វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2195 334412 334033 2026-04-19T10:03:16Z ~2026-23863-70 50647 ភាសាខ្មែរ 334412 wikitext text/x-wiki {{cleanup-rewrite}} {{Infobox language | name = ភាសារខ្មែរ | altname = ខ្មែរ | pronunciation = {{IPA-km|pʰiəsaː kʰmae|}}<br />{{IPA-km|kʰeːmarapʰiəsaː|}} | region = {{Plain list| * [[កម្ពុជា]] * [[ថៃ]] <small>([[ប្រទេសថៃខាងកើត|ខាងកើត]] និង [[ភាគឦសាន (ថៃ)|អ៊ីសាន]])</small> * [[វៀតណាម]] <small>([[ដីសណ្តមេគង្គ]] និង [[ភាគអាគ្នេយ៍ (វៀតណាម)|ភាគអាគ្នេយ៍]])</small> }} | ethnicity = [[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]] | date = ២០១៩ | speakers2 = ១៧​ លាននាក់ | familycolor = Austroasiatic | fam1 = [[អំបូរភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី|អូស្ត្រូអាស៊ីទិក]] | ancestor = [[ភាសាប្រូតូ-ខ្មែរ]] | ancestor2 = [[ខ្មែរបុរាណ]] | ancestor3 = [[Middle Khmer]] | script = {{Plain list| [[អក្សរខ្មែរ]] }} | nation = {{Flag|កម្ពុជា}} ---- {{flag|អាស៊ាន}}<ref>{{cite web|url=http://asean.org/asean/asean-member-states|title=Languages of ASEAN|access-date=7 August 2017}}</ref> | minority = {{Flag|ថៃ}} </small> <br /> {{Flag|វៀតណាម}} <small> <br/> | agency = [[រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា]] | iso1 = km | iso2 = khm | lc1 = Khm | ld1 = Khmer | lc2 = Kxm | ld2 = [[ភាសាខ្មែរសុរិន្ទ]] | glotto = khme1253 | glottoname = Khmeric | glotto2 = cent1989 | glottoname2 = Central Khmer | lingua = 46-FBA-a | image = PhiesaKhmae.svg | imagecaption = Phéasa Khmêr "Khmer language" written in Khmer script | map = Austroasiatic-en.svg | mapcaption = {{legend|#61FFBC|Khmer}} | notice = IPA }} '''ភាសាខ្មែរ''' គឺជាភាសាកំណើតរបស់[[ខ្មែរ (ជនជាតិ)|ជនជាតិខ្មែរ]]និងជា[[ភាសាផ្លូវការ]]របស់[[ប្រទេសកម្ពុជា]]។ [[ភាសាសំស្ក្រឹត]]និង[[ភាសាបាលី]]បាន​ជួយបង្កើតខេមរភាសា ព្រោះភាសាខ្មែរបានខ្ចីពាក្យច្រើនពីភាសាទាំងពីរនេះ។ ​មាន[[អក្សរក្រម]]វែងជាងគេកម្ពុជានៅលើពិភពលោក ។​ វាជាភាសាមួយដ៏ចំណាស់​ ដែលប្រហែលជាមានដើមកំណើតតាំងតែពី​២០០០ឆ្នាំមុនមកម៉្លេះ។ [[ឯកសារ:ភាសាខ្មែរ DaunPenh.png|រូបភាពតូច|ភាសាខ្មែរជាអក្សរខ្មែរដោយប្រើពុម្ពអក្សរភាសាខ្មែ[[រចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ|រ]]]] [[ឯកសារ:Khmer Implementation ASEAN.png|រូបភាពតូច|ការអនុវត្តនិយាយភាសាខ្មែរ ពណ៌ខៀវដិតជាភាសានិយាផ្លូវការក្នុង ពណ៌ទឹកក្រូចជាភាសាជនជាតិខ្មែរក្រោម និង ខ្មែរសុរិន្ទ ដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសថៃ-វៀតណាម និងពណ៌លឿងមានវត្តមានជនភៀសខ្លួនតាមប្រទេសនានានៅពិភពលោក]] ភាសាខ្មែរមានឥទ្ធិពលទៅលើLlenguatgeនិង[[ភាសាឡាវ]]។ ​ភាសាពីរនេះបានខ្ចីពាក្យជាច្រើន ពីភាសាខ្មែរដែល នាំឲ្យពួកអឺរ៉ុបស្មានថាវានៅក្នុងអំបូរភាសាដូចគ្នា។ ភាសាថៃ និង ភាសាឡាវស្ថិតនៅក្នុង[[អំបូរភាសាក្រា-ដៃ]] ឯភាសាខ្មែរស្ថិតនៅក្នុង[[អំបូរភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី]]​ជាមួយ[[ភាសាមន]]និង[[ភាសាវៀតណាម]]។ ភស្តុតាងមួយដែលបង្ហាញអំពីការប្រើតួអក្សរខ្មែរ គឺនៅក្នុងសិលាចារឹកវ៉ូកាញ់ វៀតណាមខាងត្បូង​ដែលក្នុងសិលាចារឹកនោះមានចុះ[[ការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជា|កា]]លបរិច្ឆេទ​ឆ្នាំ៦១១ ។ ==ខ្មែរ((ភាសាខ្មែរលឿមដា))== * ថ្មីៗនេះមានបណ្ឌិតជាច្រើ ដើម្បីបង្អួតស្នាដៃរបស់ខ្លួន បានធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងផុសផុល ក្នុងការគាស់ក៏កាយអក្សរដូនតាពីសម័យកាលមុនៗ យកមកបង្ហាញ នេះជារឿងល្អណាស់ ក៏ប៉ុន្តែ ការដែលអស់លោក យកអក្សរដូនតាមកប្រើលាយឡំនិង ខេមរៈភាសា វាជារឿងផ្ដេសផ្ដាសបំផុត ជាពិសេសពួកមន្ត្រីផ្នែកច្បាប់មួយចំនួន ដែលរៀនជំនាញផ្សេងសោះ ចេះលើកយកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរមកច្របល់ និង ខេមរៈភាសា ដែលព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ខំបង្កើតកិច្ចប្រែសម្រួលអស់រាប់សិបឆ្នាំ ដើម្បីកំណត់ជា ភាសារួម ក្នុងការកំណត់នៃរបៀបសរសេរ ឱ្យតាមគោលការណ៍តែមួយនៃព្រះរាជាអាណាចក្រកម្ពុជា ដើម្បីគ្រប់គ្រងលើជនជាតិភាគតិចទាំងអស់នៅកម្ពុជា មិនថា បុគ្គលណាមួយចង់យករបៀបសរសេរណាមួយ ពីសម័យអង្គរ ចតុមុខ លង្វែក ឧដុង្គ កួយ សួយ សម្រែ ឬ អក្សរផ្សេងៗទៀតនោះទេ តែអ្នកទាំងអស់នេះ មិនត្រូវលើកយករបៀបសរសេរផ្សេងៗដែលផ្ទុយពីរបៀបសរសេរនៃខេមរៈភាសា មកប្រើក្នុងសង្គមរដ្ឋបាល របស់កម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននោះទេ ព្រោះវានិងធ្វើឱរបៀបសរសេរជារួម ក្លាយជារបៀបសរសេរដែលមិនមានលក្ខណៈជារួម ដូចនេះ កូនខ្មែរនិងឆ្គួតវង្វេងជាក់ជាពុំខាន ។ ថ្មីៗនេះមានពួកបណ្ឌិតច្បាប់មួយក្រុម បានយករបៀបសរសេរតាមលំនាំឧដុង្គឡើងវិញ ដែលសរសេរជាស្លាកថា សាលាយុត្តិធម្ម ដែលបណ្ឌិតទាំងអស់នេះចង់បញ្ចាក់ថា ពួកគេទៅយករបស់ដូនតាមកវិញ ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ ចង់សួរថា ជំនាញរបស់អស់លោកផ្នែកច្បាប់ ទាក់ទងអីទៅនិងការរៀបរៀងអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ? សម័យឧដុង្គ ប្រទេសវឹកវរដោយសង្គ្រាម មានរដ្ឋប្រហារមិនឈប់ ស្ដេចជំនាន់នោះមានពេលឯណាប្រែសម្រួលអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ? == អ្វីទៅជាខេមរៈភាសាខ្មែរ == ខេមរៈភាសា មានន័យថា ភាសាពេញនិយមនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានចំនួនអ្នកប្រើច្រើន ដោយកំណត់ជាភាសារួមជាតិសាសន៍ខ្មែរ ឧទាហរណ៍: ខេមរៈភាសា ដែលមានរបៀបសរសេរផ្ទាល់ខ្លួន មានប្រជាជនខ្មែរ ប្រើប្រាស 10លាននាក់ និងទទួលស្គាល់ជាភាសាផ្លូវការណ៍ ដើម្បីប្រើប្រាសក្នុងសង្គមរដ្ឋបាលរបស់កម្ពុជា ដូចនេះ មិនថាលោកអ្នក សរសេរអក្សរ ក្នុងទម្រង់ជា ភាសាកួយ សម្រែ ភ្នង ទំពួន សំស្ក្រឹត បាលី លង្វែក ឧដុង្គក្ដី គឺមិនអាចញាត់បញ្ចូលក្នុងភាសាផ្លូវការណ៍បាននោះទេ ។ ឧទាហរណ៍ទី២ មិនថាពួករៀនច្បាប់មួយចំនួនក្ដី មិនថាជនជាតិភាគតិចខ្មែរក្ដី ដែលមានរបៀបសរសេរនៃការបក្របតាមក្រុមជនជាតិរបស់ខ្លួន មិនអាចប្រើប្រាសក្នុងសង្គមរដ្ឋបាលរបស់កម្ពុជាបាននោះទេ ពួកគេត្រូវ ប្រែសម្រួល របៀបសរសេររបស់ពួកគេមកជាខេរៈភាសាទាំងអស់ តាមរយៈ ស្មៀនភូមិ ឃុំសង្កាត់ របស់ពួកគេ ក្នុងប័ណ្ណសម្គាល់ណាមួយដូចជា៖ អត្តសញ្ញាណប័ណ សៀវភៅស្នាក់ ឬ សំបុត្រកំណើតផ្សេងៗ ត្រូវប្រើជាខេមរៈភាសា ដែលជាភាសារួម ។ បើអ្នកណាម្នាក់ ចង់យករចនាបទ នៃតួអក្សរខ្មែរណាមួយមកប្រើ វាមិនអីនោះទេ ដោយគ្រាន់តែអ្នកធ្វើការសរសេរជារបៀបនៃការប្រកបអក្សររបស់តួអក្សរ នៃខេមរៈភាសា ហើយគ្រាន់តែផ្លាសប្ដូរ នូវពុម្ពអក្សរ (Font) ដែលអស់លោកចង់ប្រើប្រាសទៅបានហើយ មានន័យថា អាននិងប្រកបជាខេមរៈភាសា តែពាក្យនោះសរសេរជារចនាបថ នៃ ពុម្ពអក្សរ សំស្ក្រឹត អង្គរ បាលី លង្វែក ឬ ឧដុង្គ ។ == យុត្តិ/ធម្ម == ពាក្យត្រូវគួរសរសេរថា {{យុត្តិធម៌}} ពីព្រោះពាក្យនេះមិនអាចថែមស្រៈណាមួយដើម្បីអានបន្តបានទេ ដែលមានន័យថា ពាក្យដែលមិនអាចប្រែប្រួល ចំណែកឯពាក្យយុត្តិធម្ម » ធម្ម អាចបន្ថែមស្រៈ អានបន្ត មានន័យថា ពាក្យ ធម្ម អាចប្រែទៅជា ធម្មា ដូចនេះ យុត្តិធម្មា និងក្លាយជាឃ្លាឆ្គង ដែលប្រែប្រួលទៅជាន័យផ្សេងទៀតដូចនេះហើយ ការសរសេរ យុត្តិធម្ម គឺខុសវេយ្យករណ៍ខ្មែរ ទាំងស្រុង ។ == <span lang="ខ្មែរ" dir="ltr">អ</span>ក្សរ[[ខ្មែរ|ខ្មែរ]] == អក្សរ តាម​ពាក្យ​សំស្ក្រឹត មាន​ន័យ​ថា ទន់​ភ្លន់​ អាច​បត់​បែន​បាន អាច​យក​ទៅ​ច្នៃ​បាន តាម​ការ​ផ្សំ​ជា​មួយ​ស្រៈ តាម​ការ​ប្រកប​ជា​មួយ​នឹង​ព្យញ្ជនៈ​មួយ​ទៀត ឬ​តាម​ការ​ផ្សំ​ជា​មួយ​ជើង​អក្សរ​ណា​មួយ ។ អក្សរ ​ឬ​អក្ខរៈ អាច​ហៅ​បាន​ម្យ៉ាង​ទៀត​ថា “វណ្ណៈ” មាន​ចែក​ជា​បី​ក្រុម​គឺ ៖ #ព្យញ្ជនៈ មាន ៣៣+២=៣៥ តួ ។ #ស្រៈ​ពេញ​តួ ១២+៣=១៥ តួ ។ #ស្រៈ​និស្ស័យ​ពី​មុន​​មាន ២១ តែ​ត្រូវ​បន្ថែម ៧ ទៀត​បាន​ទៅ​ជា​ ២៨​ តួ បើ​គិត​ទាំង​សំឡេង ។ តែ​បើ​គិត​តែ​រូប​មាន​ ២៧ តួ ព្រោះ​​ស្រៈ (អ) មាន​នៅ​គ្រប់​ព្យញ្ជនៈ​ទាំង​ឃោសៈ​ទាំង​អឃោសៈ ។ ===ព្យញ្ជនៈភាសាខ្មែរ​=== [[ឯកសារ:AncientKhmerScript.jpg|right|thumb|300px|សិលាចារឹកជាភាសាខ្មែរ។ ភាសាខ្មែរជាភាសាមួយដែលមានវ័យចំណាស់។]] {| {{tablabonita}} border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" |+ | ក | | ខ || គ || ឃ || ង |- | ច | | ​ឆ || ជ || ឈ || ញ |- | ដ | | ឋ || ឌ || ឍ || ណ |- | ត | | ថ || ទ ||​ ធ || ន |- | ប | | ផ || ព || ភ || ម |- | យ | | រ || ល || វ || ស |- | ឝ||| ឞ|| ហ | | ឡ || អ |- |} ===ជើងរបស់ព្យញ្ជនៈ === ព្យញ្ជនៈ​ប្រៀប​បាន​នឹង​មនុស្ស​ដែរ​ គឺ​មាន​សក់( ៊ )មាន​តួ​ខ្លួន (ក) មាន​ជើង (្ក) ។ រូប​នៃ​ជើង​ព្យញ្ជនៈ​មាន​ទ្រង់​ទ្រាយ​ដូច​គ្នា​នឹង​តួ​អង្គ​ព្យញ្ជនៈ​ដែរ ប៉ុន្តែ​គ្រាន់​តែ​តូច​ជាង​តួ និង​ពុំ​មាន​"សក់"ទេ ។ ខាង​ក្រោម​នេះ គឺ​ជើង​ព្យញ្ជនៈ ។ ្ក ្ខ ្គ ្ឃ ្ង , ្ច ្ឆ ្ជ ្ឈ ្ញ , ្ដ ្ឋ ្ឌ ្ឍ ្ណ , ្ត ្ថ ្ទ ្ធ ្ន ​, ្ប ្ផ ្ព ្ភ ្ម , ្យ ្រ ្ល ្វ ្ស , ្ឞ ្ឝ ្ហ ្ឡ ្ឬអ របៀប​សរសេរ ជើង​ព្យញ្ជនៈ ភ្ជាប់​ជា​មួយ​តួ​ព្យញ្ជនៈ ដូច​ខាង​ក្រោម​ ៖ {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0"{{tablabonita}} |ក្ក || ខ្ខ || គ្គ || ឃ្ឃ|| ង្ង |- | ច្ច ||​ឆ្ឆ ||ជ្ជ || ឈ្ឈ || ញ្ញ |- | ដ្ដ ||ឋ្ឋ ||ឌ្ឌ || ឍ្ឍ || ណ្ណ |- | ត្ត || ថ្ថ || ទ្ទ ||​ធ្ធ || ន្ន |- | ប្ប || ផ្ផ ||ព្ព || ភ្ភ || ម្ម |- |យ្យ ||រ្រ ||ល្ល ||វ្វ ||ស្ស |- | ឝ្ឝ|| ឞ្ឞ|| ហ្ហ || ឡ ||អ្អ |- | | |} === ស្រៈនិស្ស័យ === ស្រៈនិស្ស័យ​គឺ​តួ​អក្សរ ដែល​ជា​ទី​ពឹង​ពាក់​អាស្រ័យ​នៃ​ព្យញ្ជនៈ ។ បើ​សរសេរ​តែ​រូប​វា​ដាច់​តែ​ឯង​នោះ នឹង​ពុំ​មាន​ន័យ​ប្រាកដ​ប្រជា​ថា​យ៉ាង​ណាៗ​នោះ​ឡើយ ។ ដូច​ជា​ស្រៈ ា ស្រៈ ៅ មាន​តែ​រូប និង​សំឡេង​ផ្សំ តែ​ពុំ​មាន​សារៈ​អ្វី​ទេ ។ ស្រៈ​និស្ស័យ​មាន ២១ តួ តាម​ការ​កំណត់​របស់​ក្បួន​ពី​មុន​នោះ​គឺ ្​ ា ិ ី ឹ ឺ ុ ូ ួ ើ ឿ ៀ េ ែ ៃ ោ ៅ ុំ ំ ាំ ះ ។ ប៉ុន្តែ​អស់​លោក​អ្នក​អក្សរសាស្រ្ត​ក្រោយ​មកសន្មត​ថា មាន​តែ២០តួវិញ ព្រោះ​ថា ស្រៈ​(អ) មាន​តែ​សំឡេង​តែ​គ្មាន​រូប​ មិន​គួរ​នឹង​រាប់​បញ្ចូល​ទេ ។ ស្រៈ​(អ) នេះ​មាន​បង្កប់​នៅ​គ្រប់​ព្យញ្ជនៈ​ទាំង​អស់ ទោះ​ជា​ឃោសៈ​ក្តី អឃោសៈ​ក្តី ប៉ុន្តែ​ប្រសិន​បើ​គេ​យក​ទៅ​ផ្សំ​ជា​មួយ​នឹង​ព្យញ្ជនៈ​សំឡេង​ឃោសៈ គេ​អាន​តាម​សំឡេង​ព្យញ្ជនៈ ឃោសៈ គឺ​សំឡេង(អ៊) ឧទាហរណ៍ ងា ងិ ងី ញោ ញៅ ទុំ ទាំ ទះ.... ។ បើ​ផ្សំ​ជា​មួយ​នឹង​ព្យញ្ជនៈ​អឃោសៈ ​វា​មាន​សំឡេង (អ) ដូច​ជា កា កី កោ ចូ ចើ ចេ ចែ ចៃ ចោ... ។ ចំពោះ​ស្រៈ ួ ឿ និង ៀ ទោះ​គេ​យក​ទៅ​ផ្សំ​នឹង​ព្យញ្ជនៈ ឃោសៈ​ក្តី អឃោសៈ​ក្តី វា​នៅ​តែ​មាន​សូរ​សំឡេង “អួ” (អឿ-អៀ) ដូច​គ្នា​ នេះ​វាជា​ករណី​លើក​លែង​សម្រាប់​ស្រៈ​និស្ស័យ​របស់​ខ្មែរ​យើង ។ រីឯ​ស្រៈ​៤​ទៀតដូច​ជា ស្រៈ ុះ ិះ ោះ វិញ​នោះ កាល​ពី​មុន​លោក​មិន​យក​មក​រាប់​បញ្ចូល​ក្នុង​ស្រៈ​និស្ស័យ​ទេ ។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ពេល​ក្រោយ​មក​ ដោយ​បាន​ពិនិត្យ​ឃើញ​ថា មាន​ពាក្យ​ជា​ច្រើន ដែល​ត្រូវ​ការ​ប្រើ​ស្រៈ​ទាំង​នេះ នៅ​ក្នុង​ពាក្យ​ខ្មែរ​ជា​ចាំ​បាច់​នោះ ទើប​លោក​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ជាន់​ក្រោយ ​ក៏​បាន​សម្រេច​បញ្ចូល​បន្ថែម​ស្រៈ​ទាំង​៤នេះ ហើយ​ស្រៈ​និស្ស័យ​ក៏​បាន​កើន​ដល់ (២១-១)+៤ = ២៤ ហើយ​បើ​បន្ថែម​ស្រៈ ​ ឹះ ,ស្រៈ ើះ, ស្រៈែះ ពីលើស្រៈ​និស្ស័យ​ដែល​ធ្លាប់​ឃើញ​​មាន​នៅ​ក្នុង​វចនានុក្រម​សម្ដេច​ ជួន ណាត ក្ដី ក្នុង​អត្ថបទ​នានា​ក្ដី​ទៀត​នោះ ស្រៈ​និស្ស័យ​អាច​កើន​ឡើង​ដល់​ ២៦ ឬ ២៧(៤០តួ)។ {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0"{{tablabonita}} {{ស្រៈនិស្ស័យខ្មែរមាន40តួរ}} || ស្រៈអ ||ស្រៈ អា || ស្រៈអិ || ស្រៈអី ||ស្រៈអឹ |- || ស្រៈអឺ ||ស្រៈ អុ || ស្រៈអូ || ស្រៈអួ ||ស្រៈអើ |- ||ស្រៈអឿ ||ស្រៈ អៀ ||ស្រៈ អេ ||ស្រៈ អែ ||ស្រៈអៃ |- || ស្រៈអោ ||ស្រៈ អៅ ||ស្រៈ អុំ ||ស្រៈអំ ||ស្រៈអាំ |- || ស្រៈអះ || ស្រៈអិះ ||ស្រៈ អុះ || ស្រៈអេះ ||ស្រៈអោះ |- || ស្រៈអៈ || ស្រៈអិៈ ||ស្រៈ អឹៈ || ស្រៈអីះ ||ស្រៈអឹះ |- ||ស្រអឺះ |ស្រៈអើះ |ស្រៈអែះ |ស្រៈអុៈ |ស្រៈអួៈ |- |ស្រៈអៅ |ស្រៈអូះ |ស្រៈអួះ |ស្រៈអក់ |ស្រៈអា័ |} === ស្រៈពេញតួ === អ្នក​ប្រាជ្ញ​ជំនាន់​មុន​ចែង​ថា ស្រៈ​ពេញ​តួ​មាន ១៦ តួ ដោយ​រាប់​យក​ អ អា មក​បញ្ចូល​ផង ។ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​បច្ចុប្បន្ន​លោក​ដក​យក​ “៛អ” និង “អា” នេះ​ចេញ​ពី​ប្រព័ន្ធ​ស្រៈ​ពេញ​តួ ព្រោះ​លោក​យល់​ថា​​ “អ” គឺ​ជា​ព្យញ្ជនៈ ដែល​ត្រូប​រាប់​បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុង​ក្រុម​ព្យញ្ជនៈ ទាំង​៣៣​ តួ​នោះ​វិញ ។ ឯ “អា” គឺ​តួ​ព្យញ្ជនៈ​បំបែក ​យក​តួ ​​​​​​​​​ “ អ” មក​ផ្សំ​ជា​មួយ​ស្រៈ “ ា ” ដូច្នេះ​ស្រៈ​ពេញ​តួ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ មាន​តែ ១៤​តួ​ទេ គឺ ឥ​ ឦ​ ឧ ​ឩ ឪ ឱ្យឫ ឬ ឭ ឮ ឯ ឰ ឱ ឳ ។ ចំពោះ​អស់​លោក​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ខ្លះ​ទៀត​យល់​ថា ​ក្នុង​ចំណោម​ស្រៈ​ពេញ​តួ​ទាំង​១៤ជាៗ​នេះ ស្រៈ ឩ គេ​មិន​សូវ​ប្រើ​ទេ ដូច្នេះ​ គួរ​រាប់​យក​ត្រឹម​តែ ១៣ តួវិញ ព្រោះ​គេ​ប្រើ​ស្រៈ​ពេញ​តួ ឩ នេះ​តែ​ពាក្យ “ព្រះ​ឩរូ” មួយម៉ាត់​គត់ ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​ពាក្យ “ រាជ​ស័ព្ទ ” មាន​ន័យ​ថា “​ ភ្លៅ​ស្ដេច ” ។ {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0"{{tablabonita}} |អ | អា || ឥ ||ឦ || ឧ || ឧុ\ឩ||ឪ||ឱ្យ |- |ឫ |ឬ ||ឭ ||ឮ ||ឯ ||ឰ ||ឱ ||ឩិ៏\ឳ |- |ឨ |} == មុខងាររបស់ព្យញ្ជនៈ == *<u>ជាព្យញ្ជនៈដើម</u> * កាត់ ខាន គាស់ ឃើញ, ក ខ គ ឃ​ ជាព្យញ្ជនៈដើម * <u>ជាព្យញ្ជនៈសង្កត់</u> * កាត់ ខាន គាស់ ឃើញ, ត​ ន ស ញ ជាព្យញ្ជនៈសង្កត់ * === ស្រៈសំឡេងស្មើគ្នា === '''អៃ=អ័យ អេយ្យ''' * កៃ ដៃ ចៃ ហៃ ខៃ * គៃ លៃ មៃ រៃ វៃ ទៃ * ច័យ វិស័យ សម័យ អាយុខ័យ * ន័យ ជ័យ វ័យ ហទ័យ * អធិបតេយ្យ=អធិបតៃយ៍ ប្រជាធិបតេយ្យ =ប្រជាធិបតៃយ៍ ធម្មាម្មាធិបតៃយ៍ '''អាំ = អម្ម អ័ម''' * កាំ ចាំ ដាំ * មាំ គាំ លាំ រ;->ម្ម ចម្ម សម្មាទិដ្ឋិ អម្ម កម្ពុជា * ធម្ម គម្ម === តួលេខ ខ្មែរ === {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0"{{tablabonita}} |០||១ || ២ || ៣||៤||៥||៦||៧||៨||៩ |- |} [១០ ១១ ១២ ១៣]<code>PHANNA1111</code> * នៅក្នុងភាសាខ្មែរមានពាក្យខ្លះក្លាយមកពីភាសាដូចទៅ​​៖ ===ភាសាបារាំង មក ភាសាខ្មែរ === *''ម៉ូតូ'' ដែលក្លាយមកពី ''moto'' ។ *''កាហ្វេ'' ដែល​ក្លាយ​មកពី ''café'' ។ *''កុងតាក់'' ដែលក្លាយមកពី ''contact'' ។ *''ហ្គាស្ទ្រិច'' រលាកក្រពះ ''gastrique'' ។ *''ម៉ាស៊ីន'' ដែលក្លាយមកពី ''machine'' ។ *វ៉ាកង ដែលក្លាយមកពីពាក្យ vacances។ * ភាសាបារាំងត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាទូទៅ នៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រ និងពាក្យបច្ចេកទេសកម្ចី។ === ភាសាអង់គ្លេស === * [[កុំព្យូទ័រ]] ដែលក្លាយមកពី ''computer'' ។ * ''មីទិង'' ក្លាយមកពី​ ''meeting'' ។ * ក្បាលកុំព្យូទ័រ ក្លាយក្បាលមនុស្ស។ === ភាសាថៃ (សៀម) === * ''កាពិ'' កាពិផៅ * បៃតង * ហា ក្នុងពាក្យ [[ចោហារយ]] *កំផែង (សំដីថៃ) , កំពែង (ពាក្យខ្មែរ) *នេន (សំដីថៃ) , សាមណេរ (ពាក្យខ្មែរ) ===ពាក្យកម្ចីភាសាចិន=== * ចែ ហៅ បងស្រី *ហ៊ា ហៅ​ បងប្រុស *ពូថៅ ឬ ប៉ូវថៅ មកពីពាក្យថា ហ្វ៊ូថូវ (斧头) * ប៉ិកួៈ (ដំឡូង​រលួស) == រាជ្យ​សព្ទ == ៙ ក ៚ * ក = ព្រះសុរង * កជើង = ព្រះនិពន្ធបាទ, កព្រះបាទ * កដៃ = ព្រះករ, កព្រះហស្ត * កង = ព្រះវល័យ * កងកន់ = ព្រះពាហុរ័ក្ស, ព្រះពាហុរ័តន៍ (ព្រះពាហុរត្ន) * កង្វេរ = ព្រះអង្កុសា * កញ្ចក់​ឆ្លុះ = ព្រះឆាយ * កញ្ជ្រឹល = ព្រះទទ្ទុ * កន្តើយ​ព្រងើយ = ទ្រង់ព្រះឧបេក្ខា * កន្ត្រៃ = ព្រះទម្រង់សុក័ន្ត * កន្ថោរ​តូច = ព្រះសុពណ្ណស្រី * កន្ថោរ​ធំ = ព្រះសុពណ្ណរាជ * កន្ទក់​លាងដៃ = ព្រះកុណ្ឌកី * កន្ទូតអូង = ព្រះគីវង្គ * កន្លើត = ព្រះតាលុ * កន្សែង​ទ្រាប់​ថ្វាយបង្គំ = ព្រះកនិច្ឆាបង្គំ * កន្សែង​ជូត​ខ្លួន = ព្រះកនិច្ឆាព្រះអង្គ * កន្សែង​ជូត​ដៃ = ព្រះកនិច្ឆាព្រះហស្ត * កន្សែង​ជូត​មាត់ = ព្រះកនិច្ឆាព្រះឱស្ឋ * កន្សែងជូតមុខ = ព្រះកនិច្ឆាព្រះភក្ត្រ * កន្សែង​ជួត​ក្បាល = ស្នាប់ព្រះសិរ * កម្រាល, កន្ទេល, ចៀមចំ, ព្រំ = ព្រះនិសជ្ជនីយ៍ * កាត់សក់ = ចម្រើនព្រះកេសា * កាល់ចិញ្ចើម = វិចិត្រព្រះភូមោ * កាវ​ពាក់​ត្រចៀក = ព្រះកុណ្ឌល * កុណ្ឌី​ទឹក = ព្រះសុវណ្ណភិង្គារ * កូនប្រសា​ប្រុស = ព្រះធីតុបតី * កូនប្រសា​ស្រី = ព្រះសុណិសា * កូប​ដំរី = ព្រះនាគាសនៈ * កើតទុក្ខ = ទ្រង់សោយទុក្ខ * កោរសក់ = ដាក់ព្រះកេសា * កៅអី = ព្រះសុវណ្ណកោច្ឆៈ * កាំបិតកោរ = ព្រះទម្រង់ខុរៈ * កាំបិតបត់ = ព្រះទម្រង់បិប្ផលី * កាំបិតបន្ទោះ = ព្រះទម្រង់ដងវែង (ដងង) * កាំបិតព្រា = ព្រះទម្រង់វាសី * កាំបិតស្នៀត ឬ​ក្រឹស = ព្រះទម្រង់ឆុរិកា * កាំបិតស្លា = ព្រះទម្រង់បូគៈ * កំភួនជើង = កំភួនព្រះបាទ * កំភួនដៃ = កំភួនព្រះហស្ត * កម្លាំងកាយ = ព្រះកាយពល * កំហាក = ព្រះខេឡាសុចិ * កម្អួត = ព្រះអាចៀន, ព្រះវមកៈ * កាំភ្លើង = ព្រះទម្រង់អគ្គី * ក្នាញ់ = ទ្រង់បដិឃៈ * ក្បាល = ព្រះសិរ * ក្បាលជង្គង់ = ព្រះជានុ * ក្មួយប្រុស = ព្រះភាគិនេយ្យ * ក្មួយស្រី = ព្រះភាគិនេយ្យា * ក្រចក = ព្រះនខា * -ក្រដាស ​ប្រោះ​ទឹកមាស​បិទភ្ជាប់​នឹង​ព្រែ ឬ​ក្រដាស​បារាំង​សរសេរ​តាំង​តំណែង​យស​មន្ត្រី​ទាំងពួង តាំងពី​ឧកញ៉ា​ដរាប​ដល់​ឃុន ម៉ឺន = សញ្ញាប័ត្រ។ * -ក្រដាស​សេនាបតី​ធ្វើ​តាំង​តំណែង​យស ឲ្យ​ក្រមការ = ត្រាតាំង។ * -ក្រដាស​សរសេរ​តាំង​តំណែង​យស​ព្រះភិក្ខុ​សង្ឃ​ទាំងពួង = សមណប័ត្រ។ * ក្រមា​បង់ក = ព្រះសុភាក់ * ក្រពះ = ព្រះបិហកៈ * ក្រមួនមាត់ = នួនព្រះឱស្ឋ * ក្រយៅ = ព្រះបទរាជី * ក្រលៀន = ព្រះអនុជង្គ * ក្រឡេកមើល = ទ្រង់ឆ្មៀងព្រះនេត្រ * ក្រាស = ព្រះសម្អាងកេសី * ក្រោកពីដេក = ទ្រង់តើន, ទ្រង់បពុជ្ឈនាការ * ក្លស់ = ព្រះក្លស់ * ក្លាហាន = ព្រះវិសារទៈ * ក្លៀក = ព្រះកច្ឆៈ * ក្អក = ព្រះកាសៈ * ក្អមពួច = ព្រះសុវណ្ណកុម្ភៈ * ក្អួត = ទ្រង់អាចៀន * ក្អែល = ព្រះរជ្ជោជល _____________________________________________ ៙ ខ ៚ * ខាក = ទ្រង់កក្ខារី * ខឹងច្រើន = ទ្រង់ក្រោធ, ទ្រង់ពិរោធ * ខឹងតិច = ទ្រង់ខ្ញាល់ * ខឹមខាត់, ខ្សែក្រវាត់ = ព្រះកាយពន្ធន៍ * ខួរក្បាល = ព្រះមត្ថលុង្គ * ខោជើងវែង = ស្នាប់ព្រះជង្ឃ * ខោស្នាប់ភ្លៅ = ស្នាប់ព្រះឧរូ (ឧរុ) * ខ្ជិល = ទ្រង់កោសជ្ជៈ * ខ្នង = ព្រះប្រឹស្ដាង្គ * ខ្នើយ = រងព្រះបាទ * ខ្នើយផ្អែក = ព្រះខ្នល់ * ខ្នើយរងស្មង = រងព្រះជង្ឃ * ខ្នើយឱប = នែបព្រះអង្គ * ខ្នៀរអាចម៍ = ព្រះខ្នាច់ * ខ្ពុរមាត់ = ទ្រង់វិក្ខាលនៈ * ខ្មាស​របស់​ប្រុស = ព្រះសិដ្ឋលិង្គ * ខ្មាស​របស់​ស្ត្រី = ព្រះយោនី * ខ្មៅដុស = ព្រះមសិ * ខ្យល់ចាប់ = ព្រះវាយុរោគ * ខ្លាច = ទ្រង់ព្រះភិរុកា * ខ្លាញ់ខាប់ = ព្រះមេទោ * ខ្លាញ់រាវ = ព្រះវសា * ខ្លួន = ព្រះកាយ * ខ្សៀ = ព្រះទំរង់ធុមវដ្ដី _____________________________________________ ៙ គ ៚ * គក់ (វាយ) = ទ្រង់ប្រហារ * គិត = ទ្រង់ព្រះចិន្ដា * គជ, តេជ, នប់, កុយ, គាថា = ព្រះគ្រូ * គូរ = ទ្រង់ព្រះលេខា * គោ = ព្រះទីន័ងឧសភរាជ * គោម = ព្រះឃរបទីប * គុំកួន = ទ្រង់អាឃាដ * គុម្ពត្រចៀក = ព្រះកាណ៌ * គ្រឿងក្រអូប​សម្រាប់​លាប = ព្រះសុគន្ធវិលេបនៈ * គំហក = ទ្រង់តជ្ជនាការ * គ្រហែម = ទ្រង់ព្រះឧក្កាសិត * គ្រុន = ព្រះទាហរោគ, ឌាហរោគ * គ្រូ = រាជគ្រូ * គ្រែ = ព្រះមញ្ចៈ * គ្រែដេក = ព្រះទែនបន្ទំ * គ្រែ​យាន = ព្រះរាជយាននុម៉ាត * គ្រែ​យាន​មាស = ព្រះសុវណ្ណរាជយាន * គ្រែ​អង្គុយ = ក្រឡាព្រះគំនាល់ _____________________________________________ ៙ ឃ ៚ * ឃើញ = ទ្រង់ទស្សនាការ * ឃ្លង់ = ព្រះកុដ្ឋរោគ * ឃ្លាន = ទ្រង់ជិឃច្ឆា _____________________________________________ ៙ ង ៚ * ងងុយ = ទ្រង់ព្រះថីនៈ * ងូតទឹក = ស្រង់ព្រះវារី * ងោកងុយ = ទ្រង់ព្រះមិទ្ធៈ _____________________________________________ ៙ ច ៚ * ចង្កា = ព្រះហនុកា * ចង្កើះ = ព្រះយមកា * ចង្កៀង = ព្រះតេលបទីប * ចង្កៀល​ក្រចក = ព្រះទម្រង់សុពណ្ណនខា * ចង្កួយស្មា = ព្រះអង្សកូដ * ចង្កៀលត្រចៀក = ព្រះទម្រង់សុវណ្ណកាណ៌ * ចង្កេះ = ព្រះអង្កៈ, ព្រះកដី * ចន្ទាស = ព្រះសណ្ឌាស * ចង្អុល​ម្រាមដៃ = ព្រះតជ្ជនាបាទ * ចារុ៍​ចងដៃ = កែមព្រះករ * ចិញ្ចើម = ព្រះភូមោ, ព្រះភមុកា * ចិញ្ចៀន = ព្រះទម្រង់ * ចិត្ត = ព្រះហឫទ័យ * ចិត្តជា (បាត់ខឹង) = ទ្រង់ក្សាន្តព្រះហឫទ័យ * ចូលចិត្ត = ទ្រង់សន្និដ្ឋាន * ចែងថ្ងៃ = ព្រះខុទ្ទកបិឡកា * ចៅស្រី-ប្រុស = ព្រះរាជនត្តា * ចំណី​បង្អែម = ព្រះឱជា * ចំឡក = ព្រះបស្សការ * ច្របាច់ = សម្ពាហណៈ * ច្រមុះ = ព្រះនាសា * ច្រូច​ទឹក = ទ្រង់ទក្សិណោទក * ច្រៀង = ទ្រង់គីតាភិរម្យ _____________________________________________ ៙ ឆ ៚ * ឆត្រ = ព្រះក្លស់ * ឆ្លាក់ = ទ្រង់រចនា * ឆ្អឹង = ព្រះអដ្ឋិ * ឆ្អឹងដងកាំបិត = ព្រះអក្ខកា _____________________________________________ ៙ ជ ៚ * ជក់ = ទ្រង់សោយ * ជញ្ជឹង = ទ្រង់ព្រះវិចារណ៍ * ជន្លួញ = ព្រះបដោទ * ជាន់ = ទ្រង់អក្កមៈ * ជណ្ដើរ = ព្រះអឌ្ឍចន្ទ * ជីដូន = ព្រះអយ្យិកា * ជីដូនទួត = ព្រះអយ្យិកាទួត * ជីតា = ព្រះអយ្យកោ * ជីតាទួត = ព្រះអយ្យកោទួត * ជិនឆ្អន់ = ទ្រង់និព្វិទា * ជុក = ព្រះមោលី * ជុះ​អាចម៍ = ទ្រង់ចូល​ព្រះបង្គន់ធំ * ជម្រះ​ធ្មេញ = ទ្រង់សោយព្រះស្ទន្ត _____________________________________________ ៙ ឈ ៚ * ឈរ = ទ្រង់ស្ថិត * ឈមមុខ​ត្រង់ = ទ្រង់ឆ្ពោះព្រះភក្ត្រ * ឈានជើង = ស្ដេចឈានព្រះបាទ * ឈាម = ព្រះលោហិត * ឈឺ = ប្រឈួន, ទ្រង់ព្រះអាពាធ, ទ្រង់ព្រះអផាសុក * ឈើខ្នាត = ព្រះរាជមានៈ * ឈើខ្នោសអណ្ដាត = ព្រះជីវ្ហាវិសោធន៍ * ឈើចាក់ធ្មេញ = ធ្នាក់ព្រះទន្ត, ព្រះទន្តកដ្ឋ * ឈើច្រត់ = ព្រះទណ្ឌៈ * ឈ្នួត = ព្រះវេដ្ឋនៈ * ឈ្លី = ទ្រង់បរិមទ្ទៈ _____________________________________________ ៙ ញ ៚ * ញញឹម = ទ្រង់ព្រះសិតាការៈ * ញើស = ព្រះសេទោ _____________________________________________ ៙ ដ ៚ * ដន្លាប់ = ព្រះក្នក់ * ដប​កែវ = ព្រះករណ្ឌកៈ * ដប​តែ = ព្រះបានកោសៈ * ដាវ = ព្រះទម្រង់អសិ * ដាវ​វែង = ព្រះទម្រង់អសិដងវែង * ដីខ្មៅ​សរសេរ = ព្រះកាឡមត្តិកា * ដីស = ព្រះបុស្សមត្តិកា * ដឹង = ទ្រង់ជ្រាប * ដើមទ្រូង = ព្រះឧរា * ដើរ = ទ្រង់យាងព្រះបាទ * ដើរដំណើរ = ទ្រង់ព្រះរាជដំណើរ * ដេក = ទ្រង់ផ្ទំ * ដេកលក់ = ទ្រង់ផ្ទំស្កល់ * ដៃ = ព្រះហស្ត * ដំបង = ព្រះទម្រង់គទាវុធ * ដំរី​សម្រាប់​គង់ = ព្រះទីន័ងគជេន្ទ្រ * ដោះ = ព្រះថ័ន _____________________________________________ ៙ ត ៚ * តម = ទ្រង់ព្រហ្មចេត * តោក = ព្រះសុដ្ឋិការ * តាំង = ព្រះបីថំ * តែងរឿង-កាព្យ = ទ្រង់និពន្ធ * ត្បាល់បុក​ស្លា = ព្រះសុវណ្ណទន្ត, ស្នងព្រះទន្ត * ត្រកូល = រាជត្រកូល, ខត្តិយត្រកូល * ត្រចៀក = ព្រះស្រោត * ត្រា = ព្រះរាជវលញ្ឆករ * ត្រិះរិះ = ទ្រង់ព្រះតម្រិះ _____________________________________________ ៙ ថ ៚ * ថើប = ទ្រង់ចុម្ពិត * ថ្ងាស = ព្រះនលាត * ថ្ងូរ = ទ្រង់អដ្ដសរៈ * ថ្នាំ​រក្សា​រោគ = ព្រះឱសថ * ថ្ពាល់ = ព្រះគណ្ឌៈ * ថ្លើម = ព្រះយកនៈ _____________________________________________ ៙ ទ ៚ * ទាច = ព្រះវក្កៈ * ទិកោទឹក = ព្រះបានភិង្គារ * ទឹកកាម = ព្រះអសុចិ * ទឹកដោះ = ព្រះក្សីរ * ទឹកតែ = ព្រះបានរស * ទឹកត្រជាក់ = ព្រះសីតរស * ទឹកនោម = ព្រះមូត្រ * ទឹកភ្នែក = ព្រះអស្សុ * ទឹកមាត់ = ព្រះខេឡៈ * ទឹករំអិល = ព្រះលសិកា * ទឹកលាងអាចម៍ = ព្រះធារាបង្គន់ * ទឹកអប់ = ព្រះសុគន្ធ * ទឹកអប់សម្រាប់ងូត = ព្រះសុគន្ធវារី * ទូ = ព្រះកុញ្ជិកកោសៈ * ទូកគង់ = ព្រះទឺន័ងនាវា * ទួញ = ទ្រង់សោក * ទៀន = ព្រះសិខាទីប * ទៅលេង = ស្ដេចប្រពាត * ទ្រគាក = ព្រះសុសោណី * ទ្រហោយំ = ទ្រង់ពិលាប * ទ្វារជុះ = ព្រះវច្ចមគ្គ * ទ្វារនោម = ព្រះបស្សាវមគ្គ _____________________________________________ ៙ ធ ៚ * ធ្នូ = ព្រះទម្រង់កៅទណ្ឌ * ធាត់ = ព្រះថូលោ, មានព្រះអង្គ * ធូប = ព្រះធូប * ធ្មេញ = ព្រះទន្ត _____________________________________________ ៙ ន ៚ * និយាយ = ទ្រងមានព្រះបន្ទូល, ទ្រង់មានព្រះតម្រាស់, ព្រះសវនីយ (ព្រះអគ្គមហេសី) * និយាយ​ការ = ទ្រង់មានព្រះរាជឱង្ការ * និយាយ​ចំពោះ, ផ្ដើម​ឡើង, និយាយ​បន្លឺ​ឲ្យដឹង = ទ្រង់ប្រារព្ធ * ផ្សាយ​ទូទៅ = ព្រះបន្ទូលសុរសីហនាទ * នោម = ទ្រង់ចូលព្រះបង្គន់តូច, ទ្រង់បន្ទោបស្សាវៈ * នៅ = គង់ * នៅផ្ទះ = គង់ព្រះដំណាក់ _____________________________________________ ៙ ប ៚ * បបោសអង្អែល = ទ្រង់បរាមាស * បង = ព្រះរាម, ព្រះជេដ្ឋា * បង្គាប់ = ទ្រង់បញ្ជា * បង្អួច​មាន​គន្លឹះ = ព្រះសីហបញ្ជរ * បង្អួច​បើក​ទល់ = ព្រះកវាតា * បន្ទាត់ = ព្រះតន្តិ (ព្រះតន្តី) * បារី = ព្រះធុមវដ្ឋី, ព្រះស្រីសួង * បាយ = ព្រះក្រយាស្ងោយ * បេះដូង = ព្រះហទយៈ * ប្ដី = ព្រះស្វាមី, ព្រះភស្ដា * ប្រជុំចិញ្ចើម = ព្រះឧណ្ណាលោម * ប្រពន្ធ = ព្រះមហេសី, ព្រះជាយា * ប្រមាត់ = ព្រះបិត្តៈ * ប្រជ្រុយ = ព្រះតិលកា * ប្រឡែង (ប្រលែង) ​ឬ​លេង = ទ្រង់ក្រសាល * ប្រាប់ = ទ្រង់ត្រាស់ * ប្រេង = ព្រះតេលៈ * ប្អូន = ព្រះអនុជ _____________________________________________ ៙ ផ ៚ * -ផែន​ប្រាក់​ចារិក​អក្សរ​តាំង​តំណែង​យស​សេនាបតី​នូវ​ព្រះភិក្ខុ​រាជាគណៈ​ធំ = ហិរញ្ញបត្រ។ * -ផែន​មាស​ចារិក​អក្សរ​ទាំង​ព្រះនាម​ម្ចាស់​ផែនដី​នូវ​ក្សត្រិយ៍​ទាំងពួង និង​ព្រះសង្ឃនាយក = ព្រះសុវណ្ណប័ត្រ។ * ផើម (ស្ដេចស្រី) = ទ្រង់ព្រះគភ៌ * ផើម (ស្ត្រី​ទាំងពួង​ជា​ម្នាង​ស្ដេច) = មានគភ៌ * ផឹក = ទ្រង់សោយ * ផ្កា = ព្រះបុប្ផា * ផ្ចិត = ព្រះនាភី * ផ្ដាសាយ = ទ្រង់ព្រះបិនាសា * ផ្តិល = ព្រះស្រាពក៍ * ផ្នត់​ជង្គង់ = ផ្នត់ព្រះជានុ * ផ្ទះ = ព្រះទីន័ងដំណាក់ * ផ្លិត​កោង = ព្រះវីជនី * ផ្លិត​ដង​ង = ព្រះពាតវីជនី * ផ្លិត​ស្លឹក​ត្នោត = ព្រះតាលប័ត្រ * ផ្លិត​ស្លាប​សត្វ = ព្រះវាលវិជនី *ផាន់ណា= ទ្រាំ _____________________________________________ ៙ ព ៚ * ពក = ព្រះបីឡកា * ពុកមាត់ = ព្រះមស្ស * ពងស្វាស = ព្រះអណ្ឌៈ * ពាន = ព្រះពាន * ពានស្លា = ពានព្រះស្រី * ពិតាន = ព្រះពិតាន * ពូថៅ = ព្រះទម្រង់ផរសុ * ពូក = ព្រះសុខសេយ្យាស * ពែង​ផឹកទឹក = ព្រះមណិថាលកៈ * ពែងតែ = ព្រះបានថាលកៈ * ពោះ = ព្រះឧទរ * ពោះវៀនតូច = ព្រះអន្តគុណៈ * ពោះវៀនធំ = ព្រះអន្តៈ * ព្យាយាម = ទ្រង់ឧស្សាហ៍ * ព្រួញ = ព្រះទម្រង់កាំសរ * ព្រួយចិត្ត = ព្រួយព្រះហទ័យ (ព្រួយព្រះទ័យ, ព្រួយព្រះរាជហឫទ័យ) * ព្រះខាន់ = ព្រះខាន់ _____________________________________________ ៙ ភ ៚ * ភាជន៍​ព្រះស្ងោយ = ព្រះសុវណ្ណភាជន៍ * ភូមិ​មាន​ផ្ទះ​ដាក់​ស្វេតច្ឆត្រ = ព្រះបរមរាជវាំង * ភូមិ​មាន​ផ្ទះ​ឥត​ស្វេតច្ឆត្រ = ព្រះរាជនិវេសន៍ * ភូមិ​ស្ដេច​ទី​ព្រះអង្គ​ម្ចាស់​គង់ = វាំង * ភួយ = ព្រះឧណ្ហសុភាក់ * ភ្នែក = ព្រះនេត្រ * ភ្នែកគោ = ព្រះគោប្ផកៈ * ភ្លេច = ទ្រង់សម្មោសា _____________________________________________ ៙ ម ៚ * មកុដ = ព្រះមកុដ * មា​ ឬ​អាពុក​ធំ​ខាង​អាពុក = ព្រះបិតុលា * មាត់ = ព្រះឱស្ឋ * មុខ = ព្រះភក្ត្រ * មុង = ព្រះសុកល់ប្រសើរ * មុន (រោគ) = ព្រអសា * មួក = ព្រះមាលា * មើល = ទ្រង់ទត * មេជើង = ព្រះអង្គុដ្ឋបាទ * ម្ដាយ​ជា​ស្ដេច​ទី​ព្រះអង្គម្ចាស់ = ព្រះមាតា * ម្ដាយ​ជា​សាស្ត្រ​កូន​ជា​ស្ដេច​ទ្រង់​រាជ្យ = សម្ដេចព្រះរាជជននី * ម្ដាយ​ជា​ស្ដេច​កូន​ជា​ស្ដេច​ទ្រង់រាជ្យ = សម្ដេចព្រះវររាជជននី * ម្ដាយមីង​ខាង​អាពុក = ព្រះបិតុច្ឆា * ម្ដាយមីង​ខាង​ម្ដាយ = ព្រះមាតុច្ឆា * ម្រាម​កណ្ដាល​ដៃ = ព្រះមជ្ឈិមមង្គុលី * ម្រាម​កូនជើង = ព្រះអនុជបាទ * ម្រាម​កូនដៃ = ព្រះអនុជង្គុលី * ម្រាមជើង​កណ្ដាល = ព្រះមជ្ឈិមបាទ * ម្រាមនាង​ជើង = ព្រះកនិដ្ឋបាទ * ម្រាម​នាងដៃ = ព្រះកនិដ្ឋង្គុលី * ម្រាម​មេដៃ = ព្រះអង្គុដ្ឋង្គុលី * ម្លូ​បាយ = ព្រះស្រីសន្លឹក * ម្លូ​លឿង = ព្រះស្រីបណ្ឌា * ម្សៅ = នួនព្រះភក្ត្រ * ម្សៅ​រមៀត = ព្រះហលិទ្ទចុណ្ណ * ម្ហូប = ព្រះឱជារស _____________________________________________ ៙ យ ៚ * យំ = ទ្រង់ព្រះកន្សែង _____________________________________________ ៙ រ ៚ * រទេះ = ព្រះទីន័ងរាជរថ * របស់​ទ្រព្យ​ស្ដេច​ទ្រង់រាជ្យ = ព្រះរាជទ្រព្យ * របស់​ទ្រព្យ​ស្ដេច​ទី​ព្រះអង្គម្ចាស់​និង​​អ្នកអង្គម្ចាស់ = ព្រះធនទ្រព្យ * រង = ព្រះសថា * រង​ដាក់គ្រឿង​តែ = ព្រះបានភាជន៍ * រង​ដាក់គ្រឿង​បូជា = ព្រះសក្ការភាជន៍ * រាប់អាន = ទ្រង់ព្រះមេត្តា * រាស្ត្រ​ជា​ម្ដាយ​ក្សត្រ​ទី​ព្រះអង្គម្ចាស់ = ព្រះមាតា * រួម​ប្រវេណី = ទ្រង់ព្រះសយុម្ពរ, សយម្ពរ * រោង​សំណាក់ = ព្រះពន្លា * រោង​ទទួល​ភ្ញៀវ = ព្រះរាជរោង * រោមក្លៀក = ព្រះលោមកច្ឆៈ * រោមភ្នែក = ព្រះលោមនេត្រ * រោម​អស់ទាំង​ខ្លួន = ព្រះលោមា * រាំ = ទ្រង់ព្រះនច្ចា _____________________________________________ ៙ ល ៚ * លុប ឬ​លាង = ទ្រង់ស្រប់ * លម = ព្រះថវិកា * លាជ = ព្រះលាជ * លេងល្បែង​ផ្សេងៗ = ទ្រង់ក្រសាល, ទ្រង់កីឡា * លំពែង = ព្រះទម្រង់អសុឡី * វធម្មតា = ព្រះវ * វរចនា = ព្រះទីន័ងសិរិកា * វាយ = ទ្រង់ព្រះរាជទណ្ឌ * វាវ = ព្រះកិលោមកៈ * វែក​រាប់បាត្រ = ស្នងព្រះហស្ត * វាំងនន = ព្រះសាណិយា * វ៉ែនតា = ស្នងព្រះនេត្រ _____________________________________________ ៙ ស ៚ * សក់ = ព្រះកេសា * សម = ស្នងព្រះអង្គុលា * សលៀង = ព្រះសលៀង, ព្រះរាជយាន * សរសេរ = ទ្រង់លិខិត * សើច = ទ្រង់ព្រះសម្រួល * សរសៃ = ព្រះនហារូ * ស៊ង = ព្រះសុពណ៌កោស * សង្វារ = ព្រះកេយុរា * សង្ស័យ = ទ្រង់វិចិកិច្ឆា * សន្លប់ = ទ្រង់ព្រះវិសញ្ញី * សន្លាក់​កដៃ = ព្រះសន្ធិករ * សារពើ​បន្លែ = បន្លែព្រះស្ងោយ * សារពើ​អន្លក់ = អន្លក់ព្រះស្ងោយ * សាច់ = សាច់ព្រះស្ងោយ * សាច់ធ្មេញ (អញ្ចាញធ្មេញ) = អញ្ចាញព្រះទន្ត * សិតសក់ = ទ្រង់សិតព្រះកេសា * ស៊ី = ទ្រង់សោយ * សួត = ព្រះបប្ផាសៈ * -សេចក្ដី​ដែល​ម្ចាស់​ដែនដី​តាំង​ទុក​ឲ្យ​មហាជន​ប្រព្រឹត្ត​តាម = ព្រះរាជបញ្ញាត្តិ។ * -សេចក្ដី​ដែល​ម្ចាស់​ផែនដី​តែង​ដោយ​ព្រះអង្គ​ឯង = ព្រះរាជនិពន្ធ។ * -សេចក្ដី​បម្រាម​ឬ​បង្គាប់​ដល់​ខ្ញុំ​រាជការ​ឬ​អាណា​ប្រជាជន = ព្រះរាជប្រកាស។ * សេះគង់ = ព្រះទីន័ងអស្សតរ * ស៊ែ = ព្រះកសា * សម្ដី = ព្រះរាជតម្រាស់ -សំបុត្រ​ធម្មតា​ដែល​ប្រើ​ទៅ​មក​រក​គ្នា ឬ​ថ្វាយ​ម្ចាស់ផែនដី​និង​ក្សត្រិយ៍​ទាំងពួង = ចុតហ្មាយ។ -សំបុត្រ​បុគ្គល​គ្រង​នគរ​ប្រទេស​រាជ = អក្សរសារ។ -សំបុត្រ​បុគ្គល​គ្រង​ប្រទេស​ឯករាជ្យ មាន​អំណាច​ដូច​ក្សត្រិយ៍​ម្ចាស់ផែនដី​ប្រើ​ចេញ​ទៅ​ប្រទេស​ក្រៅ = សុភអក្សរសារ។ -សំបុត្រ ​មេទ័ព ឬ​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​ហ្លួង​នូវ​ចៅហ្វាយស្រុក​ក្រមការ​ខេត្ត​ធ្វើ​ទៅ​ថ្វាយ​ ម្ចាស់ផែនដី ឬ​សេនាបតី​អំពី​រាជការ​ផ្សេងៗ = សំបុត្របក។ -សំបុត្រ​ម្ចាស់ផែនដី​ចេញ​ឲ្យ​ដឹង​ទូទៅ​គ្រប់គ្នា = ព្រះរាជឱង្ការ​នូវ​ព្រះបន្ទូល​សុរសីហនាទ។ -សំបុត្រ​ម្ចាស់ផែនដី​ផ្ញើ​ទៅ​មក​ដល់​ម្ចាស់ផែនដី​ដូចគ្នា = ព្រះបរមរាជសាសន៍។ -សំបុត្រ​ម្ចាស់ផែនដី ទ្រង់​សរសេរ​ដោយ​ព្រះហស្ត​ឯង​ពុំ​មែន​ជា​ផ្លូវ​រាជការ = ព្រះបរមរាជហត្ថលេខា។ -សំបុត្រ​ម្ចាស់ផែនដី ទ្រង់​សរសេរ​ដោយ​ព្រះហស្ត​ឯង​ក្នុង​កិច្ចរាជការ = ព្រះរាជឱង្ការលេខា។ -សំបុត្រ​រាជការ​ឲ្យ​កាន់​ទៅ​កោះ​មនុស្ស​ឬ​កេណ្ឌ​រាស្ត្រ​ឲ្យ​ធ្វើការ​ផ្សេងៗ = ហ្មាយ។ -សំបុត្រ​សរសេរ​សូម​បើក​របស់​ផ្សេងៗ ឬ​ធ្វើ​សេចក្ដី​ទុក​ថ្វាយ​ម្ចាស់ផែនដី = ដីកា។ -សំបុត្រ​សេនាបតី​ឬ​មេទ័ព ឬ​ព្រះរាជអាជ្ញា​ហ្លួង = ទងត្រា។ -សំបុត្រ​ព្រះ​រាជជននី ឬ​សម្ដេច​ព្រះអគ្គមហេសី = ព្រះរាជសវនីយលេខា។ -សំបុត្រ​សម្ដេច​ឧភយោរាជ, ព្រះ​ឧបរាជ​ប្រើ​ជា​ធម្មតា = ព្រះរាជបន្ទូលលេខា។ -សំបុត្រ​សម្ដេច​ឧភយោរាជ, ព្រះ​ឧបរាជ​ធ្វើ​ទៅ​ថ្វាយ​ម្ចាស់ផែនដី​ដទៃ​ក្រៅ = ព្រះបវររាជសាសន៍។ -សំបុត្រ​អគ្គមហាសេនាបតី ឬ​មេទ័ព​ធំ = សារត្រា។ * សម្បុរ = ព្រះឆវី * សំបោរ = ព្រះសិង្ឃានិកា * សំពត់ = ព្រះពស្ត្រ * សំពត់​ងូតទឹក = ព្រះឧទកសាដក, សុក្ខសាដក * សំពត់​ចាប់​ទឹក = ព្រះតេមិយសាដក * សំពត់​អង្កាញ់ = ព្រះបព្វកៈ * សម្រាលកូន = ទ្រង់ប្រសូត, ទ្រង់សម្ភព * សម្លក់ = ទ្រង់ឱលោកនៈ * សម្លឹង = ទ្រង់ឧលោកនៈ * សំឡេង = ព្រះសុរសៀង * ស្គម = ព្រះកីសោ * ស្ងៀម = ទ្រង់តុស្នី * ស្ដោះ = ទ្រង់នុដ្ឋហា * ស្ទាប = ទ្រង់អាមសនៈ * ស្និត (ក្រាស​ធ្មេញ​ល្អិត) = ព្រះសម្អាងកេសា * ស្បែក = ព្រះតចៈ * ស្បែកជើង = ព្រះសុពណ៌បាទ * ស្បៃ​ជ្រលក់​ទឹក = ព្រះសីតសុភាក់ * ស្បៃ​ដណ្ដប់ = ព្រះសុភាក់ * ស្ពាយឆៀង = ទ្រង់ព្រះសោវត្ថិកា * ស្មងជើង = ព្រះជង្ឃ * ស្មា = ព្រះអង្សា * ស្រឡាញ់ = ទ្រង់​សព្វព្រះរាជហឫទ័យ * ស្រា = ព្រះចណ្ឌរស * ស្រេក = ទ្រង់បិបាសា * ស្រែង = ព្រះកិលាសៈ * ស្រោមជើង = ព្រះសុពណ៌កោសបាទ * ស្លាក្រក = ព្រះស្រីខណ្ឌក៍ * ស្លាជីគ្រប (ស្លាជីប) = ព្រះបិធាន * ស្លា​ខ្ចី = ព្រះស្រីហរិត * ស្លាតម្ពុល = ព្រះស្រីតម្ពុល * ស្លា​បុក = ព្រះស្រីចុណ្ណៈ * ស្លាស្លឹង = ព្រះស្រីសុក្ខ * ស្លាបប៉ាកកា = ព្រះគរុកំ * ស្លាបប្រចៀវ = ព្រះវង្សកុបាត * ស្លាបព្រា = ស្នងព្រះអង្គុលី * ស្លាប់ (លោកសង្ឃ) = អនិច្ចកម្ម * ស្លាប់ (ស្ដេច​ទ្រង់រាជ្យ) = សោយព្រះទិវង្គត * ស្លាប់ (ស្ដេច​ទី​ព្រះអង្គម្ចាស់) = សុគត * ស្លាប់ (ស្ដេច​ទី​អ្នកអង្គម្ចាស់) = ក្ស័យព្រះជន្ម * ស្លាប់ (អគ្គមហេសី) = សោយព្រះវិលាល័យ * ស្លេស្ម = ព្រះសេម្ហៈ * ស្វេតច្ឆត្រ = ស្វេតច្ឆត្រ * ស្អូច = ព្រះកិបិលកា _____________________________________________ ៙ ហ ៚ * ហិត = ទ្រង់ឃាយី * ហឹប = ព្រះមញ្ជូសា * ហឺត = ព្រះសាសរោគ * ហែម​ស្លា​ព្រះពរ = ស្រាពក៍ព្រះស្រី *ហ៊ុត _____________________________________________ ៙ អ ៚ -អក្សរ​ក្សត្រិយ៍​ខត្តិយត្រកូល​ផង​ទាំងពួង = ឡាយព្រះហស្តលេខា។ -អក្សរ​ម្ចាស់ផែនដី​ទ្រង់​សរសេរ ដោយ​ព្រះហស្ត​ឯង​ទុកជា​ចំណាំ​នៃ​ព្រះអង្គ = ព្រះរាជហត្ថលេខា។ * អង្គុយ = ទ្រង់គង់, ទ្រង់និសីទនាការ * អង្អែល = ទ្រង់បរាមាសៈ * អណ្ដាត = ព្រះជីវ្ហា * អផ្ទង់ = ព្រះសិទ្ធលិង្គរោគ * អផ្ទាញ = ព្រះរោគសិទ្ធលិង្គ * អំបែងក្បាល = ព្រះមត្ថកៈ * អាណិត = ទ្រង់ព្រះករុណា * អាចម៍ = ព្រះករីសៈ * អាចម៍ច្រមុះ = ព្រះឃានមលៈ * អាចម៍រុយ (ប្រជ្រុយ) = ព្រះកាឡកៈ * អាជ្ញា = ព្រះរាជអាជ្ញា * អាវ = ព្រះភូសា * អុតធំ = ព្រះគណ្ឌរោគ * អុតស្វាយ = ព្រះគណ្ឌយា * ឧស្សាហ៍ = ព្រះឧស្សាហ៍ * ឪពុកធំ ឬ​មា​ខាងម្ដាយ = ព្រះមាតុលា * ឱប = ទ្រង់អាលិង្គនៈ * អំពល់​ចិត្ត = ទ្រង់អនីឃៈ ==ឯកសារ​យោង== {{Reflist}} ប្រភព​ពី Cambodiadocument ក៏មាន​ជា​វចនានុក្រម online ផងដែរ​ នៅ[http://royalw.webonary.org/ ទីនេះ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190726185807/http://royalw.webonary.org/ |date=2019-07-26 }} ។ {{ក្រុមភាសានៅកម្ពុជា}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសា]] 2e7cu5pa964g1oisujnrqgqzey8gkpn 0 5402 334401 330932 2026-04-19T04:56:23Z ~2026-24125-39 50641 /* នយោបាយ */ បច្ចុប្បន្នភាព 334401 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស | latm = 45 | latNS = N | longd = 100 | longm = 29 | longEW = E | languages_type = [[អក្សរផ្លូវការ]] | languages2_type = | leader_name3 = | leader_name4 = | leader_name5 = | leader_name6 = | leader_name7 = | leader_name8 = | leader_name9 = | FR_total_population_estimate_year = | FR_foot = | FR_total_population_estimate = | FR_total_population_estimate_rank = | FR_metropole_population_estimate_rank = | conventional_long_name = ព្រះរាជាណាចក្រថៃ | native_name = {{nobold|ราชอาณาจักรไทย ([[ភាសាថៃ]])<br/>''រ៉ាឆាអាក់ណាចាក់ថៃ''}} | image_flag = Flag of Thailand.svg | flag_type = [[ទង់ជាតិថៃ|ទង់ជាតិ]] | image_coat = Emblem of Thailand.svg | common_name = ថៃ | symbol_type = [[ត្រាផែនដី]] | national_motto = | national_anthem = ''[[ភ្លេងជាតិថៃ|เพลงชาติไทย]]''<br/>''ភ្លេងជាតិថៃ (ជាគ្រឿងភ្លេង)''<br/><center>[[File:Thai National Anthem - US Navy Band.ogg]]</center> | royal_anthem = ''[[សរសើរព្រះបារមី]]''<br/>''ព្រះរាជភ្លេង (ជាគ្រឿងភ្លេង)''<br/><center>[[File:Thai Royal Anthem - US Navy Band.ogg]]</center> | image_map = Thailand on the globe (Southeast Asia centered).svg | image_map_caption = ទីតាំងប្រទេសថៃ (ក្រហម) នៅលើភូគោល | capital_type = រាជធានី | capital = [[បាងកក]] | coordinates = {{Coord|13|45|N|100|29|E|type:city}} | largest_city = capital | latd = 13 | official_languages = [[ភាសាថៃ|ថៃ]]<ref name=CIA>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/th.html Thailand] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150703193043/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/th.html |date=3 July 2015 }}, ''The World Factbook''.</ref><!--Thai is the official language. English is a non-official secondary language.--> | languages = [[អក្សរថៃ|ថៃ]] | ethnic_groups = {{unbulleted list | ៨៦% [[ជនជាតិថៃ|ថៃ]]<br />{{nowrap|&nbsp;–៣៩% [[ជនជាតិថៃ|សៀមកណ្តាល]]}}<br />{{nowrap|&nbsp;–២៨% [[ជនជាតិឦសាន|ឦសាន]]}}<br />{{nowrap|&nbsp;–១០% [[ជនជាតិសៀមខាងជើង|ឃុនមឿង]]}} <br />{{nowrap|&nbsp;–9% [[ជនជាតិថៃ|សៀមខាងត្បូង]]}} <br />{{nowrap|៣% [[ខ្មែរលើ|ខ្មែរ]]}} <br />{{nowrap|២% [[ជនជាតិថៃម៉ាឡេ|ម៉ាឡេ]]}} | ៩% [[ក្រុមជនជាតិនៅថៃ|ក្រុមជនជាតិចំនួន ៦៨ ក្រុមទៀត]] }} | ethnic_groups_ref = <ref name="Springer">{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/330368922 |author1=John Draper |author2=Joel Sawat Selway |title=A New Dataset on Horizontal Structural Ethnic Inequalities in Thailand in Order to Address Sustainable Development Goal 10 |journal=Social Indicators Research |page=284 |volume=141 |issue=4 |date=January 2019 |doi=10.1007/s11205-019-02065-4 |access-date=18 កញ្ញា 2021}}</ref> | ethnic_groups_year = ២០១៩ | religion_year = ២០១៨ | religion = {{plainlist| * ៩៣.៥% [[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ថៃ|ព្រះពុទ្ធសាសនា]]<ref>Article 67:<br />"The State should support and protect Buddhism. In supporting and protecting Buddhism, [...] the State should promote and support education and dissemination of dharmic principles of Theravada Buddhism [...], and shall have measures and mechanisms to prevent Buddhism from being undermined in any form. The State should also encourage Buddhists to participate in implementing such measures or mechanisms."{{cite web|title=Constitution of the Kingdom of Thailand |url=http://www.constitutionnet.org/sites/default/files/2017-05/CONSTITUTION%2BOF%2BTHE%2BKINGDOM%2BOF%2BTHAILAND%2B%28B.E.%2B2560%2B%282017%29%29.pdf |website=constitutionnet.org|access-date=17 កុម្ភៈ 2022}}</ref> * ៥.៤% [[ឥស្លាមសាសនានៅថៃ|ឥស្លាមសាសនា]] * ១.១៣% [[គ្រិស្តសាសនានៅថៃ|គ្រិស្តសាសនា]] * ០.០២% [[ហិណ្ឌូសាសនានៅថៃ|ហិណ្ឌូសាសនា]] * ០.០០៣% គ្មានជំនឿសាសនា }} | religion_ref = <ref name="auto">{{cite web |url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls |title=Population by religion, region and area, 2018 |publisher=NSO |access-date=17 កុម្ភៈ 2022 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls |archive-date=24 មេសា 2021 |archivedate=2021-04-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls }}</ref> | government_type = [[រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ|រាជាធិបតេយ្យ​អាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ]] [[ឯកត្តរដ្ឋ]]ប្រកាន់[[ប្រព័ន្ធសភា|របបសភានិយម]] | leader_title1 = [[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រថៃ|ព្រះមហាក្សត្រ]] | leader_name1 = [[វជិរាលង្ករណ]] | leader_title2 = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] | leader_name2 = [[អនុទិន ជាញវីរកូល]] | legislature = [[រដ្ឋសភាថៃ|រដ្ឋសភា]] | upper_house = [[វុឌ្ឍិសភាថៃ|វុឌ្ឍិសភា]] | lower_house = {{nowrap|[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (ថៃ)|សភាតំណាងរាស្ត្រ]]}} | established_event2 = [[អាណាចក្រសុខោទ័យ]] | sovereignty_type = [[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|និម្មិតកម្ម]] | established_event3 = [[អាណាចក្រអយុធ្យា]] | established_date2 = ១២៣៨–១៤៤៨ | established_event4 = [[អាណាចក្រធនបុរី]] | established_date3 = ១៣៥១–១៧៦៧ | established_event5 = [[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|សម័យក្រុងបាងកក]] | established_date4 = ១៧៦៨–១៧៨២ | established_event6 = {{nowrap|[[បដិវត្តន៍សៀមឆ្នាំ១៩៣២|រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ]]}} | established_date5 = ៦ មេសា ១៧៨២ | established_date6 = ២៤ មិថុនា ១៩៣២ | area_km2 = ៥១៣,១២០ | area_size = 1 E7 | area_rank = ទី៥០ | percent_water = {{nowrap|០.៤ (២,២៣០ គម{{smallsup|២}})}} | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} ៦៩,៩៥០,៨៥០<ref name="macro">{{Cite web|url=https://www.macrotrends.net/countries/THA/thailand/population|title = Thailand Population 1950-2021}}</ref> | population_census = ៦៤,៧៨៥,៩០៩<ref>(ជាភាសាថៃ) National Statistics Office, [http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc "100th anniversary of population censuses in Thailand: Population and housing census 2010: 11th census of Thailand"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120712002347/http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc |date=12 July 2012}}. popcensus.nso.go.th.</ref> | population_estimate_year = ២០២១ | population_estimate_rank = ទី២០ | population_census_year = ២០១០ | population_density_km2 = ១៣២.១ | population_density_rank = ទី៨៨ | GDP_PPP = {{increase}} ១.៤២៨ ទ្រីលានដុល្លារ<ref name=imf2>{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=578,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2021&ey=2022&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]]|access-date=17 កុម្ភៈ 2022}}</ref> | GDP_PPP_year = ២០២២ | GDP_PPP_rank = ទី២២ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ២០,៣៧៨ ដុល្លារ<ref name=imf2/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ទី៦៩ | GDP_nominal = {{increase}} ៥៨៥.៥៨៦ ពាន់លានដុល្លារ<ref name=imf2/> | GDP_nominal_year = ២០២២ | GDP_nominal_rank = ទី២៥ | GDP_nominal_per_capita = ៨,៣៥៦ ដុល្លារ<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ទី៨០ | Gini = ៣៤.៩ <!--number only--> | Gini_year = ២០១៩ | Gini_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=ធនាគារពិភពលោក |access-date=17 កុម្ភៈ 2022}}</ref> | Gini_rank = | HDI = ០.៧៧៧ <!--number only--> | HDI_year = ២០១៩ | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|publisher=[[កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ]]|date=15 December 2020|access-date=17 កុម្ភៈ 2022}}</ref> | HDI_rank = ទី៧៩ | currency = [[បាត]] (฿) | currency_code = THB | time_zone = | utc_offset = +៧ | utc_offset_DST = <!-- +N, where N is number of hours --> | DST_note = | time_zone_DST = | drives_on = ឆ្វេង | calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅថៃ|+៦៦]] | cctld = {{unbulleted list |[[.th]] |[[.