វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 9174 334452 329580 2026-04-20T11:25:11Z Artanisen 31013 /* ដំណើរមកដល់នៃអំណាចត្រួតត្រារបស់បារាំង */ Map of Indochina Burma Siam China Railway 1886 Weller.png 334452 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=តុលា ២០១២}} {{Infobox Former Country |native_name = |conventional_long_name = អាណាព្យាបាលបារាំងនៃកម្ពុជា<br/>{{nobold|''Protectorat français du Cambodge''}}<br />{{nobold|(១៨៦៣-១៩៤៥, ១៩៤៥-១៩៤៧)}}<hr />កម្ពុជា<br />{{nobold|''Cambodge''}}<br />{{nobold|(១៩៤៧-១៩៥៣)}} |common_name = កម្ពុជា |continent = moved from Category:Asia to Southeast Asia |region = អាស៊ីអាគ្នេយ៍ |era = [[ចក្រពត្តិនិយមថ្មី]] |status = [[អាណាព្យាបាល]]របស់[[បារាំង]]<br/>ទឹកដីធម្មនុញ្ញនៃ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន]] |empire = បារាំង |life_span = ១៨៦៣–១៩៤៥<br>១៩៤៥–១៩៥៣ |event_start = អាណាព្យាបាល​ |date_start = ១១ សីហា |year_start = ១៨៦៣ |event1 = [[អាណានិគម|អាណានិគមកិច្ច]] |date_event1 = ១៧ មិថុនា ១៨៨៤ |event2 = [[ការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុននៅកម្ពុជា|ជប៉ុនចូលកាន់កាប់]] |date_event2 = សីហា ១៩៤១ |event3 = [[ការចុះចាញ់របស់ជប៉ុន|បារាំងចូលកាន់វិញ]] |date_event3 = សីហា ១៩៤៥ |event4 = រដ្ឋធម្មនុញ្ញ |date_event4 = ៦ ឧសភា ១៩៤៧ |event_end = [[ពិធីបុណ្យឯករាជ្យជាតិកម្ពុជា|ប្រកាសឯករាជ្យ]] |date_end = ៩ វិច្ឆិកា |year_end = ១៩៥៣ |event_post = [[សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវ (១៩៥៤)|សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវ]] |date_post = ២១ កក្កដា ១៩៥៤ |p1 = កម្ពុជាសម័យឧដុង្គ |flag_p1 = Flag of Cambodia (pre-1863).svg |p2 = ការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុននៅកម្ពុជា |flag_p2 = Flag of Cambodia under Japanese occupation.svg |s1 = ការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុននៅកម្ពុជា |flag_s1 = Flag of Cambodia under Japanese occupation.svg |s2 = ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣-១៩៧០) |flag_s2 = Flag of Cambodia.svg |image_flag = Flag of Cambodia (1863-1940).svg |flag_type = [[ទង់ជាតិកម្ពុជា|ទង់ជាតិ]]<br/>(១៨៦៣–១៩៤៨) |image_coat = Coat of arms of Cambodia (1864–1970).svg |symbol_type = [[ព្រះរាជសង្ហារកម្ពុជា|ព្រះរាជសង្ហារ]] |image_map = Atlas de l'Indochine dressé (...)Indochine française bpt6k11001779 76.jpg |capital_type = រាជធានី |capital = [[ភ្នំឧដុង្គ|ឧដុង្គ]] (១៨៦៣–១៨៦៥)<br/>[[ភ្នំពេញ]] (១៨៦៥–១៩៥៣) |common_languages = [[ភាសាបារាំង]] (ផ្លូវការ)<br/>[[ភាសាខ្មែរ]] |religion = [[ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]]<br/>[[ព្រះសហគមន៍កាតូលិកនៅប្រទេសកម្ពុជា|រ៉ូម៉ាំងកាតូលិក]] |anthem = |government_type = [[រាជាធិបតេយ្យផ្តាច់ការ]]នៅក្រោម[[ចក្រភពអាណានិគមបារាំង|រដ្ឋបាលអាណានិគម]] (១៨៦៣–១៩៤៧)<br/>[[រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ]]នៅក្រោម[[សហភាពបារាំង]] (១៩៤៧–១៩៥៣) |title_leader = [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ]] |leader1 = [[នរោត្តម]] |year_leader1 = ១៨៦៣–១៩០៤ |leader2 = [[ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ|ស៊ីសុវត្ថិ]] |year_leader2 = ១៩០៤–១៩២៧ |leader3 = [[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស]] |year_leader3 = ១៩២៧–១៩៤១ |leader4 = [[នរោត្តម សីហនុ]] |year_leader4 = ១៩៤១–១៩៥៣ |title_representative = [[បញ្ជីអ្នករដ្ឋបាលអាណាព្យាបាលបារាំងនៅកម្ពុជា|ឯកាធិបតី]] |representative1 = [[អឺណិស្ត៍ ឌូដា ដឺ ឡាក្រេ]] |year_representative1 = ១៨៦៣–១៨៦៦ {{small|(ដំបូង)}} |representative2 = [[ហ្សង់ រីស្តឺរុយហ៊្សី|ហ្សង់-រីស្តឺរុយហ៊្សី]] |year_representative2 = ១៩៥៣ {{small|(ក្រោយ)}} | title_deputy = [[បញ្ជីរាយនាម នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] | deputy1 = [[នរោត្តម សីហនុ]] | year_deputy1 = ១៩៤៥ {{small|(ដំបូង)}} | deputy2 = [[ប៉ែន នុត]] | year_deputy2 = ១៩៥៣ {{small|(ក្រោយ)}} | stat_year1 = ១៩៣១ | stat_pop1 = ២,៨០៣,០០០ | currency = |image_flag2=Flag of Cambodia under French protection.svg}} '''អាណាព្យាបាលបារាំងនៃកម្ពុជា'''បានបង្កើតប៉ែកនៃ[[ចក្រភពអាណានិគមបារាំង]]នៅកម្ពុជា។ ដែនអាណាព្យាបាលនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៨៦៧ នៅពេសស្ដេចខ្មែរ ព្រះបាទ[[នរោត្តម]]បានសុំឱ្យមានការបង្កើតអាណាព្យាបាលបារាំងលើប្រទេសរបស់ទ្រង់ ខណៈនោះ [[នគររតនកោសិន្ទ្រ|សៀម]] ([[ថៃ]]ទំនើប) បានលះបង់[[អធិរាជភាព]]លើកម្ពុជា និងទទួលស្គាល់អាណាព្យាបាលបារាំងនៅកម្ពុជាជាផ្លូវការ។ កម្ពុជាត្រូវបានធ្វើសមាហរណកម្មទៅជា[[សហភាពឥណ្ឌូចិន]]នៅឆ្នាំ ១៨៨៧ រួមគ្នាជាមួយដែនអាណានិគម និងអាណាព្យាបាលបារាំងនៅ[[វៀតណាម]] ([[កូសាំងស៊ីន]] [[អណ្ណាម (អាណាព្យាបាលបារាំង)|អណ្ណាម]] និង [[តុងកឹង]])។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៦ កម្ពុជាទទួលបានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯង ក្នុង[[សហភាពបារាំង]] និងស្ថានភាពអាណាព្យាបាលត្រូវបានលុបបំបាត់នៅឆ្នាំ ១៩៤៩។ កម្ពុជាក្រោយមកបានទទួលបានឯករាជ្យ និងថ្ងៃឯករាជ្យត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅថ្ងៃទី៩ វិច្ឆិកា [[១៩៥៣]]។ ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាណានិគម​និយម​បារាំង អស់​ជិត​មួយ​សតវត្ស​ដោយ​គិត​ចាប់ពី​ឆ្នាំ ១៨៦៣ រហូត​ដល់​ពេល​ទទួល​បាន​ឯករាជ្យ​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៥៣​។ នៅឆ្នាំ ១៨៦៣ [[កម្ពុជា]]ក្រោមរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទ[[នរោត្តម]]បានប្រែក្លាយប្រទេសរបស់ទ្រង់​ឱ្យស្ថិតនៅក្រោម[[អាណាព្យាបាល]]បារាំង។ នៅខែ តុលា ១៨៨៧ ពួកបារាំង បានប្រកាសការបង្កើត ''Union Indochinoise'' ([[សហភាពឥណ្ឌូចិន]]) ដែលនៅពេលនោះក៏បានបញ្ចូលកម្ពុជាផងដែរ សិទ្ធិជាម្ចាស់របស់បារាំងមានជាស្វ័យតរួចរាល់ទៅហើយ ជាមួយនិងតំបន់ទាំងបីនៃប្រទេស[[វៀតណាម]] ([[តុងកឹង]] [[អណ្ណាម (អាណានិគមបារាំង)|អណ្ណាម]] និង [[កូសាំងស៊ីន]])។ នៅឆ្នាំ ១៨៩៣ [[លាវ]] ត្រូវបានរាប់បញ្ចូលបន្ទាប់ពីពួកបារាំងបានគំរាមកំហែង ដល់ព្រះបាទ[[ចុល្លាង្ករណ៍]][[ថៃ|សៀម]]ថានឹងអាចមានសង្គ្រាម ដោយហេតុនោះហើយក៏បង្ខំអោយទ្រង់បោះបង់ចោលទឹកដីនោះទៅ។ ==ដំណើរមកដល់នៃអំណាចត្រួតត្រារបស់បារាំង== [[ឯកសារ:Norodom, the King of Cambodia Wellcome V0037202.jpg|រូបភាពតូច|ព្រះបាទនរោត្តម គឺជាមហាក្សត្រនៃកម្ពុជា ព្រះអង្គយល់ព្រមដាក់ប្រទេសកម្ពុជាឲ្យស្ថិតនៅក្រោមអាណាព្យាបាលរបស់បារាំង]] កំឡុងសតវត្សទី១៩ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានដោះខ្លួនពីរដ្ឋចំណុះនៃនគរសៀមដែលបានដាក់បញ្ចូលខេត្តភាគខាងលិច​របស់ប្រទេសនេះ រួមមាន[[អង្គរ]] ដែលកាលណោះឥទ្ធិពលអំណាចរបស់[[រាជវង្សង្វៀន]]យួនបានធំធាត់ឡើងដែលជាការគំរាមកំហែងដល់​ប៉ែកខាងកើតនៃប្រទេស។ បន្ទាប់ពីការបង្កើតអាណានិគមបារាំងនៅកូសាំងស៊ីន (វៀតណាមខាងត្បូងសម័យបច្ចុប្បន្ន) នៅឆ្នាំ ១៨៦៧ ព្រះបាទនរោត្តមកម្ពុជាបានស្នើសុំឱ្យបារាំងដាក់អាណាព្យាបាលលើនគររបស់ទ្រង់។ នៅពេលនោះ លោក '''ព្យាំរប៉ូល-ដឺ-ឡា-ហ្គ្រង់ឌ្យែរ''' ទេសាភិបាលអាណានិគមកូសាំងស៊ីន