Анкара университеті |мамандығы = [[Актер]], Театр педагогы |азаматтығы = {{TUR}} [[Түркия]] |белсенді жылдары = 1995 — қазіргі уақыт |бағыты = [[драма]], [[комедия]], [[криминалды фильм]] |жұбайы = Эсра Ронабар (2006 жылдан бастап) |балалары = Рюзгар Мави Фалай (2009 ж.т.) |марапаттары = Журнал журналистері қауымдастығының «Үздік ер адам актері» сыйлығы |imdb_id = 1713437 |сайты = |ортаққор = }} '''Барыш Фалай''' ({{lang-tr|Barış Falay}}; [[9 сәуір]] [[1972 жыл|1972]], [[Балыкесир]]) — түрік театр және кино актері. == Жастық шағы мен білімі == Барыш Фалай [[1972 жыл]]ғы [[9 сәуір]]де Балыкесир уәлаятының Эдремит aunанында дүниеге келген. Отбасының арғы тамыры [[Босния және Герцеговина|Босния]], [[Крит]] аралы және [[Орталық Азия]] өңірлерінен бастау алады. Әкесінің мемлекеттік қызметтегі жұмысына байланысты балалық шағында [[Анкара]], [[Диярбақыр]] сияқты [[Түркия]]ның бірнеше қалаларында тұрған. Коджатепе Мимар Кемал лицейін тәмамдаған соң, Анкара университеті Тіл және тарих-география факультетінің театр бөліміне түсіп, оны сәтті бітірді. == Карьерасы == === Театр өнері === Түрлі жекеменшік театрларда және Анкара мемлекеттік театрында 2 жыл бойы еңбек етті. 1996 жылы емтиханнан өтіп, Коджаэли қалалық театрының актерлік труппасына қабылданды. Өзінің театр сахнасындағы жолын Уильям Шекспирдің «Гамлет» қойылымымен бастаған актер кейіннен «Үш тиындық опера», «Қонақ», «Жүк көлігі», «Роберто Зукко», «Азизнаме», «Яшар не өмір сүрмейді, не өлмейді» сияқты көптеген танымал спектакльдерде рөлдерді сомдады. Актерлікпен қатар «Су перісі ертегісі» және «Жазғы түндегі түс» қойылымдарына режиссерлік етті. Сондай-ақ театр жанындағы мектепте ұстаздық қызмет атқарды. 2015 жылдың желтоқсанында Коджаэли қалалық театрындағы жұмысын аяқтады. === Телевизия және кино === Телевизиялық мансабын «Тәтті өмір», «Жарты алма», «Бақташы» секілді ситкомдардағы шағын рөлдерден бастады. Алғашқы үлкен танымалдылыққа «Алие» сериалындағы Мүджахит (Мүжо) рөлі арқылы қол жеткізді. 2009–2011 жылдар аралығында көрсетілген культтік «Езел» сериалындағы Али Кыргыз (Қысқыш Али) рөлін ойнап, көрермендердің ерекше ықыласына бөленді және осы рөлі үшін Журнал журналистері қауымдастығы тарапынан «Үздік ер адам актері» номинациясын жеңіп алды. Кейінгі жылдары «Ал қызыл орамалдым» сериалында Жәмшит рөлін, 2013–2015 жылдары «Су тасқыны» сериалында адвокат Селим Серез рөлін және «Қиын-қыстау» туындысында Харун Эргуван кейіпкерін сәтті сомдап шықты. Соңғы ірі жобаларының бірі ретінде «Өмер» сериалында Решат рөлін ойнады. == Жеке өмірі == 2006 жылғы 7 шілдеде өзі сияқты танымал түрік актрисасы Эсра Ронабармен шаңырақ көтерді. Ерлі-зайыптылардың 2009 жылы туған Рюзгар Мави есімді бір ұлы бар. == Фильмографиясы == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="4" style="background:LightSteelBlue"|Телевизия |- ! Жыл ! Туынды ! Рөл ! Ескертулер |- |1995 |''Çiçek Taksi'' | | |- | rowspan="2"|2001 |''Bizim Çocuklarımız'' | | |- |''90-60-90'' | | |- | rowspan="4"|2002 |''Tatlı Hayat'' |Психикалық ауру | |- |''Yarım Elma'' | | |- |''Kuzenlerim'' |Энгин мұғалім | |- |''Dadı'' |Шафак |51-бөлім |- |2004 |''Karım ve Annem'' |Жошқун |Мини-сериал |- |2004-2006 |''Aliye'' |Мүжахит Гүрбоға (Мүжо) |Екінші пландағы актер |- |2006 |''Bebeğim'' |Явуз Көроғлы |Mini-сериал |- |2008 |''Çemberin Dışında'' |Мафия | |- |2009 |''İstanbul Çocukları'' | | |- |2009-2011 |''[[Езел (телесериал)|Ezel]]'' |Али Қырғыз (Керпетен Али) | rowspan="6" |Басты рөлдегі актер |- |2011-2012 |''Al Yazmalım'' |Жемшит Атеш |- |2013-2015 |''Medcezir'' |Селим Серез |- |2015-2017 |''Paramparça'' |Харун Эргуван |- |2020-2021 |''Menajerimi Ara'' |Кырач Өздал |- |2023-2024 |''Ömer'' | rowspan="2"|Решат Адемоғлы |- |2023 |''Yalı Çapkını'' |Қонақ актер |- |2025 |''Kardelenler'' |Корай Гүндоған | rowspan="2" |Басты рөлдегі актер |- |2025-2026 |''Kuruluş Orhan'' |Шахиншах бей |- ! colspan="4" style="background:LightSteelBlue"|Интернет |- ! Жыл ! Туынды ! Рөл ! Ескертулер |- |2023 |''İyi Adamın 10 Günü'' |Мажит |[[Netflix]] фильмі |- ! colspan="4" style="background:LightSteelBlue"|Кино |- ! Yıl ! Yapım ! Rol ! Notlar |- |rowspan="2"|2008 |''Şeytanın Pabucu'' |Ниязи | |- |''Kirpi'' |Жилет Сади | |- |2011 |''Ya Sonra'' |Жем Кантоғлы | |- |2021 |''Sen Ben Lenin'' |Комиссар Эрол | |- |2025 |''Uykucu'' |Картал | |} == Театр қойылымдары<ref>{{Cite web | url = https://tiyatrolar.com.tr | title = Barış Falay | accessdate = 2021-03-22 | publisher = tiyatrolar.com.tr | archive-url = https://web.archive.org/web/20160812190624/https://tiyatrolar.com.tr | archive-date = 2016-08-12 | language = tr}}</ref><ref>{{Cite web | url = https://tiyatronline.com | title = Kişiler: Barış Falay | accessdate = 2021-03-22 | publisher = tiyatronline.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20191120084832/https://tiyatronline.com | archive-date = 2019-11-20 | language = tr}}</ref> == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="4" style="background:LightSteelBlue"|Актер ретінде қатысқан қойылымдары |- ! Жыл ! Қойылым ! Рөл ! Сахналанған жері |- |1993-1994 |''Mahmud ile Yezida'' | | rowspan="2" |Анкара мемлекеттік театры |- |1996-1997 |''Macun Okkası'' | |- |1997 |''[[Гамлет|Hamlet]]'' |Rosenerantz |Kocaeli қалалық театры |- | |''Üç Kuruşluk Opera'' | | |- | |''Misafir'' | | |- |1999 |''Roberto Zucco'' |Қарт адам / Ағасы | |- | |''Kamyon'' | | rowspan="5"|Kocaeli қалалық театры |- |2002 |''Kırmızı Yorgunları'' | |- | |''Aziznâme'' | |- |2004 |''Barış'' |Хор |- | |''Karar Kimin'' | |- | |''Bahar Noktası'' | | |- | |''Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz'' | | |- |2008 |''Çatışmalar'' | | rowspan="5" |Kocaeli қалалық театры |- |2011 |''Karanlıkta Komedi'' | |- | |''Kafesten Bir Kuş Uçtu (Guguk Kuşu)'' |Mc Murphy |- |2012 |''Rasat Zamanı'' | |- |2018 |''Asalet Kumkuması'' | |- ! colspan="4" style="background:LightSteelBlue"|Режиссерлік еткен қойылымдары |- ! Жыл ! Қойылым ! Рөл ! Сахналанған жері |- |2001 |''[[Жазғы түндегі түс (пьеса)|Bir Yaz Gecesi Rüyası]]'' | |Kocaeli қалалық театры |- | |''Deniz Kızı Masalı'' | | |} == Марапаттары мен номинациялары == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- !scope="col"| Жыл !scope="col"| Марапат !scope="col"| Номинация !scope="col"| Жоба !scope="col" class="unsortable" | Нәтиже |- !scope=row| |Журналистер қауымдастығының марапаты (Magazin Gazetecileri Derneği) |Үздік ер адам рөлі | ''[[Езел (телесериал)|Ezel]]'' |{{Жеңіс}} |- !scope=row|2012 |3-ші «Алтын арыстан» кәсіби жетістік марапаты<ref>{{Cite web|url = https://www.haberler.com/altin-aslan-meslek-basari-odulleri-sahiplerini-3539776-haberi/|title = ''Altın Aslan Meslek Başarı Ödülleri'' Sahiplerini Buldu - Haberler|accessdate = 2021-03-22|date = 2012-04-15|publisher = haberler.com|archive-url = https://web.archive.org/web/20120514032303/https://www.haberler.com/altin-aslan-meslek-basari-odulleri-sahiplerini-3539776-haberi/|archive-date = 2012-05-14|language = tr}}</ref> |Үздік драмалық ер адам рөлі | |{{Жеңіс}} |- !2012 |XII. Direklerarası көрермендер марапаты |Үздік ер адам рөлі |''Kafesten Bir Kuş Uçtu'' |{{Жеңіс}} |- !scope=row|2014 |5-ші Ayaklı Gazete тележұлдыздары марапаты<ref>{{Cite web|url = https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/magazin/kirmizi-halida-siklik-yarisi-27493650|title = Kırmızı halıda şıklık yarışı - Magazin Haberleri|date = 2014-10-31|publisher = hurriyet.com.tr|archive-url = https://web.archive.org/web/20180512040155/https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/magazin/kirmizi-halida-siklik-yarisi-27493650|archive-date = 2018-05-12|language = tr}}</ref><ref>{{Cite web|url = https://www.ayyapim.com/tr-tr/odullerimiz|title = Ödüllerimiz|accessdate = 2021-03-22|publisher = ayyapim.com|archive-url = https://web.archive.org/web/20190803045037/https://www.ayyapim.com/tr-tr/odullerimiz|archive-date = 2019-08-03|language = tr}}</ref> |Телехикаядағы үздік екінші пландағы ер адам рөлі (Драма) |''Medcezir'' |{{Жеңіс}} |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия актерлері]] [[Санат:Түркия театр режиссерлері]] 9pbzfl6cbzt42y2gbvm5d7z0lj1znea 0 782612 3619191 3618966 2026-06-17T19:19:18Z Kasymov 10777 3619191 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Тұтұқа |шынайы есімі = {{lang-zh|土土哈}} (Tǔtǔhā) |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = 1237 |туған жері = [[Қыпшақ даласы]] |қайтыс болған күні = 1297 |қайтыс болған жері = [[Юань империясы]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = [[Моңғол империясы]]<br>[[Юань империясы]] |шыққан тегі = [[Қыпшақтар|Қыпшақ]] (Елбөрілі тайпасы) |діні = [[Тәңіршілдік]] |әкесі = Балтушақ (Баньдучар) |анасы = |жұбайы = |балалары = Чонхур |туыстары = Құлысман (атасы), [[Елтемір]] (немересі), Баян (немересі) |қызмет еткен жылдары = [[XIII ғасыр]]дың екінші жартысы |атағы = Бас қолбасшы, Бас әскери кеңес басшысының көмекшісі |білімі = |әскер түрі = Атты әскер |басқарды = Юань империясының солтүстік әскері |әскери бөлімі = Императорлық қыпшақ гвардиясы (Хасс қыпшақ ұланы) |шайқасы = Хайдуға қарсы соғыс<br>Ширегі мен Тоқтемір бүлігін басу<br>Наян кінәздің көтерілісі<br>Енисей қырғыздарын бағындыру |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Тұтұқа''' ({{lang-zh|土土哈}}, [[пінин]]: ''Tǔtǔhā''; [[1237 жыл]] — [[1297 жыл]]) — [[Юань империясы]]ның көрнекті әскери қолбасшысы, мемлекеттік қайраткер, шығыс [[Қыпшақтар|қыпшақ]] бірлестігіне кіретін өлбүрлі (олбури) тайпасының билеушілер әулетінен шыққан.<ref name="Piliptshuk">Пилипчук Я. В. Кыпчаки в Китае // Китаєзнавчі дослідження. — 2014. — № 1-2. — С. 104-111.</ref> [[Құбылай хан]]ның ең сенімді әрі ықпалды генералы және Юань сарайындағы таңдаулы «Қыпшақ гвардиясының» (ұланының) негізін қалаушы болып табылады.<ref name="KazE">Қазақстан: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев. — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 2005. — Т. 8. — ISBN 9965-9746-4-0.</ref> == Шығу тегі == Тұтұқа Шығыс Дешт-і Қыпшақ даласында үстемдік құрған елбөрілі тайпасының хандар әулетінен шыққан. Оның атасы Құлысман (Хулусумань) мен әкесі Балтушақ (Баньдучар) Шыңғыс хан империясының күшейген тұсында монғолдарға өз еркімен бағынып, әскери жорықтарға қатысқан.<ref name="Kadyrbaev">Кадырбаев А. Ш. Кыпчаки в политической жизни империи Юань // Общество и государство в Китае. — Москва: Наука, 1983. — С. 120-125.</ref> Балтушақ монғолдардың Руське жасаған жорықтарына қатысып, кейіннен Құбылай ханның әскерін басқарған. Осы адал қызметі үшін олардың әулеті Юань империясының сарайында үлкен бедел мен саяси ықпалға ие болды. == Әскери қызметі == Тұтұқа өзінің дарынды қолбасшылық қасиетімен және [[Құбылай хан]]ға адалдығымен көзге түсті. Ол империяның ішкі тұрақтылығын сақтауда келесідей ірі әскери жорықтарды басқарды: * '''Хайдуға қарсы соғыс (1270–1290 жж.):''' Үгедей ұлысының билеушісі Хайдудың Құбылайға қарсы бүліктерін басып, Ханғай таулары мен Енисей өзені бойында оның әскерін бірнеше рет тас-талқан етті.<ref name="Dalai">Далай Ч. Монголия в XIII-XIV веках / Отв. ред. Б. П. Гуревич. — Москва: Наука, 1983. — С. 84-91.</ref> * '''Ширегі мен Тоқтемір бүлігі (1277 ж.):''' Төле өзенінің бойында Құбылай билігіне қарсы шыққан Шыңғыс хан ұрпақтарының әскерін талқандады. * '''Наян кінәздің көтерілісі (1287 ж.):''' Маньчжурияда бүлік шығарған Наянның әскеріне түнде тұтқиылдан шабуыл жасап, көтерілісті жылдам басты. * '''Енисей қырғыздарын бағындыру (1293 ж.):''' Саян таулары арқылы қалың қар мен мұздан өтіп, Юань билігіне қарсы бас көтерген орман тайпаларын қайта бағындырды.<ref name="YuanShi">«Юань ши» (История династии Юань) / Ред. Сун Лянь. — Пекин: Чжунхуа шуцзюй, 1976. — Цзюань 128: Биография Тутуха.</ref> == Қыпшақ гвардиясы == 1280-жылдардың басында Құбылай ханның бұйрығымен Юань империясының ең таңдаулы әскери бөлімі — «Хасс қыпшақ ұланы» (Императорлық қыпшақ гвардиясы) құрылды. Тұтұқа бұл гвардияның Жоғарғы қолбасшысы болып тағайындалды. Оның құрамында Дешт-і Қыпшақ даласынан келген мыңдаған жауынгерлер қызмет етті. Гвардия тек императордың қауіпсіздігіне жауап берді және мемлекеттегі ең қуатты әскери күшке айналды.<ref name="Kadyrbaev2">Кадырбаев А. Ш. Тюрки и иранцы в Китае и Центральной Азии в XIII-XIV вв. — Алма-Ата: Гылым, 1990. — С. 63-72. — ISBN 5-628-00109-8.</ref> == Тарихи мұрасы мен ұрпақтары == Тұтұқаның өмірбаяны [[Қытай]]дың ресми тарихи хроникасы '''«[[Юань ши]]»''' (Юань тарихы) шежіресінің 128-ші тарауында арнайы жазылған.<ref name="YuanShi" /> Тұтұқа қайтыс болғаннан кейін оның ұрпақтары Юань империясының саяси билігін іс жүзінде өз қолдарына алды: * '''Чонхур (Жауқұр):''' Тұтұқаның үлкен ұлы, Қыпшақ гвардиясының бас қолбасшылығын мұрагерлікке алды.<ref name="Piliptshuk" /> * '''Елтемір (Яньтемур):''' Тұтұқаның немересі (Чонхурдың ұлы). 1328 жылы сарай төңкерісін ұйымдастырып, Бас уәзір (Премьер-министр) және Жоғарғы қолбасшы лауазымдарын иеленіп, империяны іс жүзінде жалғыз өзі басқарды.<ref name="KazE" /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Қазақстан ұлттық энциклопедиясы.'' — Алматы, 2005. — Т. 8. * ''Кадырбаев А. Ш.'' Тюрки и иранцы в Китае и Центральной Азии в XIII-XIV вв. — Алма-Ата: Гылым, 1990. == Тағы қараңыз == * [[Елтемір]] * [[Қыпшақтар]] * [[Юань династиясы]] [[Санат:Қыпшақтар]] [[Санат:Тұлғалар]] 7uzbf6fm5aqy0qel4euqsge8m0xed26 3619192 3619191 2026-06-17T19:19:41Z Kasymov 10777 «[[Санат:Тұлғалар|Тұлғалар]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3619192 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Тұтұқа |шынайы есімі = {{lang-zh|土土哈}} (Tǔtǔhā) |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = 1237 |туған жері = [[Қыпшақ даласы]] |қайтыс болған күні = 1297 |қайтыс болған жері = [[Юань империясы]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = [[Моңғол империясы]]<br>[[Юань империясы]] |шыққан тегі = [[Қыпшақтар|Қыпшақ]] (Елбөрілі тайпасы) |діні = [[Тәңіршілдік]] |әкесі = Балтушақ (Баньдучар) |анасы = |жұбайы = |балалары = Чонхур |туыстары = Құлысман (атасы), [[Елтемір]] (немересі), Баян (немересі) |қызмет еткен жылдары = [[XIII ғасыр]]дың екінші жартысы |атағы = Бас қолбасшы, Бас әскери кеңес басшысының көмекшісі |білімі = |әскер түрі = Атты әскер |басқарды = Юань империясының солтүстік әскері |әскери бөлімі = Императорлық қыпшақ гвардиясы (Хасс қыпшақ ұланы) |шайқасы = Хайдуға қарсы соғыс<br>Ширегі мен Тоқтемір бүлігін басу<br>Наян кінәздің көтерілісі<br>Енисей қырғыздарын бағындыру |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Тұтұқа''' ({{lang-zh|土土哈}}, [[пінин]]: ''Tǔtǔhā''; [[1237 жыл]] — [[1297 жыл]]) — [[Юань империясы]]ның көрнекті әскери қолбасшысы, мемлекеттік қайраткер, шығыс [[Қыпшақтар|қыпшақ]] бірлестігіне кіретін өлбүрлі (олбури) тайпасының билеушілер әулетінен шыққан.<ref name="Piliptshuk">Пилипчук Я. В. Кыпчаки в Китае // Китаєзнавчі дослідження. — 2014. — № 1-2. — С. 104-111.</ref> [[Құбылай хан]]ның ең сенімді әрі ықпалды генералы және Юань сарайындағы таңдаулы «Қыпшақ гвардиясының» (ұланының) негізін қалаушы болып табылады.<ref name="KazE">Қазақстан: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев. — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 2005. — Т. 8. — ISBN 9965-9746-4-0.</ref> == Шығу тегі == Тұтұқа Шығыс Дешт-і Қыпшақ даласында үстемдік құрған елбөрілі тайпасының хандар әулетінен шыққан. Оның атасы Құлысман (Хулусумань) мен әкесі Балтушақ (Баньдучар) Шыңғыс хан империясының күшейген тұсында монғолдарға өз еркімен бағынып, әскери жорықтарға қатысқан.<ref name="Kadyrbaev">Кадырбаев А. Ш. Кыпчаки в политической жизни империи Юань // Общество и государство в Китае. — Москва: Наука, 1983. — С. 120-125.</ref> Балтушақ монғолдардың Руське жасаған жорықтарына қатысып, кейіннен Құбылай ханның әскерін басқарған. Осы адал қызметі үшін олардың әулеті Юань империясының сарайында үлкен бедел мен саяси ықпалға ие болды. == Әскери қызметі == Тұтұқа өзінің дарынды қолбасшылық қасиетімен және [[Құбылай хан]]ға адалдығымен көзге түсті. Ол империяның ішкі тұрақтылығын сақтауда келесідей ірі әскери жорықтарды басқарды: * '''Хайдуға қарсы соғыс (1270–1290 жж.):''' Үгедей ұлысының билеушісі Хайдудың Құбылайға қарсы бүліктерін басып, Ханғай таулары мен Енисей өзені бойында оның әскерін бірнеше рет тас-талқан етті.<ref name="Dalai">Далай Ч. Монголия в XIII-XIV веках / Отв. ред. Б. П. Гуревич. — Москва: Наука, 1983. — С. 84-91.</ref> * '''Ширегі мен Тоқтемір бүлігі (1277 ж.):''' Төле өзенінің бойында Құбылай билігіне қарсы шыққан Шыңғыс хан ұрпақтарының әскерін талқандады. * '''Наян кінәздің көтерілісі (1287 ж.):''' Маньчжурияда бүлік шығарған Наянның әскеріне түнде тұтқиылдан шабуыл жасап, көтерілісті жылдам басты. * '''Енисей қырғыздарын бағындыру (1293 ж.):''' Саян таулары арқылы қалың қар мен мұздан өтіп, Юань билігіне қарсы бас көтерген орман тайпаларын қайта бағындырды.<ref name="YuanShi">«Юань ши» (История династии Юань) / Ред. Сун Лянь. — Пекин: Чжунхуа шуцзюй, 1976. — Цзюань 128: Биография Тутуха.</ref> == Қыпшақ гвардиясы == 1280-жылдардың басында Құбылай ханның бұйрығымен Юань империясының ең таңдаулы әскери бөлімі — «Хасс қыпшақ ұланы» (Императорлық қыпшақ гвардиясы) құрылды. Тұтұқа бұл гвардияның Жоғарғы қолбасшысы болып тағайындалды. Оның құрамында Дешт-і Қыпшақ даласынан келген мыңдаған жауынгерлер қызмет етті. Гвардия тек императордың қауіпсіздігіне жауап берді және мемлекеттегі ең қуатты әскери күшке айналды.<ref name="Kadyrbaev2">Кадырбаев А. Ш. Тюрки и иранцы в Китае и Центральной Азии в XIII-XIV вв. — Алма-Ата: Гылым, 1990. — С. 63-72. — ISBN 5-628-00109-8.</ref> == Тарихи мұрасы мен ұрпақтары == Тұтұқаның өмірбаяны [[Қытай]]дың ресми тарихи хроникасы '''«[[Юань ши]]»''' (Юань тарихы) шежіресінің 128-ші тарауында арнайы жазылған.<ref name="YuanShi" /> Тұтұқа қайтыс болғаннан кейін оның ұрпақтары Юань империясының саяси билігін іс жүзінде өз қолдарына алды: * '''Чонхур (Жауқұр):''' Тұтұқаның үлкен ұлы, Қыпшақ гвардиясының бас қолбасшылығын мұрагерлікке алды.<ref name="Piliptshuk" /> * '''Елтемір (Яньтемур):''' Тұтұқаның немересі (Чонхурдың ұлы). 1328 жылы сарай төңкерісін ұйымдастырып, Бас уәзір (Премьер-министр) және Жоғарғы қолбасшы лауазымдарын иеленіп, империяны іс жүзінде жалғыз өзі басқарды.<ref name="KazE" /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Қазақстан ұлттық энциклопедиясы.'' — Алматы, 2005. — Т. 8. * ''Кадырбаев А. Ш.'' Тюрки и иранцы в Китае и Центральной Азии в XIII-XIV вв. — Алма-Ата: Гылым, 1990. == Тағы қараңыз == * [[Елтемір]] * [[Қыпшақтар]] * [[Юань династиясы]] [[Санат:Қыпшақтар]] 0rf8mc94zsrysjbirrddobtgnbw933g 10 782623 3619074 3618854 2026-06-17T15:15:02Z Мағыпар 100137 үлгі 3619074 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Молдова |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Молдова]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Бельцы]]{{•}} [[Бендеры]]{{•}} [[Бессарабка]]{{•}} [[Бируинца]]{{•}} [[Бричаны]]{{•}} [[Быковец]]{{•}} [[Вадул-луй-Водэ]]{{•}} }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> h0ttj9miw8dh3jyupoe9u1abpsmrkbc 3619231 3619074 2026-06-18T05:02:26Z Мағыпар 100137 үлгі 3619231 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Молдова |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Молдова]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Бельцы]]{{•}} [[Бендеры]]{{•}} [[Бессарабка]]{{•}} [[Бируинца]]{{•}} [[Бричаны]]{{•}} [[Быковец]]{{•}} [[Вадул-луй-Водэ]]{{•}} [[Ватра]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 53b0b2c8ix9soktt3hpdkkdndbyelpi 3619286 3619231 2026-06-18T06:52:11Z Мағыпар 100137 үлгі 3619286 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Молдова |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Молдова]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Бельцы]]{{•}} [[Бендеры]]{{•}} [[Бессарабка]]{{•}} [[Бируинца]]{{•}} [[Бричаны]]{{•}} [[Быковец]]{{•}} [[Вадул-луй-Водэ]]{{•}} [[Ватра]]{{•} [[Вулканешты]]{{•} }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> i6n4hyyse3odixchb3xlsewhp6rtk31 3619288 3619286 2026-06-18T06:53:05Z Мағыпар 100137 3619288 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Молдова |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Молдова]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Бельцы]]{{•}} [[Бендеры]]{{•}} [[Бессарабка]]{{•}} [[Бируинца]]{{•}} [[Бричаны]]{{•}} [[Быковец]]{{•}} [[Вадул-луй-Водэ]]{{•}} [[Ватра]]{{•}} [[Вулканешты]]{{•}} }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 4yumstma57i6a8cht370j8kqp1hrbkf 3619292 3619288 2026-06-18T06:56:18Z Мағыпар 100137 үлгі 3619292 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Молдова |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Молдова]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Бельцы]]{{•}} [[Бендеры]]{{•}} [[Бессарабка]]{{•}} [[Бируинца]]{{•}} [[Бричаны]]{{•}} [[Быковец]]{{•}} [[Вадул-луй-Водэ]]{{•}} [[Ватра]]{{•}} [[Вулканешты]]{{•}} [[Гиндешты]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 57a8fx9w71su6pbvkax6972aefv9euw 3619306 3619292 2026-06-18T07:15:39Z Мағыпар 100137 үлгі 3619306 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Молдова |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Молдова]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Бельцы]]{{•}} [[Бендеры]]{{•}} [[Бессарабка]]{{•}} [[Бируинца]]{{•}} [[Бричаны]]{{•}} [[Быковец]]{{•}} [[Вадул-луй-Водэ]]{{•}} [[Ватра]]{{•}} [[Вулканешты]]{{•}} [[Гиндешты]]{{•}} [[Глодяны]]{{•}} }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 5e94nllybp25f8kbieov8z9cg26bnuf 0 782628 3618982 3618979 2026-06-17T11:59:55Z Balaburgem 11720 3618982 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == Президенті  – Қайрат Толбаевич Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. ==== Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   ==== 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан [[Сурет:Бирмо бокс федерациясы.jpg|нобай]] ===== Жастар арасында 17-18 жас ===== 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир ionoea01sysdo8nw9o0ukv7gibbx2of 3618985 3618982 2026-06-17T12:01:46Z Balaburgem 11720 3618985 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == Президенті  – Қайрат Толбаевич Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. ==== Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   ==== 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан ===== Жастар арасында 17-18 жас ===== 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир 0wwlro4bynu2a9gy8pf9upgmzpenmqa 3618988 3618985 2026-06-17T12:03:09Z Balaburgem 11720 «[[Санат:Фотогалерея|Фотогалерея]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3618988 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == Президенті  – Қайрат Толбаевич Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. ==== Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   ==== 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан ===== Жастар арасында 17-18 жас ===== 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир [[Санат:Фотогалерея]] egktt285c5o0rryyh191jum5hup73yf 3618991 3618988 2026-06-17T12:05:10Z Balaburgem 11720 3618991 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == Президенті  – Қайрат Толбаевич Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. ==== Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   ==== 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан ===== Жастар арасында 17-18 жас ===== 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == фотогалерея == ah5jsl6kaw62yo2tt6y7ldstujtmfu5 3618999 3618991 2026-06-17T12:12:13Z Balaburgem 11720 3618999 wikitext text/x-wiki <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы.jpg </gallery> == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == Президенті  – Қайрат Толбаевич Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. ==== Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   ==== 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан ===== Жастар арасында 17-18 жас ===== 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == фотогалерея == ez2xnaxjjtkmdtzlaw89tkvwutraf65 3619001 3618999 2026-06-17T12:12:46Z Balaburgem 11720 3619001 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == Президенті  – Қайрат Толбаевич Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. ==== Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   ==== 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан ===== Жастар арасында 17-18 жас ===== 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы.jpg </gallery> fo7644potn6u37ecvkabcfa91h9d3jo 3619005 3619001 2026-06-17T12:16:44Z Balaburgem 11720 /* Республикалық Бирма боксы федерациясы */ 3619005 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == [[Сурет:Федерация логоипі.jpg]]Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == Президенті  – Қайрат Толбаевич Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. ==== Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   ==== 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан ===== Жастар арасында 17-18 жас ===== 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы.jpg </gallery> 5oroq8uzfcbb9htzfkshy1e65phv2a7 3619007 3619005 2026-06-17T12:17:50Z Balaburgem 11720 3619007 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == [[Сурет:Федерация_логоипі.jpg|оңға|237x237 нүкте]] Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == Президенті  – Қайрат Толбаевич Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. ==== Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   ==== 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан ===== Жастар арасында 17-18 жас ===== 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы.jpg </gallery> mht780dz5x5pi6i8sayz29tz82l545o 3619009 3619007 2026-06-17T12:19:03Z Balaburgem 11720 /* фотогалерея */ 3619009 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == [[Сурет:Федерация_логоипі.jpg|оңға|237x237 нүкте]] Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == Президенті  – Қайрат Толбаевич Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. ==== Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   ==== 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан ===== Жастар арасында 17-18 жас ===== 