ไทย]]}} | area_magnitude = 1 E11 | itu_prefix = HS, E2 }} {{contains Thai text|compact=yes}} '''ប្រទេសថៃ''' មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា '''ព្រះរាជាណាចក្រថៃ''' ([[ភាសាថៃ|ថៃ]]:ราชอาณาจักรไทย) ហៅ'''ប្រទេសសៀម''' ([[ភាសាថៃ|ថៃ]]:สยาม) ជាប្រទេសដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន]]នៃភូមិភាគ[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]]។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនខាងកើតជាប់នឹង[[ឡាវ|ប្រទេសឡាវ]] ខាងទិសអាគ្នេយ៍ជាប់នឺងប្រទេស[[កម្ពុជា]] ខាងត្បូងជាប់ប្រទេស[[ម៉ាឡេស៊ី]] និង[[ឈូងសមុទ្រថៃ]] ខាងលិចជាប់នឹងប្រទេស[[ភូមា]] និង[[សមុទ្រអង់ដាម៉ង់]] ហើយមាន[[ទន្លេមេគង្គ]]ធ្វើជាព្រំដែលក្នុងតំបន់ខ្លះ គ្រប់គ្រងដោយរបបប្រជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នឹងមានមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងរាជការផែនដីនៅក្រុង[[បាងកក]] និងមាន[[ចង្វាតនៃថៃ|ការបែងចែករដ្ឋបាលភូមិភាគចែកជា ៧៧ ខេត្ដ]]។ ប្រទេសថៃជាប់លំដាប់[[បញ្ជីរាយប្រទេសតាមក្រឡាផ្ទៃសរុប|ទី ៥០ ខាងផ្ទៃដី]]ដោយមានក្រឡាផ្ទៃសរុប ៥១៣,១១៥ គម^២ និងមាន[[បញ្ជីប្រទេសតាមចំនួនប្រជាជន|ប្រជាជនច្រើនលំដាប់ទី ២០ នៃពិភពលោក]]គឺមានប្រមាណ ៦៧ លាននាក់។ ថៃជាប្រទេសឧស្សាហកម្មថ្មី មានប្រាក់ចំណូលមូលដ្ឋានបានមកពីវិស័យឧស្សាហកម្មនិងសេវាកម្ម។ ថៃមានទីកន្លែងទេសចរណ៍ល្បីៗ ដូចជា ផាត់តាយ៉ា ភូកេត ក្រុងបាងកក និងឈៀងម៉ៃ ដែលបង្កើនប្រាក់ចំណូលឱ្យដល់ប្រទេសជាតិ។ ដូចគ្នានឹងការនាំចេញដែលមានដែលជាផ្នែកសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច មានតម្លៃ ៣៣៤,០២៦ លាន[[ដុល្លារអាមេរិក|ដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក]] តាមការប៉ានប្រមាណនៅឆ្នាំ២០១០ សេដ្ឋកិច្ចថៃជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ៣០ ក្នុងពិភពលោក។ [[ជនជាតិតៃ]]បានធ្វើចំណាកស្រុកពីភាគនិរតីប្រទេសចិនមកកាន់ទឹកដីប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ននៅអំឡុងសតវត្សទី១១។ អ្នកប្រវត្ដិសាស្រ្ដចាត់ទុកថា អាណាចក្រសុខោទ័យជាចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃប្រវត្ដិសាស្រ្ដថៃដែលក្រោយមកបានធ្លាក់ក្រោយឥទ្ធិពលនៃអាណាចក្រអយុធ្យាដែលមានអំណាចជាង និងមានការទាក់ទងជាមួយជាតិបស្ចិមប្រទេស តែត្រូវបានធ្លាក់ចុះដុនដាបមួយរយៈដោយសារការពង្រីកអំណាចរបស់ភូមាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៥១១ មុននឹងងើបឡើងវិញម្ដងទៀត​។ ពេលសម្ដេចព្រះចៅក្រុងធនបុរីទ្រង់ស្ថាបនា[[អាណាចក្រធនបុរី]] ហេតុការណ៍ច្របូកច្របល់នៅសម័យចុងអាណាចក្របាននាំប្រទេសថៃចូលដល់យុគសម័យរបស់[[រាជវង្សចក្រី]]នៃ[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|ក្រុងរតនកោសិន្រ្ទ]]។ នៅក្នុងអំឡុងដើមសម័យក្រុងរតនកោសិន្ទ្រ ប្រទេសថៃរងការវាយលុកពីប្រទេសជិតខាង តែក្រោយរជ្ជសម័យព្រះបាទសម្ដេចព្រះចមក្លៅចៅយូហួ ជនជាតិអឺរ៉ុបចាប់ផ្ដើមមានឥទ្ធិពលលើភូមិភាគនេះយ៉ាងខ្លាំង ដែលនាំទៅរកការធ្វើសន្ធិសញ្ញាជាច្រើន និងការបាត់បង់ទឹកដីក្នុងផ្នែកខ្លះ ធ្វើឱ្យថៃអាចចៀសផុតពីអាណានិគមកិច្ចពីសំណាក់ប្រទេសអឺរ៉ុបបាន។ ក្រោយមកក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ថៃបានចូលរួមជាមួយបក្សសម្ព័ន្ធមិត្ត ហើយក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២ មានការធ្វើបដិវត្តប្ដូរពីរបបរាជានិយមផ្ដាច់ការមកជារបបប្រជាធិបតេយ្យ។ ថៃបានចូលរួមខាងបក្សសម្ព័ន្ធត្រីភាគីនៅក្នុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]]។ រហូតដល់អំឡុង[[សង្គ្រាមត្រជាក់]] ថៃបានចងសម្ព័ន្ធនយោបាយជាមួយអាមេរិក។ ពួកទាហានចូលមកមានឥទ្ធិពលក្នុងកិច្ចការនយោបាយថៃយ៉ាងខ្លាំងក្រោយបដិវត្ដថៃរាប់សិបឆ្នាំ ទាំងក្នុងពេលដែលមានរដ្ឋបាលស៊ីវិល និងចូលទៅរកសម័យលោកសេរីក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នក្រោយការបោះឆ្នោតរើសនាយករដ្ឋមន្រ្តីថ្មីក្នុងឆ្នាំ២០២៥ គឺលោក[[អនុទិន ជាញវីរកូល]]ឡើងកាន់តំណែង។ ==និរុត្តិសាស្ត្រ== ពាក្យថា សៀម ជាពាក្យដែលបរទេសប្រើសម្រាប់ហៅអាណាចក្រអយុធ្យា ក្នុងកំលុងឆ្នាំគ.ស. ១៤៥៧ កាលពីដើមប្រទេសថៃខ្លួនឯងក៏ធ្លាប់ប្រើពាក្យថា សៀម រាប់តាំងពីរជ្ជកាលសម័យរបស់ព្រះបាទសម្ដេចព្រះចមក្លាវចៅយូហួមក ដោយប្រាកដឃើញមានការប្រើឈ្មោះច្បាស់លាស់ក្នុងឆ្នាំគ.ស. ១៨៥៦ តែជនជាតិថៃមិនធ្លាប់ហៅខ្លួនឯងថា “សៀម” ឬ “ជនជាតិសៀម”  ដូចពួកបរទេស ឬតាមឈ្មោះជាផ្លូវការក្នុងសម័យនោះឡើយ។ ចំណែកពាក្យថា “ជនជាតិថៃ” វិញ កំណត់ហេតុរបស់ឡាឡូបែបានកត់ត្រាទុកយ៉ាងច្បាស់ថា អ្នកស្រុកអយុធ្យាបានហៅខ្លួនឯងដូច្នេះមកជាយូរហើយ។ ក្រោយមកនៅថ្ងៃទី ២៤ មិថុនា ១៩៣៩ តាមប្រកាសរដ្ឋនិយម ច្បាប់ទី ១ នៅសម័យរដ្ឋាភិបាលលោកវិបុលសង្គ្រាម (ដែលប្រកាសឱ្យប្រើកាលពីថ្ងៃទី ២៤ មិថុនា ១៩៣៩) បានប្ដូរឈ្មោះប្រទេស និងសញ្ជាតិ​ពី “សៀម” មកជា “ថៃ” ដែលលោកវិបុលសង្គ្រាមមានចេតនាចង់បង្ហាញថាដែនដីនេះជារបស់ជនជាតិថៃ ពុំមែនជារបស់ជនជាតិណាផ្សេង តាមលទ្ធិជាតិនិយមក្នុងពេលនោះ ដោយមួយកំលុងពេលក្រោយមកបានប្ដូរមកជា “សៀម” នៅឆ្នាំគ.ស.  ១៩៤៥ តែក៏មានការប្ដូរមកជាថៃម្ដងទៀតក្នុងឆ្នាំគ.ស. ១៩៤៨ ដែលជាកំឡុងពេលដែលលោកវិបុលសង្គ្រាមធ្វើជានាយករដ្ឋមន្រ្ដី។ ការប្ដូរឈ្មោះលើកនេះនៅមានការប្ដូរពី “Siam” ក្នុងភាសាអង់គ្លេសនិងភាសាបារាំង មកជា “Thaïlande” ក្នុងភាសាបារាំង និង “Thailand” ក្នុងភាសាអង់គ្លេសរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយឈ្មោះសៀម នៅមានគេស្គាល់ជាទូទៅទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស។            == ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ == {{Main|ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ}} ====​​​សម័យបុរេប្រវត្ដិ==== [[ឯកសារ:Tai Migration.svg|រូបភាពតូច|ផែនទីបង្ហាញការរស់នៅភូមិសាស្ត្រនៃ គ្រួសារភាសាតៃ-ក្រដៃ ។ ព្រួញតំណាងឱ្យគំរូទូទៅនៃការធ្វើចំណាកស្រុកនៃ កុលសម្ព័ន្ធនិយាយតៃ តាមដងទន្លេ និងឆ្លងកាត់ខាងក្រោម។]] ប្រទេសថៃមានប្រវត្ដិសាស្រ្ដជាយូរមកហើយ ក្នុងសម័យអតីតកាល ទឹកដីដែលជាប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្នបានមានមនុស្សចូលមករស់នៅតាំងពីសម័យយុគថ្មរំលីង គឺប្រហែល ២០.០០០ ឆ្នាំមកហើយ។ ភូមិភាគនេះបានទទួលឥទ្ធិពលវប្បធម៌និងសាសនាពីឥណ្ឌា ចាប់តាំងពីអាណាចក្រហ្វូណន នៅកំលុងគ្រិស្ដសតវត្សទី១ តែចំពោះរដ្ឋរបស់ជនជាតិថៃវិញ តាមតំណាលយោនកបានកត់ត្រាថា ការស្ថាបនាអាណាចក្រថៃដំបូងកើតឡើងក្នុងកំឡុងឆ្នាំគ.ស ៨៥៧ ។ នៅសតវត្សរ៍ទី៧ និងទី ៨ ក្នុងភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសចិន ជនជាតិតៃឬថៃ បានបង្កើតរដ្ឋខ្លួនឯងមួយឈ្មោះថា '''ណាមជីវ ឬ ណានចាវ''' ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅខេត្តយូណាន ប្រទេសចិន បច្ចុប្បន្ន។ ជនជាតិនេះ ដំបូងឡើយប្រមូលផ្ដុំគ្នាជាក្រុមក្នុងអំណាចស្ដេចត្រាញ់តែមួយ ហើយតាំងទីលំនៅនៅទិសឧត្តរឆ្ងាយពីប្រទេសខ្មែរ។ មុនដំបូងពួកសៀម ឬ ថៃចុះមកតាំងទីលំនៅនៅភាគកណ្ដាលនៃ[[ទន្លេព្រះចៅយ៉ា|ទន្លេមេណាម]](ទន្លេចៅព្រះយ៉ាបច្ចុប្បន្ន) ដែលចន្លោះរដ្ឋទ្វារវតី និង រដ្ឋហរិបុញ្ជយ ហើយបានបង្កើតជាបុរីនិងរដ្ឋតូចៗឋិតនៅក្រោមស្តេចត្រាញ់ ។ នៅសតវត្សរ៍ទី១២ គេក៏ប្រទះឃើញពាក្យស្យាម (Syam) និងរូបចម្លាក់ជនជាតិសៀមនៅលើជញ្ជាំងថ្មនៃប្រាសាទអង្គរវត្ត ព្រមទាំងមានសេចក្តីនាមថា '''ស្យាម''' រួចបញ្ជាក់ថាជាពួកព្រៃ តាមឯកសារសិលាចារឹករបស់ចាមបានកត់សំគាល់ថា ពីមុនជនជាតិសៀមឬថៃស្ថិតនៅក្នុងជួរកងទ័ពខ្មែរក្នុងឋានៈជាទាសករ ឬ ជាឈ្លើយសឹក។<ref>ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅសិក្សាគោលថ្នាក់ទី១០ '''ការចុះខ្សោយនៅចុងសម័យអង្គរ''' ទំព័រទី១៦២</ref> នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ១២ ជនជាតិសៀមឬថៃ បានរំកិលខ្លួនពីតំបន់យូណានចុះមកទិសខាងត្បូងបន្តិចម្តងៗ ការធ្វើទេសន្តប្រវេសន៍នៃជនជាតិសៀមនេះបណ្តាលមកពីចម្បាំងរវាងពួកម៉ុងហ្គោល និងចិននៅភាគខាងជើង ។ ពួកកង់សម្ព័ន្ធសៀមដែលគ្រប់គ្រងដោយស្ដេចត្រាញ់នាមមូគោង ស្ថិតនៅខាងជើងជិតភាម៉ូ បានដឹកនាំទ័ពវាយយកមឿងណៃឆ្នាំ១២២៣ អស្យានឆ្នាំ១២២៩ និងឈៀនសែន។ ទន្ទឹមទាំងនោះ ពួកសៀមដែលបានចេញពីប្រទេសដើមហើយមកតាំងទីលំនៅនៅសុខោទ័យនោះ ក៏បានធ្វើការបះបោរប្រឆាំងនឹងចៅហ្វាយខេត្តខ្មែរ។ ស្ដេចសៀមយកខេត្តសួគ៌ាលោក ដោយបានបណ្ដេញចៅហ្វាយខេត្តខ្មែរចេញ ហើយតាំងរាជជាណាចក្រមួយឡើង ។ <ref>ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅសិក្សាគោលថ្នាក់ទី៨ '''២.ប្រវត្តិជនជាតិសៀម និងការបង្កើតរដ្ឋ''' ទំព័រទី១៣៨ និងទី១៣៩ </ref> ==== អាណាចក្រសុខោទ័យ ==== {{Main|អាណាចក្រសុខោទ័យ}} [[ឯកសារ:4Y1A0508 Sukhothai (34384510751).jpg|រូបភាពតូច|វត្តស៊ីជុំ នៅ សុខោទ័យដែលធ្លាប់ជារាជធានីនៃនរគសុខោទ័យ]] ក្រោយការដួលរលំនៃចក្រពត្ដិខ្មែរក្នុងកំឡុងគ្រិស្ដសតវត្សទី១៣ ធ្វើឱ្យកើតមានរដ្ឋតូចៗ ជាច្រើន មានជាអាទិ សៀម មន និងម៉ាឡេ។ ជនជាតិសៀមដែលបានចេញពីប្រទេសកំណើតខ្លួនមកតាំងលំនៅក្នុងអាណាចក្រខ្មែរត្រង់សុខោទ័យ បានធ្វើការបះបោរប្រឆាំងនឹងចៅហ្វាយខេត្តខ្មែរបន្ទាប់មកបានវាយយកខេត្តខ្មែរ ដោយបណ្តេញចៅហ្វាយខេត្តខ្មែរចេញរួចតាំងអាណាចក្រសុខោទ័យឡើង។<ref>ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅសិក្សាគោលថ្នាក់ទី៨ '''២.ប្រវត្តិជនជាតិសៀម និងការបង្កើតរដ្ឋ''' ទំព័រ១៣៩</ref> អ្នកប្រវត្ដិសាស្រ្ដថៃចាប់ផ្ដើមរាប់យកសម័យអាណាចក្រសុខោទ័យ ចាប់ពីឆ្នាំគ.ស. ១២៣៨ ជាចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃប្រវត្ដិសាស្រ្ដជាតិថៃ ដែលត្រូវនឹងសម័យរុងរឿងរបស់អាណាចក្រឡានណា និងអាណាចក្រឡានឆាង។ អាណាចក្រសុខោទ័យបានពង្រីកដែនដីបានយ៉ាងធំទូលាយក្នុងរជ្ជសម័យផឃុនរ៉ាមខាម់ហ៊ែងមហារាជ (ព្រះបាទរាមកំហែងមហារាជ) តែចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ចុះអំណាចវិញក្រោយពេលដែលព្រះអង្គចូលទិវង្គត។ ការគោរពព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទបែបលង្កាវង្ស ធ្វើឱ្យអាណាចក្រសុខោទ័យចាប់ផ្ដើមមានការគ្រប់គ្រងបែបធម្មរាជា។ អាណាចក្រសុខោទ័យ គឺជានគរដំបូងរបស់ថៃ ដែលនៅតំបន់ជុំវិញទីក្រុងសុខោទ័យ ស្ថិតនៅភាគខាងជើងភាគកណ្តាលនៃប្រទេសថៃ។ នគរនេះមានកំណើតប្រហែលពីឆ្នាំ ១២៣៨ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៤៣៨ ហើយត្រូវបានគេដឹងជាទូទៅថាជា“ នគរថៃដំបូង” នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថៃនៅសតវត្សរ៍ទី ២០ ==== អាណាចក្រអយុយា ធនបុរី និងដើមសម័យរតនកោសិន្ទ្រ ==== {{Main|អាណាចក្រអយុធ្យា|អាណាចក្រធនបុរី|អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍}} [[ឯកសារ:Fra Mauro World Map detail South East Asian mainland.jpg|រូបភាពតូច|អយុធ្យាបង្ហាញនៅក្នុង[[ផែនទីផ្វ្រាម៉ាវរ៉ូ]]នៃពិភពលោក (រ.១៤៥០) ស្ថិតក្រោមឈ្មោះថា "Scierno" យកចេទទួលយកឥទ្ទិពលពីahr-I-Naw" មានន័យថា "ទីក្រុងថ្មី"]] [[ឯកសារ:Siamese envoys at Versailles.jpg|រូបភាពតូច|ឯកអគ្គរាជទូតសៀមបានបង្ហាញពីព្រះរាជសារស្តេចណារ៉េទៅព្រះរាជវាំងស្តេចល្វីសទី៦ នៅថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៦៨៦]] នៅឆ្នាំ ១២៨៥ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះបាទរាមកំហែង កងទ័ពសៀមបានចេញពីខេត្តសុខោទ័យមកវាយដណ្តើមយកឆ្នេរទន្លេមេណាមដែលជាទឹកដីនៃអាណាចក្រខ្មែរ ។ ឆ្នាំ១៣៥០ ទឹកដីនេះក្លាយជាទឹកដីសៀមមានព្រំប្រទល់ជាប់ហ្លួងព្រះបាងមកទល់លពបុរី (លវោ) ព្រះបាទរាមាធិបតីទី ១ បានបញ្ជូលខេត្តខ្មែរមួយចំនួនជារបស់ខ្លួនហើយបានតាំងរាជធានីនៅក្រុងអយុធ្យា។<ref>ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅសិក្សាគោលថ្នាក់ទី៨ '''៣. រដ្ឋអយុធ្យា និង អរិយធម៌ខ្មែរ''' ទំព័រទី១៣៩</ref> ព្រះបាទអ៊ូថងទ្រង់បង្កើតអាណាចក្រអយុធ្យានៅក្នុងឆ្នាំគ.ស. ១៣៥០ មានការគ្រប់គ្របបែបទេវរាជា ដែលប្រតិបត្ដិតាមមូលដ្ឋាននៃសាសនាព្រាហ្មណ៍ ការចូលទន្ទ្រានសុខោទ័យជាបន្ដបន្ទាប់ធ្វើឱ្យអាណាចក្រសុខោទ័យក្លាយជានគរចំណុះរបស់អាណាចក្រអយុធ្យា។ ក្រោយមក ក្នុងរជ្ជសម័យរបស់សម្ដេចព្រះបរមត្រៃលោកនាថ ទ្រង់បានធ្វើបដិវត្ដរបបគ្រប់គ្រងថ្មី ដែលប្រការខ្លះត្រូវបានប្រើរហូតមកដល់រជ្ជសម័យរបស់ព្រះបាទសម្ដេចព្រះជុនឡាចមក្លៅចៅយូហួនៃអាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ។ ការវាយគ្រប់គ្រងម៉ាឡាកា (Melaka) របស់ពួកព័រទុយហ្គាល់ ក្នុងឆ្នាំគ.ស. ១៥១១ ត្រូវនឹងរជ្ជសម័យរបស់សម្ដេចព្រះបាទរាមាធិបតីទី ២ ធ្វើឱ្យអយុធ្យាចាប់ផ្ដើមមានទំនាក់ទំនងជាមួយពួកអឺរ៉ុប។ ក្នុងខណៈនោះដែររាជវង្សតងអ៊ូរបស់ភូមាចាប់ផ្ដើមមានអំណាចកាន់តែខ្លាំងឡើង រហូតមានការពង្រីកដែនដីមកដល់ក្រុងស្រីអយុធ្យា។ ក្នុងរជ្ជសម័យព្រះបាទតាបេងឆាក់វេទី និងព្រះបាទបុរេងណង មានការធ្វើសង្គ្រាមអូសបន្លាយរាប់សិបឆ្នាំ ធ្វើឱ្យអាណាចក្រអយុធ្យាក្លាយជានគរចំណុះរបស់អាណាចក្រតងអ៊ូក្នុងឆ្នាំគ.ស. ១៥៦៩។ សម្ដេចព្រះបាទនរេសួនមហារាជទ្រង់បានចំណាយពេល ១៥ ឆ្នាំដើម្បីដេញពួកភូមា និងពង្រឹងអំណាចរបស់អាណាចក្រអយុធ្យានៅតំបន់ទំនាបទន្លេមេណាមម្ដងទៀត។ ចាប់ពីពេលនោះមក ក្រុងស្រីអយុធ្យាបានក្លាយជាអាណាចក្ររុងរឿងដល់កម្រិតកំពូល ទំនាក់ទំនងអន្ដរជាតិរបស់អយុធ្យាមានការរីកចម្រើនណាស់ក្នុងរជ្ជសម័យសម្ដេចព្រះបាទនារាយណ៍មហារាជ ដែលមានការចងសម្ព័ន្ធការទូតជាមួយបារាំង ដាណឺម៉ាក និងអង់គ្លេស។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ឥទ្ធិពលដែលកាន់តែកើនឡើងរបស់ជនបរទេសក្នុងក្រុងស្រីអយុធ្យាធ្វើឱ្យព្រះបាទទេពរាជាប្រហារជីវិតខន់ស្ដេនទីន ហ្វលខន់ ទំនាស់ផ្ទៃក្នុងធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរបស់អយុធ្យាជាមួយជនជាតិអឺរ៉ុបមានសភាពជូរចត់។ អាណាចក្រអយុធ្យាចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ចុះអំណាចក្នុងកំលុងគ្រិស្ដសតវត្សទី១៩ សង្គ្រាមជាមួយរាជវង្សខងបង (អាឡងព្យា) បានធ្វើឱ្យអយុធ្យាក្លាយជានគរចំណុះរបស់ភូមាជាលើកទី ២ គឺក្នុងឆ្នាំគ.ស. ១៧៦៧។​ ក្នុងឆ្នាំជាមួយគ្នាដែរ ព្រះបាទតាកស៊ិនមហារាជបានប្រមូលកងទ័ពប្រយុទ្ធដើម្បីទាមទារឯករាជ្យ ហើយបានប្ដូររាជធានីមកឯក្រុងធនបុរី ដែលជារាជធានីរបស់ជនជាតិថៃក្នុងរយៈពេល ១៥ ឆ្នាំជាកំលុងពេលនៃការធ្វើសង្គ្រាមនិងទាមទារឯករាជ្យជាតិ ព្រះបាទសម្ដេចព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វាជុឡាលោក មហារាជ បឋមក្សត្រនៃរាជវង្សចក្រីបានស្ថាបនាក្រុងរតនកោសិន្ទ្រឡើងនៅថ្ងៃទី ៦ មេសា ឆ្នាំគ.ស. ១៧៨២ ។ ក្នុងកំលុងដើមសម័យរតនកោសិន្ទ្រ ថៃបានប្រឈមនឹងការវាយលុកពីប្រទេសដទៃ ជាច្រើនលើកច្រើនគ្រារហូតដល់សម័យរជ្ជកាលទី ៤ ។ ព្រះរាជនយោបាយរបស់ព្រះមហាក្សត្រក្នុងកំលុងពេលនោះគឺ ការពារខ្លួនឯងពីមហាអំណាចអាណានិគម តែក៏មានការគាំទ្រឱ្យមានការដាក់ទុនពីបរទេស ការទទួលយកវិទ្យាសាស្រ្ដបច្ចេកទេសពីលោកខាងលិច និងការសិក្សាបែបទាន់សម័យដែរ។ ===ការប្រឈមមុខជាមួយពួកបច្ចិមប្រទេស=== ក្នុងរជ្ជសម័យព្រះបាទសម្ដេចព្រះបាទចមក្លៅចៅយូហួ រជ្ជកាលទី ៤ សឺចន បៅរិង រាជទូតអង់គ្លេស បានចូលមកធ្វើសន្ធិសញ្ញាបៅរិង ដែលនាំឱ្យមានការធ្វើសន្ធិសញ្ញាជាមួយប្រទេសដទៃទៀត ក្នងលក្ខខណ្ឌស្រដៀងគ្នា ហើយក៏បាននាំមកនូវការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចក្នុងទីក្រុងបាងកកនិងពានិជ្ជកម្មអន្ដរជាតិ។ [[ឯកសារ:King Chulalongkorn and Tsar Nicholas II 1897.png|រូបភាពតូច]] ក្រោយមក ការរុករានរបស់ចក្រពត្ដិនិយម ធ្វើឱ្យសៀមបាត់បង់ទឹកដីឱ្យទៅបារាំង និងអង់គ្លេស ក្នុងរជ្ជសម័យព្រះបាទសម្ដេចព្រះជុនឡាចមក្លៅចៅយូហួ តែថ្វីបើមានគំនាបយ៉ាងខ្លាំងពីប្រទេសមហាអំណាច ក៏សៀមអាចរក្សាខ្លួនមិនឱ្យធ្លាក់ក្រោយអាណានិគមរបស់ពួកអឺរ៉ុប តែត្រូវទទួលឥទ្ធិពលពីលោកខាងលិច រហូតធ្វើឱ្យមានការធ្វើបដិវត្ដសង្គមនិងវប្បធម៌នាពេលក្រោយមក និងរក្សាឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនជារដ្ឋព្រំដែនរវាងមហាអំណាចអាណានិគមទាំងពីរ។ [[ឯកសារ:Map of French Indochina expansion.svg|រូបភាពតូច|ទឹកដីមួយចំនួនដែលធ្លាប់គ្រប់គ្រងដោយសៀមត្រូវប្រគល់ឱ្យឥណ្ឌូចិនវិញ]] ព្រះបាទមកុដ្ឋក្លៅចៅយូហួ រជ្ជកាលទី ៦ ទ្រង់មានព្រះរាជតម្រិះឱ្យប្រទេសសៀមចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ១ ដោយចូលជាមួយបក្សសម្ព័ន្ធមិត្ដធ្វើឱ្យប្រទេសសៀមត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្ដរជាតិ នាំមកនូវការកែខៃសន្ធិសញ្ញាដែលមិនមានយុត្ដិធម៌ទាំងឡាយដើម្បីឱ្យជាតិមានអធិបតេយ្យពិតប្រាកដ តែទន្រាំនឹងទទួលបានជោគជ័យត្រូវចំណាយពេលរហូតដល់រជ្ជសម័យព្រះបាទសម្ដេចព្រះចៅយូហួអានន្ទមហិឌុល។ ===ការផ្លាស់ប្ដូររបបគ្រប់គ្រង=== ====សង្គ្រាមលោកលើកទី ២ និងសង្គ្រាមត្រជាក់==== ថ្ងៃទី ២៤ មិថុនា ឆ្នាំគ.ស. ១៩៣២ គណៈរាស្ដ្របានធ្វើបដិវត្ដផ្លាស់ប្ដូររបបគ្រប់គ្រងពីរបបរាជាធិបតេយ្យផ្ដាច់ការមកជារបបប្រជាធិបតេយ្យ ធ្វើឱ្យគណៈរាស្រ្ដចូលមកមានឥទ្ធិពលលើនយោបាយក្នុងប្រទេស។ នៅរវាងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ប្រទេសថៃបានចុះឈ្មោះចូលធ្វើជាសម្ព័ន្ធមិត្ដយោធាជាមួយជប៉ុន ហើយប្រកាសសង្គ្រាមជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអង់គ្លេស តែដោយសារប្រទេសខាងភាគីបក្សសម្ព័ន្ធមិត្ដទទួលស្គាល់ចលនាថៃសេរី ទើបប្រទេសថៃអាចរួចផុតពីស្ថានភាពជាប្រទេសអ្នកចាញ់សង្គ្រាម។ [[ឯកសារ:Siamese revolution of 1932.png|រូបភាពតូច|រដ្ឋប្រហារសៀមឆ្នាំ១៩៣២ បានផ្លាស់ប្ដូរប្រទេសថៃពីរបបរាជានិយមផ្តាច់ការមករាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ]] នៅក្នុងកំលុងពេលនៃសង្គ្រាមត្រជាក់ ប្រទេសថៃបានដំណើរការនយោបាយជាសម្ព័ន្ធមិត្ដជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយមាននយោបាយក្នុងការទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលនៃរបបកុម្មុយនីស្ដនៅក្នុងភូមិភាគ ហើយបញ្ជូនទាហានទៅចូលរួមច្បាំងក្នុងសង្គ្រាមកូរ៉េ និងសង្គ្រាមវៀតណាម ក្រោយមកប្រទេសថៃបានជួបនឹងបញ្ហាការរីករាលដាលនៃចរន្ដកុម្មុនីស្ដក្នុងប្រទេស តែក្រោយមកបក្សកុម្មុយនីស្ដនៃប្រទេសទេសថៃបានធ្លាក់ចុះអំណាចរហូតមិនអាចប្រតិបត្ដិការចលនានយោបាយរបស់ខ្លួនបានទៀត សង្គ្រាមជាមួយពួកកុម្មុនីស្ដត្រូវបានបញ្ចប់ទាំងស្រុងនៅក្នុងឆ្នាំគ.ស. ១៩៨០។ === ការវិវត្ដន៍នៃរបបប្រជាធិបតេយ្យ === ក្រោយពេលមានការប្ដូររបបគ្រប់គ្រង គ.ស. ១៩៣២ ប្រទេសថៃនៅចាត់ទុកថា នៅក្រោមរបបយោធាផ្ដាច់ការអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្ស។ ការបោះឆ្នោតក្នុងឆ្នាំគ.ស. ១៩៧៣ ក្រោយហេតុការ ១៤ តុលា ជំរុញឱ្យមាននាយករដ្ឋមន្រ្ដីស៊ីវិលជាលើកដំបូង។ ក្នុងកំឡុងពេលនោះ ប្រទេសថៃជួបនឹងអស្ថេរភាពនយោបាយ ហើយមានការបន្ដអំណាចរដ្ឋបាលយោធាជាបន្ដបន្ទាប់ជាងដប់ដង តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មានហេតុការណ៍ទាមទារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសំខាន់ៗ ចំនួន ២ ដង គឺហេតុការណ៍ ៦ តុលា និងហេតុការណ៍ឧសភាទមិឡ ទើបធ្វើឱ្យលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅប្រទេសថៃមានស្ថេរភាពនិងកាន់តែល្អឡើង។ ក្នុងកំឡុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩៩០ មានកើតវិបត្ដិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ី ឆ្នាំ ១៩៩៧ ធ្វើឱ្យថៃត្រូវខ្ចីលុយពីបរទេសយ៉ាងច្រើន។ លោកតាក់ស៊ីនស៊ីណាវ៉ាត្រាបានកាន់តំណែកនាយករដ្ឋមន្រ្ដីពីរអាណត្ដិជាប់ៗ គ្នា គាត់ជានាយករដ្ឋមន្រ្ដីដែលធ្វើឱ្យមានការឈ្លោះប្រកែកគ្នាច្រើនបំផុត ដោយបានដំណើរការនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចហើយទទួលបានភាពជោគជ័យច្រើនយ៉ាង តែក៏ធ្លាក់ក្នុងបទចោទប្រកាន់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដូចគ្នា។ ក្នុងកំឡុងពេលនេះឯងដែលធ្វើឱ្យកើតហេតុការណ៍នយោបាយឡើង ក្នុងឆ្នាំគ.ស. ២០០៦ មានរដ្ឋប្រហារផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលតាក់ស៊ីន។ ការបោះឆ្នោតជាសាកលក្នុងឆ្នាំគ.ស ២០០៧ ធ្វើឱ្យប្រទេសថៃត្រឡប់មករកបរិយាកាសប្រជាធិបតេយ្យដូចដើម។ [[ឯកសារ:UDD political protests, Red Shirts 2, Bangkok, Thailand.jpg|រូបភាពតូច|រណសិរ្ស​រួបរួម​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ​ប្រឆាំង​នឹង​របប​ផ្តាច់ការ ក្រុម​អាវ​ក្រហម​តវ៉ា​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១០]] វិបត្ដិនយោបាយនេះទាក់ទងនឹងក្រុមប្រជាជន ២ ក្រុមគឺ ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ដប្រជាជនដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ និងក្រុមចលនារួមប្រជាធិបតេយ្យប្រឆាំរបបផ្ដាច់ការថ្នាក់ជាតិ។ ក្រុមទី ១ បាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលតាក់ស៊ីន ជារហូតមក រហូតដល់រដ្ឋាភិបាលលោកសាម៉ាក់ស៊ុនថារ៉ាវេត និងរដ្ឋាភិបាលលោកស៊ុមឆាយវង់សាវ៉ាត ដោយមានបាតុកម្មធំក្នុងកំឡុងឆ្នាំគ.ស ២០០៨ ។ ចំណែកក្រុមទី២ បាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលលោកអភិសិទ្ធិវេចាជីវ៉ា រវាងឆ្នាំគ.ស. ២០០៩-២០១១ ដោយមានការធ្វើបាតុកម្ម មានការបាត់បង់ជីវិតមនុស្សដល់ទៅ ២ លើក ក្នុងឆ្នាំគ.ស. ២០០៩ និង ២០១០​ ។ នៅទីបំផុតមានការបោះឆ្នោតជាសាកលម្ដងទៀតក្នុងឆ្នាំគ.ស ២០១១ លទ្ធផលគឺគណបក្សភឿថៃបានឈ្នះការបោះឆ្នោត និងជាអ្នកដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល។ ==នយោបាយ== {{Main|នយោបាយនៅថៃ}} [[ឯកសារ:King Rama X official (crop).png|រូបភាពតូច|ព្រះមហាក្សត្រនៃប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្នគឺ[[មហាវិជ្ជរ៉ាឡុងកន]]]] ពីដើមប្រទេសថៃមានការគ្រប់គ្រងតាមបែបរាជាធិបតេយ្យផ្ដាច់ការ តាំងពីសម័យអាណាចក្រអយុធ្យារហូតមក ថែមទាំងមានការគ្រប់គ្រងក្នុងលក្ខណៈអំណាចប្រមូលផ្ដុំ តាំងពីរជ្ជសម័យរបស់ព្រះបាទសម្ដេចព្រះជុនឡាចមក្លៅចៅយូហួ លុះដល់ថ្ងៃទី ២៤ មិថុនា ១៩៣២ គណៈរាស្រ្ដបានធ្វើបដិវត្ដក្នុងរជ្ជសម័យព្រះបាទសម្ដេចព្រះប៉ុកក្លៅចៅយូហួ ហើយផ្លាស់ប្ដូររបបគ្រប់គ្រងមកជារបបប្រជាធិបតេយ្យរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃមានទម្រង់រដ្ឋជារាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងប្រើប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងបែបរបបប្រជាធិបតេយ្យបែបរដ្ឋសភា ឬដែលរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃហៅជារួមថា របបប្រជាធិបតេយ្យដែលមានព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ជាប្រមុខ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញច្បាប់បច្ចុប្បន្នគឺ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ ឆ្នាំគ.ស.  ២០០៧ ដែលជាច្បាប់ទី ១៨ ដែលកំណត់ទម្រង់អង្គការគ្រប់គ្រងអំណាចទាំង ៣ ផ្នែកដូចជា៖ *'''អំណាចនីតិបញ្ញាត្ដិ''' មានរដ្ឋសភាក្នុងប្រព័ន្ធសភា២ ដែលប្រកបដោយសភាតំណាងរាស្ដ្រ និងព្រឹទ្ធិសភា មានសមាជិករួមទាំងអស់ ៦៣០ រូប ជាអង្គការគ្រប់គ្រងអំណាច មានប្រធានសភាជាប្រមុខ។ សភាតំណាងរាស្ដ្រប្រកបដោយតំណាងរាស្រ្ដចំនួន ៥០០ រូប បានមកពីការបោះឆ្នោតបែបបែងចែកតំបន់ចំនួន ៣៧៥ រូប និងបានមកពីការជ្រើសតំាងចំនួន ១២៥ រូប នៅក្នុងតំណែងនៃអាណត្ដិ ៤ ឆ្នាំ។ ព្រឹទ្ធិសភាប្រកបដោយសមាជិកចំនួន ១៥០ រូប បានមកពីការបោះឆ្នោតមួយខេត្ដ ១រូប (រួមក្រុងបាងកកដែរ) និងបានមកពីការចាត់តាំង ៧៣ រូប ដោយមានគណៈកម្មការចាត់តាំងសមាជិកព្រឹទ្ធិសភា ៧ រូប នៅក្នុងអំណាចមួយអាណត្ដិ ៦ ឆ្នាំ ហើយមិនអាចធ្វើជាសមាជិកព្រឹទ្ធិសភាលើពី ១ អាណត្ដិបានឡើយ។ *'''អំណាចនីតិប្រតិបត្ដិ''' មាននាយករដ្ឋមន្រ្ដីដែលបានទទួលការតែងតាំងពីព្រះមហាក្សត្រតាមពាក្យក្រាបង្គំទូលរបស់ប្រធានរដ្ឋសភា និងគណៈរដ្ឋមន្រ្ដី ដែលព្រះមហាក្សត្រទ្រង់តែងតាំងតាមពាក្យក្រាបបង្គំទូលរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្ដី ជាអង្គការគ្រប់គ្រងអំណាច នាយករដ្ឋមន្រ្ដីជាប្រមុខនៃអំណាច។ នាយករដ្ឋមន្ដ្រីកាន់អំណាចមួយអាណត្ដិ ៤ ឆ្នាំ តាមសភាតំណាងរាស្រ្ដ ហើយមិនអាចកាន់អំណាចជាប់គ្នាលើ ៨ ឆ្នាំបានទេ។ នាយករដ្ឋមន្រ្ដីមិនបានទទួលការជ្រើសតាំងដោយផ្ទាល់ពីប្រជាជន តែបានទទួលការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសពីសភាតំណាងរាស្រ្ដ។ គណៈរដ្ឋមន្រ្ដីប្រកបដោយនាយករដ្ឋមន្រ្ដី ១ រូប និងរដ្ឋមន្ដ្រីផ្សេងៗ ទៀតមិនលើស ៣៥ រូប។ *'''អំណាចតុលាការ''' មានប្រព័ន្ធសាលាក្ដី ដែលប្រកបដោយសាលាយុត្ដិធម៌ សាលារដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងសាលាគ្រប់គ្រង ជាអង្គការគ្រប់គ្រងអំណាច មានប្រធានសាលាដីកា ប្រធានសាលាធម្មនុញ្ញ និងប្រធានសាលាគ្រប់គ្រងកំពូល ជាប្រមុខក្នុងផ្នែករបស់ខ្លួន។ == សេដ្ឋកិច្ច== {{Main|សេដ្ឋកិច្ចថៃ}} [[ឯកសារ:Bangkok, Thailand, Aerial view.jpg|រូបភាពតូច|ទីក្រុងបាងកកជាមជ្ឈមមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេនៅប្រទេសថៃ]] ប្រទេសថៃមានសេដ្ឋកិច្ចបែបគួបផ្សំ​ មានប្រាក់ចំណូលមូលដ្ឋានមកពីឧស្សាហកម្ម ការនំាចេញទំនិញនិងសេវាកម្ម ទេសចរណ៍ សេវាកម្ម កសិកម្មនិងធនធានធម្មជាតិ។ ប្រទេសថៃជាប្រទេសដែលមានអត្រាការនាំចេញលំដាប់ទី២៤ នៃពិភពលោក និងមានអត្រាការនាំចូលលំដាប់ទី២៣ នៃពិភពលោក។ ផ្សារនាំចូលទំនិញថៃដែលសំខាន់ៗ មានដូចជា ជប៉ុន ចិន អាមេរិក ម៉ាលេស៊ី សហរដ្ឋអារ៉ាបអេមីរ៉េត សិង្ហបូរី តៃវ៉ាន់ កូរ៉េខាងត្បូង អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងឥណ្ឌូនេស៊ី។ ទិន្នន័យក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៩ ប្រទេសថៃនាំចេញទំនិញមានតម្លៃជាង ៤០៦ ៩៩០ លានបាត ដោយទំនិញនាំចេញសំខាន់មានដូចជា គ្រឿងចក្រ ១៤១៤០១ លានបាត អាហារ ៥២៣៣២ លានបាត ទំនិញឧស្សាហកម្ម ៤៥៩៥៩ លានបាត និងមានអត្រាតម្លៃទំនិញនាំចូល ២៨៥៩៦៥ លានបាត ដោយទំនិញនាំចូលសំខាន់មានដូចជា គ្រឿងចក្រ ១១៣៤២១ លានបាត ប្រេងនិងឥន្ធនៈ ៥០៨២៤ លានបាត និងសារធាតុគីមី ៤២៣៧៦ លានបាត មានតម្លៃការធ្វើពានិជ្ជកម្មប្រាក់សុទ្ធ ១២១០២៥ លានបាត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កម្លំាងពលកម្មភាគច្រើនរបស់ថៃគឺនៅខាងវិស័យកសិកម្ម ដោយមានស្រូវជាផលិតផលសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានដែលសំខាន់បំផុតនៅក្នុងប្រទេស ហើយអាចចាត់ទុកបានថាជាប្រទេសដែលនាំចេញផលិតផលស្រូវច្រើនជាងគេនៅលើពិភពលោក ដោយអត្រាកំណត់ការនាំចេញមាន​ ៣៦% ក្នុងពិភពលោក ប្រទេសថៃមានផ្ទៃដីសមស្របសម្រាប់ដាំដុះជាង ២៧.២៥%  ដែលក្នុងចំនួននេះមាន ៥០% ប្រើសម្រាប់ដំាស្រូវ។ ចំណែកផលិតផលកសិកម្មផ្សេងៗ មានដូចជា កៅស៊ូ បន្លែ និងផ្លែឈើផ្សេងៗ រួមទាំងមានការចិញ្ចឹមបសុសត្វ ដូចជា មាន់ សត្វទឹកទាំងត្រីទឹកសាប ត្រីទឹកប្រៃក្នុងទ្រុង ការធ្វើស្រែបង្កង ការចិញ្ចឹមខ្យង រួមទាំងការនេសាទសមុទ្រ។ ដោយសារប្រទេសថៃសម្បូរទៅដោយពូជរុក្ខជាតិសម្រាប់ធ្វើអាហារពេញមួយឆ្នាំ ទើបមានឈ្មោះថាជាទីកន្លែងផលិតអាហារដ៏សំខាន់នៃពិភពលោក និងជាប្រទេសនាំចេញអាហារសំខាន់លំដាប់ទី៥ លើពិភពលោក។ [[ឯកសារ:MaeChan Thailand Rice-Farmer-01.jpg|រូបភាពតូច|កសិករកសិករច្រូតស្រូវដោយប្រើកណ្ដៀវ នៅឈៀងរ៉ាយ ប្រទេសថៃ]] ប្រទេសថៃត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាប្រទេសឧស្សាហកម្មថ្មីនៃពិភពលោក ធ្លាប់មានអត្រាលូតលាស់ខ្ពស់បំផុតខាងសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងចន្លោះឆ្នាំគ.ស ១៩៨៥-១៩៩៦(អត្រាកំណើនជាមធ្យម ៩.៤%ក្នុងមួយឆ្នាំ)។ ទៅជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការលូតលាស់នេះបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់តម្លៃប្រាក់បាតយ៉ាងគ្រោះថ្នាក់ ក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៩៩៧ ដែលជាឆ្នាំកើតវិបត្ដិហិរញ្ញវត្ថុនៅអាស៊ី សេដ្ឋកិច្ចថៃធ្លាក់ចុះនៅសល់ត្រឹម ១.៩% លោកនាយករដ្ឋមន្រី្ដឆាវលីតយ៉ុងឆាយុត បានប្រកាសភាពអាសន្នតម្លៃប្រាក់បាត ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃប្រាក់បាតធ្លាក់ចុះទៅដល់​ ៥៦បាតក្នុង ១ ដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក។ មុនពេលដែលសេដ្ឋកិច្ចថៃចាប់ផ្ដើមងើបឡើងវិញម្ដងទៀតក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៩៩៩ ក្រោយពេលនោះ នៅចន្លោះឆ្នាំគ.ស ២០០២-២០០៤ ក្រោមនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្ដីតាក់ស៊ីនស៊ីណាវ៉ាត្រា សេដ្ឋកិច្ចថៃបានរីកលូតលាស់ឡើងវិញជាង ៥-៧% ក្នុងមួយឆ្នាំ និង ៤-៥% ក្នុងមួយឆ្នាំ នៅចន្លោះឆ្នាំគ.ស ២០០៥-២០០៧ វិបត្ដិនយោបាយប្រទេសថៃបានធ្វើឱ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់អត្រាការលូតលាស់សេដ្ឋកិច្ចរបស់ថៃ។ វិបត្ដិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក និងការខ្វះស្ថេរភាពនយោបាយនៅតែជាឧបសក្គរារាំងការលូតលាស់សេដ្ឋកិច្ចរបស់ថៃ។ ===វិទ្យាសាស្រ្ដ និងបច្ចេកវិទ្យា=== មានការកំណត់ផែនការប្រើ​ និងអភិវឌ្ឍវិទ្យាសាស្រ្ដបច្ចេកទេស​ ចាប់តាំងពីមានផែនការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមថា្នក់ជាតិ រយៈកាលទី៥ (គ.ស ១៩៨២-១៩៨៦) មក តែក្នុងពេលនោះ នៅឃើញមានឧបសគ្គផែ្នកសមត្ថភាពក្នុងប្រទេសក្នុងផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្ដបច្ចេកទេសមិនទាន់រឹងមាំ រហូតដល់ផែនការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមថ្នាក់ជាតិរយៈកាលទី៦ (គ.ស ១៩៨៧-១៩៩១) ទើបបានរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍវិទ្យាសាស្រ្ដបច្ចេកទេសឱ្យក្លាយជា ១ ភាគ ១០ នៃផែនការ ដើម្បីអភិវឌ្ឍកម្រិតសមត្ថភាពផ្នែកការផលិតនិងកែច្នែទំនិញ។ ព្រះបាទសម្ដេចព្រះចមក្លៅចៅយូហួទ្រង់បានទទួលព្រះនាមថាជា “ព្រះបិតានៃវិទ្យាសាស្រ្ដជាតិថៃ” តាមរយៈការដែលទ្រង់បានគណនាដំណើរសូរ្យគ្រាសពេញវង្ស ១៨ សីហា ១៨៦៨ យ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ។ ថ្ងៃទី១៤ មេសា ១៩៨២ រដ្ឋាភិបាលថៃបានកំណត់យកថ្ងៃទី១៨ សីហារៀងរាល់ឆ្នាំជាទិវាវិទ្យាសាស្រ្ដជាតិថៃ។ បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃបានចូលមករួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រទេសថៃកាន់តែច្រើនឡើង ជាពិសេសក្នុងរឿងវេជ្ជសាស្រ្ដ គមនាគមន៍ ការសិក្សា និងការទំនាក់ទំនង ធ្វើឱ្យវិទ្យាសាស្រ្ដបច្ចេកទេសនៅប្រទេសថៃមានការរីកចម្រើនយ៉ាងលឿន។ ===ទំនាក់ទំនងអន្ដរជាតិ និងកិច្ចការយោធា=== [[ឯកសារ:Secretary Pompeo Meets With Thai Prime Minister Prayut Chan-o-cha (48437829066).jpg|រូបភាពតូច|រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិច ជួបជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ប្រយុទ្ធ ច័ន្ទ្រឱជា នៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ឆ្នាំ២០១៩។ ]] បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃបានចូលមកមានឥទ្ធិពលកាន់តែខ្លាំងឡើងលើឆាកអន្ដរជាតិដោយបានចូលរួមចំណែកជាមួយអង្គការសហប្រជាជាតិនិងអង្គការក្នុងតំបន់។ ប្រទេសថៃជាសម្ព័ន្ធមិត្ដដ៏សំខាន់របស់អាមេរិក ហើយបានពង្រឹងទំនាក់ទំនងរវាងក្រុមប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន ទាំងក្នុងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ពានិជ្ជកម្ម ធនាគារ នយោបាយ និងផ្នែកវប្បធម៌។ ក្រៅពីនេះ ប្រទេសថៃបានធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការជាមួយអង្គការក្នុងតំបន់ មានដូចជា អង្គការស្ថេរភាពនិងកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការនៅអឺរ៉ុប​ ក្រៅពីនេះ ប្រទេសថៃធ្លាប់បានបញ្ជូនទាហានទៅចូលរួមក្នុងកងកម្លាំងអន្ដរជាតិនៅទីម័រខាងកើត អាហ្កានីស្ថាន អ៊ីរ៉ាក់ ប៊ូរុនឌី និងបច្ចុប្បន្ននៅដាហ៊្វូប្រទេសស៊ូដង់ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសថៃនឹងប្រទេសជិតខាងនៅមានលក្ខណៈទន់ខ្សោយនៅឡើយ។ កងទ័ពថៃត្រូវបានបែងចែកចេញជា ៣ ប្រភេទ គឺ កងទ័ពជើងគោក កងទ័ពជើងទឹក និងកងទ័ពជើងអាកាស។ សព្វថ្ងៃនេះកងទ័ពថៃមានចំនួនសរុប ប្រមាណ ១០២៥៦៤០នាក់ និងមានកម្លាំងត្រៀមជាង ២០០០០០នាក់ ហើយមានកម្លាំងពាក់កណ្ដាលទាហានប្រចាំការប្រមាណ ១១៣៧០០នាក់ ។ ព្រះមហាក្សត្រថៃកាន់តំណែងជាអគ្គមេបញ្ជាការទ័ពដោយនីតិន័យ ដែលបច្ចុប្បន្នគឺព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្រ្ទមហាភូមិពលអាឌុលយ៉ាដេត តែក្នុងកិច្ចប្រតិបត្ដិ កងទ័ពត្រូវនៅក្រោមការគ្រង់គ្រងរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ មានរដ្ឋមន្រ្ដីក្រសួងមហាផ្ទៃជាមេបញ្ជាការ និងនៅក្រោមការបង្គាប់បញ្ជារបស់កងបញ្ជាការកងទ័ពថៃ មានមេបញ្ជាការរបស់កងទ័ពថៃជាមេបញ្ជាការ នៅឆ្នាំគ.ស ២០១០ ក្រសួងមហាផ្ទៃបានប្រើទឹកប្រាក់សរុប ១៥៤០៣២៤៧៨៦០០បាត សម្រាប់ចំណាយក្នុងវិស័យនេះ។        រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ បញ្ញាត្ដិថាកិច្ចការពារប្រទេសជាតួនាទីរបស់ប្រជាជនថៃគ្រប់រូប ជនជាតិថៃទាំងអស់មានតួនាទីបម្រើរាជការយោធា។ កងទ័ពនឹងប្រមូលកេណ្ឌបុរសដែលបានអាយុឈានចូល ២១ ឆ្នាំ ដោយអាស្រ័យតាមព្រះរាជបញ្ញាត្ដិ បម្រើរាជការយោធា គ.ស ១៩៥៤ ដោយនឹងត្រូវហៅមកពិនិត្យឈាម ឬចូលបម្រើកងប្រចាំការ។ រយៈពេលធ្វើការហ្វឹកហាត់នៅចន្លោះពេលពី ៦ ខែទៅ ២ ឆ្នាំអាស្រ័យលើកម្រិតការសិក្សាវិទ្យាការទាហាន និងការស្ម័គ្រចូលធ្វើជាទាហានដោយបើអ្នកទទួលការពិនិត្យឈាមចប់ការសិក្សាមិនទាបជាងកម្រិតបរិញ្ញាបត្រ បើចាប់បានស្លាកពណ៌ក្រហម គឺត្រូវបម្រើរាជការ ១ ឆ្នំាពេញ បើស្ម័គ្រដោយមិនចាប់ស្លាក នឹងបម្រើរាជការត្រឹមតែ ៦ ខែ ជាដើម។ អ្នកដែលចាប់បានស្លាកពណ៌ខ្មៅ មិនបាច់ចូលបម្រើរាជការយោធា បើអ្នកសិក្សាវិទ្យាការទាហានបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់ឆ្នាំទី១ នឹងត្រូវបម្រើរាជការ ១ ឆ្នាំពេញ បើបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់ឆ្នាំទី២ នឹងត្រូវបម្រើរាជការ ៦ ខែ ហើយបើបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់ឆ្នំាទី៣-៥ មិនត្រូវបានបញ្ជូលក្នុងកងប្រចាំការ តែអាចហៅថាពលបាន ក្នុងឋានៈជាទាហានកងជំនួយប្រភេទ១។ ចុងក្រោយ ខាងគេហទំព័រ GlobalFirepower បានចាត់លំដាប់ថ្នាក់ភាពរឹងមាំរបស់កងទ័ពថៃនៅក្នុងលំដាប់ទី១៩ លើពិភពលោក។ == ប្រជាសាស្ត្រ== {{Main|ប្រជាសាស្ត្រថៃ}} [[ឯកសារ:Siriraj Hospital,Bangkok.jpg|រូបភាពតូច|មន្ទីរពេទ្យសិរីរាជនៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ]] ស្ថិតិចំនួនប្រជាជនថៃមានភាពខុសគ្នាអាស្រ័យលើប្រភព។ តាមការប្រមាណរបស់ CIA The World Factbook កាលពីឆ្នំាគ.ស២០១០ ប្រជាជនថៃទាំងអស់ក្នុងប្រទេសមានប្រមាណ ៦៦៤០៤៦៨៨នាក់ ប្រកបដោយថៃសៀម ៧៥% ថៃខ្សែស្រឡាយចិន ១៤% ថៃខ្សែស្រឡាយម៉ាឡាយូ ៣% ។ ប្រទេសថៃជួបនឹងបញ្ហាអត្រាកំណើតទាបជាងមាត្រដ្ឋាន ដោយក្នុងឆ្នាំគ.ស ២០០៨ អត្រាកំណើនរបស់ប្រជាជននៅត្រឹមកម្រិត ១.៥% ហើយមានទំនោរប្រុងនឹងធ្លាក់ចុះនៅត្រឹម ១.៤៥% ក្នុងឆ្នាំគ.ស ២០២៥។ មូលហេតុមកពីមានអត្រាការពន្យាកំណើតខ្ពស់ ៨១% ក្នុងឆ្នំាគ.ស ២០០៨ បើប្រៀបធៀបនឹងអត្រាមរណៈដែលធ្លាក់ចុះក្នុងសតវត្សកន្លងមក ធ្វើឱ្យប្រទេសថៃនឹងមានប្រជាជនជាមនុស្សចាស់កាន់តែច្រើនឡើងក្នុងពេលអនាគត។ ប្រទេសថៃជាប្រទេសដែលមានភាពចម្រុះនៃជនជាតិ ដោយមានទាំងជនជាតិថៃ ថៃខ្សែស្រឡាយឡាវ ថៃខ្សែស្រឡាយមន ថៃខ្សែស្រឡាយខ្មែរ រួមទាំងជនជាតថៃខ្សែស្រឡាយចិន ថៃខ្សែស្រឡាយម៉ាឡាយូ ថៃខ្សែស្រឡាយជ្វា ជនជាតិចាម ជនជាតិវៀតណាម ជនជាតិភូមា និងជនជាតិថៃតំបន់ភ្នំជាតិពន្ធុផ្សេងៗ ដូចជា ការៀង លីស​ ម៉ុង កួយ ជាដើម។​ ក្នុងឆ្នាំkគ.ស ២០១០ តាមរយៈទិន្នន័យរបស់សភាជាតិ ប្រទេសថៃមានកម្លាំងពលកម្មបរទេសស្របច្បាប់ ១.៤លាននាក់ ដោយមានបន្ថែមទៀតស្មើដើមដែលនៅមិនទាន់បានចុះបញ្ជី។ តាមរយៈទិន្នន័យការភាសខ្លួនអន្ដរជាតិរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បានបង្ហាញថា ក្នុងឆ្នាំគ.ស ២០០៥ ប្រទេសថៃមានជនភាសខ្លួនចូលមករស់នៅចំនួន ១.០៥លាននាក់ ស្មើនឹង១.៦% នៃចំនួនប្រជាជនសរុប។ ប្រទេសថៃមានការបែងចែកជនជាតិ និងជាតិពន្ធុកម្រិតទាបពេលប្រៀបធៀបនឹងប្រទេសជិតខាង មានការគាំទ្រនយោបាយឥស្សរៈភាពនៃជនជាតិនីមួយៗ អ្នកជំនាញការបស្ចឹមប្រទេសបានកត់ត្រាទុកថា​ ប្រទេសថៃជា “សង្គមដែលមានគ្រោងសាងធូររលុង”។ ===សាសនា=== {{Main|សាសនានៅថៃ}} [[ឯកសារ:Wat Phra Kaew Bangkok42.jpg|រូបភាពតូច|ព្រះសង្ឃថៃនៅវត្តព្រះកែវ]] តាមរយៈការធ្វើជំរឿនប្រជាជនក្នុងឆ្នាំគ.ស ២០១០ ប្រជាជនថៃជាពុទ្ធសាសនិកមាន ៩៣.៤% ដែលចាត់ទុកថាជាសាសនាប្រចាំជាតិរបស់ថៃដោយន័យប្រយោល ថ្វីបើថានៅមិនទាន់មាន​ការបញ្ញត្ដិក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃនៅឡើយក៏ដោយ ទាំងអស់នេះចាត់ទុកបានថា ប្រទេសថៃមានអ្នកគោរពព្រះពុទ្ធសាសនាលំដាប់ខ្ពស់ដែរក្នុងពិភពលោក។ បន្ទាប់មកមានដូចជាសាសនាឥស្លាម មានអ្នកគោរពប្រមាណ​ ៥.២% ដែលភាគច្រើនអាស្រ័យនៅភូមិភាគខាងត្បូងផ្នែកខាងក្រោម ប្រជាជនក្នុងខេត្ដយ៉ាក់ឡា ប៉ាត់តានី ណារ៉ាធិវ៉ាត តំបន់ខ្លះនៃខេត្ដសុងក្លា និងខេត្ដឈុមផន ភាគច្រើនគោរពសាសនាឥស្លាម។ ក្រៅពីនេះនៅមានអ្នកគោរពសាសនាផ្សេងៗ ទៀត ដូចជា គ្រិស្ដ សិខ និងហិណ្ឌូ សរុបប្រមាណ ១.៤% ចំពោះសហគមន៍ជនជាតិជ្វីបវិញ មានប្រវត្ដិជាយូរមកហើយគឺតាំងពីគ្រិស្ដសតវត្សទី១៧ មកម្ល៉េះ។ ===ភាសា=== ប្រទេសថៃមានភាសាថៃជាភាសាផ្លូវការ និងជាភាសាសំខាន់ដែលប្រើសម្រាប់ទាក់ទងគ្នា សម្រាប់ការសិក្សា និងជាភាសានិយាយដែលប្រើជាទូទៅក្នុងប្រទេស ដោយប្រើអក្សរថៃជាទម្រង់មូលដ្ឋានក្នុងការសរសេរ ដែលប្រឌិតឡើងជាផ្លូវការនៅសម័យក្រុងសុខោទ័យដោយផឃុនរាមកំហែងមហារាជ។ ក្រៅអំពីភាសាថៃនៅភូមិភាគកណ្ដាល ភាសាថៃសំនៀងផ្សេងៗ នៅមានការប្រើសម្រាប់និយាយតាមភូមិភាគនីមួយៗ ដូចជា ភាសាថៃភូមិភាគខាងជើង ភាសាថៃភូមិភាគឥសាន និងភាសាថៃភូមិភាគខាងត្បូងជាដើម។ ក្រៅអំពីភាសាថៃ ក្នុងប្រទេសថៃនៅមានការប្រើភាសារបស់ក្រុមជនជាតិភាគតិច ដូចជា ភាសាចិនជាពិសេសសំនៀងតេជីវ ភាសាឡាវនៅភូមិភាគឥសានដែលជួនកាលគេហៅថាភាសាឡាវសំនៀងថៃ ភាសាម៉ាឡាយូប៉ាត់តានីនៅភូមិភាគខាងត្បូង។ ក្រៅពីនេះនៅមានភាសាផ្សេងៗ ទៀតដូចជា ភាសាកួយ ភាសាកាក់យ៉ាខាងកើត ភាសាផួន ភាសាថៃលឺ ភាសាថៃយ៉ៃ រួមទាំងភាសាដែលគេប្រើក្នុងជនជាតិតំបន់ភ្នំ ប្រកបដោយត្រកូលភាសាមន-ខ្មែរ ភាសាវៀតណាម និងភាសាឡាបរី ត្រកូលភាសាអូស្ដ្រូអាស៊ី ដូចជា ភាសាចាម ត្រកូលភាសាចិន-ទីបេ ដូចជា ភាសាម៉ុង ភាសាការៀង និងភាសាតៃផ្សេងៗ ដូចជាភាសាភូថៃ ភាសាសែក ជាដើម។ ភាសានិងអក្សរអង់គ្លេសមានបង្រៀនក្នុងសាលាចំណេះទូទៅនិងសាកលវិទ្យាល័យ តែចំនួនអ្នកដែលចេះភាសាអង់គ្លេសស្ទាត់ជំនាញក្នុងប្រទេសថៃនៅមានចំនួនតិចតួចណាស់ ហើយភាគច្រើននៅតាមតំបន់ទីក្រុង និងក្នុងគ្រួសារដែលមានការសិក្សាខ្ពស់តែប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងផ្នែកសមត្ថភាពនៃការប្រើភាសាអង់គ្លេស ប្រទេសថៃធ្លាប់នៅលំដាប់នាំមុខក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៩៩៧ តែនៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំគ.ស ២០០៦ ថៃបែរជាដើរក្រោយប្រទេសឡាវនិងប្រទេសវៀតណាម។ ===ការអប់រំ=== [[ឯកសារ:Thai students going to school.jpg|រូបភាពតូច|សិស្សានុសិស្សថៃកំពុងធ្វើដំណើរទៅសាលារៀន]] ការតម្រូវឱ្យប្រជាជនត្រូវទទួលការសិក្សាអប់រំនៅប្រទេសថៃមានតាំងពីឆ្នាំគ.ស ១៩២១ មកម្ល៉េះ។ រដ្ឋាភិបាលថៃត្រូវរៀបចំឱ្យមានការសិក្សាថ្នាក់មូលដ្ឋានដោយឥតគិតថ្លៃដល់ប្រជាជនក្នុងរយៈពេល ១២ ឆ្នាំ។ ចំណែកការសិក្សាបែបតម្រូវឱ្យប្រជាជនត្រូវទទួលការសិក្សាអប់រំនាពេលបច្ចុប្បន្នត្រូវបានកំណត់ត្រឹម ៩ ឆ្នាំ មានប្រព័ន្ធសាលារៀនដែលបានរៀបចំទុកមានចាប់តាំងពីកម្រិតមតេយ្យសិក្សា បឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិតាមលំដាប់ តែក្រោយពេលបញ្ចប់ការសិក្សាកម្រិតមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិហើយអ្នកសិក្សាអាចជ្រើសរើសបានរវាងការសិក្សាបន្ដទៅមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ ឬជ្រើសរើសសិក្សាថ្នាក់មុខវិជ្ជាបច្ចេកទេស ឬអាចជ្រើសរើសសិក្សាបន្ដក្នុងស្ថាប័នទាហារ ឬប៉ូលីស។ ក្នុងការសិក្សាបន្ដថ្នាក់ឧត្ដមសិក្សានៅប្រទេសថៃ សិស្សក្នុងកម្រិតមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិត្រូវឆ្លងកាត់ប្រព័ន្ធការទទួលបុគ្គលចូលសិក្សាបន្ដក្នុងកម្រិតឧត្ដមសិក្សា ដែលជាទូទៅត្រូវរៀនចប់ថ្នាក់ទី១២ ។ សាកលវិទ្យាល័យក្នុងប្រទេសថៃត្រូវបានទទួលស្គាល់ក្នុងកម្រិតសាកល មានដូចជា សាកលវិទ្យាល័យមហិឌុល និងសាកលវិទ្យាល័យជុឡាឡុងកន ដែលជាប់ជាសាកលវិទ្យាល័យល្អបំផុតនៅអាស៊ីពី QS Asian University Rankings 2011។ តែទោះជាយ៉ាងណា ក៏នៅមានការព្រួយបារម្ភលើកម្រិតបញ្ញារបស់យុវជនថៃ ដែលតាមរយៈការសិក្សារបស់កាសែតដឺណេសិនបានបញ្ចេញរបាយការណ៍ថា “ក្រមអនាម័យនិងក្រុមសុខភាពចិត្ដនឹងត្រូវទទួលអម្រែកលើសភាពឆ្លាតវៃដែលធ្លាក់ចុះ ក្រោយពេលបានរកឃើញថា កម្រិតបញ្ញាជាមធ្យមនៃក្រុមយុវជនមានទាបជាង ៨០” ។ វជរ ផនរណជេដ្ឋបានធ្វើសេចក្ដីរាយការក្នុងឆ្នាំគ.ស ២០០៦ ថា “អត្រាមធ្យមនៃកម្រិតបញ្ញារបស់ក្មេងថៃនៅរវាងពី ៨៧-៨៨ ដែលស្ថិតនៅក្នុងកម្រិត “ទាបជាងស្ដង់ដា”  បើប្រៀបធៀបនឹងកម្រិតសាកល។ បញ្ហានៃការសិក្សាក្នុងប្រទេសថៃឃើញថា មានការនាំយកនូវវិទ្យាសាស្រ្ដបច្ចេកទេសមកប្រើក្នុងការរៀននិងបង្រៀននៅមានកំណត់។ == វប្បធម៌ == {{Main|វប្បធម៌ថៃ}} វប្បធម៌ថៃបានទទួលឥទ្ធិពលនៃវប្បធម៌ឥណ្ឌា ចិន ខ្មែរនិងដែនដីផ្នែកខ្លះនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍យ៉ាងខ្លាំង។ ពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទ ដែលជាសាសនាដែលមានគេគោរពច្រើនបំផុតនៅប្រទេសថៃ ឈរនៅលើមូលដ្ឋានអត្ដសញ្ញាណនិងជំនឿរបស់ជនជាតិថៃសម័យថ្មី ធ្វើឱ្យព្រះពុទ្ធសាសនានៅប្រទេសថៃមានការអភិវឌ្ឍតាមកាលវេលា ដែលរួមទៅដល់ការរួមយកជំនឿក្នុងស្រុកដែលមកពីសាសនាហិណ្ឌូ ការគោរពខ្មោច និងការគោរពបូជាបុព្វបុរស។ ចំណែកឯពួកមុស្លីមភាគច្រើនរស់នៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ រួមទាំងជនជាតិចិនឯនាយសមុទ្រដែលចូកមកមានការរួមចំណែកសំខាន់នៅក្នុងសង្គមថៃ ជាពិសេសក្នុងតំបន់ទីក្រុងបាងកកនិងតំបន់ជិតខាង ដែលមានការសម្របខ្លួនចូលជាមួយសង្គមថៃបានយ៉ាងល្អ ធ្វើឱ្យក្រុមជនជាតិចិនបានមានតំណែកក្នុងអំណាចខាងសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយ។ វប្បធម៌ថៃមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងវប្បធម៌អាស៊ី ពោលគឺ មានការគោរពបុព្វបុរស ដែលជាការប្រតិបត្ដិតៗ គ្នាជាយូរមកហើយ។ ជនជាតិថៃតែងមានភាពជាម្ចាស់ផ្ទះនិងក្ដីករុណាយ៉ាងល្អ តែក៏មានអារម្មណ៍ក្នុងការបែងចែកវណ្ណៈយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដែរ។ ភាពចាស់ទុំជាផ្នត់គំនិតសំខាន់ម្យ៉ាងក្នុងវប្បធម៌ថៃ មនុស្សចាស់ត្រូវគ្រប់គ្រងមើលថែគ្រួសាររបស់ខ្លួនតាមទំនៀម ហើយប្អូនត្រូវចេះស្ដាប់បង្គាប់បង។ [[ឯកសារ:Thai wedding - conch water.jpg|រូបភាពតូច|សាច់ញាតិចាស់ចាក់ទឹកចេញពីស័ង្ខលើដៃកូនកំលោះ ក្នុង​ពិធី​មង្គល​ការ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ។]] ការរាក់ទាក់តាមប្រពៃណីថៃគឺ ការសំពះ។ អ្នកអាយុតិចតែងតែជាអ្នករាក់ទាក់អ្នកអាយុច្រើនមុន ពេលជួបគ្នា ហើយមនុស្សចាស់សោតក៏នឹងរាក់ទាក់ត្រឡប់ទៅវិញក្នុងលក្ខណៈស្រដៀងៗ គ្នា។ ឋានៈនិងតំណែងក្នុងសង្គមក៏ជាផ្នែកមួយនៃការសម្រេចថាអ្នកណាគួរសំពះអ្នកណាមុន។ ការសំពះចាត់ទុកជាការផ្ដល់សេចក្ដីគោរពនិងការរាប់អាចចំពោះនរណាម្នាក់។ ===សិល្បៈ=== សិល្បៈគំនូរថៃ ជាលក្ខណៈឧត្ដមគតិ ជារូបដែលមាន ២ ករណី ដោយនាំយកវត្ថុនៅជិតទុកខាងក្រោមនៃរូប វត្ថុនៅឆ្ងាយទុកនៅខាងលើរូប ប្រើពណ៌បែបឯករង្គ គឺ​ ប្រើច្រើនពណ៌ តែមានពណ៌លេចធ្លោតែមួយ។ បដិមាកម្មថៃ កាលពីដើមជាងថៃធ្វើរូបបដិមាចំពោះតែវត្ថុសក្ដិសិទ្ធិ ដូចជា ព្រះពុទ្ធរូប ទេវរូប ដោយមានត្រកូលជាងផ្សេងៗ រាប់ចាប់តាំងពីសម័យសុខោទ័យហៅថា ត្រកូលជាងឈៀងសែន ត្រកូលជាងសុខោទ័យ អយុធ្យា និងរតនកោសិន្រ្ទ ដោយប្រើមាសសំរិទ្ធជាវត្ថុសំខាន់ក្នុងការធ្វើរូបបដិមា មុខដំបូងគេឆ្លាក់ដោយក្រមួនឃ្មុំ តុបតែងឱ្យល្អ រួចយកទៅចាក់ពុម្ពលោហៈ បើធៀបនឹងបដិមាធ្វើពីថ្មនៅយុគសម័យមុន បដិមាកម្មសំរិទ្ធមានលក្ខណៈស្រស់ស្អាតជាង។ ស្ថាបត្យកម្មថៃ មានបង្ហាញឱ្យឃើញនៅសម័យក្រោយ មកពីស្នាដៃស្ថាបត្យកម្មភាគច្រើនងាយខូចទ្រុឌទ្រោម ជាពិសេសសំណង់ធ្វើអំពីឈើ ពុំឃើញមានស្លាកស្នាមនៅសម័យបុរាណទេ។ ស្ថាបត្យកម្មថៃបង្ហាញឱ្យឃើញតាមរយៈផ្ទះថៃ វត្ដ វិហារ និងប្រាសាទរាជវាំង ដែលសុទ្ធតែសាងសង់ឡើងឱ្យសមស្របតាមលក្ខណៈអាកាសធាតុ និងការប្រើប្រាស់ជាក់ស្ដែង។   ==ភូមិសាស្ត្រ== ===ចង្វាត (ខេត្ត)=== {{ដើមចំបង|ចង្វាតនៃថៃ}}[[ឯកសារ:Thailand adm location map.svg|ធ្វេង|រូបភាពតូច|351x351ភីកសែល|ផែនទីខេត្តនៃប្រទេសថៃ]] ប្រទេសថៃមាន ៧៥ ខេត្ត​ដែលគេហៅនៅភាសាថៃ ចាំងវ៉ាត់(จังหวัด) (សណ្ដាន​នៃ​ពាក្យ​នេះ មាន​ពាក្យ « ចង្វាត » ដែល​ខ្មែរ​ប្រើប្រាស់​ជា​ធម្មតា​នៅ​សម័យ​មុន​អង្គរ និង​អង្គរ សំរាប់​សំគាល់​សីមា ព្រំ​ប្រទល់ ឬ​ខ្សែ​ក្រវ៉ាត់​នៃ​ព្រំ​ប្រទល់​ដែន ដែល​ជា​កម្មសិទ្ធិ ឬ​ទឹក​ដី​ចំណុះ​របស់​ស្ថាប័ន​ណា​មួយ ឬ​មន្រ្តី​ណា​ម្នាក់ ។ ពាក្យ​នេះ យើង​ឈប់​ប្រើប្រាស់​នៅ​ក្នុង​ភាសា​យើង​ទៅ​ហើយ ប៉ុន្តែ​សៀម​បាន​ខ្ចី​យក​ទៅ​ប្រើ​រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ ដែល​មាន​ន័យ​សំគាល់ ដែនដី​រដ្ឋបាល​ថ្នាក់ « ខេត្ត » ។) <ref>សិលា​ចារឹក​ថ្មី ka 17 នៅ​ប្រាសាទ​អំពិល ខេត្ត ឧត្ដរមានជ័យ</ref>(จังหวัด) និងមានដែ ពីរទីក្រុងដែលជា ស្វ័យយន្តៈ [[ទីក្រុងបាងកក]]​ និង [[ទីក្រុងផាត់ថាយ៉ា]]។ ចង្វាតចែកទៅ [[ស្រុក]] (អាំភើ) និងស្រុកចែកទៅជា ឃុំ/អនុស្រុក (ដាំប៊ូន[តំបន់]) ។​ នៅឆ្នាំ២០០៦មាន ៨៧៧​សង្កាត់ (อำเภอ) និង ៥០ខេត្ត (ស្មើសង្កាត់ក្នុងខណ្ឌខ្មែរ) ទៀត នៅទីក្រុងបង់កក (เขต, ខេត្ត)។ មានដែ [[មាតុធានីរបស់បង់កក]] គឺជាតំបន់ជុំវិញទីក្រុងបង់កក​ ។ [[ឯកសារ:Thailand location relief map.svg|រូបភាពតូច|390x390ភីកសែល|សណ្ឋានដីប្រទេសថៃ]] ==== ភាគកណ្ដាល ==== # [[ខេត្តអាងទង]] # [[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]​ (ក្រុងទេពមហានគរ) # [[ខេត្តពិចិត្រ]] (ខេត្តវិចិត្រ) # [[ខេត្តជ័យនាថ]] # [[ខេត្តកញ្ចនបុរី|ខេត្តកាណចាណាបុរី]] # [[ខេត្តលពបុរី]] (លពបុរី) # [[ខេត្តនគរនាយក]] # [[ខេត្តនគរបឋម]] # [[ខេត្តនន្ទបុរី]] # [[ខេត្តបទុមធានី]] # [[ខេត្តពេជ្របូរណ៍]] # [[ខេត្តអយុធ្យា]] # [[ខេត្តរាជបុរី]] # [[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ]] # [[ខេត្តសមុទ្រសាគរ]] # [[ខេត្តសមុទ្រសង្គ្រាម]] # [[ខេត្តស្រះបុរី]] # [[ខេត្តសិង្ហបុរី]] # [[ខេត្តសុពណ៌បុរី]] (សុវណ្ណបុរី) # [[ខេត្តកំពែងពេជ្រ]] #[[ខេត្តឧទ័យធានី]] [[ឯកសារ:Grand Palace Chakri Mahaprasad.jpg|right|thumb|200px|[[ព្រះបរមមហារាជវាំង]] [[បាងកក]]]] [[ឯកសារ:Bangkok skytrain sunset.jpg|right|thumb|200px|ទេសភាពទីក្រុងបាងកក នាពេលរាត្រី]] [[ឯកសារ:Wat Pho, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 02.jpg|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល|[[វត្តព្រះជេតុពនវិមលមង្គលារាម]] ([[Wat Pho]]) [[ប្រទេសថៃ|បាងកក]] [[ប្រទេសថៃ]]]] [[ឯកសារ:วัดพระศรีรัตนศาสดาราม วัดพระแก้ว กรุงเทพมหานคร - Wat Phra Kaew, Temple of Emerald Buddha, Bangkok, Thailand.jpg|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល|[[វត្តព្រះកែវ]] នៅទីក្រុង[[បាងកក]]]] [[ឯកសារ:Wat Suthat, Bangkok.jpg|right|thumb|200px|[[វត្ត សូថាត់]] Wat Suthat បាងកក]] [[ឯកសារ:Democracy Monument Bangkok 001.JPG|right|thumb|200px|[[វិមានប្រជាធិបតេយ្យ]]]] ==== ភាគខាងកើត ==== # [[ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ]] (ឆ្ជើងទ្រៅ) # [[ខេត្តច័ន្ទបុរី|ខេត្តចន្ទបុរី]] # [[ខេត្តធនបុរី]] (ជលបុរី) # [[ខេត្តប្រាចិនបុរី]] # [[ខេត្តរយ៉ង]] # [[ខេត្តស្រះកែវ]] # [[ខេត្តត្រាច|ខេត្តត្រាត]] ==== ភាគខាងជើង ==== # [[ខេត្តឈៀងម៉ៃ]] # [[ខេត្តឈៀងរ៉ាយ]] # [[ខេត្តកំពែងពេជ្រ]] (កំផែងពេជ្រ) # [[ខេត្តលំប៉ាង]] # [[ខេត្តលំពូន]] # [[ខេត្តម៉ែហងសន]] # [[ខេត្តនគរសួគ៌]] # [[ខេត្តណាន]] # [[ខេត្តព្យៅ]] # [[ខេត្តពេជ្របុរី]] # [[ខេត្តពិស្ណុលោក]] (វិស្ណុលោក) # [[ខេត្តព្រែ]] # [[ខេត្តសុខោទ័យ]] # [[ខេត្តតាក]] # [[ខេត្តឧត្តរឌិត្ថ]] ==== ភាគឦសាន ==== # [[ខេត្តអំណាចច្រើន]] # [[ខេត្តជ័យភូមិ]] # [[ខេត្តកាលសិន្ធុ]] # [[ខេត្តខនកែន]] # [[ខេត្តលើយ]] # [[ខេត្តមហាសារខាម]] # [[ខេត្តមុក្តាហារ]] # [[ខេត្តនគរភ្នំ]] # [[ខេត្តនគររាជ|ខេត្តនគររាជសីមា]] # ខេត្តហ្នងបួលំភូ # [[ខេត្តហ្នងគាយ]] # [[ខេត្តរយឯត]] # [[ខេត្តសកលនគរ]] # [[ខេត្តស៊ីសាកេត]] # [[ខេត្តសុរិន្ទ្រ]] # [[ខេត្តឧប្បលរាជធានី]] # [[ខេត្តឧត្តរធានី]] # [[ខេត្តយសោធរ]] # [[ខេត្តបឹងកាល]] ==== ភាគខាងត្បូង ==== # [[ខេត្តជុម្ពរ]] # [[ខេត្តក្របី]] # [[ខេត្តនគរស្រីធម្មរាជ]] # [[ខេត្តនរាធិវាស]] # [[ខេត្តប៉ាត់តានី|ខេត្តប៉័ត្តានី]] (ប៉ាត់តានី, ប៉័ត្តាណី) # [[ខេត្តផាំងង៉ា]] # [[ខេត្តព័ទ្ទលុង]] # [[ខេត្តភូកេត]] # [[ខេត្តរនង]] # [[ខេត្តស្តូល]] # [[ខេត្តសង្ខលា|ខេត្តសងខ្លា]] # [[ខេត្តសុរាស្ត្រធានី]] # [[ខេត្តត្រាំង]] # [[ខេត្តយលា]] {| class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%" {{Largest cities|country=ថៃ|div_15=ខេត្តបទុមធានី{{!