កំពុងបន្តផែនការដើម្បីពង្រីកអំណាចបារាំងលើវៀតណាមទាំងមូលហើយបានប្រមើល​ឃើញកម្ពុជាជាប្រទេសទ្រនាប់រវាងដែនកម្មសិទ្ធិបារាំងនៅវៀតណាមនិងសៀម។ នៅថ្ងៃ ១១ សីហា ១៨៦៣ ព្រះបាទនរោត្តមបានចុះព្រះហស្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាមួយដែលទទួលស្គាល់អាណាព្យាបាលបារាំងលើព្រះរាជាណាចក្ររបស់ទ្រង់។ ស្ថិតនៅក្រោមសន្ធិសញ្ញានេះ [[អ្នកដឹកនាំកម្ពុជា|របបរាជានិយម]]នៅកម្ពុជាត្រូវបានបន្សល់ឱ្យនៅមានដដែល ក៏ប៉ុន្តែអំណាចត្រូវបានស្ថិតក្នុងដៃនៃឯកាធិបតីដ៏ច្រើនសម្បើមដែលមានទីតាំងនៅ[[ភ្នំពេញ]]។ បារាំងក៏ទទួលបន្ទុកលើទំនាក់ទំនងការបរទេសនិងពាណិជ្ជកម្មរបស់កម្ពុជាផងដែរ ដូចគ្នាបារាំងក៏ផ្ដល់នូវការការពារខាងយោធា។ សៀមក្រោយមកបានទទួលស្គាល់អាណាព្យាបាលរបស់បារាំងបន្ទាប់ពីបារាំងបាន​ប្រគល់ខេត្តបាត់ដំបង​របស់កម្ពុជា និងទទួលស្គាល់ការគ្រប់គ្រងរបស់ថៃនៅអង្គរ។<ref>Philippe Franchini, ''Les Guerres d'Indochine'', tome 1, Pygmalion-Gérard Watelet, 1988, page 92</ref><ref>[[ព្យាំរ ម៉ុងតាញ៉ុង|Pierre Montagnon]], ''La France coloniale'', tome 1, Pygmalion-Gérard Watelet, 1988, pages 146–147</ref> នៅ​ឆ្នាំ ១៨៦២ បន្ទាប់​ពី​ដំណើរ​របស់​ឧត្ដមនាវី​បូណា (ទេសាភិបាល​បារាំង​ប្រចាំ​[[ក្រុងព្រៃនគរ]]) មក​កម្ពុជា បារាំង​យល់ថា [[ភូមិវិទ្យា|ភូមិសាស្ត្រ]]​អាច​ឱ្យ​[[បារាំង]]​បង្កើត​មូលដ្ឋាន​បន្ត​ដំណើរ​ទៅ​កាន់កាប់​ទិស​ឧត្ដរ និង​បស្ចិម​នៃ​[[ឥណ្ឌូចិន]] ព្រមទាំង​អាច​បង្កើត​របាំង​ខណ្ឌ​ដែនដី ដែល​កាន់កាប់​ដោយ​[[បារាំង]] និង​[[អង់គ្លេស]]​នៅ​[[ឥណ្ឌូចិន]]​។ បារាំង​ឱ្យ​លោក ឡាក្រង់ឌីយែ មក​ចរចា​បញ្ចុះបញ្ចូល ព្រះបាទ[[នរោត្ដម]] (១៨៦១-១៩០៤) ឱ្យ​យល់ព្រម​ចុះ​ព្រះហស្ថលេខា​លើ​សន្ធិសញ្ញា​ស្ដីពី​អាណាព្យាបាល​បារាំង​លើ​ប្រទេស​[[កម្ពុជា]] ថ្ងៃ ១១ សីហា ១៨៦៣​។ ប្រទេស​[[សៀម]] ប្រឆាំង​យ៉ាង​ខ្លាំង​នឹង​សន្ធិសញ្ញា​នេះ ហើយ​ធ្វើការ​គំរាមកំហែង ព្រះបាទ[[នរោត្ដម]]​ដោយ​មិន​ព្រម​ប្រគល់​ម្កុដរាជ និង​គ្រឿង​រាជកកុធភណ្ឌ​មក​ថ្វាយ​ព្រះអង្គ​វិញ​ទេ​។ ពួក​មន្ត្រី​ខ្មែរ​ដែល​មាន​និន្នាការ​លំអៀង​ទៅ​ខាង​សៀម​បាន​ទាក់ទាញ ព្រះបាទ[[នរោត្ដម]] ឱ្យ​វិល​មក​រក​សៀម​វិញ​។ ប៉ុន្តែ បារាំង​បាន​ប្រឆាំង​តប​វិញ ដោយ​បញ្ជូន​កប៉ាល់​ប្រាំ​គ្រឿង និង​ទាហានជើងទឹក ១០០ ​នាក់ ឡើង​មក​កាន់​រាជធានីឧត្ដុង្គ និង​ទីក្រុងភ្នំពេញ​។ [[ឯកសារ:Map of Indochina Burma Siam China Railway 1886 Weller.png|រូបភាពតូច|ផែនទីឥណ្ឌូចិន ដែលមានប្រទេសកម្ពុជា កូសាំងស៊ីន អណ្ណាម និង តុងកឹង