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшы.jpg </gallery> 2ot3zhjyhceebfjtbminlp6v0rj7f2a 3619014 3619009 2026-06-17T12:23:42Z Balaburgem 11720 /* Басшылық: */ 3619014 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == [[Сурет:Федерация_логоипі.jpg|оңға|237x237 нүкте]] Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == Президенті  – Қайрат Толбаевич Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. === Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   === 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан === Жастар арасында 17-18 жас === 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшы.jpg </gallery> isex05e0f1sndgca1w3zxev5ymfcrzs 3619015 3619014 2026-06-17T12:23:56Z Balaburgem 11720 /* фотогалерея */ 3619015 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == [[Сурет:Федерация_логоипі.jpg|оңға|237x237 нүкте]] Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == Президенті  – Қайрат Толбаевич Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. === Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   === 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан === Жастар арасында 17-18 жас === 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == Фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшы.jpg </gallery> hu5ratp3ti3p7q79rhlb84e68sdilyh 3619018 3619015 2026-06-17T12:25:51Z Balaburgem 11720 /* Басшылық: */ 3619018 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == [[Сурет:Федерация_логоипі.jpg|оңға|237x237 нүкте]] Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == Президенті  – Қайрат Толбайұлы Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. === Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   === 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан === Жастар арасында 17-18 жас === 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == Фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшы.jpg </gallery> tox8pvmaye8dln60zj9xlnppi2xkbmu 3619020 3619018 2026-06-17T12:28:48Z Balaburgem 11720 /* Фотогалерея */ 3619020 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == [[Сурет:Федерация_логоипі.jpg|оңға|237x237 нүкте]] Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == Президенті  – Қайрат Толбайұлы Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. === Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   === 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан === Жастар арасында 17-18 жас === 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == Фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшы.jpg Сурет:Дайындық.jpg </gallery> et4u2tiqdtx94g92zyp2l0nbwvjlvrh 3619023 3619020 2026-06-17T12:37:02Z Balaburgem 11720 /* Басшылық: */ 3619023 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == [[Сурет:Федерация_логоипі.jpg|оңға|237x237 нүкте]] Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == [[Сурет:Басшы.jpg|оңға|356x356 нүкте]] Президенті  – Қайрат Толбайұлы Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. === Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   === 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан === Жастар арасында 17-18 жас === 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == Фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшы.jpg Сурет:Дайындық.jpg </gallery> nxyew3ke1pi5c4teumy1bx9ya39ejeo 3619024 3619023 2026-06-17T12:38:29Z Balaburgem 11720 /* Федерация тарихы */ 3619024 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == [[Сурет:Федерация_логоипі.jpg|оңға|237x237 нүкте]] Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} [[Сурет:Күрестер.jpg|нобай|292x292 нүкте]] === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == [[Сурет:Басшы.jpg|оңға|356x356 нүкте]] Президенті  – Қайрат Толбайұлы Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. === Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   === 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан === Жастар арасында 17-18 жас === 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == Фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшы.jpg Сурет:Дайындық.jpg </gallery> 12drran576ntp2mlnkxz6ro4n8wg3z4 3619025 3619024 2026-06-17T12:42:07Z Balaburgem 11720 /* Бирма боксы деген не? */ 3619025 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == [[Сурет:Федерация_логоипі.jpg|оңға|237x237 нүкте]] Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} [[Сурет:Күрестер.jpg|нобай|292x292 нүкте|Қазақстан чемпионаты 2025 жыл. Астана қаласы]] === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == [[Сурет:Басшы.jpg|оңға|356x356 нүкте]] Президенті  – Қайрат Толбайұлы Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. === Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   === 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан === Жастар арасында 17-18 жас === 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == Фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшы.jpg Сурет:Дайындық.jpg </gallery> fsnb734mnnuj4u465y7bk64fositg2j 3619026 3619025 2026-06-17T12:44:46Z Balaburgem 11720 /* Республикалық Бирма боксы федерациясы */ 3619026 wikitext text/x-wiki == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == [[Сурет:Федерация_логоипі.jpg|оңға|237x237 нүкте|жиекті|Республикалық Бирма боксы федерациясының логотипі]] Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} [[Сурет:Күрестер.jpg|нобай|292x292 нүкте|Қазақстан чемпионаты 2025 жыл. Астана қаласы]] === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == [[Сурет:Басшы.jpg|оңға|356x356 нүкте]] Президенті  – Қайрат Толбайұлы Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. === Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   === 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан === Жастар арасында 17-18 жас === 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == Фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшы.jpg Сурет:Дайындық.jpg </gallery> 19tcbc9koz0k4zqfpga2vbywz8xfink 3619193 3619026 2026-06-17T19:22:43Z Kasymov 10777 3619193 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == [[Сурет:Федерация_логоипі.jpg|оңға|237x237 нүкте|жиекті|Республикалық Бирма боксы федерациясының логотипі]] Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |сайты |сайтыны ссылкасы |} [[Сурет:Күрестер.jpg|нобай|292x292 нүкте|Қазақстан чемпионаты 2025 жыл. Астана қаласы]] === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == [[Сурет:Басшы.jpg|оңға|356x356 нүкте]] Президенті  – Қайрат Толбайұлы Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. === Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   === 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан === Жастар арасында 17-18 жас === 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == Фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшы.jpg Сурет:Дайындық.jpg </gallery> 5c3s9r6l3hnmq64743qom1j4ucs5pe0 3619462 3619193 2026-06-18T10:26:39Z Balaburgem 11720 /* Республикалық Бирма боксы федерациясы */ 3619462 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> == '''Республикалық Бирма боксы федерациясы''' == [[Сурет:Федерация_логоипі.jpg|оңға|237x237 нүкте|жиекті|Республикалық Бирма боксы федерациясының логотипі]] Республикалық Бирма боксы федерациясы – Қазақстанда Бирма боксын (Lethwei) дамытуға бағытталған спорттық ұйым. Федерация 2021 жылы 2 наурызда Астана қаласында құрылды. Мақсаты – Қазақстанда Бирма боксын дамыту және насихаттау, спортшылар дайындау, республикалық және халықаралық жарыстар ұйымдастыру.. Федерация халықаралық деңгейдегі “Әлемдік Бирма боксы Федерациясына” мүше.  (World Burmese Boxing Lethwei Federation – WBBLF) {| class="wikitable" |'''Түрі''' |қоғамдық бірлестік |- |'''Орналасқан жері''' |Астана, Қазақстан |- |'''Саласы''' |Бирма боксы |- |Сайты | |} [[Сурет:Күрестер.jpg|нобай|292x292 нүкте|Қазақстан чемпионаты 2025 жыл. Астана қаласы]] === Бирма боксы деген не? === Бирма боксы (ағылшынша Lethwei, летхвей)  –  Мьянмадан (бұрынғы Бирма) бастау алған ежелгі жекпе-жек түрі.  Бұл спортта қарсыластар қолғапсыз немесе жеңіл қорғаныспен жұдырықтасады. Сонымен қатар аяқ, тізе, шынтақ және баспен соққы жасауға рұқсат етіледі. Ол көп жағдайда тай боксына (муай-тай) ұқсайды, бірақ ережесінде шектеу әлдеқайда аз. ==== Федерация тарихы ==== Федерация 2021 жылы ережесіз жекпе-жектен спорт шебері, спорт жанашыры Қайрат Мұқатовтың бастамасымен құрылды. 2026 жылға дейін Қазақстанның 12 өңірінде өз филиалын ашты: Жамбыл облысы, Астана қаласы, Қарағанды облысы, Шығыс Қазақстан облысы, Қостанай облысы, Павлодар облысы, Ақмола облысы, Алматы қаласы, Абай облысы, Маңғыстау облысы, Ақтөбе облысы, Алматы облысында бөлімдері бар. Өңірлік филиалдар жастар арасында спортты насихаттаумен,  халықаралық жарыстарға спортшылар дайындаумен және аймақтық клубтарды дамытумен айналысады. ===== Жарыстар   ===== «Бирма боксы федерациясының ұйымдастырған негізгі жарыстары: – 2023 жылы 17-19 қараша аралығында Қостанай қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы чемпионаты өтті; – 2024 жылы 28-29 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының алғашқы кубогі өтті; – 2025 жылы 31 қазан мен 1 қараша аралығында Астана қаласында Қазақстан Республикасы аумағында алғаш рет Азия чемпионаты өтті. == '''Басшылық:''' == [[Сурет:Басшы.jpg|оңға|356x356 нүкте]] Президенті  – Қайрат Толбайұлы Мұқатов. Вице-президенті  – Руслан Қанатұлы Теміржанов. === Алғашқы жеңімпаздар: === 2025 жылы Астанада өткен Азия чемпионатында Қазақстандағы Бирма боксының алғашқы қарлығаштары өнер көрсетіп, үздіктер анықталды. === Ересектер 19 жастан жоғары, салмақ бойынша:   === 60 келі -Егинбай Ернур 63 келі -Шаметов Ерсін 67 келі -Кузкенов Аблай 71 келі -Жүнүс Данияр 75 келі -Қайыр Мадияр 81 келі -Дементьев Глеб 86 келі-Естаев Акторе 91 келі-Тұрарбеков Нұрмағамбет 91 келіден жоғары -Калиев Руслан === Жастар арасында 17-18 жас === 54 келі-Турман Әзілхан 57 келі-Аскаров Нұрхан 60 келі -Широкорадов Давид 63 келі-Ділмұрат Есбол 67 келі -Рыбак Георгий 71 келі -Бақболат Әліби 75 келі -Ажель Артур 81 келі -Дулатхан Ерсултан 86 келі -Булатов Каир == Фотогалерея == <gallery> Сурет:Спортшылар күресі.jpg Сурет:Күрестер.jpg Сурет:Күрес.jpg Сурет:Сұхбат беру.jpg Сурет:Спортшылар жеңіс.jpg Сурет:Тренермен кеңес.jpg Сурет:Спортшылар сұхбат беруде.jpg Сурет:Спортшылар.jpg Сурет:Спортшы күресші.jpg Сурет:Спортшы қыздар.jpg Сурет:Спортшы жеңімпаз.jpg Сурет:Басшылық.jpg Сурет:Спортшы.jpg Сурет:Дайындық.jpg </gallery> tbojtiozq197b4qdyvwvu016scs1ne7 3 782629 3619113 2026-06-17T16:29:36Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619113 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Adiletfgf}} -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 21:29, 2026 ж. маусымның 17 (+05) covoxokjiv32ovecpa0hlt01ax7sygj 0 782630 3619118 2026-06-17T16:45:09Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: '''Әскери фильм''' ({{lang-ru|Военный фильм}}) немесе '''батальдық фильм''' — нақты болған [[соғыс]] немесе шайқас оқиғаларын, әскери киімдерді, қару-жарақтарды, ұрыс тәсілдері мен оны ұйымдастыру барысын қайта жаңғыртатын тарихи көркем [[кинематограф|фильм]]. Батальдық... 3619118 wikitext text/x-wiki '''Әскери фильм''' ({{lang-ru|Военный фильм}}) немесе '''батальдық фильм''' — нақты болған [[соғыс]] немесе шайқас оқиғаларын, әскери киімдерді, қару-жарақтарды, ұрыс тәсілдері мен оны ұйымдастыру барысын қайта жаңғыртатын тарихи көркем [[кинематограф|фильм]]. Батальдық фильмнің көркемдік композициясының орталығында әдетте басты шайқас сахнасы тұрады, оның түсірілімдері кең панорамалық пландарды фильм кейіпкерлерінің ірі пландарымен ұштастырады<ref>{{cite book |last=Basinger |first=Jeanine |title=The World War II Combat Film: Anatomy of a Genre |publisher=Wesleyan University Press |year=2003 |isbn=978-0-8195-6623-2 |pages=25-40}}</ref>. == Жанрдың ерекшеліктері мен шығындары == Батальдық фильмдер — кинематографтағы ең шығыны көп жанрлардың бірі болып табылады, өйткені олар көбіне әскери техниканы тартуды немесе оны арнайы жасап шығаруды, декорацияларды қиратуды, ауқымды костюмді бұқаралық сахналарды (массовка) және күрделі компьютерлік эффектілерді қолдануды талап етеді<ref>{{cite book |last=Eberwein |first=Robert |title=The Hollywood War Film |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=978-1-4051-7391-9}}</ref>. Кеңестік және ресейлік кино өнерінде әскери фильм деп батальдық (шайқас) сахналардың бар-жоғына қарамастан, [[1941 жыл]] мен [[1945 жыл]]дардағы (Ұлы Отан соғысы) оқиғаларды баяндайтын кез келген туындыны да атайды<ref>{{cite book |last=Youngblood |first=Denise J. |title=Russian War Films: On the Cinema Front, 1914–2005 |publisher=University Press of Kansas |year=2007 |isbn=978-0-7006-1489-9 |pages=85-110}}</ref>. == Жанрлық жіктелуі == Сюжеттік желісі үшін әскери оқиғаларды пайдаланатын кез келген жанрдағы туынды кино жіктемесінде қос анықтауышпен белгіленеді: әскери-тарихи, әскери-өмірбаяндық, әскери-шытырман оқиғалы, әскери-детективті, әскери-лирикалық, әскери-комедиялық және тағы басқалар<ref>{{cite book |last=Suid |first=Lawrence H. |title=Guts and Glory: The Making of the American Military Image in Film |publisher=The University Press of Kentucky |year=2002 |isbn=978-0-8131-9018-1}}</ref>. Сценарист Эрик Р. Уильямс өзінің сценаристер таксономиясында әскери фильмдерді он бір супержанрдың бірі ретінде қарастырады<ref>{{cite web |author=Williams, Eric R. |url=https://screenwritersuniversity.com |title=The Screenwriters Taxonomy |publisher=Screenwriters University |year=2017 |accessdate=2026-06-17}}</ref>. Бұл бағыт тарихи шынайылықты сақтай отырып, драмалық әрі патриоттық сезімдерді оятуға бағытталған ерекше көркемдік құрылымға ие<ref>{{cite book |last=Neale |first=Steve |title=Genre and Hollywood |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-415-02606-2 |pages=112-124}}</ref>.<ref>{{cite book |last=Westwell |first=Guy |title=War Cinema: Hollywood on the Front Line |publisher=Wallflower Press |year=2006 |isbn=978-1-904764-54-0}}</ref><ref>{{cite book |last=Slocum |first=David J. |title=Hollywood and War: The Film Reader |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-415-97305-2}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Кино жанрлары]] [[Санат:Әскери фильмдер]] 4n09bw9s9f4nimmmqhgk77kdge2jilp 3619120 3619118 2026-06-17T16:46:37Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619120 wikitext text/x-wiki '''Әскери фильм''' ({{lang-en|War film}}) немесе '''соғыс фильм''' — нақты болған [[соғыс]] немесе шайқас оқиғаларын, әскери киімдерді, қару-жарақтарды, ұрыс тәсілдері мен оны ұйымдастыру барысын қайта жаңғыртатын тарихи көркем [[кино|фильм]]. Соғыс фильмнің көркемдік композициясының орталығында әдетте басты шайқас сахнасы тұрады, оның түсірілімдері кең панорамалық пландарды фильм кейіпкерлерінің ірі пландарымен ұштастырады.<ref>{{cite book |last=Basinger |first=Jeanine |title=The World War II Combat Film: Anatomy of a Genre |publisher=Wesleyan University Press |year=2003 |isbn=978-0-8195-6623-2 |pages=25-40}}</ref> == Жанрдың ерекшеліктері мен шығындары == Батальдық фильмдер — кинематографтағы ең шығыны көп жанрлардың бірі болып табылады, өйткені олар көбіне әскери техниканы тартуды немесе оны арнайы жасап шығаруды, декорацияларды қиратуды, ауқымды костюмді бұқаралық сахналарды (массовка) және күрделі компьютерлік эффектілерді қолдануды талап етеді<ref>{{cite book |last=Eberwein |first=Robert |title=The Hollywood War Film |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=978-1-4051-7391-9}}</ref>. Кеңестік және ресейлік кино өнерінде әскери фильм деп батальдық (шайқас) сахналардың бар-жоғына қарамастан, [[1941 жыл]] мен [[1945 жыл]]дардағы (Ұлы Отан соғысы) оқиғаларды баяндайтын кез келген туындыны да атайды<ref>{{cite book |last=Youngblood |first=Denise J. |title=Russian War Films: On the Cinema Front, 1914–2005 |publisher=University Press of Kansas |year=2007 |isbn=978-0-7006-1489-9 |pages=85-110}}</ref>. == Жанрлық жіктелуі == Сюжеттік желісі үшін әскери оқиғаларды пайдаланатын кез келген жанрдағы туынды кино жіктемесінде қос анықтауышпен белгіленеді: әскери-тарихи, әскери-өмірбаяндық, әскери-шытырман оқиғалы, әскери-детективті, әскери-лирикалық, әскери-комедиялық және тағы басқалар<ref>{{cite book |last=Suid |first=Lawrence H. |title=Guts and Glory: The Making of the American Military Image in Film |publisher=The University Press of Kentucky |year=2002 |isbn=978-0-8131-9018-1}}</ref>. Сценарист Эрик Р. Уильямс өзінің сценаристер таксономиясында әскери фильмдерді он бір супержанрдың бірі ретінде қарастырады<ref>{{cite web |author=Williams, Eric R. |url=https://screenwritersuniversity.com |title=The Screenwriters Taxonomy |publisher=Screenwriters University |year=2017 |accessdate=2026-06-17}}</ref>. Бұл бағыт тарихи шынайылықты сақтай отырып, драмалық әрі патриоттық сезімдерді оятуға бағытталған ерекше көркемдік құрылымға ие<ref>{{cite book |last=Neale |first=Steve |title=Genre and Hollywood |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-415-02606-2 |pages=112-124}}</ref>.<ref>{{cite book |last=Westwell |first=Guy |title=War Cinema: Hollywood on the Front Line |publisher=Wallflower Press |year=2006 |isbn=978-1-904764-54-0}}</ref><ref>{{cite book |last=Slocum |first=David J. |title=Hollywood and War: The Film Reader |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-415-97305-2}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Кино жанрлары]] [[Санат:Әскери фильмдер]] 6xhkhgs3qjxjh9dpxody0ahymvn2ciu 3619121 3619120 2026-06-17T16:47:46Z Sagzhan 29953 3619121 wikitext text/x-wiki '''Әскери фильм''' ({{lang-en|War film}}) немесе '''соғыс фильм''' — нақты болған [[соғыс]] немесе шайқас оқиғаларын, әскери киімдерді, қару-жарақтарды, ұрыс тәсілдері мен оны ұйымдастыру барысын қайта жаңғыртатын тарихи көркем [[кино|фильм]]. Соғыс фильмнің көркемдік композициясының орталығында әдетте басты шайқас сахнасы тұрады, оның түсірілімдері кең панорамалық пландарды фильм кейіпкерлерінің ірі пландарымен ұштастырады.<ref>{{cite book |last=Basinger |first=Jeanine |title=The World War II Combat Film: Anatomy of a Genre |publisher=Wesleyan University Press |year=2003 |isbn=978-0-8195-6623-2 |pages=25-40}}</ref> == Жанрдың ерекшеліктері мен шығындары == Батальдық фильмдер — кинематографтағы ең шығыны көп жанрлардың бірі болып табылады, өйткені олар көбіне әскери техниканы тартуды немесе оны арнайы жасап шығаруды, декорацияларды қиратуды, ауқымды костюмді бұқаралық сахналарды (массовка) және күрделі компьютерлік эффектілерді қолдануды талап етеді.<ref>{{cite book |last=Eberwein |first=Robert |title=The Hollywood War Film |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=978-1-4051-7391-9}}</ref> Кеңестік және ресейлік кино өнерінде әскери фильм деп батальдық (шайқас) сахналардың бар-жоғына қарамастан, [[1941 жыл]] мен [[1945 жыл]]дардағы (Ұлы Отан соғысы) оқиғаларды баяндайтын кез келген туындыны да атайды.<ref>{{cite book |last=Youngblood |first=Denise J. |title=Russian War Films: On the Cinema Front, 1914–2005 |publisher=University Press of Kansas |year=2007 |isbn=978-0-7006-1489-9 |pages=85-110}}</ref> == Жанрлық жіктелуі == Сюжеттік желісі үшін әскери оқиғаларды пайдаланатын кез келген жанрдағы туынды кино жіктемесінде қос анықтауышпен белгіленеді: әскери-тарихи, әскери-өмірбаяндық, әскери-шытырман оқиғалы, әскери-детективті, әскери-лирикалық, әскери-комедиялық және тағы басқалар.<ref>{{cite book |last=Suid |first=Lawrence H. |title=Guts and Glory: The Making of the American Military Image in Film |publisher=The University Press of Kentucky |year=2002 |isbn=978-0-8131-9018-1}}</ref> Сценарист Эрик Р. Уильямс өзінің сценаристер таксономиясында әскери фильмдерді он бір супержанрдың бірі ретінде қарастырады.<ref>{{cite web |author=Williams, Eric R. |url=https://screenwritersuniversity.com |title=The Screenwriters Taxonomy |publisher=Screenwriters University |year=2017 |accessdate=2026-06-17}}</ref> Бұл бағыт тарихи шынайылықты сақтай отырып, драмалық әрі патриоттық сезімдерді оятуға бағытталған ерекше көркемдік құрылымға ие.<ref>{{cite book |last=Neale |first=Steve |title=Genre and Hollywood |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-415-02606-2 |pages=112-124}}</ref><ref>{{cite book |last=Westwell |first=Guy |title=War Cinema: Hollywood on the Front Line |publisher=Wallflower Press |year=2006 |isbn=978-1-904764-54-0}}</ref><ref>{{cite book |last=Slocum |first=David J. |title=Hollywood and War: The Film Reader |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-415-97305-2}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Кино жанрлары]] [[Санат:Әскери фильмдер]] bz9873asizj9060e04zd3ggoecz4mb4 3619122 3619121 2026-06-17T16:48:19Z Sagzhan 29953 /* Жанрдың ерекшеліктері мен шығындары */ 3619122 wikitext text/x-wiki '''Әскери фильм''' ({{lang-en|War film}}) немесе '''соғыс фильм''' — нақты болған [[соғыс]] немесе шайқас оқиғаларын, әскери киімдерді, қару-жарақтарды, ұрыс тәсілдері мен оны ұйымдастыру барысын қайта жаңғыртатын тарихи көркем [[кино|фильм]]. Соғыс фильмнің көркемдік композициясының орталығында әдетте басты шайқас сахнасы тұрады, оның түсірілімдері кең панорамалық пландарды фильм кейіпкерлерінің ірі пландарымен ұштастырады.<ref>{{cite book |last=Basinger |first=Jeanine |title=The World War II Combat Film: Anatomy of a Genre |publisher=Wesleyan University Press |year=2003 |isbn=978-0-8195-6623-2 |pages=25-40}}</ref> == Жанрдың ерекшеліктері мен шығындары == Әскери фильмдер — кинематографтағы ең шығыны көп жанрлардың бірі болып табылады, өйткені олар көбіне әскери техниканы тартуды немесе оны арнайы жасап шығаруды, декорацияларды қиратуды, ауқымды костюмді бұқаралық сахналарды (массовка) және күрделі компьютерлік эффектілерді қолдануды талап етеді.<ref>{{cite book |last=Eberwein |first=Robert |title=The Hollywood War Film |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=978-1-4051-7391-9}}</ref> Кеңестік және ресейлік кино өнерінде әскери фильм деп батальдық (шайқас) сахналардың бар-жоғына қарамастан, [[1941 жыл]] мен [[1945 жыл]]дардағы (Ұлы Отан соғысы) оқиғаларды баяндайтын кез келген туындыны да атайды.<ref>{{cite book |last=Youngblood |first=Denise J. |title=Russian War Films: On the Cinema Front, 1914–2005 |publisher=University Press of Kansas |year=2007 |isbn=978-0-7006-1489-9 |pages=85-110}}</ref> == Жанрлық жіктелуі == Сюжеттік желісі үшін әскери оқиғаларды пайдаланатын кез келген жанрдағы туынды кино жіктемесінде қос анықтауышпен белгіленеді: әскери-тарихи, әскери-өмірбаяндық, әскери-шытырман оқиғалы, әскери-детективті, әскери-лирикалық, әскери-комедиялық және тағы басқалар.<ref>{{cite book |last=Suid |first=Lawrence H. |title=Guts and Glory: The Making of the American Military Image in Film |publisher=The University Press of Kentucky |year=2002 |isbn=978-0-8131-9018-1}}</ref> Сценарист Эрик Р. Уильямс өзінің сценаристер таксономиясында әскери фильмдерді он бір супержанрдың бірі ретінде қарастырады.<ref>{{cite web |author=Williams, Eric R. |url=https://screenwritersuniversity.com |title=The Screenwriters Taxonomy |publisher=Screenwriters University |year=2017 |accessdate=2026-06-17}}</ref> Бұл бағыт тарихи шынайылықты сақтай отырып, драмалық әрі патриоттық сезімдерді оятуға бағытталған ерекше көркемдік құрылымға ие.<ref>{{cite book |last=Neale |first=Steve |title=Genre and Hollywood |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-415-02606-2 |pages=112-124}}</ref><ref>{{cite book |last=Westwell |first=Guy |title=War Cinema: Hollywood on the Front Line |publisher=Wallflower Press |year=2006 |isbn=978-1-904764-54-0}}</ref><ref>{{cite book |last=Slocum |first=David J. |title=Hollywood and War: The Film Reader |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-415-97305-2}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Кино жанрлары]] [[Санат:Әскери фильмдер]] 23uqcihdatb4u3hc5bwlimbjouxa060 0 782631 3619124 2026-06-17T16:55:05Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: [[File:John Wayne in Stagecoach trailer.jpg|thumb|right|250px|[[Джон Уэйн]] «[[Дилижанс (фильм)|Дилижанс]]» (1939) вестерн фильмінде]] '''Вестерн''' ({{lang-en|western}}, сөзбе-сөз: «батыстық») — [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-қа тән өнер бағыты. Вестерндердегі оқиғалар негізінен [[XIX ғасыр]]дың екінші жарты... 3619124 wikitext text/x-wiki [[File:John Wayne in Stagecoach trailer.jpg|thumb|right|250px|[[Джон Уэйн]] «[[Дилижанс (фильм)|Дилижанс]]» (1939) вестерн фильмінде]] '''Вестерн''' ({{lang-en|western}}, сөзбе-сөз: «батыстық») — [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-қа тән өнер бағыты. Вестерндердегі оқиғалар негізінен [[XIX ғасыр]]дың екінші жартысында [[Жабайы Батыс]]та — АҚШ-тың болашақ батыс штаттарында, сондай-ақ Батыс [[Канада]] мен Солтүстік [[Мексика]] аумағында өтеді. Вестерн өзіне комедия, [[боевик (кино)|боевик]], [[детектив (әдебиет)|детектив]], [[триллер (кино)|триллер]] және тіпті фантастика сияқты әртүрлі жанрлардың көркемдік ерекшеліктерін біріктіре алады.<ref>{{cite book |last=Buscombe |first=Edward |title=The BFI Companion to the Western |publisher=British Film Institute |year=1988 |isbn=978-0-233-98332-5 |pages=22-35}}</ref> Бұл бағыт алғаш рет XIX ғасырдағы көркем әдебиет пен кескіндеме өнерінде пайда болды. [[XX ғасыр]]дың басында ол [[кинематограф]]қа, ал кейінірек [[теледидар]] мен өнердің басқа да түрлеріне бейімделді. Кино жанры ретінде АҚШ-тан басқа елдерге таралып, олар уақыт өте келе вестерн негізінде жанрдың өздік нұсқаларын жасап шығарды.<ref>{{cite book |last=Kitses |first=Jim |title=Horizons West: Directing the Western from John Ford to Clint Eastwood |publisher=British Film Institute |year=2004 |isbn=978-1-84457-050-8}}</ref> Вестерннің ең қатты гүлденген кезеңі XX ғасырдың ортасына тұспа-тұс келді. ХХ ғасырдың екінші жартысында бұл жанрға деген қызығушылықтың біршама төмендегені байқалды, соған қарамастан американдық вестерндер мен олардың басқа елдердегі аналогтарын өндіру әлі де жалғасып келеді.