}}បទុមធានី|pop_10=120,045|city_11=ព័ទ្យា{{!}}ទីក្រុងផាត់ថាយ៉ា|div_11=ខេត្តជលបុរី{{!}}ជលបុរី|pop_11=117,371|city_12=នគរស្រីធម្មរាជ{{!}}ទេសបាលនគរនគរស្រីធម្មរាជ|div_12=ខេត្តនគរស្រីធម្មរាជ{{!}}នគរស្រីធម្មរាជ|pop_12=104,948|city_13=នគរសួគ៌{{!}}ទេសបាលនគរនគរសួគ៌|div_13=ខេត្តនគរសួគ៌{{!}}នគរសួគ៌|pop_13=84,122|city_14=ឡែមឆ្បាំង{{!}}ទេសបាលនគរឡែមឆ្បាំង|div_14=ខេត្តជលបុរី{{!}}ជលបុរី|pop_14=82,960|city_15=រង្សិត{{!}}ទេសបាលនគររង្សិត|pop_15=81,084|city_10=ខនកែន{{!}}ទេសបាលនគរខនកែន|city_16=ភូកេត{{!}}ទេសបាលនគរភូកេត|div_16=ខេត្តភូកេត{{!}}ភូកេត|pop_16=78,923|city_17=នគរបឋម{{!}}ទេសបាលនគរនគរបឋម|div_17=ខេត្តនគរបឋម{{!}}នគរបឋម|pop_17=77,651|city_18=ឧប្បលរាជធានី{{!}}ទេសបាលនគរឧប្បលរាជធានី|div_18=ខេត្តឧប្បលរាជធានី{{!}}ឧប្បលរាជធានី|pop_18=77,306|city_19=ឈៀងរ៉ាយ{{!}}ទេសបាលនគរឈៀងរ៉ាយ|div_19=ខេត្តឈៀងរ៉ាយ{{!}}ឈៀងរ៉ាយ|pop_19=74,226|city_20=ពិស្ណុលោក{{!}}ទេសបាលនគរពិស្ណុលោក|div_20=ខេត្តពិស្ណុលោក{{!}}ពិស្ណុលោក|div_10=ខេត្តខនកែន{{!}}ខនកែន|pop_9=130,114|kind=ធំ|city_4=រហាតយ៉ៃ{{!}}ទេសបាលនគរហាតយ៉ៃ|stat_ref={{citation needed|date=November 2021}}|div_name=ខេត្ត|city_1=បាងកក (អង្គការរដ្ឋាភិបាលក្នុងតំបន់){{!}}បាងកក|div_1=បាងកក|pop_1=5,686,646|img_1=View from Baiyoke Sky Hotel, Bangkok (7053110333) cropped.jpg|city_2=នន្ទបុរី{{!}}ទេសបាលនគរនន្ទបុរី|div_2=ខេត្តនន្ទបុរី{{!}}នន្ទបុរី|pop_2=255,793|img_2=Nonthaburi - Bangbuathong.jpg|city_3=ប៉ាកក្រេត{{!}}ទេសបាលនគរប៉ាកក្រេត|div_3=ខេត្តនន្ទបុរី{{!}}នន្ទបុរី|pop_3=189,258|img_3=Sunset at pakkred - panoramio.jpg|div_4=ខេត្តសង្ខលា{{!}}សង្ខលា|div_9=ខេត្តសុរាស្ត្រធានី{{!}}សុរាស្ត្រធានី|city_7=ឧត្តរធានី{{!}}ទេសបាលនគរឧត្តរធានី|city_9=សុរាស្ត្រធានី{{!}}ទេសបាលនគរសុរាស្ត្រធានី|pop_8=131,091|div_8=ខេត្តឈៀងម៉ៃ{{!}}ឈៀងម៉ៃ|city_8=ឈៀងម៉ៃ{{!}}ទេសបាលនគរឈៀងម៉ៃ|pop_7=131,192|div_7=ខេត្តឧត្តរធានី{{!}}ឧត្តរធានី|pop_6=131,286|pop_4=159,627|div_6=ខេត្តនគររាជសីមា{{!}}នគររាជសីមា|city_6=នគររាជសីមា{{!}}ទេសបាលនគរនគររាជសីមា|pop_5=132,172|div_5=ខេត្តជលបុរី{{!}}ជលបុរី|city_5=ចៅព្រះយាសុរស័ក្តិ{{!}}ទេសបាលនគរចៅព្រះយាសុរស័ក្តិ|img_4=Skyline of Hat Yai City, June 2012 by.jpg|pop_20=68,898}} <noinclude> == សូមមើលផងដែរ == * [[ភាសាថៃ]] * [[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ]] == ឯកសារយោង == {{reflist}} == តំណភ្ជាប់ក្រៅ == * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Thailand Wikivoyage - Thailand] {{en icon}} * [http://www2.tat.co.th/ Tourism Authority of Thailand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090610055453/http://www.tat.co.th/ |date=2009-06-10 }} {{th icon}} {{Commons&cat|Thailand|Thailand|ថៃ}} {{Geographic location |Centre={{THA}} |North={{MYA}} {{LAO}} |Northeast={{LAO}} |East={{LAO}}<br>{{CAM}} |Southeast=[[ឈូងសមុទ្រថៃ]] |South= {{MAS}} |Southwest=[[សមុទ្រអង់ដាម៉ង់]] |West={{MYA}} |Northwest={{MYA}} }} {{ASEAN}} {{ប្រទេសនៅទ្វីបអាស៊ី}} {{ប្រទេសនិយាយភាសាម៉ាឡេ}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ថៃ| ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះរាជាណាចក្រ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសឧស្សាហកម្មថ្មី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកអាស៊ាន]] nb443om95llhaitumg0pengok0yuscc 0 8555 334413 331517 2026-04-19T11:19:37Z ~2026-21343-07 50583 334413 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musician | Name = សុខ ពិសី | Img =https://scontent.fpnh11-2.fna.fbcdn.net/v/t39.30808-6/569106230_1384401807024719_3758161986707872777_n.jpg?_nc_cat=106&ccb=1-7&_nc_sid=6ee11a&_nc_eui2=AeG_Q0_16WaW21zojRDdfTOC9bw_Zf6jobj1vD9l_qOhuL5AOP8VdLQ-knpR4eeRfC9ROfUUjz5ZC5fUMjNKsFFy&_nc_ohc=mgdQZRzc9LMQ7kNvwFvW8UU&_nc_oc=AdkKO1IL8m0PrfUEFmIn_4ScP7_jv7k4lvhmdJfWiHqOzTLFIZ4GCc6aUJMDs7D1aUM&_nc_zt=23&_nc_ht=scontent.fpnh11-2.fna&_nc_gid=kwoxrPYs_ZlG2EfmkgJuZg&oh=00_AfrJh7A1uTkuxMF4TnPT1vIUUQAOH2wAYDwupgYeHYHdNA&oe=697F53B6 | Img_capt = | Img_size = 180 | Landscape = yes | Background = solo_singer | Birth_name = សុខ ពិសី | Alias = | Blood = O | School_background = | Birth_day = 19 ធ្នូ 187 | Birth_place = ក្រុងតាខ្មៅ ខេត្តកណ្ដាល | Died = | Origin = {{KHM}} | Instrument = | Genre = ចម្រៀងសម័យ | Occupation = អ្នកចម្រៀង | Years_active = 2004 - បច្ចុប្បន្ន | Label = | Production = ផលិតកម្មសាន់ដេ | Associated_acts = | Influences = | Current_members = | Past_members = | Notable_instruments = }} កញ្ញា សុខ ពិសី ​កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៩ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៩០ នៅ​ក្រុង​តាខ្មៅ ខេត្ត​កណ្ដាល។ ​ម្ដាយ​ឈ្មោះ រស់ សុគន្ធារី។ ​មាន​បងប្អូន​បី​នាក់ (ប្រុស​២ ស្រី​១) ហើយ​នាង​ជា​កូន​ទី​ពីរ​។ ​សុខ ពិសី មាន​កម្ពស់​១៦៦​សង់ទីម៉ែត្រ និង​មាន​ទម្ងន់​ជា​មធ្យម៥០​គីឡូក្រាម។ សុខ ពិសី បាន​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ថ្នាក់​បាក់ឌុប​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៨។[https://m.freshnewsasia.com/index.php/en/freshnewsplus/166639-2020-07-29-12-06-20.html] ជីវិតស្នេហារបស់កញ្ញា សុខ ពិសី ទទួលបានជោគជ័យ។{{stub}} ==ប្រវត្តិការងារ និងស្នាដៃសិល្បៈ== សុខ ពិសី ​មានចំណូលចិត្តចម្រៀងតាំងតែពីកុមារ ហើយដោយសារ​តែ​ចង់​ក្លាយ​ជា​តារាចម្រៀង​នៅ​វ័យ១៧​ឆ្នាំ យុវតី​ សុខ ពិសី ក៏​បាន​ចូល​ខ្លួន​មក​ហាត់ច្រៀងនៅ​ក្នុង​ក្លិប​សិល្បៈមួយ​កន្លែងក្នុងក្រុងភ្នំពេញ។ ដោយ​មើល​ឃើញ​ថានាង​មាន​ទេពកោសល្យល្អលើវិស័យនេះ កញ្ញា ពិសី បានឈានជើងចូល​ផលិតកម្ម KH ដែលជាផលិតកម្មទី១របស់កញ្ញា​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៥។ លុះ​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៧ តារាចម្រៀង​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ល្បី​រួច​ជាស្រេច​នៅ KH ក៏​បាន​ប្តូរ​ទ្រនំ​ទៅ​កាន់​ផលិតកម្ម ​Nice Star ទាំង​មិនទាន់បានបញ្ចប់កុងត្រាជាមួយផលិតកម្ម KH។ សុខ ពិសី បន្សល់នូវបទពិរោះៗជាច្រើនបទ​ក្នុងផលិតកម្មដំបូងនេះ។ ដោយការព្យាយាម និងខំប្រឹងប្រែងលើវិស័យមួយនេះមិនរាថយនៅឆ្នាំ២០០៨ តារាចម្រៀង​ សុខ ពិសី ក៏​បាន​ក្លាយ​ជា​តារាចម្រៀង​របស់​ផលិតកម្ម​សាន់ដេ រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ​នេះ​ហើយ​កំពុង​ក្រសោប​បាន​ភាព​ល្បីល្បាញ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ផង​ដែរ។ ​ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ សុខ ពិសី បានបង្កើនទឹកដមសម្លេង​ និងធ្វើឲ្យតំលៃខ្លួនក្លាយជាគ្រាប់ពេជ្ររបស់ផលិតកម្ម សានដេ។ កញ្ញា សុខ ពិសី ជាតារាចម្រៀងមួយដួង ដែរបានឈរជើងលើផលិតកម្ម​ សាន់ដេនេះមិនដែល​ងាករេម្ដងណាឡើយ បានបន្សល់បទចម្រៀងពិរោះៗជាច្រើនបទ ដូចជា «សុខសប្បាយទេសង្សារចាស់»​ «លះបង់» «ស្នេហាខ្ញុំមានអ្នកទីបី» ជាពិសេស «យប់នេះខ្ញុំសេដ» «ផ្លូវកម្ម» «ខ្វេះភ្នែកអូនទៅ!» ជាដើម។ និងមានច្រៀងឆ្លើយឆ្លងជាមួយ នាយ​ចើម លោក ខេមរៈ លោក ឆៃ វីរៈយុទ្ធ ជាច្រើនបទទៀត។ សុខ ពិសី បានក្ដោបឪកាសជាតួរឯកបាន3រឿង • បារមីជំនាងផ្ទះ • ពិសស្នេហ៍ • បិសាច ជញ្ជូតឈាម តាមការសង្គេត កញ្ញា​ សុខ ពីសី មិនមែនមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះតែក្នុងប្រទេសប៉ុណ្ណោះទេ យើងនៅចាំបានថាកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧ កន្លងទៅកញ្ញា​ សុខ ពិសី បានទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុន។ ការទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុនជាង១០ថ្ងៃនោះ ជាការចេញទៅច្រៀងជូនសមាគមមួយនៅទីនោះ ដើម្បីប្រមូលយកថវិកាជូនមន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ជា។ នេះបញ្ជាក់ថា​កញ្ញាមានការទាក់ទាញនៅក្រៅប្រទេស និងមានការនិយមគាំទ្រលើតារាចម្រៀងរូបនេះជាខ្លាំងមិនអាចខ្វះបានដែរ។ ហើយជាទឹកចិត្តដ៏មានតំលៃមួយដែលរួមចំណែកក្នុងការលើកំពស់វិស័យមនុស្សធម៌។ ភាពជាក់ស្តែងនិងមិនអាចខ្វះបានខាងលើនេះហើយ ដែលមាន​ក្រុមហ៊ុនផលិតផលលំដាប់ពិភពលោកនានា បានអញ្ជើញកញ្ញាជាតំណាងទូតសុច្ឆន្ទៈនៃផលិតផលរបស់គេ ដូចជាក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទ Vivo, Lux, Fairly lovely, Kongfulong, Zorus Cambodia, Hanna body lotion ​។ល។ ==ជំនួញក្រៅពីសិល្បៈ និងប្រាក់ចំណូល== ចំពោះរឿងជំនួញក្រៅពីវិស័យសិល្បៈ កញ្ញា សុខ ពិសី មានអាជីវកម្មលក់ផលិតផល​តាម​អនឡាញ Gimmick Collagen ដែលមានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងពី អ្នកនិយមផលិតផលនេះ និងទទួលបានការជាវយ៉ាងច្រើនពីអតិថិជន។ តាមការឲ្យដឹងវាជាផលិតផល​ដ៏ពេញនិយមរបស់តារានៅថៃ ហើយចំណែកនាងក៏ប្រើ​ផលិតផលនេះដែរ ទើបធ្វើឲ្យរូបកញ្ញាមានរូបសម្រស់ស្អាតគួរជាទីស្រឡាញ់ពីបុរសៗ។ ដោយភាពល្បីក្នុងវិស័យសិល្បៈក៏ដូចជាសម្រស់គ្មានផ្ទឹមរបស់កញ្ញា សុខ ពិសី ធ្វើឲ្យមានការចាប់អារម្មណ៏ពីម្ចាស់ផលិតផលមួយចំនួន​។ ក្នុងនោះ កញ្ញា សុខ ពិសី ត្រូវបានក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទ Vivo, Lux, Fairly lovely, Kongfulong, Zorus Cambodia, Hanna body lotion អញ្ជើញជាទូតសុច្ឆន្ទៈ ​នៃក្រុមហ៊ុនប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានតំលៃរាប់ម៉ឺនដុល្លារ។ ចំពោះការចេញសម្តែងក្នុងការប្រគំតន្ត្រីម្តង​ៗ មានពី៥០០ដុល្លារទៅ ១០០០ដុល្លារ​។ ចំណែកការចូលរួមច្រៀងជាកិតិ្តយសក្នុងពិធីមង្គលការ​មានពី៣០០ដុល្លារ ទៅ ៤០០ដុល្លារជាដើម។ ==ឯកសារយោង== {{Reflist}}(1)https://m.freshnewsasia.com/index.php/en/freshnewsplus/166639-2020-07-29-12-06-20.html [[Category:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ]] 2ovipy4ahtdkzfom7tj2evw304jtzlg 334414 334413 2026-04-19T11:20:17Z ~2026-21343-07 50583 334414 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musician | Name = សុខ ពិសី | Img =https://scontent.fpnh11-2.fna.fbcdn.net/v/t39.30808-6/569106230_1384401807024719_3758161986707872777_n.jpg?_nc_cat=106&ccb=1-7&_nc_sid=6ee11a&_nc_eui2=AeG_Q0_16WaW21zojRDdfTOC9bw_Zf6jobj1vD9l_qOhuL5AOP8VdLQ-knpR4eeRfC9ROfUUjz5ZC5fUMjNKsFFy&_nc_ohc=mgdQZRzc9LMQ7kNvwFvW8UU&_nc_oc=AdkKO1IL8m0PrfUEFmIn_4ScP7_jv7k4lvhmdJfWiHqOzTLFIZ4GCc6aUJMDs7D1aUM&_nc_zt=23&_nc_ht=scontent.fpnh11-2.fna&_nc_gid=kwoxrPYs_ZlG2EfmkgJuZg&oh=00_AfrJh7A1uTkuxMF4TnPT1vIUUQAOH2wAYDwupgYeHYHdNA&oe=697F53B6 | Img_capt = | Img_size = 180 | Landscape = yes | Background = solo_singer | Birth_name = សុខ ពិសី | Alias = | Blood = O | School_background = | Birth_day = 19 ធ្នូ 187 | Birth_place = ក្រុងតាខ្មៅ ខេត្តកណ្ដាល | Died = | Origin = {{KHM}} | Instrument = | Genre = ចម្រៀងសម័យ | Occupation = អ្នកចម្រៀង | Years_active = 2004 - បច្ចុប្បន្ន | Label = | Production = ផលិតកម្មសាន់ដេ | Associated_acts = | Influences = | Current_members = | Past_members = | Notable_instruments = }} កញ្ញា សុខ ពិសី ​កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៩ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៩០ នៅ​ក្រុង​តាខ្មៅ ខេត្ត​កណ្ដាល។ ​ម្ដាយ​ឈ្មោះ រស់ សុគន្ធារី។ ​មាន​បងប្អូន​បី​នាក់ (ប្រុស​២ ស្រី​១) ហើយ​នាង​ជា​កូន​ទី​ពីរ​។ ​សុខ ពិសី មាន​កម្ពស់​១៦៦​សង់ទីម៉ែត្រ និង​មាន​ទម្ងន់​ជា​មធ្យម៥០​គីឡូក្រាម។ សុខ ពិសី បាន​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ថ្នាក់​បាក់ឌុប​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៨។[https://m.freshnewsasia.com/index.php/en/freshnewsplus/166639-2020-07-29-12-06-20.html] ជីវិតស្នេហារបស់កញ្ញា សុខ ពិសី ទទួលបានជោគជ័យ។{{stub}} ==ប្រវត្តិការងារ និងស្នាដៃសិល្បៈ== សុខ ពិសី ​មានចំណូលចិត្តចម្រៀងតាំងតែពីកុមារ ហើយដោយសារ​តែ​ចង់​ក្លាយ​ជា​តារាចម្រៀង​នៅ​វ័យ១៧​ឆ្នាំ យុវតី​ សុខ ពិសី ក៏​បាន​ចូល​ខ្លួន​មក​ហាត់ច្រៀងនៅ​ក្នុង​ក្លិប​សិល្បៈមួយ​កន្លែងក្នុងក្រុងភ្នំពេញ។ ដោយ​មើល​ឃើញ​ថានាង​មាន​ទេពកោសល្យល្អលើវិស័យនេះ កញ្ញា ពិសី បានឈានជើងចូល​ផលិតកម្ម KH ដែលជាផលិតកម្មទី១របស់កញ្ញា​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៥។ លុះ​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៧ តារាចម្រៀង​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ល្បី​រួច​ជាស្រេច​នៅ KH ក៏​បាន​ប្តូរ​ទ្រនំ​ទៅ​កាន់​ផលិតកម្ម ​Nice Star ទាំង​មិនទាន់បានបញ្ចប់កុងត្រាជាមួយផលិតកម្ម KH។ សុខ ពិសី បន្សល់នូវបទពិរោះៗជាច្រើនបទ​ក្នុងផលិតកម្មដំបូងនេះ។ ដោយការព្យាយាម និងខំប្រឹងប្រែងលើវិស័យមួយនេះមិនរាថយនៅឆ្នាំ២០០៨ តារាចម្រៀង​ សុខ ពិសី ក៏​បាន​ក្លាយ​ជា​តារាចម្រៀង​របស់​ផលិតកម្ម​សាន់ដេ រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ​នេះ​ហើយ​កំពុង​ក្រសោប​បាន​ភាព​ល្បីល្បាញ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ផង​ដែរ។ ​ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ សុខ ពិសី បានបង្កើនទឹកដមសម្លេង​ និងធ្វើឲ្យតំលៃខ្លួនក្លាយជាគ្រាប់ពេជ្ររបស់ផលិតកម្ម សានដេ។ កញ្ញា សុខ ពិសី ជាតារាចម្រៀងមួយដួង ដែរបានឈរជើងលើផលិតកម្ម​ សាន់ដេនេះមិនដែល​ងាករេម្ដងណាឡើយ បានបន្សល់បទចម្រៀងពិរោះៗជាច្រើនបទ ដូចជា «សុខសប្បាយទេសង្សារចាស់»​ «លះបង់» «ស្នេហាខ្ញុំមានអ្នកទីបី» ជាពិសេស «យប់នេះខ្ញុំសេដ» «ផ្លូវកម្ម» «ខ្វេះភ្នែកអូនទៅ!» ជាដើម។ និងមានច្រៀងឆ្លើយឆ្លងជាមួយ នាយ​ចើម លោក ខេមរៈ លោក ឆៃ វីរៈយុទ្ធ ជាច្រើនបទទៀត។ សុខ ពិសី បានក្ដោបឪកាសជាតួរឯកបាន3រឿង • បារមីជំនាងផ្ទះ • ពិសស្នេហ៍ • ព្រាយដែកគោល តាមការសង្គេត កញ្ញា​ សុខ ពីសី មិនមែនមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះតែក្នុងប្រទេសប៉ុណ្ណោះទេ យើងនៅចាំបានថាកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧ កន្លងទៅកញ្ញា​ សុខ ពិសី បានទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុន។ ការទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុនជាង១០ថ្ងៃនោះ ជាការចេញទៅច្រៀងជូនសមាគមមួយនៅទីនោះ ដើម្បីប្រមូលយកថវិកាជូនមន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ជា។ នេះបញ្ជាក់ថា​កញ្ញាមានការទាក់ទាញនៅក្រៅប្រទេស និងមានការនិយមគាំទ្រលើតារាចម្រៀងរូបនេះជាខ្លាំងមិនអាចខ្វះបានដែរ។ ហើយជាទឹកចិត្តដ៏មានតំលៃមួយដែលរួមចំណែកក្នុងការលើកំពស់វិស័យមនុស្សធម៌។ ភាពជាក់ស្តែងនិងមិនអាចខ្វះបានខាងលើនេះហើយ ដែលមាន​ក្រុមហ៊ុនផលិតផលលំដាប់ពិភពលោកនានា បានអញ្ជើញកញ្ញាជាតំណាងទូតសុច្ឆន្ទៈនៃផលិតផលរបស់គេ ដូចជាក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទ Vivo, Lux, Fairly lovely, Kongfulong, Zorus Cambodia, Hanna body lotion ​។ល។ ==ជំនួញក្រៅពីសិល្បៈ និងប្រាក់ចំណូល== ចំពោះរឿងជំនួញក្រៅពីវិស័យសិល្បៈ កញ្ញា សុខ ពិសី មានអាជីវកម្មលក់ផលិតផល​តាម​អនឡាញ Gimmick Collagen ដែលមានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងពី អ្នកនិយមផលិតផលនេះ និងទទួលបានការជាវយ៉ាងច្រើនពីអតិថិជន។ តាមការឲ្យដឹងវាជាផលិតផល​ដ៏ពេញនិយមរបស់តារានៅថៃ ហើយចំណែកនាងក៏ប្រើ​ផលិតផលនេះដែរ ទើបធ្វើឲ្យរូបកញ្ញាមានរូបសម្រស់ស្អាតគួរជាទីស្រឡាញ់ពីបុរសៗ។ ដោយភាពល្បីក្នុងវិស័យសិល្បៈក៏ដូចជាសម្រស់គ្មានផ្ទឹមរបស់កញ្ញា សុខ ពិសី ធ្វើឲ្យមានការចាប់អារម្មណ៏ពីម្ចាស់ផលិតផលមួយចំនួន​។ ក្នុងនោះ កញ្ញា សុខ ពិសី ត្រូវបានក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទ Vivo, Lux, Fairly lovely, Kongfulong, Zorus Cambodia, Hanna body lotion អញ្ជើញជាទូតសុច្ឆន្ទៈ ​នៃក្រុមហ៊ុនប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានតំលៃរាប់ម៉ឺនដុល្លារ។ ចំពោះការចេញសម្តែងក្នុងការប្រគំតន្ត្រីម្តង​ៗ មានពី៥០០ដុល្លារទៅ ១០០០ដុល្លារ​។ ចំណែកការចូលរួមច្រៀងជាកិតិ្តយសក្នុងពិធីមង្គលការ​មានពី៣០០ដុល្លារ ទៅ ៤០០ដុល្លារជាដើម។ ==ឯកសារយោង== {{Reflist}}(1)https://m.freshnewsasia.com/index.php/en/freshnewsplus/166639-2020-07-29-12-06-20.html [[Category:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ]] mjb1h2gwwl2ehiruliamreprq33srah 0 13102 334400 78609 2026-04-19T02:26:15Z ~2026-23974-00 50639 កិលេស 334400 wikitext text/x-wiki {{ធម៌វន្ទនា}} ==កិលេស== ::'''ឯវមេ សុត្តំ''' :(សូត្រនេះឈ្មោះមង្គលសូត្រ) គឺខ្ញុំ (ឈ្មោះអានន្ទ បានស្តាប់មកហើយយ៉ាងនេះថា) ::'''ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ''' :សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់គង់នៅ ក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អានាថបណ្ឌិកសេដ្ឋី ទៀបក្រុងសាវត្ថី ។ ::'''អថខោ អញ្ញតរា ទេវតា អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណា កេវលកប្បំ ជេតវនំ ឧភាសេត្វា''' ::'''យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ''' :លំដាប់នោះឯង ទេវតាអង្គ១ កាលដែលវេលារាត្រីបឋមយាម កន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្មមញ៉ាំងវត្តជេតពន ជុំវិញទាំងអស់ឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ :គង់ក្នុងទីណា ក៏ចូលទៅក្នុងទីនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ទើបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះអង្គដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរនៅក្នុងទីដ៏សមគួរ ::'''ឯកមន្តំ ឋិតា ខោសា ទេវតា ភគវន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ''' :កាលទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ទើបក្រាបទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយពាក្យជាគាថា (យ៉ាងនេះ) ថា ::'''ពហូ ទេវា មនុស្សា ច មង្គលានិ អចិន្តយុំ អាកង្ខមានា សោត្ថានំព្រូហិ មង្គលមុត្តមំ''' :ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយជាច្រើន ប្រាថ្នានូវសេចក្តីសួស្តី បានគិតរកនូវមង្គលទាំងឡាយ សូមព្រះអង្គទ្រង់ព្រះមេត្តា សំដែងប្រាប់នូវមង្គលដ៏ឧត្តម (ព្រះដ៏មាន :ព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដែង តបពាក្យទេវតានោះ ដោយពុទ្ធភាសិតជាគាថា យ៉ាងនេះថា) ::'''អសេវនា ច ពាលានំ បណ្ឌិតានញ្ខ សេវនា បូជា ច បូជនិយានំ ឯតម្មង្គលមុត្តមំ''' :កិរិយាមិនសេពគប់ នូវបុគ្គលពាលទាំងឡាយ១ កិរិយាសេពគប់នូវបុគ្គលជាបណ្ឌិតទាំងឡាយ១ កិរិយាបូជាដល់បុគ្គល ដែលគួរបូជាទាំងឡាយ១ ទាំង៣នេះ ជាមង្គលដ៏ឧត្តម ។ ::'''បដិរូបទេសវាសោ ច បុព្វេ ច កតបុញ្ញតា អគ្គសម្មាបណីធិ ច ឯតម្មង្គលមុត្តមំ''' :កិរិយានៅក្នុងប្រទេសដ៏សមគួរ១ ភាវៈនៃបុគ្គលបានធ្វើបុណ្យ ទុកហើយក្នុងកាលមុន១ កិរិយាដំកល់ខ្លួនដោយប្រពៃ១ ទាំង៣នេះ ជាមង្គលដ៏ឧត្តម ។ ::'''ពាហុសច្ចញ្ច សិប្បញ្ច វិនយោ ច សុសិក្ខិត្តោ សុភាសិតា ច យា វាចា ឯតម្មង្គលមុត្តំ''' :ភាវៈនៃបុគ្គលបានស្តាប់ បានរៀនហើយដោយច្រើន១ សិល្ប៍សាស្ត្រគឺសេចក្តីឆ្លៀវឆ្លាស់ក្នុងហត្ថកម្ម របស់អ្នកបួសនិងគ្រហស្ថ១ វិន័យដែលបុគ្គលសិក្សាដោយប្រពៃ១ :វាចាដែលបុគ្គលពោលត្រឹមត្រូវ១ ទាំង៤នេះ ជាមង្គលដ៏ឧត្តម ។ ::'''មាតាបិតុឧបដ្ឋានំ បុត្តទារស្ស សង្គហោ អនាកុលា ច កម្មន្តា ឯតម្មង្គលមុត្តមំ''' :កិរិយាបំរើនូវមាតា១ កិរិយាបំរើនូវបិតា១ សេចក្តីសង្រ្គោះដល់បុត្រនិងភរិយា១ ការងារទាំងឡាយដែលមិនច្របូកច្របល់១ ទាំង៤នេះ ជាមង្គលដ៏ឧត្តម ។ ::'''ទានញ្ច ធម្មចរិយា ច ញាតិកានញ្ច សង្គហោ អនវជ្ជានិ កម្មានិ ឯតម្មង្គលមុត្តមំ''' :កិរិយាបរិច្ចាគទាន១ កិរិយាប្រព្រឹត្តនូវធម៌១ សេចក្តីសង្រ្គោះ ដល់ញាតិទាំងឡាយ១ ការងារទាំងឡាយដែលមិនមានទោស១ ទាំង៤នេះ ជាមង្គលដ៏ឧត្តម ។ ::'''អារតី វិរតី បាបា មជ្ជបានា ច សញ្ញមោ អប្បមាទោ ច ធម្មេសុ ឯតម្មង្គលមុត្តមំ''' :កិរិយាមិនត្រេកអរក្នុងបាប និងកិរិយាវៀរចាកបាប១ សេចក្តីសង្រួមចាកកិរិយាផឹកនូវទឹកស្រវឹង១ សេចក្តីមិនប្រមាទក្នុងធម៌ទាំងឡាយ១ ទាំង៣នេះ ជាមង្គលដ៏ឧត្តម ។ ::'''គារវោ ច និវាតោ ច សន្តុដ្ឋី ច កតញ្ញតា កាលេន ធម្មស្សវនំ ឯតម្មង្គលមុត្តមំ''' :សេចក្តីគោរពចំពោះបុគ្គល ដែលគួរគោរព១ កិរិយាប្រព្រឹត្តបន្ទាបនូវខ្លួន១ សេចក្តីត្រេកអរចំពោះរបស់ដែលមាន១ ភាវៈនៃបុគ្គលអ្នកដឹងនូវឧបការៈ ដែលអ្នកដទៃ :ធ្វើហើយដល់ខ្លួន១ កិរិយាស្តាប់នូវធម៌តាមកាល១ ទាំង៥នេះ ជាមង្គលដ៏ឧត្តម ។ ::'''ខន្តី ច សោវចស្សតា សមណានញ្ច ទស្សនំ កាលេន ធម្មសាកច្ឆា ឯតម្មង្គលមុត្តមំ''' :សេចក្តីអត់ធន់១ ភាវៈនៃបុគ្គលដែល គេប្រដៅបានដោយងាយ១ កិរិយាបានឃើញបានជួបនូវសមណៈទាំងឡាយ១ ធម្មសាកច្ឆាគឺកិរិយា សន្ទនាទៅវិញទៅមក នូវធម៌ :តាមកាល១ ទាំង៤នេះ ជាមង្គលដ៏ឧត្តម ។ ::'''តបោ ច ព្រហ្មចរិយញ្ច អរិយសច្ចាន ទស្សនំ និព្វានសច្ឆិកិរិយា ច ឯតម្មង្គលមុត្តមំ''' :សេចក្តីព្យាយាមដុតនូវបាបធម៌១ កិរិយាប្រព្រឹត្តនូវធម៌ដ៏ប្រសើរ១ កិរិយាឃើញនូវអរិយសច្ចៈទាំងឡាយ១ កិរិយាធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន១ ទាំង៤នេះ ជាមង្គលដ៏ឧត្តម ។ ::'''ផុដ្ឋស្ស លោកធម្មេហិ ចិត្តំ យស្ស ន កម្បតិ អសោកំ វិរជំ ខេមំ ឯតម្មង្គលមុត្តមំ''' :ចិត្តនៃបុគ្គលឯណា ដែលលោកធម៌ទាំងឡាយពាល់ត្រូវហើយ មិនរំភើបញាប់ញ័រ១ មិនមានសេចក្តីសោក១ មានធុលីគឺរាគៈទៅប្រោសហើយ១ ជាចិត្តក្សេមក្សាន្ត១ :ទាំង៤នេះ ជាមង្គលដ៏ឧត្តម ។ ::'''ឯតាទិសានិ កត្វាន សព្វត្ថមបរាជិតា សព្វត្ថ សោត្ថឹ គច្ឆន្តិ តន្តេសំ មង្គលមុត្តមន្តិ''' :ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ធ្វើនូវមង្គលទាំងឡាយ ប្រាកដដូច្នេះហើយ ជាអ្នកមិនចាលចាញ់ក្នុងទីទាំងពួង តែងដល់នូវសេរីសួស្តីក្នុងទីទាំងពួង (ម្នាលទេវតា ចូរអ្នកប្រ :កាន់ជឿថា) មង្គលទាំង៣៨ប្រការ មានកិរិយាមិនសេពគប់ នូវបុគ្គលពាលជាដើមនោះ របស់ទេវតានិងមនុស្ស ទាំងអម្បាលណោះ ជាមង្គលដ៏ឧត្តម ។ <br><br> :(គិហិបតិបត្តិពិសេស) [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធម៌វន្ទនា]] [[Category:ព្រះធម៌]] 4skzaav1zvfsps1bmlco2y32w8whb37 0 45705 334404 278516 2026-04-19T05:04:49Z ~2026-23991-40 50642 ពាក្យដែលប្រើខុស 334404 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #008000;" colspan="2"|នាងបក់<br>នាងបក់នាងបោយ<br> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Wat Phra That Ruang Rong-018.jpg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" |[[ទេវរូប]] នាងបក់នាងបោយ [[វត្ត]][[ព្រះ​ផាតុរឿងរ៉ុង]] [[ខេត្តសិរីសាកេត]] [[សៀម|ថៃ]].