នៅឆ្នាំ១៨៨៦]] បារាំង​បាន​យល់ព្រម​ប្រគល់​[[ខេត្តបាត់ដំបង]] និង​[[សៀមរាប]]​ឱ្យ​ទៅ​[[សៀម]] និង​ធ្វើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​មួយ​ជាមួយ​[[សៀម]] ស្ដីពី​ពិធី​រាជាភិសេក​ព្រះបាទ[[នរោត្ដម]]​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ពេញលក្ខណៈ​នៅ​រាជធានី[[ឧដុង្គ]] នា​ថ្ងៃ ៣ មិថុនា ១៨៦៤​។ មកដល់​ឆ្នាំ ១៨៦៧ ទើប​[[សៀម]]​ព្រម​ទទួលស្គាល់​សិទ្ធិ​របស់​ប្រទេស​[[បារាំង]] ដើម្បីដាក់​របប​អាណាព្យាបាល​មក​លើ​[[កម្ពុជា]]​។ អាសនៈនៃ[[អគ្គទេសាភិបាល]]សម្រាប់សហភាពឥណ្ឌូចិនទាំងមូលមានទីតាំងនៅ[[ហាណូយ]] ដែលស្ថិតនៅ[[តុងកឹង]] (ឥឡូវគឺ[[វៀតណាមខាងជើង]])។ កម្ពុជា ក៏ជារដ្ឋអាណាព្យាបាលរួមផ្សំនៃសហភាពឥណ្ឌូចិនដែរ ដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ ''Résident Supérieur'' (រេស៊ីដង់ស៊ុពែរីយ៉េ) រឺ ឯកាធិបតី សម្រាប់កម្ពុជា ដែលត្រូវបានតែងតាំងដោយផ្ទាល់ដោយ [[ក្រសួង]]ជើងទឹកនិង[[អាណានិគម]]នៅ[[ប៉ារីស]]។ [[ឯកាធិបតី]] (រេស៊ីដង់ស៊ុពែរីយ៉េ) គឺនៅពេលនោះត្រូវបានជួយដោយពួក[[ឯកាភិបាល]] (រេស៊ីដង់) រឺ ពួកអភិបាលក្នុងតំបន់ (ចៅហ្វាយខេត្ត) ដែលត្រូវបានគេដាក់នៅតាមមជ្ឈមណ្ឌលខេត្តនានា (ទីរួមខេត្ត) ដូចជា [[បាត់ដំបង]] [[ពោធិ៍សាត់]] [[ឧដុង្គ]] និង [[សៀមរាប]]។ ភ្នំពញ ជារាជធានី គឺត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងដោយផ្ទាល់របស់ឯកាធិបតី (រេស៊ីដង់ស៊ុបពែរីយ៉េ)។ ឯកាធិបតីបានក្ដោបក្ដាប់អំណាចដ៏សន្ធឹកសន្ធាប់ ក៏ប៉ុន្តែបុគ្គលដែលនៅក្នុងតំណែងនេះជារឿយៗចង់បានអំណាចលើសពីនេះទៀត។ នៅឆ្នាំ ១៨៩៧ ឯកាធិបតីដែលកំពុងតែកាន់តំណែង បានត្អូញត្អែរទៅទីក្រុងប៉ារីសថាស្ដេចបច្ចុប្បន្ននៃកម្ពុជា ព្រះបាទ[[នរោត្តម]]លែងសាកសមដើម្បីដឹកនាំ និងស្នើសុំកាន់អំណាចរបស់ស្ដេចដើម្បីប្រមូលពន្ធ ចេញរាជក្រិត្យ និងសូម្បីតែតែងតាំងមន្ត្រីរាជការ និងជ្រើសរើសពួក[[ព្រះអង្គម្ចាស់ម្កុដរាជ្យ]] (ព្រះបុត្រាស្នងរាជ្យ)។ ចាប់ពីពេលនោះមក ព្រះបាទនរោត្តម និងពួកស្ដេចនាពេលអនាគតរបស់កម្ពុជាក្លាយជាស្ដេចដែលមានតែឈ្មោះ និងជាឧបត្ថាកសាសនាព្រះពុទ្ធនៅកម្ពុជា ទោះយ៉ាងណាក្ដីក៏ពួកទ្រង់នៅតែមើលឃើញថាជាស្ដេច[[ទេវរាជ]]តាមរយៈក្រសែភ្នែក​របស់ប្រជាជនស្រុកស្រែចម្ការដដែល។ អំណាចផ្សេងៗទាំងអស់គឺនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃនៃពួកឯកាធិបតី (រេស៊ីដង់ស៊ុបពែរីយ៉េរ) និង[[ការិយាធិបតេយ្យ]]អាណានិគម។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ការិយាធិបតេយ្យនេះគឺត្រូវបានបង្កើតឡើង​ដោយពួកមន្ត្រីបារាំងភាគច្រើនបំផុត