<ref>{{cite book |last=Saunders |first=John |title=The Western Genre: From Lordsburg to Big Whiskey |publisher=Wallflower Press |year=2001 |isbn=978-1-903364-12-3 |pages=45-58}}</ref> Аргентинаның гаучо әдебиеті мен [[Австралия]]дағы еуропалық қоныстанушылар туралы әңгімелер де вестерн бағытына өте жақын болып табылады. Әдебиет, бейнелеу өнері және ТД өнерінен бөлек, вестерн — бүкіл әлемде, әсіресе АҚШ-та кең таралған атқа міну стилі және ат спортының бір түрі. Вестерн ат спорты көптеген пәндерді қамтиды, ал оның жарыстары өте көп қатысушылар мен көрермендерді жинайды.<ref>{{cite book |last=Smith |first=Verona |title=Western Riding and Training Culture |publisher=Storey Publishing |year=2010 |isbn=978-1-60342-534-6}}</ref> == Жанрдың анықтамасы == Вестерндердің оқиға орны ретінде әдетте АҚШ-тың батыс штаттары алынады, олар: Айдахо, [[Аризона]], Вайоминг, Вашингтон, [[Калифорния]], Канзас, Колорадо, Монтана, Небраска, Невада, Нью-Мексико, Оклахома, Солтүстік Дакота, [[Техас]], Орегон, Оңтүстік Дакота және Юта штаттары.<ref>{{cite web |author=Dirks, Tim |url=https://filmsite.org |title=Western Films |work=Filmsite.org |accessdate=2026-06-17}}</ref> Оқиға уақыты — шамамен [[1860 жыл]]дан бастап [[1890 жыл]]ғы Вундед-Ни жылғасындағы қырғынмен аяқталған «Үндістер соғысы» деп аталатын кезеңді қамтиды. Кейбір вестерндер АҚШ-тағы [[Азамат соғысы (АҚШ)|Азамат соғысы]] (Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы соғыс) тақырыбын да қолданады. Сондай-ақ, кеңістік пен уақыт шекаралары Техастың тәуелсіздік үшін соғысын (1836) және Мексика революциясын (1910 жылдар) қамту үшін кеңейтіліп отырады.<ref>{{cite book |last=Wright |first=Will |title=Six Guns and Society: A Structural Study of the Western |publisher=University of California Press |year=1975 |isbn=978-0-520-03004-6 |pages=102-115}}</ref> == Басқа елдерге таралуы == Кейінірек вестерн бағыты басқа елдердің, соның ішінде [[Аргентина]], Австралия, [[Бразилия]], [[Ресей]]дің тарихи әрі ойдан шығарылған жағдайларына, тіпті ойдан шығарылған ғарыштық колонияларға да (мысалы, «Светлячок» телесериалы) бейімделді.<ref>{{cite book |last=Cawelti |first=John G. |title=The Six-Gun Mystique Sequel |publisher=Bowling Green State University Popular Press |year=1999 |isbn=978-0-popular-press |pages=85-99}}</ref> Сценарист әрі ғалым Эрик Р. Уильямс өзінің сценаристер таксономиясында вестернді толықметражды көркем фильмдер жіктелетін он бір басты супержанрдың бірі ретінде көрсетеді.<ref>{{cite book |last=Williams |first=Eric R. |title=The Screenwriters Taxonomy: A Roadmap to Creative Storytelling |publisher=Routledge |year=2017 |isbn=978-1-138-91212-0}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Кинематограф жанрлары]] [[Санат:Вестерндер]] 0wo8ou6ndba4zwemttrhdvdg7xmgo3c 3619126 3619124 2026-06-17T16:55:27Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619126 wikitext text/x-wiki '''Вестерн''' ({{lang-en|western}}, сөзбе-сөз: «батыстық») — [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-қа тән өнер бағыты. Вестерндердегі оқиғалар негізінен [[XIX ғасыр]]дың екінші жартысында [[Жабайы Батыс]]та — АҚШ-тың болашақ батыс штаттарында, сондай-ақ Батыс [[Канада]] мен Солтүстік [[Мексика]] аумағында өтеді. Вестерн өзіне комедия, [[боевик (кино)|боевик]], [[детектив (әдебиет)|детектив]], [[триллер (кино)|триллер]] және тіпті фантастика сияқты әртүрлі жанрлардың көркемдік ерекшеліктерін біріктіре алады.<ref>{{cite book |last=Buscombe |first=Edward |title=The BFI Companion to the Western |publisher=British Film Institute |year=1988 |isbn=978-0-233-98332-5 |pages=22-35}}</ref> Бұл бағыт алғаш рет XIX ғасырдағы көркем әдебиет пен кескіндеме өнерінде пайда болды. [[XX ғасыр]]дың басында ол [[кинематограф]]қа, ал кейінірек [[теледидар]] мен өнердің басқа да түрлеріне бейімделді. Кино жанры ретінде АҚШ-тан басқа елдерге таралып, олар уақыт өте келе вестерн негізінде жанрдың өздік нұсқаларын жасап шығарды.<ref>{{cite book |last=Kitses |first=Jim |title=Horizons West: Directing the Western from John Ford to Clint Eastwood |publisher=British Film Institute |year=2004 |isbn=978-1-84457-050-8}}</ref> Вестерннің ең қатты гүлденген кезеңі XX ғасырдың ортасына тұспа-тұс келді. ХХ ғасырдың екінші жартысында бұл жанрға деген қызығушылықтың біршама төмендегені байқалды, соған қарамастан американдық вестерндер мен олардың басқа елдердегі аналогтарын өндіру әлі де жалғасып келеді.<ref>{{cite book |last=Saunders |first=John |title=The Western Genre: From Lordsburg to Big Whiskey |publisher=Wallflower Press |year=2001 |isbn=978-1-903364-12-3 |pages=45-58}}</ref> Аргентинаның гаучо әдебиеті мен [[Австралия]]дағы еуропалық қоныстанушылар туралы әңгімелер де вестерн бағытына өте жақын болып табылады. Әдебиет, бейнелеу өнері және ТД өнерінен бөлек, вестерн — бүкіл әлемде, әсіресе АҚШ-та кең таралған атқа міну стилі және ат спортының бір түрі. Вестерн ат спорты көптеген пәндерді қамтиды, ал оның жарыстары өте көп қатысушылар мен көрермендерді жинайды.<ref>{{cite book |last=Smith |first=Verona |title=Western Riding and Training Culture |publisher=Storey Publishing |year=2010 |isbn=978-1-60342-534-6}}</ref> == Жанрдың анықтамасы == Вестерндердің оқиға орны ретінде әдетте АҚШ-тың батыс штаттары алынады, олар: Айдахо, [[Аризона]], Вайоминг, Вашингтон, [[Калифорния]], Канзас, Колорадо, Монтана, Небраска, Невада, Нью-Мексико, Оклахома, Солтүстік Дакота, [[Техас]], Орегон, Оңтүстік Дакота және Юта штаттары.<ref>{{cite web |author=Dirks, Tim |url=https://filmsite.org |title=Western Films |work=Filmsite.org |accessdate=2026-06-17}}</ref> Оқиға уақыты — шамамен [[1860 жыл]]дан бастап [[1890 жыл]]ғы Вундед-Ни жылғасындағы қырғынмен аяқталған «Үндістер соғысы» деп аталатын кезеңді қамтиды. Кейбір вестерндер АҚШ-тағы [[Азамат соғысы (АҚШ)|Азамат соғысы]] (Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы соғыс) тақырыбын да қолданады. Сондай-ақ, кеңістік пен уақыт шекаралары Техастың тәуелсіздік үшін соғысын (1836) және Мексика революциясын (1910 жылдар) қамту үшін кеңейтіліп отырады.<ref>{{cite book |last=Wright |first=Will |title=Six Guns and Society: A Structural Study of the Western |publisher=University of California Press |year=1975 |isbn=978-0-520-03004-6 |pages=102-115}}</ref> == Басқа елдерге таралуы == Кейінірек вестерн бағыты басқа елдердің, соның ішінде [[Аргентина]], Австралия, [[Бразилия]], [[Ресей]]дің тарихи әрі ойдан шығарылған жағдайларына, тіпті ойдан шығарылған ғарыштық колонияларға да (мысалы, «Светлячок» телесериалы) бейімделді.<ref>{{cite book |last=Cawelti |first=John G. |title=The Six-Gun Mystique Sequel |publisher=Bowling Green State University Popular Press |year=1999 |isbn=978-0-popular-press |pages=85-99}}</ref> Сценарист әрі ғалым Эрик Р. Уильямс өзінің сценаристер таксономиясында вестернді толықметражды көркем фильмдер жіктелетін он бір басты супержанрдың бірі ретінде көрсетеді.<ref>{{cite book |last=Williams |first=Eric R. |title=The Screenwriters Taxonomy: A Roadmap to Creative Storytelling |publisher=Routledge |year=2017 |isbn=978-1-138-91212-0}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Кинематограф жанрлары]] [[Санат:Вестерндер]] aeobvv4j7a1yjiuxhwhlfkc9mq1gryt 3619127 3619126 2026-06-17T16:56:35Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619127 wikitext text/x-wiki '''Вестерн''' ({{lang-en|western}}, сөзбе-сөз: «батыстық») — [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-қа тән өнер бағыты. Вестерндердегі оқиғалар негізінен [[XIX ғасыр]]дың екінші жартысында [[Жабайы Батыс]]та — АҚШ-тың болашақ батыс штаттарында, сондай-ақ Батыс [[Канада]] мен Солтүстік [[Мексика]] аумағында өтеді. Вестерн өзіне комедия, [[атыс-шабыс фильм|экшн]], [[детективті фильмдер|детектив]], [[триллер]] және тіпті фантастика сияқты әртүрлі жанрлардың көркемдік ерекшеліктерін біріктіре алады.<ref>{{cite book |last=Buscombe |first=Edward |title=The BFI Companion to the Western |publisher=British Film Institute |year=1988 |isbn=978-0-233-98332-5 |pages=22-35}}</ref> Бұл бағыт алғаш рет XIX ғасырдағы көркем әдебиет пен кескіндеме өнерінде пайда болды. [[XX ғасыр]]дың басында ол [[кино|кинематограф]]қа, ал кейінірек [[теледидар]] мен өнердің басқа да түрлеріне бейімделді. Кино жанры ретінде АҚШ-тан басқа елдерге таралып, олар уақыт өте келе вестерн негізінде жанрдың өздік нұсқаларын жасап шығарды.<ref>{{cite book |last=Kitses |first=Jim |title=Horizons West: Directing the Western from John Ford to Clint Eastwood |publisher=British Film Institute |year=2004 |isbn=978-1-84457-050-8}}</ref> Вестерннің ең қатты гүлденген кезеңі XX ғасырдың ортасына тұспа-тұс келді. ХХ ғасырдың екінші жартысында бұл жанрға деген қызығушылықтың біршама төмендегені байқалды, соған қарамастан американдық вестерндер мен олардың басқа елдердегі аналогтарын өндіру әлі де жалғасып келеді.<ref>{{cite book |last=Saunders |first=John |title=The Western Genre: From Lordsburg to Big Whiskey |publisher=Wallflower Press |year=2001 |isbn=978-1-903364-12-3 |pages=45-58}}</ref> Аргентинаның гаучо әдебиеті мен [[Австралия]]дағы еуропалық қоныстанушылар туралы әңгімелер де вестерн бағытына өте жақын болып табылады. Әдебиет, бейнелеу өнері және ТД өнерінен бөлек, вестерн — бүкіл әлемде, әсіресе АҚШ-та кең таралған атқа міну стилі және ат спортының бір түрі. Вестерн ат спорты көптеген пәндерді қамтиды, ал оның жарыстары өте көп қатысушылар мен көрермендерді жинайды.<ref>{{cite book |last=Smith |first=Verona |title=Western Riding and Training Culture |publisher=Storey Publishing |year=2010 |isbn=978-1-60342-534-6}}</ref> == Жанрдың анықтамасы == Вестерндердің оқиға орны ретінде әдетте АҚШ-тың батыс штаттары алынады, олар: Айдахо, [[Аризона]], Вайоминг, Вашингтон, [[Калифорния]], Канзас, Колорадо, Монтана, Небраска, Невада, Нью-Мексико, Оклахома, Солтүстік Дакота, [[Техас]], Орегон, Оңтүстік Дакота және Юта штаттары.<ref>{{cite web |author=Dirks, Tim |url=https://filmsite.org |title=Western Films |work=Filmsite.org |accessdate=2026-06-17}}</ref> Оқиға уақыты — шамамен [[1860 жыл]]дан бастап [[1890 жыл]]ғы Вундед-Ни жылғасындағы қырғынмен аяқталған «Үндістер соғысы» деп аталатын кезеңді қамтиды. Кейбір вестерндер АҚШ-тағы [[Азамат соғысы (АҚШ)|Азамат соғысы]] (Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы соғыс) тақырыбын да қолданады. Сондай-ақ, кеңістік пен уақыт шекаралары Техастың тәуелсіздік үшін соғысын (1836) және Мексика революциясын (1910 жылдар) қамту үшін кеңейтіліп отырады.<ref>{{cite book |last=Wright |first=Will |title=Six Guns and Society: A Structural Study of the Western |publisher=University of California Press |year=1975 |isbn=978-0-520-03004-6 |pages=102-115}}</ref> == Басқа елдерге таралуы == Кейінірек вестерн бағыты басқа елдердің, соның ішінде [[Аргентина]], Австралия, [[Бразилия]], [[Ресей]]дің тарихи әрі ойдан шығарылған жағдайларына, тіпті ойдан шығарылған ғарыштық колонияларға да (мысалы, «Светлячок» телесериалы) бейімделді.<ref>{{cite book |last=Cawelti |first=John G. |title=The Six-Gun Mystique Sequel |publisher=Bowling Green State University Popular Press |year=1999 |isbn=978-0-popular-press |pages=85-99}}</ref> Сценарист әрі ғалым Эрик Р. Уильямс өзінің сценаристер таксономиясында вестернді толықметражды көркем фильмдер жіктелетін он бір басты супержанрдың бірі ретінде көрсетеді.<ref>{{cite book |last=Williams |first=Eric R. |title=The Screenwriters Taxonomy: A Roadmap to Creative Storytelling |publisher=Routledge |year=2017 |isbn=978-1-138-91212-0}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Кинематограф жанрлары]] [[Санат:Вестерндер]] i54bjt0l9hb0yo2t1c0n97ha458dmc3 3619128 3619127 2026-06-17T16:57:37Z Sagzhan 29953 3619128 wikitext text/x-wiki '''Вестерн''' ({{lang-en|western}}, сөзбе-сөз: «батыстық») — [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-қа тән өнер бағыты. Вестерндердегі оқиғалар негізінен [[XIX ғасыр]]дың екінші жартысында [[Жабайы Батыс]]та — АҚШ-тың болашақ батыс штаттарында, сондай-ақ Батыс [[Канада]] мен Солтүстік [[Мексика]] аумағында өтеді. Вестерн өзіне комедия, [[атыс-шабыс фильм|экшн]], [[детективті фильм|детектив]], [[триллер]] және тіпті фантастика сияқты әртүрлі жанрлардың көркемдік ерекшеліктерін біріктіре алады.<ref>{{cite book |last=Buscombe |first=Edward |title=The BFI Companion to the Western |publisher=British Film Institute |year=1988 |isbn=978-0-233-98332-5 |pages=22-35}}</ref> Бұл бағыт алғаш рет XIX ғасырдағы көркем әдебиет пен кескіндеме өнерінде пайда болды. [[XX ғасыр]]дың басында ол [[кино|кинематограф]]қа, ал кейінірек [[теледидар]] мен өнердің басқа да түрлеріне бейімделді. Кино жанры ретінде АҚШ-тан басқа елдерге таралып, олар уақыт өте келе вестерн негізінде жанрдың өздік нұсқаларын жасап шығарды.<ref>{{cite book |last=Kitses |first=Jim |title=Horizons West: Directing the Western from John Ford to Clint Eastwood |publisher=British Film Institute |year=2004 |isbn=978-1-84457-050-8}}</ref> Вестерннің ең қатты гүлденген кезеңі XX ғасырдың ортасына тұспа-тұс келді. ХХ ғасырдың екінші жартысында бұл жанрға деген қызығушылықтың біршама төмендегені байқалды, соған қарамастан американдық вестерндер мен олардың басқа елдердегі аналогтарын өндіру әлі де жалғасып келеді.<ref>{{cite book |last=Saunders |first=John |title=The Western Genre: From Lordsburg to Big Whiskey |publisher=Wallflower Press |year=2001 |isbn=978-1-903364-12-3 |pages=45-58}}</ref> Аргентинаның гаучо әдебиеті мен [[Аустралия]]дағы еуропалық қоныстанушылар туралы әңгімелер де вестерн бағытына өте жақын болып табылады. Әдебиет, бейнелеу өнері және ТД өнерінен бөлек, вестерн — бүкіл әлемде, әсіресе АҚШ-та кең таралған атқа міну стилі және ат спортының бір түрі. Вестерн ат спорты көптеген пәндерді қамтиды, ал оның жарыстары өте көп қатысушылар мен көрермендерді жинайды.<ref>{{cite book |last=Smith |first=Verona |title=Western Riding and Training Culture |publisher=Storey Publishing |year=2010 |isbn=978-1-60342-534-6}}</ref> == Жанрдың анықтамасы == Вестерндердің оқиға орны ретінде әдетте АҚШ-тың батыс штаттары алынады, олар: Айдахо, [[Аризона]], Вайоминг, Вашингтон, [[Калифорния]], Канзас, Колорадо, Монтана, Небраска, Невада, Нью-Мексико, Оклахома, Солтүстік Дакота, [[Техас]], Орегон, Оңтүстік Дакота және Юта штаттары.<ref>{{cite web |author=Dirks, Tim |url=https://filmsite.org |title=Western Films |work=Filmsite.org |accessdate=2026-06-17}}</ref> Оқиға уақыты — шамамен [[1860 жыл]]дан бастап [[1890 жыл]]ғы Вундед-Ни жылғасындағы қырғынмен аяқталған «Үндістер соғысы» деп аталатын кезеңді қамтиды. Кейбір вестерндер АҚШ-тағы [[Азамат соғысы (АҚШ)|Азамат соғысы]] (Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы соғыс) тақырыбын да қолданады. Сондай-ақ, кеңістік пен уақыт шекаралары Техастың тәуелсіздік үшін соғысын (1836) және Мексика революциясын (1910 жылдар) қамту үшін кеңейтіліп отырады.<ref>{{cite book |last=Wright |first=Will |title=Six Guns and Society: A Structural Study of the Western |publisher=University of California Press |year=1975 |isbn=978-0-520-03004-6 |pages=102-115}}</ref> == Басқа елдерге таралуы == Кейінірек вестерн бағыты басқа елдердің, соның ішінде [[Аргентина]], Австралия, [[Бразилия]], [[Ресей]]дің тарихи әрі ойдан шығарылған жағдайларына, тіпті ойдан шығарылған ғарыштық колонияларға да (мысалы, «Светлячок» телесериалы) бейімделді.<ref>{{cite book |last=Cawelti |first=John G. |title=The Six-Gun Mystique Sequel |publisher=Bowling Green State University Popular Press |year=1999 |isbn=978-0-popular-press |pages=85-99}}</ref> Сценарист әрі ғалым Эрик Р. Уильямс өзінің сценаристер таксономиясында вестернді толықметражды көркем фильмдер жіктелетін он бір басты супержанрдың бірі ретінде көрсетеді.<ref>{{cite book |last=Williams |first=Eric R. |title=The Screenwriters Taxonomy: A Roadmap to Creative Storytelling |publisher=Routledge |year=2017 |isbn=978-1-138-91212-0}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Кинематограф жанрлары]] [[Санат:Вестерндер]] 52xybuditqxg58czwas4xj2mcvuty3z 3619129 3619128 2026-06-17T16:57:59Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3619129 wikitext text/x-wiki '''Вестерн''' ({{lang-en|western}}, сөзбе-сөз: «батыстық») — [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-қа тән өнер бағыты. Вестерндердегі оқиғалар негізінен [[XIX ғасыр]]дың екінші жартысында [[Жабайы Батыс]]та — АҚШ-тың болашақ батыс штаттарында, сондай-ақ Батыс [[Канада]] мен Солтүстік [[Мексика]] аумағында өтеді. Вестерн өзіне комедия, [[атыс-шабыс фильм|экшн]], [[детективті фильм|детектив]], [[триллер]] және тіпті фантастика сияқты әртүрлі жанрлардың көркемдік ерекшеліктерін біріктіре алады.<ref>{{cite book |last=Buscombe |first=Edward |title=The BFI Companion to the Western |publisher=British Film Institute |year=1988 |isbn=978-0-233-98332-5 |pages=22-35}}</ref> Бұл бағыт алғаш рет XIX ғасырдағы көркем әдебиет пен кескіндеме өнерінде пайда болды. [[XX ғасыр]]дың басында ол [[кино|кинематограф]]қа, ал кейінірек [[теледидар]] мен өнердің басқа да түрлеріне бейімделді. Кино жанры ретінде АҚШ-тан басқа елдерге таралып, олар уақыт өте келе вестерн негізінде жанрдың өздік нұсқаларын жасап шығарды.<ref>{{cite book |last=Kitses |first=Jim |title=Horizons West: Directing the Western from John Ford to Clint Eastwood |publisher=British Film Institute |year=2004 |isbn=978-1-84457-050-8}}</ref> Вестерннің ең қатты гүлденген кезеңі XX ғасырдың ортасына тұспа-тұс келді. ХХ ғасырдың екінші жартысында бұл жанрға деген қызығушылықтың біршама төмендегені байқалды, соған қарамастан американдық вестерндер мен олардың басқа елдердегі аналогтарын өндіру әлі де жалғасып келеді.<ref>{{cite book |last=Saunders |first=John |title=The Western Genre: From Lordsburg to Big Whiskey |publisher=Wallflower Press |year=2001 |isbn=978-1-903364-12-3 |pages=45-58}}</ref> Аргентинаның гаучо әдебиеті мен [[Аустралия]]дағы еуропалық қоныстанушылар туралы әңгімелер де вестерн бағытына өте жақын болып табылады. Әдебиет, бейнелеу өнері және ТД өнерінен бөлек, вестерн — бүкіл әлемде, әсіресе АҚШ-та кең таралған атқа міну стилі және ат спортының бір түрі. Вестерн ат спорты көптеген пәндерді қамтиды, ал оның жарыстары өте көп қатысушылар мен көрермендерді жинайды.<ref>{{cite book |last=Smith |first=Verona |title=Western Riding and Training Culture |publisher=Storey Publishing |year=2010 |isbn=978-1-60342-534-6}}</ref> == Жанрдың анықтамасы == Вестерндердің оқиға орны ретінде әдетте АҚШ-тың батыс штаттары алынады, олар: Айдахо, [[Аризона]], Вайоминг, Вашингтон, [[Калифорния]], Канзас, Колорадо, Монтана, Небраска, Невада, Нью-Мексико, Оклахома, Солтүстік Дакота, [[Техас]], Орегон, Оңтүстік Дакота және Юта штаттары.<ref>{{cite web |author=Dirks, Tim |url=https://filmsite.org |title=Western Films |work=Filmsite.org |accessdate=2026-06-17}}</ref> Оқиға уақыты — шамамен [[1860 жыл]]дан бастап [[1890 жыл]]ғы Вундед-Ни жылғасындағы қырғынмен аяқталған «Үндістер соғысы» деп аталатын кезеңді қамтиды. Кейбір вестерндер АҚШ-тағы [[Азамат соғысы (АҚШ)|Азамат соғысы]] (Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы соғыс) тақырыбын да қолданады. Сондай-ақ, кеңістік пен уақыт шекаралары Техастың тәуелсіздік үшін соғысын (1836) және Мексика революциясын (1910 жылдар) қамту үшін кеңейтіліп отырады.<ref>{{cite book |last=Wright |first=Will |title=Six Guns and Society: A Structural Study of the Western |publisher=University of California Press |year=1975 |isbn=978-0-520-03004-6 |pages=102-115}}</ref> == Басқа елдерге таралуы == Кейінірек вестерн бағыты басқа елдердің, соның ішінде [[Аргентина]], Австралия, [[Бразилия]], [[Ресей]]дің тарихи әрі ойдан шығарылған жағдайларына, тіпті ойдан шығарылған ғарыштық колонияларға да (мысалы, «Светлячок» телесериалы) бейімделді.<ref>{{cite book |last=Cawelti |first=John G. |title=The Six-Gun Mystique Sequel |publisher=Bowling Green State University Popular Press |year=1999 |isbn=978-0-popular-press |pages=85-99}}</ref> Сценарист әрі ғалым Эрик Р. Уильямс өзінің сценаристер таксономиясында вестернді толықметражды көркем фильмдер жіктелетін он бір басты супержанрдың бірі ретінде көрсетеді.<ref>{{cite book |last=Williams |first=Eric R. |title=The Screenwriters Taxonomy: A Roadmap to Creative Storytelling |publisher=Routledge |year=2017 |isbn=978-1-138-91212-0}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Кино жанрлары]] [[Санат:Вестерндер]] b01myrrl084tplz8h3nbkc9iordpudg 3619220 3619129 2026-06-18T03:13:13Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3619220 wikitext text/x-wiki '''Вестерн''' ({{lang-en|western}}, сөзбе-сөз: «батыстық») — [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-қа тән өнер бағыты. Вестерндердегі оқиғалар негізінен [[XIX ғасыр]]дың екінші жартысында [[Жабайы Батыс]]та — АҚШ-тың болашақ батыс штаттарында, сондай-ақ Батыс [[Канада]] мен Солтүстік [[Мексика]] аумағында өтеді. Вестерн өзіне комедия, [[атыс-шабыс фильм|экшн]], [[детективті фильм|детектив]], [[триллер]] және тіпті фантастика сияқты әртүрлі жанрлардың көркемдік ерекшеліктерін біріктіре алады.<ref>{{cite book |last=Buscombe |first=Edward |title=The BFI Companion to the Western |publisher=British Film Institute |year=1988 |isbn=978-0-233-98332-5 |pages=22-35}}</ref> Бұл бағыт алғаш рет XIX ғасырдағы көркем әдебиет пен кескіндеме өнерінде пайда болды. [[XX ғасыр]]дың басында ол [[кино|кинематограф]]қа, ал кейінірек [[теледидар]] мен өнердің басқа да түрлеріне бейімделді. Кино жанры ретінде АҚШ-тан басқа елдерге таралып, олар уақыт өте келе вестерн негізінде жанрдың өзіндік нұсқаларын жасап шығарды.<ref>{{cite book |last=Kitses |first=Jim |title=Horizons West: Directing the Western from John Ford to Clint Eastwood |publisher=British Film Institute |year=2004 |isbn=978-1-84457-050-8}}</ref> Вестерннің ең қатты гүлденген кезеңі XX ғасырдың ортасына тұспа-тұс келді. ХХ ғасырдың екінші жартысында бұл жанрға деген қызығушылықтың біршама төмендегені байқалды, соған қарамастан американдық вестерндер мен олардың басқа елдердегі аналогтарын өндіру әлі де жалғасып келеді.<ref>{{cite book |last=Saunders |first=John |title=The Western Genre: From Lordsburg to Big Whiskey |publisher=Wallflower Press |year=2001 |isbn=978-1-903364-12-3 |pages=45-58}}</ref> Аргентинаның гаучо әдебиеті мен [[Аустралия]]дағы еуропалық қоныстанушылар туралы әңгімелер де вестерн бағытына өте жақын болып табылады. Әдебиет, бейнелеу өнері және ТД өнерінен бөлек, вестерн — бүкіл әлемде, әсіресе АҚШ-та кең таралған атқа міну стилі және ат спортының бір түрі. Вестерн ат спорты көптеген пәндерді қамтиды, ал оның жарыстары өте көп қатысушылар мен көрермендерді жинайды.<ref>{{cite book |last=Smith |first=Verona |title=Western Riding and Training Culture |publisher=Storey Publishing |year=2010 |isbn=978-1-60342-534-6}}</ref> == Жанрдың анықтамасы == Вестерндердің оқиға орны ретінде әдетте АҚШ-тың батыс штаттары алынады, олар: Айдахо, [[Аризона]], Вайоминг, Вашингтон, [[Калифорния]], Канзас, Колорадо, Монтана, Небраска, Невада, Нью-Мексико, Оклахома, Солтүстік Дакота, [[Техас]], Орегон, Оңтүстік Дакота және Юта штаттары.<ref>{{cite web |author=Dirks, Tim |url=https://filmsite.org |title=Western Films |work=Filmsite.org |accessdate=2026-06-17}}</ref> Оқиға уақыты — шамамен [[1860 жыл]]дан бастап [[1890 жыл]]ғы Вундед-Ни жылғасындағы қырғынмен аяқталған «Үндістер соғысы» деп аталатын кезеңді қамтиды. Кейбір вестерндер АҚШ-тағы [[Азамат соғысы (АҚШ)|Азамат соғысы]] (Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы соғыс) тақырыбын да қолданады. Сондай-ақ, кеңістік пен уақыт шекаралары Техастың тәуелсіздік үшін соғысын (1836) және Мексика революциясын (1910 жылдар) қамту үшін кеңейтіліп отырады.<ref>{{cite book |last=Wright |first=Will |title=Six Guns and Society: A Structural Study of the Western |publisher=University of California Press |year=1975 |isbn=978-0-520-03004-6 |pages=102-115}}</ref> == Басқа елдерге таралуы == Кейінірек вестерн бағыты басқа елдердің, соның ішінде [[Аргентина]], Австралия, [[Бразилия]], [[Ресей]]дің тарихи әрі ойдан шығарылған жағдайларына, тіпті ойдан шығарылған ғарыштық колонияларға да (мысалы, «Светлячок» телесериалы) бейімделді.<ref>{{cite book |last=Cawelti |first=John G. |title=The Six-Gun Mystique Sequel |publisher=Bowling Green State University Popular Press |year=1999 |isbn=978-0-popular-press |pages=85-99}}</ref> Сценарист әрі ғалым Эрик Р. Уильямс өзінің сценаристер таксономиясында вестернді толықметражды көркем фильмдер жіктелетін он бір басты супержанрдың бірі ретінде көрсетеді.