។ |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''[[សាសនា]]''' | [[សាសនាស្រុក|សាសនាខ្មោច]]<br>[[សាសនាប្រជាប្រិយតៃ|វិញ្ញាណនិយម]]<br>[[សាសនានៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាស្រុកកម្ពុជា]] |- style="vertical-align:center;" |'''សាស្ត្រាវុធក្នុងដៃ''' | ថង់ក្រណាត់បុរាណមានលុយនិងមាស<br> |- style="vertical-align:center;" |'''[[ព្រះទេវី|ទេពធីតា]]រក្សារបស់''' | ទ្រព្យសម្បត្តិ |- style="vertical-align:center;" |'''យាន្តជំនិះ''' | បក្សី |- style="vertical-align:center;" |'''លំនៅស្ថាន ''' | [[មាស]]<br>ទ្រព្យសម្បត្តិ |- style="vertical-align:center;" |'''ភេទ ''' | ស្ត្រី |} {{multiple image|total_width=300|perrow=2 | header = [[ទេវរូប]]នាងបក់នាងបោយ | image1 = YosriNanKwat.jpg|caption1= [[ទេវរូប]]នាងបក់នាងបោយ. }} '''ព្រះនាងបក់''' ឬ '''នាងបក់នាងបោយ''' ({{lang-lo|ພະແມ່ນາງກວັກ }} , {{lang-en|Goddess Nang Kwak }} , {{lang-th| พระแม่นางกวัก , แม่นางกวักนางโกย }} ) គឺ [[ព្រះទេវី|ទេពធីតា]]រក្សាទ្រព្យសម្បត្តិក្នុង[[សាសនាស្រុក|សាសនាខ្មោច]] សាសនាបុរាណក្នុងប្រទេស​[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|កម្ពុជា]]([[ខ្មែរ]]), [[ថៃ]], [[ឡាវ]], [[ភូមា]] (សព្វ​ថ្ងៃ​ហៅ​ថា មីយ៉ាន់ម៉ា) ព្រះនាងគឺ [[ព្រះទេវី|ទេពធីតា]]នៃក្នុង[[សាសនាស្រុក|សាសនាខ្មោច]].,[[ព្រះទេវី|ទេពធីតា]]នៃទ្រព្យសម្បត្តិ [[ព្រះទេវី|ទេពធីតា]]នៃទ្រព្យ.,[[ព្រះទេវី|ទេពធីតា]] ​តំណាង​ទ្រព្យសម្បត្តិ [[ព្រះទេវី|ទេពធីតា]]​តំណាង​សោភណភាព៕ ៕៚.<ref>https://phnorpream.wordpress.com/%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%98%E1%9E%B7%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9A%E1%9E%BC%E1%9E%94%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%84%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%97%E1%9E%96%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%84%E1%9E%94/</ref> ==កំណត់== {{commons category|Nang Kwak|នាងបក់នាងបោយ}} {{Reflist}} == មើលផងដែរ == *[[យាយ ម៉ៅ|លោកយាយម៉ៅ]] *[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ]] *[[សាសនាស្រុក|សាសនាខ្មោច]] *[[សាសនាប្រជាប្រិយតៃ]] *[[ព្រះម៉ែជំនាងទូក |ជំនាងទូក]] *[[ព្រះនាងសុនទរីវាណី]] *[[ព្រះភូមិទេវតា]] *[[រានទេវតា]] *[[ព្រះមហាជ័យពៃរស្រព]] *[[រុក្ខទេវតា]] *[[យ័ន្ត]] [[Category:សាសនា]] 5nz77jm37yf47m5mtgp9m7i1f6efw74 0 45741 334403 272296 2026-04-19T05:00:06Z ~2026-23991-40 50642 334403 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ជំនាងទូក<br>[[ព្រះទេវី|ទេពធីតា]]ជំនាងទូក. | image = Dancing on the racing boats.jpg|200px | caption = រូបជំនាងទូក([[ព្រះទេវី|ទេពធីតា]]ជំនាងទូក) - [[ពិធីបុណ្យអុំទូក]]. }} '''ជំនាងទូក''' ឬ '''[[ព្រះទេវី|ទេពធីតា]]ជំនាងទូក''' ({{lang-lo|ພະແມ່ແມ່ຍ່ານາງ , ແມ່ຍ່ານາງ }} , {{lang-en|Goddess guardian of boat }} , {{lang-th| พระแม่ย่านาง , แม่ย่านาง }} ) គឺ [[ព្រះទេវី|ទេពធីតា]]តេបធីតានៃអ្នកថែរក្សាទូកក្នុង[[សាសនាស្រុក|សាសនាខ្មោច]] សាសនាបុរាណក្នុងប្រទេស​[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|កម្ពុជា]]([[ខ្មែរ]]), [[ថៃ]], [[ឡាវ]], [[ភូមា]] (សព្វ​ថ្ងៃ​ហៅ​ថា មីយ៉ាន់ម៉ា).៕ == មើលផងដែរ == *[[យាយ ម៉ៅ|លោកយាយម៉ៅ]] *[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ]] *[[សាសនាស្រុក|សាសនាខ្មោច]] *[[ព្រះមេស្រូវ]] *[[ព្រះបាទវេស្សវ័ណ(ព្រះពៃស្រពណ៍)]] *[[ព្រះម៉ែនាង​បក់]] *[[ព្រះនាងសុនទរីវាណី]] *[[ព្រះភូមិទេវតា]] *[[រានទេវតា]] *[[ព្រះមហាជ័យពៃរស្រព]] *[[រុក្ខទេវតា]] *[[យ័ន្ត]] *[[តួអង្គនៅក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ]] *[[តួអង្គនៅក្នុងរឿងឃុនឆាង ឃុនផែន]] *[[រាយព្រះនាមទេពធីតារក្សាពិភពលោកក្នុង​នៅសកលលោក]] [[Category:សាសនា]] pen6mgfkj73feczegjbybi7hcc3q5m4 0 45767 334402 317181 2026-04-19T04:58:33Z ~2026-23991-40 50642 334402 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ព្រះនាងកាលី <br> នាងកាលី | image = Sri Veeramakaliamman Temple - Kali.jpg|200px | caption = [[ទេវរូប]][[ព្រះទេវី|ព្រះម៉ែ]]កាលី សិល្បៈឥណ្ឌា។. }} [[ឯកសារ: Maa Bhavatarini's face @ Dakshineshwar Kali Temple.JPG |រូបភាពតូច| [[ទេវរូប]][[ព្រះទេវី|ព្រះម៉ែ]]កាលី សិល្បៈឥណ្ឌា។.]] [[ឯកសារ: Kali Fatakeshto Arnab Dutta 2010.JPG |រូបភាពតូច|[[ទេវរូប]][[ព្រះទេវី|ព្រះម៉ែ]]កាលី សិល្បៈឥណ្ឌា។.]] នាងកាលី ឬ ព្រះនាងកាលី (ព្រះនាងខ្មៅ។ ពាក្យថា កាលី Kali មានន័យម្យ៉ាងថា ខ្មៅ) ឬ ចៅម៉ែកាលី ឬ នាងព្រះកាលី ឬ ព្រះកាលី ({{lang-lo|ພະແມ່ກາລີ , ພະນາງກາລີ , ເຈ້າແມ່ກາລີ , ພະກາລີ }} , អង់គ្លេស: [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Kali Kali] , {{lang-th| พระแม่กาลี , เจ้าแม่กาลี , พระนางกาลี }} ) គឺ [[រាយព្រះនាមទេវតានំនៃសាសនាព្រាហ្មណ៍ ឬ ហិណ្ឌូ | ទេពធីតានៃ]] [[ព្រហ្មញ្ញ សាសនា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] ឬ[[ហិណ្ឌូសាសនា]]។ ព្រះនាងគឺជាព្រះនៃ ពេលវេលា សេចក្ដីស្លាប់ និងការកម្ទេច (Goddess of time, death and destruction) និងជាប្រពន្ធរបស់ព្រះសិវ:។ Etymologically the term ''Kali'' refers to one who governs time or is black. [[ឯកសារ: 047 Kali (39571937735).jpg |រូបភាពតូច|[[ទេវរូប]][[ព្រះទេវី|ព្រះនាង]]]] == មើលផងដែរ == *[[យាយ ម៉ៅ|លោកយាយម៉ៅ]] *[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ]] *[[សាសនាស្រុក|សាសនាខ្មោច]] *[[ព្រះមេស្រូវ]] *[[ព្រះបាទវេស្សវ័ណ(ព្រះពៃស្រពណ៍)]] *[[ព្រះម៉ែនាង​បក់]] *[[ព្រះនាងសុនទរីវាណី]] *[[ព្រះភូមិទេវតា]] *[[រានទេវតា]] *[[ព្រះមហាជ័យពៃរស្រព]] *[[រុក្ខទេវតា]] *[[យ័ន្ត]] *[[តួអង្គនៅក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ]] *[[តួអង្គនៅក្នុងរឿងឃុនឆាង ឃុនផែន]] *[[រាយព្រះនាមទេពធីតារក្សាពិភពលោកក្នុង​នៅសកលលោក]] [[Category:សាសនា]] f3l3jihbr03fj2fq3arpdwnv6qh7hjk 334405 334402 2026-04-19T05:06:30Z ~2026-23991-40 50642 334405 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ព្រះនាងកាលី <br> នាងកាលី | image = Sri Veeramakaliamman Temple - Kali.jpg|200px | caption = [[ទេវរូប]][[ព្រះទេវី|ព្រះនាង]]កាលី សិល្បៈឥណ្ឌា។. }} [[ឯកសារ: Maa Bhavatarini's face @ Dakshineshwar Kali Temple.JPG |រូបភាពតូច| [[ទេវរូប]][[ព្រះទេវី|ព្រះនាង]]កាលី សិល្បៈឥណ្ឌា។.]] [[ឯកសារ: Kali Fatakeshto Arnab Dutta 2010.JPG |រូបភាពតូច|[[ទេវរូប]][[ព្រះទេវី|ព្រះនាង]]កាលី សិល្បៈឥណ្ឌា។.]] នាងកាលី ឬ ព្រះនាងកាលី (ព្រះនាងខ្មៅ។ ពាក្យថា កាលី Kali មានន័យម្យ៉ាងថា ខ្មៅ) ឬ ចៅម៉ែកាលី ឬ នាងព្រះកាលី ឬ ព្រះកាលី ({{lang-lo|ພະແມ່ກາລີ , ພະນາງກາລີ , ເຈ້າແມ່ກາລີ , ພະກາລີ }} , អង់គ្លេស: [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Kali Kali] , {{lang-th| พระแม่กาลี , เจ้าแม่กาลี , พระนางกาลี }} ) គឺ [[រាយព្រះនាមទេវតានំនៃសាសនាព្រាហ្មណ៍ ឬ ហិណ្ឌូ | ទេពធីតានៃ]] [[ព្រហ្មញ្ញ សាសនា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] ឬ[[ហិណ្ឌូសាសនា]]។ ព្រះនាងគឺជាព្រះនៃ ពេលវេលា សេចក្ដីស្លាប់ និងការកម្ទេច (Goddess of time, death and destruction) និងជាប្រពន្ធរបស់ព្រះសិវ:។ Etymologically the term ''Kali'' refers to one who governs time or is black. [[ឯកសារ: 047 Kali (39571937735).jpg |រូបភាពតូច|[[ទេវរូប]][[ព្រះទេវី|ព្រះនាង]]]] == មើលផងដែរ == *[[យាយ ម៉ៅ|លោកយាយម៉ៅ]] *[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ]] *[[សាសនាស្រុក|សាសនាខ្មោច]] *[[ព្រះមេស្រូវ]] *[[ព្រះបាទវេស្សវ័ណ(ព្រះពៃស្រពណ៍)]] *[[ព្រះម៉ែនាង​បក់|ព្រះនាង​បក់]] *[[ព្រះនាងសុនទរីវាណី]] *[[ព្រះភូមិទេវតា]] *[[រានទេវតា]] *[[ព្រះមហាជ័យពៃរស្រព]] *[[រុក្ខទេវតា]] *[[យ័ន្ត]] *[[តួអង្គនៅក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ]] *[[តួអង្គនៅក្នុងរឿងឃុនឆាង ឃុនផែន]] *[[រាយព្រះនាមទេពធីតារក្សាពិភពលោកក្នុង​នៅសកលលោក]] [[Category:សាសនា]] svr4j0fgqaoxzj37eq88to2zbcbgp38 334406 334405 2026-04-19T05:08:41Z ~2026-23991-40 50642 334406 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ព្រះនាងកាលី <br> នាងកាលី | image = Sri Veeramakaliamman Temple - Kali.jpg|200px | caption = [[ទេវរូប]][[ព្រះទេវី|ព្រះនាង]]កាលី សិល្បៈឥណ្ឌា។. }} [[ឯកសារ: Maa Bhavatarini's face @ Dakshineshwar Kali Temple.JPG |រូបភាពតូច| [[ទេវរូប]][[ព្រះទេវី|ព្រះនាង]]កាលី សិល្បៈឥណ្ឌា។.]] [[ឯកសារ: Kali Fatakeshto Arnab Dutta 2010.JPG |រូបភាពតូច|[[ទេវរូប]][[ព្រះទេវី|ព្រះនាង]]កាលី សិល្បៈឥណ្ឌា។.]] នាងកាលី ឬ ព្រះនាងកាលី (ព្រះនាងខ្មៅ។ ពាក្យថា កាលី Kali មានន័យម្យ៉ាងថា ខ្មៅ) ឬ ព្រះមហាកាលី ឬ ព្រះកាលី ({{lang-lo|ພະແມ່ກາລີ , ພະນາງກາລີ , ເຈ້າແມ່ກາລີ , ພະກາລີ }} , អង់គ្លេស: [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Kali Kali] , {{lang-th| พระแม่กาลี , เจ้าแม่กาลี , พระนางกาลี }} ) គឺ [[រាយព្រះនាមទេវតានំនៃសាសនាព្រាហ្មណ៍ ឬ ហិណ្ឌូ | ទេពធីតានៃ]] [[ព្រហ្មញ្ញ សាសនា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] ឬ[[ហិណ្ឌូសាសនា]]។ ព្រះនាងគឺជាព្រះនៃ ពេលវេលា សេចក្ដីស្លាប់ និងការកម្ទេច (Goddess of time, death and destruction) និងជាមហេសីរបស់ព្រះសិវ:។ Etymologically the term ''Kali'' refers to one who governs time or is black. [[ឯកសារ: 047 Kali (39571937735).jpg |រូបភាពតូច|[[ទេវរូប]][[ព្រះទេវី|ព្រះនាង]]]] == មើលផងដែរ == *[[យាយ ម៉ៅ|លោកយាយម៉ៅ]] *[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ]] *[[សាសនាស្រុក|សាសនាខ្មោច]] *[[ព្រះមេស្រូវ]] *[[ព្រះបាទវេស្សវ័ណ(ព្រះពៃស្រពណ៍)]] *[[ព្រះម៉ែនាង​បក់|ព្រះនាង​បក់]] *[[ព្រះនាងសុនទរីវាណី]] *[[ព្រះភូមិទេវតា]] *[[រានទេវតា]] *[[ព្រះមហាជ័យពៃរស្រព]] *[[រុក្ខទេវតា]] *[[យ័ន្ត]] *[[តួអង្គនៅក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ]] *[[តួអង្គនៅក្នុងរឿងឃុនឆាង ឃុនផែន]] *[[រាយព្រះនាមទេពធីតារក្សាពិភពលោកក្នុង​នៅសកលលោក]] [[Category:សាសនា]] 2bo8i957hsye39demaqy75swhi0ykv2 0 47504 334409 290236 2026-04-19T06:53:19Z ~2026-23926-05 50644 334409 wikitext text/x-wiki   '''នយោបាយនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ''' (ដែលគេស្គាល់ជាទូទៅថា '''[[ឡាវ]]''' ) ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃ [[សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយម]] [[ប្រព័ន្ធសភា|សភា]] [[រដ្ឋឯកបក្ស|ឯកបក្ស]] ។ គណបក្សនយោបាយស្របច្បាប់តែមួយគត់គឺ [[បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ|គណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ]] (LPRP)។ <ref>{{Cite news|date=2018-01-09|title=Laos profile|language=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15355605|access-date=2019-04-26}}</ref> ប្រមុខរដ្ឋគឺ [[ប្រធានាធិបតីឡាវ|ប្រធានាធិបតី]] [[ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត]] ដែលជា [[អគ្គលេខាធិការបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ]] ផងដែរ ធ្វើឱ្យលោកក្លាយជា [[មេដឹកនាំកំពូល]] នៃប្រទេសឡាវ។ ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​គឺ [[នាយករដ្ឋមន្ត្រី|​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី]] [[ផានខាំ វិផាវ៉ាន|ផាន​ខាំ វិ​ផា​វ៉ាន់]] ។ គោល​នយោបាយ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ដោយ​គណបក្ស​តាម​រយៈ [[ការិយាល័យនយោបាយនៃបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវ|​ការិយាល័យ​នយោបាយ]] ​ដែល​មាន​សមាជិក​ទាំង​ប្រាំបួន​ដ៏​មាន​អំណាច និង [[គណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សបដិវត្តន៍ឡាវ|​គណៈកម្មាធិការ​កណ្តាល]] ​ដែល​មាន​សមាជិក​ចំនួន 49 រូប។ ការសម្រេចចិត្តសំខាន់ៗរបស់រដ្ឋាភិបាលត្រូវបានពិនិត្យដោយទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។ == វប្បធម៌នយោបាយ == រដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូងរបស់ឡាវ សរសេរដោយបារាំង និង [[រដ្ឋធម្មនុញ្ញ|រាជាធិបតេយ្យ]] ត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើនៅថ្ងៃទី 11 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1947 ហើយបានប្រកាសថាជារដ្ឋឯករាជ្យមួយនៅក្នុង [[សហភាពបារាំង]] ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្ងៃទី 11 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1957 ដែលត្រូវបានកែប្រែឡើងវិញ បានលុបចោលការយោងទៅលើសហភាពបារាំង ទោះបីជាទំនាក់ទំនងផ្នែកអប់រំ សុខភាព និងបច្ចេកទេសជិតស្និទ្ធជាមួយអតីតអាណានិគមអំណាចនៅតែបន្តកើតមានក៏ដោយ។ ឯកសារឆ្នាំ 1957 ត្រូវបានលុបចោលនៅថ្ងៃទី 3 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1975 នៅពេលដែល [[រដ្ឋកុម្មុយនិស្ត|រដ្ឋកុម្មុយនិស្តមួយ]] ត្រូវបាន [[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងឡាវ|ប្រកាស]] ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីមួយត្រូវបានអនុម័តនៅឆ្នាំ 1991 ហើយបានកំណត់ "តួនាទីនាំមុខ" សម្រាប់បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ (LPRP) ។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ ការបោះឆ្នោតត្រូវបានប្រារព្ធឡើងសម្រាប់ [[រដ្ឋសភាជាតិឡាវ|រដ្ឋសភា]] ថ្មីដែលមាន 85 អាសនៈ ជាមួយនឹងសមាជិកដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយការបោះឆ្នោតសម្ងាត់រហូតដល់អាណត្តិ 5 ឆ្នាំ។ រដ្ឋសភា​នេះ​អនុម័ត​ច្បាប់​ថ្មី​ទាំង​អស់ បើ​ទោះ​បី​ជា​ស្ថាប័ន​ប្រតិបត្តិ​រក្សា​សិទ្ធិ​អំណាច​ក្នុង​ការ​ចេញ​ក្រឹត្យ​ដែល​ជាប់​កាតព្វកិច្ច​ក៏​ដោយ។ [[ការបោះឆ្នោតសភាឡាវឆ្នាំ ២០១៦|ការបោះឆ្នោតចុងក្រោយបំផុត]] បានធ្វើឡើងនៅខែមីនា ឆ្នាំ 2016។ === ការបះបោរ === នៅដើមទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ការវាយប្រហារដោយ [[គ្រាប់បែក]] ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលបានកើតឡើង គួបផ្សំនឹងការបាញ់គ្នាបន្តិចបន្តួចនៅទូទាំងប្រទេសឡាវ។ <ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/859457.stm|title=BBC News - ASIA-PACIFIC - Bomb blast in Laos capital|website=news.bbc.co.uk}}</ref> ក្រុមផ្សេងៗគ្នាបានអះអាងទទួលខុសត្រូវ រួមទាំង [[គណៈកម្មាធិការដើម្បីឯករាជ្យ និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅប្រទេសឡាវ|គណៈកម្មាធិការដើម្បីឯករាជ្យនិងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្នុងប្រទេសឡាវ]] និងចលនាពលរដ្ឋឡាវដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ == អង្គការនីតិប្រតិបត្តិ == {{Office-table}} |[[President of Laos|ប្រធាន]] |[[ប៊ុនញ៉ា វីរៈចិត្ត]] |[[បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវ]] |២០ មេសា ២០១៦ |- |[[Prime Minister of Laos|នាយករដ្ឋមន្រ្តី]] |[[ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត]] |[[បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវ]] |២០ មេសា ២០១៦ |}ប្រធានាធិបតីត្រូវបានជ្រើសរើសដោយរដ្ឋសភាសម្រាប់រយៈពេលប្រាំឆ្នាំ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រី និងទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ត្រូវបានតែងតាំងដោយប្រធានាធិបតី ដោយមានការយល់ព្រមពីរដ្ឋសភាសម្រាប់រយៈពេលប្រាំឆ្នាំ។ ក្នុង​នោះ​មាន​ឧបនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​បួន​រូប​ផង​ដែរ។ កាល​ពី​ការ​រុះរើ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៨ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០០៦ ពួក​គេ​គឺ​ឧត្តម​សេនីយ៍​ទោ។ ឧត្តមសេនីយ៍ ដួងឆាយ ភីឈិត្ត (ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ), [[ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត]] (រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសផងដែរ), [[សោម សាវ៉ាត់ ឡេងសាវ៉ាត|សោមសាវ៉ាត ឡេងសាវ៉ាដ]] និង នាយឧត្តមសេនីយ៍ [[អាសាំង ឡៅលី]] ។ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីដែលមានសមាជិក 28 រូប រួមមាន អូណេចាន់ ធម្មវង្ស ជារដ្ឋមន្ត្រីការងារ ឆាលួន យ៉ាប៉ោហ័រ ជារដ្ឋមន្ត្រីយុត្តិធម៌ ណាំ វីណាកេត ជារដ្ឋមន្ត្រីឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្ម ស៊ីថាហេង ឡាត់សាផន ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម និង សោមម៉ាត ផុលសេនា ជារដ្ឋមន្ត្រីដឹកជញ្ជូន។ == អង្គការនីតិបញ្ញត្តិ == '''[[រដ្ឋសភាជាតិឡាវ|រដ្ឋសភា]]''' មានសមាជិកចំនួន ១៦៤រូប (១៥៨ រូប ជា បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ ៦ ឯករាជ្យ) ជាប់ឆ្នោតសម្រាប់អាណត្តិ ៥ ឆ្នាំ។ == គណបក្សនយោបាយ និងការបោះឆ្នោត == === ការបោះឆ្នោតសភា === {{Office-table}} |[[General Secretary of the Lao People's Revolutionary Party|General Secretary]] |[[Bounnhang Vorachith]] |[[Lao People's Revolutionary Party]] |22 January 2016 |} == អង្គការតុលាការ == === តុលាការប្រជាជនកំពូល === យោងតាមមាត្រា 91 នៃ [[រដ្ឋធម្មនុញ្ញឡាវ|រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេស]] ឡាវ តុលាការប្រជាជននៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ "មានតុលាការប្រជាជនកំពូល តុលាការប្រជាជនក្នុងតំបន់ និងតុលាការយោធា ដូចដែលបានកំណត់ដោយច្បាប់" ។ តុលាការប្រជាជនកំពូលនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1982។ <ref name=":1">{{Cite web|title=ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງສານປະຊາຊົນສູງສຸດ - www.peoplecourt.gov.la|url=http://www.peoplecourt.gov.la/la/1/1-2.html|archivedate=2022-06-18|website=www.peoplecourt.gov.la|access-date=2022-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220618054041/http://peoplecourt.gov.la/la/1/1-2.html|url-status=dead}}</ref> ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៩២ តុលាការប្រជាជនកំពូលនៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ គឺជាស្ថាប័នតុលាការកំពូល ហើយ "ពិនិត្យការវិនិច្ឆ័យ និងការវិនិច្ឆ័យរបស់តុលាការប្រជាជន និងតុលាការយោធា"។ <ref>{{Cite web|title=ສານປະຊາຊົນສູງສຸດ ໄດ້ຈັດງານໂຮມຊຸມນຸມສະເຫຼີມສະຫຼອງວັນສ້າງຕັ້ງສານປະຊາຊົນ ຄົບຮອບ 35 ປີ (15 ສິງຫາ 1982 - 15 ສິງຫາ 2017) - www.peoplecourt.gov.la|url=http://www.peoplecourt.gov.la/la/2016-04-06-02-55-36/2016-04-06-03-37-43/53-2017-07-13-07-32-55.html|archivedate=2022-06-18|website=www.peoplecourt.gov.la|access-date=2022-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220618070542/http://peoplecourt.gov.la/la/2016-04-06-02-55-36/2016-04-06-03-37-43/53-2017-07-13-07-32-55.html|url-status=dead}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web|title=ໝວດທີ X ສານປະຊາຊົນ ແລະ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ - www.peoplecourt.gov.la|url=http://www.peoplecourt.gov.la/la/2/2016-03-30-02-24-51/2016-03-30-02-24-62.html|archivedate=2022-06-18|website=www.peoplecourt.gov.la|access-date=2022-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220618054828/http://peoplecourt.gov.la/la/2/2016-03-30-02-24-51/2016-03-30-02-24-62.html|url-status=dead}}</ref> មាន​ការ​បង្ហាញ​ថា​ស្ត្រី​បាន​បម្រើ​ការ​នៅ​តុលាការ​ខេត្ត។ <ref>{{Cite web|title=ສານປະຊາຊົນພາກໃຕ້ຈັດຕັ້ງພິທີປະກາດການແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ພິພາກສາທີ່ແຂວງຈຳປາສັກ - www.peoplecourt.gov.la|url=http://www.peoplecourt.gov.la/la/2016-04-06-02-55-36/2016-04-06-03-37-43/65-2017-07-13-07-32-62.html|archivedate=2022-06-26|website=www.peoplecourt.gov.la|access-date=2022-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220626033227/http://peoplecourt.gov.la/la/2016-04-06-02-55-36/2016-04-06-03-37-43/65-2017-07-13-07-32-62.html|url-status=dead}}</ref> ជា​ឧទាហរណ៍ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៨ គេ​បាន​ប្រកាស​ថា ណាផាផន ផុងថៃ ត្រូវ​បាន​តែង​តាំង​ជា​ប្រធាន​តុលាការ​តំបន់ ២ [[ខេត្តជ័យបុរី]] ។ <ref>{{Cite web|title=ພິທີ ປະກາດແຕ່ງຕັ້ງ ປະທານສານປະຊາຊົນ ເຂດ 2 ແຂວງໄຊຍະບູລີ - www.peoplecourt.gov.la|url=http://www.peoplecourt.gov.la/la/2016-04-06-02-55-36/2016-04-06-03-37-43/59-2017-07-13-07-32-58.html|archivedate=2022-06-26|website=www.peoplecourt.gov.la|access-date=2022-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220626033658/http://peoplecourt.gov.la/la/2016-04-06-02-55-36/2016-04-06-03-37-43/59-2017-07-13-07-32-58.html|url-status=dead}}</ref> តាមមាត្រា ៩៣ ប្រធាន អនុប្រធាន និងចៅក្រមត្រូវបានតែងតាំង ផ្ទេរ ឬដកចេញដោយគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃរដ្ឋសភា។ ទោះបីជាគណៈកនសិទ្ធិអំណាចសម្រេចក៏ដោយ មាត្រាដដែលនេះចែងថា ប្រធានមានអំណាចមួយចំនួនទាក់ទងនឹងការតែងតាំង ការផ្ទេរ ឬដកតំណែងអនុប្រធាន។ នៅឆ្នាំ ១៩៨៣ អូន នឿ ភិមម៉ាសូន បានក្លាយជាប្រធានតុលាការកំពូលដំបូងគេ។ <ref name=":1"/> បច្ចុប្បន្ន​ប្រធាន​គឺ​លោក ខាំផាន់ សិទ្ធិ​ដាំ​ផា។ === ការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញា === ការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញាសាធារណៈត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1990។ <ref>{{Cite web|title=ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນສູງສຸດ ຫວນຄືນມູນເຊື້ອວັນສ້າງຕັ້ງ 26 ປີ|url=http://www.laosecurity.gov.la/news/i%20ya%20karn.html|archivedate=2016-11-21|website=www.laosecurity.gov.la|access-date=2022-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161121022846/http://laosecurity.gov.la/news/i%20ya%20karn.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=ແຂວງຫຼວງນໍ້າທາສະເຫຼີມສະຫຼອງວັນສ້າງຕັ້ງໄອຍະການປະຊາຊົນຄົບຮອບ 30 ປີ 9 ມັງກອນ 1990 ຫາ 9 ມັງກອນ 2020. {{!}} ຂ່າວສານແຂວງຫຼວງນໍ້າທາ|url=https://lnt-news.org/?p=3828|archivedate=2021-03-15|language=en-US}}{{Dead link|date=តុលា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> មាត្រា ៩៩ នៃ [[រដ្ឋធម្មនុញ្ញឡាវ|រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសឡាវ]] ចែងថា ការិយាល័យមានទំនួលខុសត្រូវលើការ "ត្រួតពិនិត្យ [ត្រួតពិនិត្យ] និងការអនុវត្តច្បាប់ទូទាំងប្រទេស ការពារ[សិទ្ធិ] របស់រដ្ឋ និងសង្គម...[និង] ផលប្រយោជន៍ស្របច្បាប់។ របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ និង​កាត់​ទោស​ជន​ជាប់​ឃុំ​តាម​ច្បាប់»។ ការិយាល័យត្រូវបានរៀបចំតាមបីវិធីដូចខាងក្រោមៈ <ref name=":0"/> <ref>{{Cite web|date=2007|title=ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວສັນຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວັດທະນາຖາວອນ|url=https://www.jica.go.jp/activities/issues/governance/portal/laos/ku57pq00002khhw3-att/manual_investigation_lao.pdf|website=JICA}}</ref> ''ព្រះរាជអាជ្ញាកំពូល'' * ការិយាល័យអគ្គព្រះរាជអាជ្ញា * ការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញានៅកម្រិតបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ ប្រមុខ​រដ្ឋ​អាជ្ញា​កំពូល​ដឹកនាំ​គ្រប់​សកម្មភាព​របស់​ព្រះរាជអាជ្ញា​សាធារណៈ​គ្រប់​កម្រិត។ <ref name=":0"/> សកម្មភាពទាំងអស់ត្រូវបានរាយការណ៍ទៅរដ្ឋសភា។ <ref>{{Cite web|title=ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນເລກທີ..........ອອປສສູງສຸດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ.|url=https://juristact.weebly.com/uploads/1/0/9/9/109947087/%E0%BA%A5%E0%BA%B0%E0%BA%9A%E0%BA%BD%E0%BA%9A%E0%BA%AD%E0%BA%8D%E0%BA%81.pdf|website=ພະແນກສັງລວມ ຫ້ອງການ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນສູງສຸດ}}</ref> ''ការិយាល័យអាជ្ញាកណ្តាល'' * ការិយាល័យអយ្យការខេត្ត ក្រុង * ស្រុក ការិយាល័យព្រះរាជអាជ្ញាសាធារណៈក្រុង (ព្រះរាជអាជ្ញាសាធារណៈស្រុក ឬក្រុង ហៅថា ព្រះរាជអាជ្ញាសាធារណៈក្នុងស្រុក) ''ការិយាល័យព្រះរាជអាជ្ញាយោធា'' បច្ចុប្បន្ន ព្រះរាជ​អាជ្ញា​កំពូល​គឺ​លោក ខាំសាន ស៊ូវង្ស។ === គណៈមេធាវីឡាវ === ចំពោះមេធាវីជាទូទៅ យោងតាមមាត្រាឆ្នាំ 2016 មានមេធាវីចំនួន 188 នាក់នៅក្នុងប្រទេសឡាវ ដែលជាសមាជិកនៃគណៈមេធាវីឡាវ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មេធាវីភាគច្រើនបានចូលបម្រើការងារក្នុងវិស័យរដ្ឋាភិបាល ហើយមិនអនុវត្តច្បាប់ទេ កម្រនឹងគិតអំពីការអនុវត្តក្នុងវិស័យឯកជន។ ខណៈ​មាន​ភស្តុតាង​នៃ​មេធាវី​ជា​ស្ត្រី​ក្នុង​ប្រទេស​ឡាវ ក៏​មិន​មាន​ការ​បង្ហាញ​ពី​របៀប​ដែល​ស្ត្រី​បាន​រត់គេច​ក្នុង​វិស័យ​ច្បាប់​ដែរ។ <ref>{{Cite web|url=https://laotiantimes.com/2016/08/25/lao-legal-market/|title=Lao Legal Market: A Gentle Awakening -|website=laotiantimes.com|archivedate=2017-10-24}}</ref> អនុលោមតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់រដ្ឋសភា លេខ ០២៤/.សជណ (ស្តីពីការអនុម័តច្បាប់ស្តីពីមេធាវី ថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៦) លក្ខខណ្ឌតម្រូវរួមមាន មាន [[បរិញ្ញាបត្រ|សញ្ញាបត្រ]] បរិញ្ញាបត្រ សញ្ជាតិឡាវ និងប្រឡងជាប់ (លក្ខខណ្ឌតម្រូវដាច់ដោយឡែកមានសម្រាប់ជនបរទេស។ មេធាវី)។ ទោះបីជាគណៈមេធាវីឡាវចេញវិញ្ញាបនបត្រដល់និស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកច្បាប់ក៏ដោយ ក៏ក្រសួងយុត្តិធម៌ឡាវជាអ្នកកំណត់ស្តង់ដារបណ្តុះបណ្តាលផ្នែកច្បាប់។ <ref>{{Cite web|date=2016|title=ກ່ຽວກັບການປະກາດໃຊ້ກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍທະນາຍຄວາມ (ສະບັບປັບປຸງ)|url=http://na.gov.la/files/laws/22Anti%20Corruption%20Law17_1_2013%20.pdf|access-date=2022-08-01|archivedate=2021-11-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211102012934/http://www.na.gov.la/files/laws/22Anti%20Corruption%20Law17_1_2013%20.pdf|url-status=dead}}</ref> == រដ្ឋាភិបាល == * កសិកម្ម និងរុក្ខាប្រមាញ់ [[លៀង ធីកែវ]] * អប់រំ និងកីឡា [[សេងឌឿន ឡាចន្ថាប៊ុន]] * ថាមពល និងរ៉ែ [[ខាំម៉ានី អ៊ិនធីឡាត]] * [[ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ (ឡាវ)|ហិរញ្ញវត្ថុ]] [[លៀង ធីកែវ]] * [[សាឡឹម សាយ កុសុមិត|សាឡឹសាយ កុមម៉ាសិត]] ក្រសួងការបរទេស * កិច្ចការផ្ទៃក្នុង (មហាផ្ទៃ) [[ខាំម៉ាញ់ ស៊ុនវីលឿត|ខាំម៉ាញ សូនវិលៀត]] * ឧស្សាហ៍កម្ម និងពាណិជ្ជកម្ម [[ខេមម៉ានី ពលសេនា|ខេមនី ផុលសេណា]] [[ឯកសារ:Bosengkham_Vongdara_(2019).jpg|តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Bosengkham_Vongdara_%282019%29.jpg/220px-Bosengkham_Vongdara_%282019%29.jpg|រូបភាពតូច| បូសេងខាំ វង្សតារា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន វប្បធម៌ និងទេសចរណ៍ឡាវ ក្នុងវេទិកាទេសចរណ៍អាស៊ាន ២០១៩ នៅទីក្រុង ហា ឡុងបាយ៍ ប្រទេសវៀតណាម។ រៀបចំដោយ TTG Events, សិង្ហបុរី]] * ព័ត៍មាន វប្បធម៌ និងទេសចរណ៍ [[បូសេងខម វង្សតារា|បូសេងខាំ វង្សតារា]] * យុត្តិធម៍ [[សាយ សន្តីវង្ស|សាយស៊ី សន្តិវង្ស]] * ការងារ និងសុខុមាលភាពសង្គម [[ខាំផេង សាយសោមផេង|ខាំផេង សាយសំផេង]] * រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ប្រៃសណីយ៍ ទូរគមនាគមន៍ និង​ទូរគមនាគមន៍ លោក [[ថន សាម៉ៃ កុសុមិត|​ថា​ន​សាម៉ៃ កុ​ម៉ាសិត]] * ការពារជាតិ [[ច័ន្ទសាម៉ន ចាន់យ៉ាឡាត]] * ធនធានធម្មជាតិ និងបរិស្ថាន [[សោម ផល្លីណា|សោម៉ាត់ ផុលសេនា]] * ផែនការ និងការវិនិយោគ [[សូផាន់ កែវមណី|សូផាញ កែវមីសាយ]] * [[ក្រសួងសុខាភិបាល (ឡាវ)|ក្រសួងសុខាភិបាល]] [[ប៊ុន គងស៊ីវង|ប៊ុតកុង ស៊ីហាវង្ស]] * [[ឧត្តម​សេនីយ៍​ឯក សោម កែវ ស៊ីឡាវង្ស|ឧត្តមសេនីយទោ សោមកែវសីឡាវង្ស]] សន្តិសុខសាធារណៈ * [[ប៊ុន ចាន់ ស៊ិនថាវង្ស|ប៊ុនចាញ ស៊ិនថាវង្ស]] មន្ទីរសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន == វិមានប្រធានាធិបតី == * លោក ភុងសាវ៉ាត បុប្ផា រដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី == រដ្ឋសភា (ខែមេសា ឆ្នាំ ២០១៦) == * ប្រធានរដ្ឋសភា៖ [[ប៉ានី យ៉ាថរទូ|ប៉ានី យ៉ាថូទូ]] (ជាប់ឆ្នោតឡើងវិញ) * អនុប្រធានរដ្ឋសភា៖ លោក សោម ផាន់ ផេងខាំមី (ជាប់ឆ្នោតឡើងវិញ), សេងនួន សាយឡាត, ប៊ុនផន ប៊ុតតាណាវង្ស និង ស៊ីសាយ ឡឿតមឿងសន == បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវ == === ការិយាល័យនយោបាយ === === លេខាធិការដ្ឋាន === == ការបែងចែករដ្ឋបាល == == ឯកសារយោង == j88ej5011488h9l16995pboit12krex 0 49522 334410 329899 2026-04-19T07:04:12Z ~2026-23958-64 50645 334410 wikitext text/x-wiki '''ក្រុមហ៊ុនអ៊ែបផល''' (ភាសាអង់គ្លេស: Apple Inc) គឺជាក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាពហុជាតិរបស់អាមេរិក ដែលរចនាម៉ូដក្នុងការផលិត និងលក់គ្រឿងអេឡិចត្រូនិក កុំព្យូទ័រ និងសេវាកម្មអនឡាញ។ អ៊ែបផលគឺជាក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាដ៏ធំបំផុតមួយរបស់ពិភពលោក ហើយមានវត្តមានយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងឧស្សាហកម្មផ្សេងៗ រួមទាំង ទូរស័ព្ទ កុំព្យូទ័រផ្ទាល់ខ្លួន ថេប្លេត ឧបករណ៍ពាក់ និងសេវាកម្មឌីជីថល។ អ៊ែបផលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយលោក ស្ទីវ ចប, ស្ទីវ វ៉ូសនៀក និង រ៉ូណាល់ វ៉េន ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំំ១៩៧៦ ហើយដំបូងឡើយផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍន៍ និងលក់កុំព្យូទ័រផ្ទាល់ខ្លួន។ ក្រុមហ៊ុនទទួលបានការទទួលស្គាល់ និងជោគជ័យយ៉ាងទូលំទូលាយជាមួយនឹងការណែនាំរបស់ អ៊ែបផលទី២ (Apple II) នៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ និង ម៉ាកស៊ីនតូស (Macintosh) ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០។ [[ឯកសារ:Logo Apple.inc.gif|រូបភាពតូច|និមិត្តសញ្ញាស្លាកក្រុមហ៊ុនអ៊ែបផល]] [[ឯកសារ:Aerial view of Apple Park dllu.jpg|រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពទីស្នាក់ការកណ្ដាលរបស់ក្រុមហ៊ុនអ៊ែបផល]] អ៊ែបផល មានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងខូពឺទីណូ (Cupertino) រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា ហើយមានហាងលក់រាយទូទាំងពិភពលោក។ ក្រុមហ៊ុនបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាប់លាប់ក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនដែលមានតម្លៃ និងចំណេញបំផុតនៅទូទាំងពិភពលោក ហើយមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យា។ == ឯកសារយោ[[ង]] nv nbv == 2wcwm5zknmz73twwcv7f9c0azx6u0cq 0 53537 334399 334397 2026-04-18T12:09:10Z Asa MILAI 50298 334399 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ណាត់ជួបជាមួយ ប៉ុល ពត|image=Meeting with Pol Pot poster.jpg|caption=ផ្ទាំងរូបភាពចេញផ្សាយក្នុងរោងភាពយន្ត|director=[[ប៉ាន់ រិទ្ធី]]|screenplay=ប៉ាន់ រិទ្ធី<br>ព្យែរ-អ៊ែរវ៉ាន់ ហ្គីយ៉ូម|based on=''[[When the War Was Over|When the War Was Over: Cambodia and the Khmer Rouge Revolution]]'' <br> by [[អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃើរ (អ្នកសារព័ត៌មាន)|អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃើរ]]|producer=ខាធើរីន ដាស់សឺត<br>រ៉ូជើរ ហួង<br>ចាស្ទីន អូ.|starring=[[អ៊ីរ៉េន យ៉ាកូប]]<br>[[ហ្គ្រេហ្គ័រ កូលីន]]<br>ស៊ីរៀល ហ្គីអេ|cinematography=អាយមឺរីក ពីឡាស្គី|editing=ម៉ាទីវ ឡាក្លូ<br>ប៉ាន់ រិទ្ធី|music=ម៉ាក ម៉ាឌើរ|studio=Anupheap Productions<br>CDP|distributor=Sophie Dulac Distribution (France)<br>Westec Media (Cambodia)<ref>{{Cite web |last=Presse |first=Partenaire |date=2024-08-30 |title=Cambodge & Cinéma: «Rendez-vous avec Pol Pot» en route pour la 97e cérémonie des Oscars |url=https://www.cambodgemag.com/post/cambodge-cin%C3%A9ma-rendez-vous-avec-pol-pot-en-route-pour-la-97e-c%C3%A9r%C3%A9monie-des-oscars |access-date=2024-08-30 |website=Cambodge Mag |language=fr}}</ref>|released={{Film date|2024|5|16|[[2024 Cannes Film Festival|Cannes]]|2024|6|5|France|2024|8|9|Cambodia}}|runtime=១១២ នាទី|country=កម្ពុជា<br>បារាំង<br>តួកគី<br>តៃវ៉ាន់<br>កាតា|language=បារាំង<br>ខ្មែរ|budget=|gross=}}''ខ្សែភាពយន្តណាត់ជួបជាមួយ ប៉ុល ពត'' បានចាក់បញ្ចាំងជាលើកដំបូងលើពិភពលោកនៅឯមហោស្រពភាពយន្តកានលើកទី ៧៧ នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៤ ក្នុងផ្នែកចាក់បញ្ចាំងលើកដំបូងនៅទីក្រុងកាន។ <ref>{{Cite web |last=Ntim |first=Zac |date=2024-04-11 |title=Cannes Film Festival Lineup Set: Competition Includes Coppola, Audiard, Cronenberg, Arnold, Lanthimos, Sorrentino & Abbasi's Trump Movie — Full List |url=https://deadline.com/2024/04/cannes-film-festival-lineup-2024-live-francis-ford-coppola-thierry-fremaux-1235881376/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510021739/https://deadline.com/2024/04/cannes-film-festival-lineup-2024-live-francis-ford-coppola-thierry-fremaux-1235881376/ |archive-date=2024-05-10 |access-date=2024-08-30 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> ខ្សែភាពយន្តនេះត្រូវបានជ្រើសរើសជាខ្សែភាពយន្តកម្ពុជាសម្រាប់ [[ពានរង្វាន់អូស្ការសម្រាប់ខ្សែភាពយន្តអន្តរជាតិល្អបំផុត|ពានរង្វាន់ភាពយន្តអន្តរជាតិល្អបំផុត]] នៅឯ [[ពានរង្វាន់អូស្ការលើកទី ៩៧|ពានរង្វាន់អូស្ការលើកទី៩៧]] ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានតែងតាំងទេ។ <ref>{{Cite web |date=August 30, 2024 |title="MEETING WITH POL POT", a film by director Rithy Panh, has been chosen... |url=https://www.facebook.com/COSCawards/posts/pfbid0k1SzmFRZ3iNu81NkiBsJcmtb6P61aDPCbR45bEH58RTUdX59zY9p5vVT6kKp5rwul |access-date=August 30, 2024 |publisher=The Cambodia Oscar Selection Committee (COSC)}}</ref> == សេចក្តីសង្ខេប == [[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ]] ( [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|កម្ពុជា]] ) -- ឆ្នាំ១៩៧៨។ អ្នកកាសែតបារាំងបីនាក់ គឺ លីស អាឡាំង និង ប៉ូល ត្រូវបាន [[ខ្មែរក្រហម]] អញ្ជើញឱ្យធ្វើការសម្ភាសន៍ផ្តាច់មុខជាមួយមេដឹកនាំរបបនេះ គឺ [[ប៉ុលពត|លោក ប៉ុល ពត]] ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃមុនពេលជួបគ្នា ពួកគេត្រូវបានដឹកនាំតាមរយៈការជួបគ្នាជាបន្តបន្ទាប់ ដែលបង្ហាញពីភាពជោគជ័យរបស់រដ្ឋបដិវត្តន៍។ ខណៈពេលដែលលោក អាឡាំង ជាកុម្មុយនិស្ត ហាក់ដូចជាមានជំនឿខ្លាំងលើការអះអាងពីភាពជោគជ័យរបស់របបនេះ លីស និងលោក ប៉ូល មានការសង្ស័យ ដោយឃើញភស្តុតាងនៃការបោកប្រាស់។ លោកស្រី លីស មានការខកចិត្តកាន់តែខ្លាំងចំពោះការបដិសេធរបស់ម្ចាស់ផ្ទះរបស់ពួកគេក្នុងការអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេទៅទស្សនាជនបទ ឬបុគ្គលជាក់លាក់ដែលលោកស្រី លីស បានទាក់ទងជាមួយមុនបដិវត្តន៍។ ដោយ​លួច​ចេញ​ពី​ក្រុម​អ្នក​អមដំណើរ ប៉ូល​បាន​ដើរ​កាត់​ព្រៃ ហើយ​បាន​ជួប​ប្រទះ​នឹង​សាកសព​មនុស្ស និង​ភស្តុតាង​នៃ​ស្ថានភាព​រស់នៅ​ពិត​ប្រាកដ​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​បាន​លាក់បាំង។ កាមេរ៉ា និង​ហ្វីល​របស់​ប៉ូល​ត្រូវ​បាន​ទាហាន​រឹបអូស ទោះបីជា​រ៉ូល​មួយ​ដែល​មាន​រូបថត​សាកសព​មនុស្ស​ត្រូវ​បាន​លីស​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ម៉ាស៊ីន​អង្គុលីលេខ​របស់​នាង​ក៏​ដោយ។ ដោយ​ខឹង​សម្បារ​នឹង​ការ​រៀបចំ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​ពួកគេ ប៉ូល​បាន​វាយប្រហារ​ឆ្មាំ ហើយ​បន្ទាប់​មក​បាន​បាត់​ខ្លួន​ពី​ហ្វីល ដែល​ទំនង​ជា​ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់៖ មន្ត្រី​គណបក្ស​កម្ពុជា​បាន​អះអាង​ផ្សេងៗ​ទៅ​កាន់​អ្នក​កាសែត​ពីរ​នាក់​ដែល​នៅ​សល់​ថា គាត់​ប្រហែល​ជា​បាន​វង្វេង​ក្នុង​ព្រៃ ជា​ចារកម្ម​ឲ្យ CIA ឬ KGB ឬ​ជា​អ្នក​ប្រឆាំង​បដិវត្តន៍។ លីស និង អាឡាំង បានជួបជាមួយ ប៉ុល ពត ក្នុងបទសម្ភាសន៍ខ្លីមួយ និងត្រូវបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ ក្រោយមក អាឡាំង ត្រូវបានផ្តល់ឱកាសឱ្យជួបជាមួយ ប៉ុល ពត ជាលើកទីពីរ ជាលក្ខណៈឯកជន ដែលគាត់បានបង្ហាញការគាំទ្រខាងមនោគមវិជ្ជាចំពោះគោលបំណងរបស់ខ្មែរក្រហម ប៉ុន្តែបានសម្តែងការព្រួយបារម្ភអំពីការអនុវត្តរបស់ពួកគេ និងសមត្ថភាពរបស់រដ្ឋក្នុងការទទួលបានជោគជ័យ។ ក្រោយមកនៅយប់នោះ អាឡាំង ត្រូវបានទាហានម្នាក់បាញ់សម្លាប់នៅក្នុងបន្ទប់គេងរបស់គាត់។ លីស ចាកចេញពីប្រទេសតែម្នាក់ឯង។ == តួសម្ដែង == * [[អ៊ីរ៉េន ចាកុប]] ដើរតួជា លីស ដេលបូ * [[ហ្គ្រេហ្គ័រ កូលីន]] ជា អាឡាំង ការីយូ * ស៊ីរៀល ហ្គេអេ ដើរតួជា ប៉ូល ថូម៉ាស * លីម ប៊ុនហុក ដើរតួជា សេង ខេមរ៉ាដ * ម៉ៅ សូម៉ាលីន ដើរតួជា [[អៀង ធីរិទ្ធ]] * សុវណ្ណ ញ៉េប ដើរតួជា ចាន់ * ពៅ ពិទូ ដើរតួជា [[តាម៉ុក]] * ស៊ីដិន អ៊ីន ដើរតួជា ចុងភៅ​ក្នុង​ហាង​សម្អាងការ * សុភួន ហាស ដើរតួជា [[អៀង សារី]] * ទីត្យា នូហែម ជាអ្នកបកប្រែ * សុខ សុធន ដើរតួជា បុរសចំណាស់ * ហេង សុខគង់ ដើរតួជា ស៊ីគឿន * [[ប៉ាន់ រិទ្ធី|រិទ្ធី ប៉ាន់]] ដើរតួជា [[ប៉ុលពត|ប៉ុល ពត]] (សំឡេង/ស្រមោល) (មិនបានបញ្ជាក់) <ref>{{Cite web |last=Khan |first=Faizal |date=2024-05-19 |title=Cambodian director Rithy Panh on new doc Meeting With Pol Pot: 'All revolutions have good intentions in the beginning' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/cambodian-director-rithy-panh-on-meeting-with-pol-pot-cannes-film-festival-101716109808873.html |access-date=2024-12-16 |website=Hindustan Times |language=en-EN}}</ref> == ចេញផ្សាយ == វា​បាន​ចាក់​បញ្ចាំង​ជា​លើក​ដំបូង​លើ​ពិភពលោក​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៦ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ២០២៤ នៅ​ឯ ​[[មហោស្រពភាពយន្តកាន ឆ្នាំ២០២៤|មហោស្រព​ភាពយន្ត​កាន​លើក​ទី៧៧]] <ref>{{Cite web |last=Durand |first=Manon |date=2024-05-16 |title=Rendez-vous avec Pol Pot, une fiction au service de la mémoire |url=https://www.festival-cannes.com/2024/rendez-vous-avec-pol-pot-une-fiction-au-service-de-la-memoire/ |access-date=2024-08-30 |website=Festival de Cannes |language=fr-FR}}</ref> បន្ទាប់​មក​ត្រូវ​បាន​ចាក់​បញ្ចាំង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៥ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ ២០២៤ នៅ​រោងភាពយន្ត​បារាំង <ref>{{Cite web |title=PREMIERE EXCEPTIONNELLE - CANNES 2024 : RENDEZ-VOUS AVEC POL POT de Rithy Panh, suivie d'une rencontre avec le réalisateur |url=https://dulaccinemas.com/portail/article/175287/premiere-exceptionnelle-cannes-2024-rendez-vous-avec-pol-pot-de-rithy-panh-suivie-d-une-rencontre-avec-le-realisateur |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240830235520/https://dulaccinemas.com/portail/article/175287/premiere-exceptionnelle-cannes-2024-rendez-vous-avec-pol-pot-de-rithy-panh-suivie-d-une-rencontre-avec-le-realisateur |archive-date=2024-08-30 |access-date=2024-08-30 |website=Dulac Cinémas |language=fr}}</ref> និង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៩ ខែ​សីហា ឆ្នាំ ២០២៤ នៅ​រោងភាពយន្ត​កម្ពុជា។ <ref>{{Cite web |title=«Rendez-vous avec Pol Pot»: le dernier long métrage de Rithy Panh |url=https://lepetitjournal.com/cambodge/rendez-vous-avec-pol-pot-le-dernier-long-metrage-de-rithy-panh-390989 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240830235519/https://lepetitjournal.com/cambodge/rendez-vous-avec-pol-pot-le-dernier-long-metrage-de-rithy-panh-390989 |archive-date=2024-08-30 |access-date=2024-08-30 |website=lepetitjournal.com |language=fr}}</ref> == ពិធីទទួលភ្ញៀវ == នៅលើគេហទំព័រ [[អ្នកប្រមូលនិងវាយតម្លៃ|ប្រមូលការវាយតម្លៃ]] [[Rotten Tomatoes]] ការវាយតម្លៃរបស់អ្នករិះគន់ចំនួន ១៩ នាក់ចំនួន ៨៩% គឺវិជ្ជមាន ដោយមានចំណាត់ថ្នាក់ជាមធ្យម ៧.