និងជនជាតិមួយទៀតដែលត្រូវបានគេអនុញ្ញាតដោយសេរីគឺពួកជនជាតិ[[យួន]] ដែលគេឃើញថាជាពួកជនជាតិអាស៊ីដែលត្រួតត្រាគេនៅសហភាពឥណ្ឌូចិន។ នៅឆ្នាំ ១៩០៤ ព្រះបាទនរោត្តមបានសោយទិវង្គត។ ផ្ទុយពីផ្ទេររាជបល្ល័ង្កបន្តអោយទៅរាជបុត្រារបស់ព្រះនរោត្តម ពួកបារាំងបានផ្ទេររាជ្យសម្បត្តិទៅព្រះភាតារបស់ព្រះនរោត្តម គឺព្រះបាទ[[ស៊ីសុវត្ថិ]] ដែលខ្សែរាជវង្សរបស់ទ្រង់មិនរឹងរូស និងជាតិនិយមតិចចំពោះការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងជាងខាងព្រះនរោត្តម ដែលបានបង្ហាញថាជាខ្សែរាជវង្សជាតិនិយមខ្លាំង។ ដូចដែរ គេបានឃើញថាព្រះនរោត្តម ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះការបះបោរខ្មែរឥតឈប់ឈរប្រឆាំង នឹងការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង។ ហេតុផលផ្សេងមួយទៀតគឺថារាជបុត្រជាទីសព្វព្រះរាជហឫទ័យរបស់ព្រះនរោត្តម ដែលទ្រង់ចង់អោយសោយរាជ្យបន្តព្រះអង្គ ជាព្រះមហាក្សត្រ គឺ[[យុគន្ធរ|ព្រះអង្គម្ចាស់យុគន្ធរ]] បានធ្វើដំណើរទៅកាន់អឺរ៉ុប បង្កភាពវឹកវរដោយលើកឡើងជាសាធារណៈ​អំពីភាពឃោរឃៅព្រៃផ្សៃនៃអាណានិគមបារាំងនៅកម្ពុជា ដែលពួកគេកំពុងតែបានគ្រប់គ្រងកាន់កាប់។ [[ឯកសារ:King Sisowath of Cambodia.jpg|ធ្វេង|រូបភាពតូច|220x220px|ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទៅប្រទេសបារាំងឆ្នាំ១៩១១]] នៅគ្រានោះដែរ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ និងបុត្ររបស់ទ្រង់ [[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស]] ប្រទេសមានសន្តិភាព ទោះបីជាក្សត្រទាំងពីរអង្គគ្មានអំណាចអ្វីសោះឡើយ ដោយហេតុតែពួកទ្រង់ជាតុក្កតា និងឧបករណ៍ដែលអាចបត់បែនបានដោយពួកបារាំង។ កំឡុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះស៊ីសុវត្ថិ ពួកបារាំងបានសម្រេចជោគជ័យក្នុងការធ្វើឱ្យ​ស្ដេចកំណែទម្រង់របស់ប្រទេសថៃ [[ចុល្លាង្ករណ៍|ព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍]]ចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាថ្មីមួយនៅឆ្នាំ ១៩០៧ ដែលនាំត្រឡប់មកវិញនូវខេត្តភាគពាយព្យ [[បាត់ដំបង]] និង[[សៀមរាប]]ត្រលប់មកក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់កម្ពុជាវិញ។ ក្នុងន័យនេះ ខ្សែរាជវង្សខាងព្រះស៊ីសុវត្ថិត្រូវបានគេមើលឃើញ​ថាបាននាំយកទឹកដីមកឱ្យប្រទេសខ្មែរវិញ ត្បិត កម្ពុជាស្ថិត​នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងនៃអាណានិគមបារាំងយ៉ាងសង្កត់សង្កិតយ៉ាងណាក៏ដោយ។ ===ស្ថានភាពនយោបាយខ្មែរ=== [[ឯកសារ:British Library digitised image from page 122 of "Pioneering in the Far East, and journeys to California in 1849 and to the White Sea in 1878 ... With illustrations, etc".jpg|រូបភាពតូច|រូបគំនូររបស់ព្រះបាទអង្គដួងជួបសំណេះសំណាលជាជនបរទេសដកស្រង់ចេញពីបណ្ណល័យអងគ្លេស]] រហូតមកដល់ស.