<ref>{{cite book |last=Williams |first=Eric R. |title=The Screenwriters Taxonomy: A Roadmap to Creative Storytelling |publisher=Routledge |year=2017 |isbn=978-1-138-91212-0}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Кино жанрлары]] [[Санат:Вестерндер]] lek1h72ruohokc0k3t4lnfgwdydt889 10 782632 3619132 2026-06-17T18:00:23Z ArystanbekBot 33174 [[commons:Template:Potd/2026-06-18|POTD 2026-06-18]]: filename only 3619132 wikitext text/x-wiki Red-headed weaver (Anaplectes rubriceps leuconotus) male.jpg<noinclude>[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> ek4nhyaeboegga11dyloqsoq4l60uis 3 782634 3619199 2026-06-17T20:31:30Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619199 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Таутауадам}} -- [[Қатысушы:Erboldilyara|Сариев Ербол]] ([[Қатысушы талқылауы:Erboldilyara|талқылауы]] 01:31, 2026 ж. маусымның 18 (+05) nna9zregnuh1okpae6cwhgexp46dtqx 3 782635 3619201 2026-06-17T20:59:06Z علاء 54499 علاء [[Қатысушы талқылауы:Mohammad Abdullah]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Mohammad Alqenneh]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Mohammad Abdullah|Mohammad Abdullah]]" to "[[Special:CentralAuth/Mohammad Alqenneh|Mohammad Alqenneh]]" 3619201 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қатысушы талқылауы:Mohammad Alqenneh]] ge38t6jadmdhad2d84z0t7unm5zv1h0 3 782636 3619206 2026-06-18T01:59:33Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619206 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Jmabel}} -- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 06:59, 2026 ж. маусымның 18 (+05) ri4fo2xiven16yg1scopfyp5acz5x6q 0 782637 3619228 2026-06-18T04:59:43Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципалий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Молдова қалалары]] 3619228 wikitext text/x-wiki '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципалий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Молдова қалалары]] 5sdtmne8wgowdgg32c8iwbwn6udjwgy 3619230 3619228 2026-06-18T05:01:30Z Мағыпар 100137 үлгі 3619230 wikitext text/x-wiki '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] byamcojx2khtqwedcugk5vcex9dkpl7 3619233 3619230 2026-06-18T05:04:27Z Мағыпар 100137 толықтыру 3619233 wikitext text/x-wiki '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] jc16jgrr6krpsjw6tunma0xzpqgq6h7 3619234 3619233 2026-06-18T05:05:30Z Мағыпар 100137 дереккөз 3619234 wikitext text/x-wiki '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия) © https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] qgwcuv1cktdq207j4jsko1uvm6p8di1 3619235 3619234 2026-06-18T05:15:35Z Мағыпар 100137 3619235 wikitext text/x-wiki '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] ho3bqc0o8m1k5c5rfr2y0vthjv057jb 3619236 3619235 2026-06-18T05:20:23Z Мағыпар 100137 толықтыру 3619236 wikitext text/x-wiki '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] afaxm4480rduzdgxkfqv8oo6hp9b6ok 3619237 3619236 2026-06-18T05:22:01Z Мағыпар 100137 дереккөз 3619237 wikitext text/x-wiki '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] pksobh59nqohusyxsc7yhe0242it9nj 3619238 3619237 2026-06-18T05:26:17Z Мағыпар 100137 толықтыру 3619238 wikitext text/x-wiki '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 5qyt73ylhrirt7t0op3s58unx6bk43j 3619239 3619238 2026-06-18T05:27:13Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3619239 wikitext text/x-wiki '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] fh8x75oaplpt73g62iravbg6tev82ej 3619241 3619239 2026-06-18T05:29:44Z Мағыпар 100137 толықтыру 3619241 wikitext text/x-wiki '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Ватра — құрылыс, тас және әктас өндіру үшін пайдаланылатын әктас өндіру аймағы. Қалада орта мектеп, кітапхана, емхана, балабақша, қызмет көрсету шеберханалары, дүкендер, пошта бөлімшесі, банк, жергілікті полиция бөлімшесі, православие шіркеуі және шарап зауыттары бар. Гидигичи су қоймасы салынғаннан кейін Гидигичи маңында кең демалыс аймағы құрылды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] gol5yxaiaew540bbq3nvolnka0wpjym 3619242 3619241 2026-06-18T05:31:33Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз 3619242 wikitext text/x-wiki '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Ватра — құрылыс, тас және әктас өндіру үшін пайдаланылатын әктас өндіру аймағы. Қалада орта мектеп, кітапхана, емхана, балабақша, қызмет көрсету шеберханалары, дүкендер, пошта бөлімшесі, банк, жергілікті полиция бөлімшесі, православие шіркеуі және шарап зауыттары бар. Гидигичи су қоймасы салынғаннан кейін Гидигичи маңында кең демалыс аймағы құрылды. Қалада румын және орыс тілдерінде сабақ беретін лицей бар.<ref>{{citeweb|url=https://www.primariavatra.md/despre-oras/?lang=ru|title=Ватра|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] bonem53f4fyakdf0pg2e5mwlmoi8tav 3619243 3619242 2026-06-18T05:32:29Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3619243 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ватра |шынайы атауы = {{Lang-ro|Vatra}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Ватра — құрылыс, тас және әктас өндіру үшін пайдаланылатын әктас өндіру аймағы. Қалада орта мектеп, кітапхана, емхана, балабақша, қызмет көрсету шеберханалары, дүкендер, пошта бөлімшесі, банк, жергілікті полиция бөлімшесі, православие шіркеуі және шарап зауыттары бар. Гидигичи су қоймасы салынғаннан кейін Гидигичи маңында кең демалыс аймағы құрылды. Қалада румын және орыс тілдерінде сабақ беретін лицей бар.<ref>{{citeweb|url=https://www.primariavatra.md/despre-oras/?lang=ru|title=Ватра|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] g8p6q1g9apo5paoj82168myrq2i0cf8 3619244 3619243 2026-06-18T05:33:26Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3619244 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ватра |шынайы атауы = {{Lang-ro|Vatra}} |сурет = MD.C.Vatra - centru de sănătate și poșta - apr 2021.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Ватра — құрылыс, тас және әктас өндіру үшін пайдаланылатын әктас өндіру аймағы. Қалада орта мектеп, кітапхана, емхана, балабақша, қызмет көрсету шеберханалары, дүкендер, пошта бөлімшесі, банк, жергілікті полиция бөлімшесі, православие шіркеуі және шарап зауыттары бар. Гидигичи су қоймасы салынғаннан кейін Гидигичи маңында кең демалыс аймағы құрылды. Қалада румын және орыс тілдерінде сабақ беретін лицей бар.<ref>{{citeweb|url=https://www.primariavatra.md/despre-oras/?lang=ru|title=Ватра|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 0q84rcw6nrz4usrsei56yrlbx163nl0 3619245 3619244 2026-06-18T05:33:54Z Мағыпар 100137 үлгі 3619245 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ватра |шынайы атауы = {{Lang-ro|Vatra}} |сурет = MD.C.Vatra - centru de sănătate și poșta - apr 2021.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Drapel Vatra.jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Ватра — құрылыс, тас және әктас өндіру үшін пайдаланылатын әктас өндіру аймағы. Қалада орта мектеп, кітапхана, емхана, балабақша, қызмет көрсету шеберханалары, дүкендер, пошта бөлімшесі, банк, жергілікті полиция бөлімшесі, православие шіркеуі және шарап зауыттары бар. Гидигичи су қоймасы салынғаннан кейін Гидигичи маңында кең демалыс аймағы құрылды. Қалада румын және орыс тілдерінде сабақ беретін лицей бар.<ref>{{citeweb|url=https://www.primariavatra.md/despre-oras/?lang=ru|title=Ватра|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 1bh6zd8qxhcovo5xcmr7lqhqwucwlg0 3619246 3619245 2026-06-18T05:34:19Z Мағыпар 100137 үлгі 3619246 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ватра |шынайы атауы = {{Lang-ro|Vatra}} |сурет = MD.C.Vatra - centru de sănătate și poșta - apr 2021.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Stema Vatra.jpg |ту = Drapel Vatra.jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Ватра — құрылыс, тас және әктас өндіру үшін пайдаланылатын әктас өндіру аймағы. Қалада орта мектеп, кітапхана, емхана, балабақша, қызмет көрсету шеберханалары, дүкендер, пошта бөлімшесі, банк, жергілікті полиция бөлімшесі, православие шіркеуі және шарап зауыттары бар. Гидигичи су қоймасы салынғаннан кейін Гидигичи маңында кең демалыс аймағы құрылды. Қалада румын және орыс тілдерінде сабақ беретін лицей бар.<ref>{{citeweb|url=https://www.primariavatra.md/despre-oras/?lang=ru|title=Ватра|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] th8gia1pp6ht31qer63ob612vzjst6v 3619247 3619246 2026-06-18T05:38:55Z Мағыпар 100137 үлгі 3619247 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ватра |шынайы атауы = {{Lang-ro|Vatra}} |сурет = MD.C.Vatra - centru de sănătate și poșta - apr 2021.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Молдова |елтаңба = Stema Vatra.jpg |ту = Drapel Vatra.jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =04 |lat_sec =26 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =44 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = муниципия |аймағы = Кишинев |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vatra |сайты = |сайт тілі = }} '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Ватра — құрылыс, тас және әктас өндіру үшін пайдаланылатын әктас өндіру аймағы. Қалада орта мектеп, кітапхана, емхана, балабақша, қызмет көрсету шеберханалары, дүкендер, пошта бөлімшесі, банк, жергілікті полиция бөлімшесі, православие шіркеуі және шарап зауыттары бар. Гидигичи су қоймасы салынғаннан кейін Гидигичи маңында кең демалыс аймағы құрылды. Қалада румын және орыс тілдерінде сабақ беретін лицей бар.<ref>{{citeweb|url=https://www.primariavatra.md/despre-oras/?lang=ru|title=Ватра|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 8r664l4t635dk4jy7evaq615eol2rpu 3619250 3619247 2026-06-18T06:00:29Z Мағыпар 100137 үлгі 3619250 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ватра |шынайы атауы = {{Lang-ro|Vatra}} |сурет = MD.C.Vatra - centru de sănătate și poșta - apr 2021.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Молдова |елтаңба = Stema Vatra.jpg |ту = Drapel Vatra.jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =04 |lat_sec =26 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =44 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = муниципия |аймағы = Кишинев |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1927 |бұрынғы атаулары = Гидигич |статус алуы = 1990 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3500 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +373 22 xxxxxx |пошта индексі = MD-2055 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vatra |сайты = |сайт тілі = }} '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Ватра — құрылыс, тас және әктас өндіру үшін пайдаланылатын әктас өндіру аймағы. Қалада орта мектеп, кітапхана, емхана, балабақша, қызмет көрсету шеберханалары, дүкендер, пошта бөлімшесі, банк, жергілікті полиция бөлімшесі, православие шіркеуі және шарап зауыттары бар. Гидигичи су қоймасы салынғаннан кейін Гидигичи маңында кең демалыс аймағы құрылды. Қалада румын және орыс тілдерінде сабақ беретін лицей бар.<ref>{{citeweb|url=https://www.primariavatra.md/despre-oras/?lang=ru|title=Ватра|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 4rk9ova3s12it1vc43ieh9k7o86bse4 3619251 3619250 2026-06-18T06:02:41Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3619251 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ватра |шынайы атауы = {{Lang-ro|Vatra}} |сурет = MD.C.Vatra - centru de sănătate și poșta - apr 2021.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Молдова |елтаңба = Stema Vatra.jpg |ту = Drapel Vatra.jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =04 |lat_sec =26 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =44 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = муниципия |аймағы = Кишинев |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1927 |бұрынғы атаулары = Гидигич |статус алуы = 1990 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3500 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +373 22 xxxxxx |пошта индексі = MD-2055 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vatra |сайты = |сайт тілі = }} '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Ватра — құрылыс, тас және әктас өндіру үшін пайдаланылатын әктас өндіру аймағы. Қазіргі Ватра аумағында бірнеше шарап зауыттары орналасқан. Тұрмыстық қызмет көрсетуге мамандандырылған шағын бизнестер жұмыс істейді. Сондай-ақ онда көптеген дүкендер, білім беру мекемелері және қаржы институттары орналасқан. Қалада орта мектеп, кітапхана, емхана, балабақша, қызмет көрсету шеберханалары, дүкендер, пошта бөлімшесі, банк, жергілікті полиция бөлімшесі, православие шіркеуі және шарап зауыттары бар. Гидигичи су қоймасы салынғаннан кейін Гидигичи маңында кең демалыс аймағы құрылды. Қалада румын және орыс тілдерінде сабақ беретін лицей бар.<ref>{{citeweb|url=https://www.primariavatra.md/despre-oras/?lang=ru|title=Ватра|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] nypgq0c9fe8ygn2wnxjnpm12s8cznlc 3619252 3619251 2026-06-18T06:07:02Z Мағыпар 100137 толықтыру 3619252 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ватра |шынайы атауы = {{Lang-ro|Vatra}} |сурет = MD.C.Vatra - centru de sănătate și poșta - apr 2021.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Молдова |елтаңба = Stema Vatra.jpg |ту = Drapel Vatra.jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =04 |lat_sec =26 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =44 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = муниципия |аймағы = Кишинев |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1927 |бұрынғы атаулары = Гидигич |статус алуы = 1990 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3500 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +373 22 xxxxxx |пошта индексі = MD-2055 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vatra |сайты = |сайт тілі = }} '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Халық құрамы == Ватрада шамамен 60% молдовандар, 12% этникалық орыстар, 8% украиндар, 8% румындар және 12% басқа ұлт өкілдері тұрады. Қала тарихында этносаралық қақтығыстар тіркелмеген. == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Ватра — құрылыс, тас және әктас өндіру үшін пайдаланылатын әктас өндіру аймағы. Қазіргі Ватра аумағында бірнеше шарап зауыттары орналасқан. Тұрмыстық қызмет көрсетуге мамандандырылған шағын бизнестер жұмыс істейді. Сондай-ақ онда көптеген дүкендер, білім беру мекемелері және қаржы институттары орналасқан. Қалада орта мектеп, кітапхана, емхана, балабақша, қызмет көрсету шеберханалары, дүкендер, пошта бөлімшесі, банк, жергілікті полиция бөлімшесі, православие шіркеуі және шарап зауыттары бар. Гидигичи су қоймасы салынғаннан кейін Гидигичи маңында кең демалыс аймағы құрылды. Қалада румын және орыс тілдерінде сабақ беретін лицей бар.<ref>{{citeweb|url=https://www.primariavatra.md/despre-oras/?lang=ru|title=Ватра|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] stgiluggpii14szpqm60viq3i51a85n 3619253 3619252 2026-06-18T06:19:03Z Мағыпар 100137 сурет қою 3619253 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ватра |шынайы атауы = {{Lang-ro|Vatra}} |сурет = MD.C.Vatra - centru de sănătate și poșta - apr 2021.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Молдова |елтаңба = Stema Vatra.jpg |ту = Drapel Vatra.jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =04 |lat_sec =26 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =44 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = муниципия |аймағы = Кишинев |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1927 |бұрынғы атаулары = Гидигич |статус алуы = 1990 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3500 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +373 22 xxxxxx |пошта индексі = MD-2055 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vatra |сайты = |сайт тілі = }} '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Халық құрамы == Ватрада шамамен 60% молдовандар, 12% этникалық орыстар, 8% украиндар, 8% румындар және 12% басқа ұлт өкілдері тұрады. Қала тарихында этносаралық қақтығыстар тіркелмеген. == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Ватра — құрылыс, тас және әктас өндіру үшін пайдаланылатын әктас өндіру аймағы. Қазіргі Ватра аумағында бірнеше шарап зауыттары орналасқан. Тұрмыстық қызмет көрсетуге мамандандырылған шағын бизнестер жұмыс істейді. Сондай-ақ онда көптеген дүкендер, білім беру мекемелері және қаржы институттары орналасқан. Қалада орта мектеп, кітапхана, емхана, балабақша, қызмет көрсету шеберханалары, дүкендер, пошта бөлімшесі, банк, жергілікті полиция бөлімшесі, православие шіркеуі және шарап зауыттары бар. Гидигичи су қоймасы салынғаннан кейін Гидигичи маңында кең демалыс аймағы құрылды. Қалада румын және орыс тілдерінде сабақ беретін лицей бар.<ref>{{citeweb|url=https://www.primariavatra.md/despre-oras/?lang=ru|title=Ватра|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Stadionul multifuncțional de sport din or. Vatra 01.jpg|Стадион == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] tu21lptl0ghy27fdo60uiuepdvdukk4 3619254 3619253 2026-06-18T06:21:09Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3619254 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ватра |шынайы атауы = {{Lang-ro|Vatra}} |сурет = MD.C.Vatra - centru de sănătate și poșta - apr 2021.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Молдова |елтаңба = Stema Vatra.jpg |ту = Drapel Vatra.jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =04 |lat_sec =26 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =44 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = муниципия |аймағы = Кишинев |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1927 |бұрынғы атаулары = Гидигич |статус алуы = 1990 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3500 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +373 22 xxxxxx |пошта индексі = MD-2055 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vatra |сайты = |сайт тілі = }} '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Халық құрамы == Ватрада шамамен 60% молдовандар, 12% этникалық орыстар, 8% украиндар, 8% румындар және 12% басқа ұлт өкілдері тұрады. Қала тарихында этносаралық қақтығыстар тіркелмеген. == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Ватра — құрылыс, тас және әктас өндіру үшін пайдаланылатын әктас өндіру аймағы. Қазіргі Ватра аумағында бірнеше шарап зауыттары орналасқан. Тұрмыстық қызмет көрсетуге мамандандырылған шағын бизнестер жұмыс істейді. Сондай-ақ онда көптеген дүкендер, білім беру мекемелері және қаржы институттары орналасқан. Қалада орта мектеп, кітапхана, емхана, балабақша, қызмет көрсету шеберханалары, дүкендер, пошта бөлімшесі, банк, жергілікті полиция бөлімшесі, православие шіркеуі және шарап зауыттары бар. Гидигичи су қоймасы салынғаннан кейін Гидигичи маңында кең демалыс аймағы құрылды. Қалада румын және орыс тілдерінде сабақ беретін лицей бар.<ref>{{citeweb|url=https://www.primariavatra.md/despre-oras/?lang=ru|title=Ватра|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Stadionul multifuncțional de sport din or. Vatra 01.jpg|Стадион MD.C.Vatra - primăria - apr 2021.jpg|Әкімшілік </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] gm5a74idph9vyck80grrcgfrwi6tj7w 3619255 3619254 2026-06-18T06:23:45Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3619255 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ватра |шынайы атауы = {{Lang-ro|Vatra}} |сурет = MD.C.Vatra - centru de sănătate și poșta - apr 2021.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Молдова |елтаңба = Stema Vatra.jpg |ту = Drapel Vatra.jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =04 |lat_sec =26 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =44 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = муниципия |аймағы = Кишинев |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1927 |бұрынғы атаулары = Гидигич |статус алуы = 1990 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3500 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +373 22 xxxxxx |пошта индексі = MD-2055 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vatra |сайты = |сайт тілі = }} '''Ватра''' ({{Lang-ro|Vatra}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Кишинев муниципий]]інің Буюкан секторының құрамына кіреді. Ватра қаласының халқы: 3500 адам.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/vatra-moldaviya?ysclid=mqi8zi8jfa763879386|title=Город Ватра (Молдавия)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Ол [[Кишинев]]тан солтүстікке қарай 7 км жерде орналасқан. Елді мекеннің ауданы 0,53 км2. Кишинев-Унгени желісіндегі Гидигичи теміржол стансасы.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/129?ysclid=mqi867lszh462847913|title=Ватра, муниципий Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Халық құрамы == Ватрада шамамен 60% молдовандар, 12% этникалық орыстар, 8% украиндар, 8% румындар және 12% басқа ұлт өкілдері тұрады. Қала тарихында этносаралық қақтығыстар тіркелмеген. == Тарихы == Қала бұрын Гидигич деп аталатын теміржол стансасы орналасқан елді мекен болған. Кейінірек жақын маңда орналасқан үлкен су қоймасы оның атымен аталған. 1963 жылы елді мекеннің мәртебесі өзгертіліп, ол қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1990 жылдардың басында қала мәртебесін алды. Жергілікті халық әртүрлі ұлт өкілдерінен тұрады, бірақ басым көпшілігі молдовандар, орыстар, украиндар, румындар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16688-Vatra.html|title=Европа. Молдова. город Кишинёв|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Ватра — құрылыс, тас және әктас өндіру үшін пайдаланылатын әктас өндіру аймағы. Қазіргі Ватра аумағында бірнеше шарап зауыттары орналасқан. Тұрмыстық қызмет көрсетуге мамандандырылған шағын бизнестер жұмыс істейді. Сондай-ақ онда көптеген дүкендер, білім беру мекемелері және қаржы институттары орналасқан. Қалада орта мектеп, кітапхана, емхана, балабақша, қызмет көрсету шеберханалары, дүкендер, пошта бөлімшесі, банк, жергілікті полиция бөлімшесі, православие шіркеуі және шарап зауыттары бар. Гидигичи су қоймасы салынғаннан кейін Гидигичи маңында кең демалыс аймағы құрылды. Қалада румын және орыс тілдерінде сабақ беретін лицей бар.<ref>{{citeweb|url=https://www.primariavatra.md/despre-oras/?lang=ru|title=Ватра|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Stadionul multifuncțional de sport din or. Vatra 01.jpg|Стадион MD.C.Vatra - primăria - apr 2021.jpg|Әкімшілік Biserica "Acoperământul Maicii Domnului" din orașul Vatra 01.jpg|Шіркеу қақпасы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 9fhja7t55dgh57ksvfg24x5d6d17did 3 782638 3619232 2026-06-18T05:03:53Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619232 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Аманай}} -- ''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:03, 2026 ж. маусымның 18 (+05) pwg8q1lsrij7nsyzkq3q7w7mywu0q4x 3 782640 3619249 2026-06-18T05:44:24Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619249 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Abiltayevv}} -- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 10:44, 2026 ж. маусымның 18 (+05) sa1q4dkd3pyubc1382pprv33njmxxxz 3 782641 3619256 2026-06-18T06:26:13Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619256 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Гүлжан82}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 11:26, 2026 ж. маусымның 18 (+05) k76nzu9a23r1xsyq3y6ww6zgl26ir6n 3 782642 3619258 2026-06-18T06:27:18Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619258 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Дархан89}} -- [[Қатысушы:Erboldilyara|Сариев Ербол]] ([[Қатысушы талқылауы:Erboldilyara|талқылауы]] 11:27, 2026 ж. маусымның 18 (+05) dmga9rw9ez5j3qh3rtfrh8g9qayi1km 3 782643 3619259 2026-06-18T06:28:31Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619259 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Орынша Бердешова}} -- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 11:28, 2026 ж. маусымның 18 (+05) ouslg3akeu759nsn35wy7agnb7gg8sq 3 782644 3619260 2026-06-18T06:29:05Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619260 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Aiman Tauman}} -- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 11:29, 2026 ж. маусымның 18 (+05) 0el1kwt17pciv25gxtt49rw17ox6qn6 3 782645 3619261 2026-06-18T06:29:06Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619261 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Пангереева}} -- [[Қатысушы:Sibom|Sibom]] ([[Қатысушы талқылауы:Sibom|талқылауы]]) 11:29, 2026 ж. маусымның 18 (+05) lpx06zgx9tljbnyp3m6ca9m35lr7kr3 3 782646 3619262 2026-06-18T06:29:11Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619262 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Қызғалдақ Алпысбаева}} -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 11:29, 2026 ж. маусымның 18 (+05) hq9p78a5ui0vbeiuxn02t35pzqdydbc 3 782647 3619263 2026-06-18T06:29:12Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619263 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Каримов Данияр Сергеевич}} -- [[Қатысушы:Sibom|Sibom]] ([[Қатысушы талқылауы:Sibom|талқылауы]]) 11:29, 2026 ж. маусымның 18 (+05) eb6qkqo3abm7uzkf5ku4d42xd4tcj6j 3 782648 3619264 2026-06-18T06:29:54Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619264 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Дидар 87}} -- [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 11:29, 2026 ж. маусымның 18 (+05) gp9iehxfv9f8nr2j3b56uug1j1mjxa5 3 782649 3619265 2026-06-18T06:30:51Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619265 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=BaktygulK}} -- [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 11:30, 2026 ж. маусымның 18 (+05) 2l210lwyjtoahpx7yh39grfeaorf2bi 3 782650 3619266 2026-06-18T06:31:38Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619266 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Kozhamberdiev}} -- ''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 11:31, 2026 ж. маусымның 18 (+05) epi7xdhjfbx2a0hfhm9zvj1bx0aj7d4 3 782651 3619267 2026-06-18T06:31:39Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619267 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Viktoriya0306}} -- ''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 11:31, 2026 ж. маусымның 18 (+05) kfiuhuwu9139i5lqvyf7u5oyb4v80wi 3 782652 3619269 2026-06-18T06:32:29Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619269 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Құдайбергенова Айнагүл}} -- [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 11:32, 2026 ж. маусымның 18 (+05) ad2elcxdkmky3la3cd0et7l1tlxvsv5 3 782653 3619270 2026-06-18T06:32:34Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619270 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Анарок}} -- [[Қатысушы:Sibom|Sibom]] ([[Қатысушы талқылауы:Sibom|талқылауы]]) 11:32, 2026 ж. маусымның 18 (+05) j111md8dckegc00ppgkwohj2qzmm158 3 782654 3619271 2026-06-18T06:32:56Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619271 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Мейрамггүл Жүманбетова}} -- ''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 11:32, 2026 ж. маусымның 18 (+05) 0bf3mhd0gchmdaztulzfqe5x3q58jgt 3 782655 3619272 2026-06-18T06:34:30Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619272 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Gulnaz Kenzhebayeva}} -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 11:34, 2026 ж. маусымның 18 (+05) qwqvzxedj454tv8i14iew05smhre44p 3 782656 3619273 2026-06-18T06:34:44Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619273 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Венера 1973}} -- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 11:34, 2026 ж. маусымның 18 (+05) tkznjiaedmtp2a8sr7aakvad06x9tar 3 782657 3619276 2026-06-18T06:39:53Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619276 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Мадинақыз}} -- [[Қатысушы:Erboldilyara|Сариев Ербол]] ([[Қатысушы талқылауы:Erboldilyara|талқылауы]] 11:39, 2026 ж. маусымның 18 (+05) 78cmbji9mvkfea6c5zntwdcvmuvdg2g 3 782658 3619278 2026-06-18T06:43:14Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619278 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Temirova Asel}} -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 11:43, 2026 ж. маусымның 18 (+05) h6vtk4rfzw7w71pr006yx2w6s1060k0 3 782659 3619279 2026-06-18T06:44:14Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619279 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Zhanbolat Umbetov}} -- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:44, 2026 ж. маусымның 18 (+05) htb8x6the77qo1r9fapzw9kcea6s7lj 3 782660 3619287 2026-06-18T06:52:52Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3619287 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=1979ARMAN}} -- [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|талқылауы]]) 11:52, 2026 ж. маусымның 18 (+05) p41rko1s2lir1wbdfq0vcrxt85kjm5s 2 782661 3619291 2026-06-18T06:55:34Z Садықова Ақгүл 181520 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Ботагөз батыр (1719-1747 жж.)''' — қазақ тарихында есімі аңызға айналған қаһарман, Тама Есет Көкіұлының қызы және Ақкете [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің келіні. == ЕСЕТ БАТЫРДЫҢ ҚЫЗЫ БОТАГӨЗ == Қазақ халқының... 