៨/១០។ <ref>{{Cite web |title=Meeting with Pol Pot {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://www.rottentomatoes.com/m/meeting_with_pol_pot |access-date=2024-08-30 |website=www.rottentomatoes.com |language=en}}</ref> [[Metacritic]] ដែលប្រើមធ្យមភាគដែលមានទម្ងន់ បានផ្តល់ពិន្ទុដល់ខ្សែភាពយន្តនេះចំនួន ៨៣ លើ ១០០ ដោយផ្អែកលើអ្នករិះគន់ចំនួន ៨ នាក់ ដែលបង្ហាញពី "ការសាទរជាសកល"។ <ref>{{Cite web |title=Meeting with Pol Pot Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/meeting-with-pol-pot/ |access-date=2025-12-25 |website=www.metacritic.com |language=en}}</ref> == ឯកសារយោង == azvik8c9m0mxu30557nn8tyweyy1j0x 0 53538 334398 2026-04-18T12:07:16Z Asa MILAI 50298 បង្កើតដោយការបកប្រែទំព័រ "[[:en:Special:Redirect/revision/1343830154|Elizabeth Becker (journalist)]]" 334398 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:Elizabeth_Becker_February_2015.jpg|រូបភាពតូច|ប៊ែកឃើរ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៥]] '''អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃើរ''' (កើតថ្ងៃទី ២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៤៧) គឺជាអ្នកកាសែត និងជាអ្នកនិពន្ធជនជាតិអាមេរិក។ គាត់បានសរសេរសៀវភៅចំនួនប្រាំក្បាល ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ច្បាស់បំផុតសម្រាប់ការរាយការណ៍ និងការសរសេររបស់គាត់អំពី [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] ។ == ជីវប្រវត្តិ == អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃើរ បានបញ្ចប់ការសិក្សាពី[[សាកលវិទ្យាល័យវ៉ាស៊ីនតោន]] ជាមួយនឹងសញ្ញាបត្រផ្នែកសិក្សាអាស៊ីខាងត្បូង និងបានសិក្សាភាសានៅ កេនឌ្រីយ៉ា ហិណ្ឌី សាន់ស្ថាន ក្នុងទីក្រុងអាក្រា ប្រទេសឥណ្ឌា។ គាត់ធ្លាប់ជាសមាជិកអេឌែលម៉ាន នៅមជ្ឈមណ្ឌល ចូន សូរិនស្ទីន ស្តីពីសារព័ត៌មាន នយោបាយ និងគោលនយោបាយសាធារណៈ នៅ [[សាលាហាវ៉ាដ កេណ្ណឌី|សាលា ហាវ៉ាដ កេណ្ណឌី]] ។ ឯកសាររបស់គាត់ស្តីពីកម្ពុជា និងខ្មែរក្រហម ត្រូវបានរក្សាទុកនៅបណ្ណាល័យអាស៊ីអាគ្នេយ៍នៃសាកលវិទ្យាល័យវ៉ាស៊ីនតោន ក្នុងនាមជាបណ្តុំអេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃើរ។ ប៊ែកឃើរ គឺជាម្តាយរបស់កូនពេញវ័យពីរនាក់។ នាងបានរៀបការជាមួយលោក [[វីល្លៀម អិល ណាស]] ហើយរស់នៅក្នុងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ឌីស៊ី។ == អាជីព == លោកស្រី បានចាប់ផ្តើមអាជីពជាអ្នករាយការណ៍ព័ត៌មានពីប្រទេសកម្ពុជាក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមវៀតណាម]]សម្រាប់កាសែត [[វ៉ាស៊ីនតោន ប៉ុស្តិ៍]] ក្នុងនាមជា[[អ្នកយកព័ត៌មាន]]ក្នុងស្រុក។ នាងបានចូលរួមជាមួយបុគ្គលិកកាសែតនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។ គាត់គឺជានិពន្ធនាយកជាន់ខ្ពស់ផ្នែកការបរទេសនៃ[[វិទ្យុសាធារណៈជាតិ]] ជាកន្លែងដែលគាត់បានទទួល[[ពានរង្វាន់ DuPont Columbia]] ចំនួនពីរក្នុងនាមជាអ្នកផលិតប្រតិបត្តិ សម្រាប់ការរាយការណ៍អំពីការបោះឆ្នោតប្រជាធិបតេយ្យលើកដំបូងរបស់[[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] និង[[ការប្រល័យពូជសាសន៍រ្វ៉ាន់ដា]]។ លោកស្រី គឺជាអ្នកនិពន្ធសៀវភៅ ''You Don't Belong Here: How Three Women Rewrote the Story of War'' ដែលបានឈ្នះពានរង្វាន់សៀវភៅ Goldsmith ឆ្នាំ ២០២២ ពីសាកលវិទ្យាល័យ Harvard <ref>{{Cite web |date=April 5, 2022 |title=You Don't Belong Here: How Three Women Rewrote the Story of War - Goldsmith Awards |url=https://goldsmithawards.org/honoree/you-dont-belong-here-how-three-women-rewrote-the-story-of-war/}}</ref> និងពានរង្វាន់ Sperber ឆ្នាំ ២០២២ ពីសាកលវិទ្យាល័យ Fordham។ <ref>{{Cite web |date=2022-09-07 |title=Winners Announced for the 2022 Sperber Book Prize |url=https://news.fordham.edu/university-news/winners-announced-for-the-2022-sperber-book-prize/ |access-date=2022-12-26 |website=Fordham Newsroom |language=en-US}}</ref> សៀវភៅដំបូងរបស់នាង ''[[ពេលណាសង្គ្រាមទើបចប់|ពេលណាសង្គ្រាមទើបចប់,ដែលជាសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រសម័យទំនើបនៃប្រទេសកម្ពុជា និងខ្មែរក្រហម]]'' បានឈ្នះពានរង្វាន់សៀវភៅ Robert F. Kennedy។ សៀវភៅនោះរួមបញ្ចូលទាំងដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់នាងមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជាក្រោម [[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]] និងការសម្ភាសន៍ជាមួយ [[ប៉ុលពត|ប៉ុល ពត]] ។ [[ប៉ាន់ រិទ្ធី]] បានផលិតខ្សែភាពយន្តឯកសារ ''[[មជ្ឈមណ្ឌលធនធានសោតទស្សន៍បុប្ផាណា|បុប្ផាណា]]'' ដោយផ្អែកលើអត្ថបទដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ។ ការស៊ើបអង្កេតដំបូងរបស់នាងអំពីខ្មែរក្រហមត្រូវបានរៀបរាប់លម្អិតនៅក្នុង ''សៀវភៅ A Problem from Hell; America in the Age of Genocide'' ដោយ Samantha Power ។ នាងក៏ជាអ្នកនិពន្ធសៀវភៅ ''Overbooked: The Exploding Business of Travel and Tourism'' និង ''America's Vietnam War: A Narrative History for young adults'' ។ លោកស្រី ត្រូវបានកោះហៅឱ្យផ្តល់សក្ខីកម្មក្នុងនាមជាសាក្សីជំនាញនៅចំពោះមុខតុលាការប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរក្រហម ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាផ្លូវការថាជា [[សាលាក្ដីខ្មែរក្រហម|អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា]] ។ === ដំណើរទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៧៨ === នៅក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៨ លោកស្រី គឺជាសមាជិកម្នាក់ រួមជាមួយ [[ម៉ាល់ខូម ខាល៍វែល]] និង [[រីឆាត ឌូម៉ែន]] នៃក្រុមអ្នកកាសែត និងអ្នកនិពន្ធលោកខាងលិចតែមួយគត់ដែលបានមកទស្សនាប្រទេសកម្ពុជាចាប់តាំងពី [[ខ្មែរក្រហម]] ឡើងកាន់អំណាចក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥។ <ref>{{Cite web |title=Ms. Elizabeth Becker {{!}} Drupal |url=https://www.eccc.gov.kh/en/witness-expert-civil-party/ms-elizabeth-becker |access-date=2024-06-04 |website=www.eccc.gov.kh}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[វិគីភីឌា:ត្រូវការអំណះអំណាង|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2023)">ត្រូវការ​សម្រង់</span>]]'' &#x5D;</sup> នៅថ្ងៃទី ២២ ខែធ្នូ ដែលជាថ្ងៃចុងក្រោយរបស់ពួកគេនៅក្នុងប្រទេស អ្នកទាំងបីបានសម្ភាសន៍ ប៉ុល ពត មេដឹកនាំកុម្មុយនិស្តនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ប៉ុល ពត បានប្រាប់ លោកស្រី និង ឌូម៉ែន ថាគាត់រំពឹងថា [[អង្គការសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង|ណាតូ]] នឹងជួយគាត់ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងវៀតណាមកុម្មុយនិស្ត។ គាត់បាននិយាយជាមួយលោកខាល៍វែល អំពីសេដ្ឋកិច្ច។ ពួកគេបានត្រឡប់ទៅផ្ទះសំណាក់របស់ពួកគេវិញនៅ [[ភ្នំពេញ]] នៅពេលដែលនៅម៉ោងប្រហែល ១១:០០ យប់នោះ លោកស្រី ត្រូវបានដាស់ដោយសំឡេងកាំភ្លើង។ នាងបានបោះជំហានចេញពីបន្ទប់គេងរបស់នាង ហើយបានឃើញបុរសកម្ពុជាម្នាក់ដែលប្រដាប់ដោយអាវុធយ៉ាងរឹងមាំ ដែលបានចង្អុលកាំភ្លើងខ្លីមករកនាង។ នាងបានរត់ត្រឡប់ទៅបន្ទប់របស់នាងវិញ ហើយឮសំឡេងមនុស្សកំពុងធ្វើចលនា និងសំឡេងកាំភ្លើងជាច្រើនទៀត។ ជាច្រើនម៉ោងក្រោយមក ជនជាតិខ្មែរម្នាក់បានមកមាត់ទ្វារបន្ទប់គេងរបស់នាង ហើយប្រាប់នាងថា ខាល៍វែល បានស្លាប់។ នាង និង ឌូម៉ែន បានទៅបន្ទប់របស់គាត់។ គាត់ត្រូវបានគេបាញ់ចំទ្រូង ហើយសាកសពបុរសកម្ពុជាម្នាក់ក៏នៅក្នុងបន្ទប់ដែរ ប្រហែលជាបុរសដូចគ្នាដែលបានចង្អុលកាំភ្លើងខ្លីមករក លោកស្រី។ == ឯកសារយោង == [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់]] 2yk4ctmr6k0u5kinz3ec1eafy8vji94 0 53539 334407 2026-04-19T05:35:13Z Asa MILAI 50298 បង្កើតដោយការបកប្រែទំព័រ "[[:en:Special:Redirect/revision/1343604040|Anawrahta]]" 334407 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Anawrahta<br>အနော်ရထာ | title = King of Pagan | image = File:Anawrahta at National museum.JPG | caption = Statue of Anawrahta | succession = [[List of Burmese monarchs|King of Burma]] | reign = 11 August 1044 – 11 April 1077 | coronation = 16 December 1044 | predecessor = [[Sokkate]] | regent = | reg-type = | successor = [[Saw Lu]] | suc-type = Successor | birth_date = 11 May 1014 <br/> Tuesday, 11th waxing of [[Nayon]] 376 [[Burmese calendar|ME]] | birth_place = [[Bagan|Pagan]] (Bagan) | death_date = {{death date and age|1077|4|11|1014|5|11|df=y}} <br/> Tuesday, 3rd waning of [[Kason]] 439 ME | death_place = [[Bagan|Pagan]] | burial_date = | burial_place = | spouse = [[Pyinsa Kalayani]] <br/> [[Agga Mahethi of Pagan|Agga Mahethi]]<ref name=yt-1-108-2>Yazawin Thit Vol. 1 2012: 108, footnote #2</ref> <br/> [[Saw Mon Hla]] <br/> [[Manisanda]] | issue = [[Kyansittha]] <br/> [[Saw Lu]] | issue-link = | full name = [[Burmese name#Honorifics|Min]] Saw <br/> Mahārājā Sīri Aniruddha Deva | house = [[Pagan dynasty|Pagan]] | father = [[Kunhsaw Kyaunghpyu]] | mother = [[Myauk Pyinthe (Kunhsaw)|Myauk Pyinthe]] | religion = [[Theravada Buddhism]] converted from [[Ari Buddhism]] | type = monarch }} '''អនោរថា មិសោ''' ឬ '''អនុរុទ្ធៈ''' ([[ភាសាភូមា|ភូមា]]: အနော်ရထာ မင်းစော , ១១ មេសា ១០១៤ - ១១ មេសា ១០៧៧ ) គឺជាព្រះមហាក្សត្រ និងជាស្ថាបនិកនៃ[[នគរបាកាន]]។ លោកត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបិតានៃជាតិភូមា អនុរុទ្ធៈបានប្រែក្លាយនគរតូចមួយនៅតំបន់រីងស្ងួតនៃ[[ភូមាខាងលើ]]ទៅជាចក្រភពភូមាដំបូងគេដែលបានបង្កើតជាមូលដ្ឋាននៃភូមា (មីយ៉ាន់ម៉ា) សម័យទំនើប។<ref>Harvey 1925: 34</ref><ref>Htin Aung 1967: 38</ref> [[ប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា]]ដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន ចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ព្រះអង្គនៅរាជ្យបល្ល័ង្កបាកានក្នុងឆ្នាំ ១០៤៤។<ref>Coedès 1968: 133, 148–149, 155</ref> អនុរុទ្ធចៈ បានបង្រួបបង្រួម[[ទន្លេឥរ៉ាវ៉ាឌី|ជ្រលងឥរ៉ាវតី]]ទាំងមូលជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយបានដាក់តំបន់ជុំវិញដូចជា [[រដ្ឋសាន]] និង [[រដ្ឋរ៉ាឃីន|អារ៉ាកាន]] (រ៉ាឃីន) ឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់នគរបាកាន។ គាត់បានបញ្ឈប់ការរុករានអំពីសំណាក់គាត់បានបញ្ឈប់ការរុករាន [[អាណាចក្រខ្មែរ|ចក្រភពខ្មែរ]] ចូលទៅក្នុង [[តំបន់តានីនថារី|ឆ្នេរសមុទ្រតេណាសេរីម]] និងចូលទៅក្នុងជ្រលង [[ទន្លេចៅព្រះយា|មេណាមខាងលើ]] ដោយជោគជ័យ ដោយធ្វើឱ្យបាកានក្លាយជានគរដ៏ខ្លាំងមួយក្នុងចំណោមនគរពីរនៅភូមិភាគ [[អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក]] ។ ក្នុងនាមជាអ្នកកាន់វិន័យយ៉ាងតឹងរ៉ឹង អាណារ័ត្នបានអនុវត្តកំណែទម្រង់សង្គម សាសនា និងសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗជាបន្តបន្ទាប់ ដែលនឹងមានផលប៉ះពាល់យូរអង្វែងនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា។ កំណែទម្រង់សង្គម និងសាសនារបស់ព្រះអង្គក្រោយមកបានវិវត្តទៅជា[[វប្បធម៌ភូមា]]សម័យទំនើប។ ដោយការសាងសង់[[ទំនប់ទឹក]]ជាបន្តបន្ទាប់ ព្រះអង្គបានប្រែក្លាយតំបន់ស្ងួតហួតហែងជុំវិញបាកានទៅជាជង្រុកស្រូវសំខាន់ៗនៃភូមាខាងលើ ដែលផ្តល់ឱ្យភូមាខាងលើនូវមូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ចដ៏យូរអង្វែងមួយ ដើម្បីគ្របដណ្ដប់លើជ្រលងភ្នំឥរាវតី និងតំបន់ជុំវិញរបស់វានៅក្នុងសតវត្សបន្តបន្ទាប់។ ព្រះអង្គ​បាន​បន្សល់​ទុក​ប្រព័ន្ធ​រដ្ឋបាល​ដ៏​រឹងមាំ​មួយ ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​បាកាន​ជំនាន់​ក្រោយៗ​ទាំងអស់​បាន​អនុវត្ត​តាម​រហូត​ដល់​ការ​ដួលរលំ​នៃ​រាជវង្ស​នៅ​ឆ្នាំ ១២៨៧។ ភាពជោគជ័យ និង​ភាពយូរអង្វែង​នៃ​ការត្រួតត្រា​របស់​បាកាន​លើ​ជ្រលង​ឥរាវតី​បាន​ដាក់​គ្រឹះ​សម្រាប់​ការ​កើនឡើង​នៃ​ភាសា និង​វប្បធម៌​ភូមា ការ​រីក​រាលដាល​នៃ​[[ជនជាតិភូមា|ជនជាតិ​ភូមា]]​នៅ​ភូមា​ខាងលើ។ មរតករបស់អនុរុទ្ធៈបានលាតសន្ធឹងហួសពីព្រំដែននៃប្រទេសភូមាសម័យទំនើប។ ការឱបរឹតការឱប [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] និងភាពជោគជ័យរបស់ទ្រង់ក្នុងការបញ្ឈ[[ថេរវាទ|រុនរាន]]ារឈានទៅមុខនៃចក្រភពខ្មែរ ដែលជរដ្ឋ [[មហាយាន]] បានផ្តល់ឱ្យសាលាពុទ្ធសាសនា ដែលធ្លាប់បានដកថយនៅកន្លែងផ្សេងទៀតនៅ [[អាស៊ីខាងត្បូង]] និង [[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]] នូវការសម្រាកលំហែកាយ និងជម្រកសុវត្ថិភាពដ៏ចាំបាច់។ ភាពជោគជ័យនៃរាជវង្សបាកានបានធ្វើឱ្យការរីកចម្រើននៅពេលក្រោយនៃព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទនៅ [[អាណាចក្រឡានណា|លានណា]] (ភាគខាងជើងប្រទេសថៃ) [[អាណាចក្រសុខោទ័យ|សៀម]] (កណ្តាលប្រទេសថៃ) [[ឡានសាង|ឡានជាង]] (ឡាវ) និងចក្រភពខ្មែរ (កម្ពុជា) ក្នុងសតវត្សទី១៣ និងទី១៤ អាចធ្វើទៅបាន។ អនុរុទ្ធៈ គឺជាព្រះមហាក្សត្រដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយអង្គនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា។ រឿងរ៉ាវជីវិត (រឿងព្រេង) របស់ព្រះអង្គ គឺជារឿងព្រេងនិទានដ៏សំខាន់មួយនៃរឿងព្រេងនិទានភូមា ហើយត្រូវបានរៀបរាប់ឡើងវិញនៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ និងល្ខោនដ៏ពេញនិយម។ == ឯកសារយោង == tiw4v4pxupfpz4jacu19ydlqyw8f88h 334408 334407 2026-04-19T05:41:22Z Asa MILAI 50298 334408 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = អនោរថា<br>အနော်ရထာ | title = រាជវង្សបាកាន | image = File:Anawrahta at National museum.JPG | caption = រូបសំណាកអនោរថា | succession = [[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រភូមា|ព្រះមហាក្សត្រភូមា]] | reign = ១១ សីហា ១០៤៤ – ១១ មេសា ១០៧៧ | coronation = ១៦ ធ្នូ ១០៤៤ | predecessor = [[Sokkate]] | regent = | reg-type = | successor = [[សោ លូ]] | suc-type = អ្នកស្នងតំណែង | birth_date = 11 May 1014 <br/> Tuesday, 11th waxing of [[Nayon]] 376 [[Burmese calendar|ME]] | birth_place = [[បាកាន]] | death_date = {{death date and age|1077|4|11|1014|5|11|df=y}} <br/> Tuesday, 3rd waning of [[Kason]] 439 ME | death_place = [[បាកាន]] | burial_date = | burial_place = | spouse = [[Pyinsa Kalayani]] <br/> [[Agga Mahethi of Pagan|Agga Mahethi]]<ref name=yt-1-108-2>Yazawin Thit Vol. 1 2012: 108, footnote #2</ref> <br/> [[Saw Mon Hla]] <br/> [[Manisanda]] | issue = [[ក្យាន់ស៊ីថា]] <br/> [[សោ លូ]] | issue-link = | full name = [[Burmese name#Honorifics|Min]] Saw <br/> Mahārājā Sīri Aniruddha Deva | house = [[Pagan dynasty|បាកាន]] | father = [[Kunhsaw Kyaunghpyu]] | mother = [[Myauk Pyinthe (Kunhsaw)|Myauk Pyinthe]] | religion = [[ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] បានប្តូរពី [[ព្រះពុទ្ធសាសនាអារី]] | type = មហាក្សត្រ }} '''អនោរថា មិសោ''' ឬ '''អនុរុទ្ធៈ''' ([[ភាសាភូមា|ភូមា]]: အနော်ရထာ မင်းစော , ១១ មេសា ១០១៤ - ១១ មេសា ១០៧៧ ) គឺជាព្រះមហាក្សត្រ និងជាស្ថាបនិកនៃ[[នគរបាកាន]]។ លោកត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបិតានៃជាតិភូមា អនុរុទ្ធៈបានប្រែក្លាយនគរតូចមួយនៅតំបន់រីងស្ងួតនៃ[[ភូមាខាងលើ]]ទៅជាចក្រភពភូមាដំបូងគេដែលបានបង្កើតជាមូលដ្ឋាននៃភូមា (មីយ៉ាន់ម៉ា) សម័យទំនើប។<ref>Harvey 1925: 34</ref><ref>Htin Aung 1967: 38</ref> [[ប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា]]ដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន ចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ព្រះអង្គនៅរាជ្យបល្ល័ង្កបាកានក្នុងឆ្នាំ ១០៤៤។<ref>Coedès 1968: 133, 148–149, 155</ref> អនុរុទ្ធចៈ បានបង្រួបបង្រួម[[ទន្លេឥរ៉ាវ៉ាឌី|ជ្រលងឥរ៉ាវតី]]ទាំងមូលជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយបានដាក់តំបន់ជុំវិញដូចជា [[រដ្ឋសាន]] និង [[រដ្ឋរ៉ាឃីន|អារ៉ាកាន]] (រ៉ាឃីន) ឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់នគរបាកាន។ គាត់បានបញ្ឈប់ការរុករានអំពីសំណាក់គាត់បានបញ្ឈប់ការរុករាន [[អាណាចក្រខ្មែរ|ចក្រភពខ្មែរ]] ចូលទៅក្នុង [[តំបន់តានីនថារី|ឆ្នេរសមុទ្រតេណាសេរីម]] និងចូលទៅក្នុងជ្រលង [[ទន្លេចៅព្រះយា|មេណាមខាងលើ]] ដោយជោគជ័យ ដោយធ្វើឱ្យបាកានក្លាយជានគរដ៏ខ្លាំងមួយក្នុងចំណោមនគរពីរនៅភូមិភាគ [[អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក]] ។ ក្នុងនាមជាអ្នកកាន់វិន័យយ៉ាងតឹងរ៉ឹង អាណារ័ត្នបានអនុវត្តកំណែទម្រង់សង្គម សាសនា និងសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗជាបន្តបន្ទាប់ ដែលនឹងមានផលប៉ះពាល់យូរអង្វែងនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា។ កំណែទម្រង់សង្គម និងសាសនារបស់ព្រះអង្គក្រោយមកបានវិវត្តទៅជា[[វប្បធម៌ភូមា]]សម័យទំនើប។ ដោយការសាងសង់[[ទំនប់ទឹក]]ជាបន្តបន្ទាប់ ព្រះអង្គបានប្រែក្លាយតំបន់ស្ងួតហួតហែងជុំវិញបាកានទៅជាជង្រុកស្រូវសំខាន់ៗនៃភូមាខាងលើ ដែលផ្តល់ឱ្យភូមាខាងលើនូវមូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ចដ៏យូរអង្វែងមួយ ដើម្បីគ្របដណ្ដប់លើជ្រលងភ្នំឥរាវតី និងតំបន់ជុំវិញរបស់វានៅក្នុងសតវត្សបន្តបន្ទាប់។ ព្រះអង្គ​បាន​បន្សល់​ទុក​ប្រព័ន្ធ​រដ្ឋបាល​ដ៏​រឹងមាំ​មួយ ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​បាកាន​ជំនាន់​ក្រោយៗ​ទាំងអស់​បាន​អនុវត្ត​តាម​រហូត​ដល់​ការ​ដួលរលំ​នៃ​រាជវង្ស​នៅ​ឆ្នាំ ១២៨៧។ ភាពជោគជ័យ និង​ភាពយូរអង្វែង​នៃ​ការត្រួតត្រា​របស់​បាកាន​លើ​ជ្រលង​ឥរាវតី​បាន​ដាក់​គ្រឹះ​សម្រាប់​ការ​កើនឡើង​នៃ​ភាសា និង​វប្បធម៌​ភូមា ការ​រីក​រាលដាល​នៃ​[[ជនជាតិភូមា|ជនជាតិ​ភូមា]]​នៅ​ភូមា​ខាងលើ។ មរតករបស់អនុរុទ្ធៈបានលាតសន្ធឹងហួសពីព្រំដែននៃប្រទេសភូមាសម័យទំនើប។ ការឱបរឹតការឱប [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] និងភាពជោគជ័យរបស់ទ្រង់ក្នុងការបញ្ឈ[[ថេរវាទ|រុនរាន]]ារឈានទៅមុខនៃចក្រភពខ្មែរ ដែលជរដ្ឋ [[មហាយាន]] បានផ្តល់ឱ្យសាលាពុទ្ធសាសនា ដែលធ្លាប់បានដកថយនៅកន្លែងផ្សេងទៀតនៅ [[អាស៊ីខាងត្បូង]] និង [[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]] នូវការសម្រាកលំហែកាយ និងជម្រកសុវត្ថិភាពដ៏ចាំបាច់។ ភាពជោគជ័យនៃរាជវង្សបាកានបានធ្វើឱ្យការរីកចម្រើននៅពេលក្រោយនៃព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទនៅ [[អាណាចក្រឡានណា|លានណា]] (ភាគខាងជើងប្រទេសថៃ) [[អាណាចក្រសុខោទ័យ|សៀម]] (កណ្តាលប្រទេសថៃ) [[ឡានសាង|ឡានជាង]] (ឡាវ) និងចក្រភពខ្មែរ (កម្ពុជា) ក្នុងសតវត្សទី១៣ និងទី១៤ អាចធ្វើទៅបាន។ អនុរុទ្ធៈ គឺជាព្រះមហាក្សត្រដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយអង្គនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា។ រឿងរ៉ាវជីវិត (រឿងព្រេង) របស់ព្រះអង្គ គឺជារឿងព្រេងនិទានដ៏សំខាន់មួយនៃរឿងព្រេងនិទានភូមា ហើយត្រូវបានរៀបរាប់ឡើងវិញនៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ និងល្ខោនដ៏ពេញនិយម។ == ឯកសារយោង == pj06e2f043432tzk9vggnl4x2yxhuuo 0 53540 334411 2026-04-19T08:05:12Z Asa MILAI 50298 បង្កើតដោយការបកប្រែទំព័រ "[[:en:Special:Redirect/revision/1341831486|Trần Nhân Tông]]" 334411 wikitext text/x-wiki '''ទ្រឹន ញឹនតុង''' (៧ ធ្នូ ១២៥៨ &#x2013; ១៦ ធ្នូ ១៣០៨) [[ឈ្មោះវៀតណាម|ឈ្មោះផ្ទាល់ខ្លួន]] '''ទ្រឹនខាំ''' បរមនាម '''ញឹនតុង''' ជាអធិរាជទីបីនៃ [[រាជវង្សទ្រឹង]] សោយរាជ្យលើ [[អណ្ណាម|ដាយវៀត]] ពីឆ្នាំ ១២៧៨ ដល់ ១២៩៣ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=cZMYEAAAQBAJ&pg=PA55|page=55|title=Trúc Lâm Buddhism in Vietnam: Its History, Development, and Legacy|author=Laura Thuy-Loan Nguyen|publisher=Cambridge Scholars Publishing|year=2021|isbn=9781527564466}}</ref> [[ទ្រឹន អាញ់តុង]] បន្ទាប់ពីប្រគល់រាជបល្ល័ង្កទៅឱ្យកូនប្រុសរបស់គាត់ ញឹនតុងបានគ្រងដំណែងជាអធិរាជ ពីឆ្នាំ ១២៩៤ រហូតដល់ការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះអង្គនៅឆ្នាំ ១៣០៨។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃ [[ការឈ្លានពានរបស់ម៉ុងហ្គោលនៅវៀតណាម|ការលុកលុយរបស់ម៉ុងហ្គោល]] លើកទីពីរ និងទីបីនៅដាយវៀត ព្រះចៅអធិរាជ ញឹន តុង និងឪពុករបស់គាត់និងឪពុករបស់ ព្រះចៅមហាអធិរាជព្រះចៅអធិរាជ [[ទ្រឹន អាញ់តុង|ថាញ់ តុង]] ត្រូវបានគេសរសើរចំពោះជ័យជម្នះដ៏ម៉ឺងម៉ាត់ប្រឆាំងនឹង [[រាជវង្សយាន]] ហើយចាប់ពីពេលនោះមក នឹងបង្កើតសន្តិភាព និងវិបុលភាពយូរអង្វែងលើប្រទេស។ បន្ទាប់ពីចូលនិវត្តន៍ពីការគ្រប់គ្រងប្រទេសជាតិ គាត់បានបួសជាព្រះសង្ឃ ហើយបានបង្កើតសាលាព្រះពុទ្ធសាសនាវៀតណាម [[ទ្រុក ឡាំ]] ។ [[ឯកសារ:Portrait_of_Emperor_Trần_Nhân_Tông.png|ធ្វេង|រូបភាពតូច|ទ្រឹន ញឹនតុង បាន​ក្លាយ​ជា​ព្រះសង្ឃ​ពុទ្ធសាសនា​បន្ទាប់​ពី​ដាក់​រាជ្យ។]] នៅឆ្នាំ ១៣០១ គាត់បានយាងទៅទស្សនា [[ចាម្ប៉ា|ប្រទេសចាម្ប៉ា]] ហើយបានគង់នៅរាជវាំងរបស់ [[ជ័យសិង្ហវរ្ម័នទី៣|ព្រះបាទជ័យសិង្ហវរ្ម័នទី៣]] រយៈពេលប្រាំបួនខែ។ <ref name="Maspero">Maspero, G., 2002, The Champa Kingdom, Bangkok: White Lotus Co., Ltd., {{ISBN|9747534991}}</ref> {{Rp|87}} នៅឆ្នាំ ១៣០៦ គាត់បានឲ្យបុត្រីរបស់គាត់ព្រះនាង [[ហ៊ុយៀន ទ្រឹន]] រៀបអភិសេកជាមួយ ព្រះបាទ [[ជ័យសិង្ហវរ្ម័នទី៣]] ជាថ្នូរនឹងខេត្តចាមពីរ។ <ref name="Coedes">{{Cite book|last=Coedès|first=George|author-link=George Coedès|editor=Walter F. Vella|others=trans.Susan Brown Cowing|title=The Indianized States of Southeast Asia|year=1968|publisher=University of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-0368-1}}</ref> {{Rp|217}} == ឯកសារយោង == 00k6i8xtcb5fsszfa3pba9ik3mdc0pi 2 53541 334415 2026-04-19T11:37:26Z Kheng Khim 50646 Khmer 334415 wikitext text/x-wiki Khmer 77hhxq4zaikj0esqceyywp3769yd6xr