3619291 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Ботагөз батыр (1719-1747 жж.)''' — қазақ тарихында есімі аңызға айналған қаһарман, Тама Есет Көкіұлының қызы және Ақкете [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің келіні. == ЕСЕТ БАТЫРДЫҢ ҚЫЗЫ БОТАГӨЗ == Қазақ халқының азаттығы мен ел бірлігі жолында күрескен даңқты тұлғалардың бірі – [[Есет Көкіұлы|Есет батыр]]. Оның өмірі мен ерлігі ғана емес, ұрпақтары мен айналасындағы тарихи оқиғалар да халық жадында сақталған. Есет батырдың қызы Ботагөз Әжібай бидің әулетіне келін болып түскен. Оның ұзатылу тойы ел арасында ерекше сән-салтанатымен есте қалған. Ботагөз әдептілігімен, кішіпейілдігімен танылып, барған жерінде үлкенге де, кішіге де сыйлы келін атанған. Әжібай би қайырымдылығымен белгілі болған. Ол жетім-жесірлерді қамқорлығына алып, түрлі ұлт өкілдерін бауырына басып тәрбиелеген. Соның арқасында оның ауылы татулық пен бірліктің үлгісіне айналған. Тарихи деректерде Есет батырдың Ақмаңдай, Қалдыбай сияқты ұлдарының болғаны айтылады. Ақмаңдайдың жау қолына түсіп, кейін тағдыры белгісіз болып кеткені жөнінде аңыздар сақталған. Батырдың ұрпақтары кейінгі кезеңдерде де ел ішінде өмір сүріп, атақты әулеттің жалғасы болған. Есет батырдың үзеңгілес серіктері қатарында Бөкенбай батыр мен Жәнібек тархан ерекше аталады. Олар жоңғарлар мен қалмақтарға қарсы шайқастарда бірге қол бастап, ел қорғаған. Аңыздар мен жырларда үш батырдың достығы мен ерлігі кеңінен жырланған. Есет батырдың есімі халық жадында батыр, қолбасшы, би, тархан әрі ел қорғаушы тұлға ретінде сақталды. Оның өмір жолы, ұрпақтары мен өнегелі істері бүгінгі ұрпаққа отансүйгіштік пен елдік рухтың жарқын үлгісі болып табылады. Ботагөз батыр – Есет батырдың өнегелі тәрбиесін көріп өскен, әкесінің ерлік рухын бойына сіңірген қайсар қыз. Ол батыр әкенің тәлімін алып, ел намысын жоғары қойған, өжеттігі мен батылдығымен танылған. Ботагөздің тұлғасы қазақ қыздарының ерлігі мен отансүйгіштігінің жарқын үлгісі болып саналады. stspckfibnmhdf6pxc96xpjyib2evx0 3619300 3619291 2026-06-18T07:10:03Z Садықова Ақгүл 181520 /* ЕСЕТ БАТЫРДЫҢ ҚЫЗЫ БОТАГӨЗ */ 3619300 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Ботагөз батыр (1719-1747 жж.)''' — қазақ тарихында есімі аңызға айналған қаһарман, Тама Есет Көкіұлының қызы және Ақкете [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің келіні. == ЕСЕТ БАТЫРДЫҢ ҚЫЗЫ БОТАГӨЗ == Қазақ халқының азаттығы мен ел бірлігі жолында күрескен даңқты тұлғалардың бірі – [[Есет Көкіұлы|Есет батыр]]. Оның өмірі мен ерлігі ғана емес, ұрпақтары мен айналасындағы тарихи оқиғалар да халық жадында сақталған. Есет батырдың қызы Ботагөз [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің әулетіне келін болып түскен. Оның ұзатылу тойы ел арасында ерекше сән-салтанатымен есте қалған. Ботагөз әдептілігімен, кішіпейілдігімен танылып, барған жерінде үлкенге де, кішіге де сыйлы келін атанған. Әжібай би қайырымдылығымен белгілі болған. Ол жетім-жесірлерді қамқорлығына алып, түрлі ұлт өкілдерін бауырына басып тәрбиелеген. Соның арқасында оның ауылы татулық пен бірліктің үлгісіне айналған. Тарихи деректерде Есет батырдың Ақмаңдай, Қалдыбай сияқты ұлдарының болғаны айтылады. Ақмаңдайдың жау қолына түсіп, кейін тағдыры белгісіз болып кеткені жөнінде аңыздар сақталған. Батырдың ұрпақтары кейінгі кезеңдерде де ел ішінде өмір сүріп, атақты әулеттің жалғасы болған. Есет батырдың үзеңгілес серіктері қатарында [[Бөкенбай Қараұлы|Бөкенбай батыр]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] тархан ерекше аталады. Олар жоңғарлар мен қалмақтарға қарсы шайқастарда бірге қол бастап, ел қорғаған. Аңыздар мен жырларда үш батырдың достығы мен ерлігі кеңінен жырланған. Есет батырдың есімі халық жадында батыр, [[Қолбасшы|қолбасшы]], [[Би (тұлға)|би]], тархан әрі ел қорғаушы тұлға ретінде сақталды. Оның өмір жолы, ұрпақтары мен өнегелі істері бүгінгі ұрпаққа отансүйгіштік пен елдік рухтың жарқын үлгісі болып табылады. Ботагөз батыр – Есет батырдың өнегелі тәрбиесін көріп өскен, әкесінің ерлік рухын бойына сіңірген қайсар қыз. Ол батыр әкенің тәлімін алып, ел намысын жоғары қойған, өжеттігі мен батылдығымен танылған. Ботагөздің тұлғасы қазақ қыздарының ерлігі мен отансүйгіштігінің жарқын үлгісі болып саналады.<ref>{{кітап|авторы=Есмырзаұлы Ө. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Есет батыр Көкіұлы |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Ақтөбе |орны=|баспасы=Жеті арыс |жыл=2017|томы= |беттері=401|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> drpo4v2izimbkpzk3y204st5e0mnpj3 3619302 3619300 2026-06-18T07:10:33Z Садықова Ақгүл 181520 /* ЕСЕТ БАТЫРДЫҢ ҚЫЗЫ БОТАГӨЗ */ 3619302 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Ботагөз батыр (1719-1747 жж.)''' — қазақ тарихында есімі аңызға айналған қаһарман, Тама Есет Көкіұлының қызы және Ақкете [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің келіні. == ЕСЕТ БАТЫРДЫҢ ҚЫЗЫ БОТАГӨЗ == Қазақ халқының азаттығы мен ел бірлігі жолында күрескен даңқты тұлғалардың бірі – [[Есет Көкіұлы|Есет батыр]]. Оның өмірі мен ерлігі ғана емес, ұрпақтары мен айналасындағы тарихи оқиғалар да халық жадында сақталған. Есет батырдың қызы Ботагөз [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің әулетіне келін болып түскен. Оның ұзатылу тойы ел арасында ерекше сән-салтанатымен есте қалған. Ботагөз әдептілігімен, кішіпейілдігімен танылып, барған жерінде үлкенге де, кішіге де сыйлы келін атанған. Әжібай би қайырымдылығымен белгілі болған. Ол жетім-жесірлерді қамқорлығына алып, түрлі ұлт өкілдерін бауырына басып тәрбиелеген. Соның арқасында оның ауылы татулық пен бірліктің үлгісіне айналған. Тарихи деректерде Есет батырдың Ақмаңдай, Қалдыбай сияқты ұлдарының болғаны айтылады. Ақмаңдайдың жау қолына түсіп, кейін тағдыры белгісіз болып кеткені жөнінде аңыздар сақталған. Батырдың ұрпақтары кейінгі кезеңдерде де ел ішінде өмір сүріп, атақты әулеттің жалғасы болған. Есет батырдың үзеңгілес серіктері қатарында [[Бөкенбай Қараұлы|Бөкенбай батыр]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] тархан ерекше аталады. Олар жоңғарлар мен қалмақтарға қарсы шайқастарда бірге қол бастап, ел қорғаған. Аңыздар мен жырларда үш батырдың достығы мен ерлігі кеңінен жырланған. Есет батырдың есімі халық жадында батыр, [[Қолбасшы|қолбасшы]], [[Би (тұлға)|би]], тархан әрі ел қорғаушы тұлға ретінде сақталды. Оның өмір жолы, ұрпақтары мен өнегелі істері бүгінгі ұрпаққа отансүйгіштік пен елдік рухтың жарқын үлгісі болып табылады. Ботагөз батыр – Есет батырдың өнегелі тәрбиесін көріп өскен, әкесінің ерлік рухын бойына сіңірген қайсар қыз. Ол батыр әкенің тәлімін алып, ел намысын жоғары қойған, өжеттігі мен батылдығымен танылған. Ботагөздің тұлғасы қазақ қыздарының ерлігі мен отансүйгіштігінің жарқын үлгісі болып саналады.<ref>{{кітап|авторы=Есмырзаұлы Ө. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Есет батыр Көкіұлы |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Ақтөбе |орны=|баспасы=Жеті арыс |жыл=2017|томы= |беттері=401|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == n7nnccz1a67teyr3b3e20ju3k59dog8 3619307 3619302 2026-06-18T07:17:17Z Садықова Ақгүл 181520 3619307 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Ботагөз батыр (1719-1747 жж.)''' — қазақ тарихында есімі аңызға айналған қаһарман, Тама Есет Көкіұлының қызы және Ақкете [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің келіні. == ЕСЕТ БАТЫРДЫҢ ҚЫЗЫ БОТАГӨЗ == Қазақ халқының азаттығы мен ел бірлігі жолында күрескен даңқты тұлғалардың бірі – [[Есет Көкіұлы|Есет батыр]]. Оның өмірі мен ерлігі ғана емес, ұрпақтары мен айналасындағы [[Тарих|тарихи ]]оқиғалар да халық жадында сақталған. Есет батырдың қызы Ботагөз [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің әулетіне келін болып түскен. Оның ұзатылу тойы ел арасында ерекше [[Сән|сән]]-салтанатымен есте қалған. Ботагөз әдептілігімен, кішіпейілдігімен танылып, барған жерінде үлкенге де, кішіге де сыйлы келін атанған. Әжібай би қайырымдылығымен белгілі болған. Ол жетім-жесірлерді қамқорлығына алып, түрлі ұлт өкілдерін бауырына басып тәрбиелеген. Соның арқасында оның ауылы татулық пен бірліктің үлгісіне айналған. Тарихи деректерде Есет батырдың Ақмаңдай, Қалдыбай сияқты ұлдарының болғаны айтылады. Ақмаңдайдың жау қолына түсіп, кейін тағдыры белгісіз болып кеткені жөнінде аңыздар сақталған. Батырдың ұрпақтары кейінгі кезеңдерде де ел ішінде өмір сүріп, атақты әулеттің жалғасы болған. Есет батырдың үзеңгілес серіктері қатарында [[Бөкенбай Қараұлы|Бөкенбай батыр]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] тархан ерекше аталады. Олар жоңғарлар мен қалмақтарға қарсы шайқастарда бірге қол бастап, ел қорғаған. Аңыздар мен жырларда үш батырдың достығы мен ерлігі кеңінен жырланған. Есет батырдың есімі халық жадында батыр, [[Қолбасшы|қолбасшы]], [[Би (тұлға)|би]], тархан әрі ел қорғаушы тұлға ретінде сақталды. Оның өмір жолы, ұрпақтары мен өнегелі істері бүгінгі ұрпаққа отансүйгіштік пен елдік рухтың жарқын үлгісі болып табылады. Ботагөз батыр – Есет батырдың өнегелі тәрбиесін көріп өскен, әкесінің ерлік рухын бойына сіңірген қайсар қыз. Ол батыр әкенің тәлімін алып, ел намысын жоғары қойған, өжеттігі мен батылдығымен танылған. Ботагөздің тұлғасы қазақ қыздарының ерлігі мен отансүйгіштігінің жарқын үлгісі болып саналады.<ref>{{кітап|авторы=Есмырзаұлы Ө. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Есет батыр Көкіұлы |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Ақтөбе |орны=|баспасы=Жеті арыс |жыл=2017|томы= |беттері=401|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == ldb5v0zum6zsyvr12si5ksnzj97mv0n 3619310 3619307 2026-06-18T07:24:57Z Садықова Ақгүл 181520 3619310 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Ботагөз батыр (1719-1747 жж.)''' — қазақ тарихында есімі аңызға айналған қаһарман, Тама Есет Көкіұлының қызы және Ақкете [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің келіні. == ЕСЕТ БАТЫРДЫҢ ҚЫЗЫ БОТАГӨЗ == Қазақ халқының азаттығы мен ел бірлігі жолында күрескен даңқты тұлғалардың бірі – [[Есет Көкіұлы|Есет батыр]]. Оның өмірі мен ерлігі ғана емес, ұрпақтары мен айналасындағы [[Тарих|тарихи ]]оқиғалар да халық жадында сақталған. Есет батырдың қызы Ботагөз [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің әулетіне келін болып түскен. Оның ұзатылу тойы ел арасында ерекше [[Сән|сән]]-салтанатымен есте қалған. Ботагөз әдептілігімен, кішіпейілдігімен танылып, барған жерінде үлкенге де, кішіге де сыйлы келін атанған. Әжібай би қайырымдылығымен белгілі болған. Ол жетім-жесірлерді қамқорлығына алып, түрлі ұлт өкілдерін бауырына басып тәрбиелеген. Соның арқасында оның ауылы татулық пен бірліктің үлгісіне айналған. Тарихи деректерде Есет батырдың Ақмаңдай, Қалдыбай сияқты ұлдарының болғаны айтылады. Ақмаңдайдың жау қолына түсіп, кейін тағдыры белгісіз болып кеткені жөнінде аңыздар сақталған. Батырдың ұрпақтары кейінгі кезеңдерде де ел ішінде өмір сүріп, атақты әулеттің жалғасы болған. Есет батырдың үзеңгілес серіктері қатарында [[Бөкенбай Қараұлы|Бөкенбай батыр]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] тархан ерекше аталады. Олар жоңғарлар мен қалмақтарға қарсы шайқастарда бірге қол бастап, ел қорғаған. Аңыздар мен жырларда үш батырдың достығы мен ерлігі кеңінен жырланған. Есет батырдың есімі халық жадында батыр, [[Қолбасшы|қолбасшы]], [[Би (тұлға)|би]], [[Тархан|тархан]] әрі ел [[Қорғаушы|қорғаушы]] [[Тұлға|тұлға]] ретінде сақталды. Оның өмір жолы, ұрпақтары мен өнегелі істері бүгінгі ұрпаққа отансүйгіштік пен елдік рухтың жарқын үлгісі болып табылады. Ботагөз батыр – Есет батырдың өнегелі тәрбиесін көріп өскен, әкесінің ерлік рухын бойына сіңірген қайсар қыз. Ол батыр әкенің тәлімін алып, ел намысын жоғары қойған, [[Өжеттілік|өжеттігі]] мен батылдығымен танылған. Ботагөздің тұлғасы қазақ қыздарының ерлігі мен отансүйгіштігінің жарқын үлгісі болып саналады.<ref>{{кітап|авторы=Есмырзаұлы Ө. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Есет батыр Көкіұлы |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Ақтөбе |орны=|баспасы=Жеті арыс |жыл=2017|томы= |беттері=401|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == 49ctlpu0nneuzxoq158lf8hb5o5lz0q 3619333 3619310 2026-06-18T08:28:13Z Садықова Ақгүл 181520 3619333 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Ботагөз батыр (1719-1747 жж.)''' — қазақ тарихында есімі аңызға айналған қаһарман, Тама Есет Көкіұлының қызы және Ақкете [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің келіні. == ЕСЕТ БАТЫРДЫҢ ҚЫЗЫ БОТАГӨЗ == Қазақ халқының азаттығы мен ел бірлігі жолында күрескен даңқты тұлғалардың бірі – [[Есет Көкіұлы|Есет батыр]]. Оның өмірі мен ерлігі ғана емес, ұрпақтары мен айналасындағы [[Тарих|тарихи ]]оқиғалар да халық жадында сақталған. Есет батырдың қызы Ботагөз [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің әулетіне келін болып түскен. Оның ұзатылу тойы ел арасында ерекше [[Сән|сән]]-салтанатымен есте қалған. Ботагөз әдептілігімен, кішіпейілдігімен танылып, барған жерінде үлкенге де, кішіге де сыйлы келін атанған. Әжібай би қайырымдылығымен белгілі болған. Ол жетім-жесірлерді қамқорлығына алып, түрлі ұлт өкілдерін бауырына басып тәрбиелеген. Соның арқасында оның ауылы татулық пен бірліктің үлгісіне айналған. Тарихи деректерде Есет батырдың Ақмаңдай, Қалдыбай сияқты ұлдарының болғаны айтылады. Ақмаңдайдың жау қолына түсіп, кейін тағдыры белгісіз болып кеткені жөнінде аңыздар сақталған. Батырдың ұрпақтары кейінгі кезеңдерде де ел ішінде өмір сүріп, атақты әулеттің жалғасы болған. Есет батырдың үзеңгілес серіктері қатарында [[Бөкенбай Қараұлы|Бөкенбай батыр]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] тархан ерекше аталады. Олар жоңғарлар мен қалмақтарға қарсы шайқастарда бірге қол бастап, ел қорғаған. Аңыздар мен жырларда үш батырдың достығы мен ерлігі кеңінен жырланған. Есет батырдың есімі халық жадында батыр, [[Қолбасшы|қолбасшы]], [[Би (тұлға)|би]], [[Тархан|тархан]] әрі ел [[Қорғаушы|қорғаушы]] [[Тұлға|тұлға]] ретінде сақталды. Оның өмір жолы, ұрпақтары мен өнегелі істері бүгінгі ұрпаққа отансүйгіштік пен елдік рухтың жарқын үлгісі болып табылады. Ботагөз батыр – Есет батырдың өнегелі тәрбиесін көріп өскен, әкесінің ерлік рухын бойына сіңірген қайсар қыз. Ол батыр әкенің тәлімін алып, ел намысын жоғары қойған, [[Өжеттілік|өжеттігі]] мен батылдығымен танылған. Ботагөздің тұлғасы қазақ қыздарының ерлігі мен отансүйгіштігінің жарқын үлгісі болып саналады.<ref>{{кітап|авторы=Есмырзаұлы Ө. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Есет батыр Көкіұлы |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Ақтөбе |орны=|баспасы=Жеті арыс |жыл=2017|томы= |беттері=401|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == 0rk4qobehqiw4lst8b6rc12uk0gbcgu 3619337 3619333 2026-06-18T08:53:43Z Садықова Ақгүл 181520 3619337 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Ботагөз батыр (1719-1747 жж.)''' — қазақ тарихында есімі аңызға айналған қаһарман, Тама Есет Көкіұлының қызы және Ақкете [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің келіні. == ЕСЕТ БАТЫРДЫҢ ҚЫЗЫ БОТАГӨЗ == [[Қазақстан халқы|Қазақ халқы]]ның азаттығы мен ел бірлігі жолында күрескен даңқты тұлғалардың бірі – [[Есет Көкіұлы|Есет батыр]]. Оның өмірі мен ерлігі ғана емес, ұрпақтары мен айналасындағы [[Тарих|тарихи ]]оқиғалар да халық жадында сақталған. Есет батырдың қызы Ботагөз [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің әулетіне келін болып түскен. Оның ұзатылу тойы ел арасында ерекше [[Сән|сән]]-салтанатымен есте қалған. Ботагөз әдептілігімен, кішіпейілдігімен танылып, барған жерінде үлкенге де, кішіге де сыйлы келін атанған. Әжібай би қайырымдылығымен белгілі болған. Ол жетім-жесірлерді қамқорлығына алып, түрлі ұлт өкілдерін бауырына басып тәрбиелеген. Соның арқасында оның ауылы татулық пен бірліктің үлгісіне айналған. Тарихи деректерде Есет батырдың Ақмаңдай, Қалдыбай сияқты ұлдарының болғаны айтылады. Ақмаңдайдың жау қолына түсіп, кейін тағдыры белгісіз болып кеткені жөнінде аңыздар сақталған. Батырдың ұрпақтары кейінгі кезеңдерде де ел ішінде өмір сүріп, атақты әулеттің жалғасы болған. Есет батырдың үзеңгілес серіктері қатарында [[Бөкенбай Қараұлы|Бөкенбай батыр]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] тархан ерекше аталады. Олар жоңғарлар мен қалмақтарға қарсы шайқастарда бірге қол бастап, ел қорғаған. Аңыздар мен жырларда үш батырдың достығы мен ерлігі кеңінен жырланған. Есет батырдың есімі халық жадында батыр, [[Қолбасшы|қолбасшы]], [[Би (тұлға)|би]], [[Тархан|тархан]] әрі ел [[Қорғаушы|қорғаушы]] [[Тұлға|тұлға]] ретінде сақталды. Оның өмір жолы, ұрпақтары мен өнегелі істері бүгінгі ұрпаққа отансүйгіштік пен елдік рухтың жарқын үлгісі болып табылады.<ref>{{кітап|авторы= Қазмағамбетов Т.|бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Есет ата туралы естеліктер |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Ақтөбе |орны=|баспасы=С.Т.Жанәділов |жыл=2017|томы= |беттері=205|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> Ботагөз батыр – Есет батырдың өнегелі тәрбиесін көріп өскен, әкесінің ерлік рухын бойына сіңірген қайсар қыз. Ол батыр әкенің тәлімін алып, ел намысын жоғары қойған, [[Өжеттілік|өжеттігі]] мен батылдығымен танылған. Ботагөздің тұлғасы қазақ қыздарының ерлігі мен отансүйгіштігінің жарқын үлгісі болып саналады.<ref>{{кітап|авторы=Есмырзаұлы Ө. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Есет батыр Көкіұлы |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Ақтөбе |орны=|баспасы=Жеті арыс |жыл=2017|томы= |беттері=401|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == bovxcwnj02y2vl9w680bgumdbqrne6v 3619371 3619337 2026-06-18T09:19:38Z Садықова Ақгүл 181520 3619371 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Ботагөз батыр (1719-1747 жж.)''' — қазақ тарихында есімі аңызға айналған қаһарман, Тама Есет Көкіұлының қызы және Ақкете [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің келіні. == ЕСЕТ БАТЫРДЫҢ ҚЫЗЫ БОТАГӨЗ == [[Қазақстан халқы|Қазақ халқы]]ның азаттығы мен ел бірлігі жолында күрескен даңқты тұлғалардың бірі – [[Есет Көкіұлы|Есет батыр]]. Оның өмірі мен ерлігі ғана емес, ұрпақтары мен айналасындағы [[Тарих|тарихи ]]оқиғалар да халық жадында сақталған. Есет батырдың қызы Ботагөз [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің әулетіне келін болып түскен. Оның ұзатылу тойы ел арасында ерекше [[Сән|сән]]-салтанатымен есте қалған. Ботагөз әдептілігімен, кішіпейілдігімен танылып, барған жерінде үлкенге де, кішіге де сыйлы келін атанған. Әжібай би қайырымдылығымен белгілі болған. Ол жетім-жесірлерді қамқорлығына алып, түрлі ұлт өкілдерін бауырына басып тәрбиелеген. Соның арқасында оның ауылы татулық пен бірліктің үлгісіне айналған. Тарихи деректерде Есет батырдың Ақмаңдай, Қалдыбай сияқты ұлдарының болғаны айтылады. Ақмаңдайдың жау қолына түсіп, кейін тағдыры белгісіз болып кеткені жөнінде аңыздар сақталған. Батырдың ұрпақтары кейінгі кезеңдерде де ел ішінде өмір сүріп, атақты әулеттің жалғасы болған. Есет батырдың үзеңгілес серіктері қатарында [[Бөкенбай Қараұлы|Бөкенбай батыр]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] тархан ерекше аталады. Олар жоңғарлар мен қалмақтарға қарсы шайқастарда бірге қол бастап, ел қорғаған. Аңыздар мен жырларда үш батырдың достығы мен ерлігі кеңінен жырланған. Есет батырдың есімі халық жадында батыр, [[Қолбасшы|қолбасшы]], [[Би (тұлға)|би]], [[Тархан|тархан]] әрі ел [[Қорғаушы|қорғаушы]] [[Тұлға|тұлға]] ретінде сақталды. Оның өмір жолы, ұрпақтары мен өнегелі істері бүгінгі ұрпаққа отансүйгіштік пен елдік рухтың жарқын үлгісі болып табылады. == Ботагөз батырдың ерлігі == Ботагөз батыр – Есет батырдың өнегелі тәрбиесін көріп өскен, әкесінің ерлік рухын бойына сіңірген қайсар қыз. Ол батыр әкенің тәлімін алып, ел намысын жоғары қойған, [[Өжеттілік|өжеттігі]] мен батылдығымен танылған. Ботагөздің тұлғасы қазақ қыздарының ерлігі мен отансүйгіштігінің жарқын үлгісі болып саналады.1742 жылдың көктемінде Есет батыр Әбілхайыр ханның шақыруымен ел қорғау мәселесін талқылауға кеткен кезде, қалмақ шапқыншылары оның ауылына тұтқиылдан шабуыл жасап, жылқысын айдап әкетеді. Қуғынға шыққан Қарабас ақсақал бастаған жігіттер жау қолынан қаза табады. Осы қиын сәтте жиырма жастағы Ботагөз батыр елді қорғау үшін 150-ге жуық қарулы азаматты ұйымдастырып, қол бастап шығады. Ботагөз сарбаздарды екі топқа бөліп, жауды қоршау тактикасын қолданады. «Қарабура» ұранымен шабуылға шыққан қазақ жасақтары қалмақтарды ойсырата жеңіп, олардың қолбасшысы Қоңтәжіні тірідей қолға түсіреді. Қоңтәжіні ат үстінен бұғалықпен құлатқан адамның өзі Ботагөз еді. Осылайша ол ауылын жау шапқыншылығынан аман сақтап, қазақ қыздарының ерлігі мен батырлығының жарқын үлгісін көрсетті. Ботагөздің бұл ерлігі халық жадында сақталып, ел қорғаған батыр қыздың даңқын асқақтатты. <ref>{{кітап|авторы= Қазмағамбетов Т.|бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Есет ата туралы естеліктер |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Ақтөбе |орны=|баспасы=С.Т.Жанәділов |жыл=2017|томы= |беттері=205|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> <ref>{{кітап|авторы=Есмырзаұлы Ө. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Есет батыр Көкіұлы |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Ақтөбе |орны=|баспасы=Жеті арыс |жыл=2017|томы= |беттері=401|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == rsk36ibr6wkr95vgowgecwi6gcgboar 3619482 3619371 2026-06-18T10:37:00Z Садықова Ақгүл 181520 3619482 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Ботагөз батыр (1719-1747 жж.)''' — қазақ тарихында есімі аңызға айналған қаһарман, Тама Есет Көкіұлының қызы және Ақкете [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің келіні. == ЕСЕТ БАТЫРДЫҢ ҚЫЗЫ БОТАГӨЗ == [[Қазақстан халқы|Қазақ халқы]]ның азаттығы мен ел бірлігі жолында күрескен даңқты тұлғалардың бірі – [[Есет Көкіұлы|Есет батыр]]. Оның өмірі мен ерлігі ғана емес, ұрпақтары мен айналасындағы [[Тарих|тарихи ]]оқиғалар да халық жадында сақталған. Есет батырдың қызы Ботагөз [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің әулетіне келін болып түскен. Оның ұзатылу тойы ел арасында ерекше [[Сән|сән]]-салтанатымен есте қалған. Ботагөз әдептілігімен, кішіпейілдігімен танылып, барған жерінде үлкенге де, кішіге де сыйлы келін атанған. Әжібай би қайырымдылығымен белгілі болған. Ол жетім-жесірлерді қамқорлығына алып, түрлі ұлт өкілдерін бауырына басып тәрбиелеген. Соның арқасында оның ауылы татулық пен бірліктің үлгісіне айналған. Тарихи деректерде Есет батырдың Ақмаңдай, Қалдыбай сияқты ұлдарының болғаны айтылады. Ақмаңдайдың жау қолына түсіп, кейін тағдыры белгісіз болып кеткені жөнінде аңыздар сақталған. Батырдың ұрпақтары кейінгі кезеңдерде де ел ішінде өмір сүріп, атақты әулеттің жалғасы болған. Есет батырдың үзеңгілес серіктері қатарында [[Бөкенбай Қараұлы|Бөкенбай батыр]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] тархан ерекше аталады. Олар жоңғарлар мен қалмақтарға қарсы шайқастарда бірге қол бастап, ел қорғаған. Аңыздар мен жырларда үш батырдың достығы мен ерлігі кеңінен жырланған. Есет батырдың есімі халық жадында батыр, [[Қолбасшы|қолбасшы]], [[Би (тұлға)|би]], [[Тархан|тархан]] әрі ел [[Қорғаушы|қорғаушы]] [[Тұлға|тұлға]] ретінде сақталды. Оның өмір жолы, ұрпақтары мен өнегелі істері бүгінгі ұрпаққа отансүйгіштік пен елдік рухтың жарқын үлгісі болып табылады. == Ботагөз батырдың ерлігі == Ботагөз батыр – Есет батырдың өнегелі тәрбиесін көріп өскен, әкесінің ерлік рухын бойына сіңірген қайсар қыз. Ол батыр әкенің тәлімін алып, ел намысын жоғары қойған, [[Өжеттілік|өжеттігі]] мен батылдығымен танылған. Ботагөздің тұлғасы қазақ қыздарының ерлігі мен отансүйгіштігінің жарқын үлгісі болып саналады.1742 жылдың көктемінде Есет батыр [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)|Әбілхайыр хан]]ның шақыруымен ел қорғау мәселесін талқылауға кеткен кезде, қалмақ шапқыншылары оның ауылына тұтқиылдан шабуыл жасап, жылқысын айдап әкетеді. Қуғынға шыққан Қарабас ақсақал бастаған жігіттер жау қолынан қаза табады. Осы қиын сәтте жиырма жастағы Ботагөз батыр елді қорғау үшін 150-ге жуық қарулы азаматты ұйымдастырып, қол бастап шығады. Ботагөз сарбаздарды екі топқа бөліп, жауды қоршау тактикасын қолданады. [[Қарабура|Қарабура]] ұранымен шабуылға шыққан қазақ жасақтары қалмақтарды ойсырата жеңіп, олардың қолбасшысы Қоңтәжіні тірідей қолға түсіреді. Қоңтәжіні ат үстінен бұғалықпен құлатқан адамның өзі Ботагөз еді. Осылайша ол ауылын жау шапқыншылығынан аман сақтап, қазақ қыздарының ерлігі мен батырлығының жарқын үлгісін көрсетті. Ботагөздің бұл ерлігі халық жадында сақталып, ел қорғаған батыр қыздың даңқын асқақтатты. <ref>{{кітап|авторы= Қазмағамбетов Т.|бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Есет ата туралы естеліктер |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Ақтөбе |орны=|баспасы=С.Т.Жанәділов |жыл=2017|томы= |беттері=205|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> <ref>{{кітап|авторы=Есмырзаұлы Ө. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Есет батыр Көкіұлы |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Ақтөбе |орны=|баспасы=Жеті арыс |жыл=2017|томы= |беттері=401|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == l9radstp2b1t5gqrqclfj9w31ine66k 3619489 3619482 2026-06-18T10:47:59Z Садықова Ақгүл 181520 3619489 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Ботагөз батыр (1719-1747 жж.)''' — қазақ тарихында есімі аңызға айналған қаһарман, Тама Есет Көкіұлының қызы және Ақкете [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің келіні. == Өмірбаяны == [[Қазақстан халқы|Қазақ халқы]]ның азаттығы мен ел бірлігі жолында күрескен даңқты тұлғалардың бірі – [[Есет Көкіұлы|Есет батыр]]. Оның өмірі мен ерлігі ғана емес, ұрпақтары мен айналасындағы [[Тарих|тарихи ]]оқиғалар да халық жадында сақталған. Есет батырдың қызы Ботагөз [[Әжібай Болпышұлы|Әжібай би]]дің әулетіне келін болып түскен. Оның ұзатылу тойы ел арасында ерекше [[Сән|сән]]-салтанатымен есте қалған. Ботагөз әдептілігімен, кішіпейілдігімен танылып, барған жерінде үлкенге де, кішіге де сыйлы келін атанған. Әжібай би қайырымдылығымен белгілі болған. Ол жетім-жесірлерді қамқорлығына алып, түрлі ұлт өкілдерін бауырына басып тәрбиелеген. Соның арқасында оның ауылы татулық пен бірліктің үлгісіне айналған. Тарихи деректерде Есет батырдың Ақмаңдай, Қалдыбай сияқты ұлдарының болғаны айтылады. Ақмаңдайдың жау қолына түсіп, кейін тағдыры белгісіз болып кеткені жөнінде аңыздар сақталған. Батырдың ұрпақтары кейінгі кезеңдерде де ел ішінде өмір сүріп, атақты әулеттің жалғасы болған. Есет батырдың үзеңгілес серіктері қатарында [[Бөкенбай Қараұлы|Бөкенбай батыр]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] тархан ерекше аталады. Олар жоңғарлар мен қалмақтарға қарсы шайқастарда бірге қол бастап, ел қорғаған. Аңыздар мен жырларда үш батырдың достығы мен ерлігі кеңінен жырланған. Есет батырдың есімі халық жадында батыр, [[Қолбасшы|қолбасшы]], [[Би (тұлға)|би]], [[Тархан|тархан]] әрі ел [[Қорғаушы|қорғаушы]] [[Тұлға|тұлға]] ретінде сақталды. Оның өмір жолы, ұрпақтары мен өнегелі істері бүгінгі ұрпаққа отансүйгіштік пен елдік рухтың жарқын үлгісі болып табылады. == Шайқасы == Ботагөз батыр – Есет батырдың өнегелі тәрбиесін көріп өскен, әкесінің ерлік рухын бойына сіңірген қайсар қыз. Ол батыр әкенің тәлімін алып, ел намысын жоғары қойған, [[Өжеттілік|өжеттігі]] мен батылдығымен танылған. Ботагөздің тұлғасы қазақ қыздарының ерлігі мен отансүйгіштігінің жарқын үлгісі болып саналады.1742 жылдың көктемінде Есет батыр [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)|Әбілхайыр хан]]ның шақыруымен ел қорғау мәселесін талқылауға кеткен кезде, қалмақ шапқыншылары оның ауылына тұтқиылдан шабуыл жасап, жылқысын айдап әкетеді. Қуғынға шыққан Қарабас ақсақал бастаған жігіттер жау қолынан қаза табады. Осы қиын сәтте жиырма жастағы Ботагөз батыр елді қорғау үшін 150-ге жуық қарулы азаматты ұйымдастырып, қол бастап шығады. Ботагөз сарбаздарды екі топқа бөліп, жауды қоршау тактикасын қолданады. [[Қарабура|Қарабура]] ұранымен шабуылға шыққан қазақ жасақтары қалмақтарды ойсырата жеңіп, олардың қолбасшысы Қоңтәжіні тірідей қолға түсіреді. Қоңтәжіні ат үстінен бұғалықпен құлатқан адамның өзі Ботагөз еді. Осылайша ол ауылын жау шапқыншылығынан аман сақтап, қазақ қыздарының ерлігі мен батырлығының жарқын үлгісін көрсетті. Ботагөздің бұл ерлігі халық жадында сақталып, ел қорғаған батыр қыздың даңқын асқақтатты. <ref>{{кітап|авторы= Қазмағамбетов Т.|бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Есет ата туралы естеліктер |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Ақтөбе |орны=|баспасы=С.Т.Жанәділов |жыл=2017|томы= |беттері=205|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> <ref>{{кітап|авторы=Есмырзаұлы Ө. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Есет батыр Көкіұлы |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Ақтөбе |орны=|баспасы=Жеті арыс |жыл=2017|томы= |беттері=401|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == p68a8okripq6zkwhpg3p6ro5objyst2 0 782662 3619304 2026-06-18T07:14:17Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Молдова қалалары]] 3619304 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Молдова қалалары]] 73myrj58blvzbo4vtxcgizgwdrf1gbx 3619305 3619304 2026-06-18T07:14:42Z Мағыпар 100137 үлгі 3619305 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] bdwcdshxu4vzj1mb9n0yyq6svb3z9x5 3619308 3619305 2026-06-18T07:17:38Z Мағыпар 100137 толықтыру 3619308 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 49cf28zay7tpdm8lylrap85ym02huzq 3619309 3619308 2026-06-18T07:18:44Z Мағыпар 100137 дереккөз 3619309 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 55f1uqmnb1zfymi9bfsyafo87bha7kz 3619311 3619309 2026-06-18T07:27:43Z Мағыпар 100137 3619311 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] bwba03wug61txesiybjidqshsi12kup 3619411 3619311 2026-06-18T09:56:21Z Мағыпар 100137 толықтыру 3619411 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] llj0pwaiy2n0ww6oklt48d5lrn3chb7 3619416 3619411 2026-06-18T09:59:42Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3619416 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] otadlivrykp9imj0bknpr4zjjutwoyl 3619418 3619416 2026-06-18T10:00:55Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3619418 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] c39eoisy6jtsmt0f43nnakpwdqz94r0 3619420 3619418 2026-06-18T10:02:38Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3619420 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 49n0w3wcy3vqbqukuggwva38tbqb4a9 3619422 3619420 2026-06-18T10:04:00Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3619422 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] hi8gv48ev1s7h4n8kwphh8r8t8otsiy 3619428 3619422 2026-06-18T10:09:10Z Мағыпар 100137 толықтыру 3619428 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] hl64t99r9mgwgau53pc4p02uvkpll6f 3619432 3619428 2026-06-18T10:10:57Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3619432 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] eik27lv0p78rx8am43bxvly7xifsjdx 3619434 3619432 2026-06-18T10:11:47Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз 3619434 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] j0jas6kigdj9alkeoj4q72q5b3zdaxx 3619444 3619434 2026-06-18T10:17:24Z Мағыпар 100137 толықтыру 3619444 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Богородицы Успен шіркеуі''' — қаланың қақ ортасында орналасқан әдемі православие шіркеуі. Шіркеу өзінің сәулетімен және әсерлі фрескаларымен танымал. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] hd3uq8vne0gvyrrdkcbsrykyzi967h4 3619451 3619444 2026-06-18T10:19:04Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3619451 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Богородицы Успен шіркеуі''' — қаланың қақ ортасында орналасқан әдемі православие шіркеуі. Шіркеу өзінің сәулетімен және әсерлі фрескаларымен танымал. *'''Глодяны аймақтық мұражайы''' — бұл мұражай қаланың тарихы мен мәдениетіне арналған. Туристер қаланың бай мұрасын зерттеп, жүздеген жылдарға жататын артефактілерді көре алады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] dt8ydqbehzkqn5qacbppljda05z5vsg 3619455 3619451 2026-06-18T10:20:43Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3619455 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Богородицы Успен шіркеуі''' — қаланың қақ ортасында орналасқан әдемі православие шіркеуі. Шіркеу өзінің сәулетімен және әсерлі фрескаларымен танымал. *'''Глодяны аймақтық мұражайы''' — бұл мұражай қаланың тарихы мен мәдениетіне арналған. Туристер қаланың бай мұрасын зерттеп, жүздеген жылдарға жататын артефактілерді көре алады. *'''Музыкалық субұрқақ''' — қаладағы танымал орын, мұнда жергілікті тұрғындар да, туристер де музыкамен бірге су мен жарықтың көрінісін тамашалауға келеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 8l8hyrv5sr1s4cboom0zcob6ixces23 3619460 3619455 2026-06-18T10:24:14Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3619460 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Богородицы Успен шіркеуі''' — қаланың қақ ортасында орналасқан әдемі православие шіркеуі. Шіркеу өзінің сәулетімен және әсерлі фрескаларымен танымал. *'''Глодяны аймақтық мұражайы''' — бұл мұражай қаланың тарихы мен мәдениетіне арналған. Туристер қаланың бай мұрасын зерттеп, жүздеген жылдарға жататын артефактілерді көре алады. *'''Музыкалық субұрқақ''' — қаладағы танымал орын, мұнда жергілікті тұрғындар да, туристер де музыкамен бірге су мен жарықтың көрінісін тамашалауға келеді. *'''Ашық аспан астындағы базар''' — базар жергілікті кәдесыйлар сатып алуға және дәстүрлі молдован тағамдарының дәмін татуға тамаша орын. Туристер қолөнер бұйымдарының, киім-кешек пен зергерлік бұйымдардың кең таңдауын тамашалап, дәмді жергілікті тағамдардың дәмін тата алады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 8xk2s7vkg4ykjprd37dll77pnzlfbbd 3619461 3619460 2026-06-18T10:25:57Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3619461 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай шіркеуі, Бранковенеск сарайы және қаза тапқан сарбаздарға арналған ескерткіш сияқты бірнеше мәдени және тарихи ескерткіштер бар. Глодяныда орталық саябақ және келушілер жергілікті тағамдардың дәмін тата алатын бірнеше шағын мейрамханалар мен кафелер бар. *'''Богородицы Успен шіркеуі''' — қаланың қақ ортасында орналасқан әдемі православие шіркеуі. Шіркеу өзінің сәулетімен және әсерлі фрескаларымен танымал. *'''Глодяны аймақтық мұражайы''' — бұл мұражай қаланың тарихы мен мәдениетіне арналған. Туристер қаланың бай мұрасын зерттеп, жүздеген жылдарға жататын артефактілерді көре алады. *'''Музыкалық субұрқақ''' — қаладағы танымал орын, мұнда жергілікті тұрғындар да, туристер де музыкамен бірге су мен жарықтың көрінісін тамашалауға келеді. *'''Ашық аспан астындағы базар''' — базар жергілікті кәдесыйлар сатып алуға және дәстүрлі молдован тағамдарының дәмін татуға тамаша орын. Туристер қолөнер бұйымдарының, киім-кешек пен зергерлік бұйымдардың кең таңдауын тамашалап, дәмді жергілікті тағамдардың дәмін тата алады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] q1p1higgi0smwfi6ol988vn0zgyda2w 3619463 3619461 2026-06-18T10:26:54Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3619463 wikitext text/x-wiki '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай шіркеуі, Бранковенеск сарайы және қаза тапқан сарбаздарға арналған ескерткіш сияқты бірнеше мәдени және тарихи ескерткіштер бар. Глодяныда орталық саябақ және келушілер жергілікті тағамдардың дәмін тата алатын бірнеше шағын мейрамханалар мен кафелер бар. *'''Богородицы Успен шіркеуі''' — қаланың қақ ортасында орналасқан әдемі православие шіркеуі. Шіркеу өзінің сәулетімен және әсерлі фрескаларымен танымал. *'''Глодяны аймақтық мұражайы''' — бұл мұражай қаланың тарихы мен мәдениетіне арналған. Туристер қаланың бай мұрасын зерттеп, жүздеген жылдарға жататын артефактілерді көре алады. *'''Музыкалық субұрқақ''' — қаладағы танымал орын, мұнда жергілікті тұрғындар да, туристер де музыкамен бірге су мен жарықтың көрінісін тамашалауға келеді. *'''Ашық аспан астындағы базар''' — базар жергілікті кәдесыйлар сатып алуға және дәстүрлі молдован тағамдарының дәмін татуға тамаша орын. Туристер қолөнер бұйымдарының, киім-кешек пен зергерлік бұйымдардың кең таңдауын тамашалап, дәмді жергілікті тағамдардың дәмін тата алады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/moldova-glodeni.htm|title=Карта Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] pwvsaclmqugl4zi5gjwfd0elcosncc2 3619495 3619463 2026-06-18T11:01:05Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3619495 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Глодяны |шынайы атауы = {{Lang-ro|Glodeni}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай шіркеуі, Бранковенеск сарайы және қаза тапқан сарбаздарға арналған ескерткіш сияқты бірнеше мәдени және тарихи ескерткіштер бар. Глодяныда орталық саябақ және келушілер жергілікті тағамдардың дәмін тата алатын бірнеше шағын мейрамханалар мен кафелер бар. *'''Богородицы Успен шіркеуі''' — қаланың қақ ортасында орналасқан әдемі православие шіркеуі. Шіркеу өзінің сәулетімен және әсерлі фрескаларымен танымал. *'''Глодяны аймақтық мұражайы''' — бұл мұражай қаланың тарихы мен мәдениетіне арналған. Туристер қаланың бай мұрасын зерттеп, жүздеген жылдарға жататын артефактілерді көре алады. *'''Музыкалық субұрқақ''' — қаладағы танымал орын, мұнда жергілікті тұрғындар да, туристер де музыкамен бірге су мен жарықтың көрінісін тамашалауға келеді. *'''Ашық аспан астындағы базар''' — базар жергілікті кәдесыйлар сатып алуға және дәстүрлі молдован тағамдарының дәмін татуға тамаша орын. Туристер қолөнер бұйымдарының, киім-кешек пен зергерлік бұйымдардың кең таңдауын тамашалап, дәмді жергілікті тағамдардың дәмін тата алады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/moldova-glodeni.htm|title=Карта Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 66pwyrahea604j3fc3wmfajo4a54jj6 3619497 3619495 2026-06-18T11:01:41Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3619497 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Глодяны |шынайы атауы = {{Lang-ro|Glodeni}} |сурет = Glodeni, R.Moldova.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай шіркеуі, Бранковенеск сарайы және қаза тапқан сарбаздарға арналған ескерткіш сияқты бірнеше мәдени және тарихи ескерткіштер бар. Глодяныда орталық саябақ және келушілер жергілікті тағамдардың дәмін тата алатын бірнеше шағын мейрамханалар мен кафелер бар. *'''Богородицы Успен шіркеуі''' — қаланың қақ ортасында орналасқан әдемі православие шіркеуі. Шіркеу өзінің сәулетімен және әсерлі фрескаларымен танымал. *'''Глодяны аймақтық мұражайы''' — бұл мұражай қаланың тарихы мен мәдениетіне арналған. Туристер қаланың бай мұрасын зерттеп, жүздеген жылдарға жататын артефактілерді көре алады. *'''Музыкалық субұрқақ''' — қаладағы танымал орын, мұнда жергілікті тұрғындар да, туристер де музыкамен бірге су мен жарықтың көрінісін тамашалауға келеді. *'''Ашық аспан астындағы базар''' — базар жергілікті кәдесыйлар сатып алуға және дәстүрлі молдован тағамдарының дәмін татуға тамаша орын. Туристер қолөнер бұйымдарының, киім-кешек пен зергерлік бұйымдардың кең таңдауын тамашалап, дәмді жергілікті тағамдардың дәмін тата алады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/moldova-glodeni.htm|title=Карта Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] b5rb2nijbsy60svbxz9v8ucxuzydxo8 3619498 3619497 2026-06-18T11:02:24Z Мағыпар 100137 үлгі 3619498 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Глодяны |шынайы атауы = {{Lang-ro|Glodeni}} |сурет = Glodeni, R.Moldova.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of Glodeni city (Moldova).jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай шіркеуі, Бранковенеск сарайы және қаза тапқан сарбаздарға арналған ескерткіш сияқты бірнеше мәдени және тарихи ескерткіштер бар. Глодяныда орталық саябақ және келушілер жергілікті тағамдардың дәмін тата алатын бірнеше шағын мейрамханалар мен кафелер бар. *'''Богородицы Успен шіркеуі''' — қаланың қақ ортасында орналасқан әдемі православие шіркеуі. Шіркеу өзінің сәулетімен және әсерлі фрескаларымен танымал. *'''Глодяны аймақтық мұражайы''' — бұл мұражай қаланың тарихы мен мәдениетіне арналған. Туристер қаланың бай мұрасын зерттеп, жүздеген жылдарға жататын артефактілерді көре алады. *'''Музыкалық субұрқақ''' — қаладағы танымал орын, мұнда жергілікті тұрғындар да, туристер де музыкамен бірге су мен жарықтың көрінісін тамашалауға келеді. *'''Ашық аспан астындағы базар''' — базар жергілікті кәдесыйлар сатып алуға және дәстүрлі молдован тағамдарының дәмін татуға тамаша орын. Туристер қолөнер бұйымдарының, киім-кешек пен зергерлік бұйымдардың кең таңдауын тамашалап, дәмді жергілікті тағамдардың дәмін тата алады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/moldova-glodeni.htm|title=Карта Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] htdedafi3jhpfooz4pc4m6jsek48zbt 3619500 3619498 2026-06-18T11:03:18Z Мағыпар 100137 үлгі 3619500 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Глодяны |шынайы атауы = {{Lang-ro|Glodeni}} |сурет = Glodeni, R.Moldova.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = CoA of Glodeni city (Moldova).jpg |ту = Flag of Glodeni city (Moldova).jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай шіркеуі, Бранковенеск сарайы және қаза тапқан сарбаздарға арналған ескерткіш сияқты бірнеше мәдени және тарихи ескерткіштер бар. Глодяныда орталық саябақ және келушілер жергілікті тағамдардың дәмін тата алатын бірнеше шағын мейрамханалар мен кафелер бар. *'''Богородицы Успен шіркеуі''' — қаланың қақ ортасында орналасқан әдемі православие шіркеуі. Шіркеу өзінің сәулетімен және әсерлі фрескаларымен танымал. *'''Глодяны аймақтық мұражайы''' — бұл мұражай қаланың тарихы мен мәдениетіне арналған. Туристер қаланың бай мұрасын зерттеп, жүздеген жылдарға жататын артефактілерді көре алады. *'''Музыкалық субұрқақ''' — қаладағы танымал орын, мұнда жергілікті тұрғындар да, туристер де музыкамен бірге су мен жарықтың көрінісін тамашалауға келеді. *'''Ашық аспан астындағы базар''' — базар жергілікті кәдесыйлар сатып алуға және дәстүрлі молдован тағамдарының дәмін татуға тамаша орын. Туристер қолөнер бұйымдарының, киім-кешек пен зергерлік бұйымдардың кең таңдауын тамашалап, дәмді жергілікті тағамдардың дәмін тата алады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/moldova-glodeni.htm|title=Карта Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 3rd2n92r00h5uz7gaczmri63cndzgoe 3619501 3619500 2026-06-18T11:04:32Z Мағыпар 100137 үлгі 3619501 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Глодяны |шынайы атауы = {{Lang-ro|Glodeni}} |сурет = Glodeni, R.Moldova.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Молдова |елтаңба = CoA of Glodeni city (Moldova).jpg |ту = Flag of Glodeni city (Moldova).jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =46 |lat_sec =15 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =30 |lon_sec =52 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай шіркеуі, Бранковенеск сарайы және қаза тапқан сарбаздарға арналған ескерткіш сияқты бірнеше мәдени және тарихи ескерткіштер бар. Глодяныда орталық саябақ және келушілер жергілікті тағамдардың дәмін тата алатын бірнеше шағын мейрамханалар мен кафелер бар. *'''Богородицы Успен шіркеуі''' — қаланың қақ ортасында орналасқан әдемі православие шіркеуі. Шіркеу өзінің сәулетімен және әсерлі фрескаларымен танымал. *'''Глодяны аймақтық мұражайы''' — бұл мұражай қаланың тарихы мен мәдениетіне арналған. Туристер қаланың бай мұрасын зерттеп, жүздеген жылдарға жататын артефактілерді көре алады. *'''Музыкалық субұрқақ''' — қаладағы танымал орын, мұнда жергілікті тұрғындар да, туристер де музыкамен бірге су мен жарықтың көрінісін тамашалауға келеді. *'''Ашық аспан астындағы базар''' — базар жергілікті кәдесыйлар сатып алуға және дәстүрлі молдован тағамдарының дәмін татуға тамаша орын. Туристер қолөнер бұйымдарының, киім-кешек пен зергерлік бұйымдардың кең таңдауын тамашалап, дәмді жергілікті тағамдардың дәмін тата алады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/moldova-glodeni.htm|title=Карта Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 54qt635619wcbxs85e1aavjzg990i9w 3619504 3619501 2026-06-18T11:09:13Z Мағыпар 100137 үлгі 3619504 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Глодяны |шынайы атауы = {{Lang-ro|Glodeni}} |сурет = Glodeni, R.Moldova.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Молдова |елтаңба = CoA of Glodeni city (Moldova).jpg |ту = Flag of Glodeni city (Moldova).jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =46 |lat_sec =15 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =30 |lon_sec =52 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аудан |аймағы = Глодень |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +373 249 |пошта индексі = MD-4901 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Glodeni |сайты = |сайт тілі = }} '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай шіркеуі, Бранковенеск сарайы және қаза тапқан сарбаздарға арналған ескерткіш сияқты бірнеше мәдени және тарихи ескерткіштер бар. Глодяныда орталық саябақ және келушілер жергілікті тағамдардың дәмін тата алатын бірнеше шағын мейрамханалар мен кафелер бар. *'''Богородицы Успен шіркеуі''' — қаланың қақ ортасында орналасқан әдемі православие шіркеуі. Шіркеу өзінің сәулетімен және әсерлі фрескаларымен танымал. *'''Глодяны аймақтық мұражайы''' — бұл мұражай қаланың тарихы мен мәдениетіне арналған. Туристер қаланың бай мұрасын зерттеп, жүздеген жылдарға жататын артефактілерді көре алады. *'''Музыкалық субұрқақ''' — қаладағы танымал орын, мұнда жергілікті тұрғындар да, туристер де музыкамен бірге су мен жарықтың көрінісін тамашалауға келеді. *'''Ашық аспан астындағы базар''' — базар жергілікті кәдесыйлар сатып алуға және дәстүрлі молдован тағамдарының дәмін татуға тамаша орын. Туристер қолөнер бұйымдарының, киім-кешек пен зергерлік бұйымдардың кең таңдауын тамашалап, дәмді жергілікті тағамдардың дәмін тата алады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/moldova-glodeni.htm|title=Карта Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 06qtwxq6ibsmta7gnnogfr5fsfc56ih 3619507 3619504 2026-06-18T11:11:06Z Мағыпар 100137 үлгі 3619507 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Глодяны |шынайы атауы = {{Lang-ro|Glodeni}} |сурет = Glodeni, R.Moldova.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Молдова |елтаңба = CoA of Glodeni city (Moldova).jpg |ту = Flag of Glodeni city (Moldova).jpg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =46 |lat_sec =15 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =30 |lon_sec =52 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аудан |аймағы = Глодень |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1668 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1995 |жер аумағы = 9,07 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 155 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 11 800 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +373 249 |пошта индексі = MD-4901 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Glodeni |сайты = |сайт тілі = }} '''Глодяны''' ({{Lang-ro|Glodeni}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Глодень ауданы]]ның орталығы. Глодяны қаласының халқы 2026 жылы 11 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-gloodyany-10870.html|title=Население Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Глодяны қаласы Молдованың солтүстік-батысында, [[Кишинев]]тен 168 шақырым жерде орналасқан. Оған жақын маңдағы Стерча ауылы да кіреді. == Тарихы == Археологиялық қазбалар дәлелдегендей, бұл аймақта халық энеолит (мыс дәуірі) дәуірінде-ақ қоныстанған. Олар қала маңынан, оңтүстіктен табылған. Табылған заттарға қарағанда, сол дәуірдің тұрғындары егіншілікпен, қыш бұйымдарымен және құрал-саймандар жасаумен айналысқан. Ежелгі тұрғын үйлердің қалдықтары да табылған. Глодяны туралы алғашқы жазбаша деректер 1673 жылға жатады. 18 ғасырдың екінші жартысында қоныс Четэцуя монастырына тиесілі болды. 1812 жылы Глодянының бір бөлігі Манолаке Андриештің меншігіне өтті. Бес жылдан кейін ол қоныстың төрттен үш бөлігіне ие болды. Глодяны біртіндеп өсті. Молдовалықтардан басқа, онда Ресейдің басқа губернияларынан қоныс аударған орыстар мен украиндар тұрды. 1859 жылы қоныста 79 үй болды, ал 11 жылдан кейін 83 үй болды. Сонымен қатар, онда жұмыс істейтін су, бу және жел диірмені болды. 1893 жылы қолданыстағы ағаш шіркеуден басқа тағы бір шіркеу салынды. 1923 жылы қоныс Бельцы округінің құрамына кірді. Сол кезде онда бақша учаскелері бар 288 үй болды. 1967 жылы Глодяныға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Шалфей, лаванда, жалбыз және раушан сияқты эфир майларын шығаратын зауыт ашылды. Қант өңдеу зауыты, консервілеу зауыты, автобаза, құрылыс бөлімі және орман шаруашылығы бөлімі де жұмыс істеді. 1990 жылдары ауыл қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16712-Glodjany.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы ең ірі экономикалық нысандар — тәулігіне 3000 тонна қызылша өндіретін «Glodeni-Zahăr» қант зауыты және 56 000 стандартты консерві бірлігін шығаратын «Fabrica de conserve Glodeni» зауыты. Қалада сондай-ақ мемлекеттік орман шаруашылығы кәсіпорны, «Glodeni-reparaţii» кәсіпорны, наубайхана және басқа да нысандар бар. Глодяны — бүкіл аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу орталығы. Аймақ дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, темекі және қант қызылшасын өсіруге маманданған. Глодяныде үш мектепке дейінгі мекеме, екі орта мектеп, екі лицей және кәсіптік мектеп бар. Денсаулық сақтау жүйесіне перзентханасы бар аудандық аурухана, отбасылық медицина орталығы және жедел жәрдем стансасы кіреді. Қалада қоғамдық орталық, кітапхана және стадион бар. Ақпаратқа қол жеткізуді аудандық кеңестің апта сайынғы «Cîmpia Glodenilor» газеті, «TV-Prim-Glodeni» жекеменшік телеарнасы және жергілікті радиостанция қамтамасыз етеді.<ref>{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/103?ysclid=mqj5tq1sn8490865646|title=Глодень, района Глодень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай шіркеуі, Бранковенеск сарайы және қаза тапқан сарбаздарға арналған ескерткіш сияқты бірнеше мәдени және тарихи ескерткіштер бар. Глодяныда орталық саябақ және келушілер жергілікті тағамдардың дәмін тата алатын бірнеше шағын мейрамханалар мен кафелер бар. *'''Богородицы Успен шіркеуі''' — қаланың қақ ортасында орналасқан әдемі православие шіркеуі. Шіркеу өзінің сәулетімен және әсерлі фрескаларымен танымал. *'''Глодяны аймақтық мұражайы''' — бұл мұражай қаланың тарихы мен мәдениетіне арналған. Туристер қаланың бай мұрасын зерттеп, жүздеген жылдарға жататын артефактілерді көре алады. *'''Музыкалық субұрқақ''' — қаладағы танымал орын, мұнда жергілікті тұрғындар да, туристер де музыкамен бірге су мен жарықтың көрінісін тамашалауға келеді. *'''Ашық аспан астындағы базар''' — базар жергілікті кәдесыйлар сатып алуға және дәстүрлі молдован тағамдарының дәмін татуға тамаша орын. Туристер қолөнер бұйымдарының, киім-кешек пен зергерлік бұйымдардың кең таңдауын тамашалап, дәмді жергілікті тағамдардың дәмін тата алады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/moldova-glodeni.htm|title=Карта Глодяны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Молдова}} [[Санат:Молдова қалалары]] 7kkl9wrcybapm223fpnvbyf0ni1mpm1 2 782663 3619312 2026-06-18T07:28:56Z Abiltayevv 182646 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>Орфографиялық сөздік / құрастырушылар Н. Уәли, Қ. Күдеринова,А. Фазылжанова, Ж. Исаева, Н. Әміржанова, А. Әмірбекова</ref> 3619312 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>Орфографиялық сөздік / құрастырушылар Н. Уәли, Қ. Күдеринова,А. Фазылжанова, Ж. Исаева, Н. Әміржанова, А. Әмірбекова</ref> j4ncvk7bb0sqxh52urxlthf6b51e9m9 3619363 3619312 2026-06-18T09:15:50Z Abiltayevv 182646 3619363 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{cite web|url=https://massaget.kz/news/kukyik-kuyben-trlkten-bastaluyi-kajet-prezident-kogamdyik-136414/|title=“Құқық күйбең тірліктен басталуы қажет“. Президент қоғамдық орындарда әдеп сақтау мәселесін көтерді|author=|date=|website=massaget.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> 8yna3ofkm82r3hf7pf8j6gjq0ywxjeo 2 782664 3619313 2026-06-18T07:33:29Z Гүлжан82 182647 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> Көксерек авопвшгпрпшнв<ref>{{кітап|авторы=Әуезов М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Көксерек |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Алматы |орны= |баспасы=Балауса |жыл=2006 |томы= |беттері= |бар... 3619313 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> Көксерек авопвшгпрпшнв<ref>{{кітап|авторы=Әуезов М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Көксерек |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Алматы |орны= |баспасы=Балауса |жыл=2006 |томы= |беттері= |барлық беті=508 |сериясы= |isbn=9965-672-46-6 |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == 5uo2s2gd5twgqtasg23pvt8d4a8pqq6 3619339 3619313 2026-06-18T08:58:20Z Гүлжан82 182647 3619339 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> Көксерек авопвшгпрпшнв<ref>{{кітап|авторы=Әуезов М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Көксерек |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Алматы |орны= |баспасы=Балауса |жыл=2006 |томы= |беттері= |барлық беті=508 |сериясы= |isbn=9965-672-46-6 |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == Кітап<ref>{{cite web|url=https://kitap.kz/book/oz-zamannyng-geniyleri|title=кітап|author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> gj3hh8gtqoprbl515dmimel0izvms0a 3619344 3619339 2026-06-18T09:04:59Z Гүлжан82 182647 3619344 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> Көксерек авопвшгпрпшнв<ref>{{кітап|авторы=Әуезов М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Көксерек |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Алматы |орны= |баспасы=Балауса |жыл=2006 |томы= |беттері= |барлық беті=508 |сериясы= |isbn=9965-672-46-6 |тиражы= }}</ref> Кітап<ref>{{cite web|url=https://kitap.kz/book/oz-zamannyng-geniyleri|title=кітап|author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> == Дереккөздер == ab8o0ekgqm0xhla3wxof518oze9otas 3619347 3619344 2026-06-18T09:12:48Z Гүлжан82 182647 3619347 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> Көксерек авопвшгпрпшнв<ref>{{кітап|авторы=Әуезов М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Көксерек |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Алматы |орны= |баспасы=Балауса |жыл=2006 |томы= |беттері= |барлық беті=508 |сериясы= |isbn=9965-672-46-6 |тиражы= }}</ref> Кітап<ref>{{cite web|url=https://kitap.kz/book/oz-zamannyng-geniyleri|title= Өз заманының генийлері. Ибн Сина, Бируни және ұмытылған ұлылық|author=|date=|website=kitap.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> == Дереккөздер == rpxkn8ug8nyp1xqdoayx73zwsjr6de1 2 782665 3619314 2026-06-18T07:33:41Z Венера 1973 182662 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= Абай Құнанбаев|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Қара сөздер|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }... 3619314 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= Абай Құнанбаев|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Қара сөздер|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> 26qw3oshai1yzgcaw71nkhv2mndlecs 3619368 3619314 2026-06-18T09:18:27Z Венера 1973 182662 3619368 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= Абай Құнанбаев|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Қара сөздер|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-napomnil-vetvyam-vlasti-konstitutsionnoy-obyazannosti-601889/|title=Токаев напомнил всем ветвям власти о конституционной обязанности|author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> srqrbly2s8xuso2d9usrz4jr1qgcy8v 2 782666 3619315 2026-06-18T07:33:43Z 1979ARMAN 182668 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= Құрманалин Е. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Есет Көтібарүлы көтекрілісі |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Хабар Сервис |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлы... 3619315 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= Құрманалин Е. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Есет Көтібарүлы көтекрілісі |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Хабар Сервис |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= 236 |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> sgle7k97oa4r8s2z5vurnk0hn4snhst 3619357 3619315 2026-06-18T09:15:20Z 1979ARMAN 182668 3619357 wikitext text/x-wiki <ref>{{cite web|url=https://tengrinews.kz/health/schitavshiysya-bespoleznyim-organ-okazalsya-absolyutno-601830/|title=Считавшийся бесполезным орган оказался абсолютно необходимым для здоровья|author=|date=|website=tengrinews.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang= ru}}</ref> pgsl7su2n27oxgdm2x2r7emxyol3v2q 2 782667 3619316 2026-06-18T07:33:43Z Дидар 87 182654 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы=Курманова Б.Ж. |бөлімі=1 |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= |шынайы атауы=Ақтөбе облысының тілдік жағдаяты |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы=Ақтөбе |жыл=2023 |томы=1 |беттері= |барл... 3619316 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы=Курманова Б.Ж. |бөлімі=1 |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= |шынайы атауы=Ақтөбе облысының тілдік жағдаяты |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы=Ақтөбе |жыл=2023 |томы=1 |беттері= |барлық беті=194 |сериясы= |isbn= |тиражы=500 }}</ref> 220w10yf8k91b5mdeblku552ucoy7z1 3619330 3619316 2026-06-18T07:35:39Z Дидар 87 182654 3619330 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> sx2mfm8leaa29h3j3c8znck2igrom99 3619354 3619330 2026-06-18T09:15:08Z Дидар 87 182654 3619354 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{cite web|url=https:|title=prezydent-bir-top-medytsyna-khyzmetkerine-memlekettik-nagradalar-tapsyrdy|author=|date=|website=khabar.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}<ref> ragi8m2tvnn7rh7huohhyhndrdnm2tb 3619366 3619354 2026-06-18T09:18:20Z Дидар 87 182654 3619366 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <nowiki><ref></nowiki>{{cite web|url=https:|title=prezydent-bir-top-medytsyna-khyzmetkerine-memlekettik-nagradalar-tapsyrdy|author=|date=|website=khabar.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}<nowiki></ref></nowiki> 2g1w5ib56belbh5o6wcmzwj6ovdw4yl 3619372 3619366 2026-06-18T09:21:06Z Дидар 87 182654 3619372 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref></{{cite web|url=https:|title=prezydent-bir-top-medytsyna-khyzmetkerine-memlekettik-nagradalar-tapsyrdy|author=|date=|website=khabar.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> 40qo1lsl2k5iz82faeal6fsmzy64bs4 3619373 3619372 2026-06-18T09:22:01Z Дидар 87 182654 3619373 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref></{{cite web|url=https:|title=187380prezydent-bir-top-medytsyna-khyzmetkerine-memlekettik-nagradalar-tapsyrdy|author=|date=|website=khabar.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> 8igat3281abqyr7wfpmy9sbtfjiz9bd 3619374 3619373 2026-06-18T09:22:26Z Дидар 87 182654 3619374 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref></{{cite web|url=https://|title=187380prezydent-bir-top-medytsyna-khyzmetkerine-memlekettik-nagradalar-tapsyrdy|author=|date=|website=khabar.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> 6yr8drck0ddk2xl0u15381fyed5rt5b 2 782668 3619317 2026-06-18T07:33:45Z Нұржанар Хатимуллақызы 182128 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы=Yelteres|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=сөздер|шынайы атауы=|сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы=</ref> 3619317 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы=Yelteres|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=сөздер|шынайы атауы=|сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы=</ref> ew7g5da8wipff8bm7mrwcof8g22dogf 3619349 3619317 2026-06-18T09:15:02Z Нұржанар Хатимуллақызы 182128 3619349 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы=Yelteres|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=сөздер|шынайы атауы=|сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы=</ref> <ref>{{cite web|url=https://sputnik.kz/20260605/zhyl-basynan-beri-kaspiy-tenizine-6-mlrd-tekshe-metrden-astam-su-zhiberildi-63943597.html|title=Жыл басынан бері Каспий теңізіне 6 млрд текше метрден астам су жіберілді|author=|date=|website=sputnik.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kz}}</ref> lon9p0bx4d9p347rg4pu5j2sk8r1coy 2 782669 3619318 2026-06-18T07:33:46Z Gulnaz Kenzhebayeva 182661 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы=Еркін Құрманбек |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Тәңірберлі Молдабай |шынайы атауы=Молдабай |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті=100 |с... 3619318 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы=Еркін Құрманбек |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Тәңірберлі Молдабай |шынайы атауы=Молдабай |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті=100 |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> nrvznyxkklvjhvaiwfcykk5pnw5to6v 3619362 3619318 2026-06-18T09:15:35Z Gulnaz Kenzhebayeva 182661 3619362 wikitext text/x-wiki <ref></ref>{{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы=Еркін Құрманбек |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Тәңірберлі Молдабай |шынайы атауы=Молдабай |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті=100 |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://kaz.inform.kz/news/atirauda-prezident-teleradiokeshennn-hronikadan-bolashakka-kinolektori-ott-9649da12/|title=Атырауда Президент телерадиокешенінің «Хроникадан болашаққа» кинолекториі өтті https://kaz.inform.kz/news/atirauda-prezident-teleradiokeshennn-hronikadan-bolashakka-kinolektori-ott-9649da12/|author=|date=|website=kaz.inform.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref>{{Қатысушы зертханасы}} dkuf0ifl4m9tl15us2i4vbhtihspppy 3619370 3619362 2026-06-18T09:19:35Z Gulnaz Kenzhebayeva 182661 3619370 wikitext text/x-wiki <ref></ref>{{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы=Еркін Құрманбек |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Тәңірберлі Молдабай |шынайы атауы=Молдабай |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті=100 |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://kaz.inform.kz/news/atirauda-prezident-teleradiokeshennn-hronikadan-bolashakka-kinolektori-ott-9649da12/|title=Атырауда Президент телерадиокешенінің «Хроникадан болашаққа» кинолекториі өтті |author=|date=|website=kaz.inform.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> 4qcx4rgl1vqlrba88mjwy2myehrtkdy 3619438 3619370 2026-06-18T10:15:28Z Gulnaz Kenzhebayeva 182661 3619438 wikitext text/x-wiki <ref>{{cite web|url=https://arainfo.kz/11569/atlah-shay-asyny-a-i-aty?ysclid=mqjcbqe6x8409124931|title=https://e-history.kz/kz/news/show/32228?ysclid=mqjcdbs4zd463250628|author=|date=|website=e-history.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> o1m734px3vqjudonxbzdwqktmnhessq 2 782670 3619319 2026-06-18T07:33:46Z Орынша Бердешова 182649 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Нұрпейіс Байғанин |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= 500|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> 3619319 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Нұрпейіс Байғанин |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= 500|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> 0q06dayt83m55fzc5awi4gced35ip90 3619350 3619319 2026-06-18T09:15:03Z Орынша Бердешова 182649 3619350 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Нұрпейіс Байғанин |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= 500|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://kaz.nur.kz/accidents/accident/2381877-aqmola-oblysynda-zhasospirim-attan-qulap-koz-zhumdy/|title=2026 жылдың ең ұзақ күні мен ең қысқа түні қашан болады|author=|date=|website=kaz.nur.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=KK}}</ref> m3v1knz9l9ex90vtctkpka5u8k1attz 2 782671 3619320 2026-06-18T07:33:46Z Анарок 182659 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= |шынайы атауы= С.Аңсат Темірбек Жүргенов |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}... 3619320 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= |шынайы атауы= С.Аңсат Темірбек Жүргенов |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> s0esxdz4xnhyg9yxjweov5nlrrkniwb 3619356 3619320 2026-06-18T09:15:18Z Анарок 182659 3619356 wikitext text/x-wiki <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= |шынайы атауы= С.Аңсат Темірбек Жүргенов |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> <ref>{{cite web|urlhttps://egemen.kz/article/414224-madeniet-salasyn-dganhghyrtu-dganha-nysandar-men-auqymdy-dgobalar=|titleМәдениет саласын жаңғырту: жаңа нысандар мен ауқымды жобалар=|author=|date=|websitehttps://egemen.kz/=|publisher=|accessdate=2026-06-18|langkk=}}</ref>{{Қатысушы зертханасы}} m6prh5jlgfe6qczho1xsjx2nse7famy 3619472 3619356 2026-06-18T10:31:36Z Анарок 182659 3619472 wikitext text/x-wiki <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= |шынайы атауы= С.Аңсат Темірбек Жүргенов |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> <ref>{{cite web|urlhttps://egemen.kz/article/414224-madeniet-salasyn-dganhghyrtu-dganha-nysandar-men-auqymdy-dgobalar=|titleМәдениет саласын жаңғырту: жаңа нысандар мен ауқымды жобалар=|author=|date=|websitehttps://egemen.kz/=|publisher=|accessdate=2026-06-18|langkk=}}</ref>{{Қатысушы зертханасы}} <ref>{{cite web|url=|title=1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс: себептері, өрбуі және жетекші тұлғалар|author=|date=|website=h ttps://stud.kz/prezentatsiya/id/30831|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=KK}}</ref> == 1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс== 08xrasccte26vei5qt30a4wnmenqsgk 2 782672 3619321 2026-06-18T07:33:48Z Viktoriya0306 182657 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= Исламгалиева Виктория|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= өзен |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= қорытындысы|орны= 2|баспасы= Актобе |жыл= 2023|томы=5 |беттері=36 |барлық бет... 3619321 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= Исламгалиева Виктория|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= өзен |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= қорытындысы|орны= 2|баспасы= Актобе |жыл= 2023|томы=5 |беттері=36 |барлық беті= 200 |сериясы= 1 |isbn= |тиражы= 50 }}</ref> hpsa7fq2s1r2bxshc2cv2nbup8fx3i8 3619328 3619321 2026-06-18T07:35:18Z Viktoriya0306 182657 3619328 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> sx2mfm8leaa29h3j3c8znck2igrom99 3619338 3619328 2026-06-18T08:56:57Z Viktoriya0306 182657 3619338 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{cite web|url=|title=|author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> 5fhhjuuaxee0jv68wsw0hecmuvguf5r 3619353 3619338 2026-06-18T09:15:07Z Viktoriya0306 182657 3619353 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{cite web|url=https://rikatv.kz/kz/news/alany-key-k-sheler-nde-sanitarly-tazaly-ala-datyp-otyr.html|title=Қаланың кей көшелерінде санитарлық тазалық алаңдатып отыр|author=|date=|website=rikatv.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}/ref> 3ghe5p1dxhds3t0gu93nrazaflm34tj 3619365 3619353 2026-06-18T09:16:57Z Viktoriya0306 182657 3619365 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{cite web|url=https://rikatv.kz/kz/news/alany-key-k-sheler-nde-sanitarly-tazaly-ala-datyp-otyr.html|title=Қаланың кей көшелерінде санитарлық тазалық алаңдатып отыр|author=|date=|website=rikatv.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}/<ref> 20ux8tqtpjtkk30ogb332mf1093aptm 3619367 3619365 2026-06-18T09:18:27Z Viktoriya0306 182657 3619367 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{cite web|url=https://rikatv.kz/kz/news/alany-key-k-sheler-nde-sanitarly-tazaly-ala-datyp-otyr.html|title=Қаланың кей көшелерінде санитарлық тазалық алаңдатып отыр|author=|date=|website=rikatv.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kz}/<ref> 6iur0eeohx3kgzxse03ly3rhryelyc1 2 782673 3619322 2026-06-18T07:33:51Z Мейрамггүл Жүманбетова 182660 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= Абай Құнанбаев|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Қара сөздер|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}... 3619322 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= Абай Құнанбаев|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Қара сөздер|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> 6j7wigyqle2j7fbswoue7i1x0sjzzfq 3619351 3619322 2026-06-18T09:15:04Z Мейрамггүл Жүманбетова 182660 3619351 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= Абай Құнанбаев|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Қара сөздер|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-napomnil-vetvyam-vlasti-konstitutsionnoy-obyazannosti-601889/|title=Токаев напомнил всем ветвям власти о конституционной обязанности|author=|date=|website=tengrinews.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> 0snftn5su6ex5wydtzum1lj9krfe8df 2 782674 3619323 2026-06-18T07:33:54Z Каримов Данияр Сергеевич 182653 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы=КаримовД.С.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Қарасөздер |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= </ref> 3619323 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы=КаримовД.С.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Қарасөздер |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= </ref> cw09m7rmszhuewal6xna7k41jnleqix 3619361 3619323 2026-06-18T09:15:31Z Каримов Данияр Сергеевич 182653 3619361 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы=КаримовД.С.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Қарасөздер |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= </ref> <ref>{{cite web|url=https://stan.kz/ulttyq-qordan-bolingen-qarzy-koselerdi-zaryqtandyru-men-auyldyq-klubta-436009/|title=Ұлттық қордан бөлінген қаржы көшелерді жарықтандыру мен ауылдық клубтарға жұмсалған|author=|date=|website=stan.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kz}}</ref> gnr6amm0v32ttt9a8x8azmqeqx4j3od 2 782675 3619324 2026-06-18T07:33:58Z Aiman Tauman 182650 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= Р.А. Бекназаров |бөлімі= Этнография |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Тас қашау өнері |шынайы атауы= Ақтөбе облысындағы этно-археологиялық өнер |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |бас... 3619324 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= Р.А. Бекназаров |бөлімі= Этнография |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Тас қашау өнері |шынайы атауы= Ақтөбе облысындағы этно-археологиялық өнер |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= 15-16 |барлық беті= 495|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> f7xs41ldig9ow4q8y2p46qc5nhmusos 3619329 3619324 2026-06-18T07:35:32Z Aiman Tauman 182650 3619329 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> sx2mfm8leaa29h3j3c8znck2igrom99 3619355 3619329 2026-06-18T09:15:09Z Aiman Tauman 182650 3619355 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{cite web|url= https://aqtobegazeti.kz/?p=111465|title=Ұлылардың ұстазы |author=|date=|website=aqtobegazeti.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> 88joh7273tvi2z63doborrmhjlad5td 2 782676 3619326 2026-06-18T07:34:30Z Құдайбергенова Айнагүл 182658 Жаңа бетте: <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> {{Қатысушы зертханасы}} <ref>{{кітап|авторы=халық |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Салт дәстүр |шынайы атауы=Салбурын |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері=500 |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы=... 3619326 wikitext text/x-wiki <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> {{Қатысушы зертханасы}} <ref>{{кітап|авторы=халық |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Салт дәстүр |шынайы атауы=Салбурын |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері=500 |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> syl64ul2any72odstrkl25u41ah838h 3619364 3619326 2026-06-18T09:16:20Z Құдайбергенова Айнагүл 182658 3619364 wikitext text/x-wiki <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> {{Қатысушы зертханасы}} <ref>{{кітап|авторы=халық |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Салт дәстүр |шынайы атауы=Салбурын |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері=500 |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://kaz.inform.kz/news/sko-da-kulash-bayseytova-atindagi-kazak-ulttik-oner-universitetnn-okldg-ashiladi-3997b072/|title=СҚО-да Күләш Байсейітова атындағы Қазақ ұлттық өнер университетінің өкілдігі ашылады https://kaz.inform.kz/news/sko-da-kulash-bayseytova-atindagi-kazak-ulttik-oner-universitetnn-okldg-ashiladi-3997b072/|author=|date=|website=kaz.inform.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}}</ref> kt8fy9l8nm92meiov0oyrg7awex17l8 2 782677 3619327 2026-06-18T07:34:52Z Қызғалдақ Алпысбаева 182652 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> арполрллол<ref>{{кітап|авторы=Әлихан Жақсылық |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Нотр-Дамда құлшылық жасау керек пе? |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы=Мазмұндама |жыл=2024 |... 3619327 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> арполрллол<ref>{{кітап|авторы=Әлихан Жақсылық |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Нотр-Дамда құлшылық жасау керек пе? |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы=Мазмұндама |жыл=2024 |томы= |беттері=112 |барлық беті=112 |сериясы= |isbn=978-601-7498-57-1 |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == mhefru6l3ajcfu8z7hr8btro4s7r2lq 3619348 3619327 2026-06-18T09:13:09Z Қызғалдақ Алпысбаева 182652 /* Дереккөздер */ 3619348 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> арполрллол<ref>{{кітап|авторы=Әлихан Жақсылық |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Нотр-Дамда құлшылық жасау керек пе? |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы=Мазмұндама |жыл=2024 |томы= |беттері=112 |барлық беті=112 |сериясы= |isbn=978-601-7498-57-1 |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == <ref>{{cite web|url=https://asia24.media/news/kirillitsa-vs-latinitsa-o-kakikh-problemakh-zhitelyam-tsentralnoy-azii-ne-govoryat-organizatory-tyur/|title=Кириллица vs латиница: о каких проблемах жителям Центральной Азии не говорят организаторы тюркского единства|author=Федор Кирсанов|date=18 июня 2026|website=asia24.media//|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> ruvekdz4e34j8zdwnf8mzlrxmxtr7nt 2 782678 3619336 2026-06-18T08:48:08Z Kozhamberdiev 182656 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Мәдениет саласының үздігі |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті=5 |сериясы= |isbn= |тиражы= }... 3619336 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Мәдениет саласының үздігі |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті=5 |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> 9mvszhzlg6v2suqc4va9wcp633venwu 3619352 3619336 2026-06-18T09:15:06Z Kozhamberdiev 182656 3619352 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Мәдениет саласының үздігі |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті=5 |сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://fbroker.kz/?utm_source=egemen.kz&utm_medium=banner&utm_campaign=PR_2025|title=Тоқаев: Цифрлық технологияның арқасында диагностика жасау уақыты 4 есе қысқарды|author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> 0ptrl8z1ylcoslmeqz4t84yk6k2wpar 2 782679 3619341 2026-06-18T09:02:40Z Дархан89 182648 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> Шара барысында командала <ref> {{cite web|url= https://aqtobetv.kz/kz/news/36414 |title=команда|author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}} </ref> 3619341 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> Шара барысында командала <ref> {{cite web|url= https://aqtobetv.kz/kz/news/36414 |title=команда|author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=}} </ref> r4fu5gpf0q83mv66rdnbmmgxrjo8hnw 3619346 3619341 2026-06-18T09:11:27Z Дархан89 182648 3619346 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> Шара барысында командала <ref> {{cite web|url= https://aqtobetv.kz/kz/news/36414 |title=команда|author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}} </ref> nwb5q5cl7w3po8526g2qwl6ai8jbw3k 3619409 3619346 2026-06-18T09:54:18Z Дархан89 182648 3619409 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} Рафаил Иосифович Розенсон – көрнекті дәрігер, ғалым және педагог, отандық клиникалық иммунология мен аллергологияның негізін салушылардың бірі. Оның білімінің, талантының және әрбір науқасқа жақындай білуінің арқасында мыңдаған балалар денсаулығы мен үмітін тапты. Көптеген қазақ отбасылары үшін Рафаэль Иосифович есімі сенімнің, адамгершілік пен кәсіби қызметтің символына айналды. <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> Шара барысында командала <ref> {{cite web|url= https://amu.edu.kz/ru/infocenter/news/17593/ |title= Рафаил Иосифович Розенсон |author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}} </ref> d7b492qcy3glkjugr57jsvri4ywcajo 3619412 3619409 2026-06-18T09:57:39Z Дархан89 182648 3619412 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> Рафаил Иосифович Розенсон – көрнекті дәрігер, [[ғалым]] және педагог, отандық клиникалық иммунология мен аллергологияның негізін салушылардың бірі. Оның білімінің, талантының және әрбір науқасқа жақындай білуінің арқасында мыңдаған балалар денсаулығы мен үмітін тапты. Көптеген қазақ отбасылары үшін Рафаэль Иосифович есімі сенімнің, адамгершілік пен кәсіби қызметтің символына айналды.<ref>{{cite web|url=https://amu.edu.kz/ru/infocenter/news/17593/ |title= Рафаил Иосифович Розенсон |author=|date=|website= amu.edu.kz |publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> == Дереккөздер == cjm83enre1mvwyxr290qdnipxiat0cj 3619477 3619412 2026-06-18T10:33:02Z Дархан89 182648 3619477 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> Рафаил Иосифович Розенсон – көрнекті дәрігер, [[ғалым]] және [[педагог]], отандық клиникалық иммунология мен аллергологияның негізін салушылардың бірі. Оның білімінің, талантының және әрбір науқасқа жақындай білуінің арқасында мыңдаған балалар денсаулығы мен үмітін тапты. Көптеген қазақ отбасылары үшін Рафаэль Иосифович есімі сенімнің, адамгершілік пен кәсіби қызметтің символына айналды.<ref>{{cite web|url=https://amu.edu.kz/ru/infocenter/news/17593/ |title= Рафаил Иосифович Розенсон |author=|date=|website= amu.edu.kz |publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> == Дереккөздер == fei2zddeth0dy2914lvcsq3u2mvh373 3619478 3619477 2026-06-18T10:34:07Z Дархан89 182648 3619478 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> Рафаил Иосифович Розенсон – көрнекті дәрігер, [[ғалым]] және педагог, отандық клиникалық иммунология мен аллергологияның негізін салушылардың бірі. Оның [[білім|білімінің]], талантының және әрбір науқасқа жақындай білуінің арқасында мыңдаған балалар денсаулығы мен үмітін тапты. Көптеген қазақ отбасылары үшін Рафаэль Иосифович есімі сенімнің, адамгершілік пен кәсіби қызметтің символына айналды.<ref>{{cite web|url=https://amu.edu.kz/ru/infocenter/news/17593/ |title= Рафаил Иосифович Розенсон |author=|date=|website= amu.edu.kz |publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=ru}}</ref> == Дереккөздер == 0b7wxqy5iupgq4mi1pfxdcd7m7pcpt2 14 782680 3619342 2026-06-18T09:04:41Z Madi Dos 18369 Жаңа бетте: [[:Санат:Хабар телеарнасының телехикаялары]] 3619342 wikitext text/x-wiki [[:Санат:Хабар телеарнасының телехикаялары]] 4n5zytzxppyb4x8g99wwaty2brlg9d7 3619343 3619342 2026-06-18T09:04:56Z Madi Dos 18369 Беттің барлық мағлұматын алып тастады 3619343 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 15 782681 3619345 2026-06-18T09:10:21Z Madi Dos 18369 /* Бұл санат не себепті жойып жатсыз? */ жаңа бөлім 3619345 wikitext text/x-wiki == Бұл санат не себепті жойып жатсыз? == Бұл санат не себепті жойып жатсыз? Көрініп тұр ғой осы санатпен мақалалар байланыстырылып тұрғаны. Әйтеуір , бар нәрсені жойып тастаудың шебері екенсіз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 14:10, 2026 ж. маусымның 18 (+05) gs6yx1undpvqx2rbo34829ys0fir9bf 2 782682 3619358 2026-06-18T09:15:22Z Zhanbolat Umbetov 182666 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{cite web|url=https://kaz.nur.kz/health/healthcare/2390130-toqaev-densaulyq-saqtau-salasynda-auqymdy-renovatsiia-zhurgizudi-tapsyrdy/|title=Мемлекет басшысы үкіметке бүкіл денсаулық сақтау инфрақұрылымына ауқымды реновация жүргізу жөнінде тапсырма берді, деп х... 3619358 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{cite web|url=https://kaz.nur.kz/health/healthcare/2390130-toqaev-densaulyq-saqtau-salasynda-auqymdy-renovatsiia-zhurgizudi-tapsyrdy/|title=Мемлекет басшысы үкіметке бүкіл денсаулық сақтау инфрақұрылымына ауқымды реновация жүргізу жөнінде тапсырма берді, деп хабарлайды Ақорда.|author=|date=|website=kaz.nur.kz|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kz}}</ref> sq5ejkr4mj0v40u5pz2szgqio84akcd 2 782683 3619360 2026-06-18T09:15:27Z Пангереева 182651 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{cite web|url=|title=Талдыдағы тәлімді іс|author=|date=|websitehttps://egemen.kz/article/415125-taldydaghy-talimdi-is=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> 3619360 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> <ref>{{cite web|url=|title=Талдыдағы тәлімді іс|author=|date=|websitehttps://egemen.kz/article/415125-taldydaghy-talimdi-is=|publisher=|accessdate=2026-06-18|lang=kk}}</ref> tabacyxuuy5m7hk1ma8k48maiprnuhj 2 782684 3619378 2026-06-18T09:33:26Z Анарок 182659 Жаңа бетте: Астықты өлкем-Әйтеке би 3619378 wikitext text/x-wiki Астықты өлкем-Әйтеке би 28ngb1af43mpdwew6onq5e3zj6jqh5d 2 782685 3619379 2026-06-18T09:33:32Z Құдайбергенова Айнагүл 182658 Жаңа бетте: Қобда ауданы 3619379 wikitext text/x-wiki Қобда ауданы j7wv0g6rjsdb8vhywz60x8nx49tzq3a 3619387 3619379 2026-06-18T09:36:35Z Құдайбергенова Айнагүл 182658 3619387 wikitext text/x-wiki Батырлар мекені - Қобда ауданы nuqeu16faxhrtib17jrsrf29u5tma4x 2 782686 3619380 2026-06-18T09:33:53Z Kozhamberdiev 182656 Жаңа бетте: Ырғыз ауданы 3619380 wikitext text/x-wiki Ырғыз ауданы 35zuzj4kvira96m8f5jkv5uswth6j9w 2 782687 3619381 2026-06-18T09:34:29Z Гүлжан82 182647 Жаңа бетте: Мен Ақтөбе қаласы Байғанин ауданында дүниеге келдім. 3619381 wikitext text/x-wiki Мен Ақтөбе қаласы Байғанин ауданында дүниеге келдім. ryi1vo90fs2tprcd3toupbr8ipifys9 2 782688 3619382 2026-06-18T09:35:11Z Gulnaz Kenzhebayeva 182661 Жаңа бетте: Мәртөк аудандық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің бас маманы 3619382 wikitext text/x-wiki Мәртөк аудандық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің бас маманы 91n5ew2c0c833ml6vdor5egrn99zo4c 2 782689 3619384 2026-06-18T09:35:20Z Дархан89 182648 Жаңа бетте: Мен Ақтөбе қаласында туылдым 3619384 wikitext text/x-wiki Мен Ақтөбе қаласында туылдым oe0ejdtr0d6lw86oyxwmty89kmyftt9 2 782690 3619385 2026-06-18T09:35:27Z Пангереева 182651 Жаңа бетте: Ақтөбе - Ойыл ауданы 3619385 wikitext text/x-wiki Ақтөбе - Ойыл ауданы pi8o6e8v0256rkzxvfujgzh1pzef42z 2 782691 3619386 2026-06-18T09:36:04Z Садықова Ақгүл 181520 Жаңа бетте: Садықова Ақгүл Төлібайқызы Ақтөбе облысы 3619386 wikitext text/x-wiki Садықова Ақгүл Төлібайқызы Ақтөбе облысы dc953gkzq7jw6f93exl1slcj4vtd1q9 2 782692 3619388 2026-06-18T09:38:07Z Aiman Tauman 182650 Жаңа бетте: Тауман Айман Нұрқисақызы, тарих магистрі 3619388 wikitext text/x-wiki Тауман Айман Нұрқисақызы, тарих магистрі gyg86hxm9p7vpszn829h89gk1htzd4p 2 782693 3619389 2026-06-18T09:38:17Z Орынша Бердешова 182649 Жаңа бетте: Байғанин 3619389 wikitext text/x-wiki Байғанин 523kqipnt65944wygmi4mp6acckzwf2 2 782694 3619390 2026-06-18T09:38:26Z Мадинақыз 182664 Жаңа бетте: Ақтөбе 3619390 wikitext text/x-wiki Ақтөбе f5szwowjs1c56wevgj38f47fisle1o9 2 782695 3619391 2026-06-18T09:38:30Z Нұржанар Хатимуллақызы 182128 Жаңа бетте: Мен-мемлекеттік қызметкермін. Ақтөбе қаласының тұрғынымын. Қазақ тілі-туған тілім. Орыс тілі мен ағылшын тілін - еркін түсінемін 3619391 wikitext text/x-wiki Мен-мемлекеттік қызметкермін. Ақтөбе қаласының тұрғынымын. Қазақ тілі-туған тілім. Орыс тілі мен ағылшын тілін - еркін түсінемін 8lz2ocjcej5lta86r15g0cd95bc5slj 2 782696 3619392 2026-06-18T09:38:42Z 1979ARMAN 182668 Жаңа бетте: Ержанов Арман Құдайбергенұлы, Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі 3619392 wikitext text/x-wiki Ержанов Арман Құдайбергенұлы, Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі dd8e44nnhq6bts766vcno41mn36tqjf 2 782697 3619393 2026-06-18T09:38:52Z Қызғалдақ Алпысбаева 182652 Жаңа бетте: Туған күні, айы, жылы: 2003 жылы 26 желтоқсан Туған жері: Ойыл ауданында дүниеге келген. Мамандығы: Кітапханашы (әдіскер) 3619393 wikitext text/x-wiki Туған күні, айы, жылы: 2003 жылы 26 желтоқсан Туған жері: Ойыл ауданында дүниеге келген. Мамандығы: Кітапханашы (әдіскер) 1ppvysswrm46xgggtidysfoqvkeq0vy 2 782698 3619394 2026-06-18T09:38:55Z Каримов Данияр Сергеевич 182653 Жаңа бетте: Мен мемлекеттік қызметшімін. Темір ауданының тумасымын. Хромтау ауданында қызмет атқарамын. Футбол ойнағанды ұнатамын. 3619394 wikitext text/x-wiki Мен мемлекеттік қызметшімін. Темір ауданының тумасымын. Хромтау ауданында қызмет атқарамын. Футбол ойнағанды ұнатамын. 7xejdgt9ppk1chfl0h2p3b9kuiim6cz 2 782699 3619395 2026-06-18T09:38:59Z Мейрамггүл Жүманбетова 182660 Жаңа бетте: Менің есімім Жұманбетова Мейрамгүл Қонысбайқызы. Ақтөбе облысы Ақтөбе қаласында тұрамын. Мемлекеттік қызметкермін. Орыс тілінде еркін сөйлесемін. Психология саласына қызығушылық танытамын. 3619395 wikitext text/x-wiki Менің есімім Жұманбетова Мейрамгүл Қонысбайқызы. Ақтөбе облысы Ақтөбе қаласында тұрамын. Мемлекеттік қызметкермін. Орыс тілінде еркін сөйлесемін. Психология саласына қызығушылық танытамын. 8jpgctu4gmfqbo2at6hc8aa0y7jk3k7 3619401 3619395 2026-06-18T09:40:49Z Мейрамггүл Жүманбетова 182660 3619401 wikitext text/x-wiki Менің есімім Жұманбетова Мейрамгүл Қонысбайқызы. Ақтөбе облысы Ақтөбе қаласында тұрамын. Мемлекеттік қызметкермін. Орыс тілінде еркін сөйлеймін. Психология саласына қызығушылық танытамын. 8hww6c977e6foxy7tbw545ko3dhq141 2 782700 3619396 2026-06-18T09:39:02Z Венера 1973 182662 Жаңа бетте: Мен Ақтөбе облысы, Алға ауданы, Алға қаласында тұрамын. 1999 жылдан бері осы уақытқа дейін Алға аудандық мәдениет бөліміненде жұмыс жасап келемін. 3619396 wikitext text/x-wiki Мен Ақтөбе облысы, Алға ауданы, Алға қаласында тұрамын. 1999 жылдан бері осы уақытқа дейін Алға аудандық мәдениет бөліміненде жұмыс жасап келемін. lk7gwolqlaugrq0ev07d41wcv190wpk 2 782701 3619397 2026-06-18T09:39:21Z Zhanbolat Umbetov 182666 Жаңа бетте: Ақтөбе облысы Шалқар ауданының тумасы Үмбетов Жанболат Толыбайұлы боламын.Мемлекеттік қызметкермін.Стажым 33 жыл. 3619397 wikitext text/x-wiki Ақтөбе облысы Шалқар ауданының тумасы Үмбетов Жанболат Толыбайұлы боламын.Мемлекеттік қызметкермін.Стажым 33 жыл. quo2hilqw1eof7x5ggxcolp9a5zw8v7 2 782702 3619400 2026-06-18T09:40:40Z Дидар 87 182654 Жаңа бетте: Бақыткерей Дидар Сайфоллаұлы. Ақтөбе облысы, Темір ауданы, Кеңкияқ ауылында туылған. Қарғалы аудандық мәдениет, тілдерді даымту, дене шынықтыру және спорт бөлімінің бас маманы. 3619400 wikitext text/x-wiki Бақыткерей Дидар Сайфоллаұлы. Ақтөбе облысы, Темір ауданы, Кеңкияқ ауылында туылған. Қарғалы аудандық мәдениет, тілдерді даымту, дене шынықтыру және спорт бөлімінің бас маманы. kjrqnue55l6wwhmt3qpb0y8ta3cwdlw 5 782703 3619457 2026-06-18T10:22:44Z Madi Dos 18369 /* Мақала атауы басқа уикилермен сәйкеспейтін сияқты */ жаңа бөлім 3619457 wikitext text/x-wiki == Мақала атауы басқа уикилермен сәйкеспейтін сияқты == Уикипедия:Көзқарастардың салмақтылығы , осылай аталғаны жөн. 5lexfsv46dgtd508x5st72gsxeuwgpd 3619458 3619457 2026-06-18T10:23:02Z Madi Dos 18369 3619458 wikitext text/x-wiki == Мақала атауы басқа уикилермен сәйкеспейтін сияқты == Уикипедия:Көзқарастардың салмақтылығы , осылай аталғаны жөн. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 15:23, 2026 ж. маусымның 18 (+05) 7od13mby3q7tsgze232z3z4l8tl5bav 0 782704 3619508 2026-06-18T11:11:37Z NaziraBimakova 178074 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{мемлекеттік мекеме |атауы = Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді оқыту орталығы |логотипі = |түрі = мемлекеттік мекеме|коммуналдық мемлек... 3619508 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{мемлекеттік мекеме |атауы = Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді оқыту орталығы |логотипі = |түрі = [[мемлекеттік мекеме|коммуналдық мемлекеттік мекеме]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[2016 жыл]] |құрушы = |орналасуы = {{байрақ|Қазақстан}}, [[Петропавл]] қаласы, Қ.Кеншінбаев көшесі, 22 |саласы = |өнімі = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = [[Солтүстік Қазақстан облысы әкімідігінің мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы|СҚО әкімідігінің мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы]] |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = http://tilsko.skom.kz }}''' Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді оқыту орталығы''' — ересектерге арналған мемлекеттік тілді, сондай-ақ басқа да тілдерді оқытуға бағытталған білім беру ұйымы. Тілдерді оқыту орталығы ең алғаш облыс әкімдігінің 2016 жылғы 31 мамырдағы №195 қаулысымен «Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы» мемлекеттік мекемесінің «Тілдерді оқыту орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі болып құрылды. Орталықтың штаттық кестесі 30 бірліктен тұрады, оның ішінде 2 әдіскер, 23 оқытушы. == Орталық қызметінің негізгі бағыттары == Өңірдегі мемлекеттік мекемелердің қызметшілеріне, бюджет сала мамандарына, сонымен бірге халықтың басқа топтарына мемлекеттік тілді және орыс, ағылшын тілдерін оқыту, оқыту-әдістемелік құралдарымен қамтамасыз ету, мемлекеттік тілдің аясын кеңейту үшін іс-шараларды өткізумен айналысады. • Облыс тұрғындарын тілдерге үйрету бойынша курстарын ұйымдастыру; • Оқытушыларға әдістемелік көмек көрсету, семинар, тренингтерді өткізу; • Мемлекеттік тілді насихаттау және оның мәртебесін арттыруға, қолданыс аясын кеңейтуге бағытталған іс-шаралар ұйымдастыру. == Орталық атқаратын жұмыстары == # Облыс аудандарында және Петропавл қаласында жергілікті бюджет қаражатына ересек тұрғындарды қазақ тіліне оқытатын жылсайын 140 топ ұйымдастырып, 2500 мыңға жуық адам оқытылады. # Оқыту бағдарламалары тіл деңгейлері жүйесі (A1–В2) бойынша жүзеге асырылады. Курстар тыңдаушылардың жас ерекшелігі мен дайындық деңгейіне сәйкес жүргізіледі. # Оқу жылы ақпан айында басталып, қараша айында аяқталады. Тіл үйренушілердің бойында тыңдалым мен айтылым дағдыларын дамытуға баса назар аударылады. Ал мемлекеттік қызметшілер «Qaztest», «Qazaqresmitest» жүйелері негізінде құрылған оқулықтар бойынша оқытылады. # Мемлекеттік тілге курстардан бөлек, сөйлеу клубтары ұйымдастырылып, меңгертіледі. Сонымен қатар Instagram, Facebook желілеріндегі Орталықтың парақшаларында қысқа мерзімді сабақтар, ақпараттар орналасып тұрады. # 2019 жылы біз Мәскеу университетінің профессоры Дмитрий Петровтың әдістемесі негізінде қазақ тілінің базалық кестесі әзірленді. # 2022–2023 жылдары мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс аясында кәсіпорындар мен мекемелерде 32 сөйлесу клубы ұйымдастырылды. Ал 2024 жылы ата-аналар мен балалардың бірге тіл үйренуіне мүмкіндік берген «Отбасылық клубтар» жобасы жүзеге асырылды. # Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде облыстық «QYZYLJAR» телеарнасында көрсетілген телесабақтар циклі дайындалып, эфирге шығарылды. # 2026 жылы этнос өкілдеріне арналған «Қазақша сөйле» тілдік лагері ұйымдастырылды. # Сондай-ақ А1 және А2 деңгейлеріне арналған оқу-әдістемелік жинақтар жарық көрді. = == Сыртқы сілтемелер == Instagram: [https://www.instagram.com/tilder.ortalygy?igsh=MXd6cWNndXczbGw3NA==] Facebook: [https://www.facebook.com/share/1CUxFSKsmn/?mibextid=wwXIfr] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Тілдерді оқыту мекемелері]] fe4d12et48tmutema8kcq5dsvx33jlf 3619510 3619508 2026-06-18T11:12:04Z NaziraBimakova 178074 3619510 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> |атауы = Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді оқыту орталығы |логотипі = |түрі = [[мемлекеттік мекеме|коммуналдық мемлекеттік мекеме]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[2016 жыл]] |құрушы = |орналасуы = {{байрақ|Қазақстан}}, [[Петропавл]] қаласы, Қ.Кеншінбаев көшесі, 22 |саласы = |өнімі = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = |таза табысы = |активтер = |капитализация = |қызметкерлер саны = |басшы компания = [[Солтүстік Қазақстан облысы әкімідігінің мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы|СҚО әкімідігінің мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы]] |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = http://tilsko.skom.kz }}''' Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді оқыту орталығы''' — ересектерге арналған мемлекеттік тілді, сондай-ақ басқа да тілдерді оқытуға бағытталған білім беру ұйымы. Тілдерді оқыту орталығы ең алғаш облыс әкімдігінің 2016 жылғы 31 мамырдағы №195 қаулысымен «Солтүстік Қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы» мемлекеттік мекемесінің «Тілдерді оқыту орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі болып құрылды. Орталықтың штаттық кестесі 30 бірліктен тұрады, оның ішінде 2 әдіскер, 23 оқытушы. == Орталық қызметінің негізгі бағыттары == Өңірдегі мемлекеттік мекемелердің қызметшілеріне, бюджет сала мамандарына, сонымен бірге халықтың басқа топтарына мемлекеттік тілді және орыс, ағылшын тілдерін оқыту, оқыту-әдістемелік құралдарымен қамтамасыз ету, мемлекеттік тілдің аясын кеңейту үшін іс-шараларды өткізумен айналысады. • Облыс тұрғындарын тілдерге үйрету бойынша курстарын ұйымдастыру; • Оқытушыларға әдістемелік көмек көрсету, семинар, тренингтерді өткізу; • Мемлекеттік тілді насихаттау және оның мәртебесін арттыруға, қолданыс аясын кеңейтуге бағытталған іс-шаралар ұйымдастыру. == Орталық атқаратын жұмыстары == # Облыс аудандарында және Петропавл қаласында жергілікті бюджет қаражатына ересек тұрғындарды қазақ тіліне оқытатын жылсайын 140 топ ұйымдастырып, 2500 мыңға жуық адам оқытылады. # Оқыту бағдарламалары тіл деңгейлері жүйесі (A1–В2) бойынша жүзеге асырылады. Курстар тыңдаушылардың жас ерекшелігі мен дайындық деңгейіне сәйкес жүргізіледі. # Оқу жылы ақпан айында басталып, қараша айында аяқталады. Тіл үйренушілердің бойында тыңдалым мен айтылым дағдыларын дамытуға баса назар аударылады. Ал мемлекеттік қызметшілер «Qaztest», «Qazaqresmitest» жүйелері негізінде құрылған оқулықтар бойынша оқытылады. # Мемлекеттік тілге курстардан бөлек, сөйлеу клубтары ұйымдастырылып, меңгертіледі. Сонымен қатар Instagram, Facebook желілеріндегі Орталықтың парақшаларында қысқа мерзімді сабақтар, ақпараттар орналасып тұрады. # 2019 жылы біз Мәскеу университетінің профессоры Дмитрий Петровтың әдістемесі негізінде қазақ тілінің базалық кестесі әзірленді. # 2022–2023 жылдары мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс аясында кәсіпорындар мен мекемелерде 32 сөйлесу клубы ұйымдастырылды. Ал 2024 жылы ата-аналар мен балалардың бірге тіл үйренуіне мүмкіндік берген «Отбасылық клубтар» жобасы жүзеге асырылды. # Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде облыстық «QYZYLJAR» телеарнасында көрсетілген телесабақтар циклі дайындалып, эфирге шығарылды. # 2026 жылы этнос өкілдеріне арналған «Қазақша сөйле» тілдік лагері ұйымдастырылды. # Сондай-ақ А1 және А2 деңгейлеріне арналған оқу-әдістемелік жинақтар жарық көрді. = == Сыртқы сілтемелер == Instagram: [https://www.instagram.com/tilder.ortalygy?igsh=MXd6cWNndXczbGw3NA==] Facebook: [https://www.facebook.com/share/1CUxFSKsmn/?mibextid=wwXIfr] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Тілдерді оқыту мекемелері]] 4x2qp14w01rug5el3vnfekvhnusjx9m 0 782705 3619511 2026-06-18T11:17:31Z MuratbekErkebulan 162992 Жаңа бетте: {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Шеміршек |шынайы атауы = {{lang-zh|切木爾切克}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қытай |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипатт... 3619511 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Шеміршек |шынайы атауы = {{lang-zh|切木爾切克}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қытай |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = 47|lat_min = 47|lat_sec = 48 |lon_dir = E|lon_deg = 87|lon_min = 58|lon_sec = 01 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Автономия |аймағы = Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Қала |ауданы = Алтай қаласы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = [[1951 жыл|1951]] |бұрынғы атаулары = |статус алуы = [[2012 жыл|2012]] |жер аумағы = 3,15 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = қатаң континенталды |ресми тілі = қытай тілі |тұрғыны = 12 949<ref name="SHEMIRSHEK 2010 QYTAI HALYQ RESPUBLIKASYNYN HALYQ SANAGY ALTAY AIMAGY, XINJIANG, BEIJING">{{cite web |url = http://pan.baidu.com/wap/error?errortype=5&surl=#path=%252F%25E3%2580%258A%25E4%25B8%25AD%25E5%259B%25BD2010%25E5%25B9%25B4%25E4%25BA%25BA%25E5%258F%25A3%25E6%2599%25AE%25E6%259F%25A5%25E5%2588%2586%25E4%25B9%25A1%25E3%2580%2581%25E9%2595%2587%25E3%2580%2581%25E8%25A1%2597%25E9%2581%2593%25E8%25B5%2584%25E6%2596%2599%25E3%2580%258Bxls |title = 2010 жылғы Қытай Халық санағының қорытындысы |website = baidu.com |access-date = 23.04.2016 }}</ref> |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = 4110,7 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[қазақтар]], [[қытайлар]], [[ұйғырлар]] |конфессионалдық құрамы = [[атеист]], [[мұсылмандар]] |этнохороним = |уақыт белдеуі = +8 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = 新H |идентификатор түрі = Әкімшілік коды |сандық идентификаторы = 654301200 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Шеміршек''' ({{lang-zh|切木爾切克}}) — [[Қытай|Қытай Халық Республикасы]], [[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы]]нындағы [[Алтай қаласы]]на қарасты қала. Халқы — 12 949 адам <ref name="SHEMIRSHEK 2010 QYTAI HALYQ RESPUBLIKASYNYN HALYQ SANAGY ALTAY AIMAGY, XINJIANG, BEIJING">{{cite web |url = http://pan.baidu.com/wap/error?errortype=5&surl=#path=%252F%25E3%2580%258A%25E4%25B8%25AD%25E5%259B%25BD2010%25E5%25B9%25B4%25E4%25BA%25BA%25E5%258F%25A3%25E6%2599%25AE%25E6%259F%25A5%25E5%2588%2586%25E4%25B9%25A1%25E3%2580%2581%25E9%2595%2587%25E3%2580%2581%25E8%25A1%2597%25E9%2581%2593%25E8%25B5%2584%25E6%2596%2599%25E3%2580%258Bxls |title = 2010 жылғы Қытай Халық санағының қорытындысы |website = baidu.com |access-date = 23.04.2016 }}</ref> ([[2010 жыл|2010]]). == Орналасуы == Шеміршек [[Қытай]]дың солтүстік шығысында, [[Алтай қаласы]]нан 10 шақырым жерде жатыр. Ел басшысы орналасқан [[Бейжің]] қаласынан солтүстік шығысқа қарай 2391 шақырым жерде жатыр. Климаты қатаң континенталды. == Климаты == Шеміршек қалашығында шұғыл континенттік климат қалыптасқан. Қысы ұзақ әрі суық, жазы қысқа және жылы. Жауын-шашынның негізгі бөлігі жаз мезгілінде түседі.<ref>{{cite web |url=https://weather.spark.com/... |title=Шеміршек қаласының әдепкі ауа райы |website=weather.spark.com |access-date=2026-06-18 }}</ref> {{Қаланың ауа райы |Жер_ілік = Шеміршек |Дерекнама = {{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/china/altay-climate |title=Шеміршек ауа райы (Алтай қаласы)|website=weather.atlas.com|access-date=02.03.2024}} |Қаң_ор_макс = -11 |Ақп_ор_макс = -9 |Нау_ор_макс = -1 |Сәу_ор_макс = 10 |Мам_ор_макс = 18 |Мау_ор_макс = 23 |Шіл_ор_макс = 25 |Там_ор_макс = 23 |Қыр_ор_макс = 18 |Қаз_ор_макс = 9 |Қар_ор_макс = -2 |Жел_ор_макс = -9 |Жыл__ор_макс = 7.8 |Қаң_ор_мин = -23 |Ақп_ор_мин = -22 |Нау_ор_мин = -13 |Сәу_ор_мин = -2 |Мам_ор_мин = 5 |Мау_ор_мин = 9 |Шіл_ор_мин = 11 |Там_ор_мин = 10 |Қыр_ор_мин = 4 |Қаз_ор_мин = -3 |Қар_ор_мин = -12 |Жел_ор_мин = -20 |Жыл__ор_мин = -4.7 |Қаң_ор = -17 |Ақп_ор = -15.5 |Нау_ор = -7 |Сәу_ор = 4 |Мам_ор = 11.5 |Мау_ор = 16 |Шіл_ор = 18 |Там_ор = 16.5 |Қыр_ор = 11 |Қаз_ор = 3 |Қар_ор = -7 |Жел_ор = -14.5 |Жыл__ор = 0.9 |Қаң_ор_ж-ш = 9 |Ақп_ор_ж-ш = 8 |Нау_ор_ж-ш = 8 |Сәу_ор_ж-ш = 12 |Мам_ор_ж-ш = 20 |Мау_ор_ж-ш = 24 |Шіл_ор_ж-ш = 33 |Там_ор_ж-ш = 22 |Қыр_ор_ж-ш = 17 |Қаз_ор_ж-ш = 15 |Қар_ор_ж-ш = 16 |Жел_ор_ж-ш = 13 |Жыл__ор_ж-ш = 197 }} == Тарихы == Гуансюй билігінің 31-ші жылында (1905) онда Кемуцитун деп аталатын әскери қоныс құрылды.1951 жылдың көктемінде Үшінші аудан құрылды; сол жылдың күзінде Бірінші, Екінші, Үшінші және Төртінші қалашықтар құрылды.1954 жылдың көктемінде ол Екінші аудан болып өзгертілді.1956 жылы төрт елді мекен Алтай қаласына қосылды.1958 жылы наурызда аудандық жүйе жойылып, бірінші және екінші елді мекендер Авейтан қалашығына біріктірілді, ал үшінші елді мекен Кемуки қалашығы болып өзгертілді. Сол жылдың күзінде елді мекен жүйесі жойылып, Кемуки қалашығы Кемуки коммунасына өзгертілді. Сонымен қатар, екі бірлескен мемлекеттік-жекеменшік ранчолар, Дента және Синфулу, құрылып, коммуна қарамағына берілді.1965 жылы бірлескен мемлекеттік-жекеменшік ранчосы Алтай округінің екінші ранчосы болып өзгертілді, ол әлі де коммунаның қарамағында болды.1966 жылы коммуна Хунсин коммунасына өзгертілді.1971 жылы кейбір өндірістік топтар бөлініп, Курту Коммунасын құрды.1975 жылы Курту коммунасы таратылып, Қызыл Жұлдыз коммунасы болып біріктірілді.1976 жылы одан Алтай округінің Екінші жайылымы бөлініп шықты. 1978 жылы ол Чемурчек коммунасы болып өзгертілді. 1984 жылдың соңында ол қалашық болып өзгертілді. 2012 жылдың 23 сәуірінде қалашық таратылып, қалашық құрылды.<ref name="baidu qiemuerqie">{{cite web |url = http://pan.baidu.com/wap/error?errortype=5&surl=#path=%252F%25E3%2580%258A%25E4%25B8%25AD%25E5%259B%25BD2010%25E5%25B9%25B4%25E4%25BA%25BA%25E5%258F%25A3%25E6%2599%25AE%25E6%259F%25A5%25E5%2588%2586%25E4%25B9%25A1%25E3%2580%2581%25E9%2595%2587%25E3%2580%2581%25E8%25A1%2597%25E9%2581%2593%25E8%25B5%2584%25E6%2596%2599%25E3%2580%258Bxls |title = Шеміршек |website = baidu.com |access-date = 23.04.2016 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ej57y8boxep580t2r9uj0u33mmu6b0w