វ. ទី១៩ គឺក្នុងរាជ្យព្រះបាទ'''[[អង្គឌួង]]''' (១៨៤១ - ១៨៦០) ប្រទេសខ្មែរនៅតែស្ថិតក្រោមអំណាចសៀម និងយួននៅឡើយ។ ពួកនេះនៅប្រចាំការអមព្រះអង្គ ដើម្បីសម្រេចកិច្ចការរបស់ខ្មែរ។ ចាប់តាំងពីបានឡើងសោយរាជ្យមក ព្រះបាទ'''[[អង្គឌួង]]'''ទ្រង់តូចព្រះទ័យយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការបាត់បង់ទឹកដីយ៉ាងច្រើន ដែលពួកយួន និងសៀមប្រវ័ញ្ចយកទៅដោយខុសច្បាប់។ ព្រះអង្គបានខិតខំរកគ្រប់មធ្យោបាយដើម្បីរំដោះទឹកដី និងគេចឲ្យផុតពីភាពចំណុះគេនេះ។<br \> នៅឆ្នាំ ១៨៥៤ បព្វជិតបារាំងម្នាក់ឈ្មោះមីស (Miche) ដែលស្និទ្ធនឹងព្រះអង្គឌួង បានថ្វាយយោបល់ដល់ព្រះអង្គឲ្យធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយព្រះចៅអធិរាជបារាំង[[ណាប៉ូលេអុងទី៣]] ដើម្បីឲ្យបារាំងជួយការពារប្រទេសកម្ពុជា។ ក្រោយពីទទួលលិខិតនិងដង្វាយ [[ណាប៉ូលេអុងទី៣]]បានបញ្ជូនគណៈប្រតិភូរបស់ខ្លួនគឺលោក[[ដឺម៉ុងទីញី]] ឲ្យមកកម្ពុជាយ៉ាងរួសរាន់ (១៨៥៥) ដើម្បីពិនិត្យស្ទាបស្ទង់ស្ថានភាព។ គ្រាន់តែលោក[[ដឺម៉ុងទីញី]]មកដល់កំពតភ្លាម សៀមបានដឹងកិច្ចការនេះ ហើយបានប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងក្លា។ សៀមបានកំហែងព្រះបាទ[[អង្គឌួង]]ថា បើព្រះអង្គចុះសន្ធិសញ្ញាសម្ព័ន្ធភាពនឹងបារាំងដែលមាន[[ដឺម៉ុងទីញី]]ជាតំណាងនោះ សៀមនឹងលើកទ័ពចូលមកកម្ទេចខ្មែរមិនខាន ហើយពុំព្រមប្រគល់គ្រឿងរាជកកុធភ័ណ្ឌថ្វាយមកព្រះអង្គឡើយ។ ដូចនេះសៀមពុំបានធ្វើឲ្យព្រះបាទអង្គឌួងសម្រេចព្រះបំណងឡើយ។ នៅថ្ងៃទី១៩ តុលា ឆ្នាំ១៨៦០ ព្រះបាទ[[អង្គឌួង]]បានចូលទិវង្គត។ រាជបុត្រច្បងរបស់ព្រះអង្គ គឺសត្ថាច្រឡឹងឡើងគ្រងរាជសម្បត្តិស្នង ដោយមាននាមសម្រាប់រាជ្យថាព្រះបាទ[[នរោត្ដម]]។ {{ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ}} ===ស្ថានភាពនយោបាយបារាំង=== [[ឯកសារ:Carte politique de l'Indo-Chine (...)Deloncle François btv1b53025089w.jpg|រូបភាពតូច|ទឹកដីមួយចំនួននៃកម្ពុជាបានរំដោះចេញពីសៀមដូចជា បាត់ដំបង សៀមរាប ស្រីសោភ័ណ្ឌ ជាដើម ។]] នៅគ្រប់ទីកន្លែង បារាំងបានប៉ះទង្គិចនឹងមហិច្ឆតារបស់អង់គ្លេសរហូតដល់ឆ្នាំ ១៨៣០។ បារាំងមានបំណងបង្កើតអាណានិគមដ៏ធំទូលាយមួយនៅ អាហ៊្វ្រិក និងនៅអាស៊ីជាថ្នូរ នឹងអាណានិគមរបស់ខ្លួនដែលបានបាត់បង់នៅអាមេរិក (រដ្ឋល្វីស្យ៉ាណាត្រូវលក់ទៅឲ្យអាមេរិក ឯរដ្ឋកាណាដាត្រូវអង់គ្លេសដណ្ដើមយក)។ <br \> នៅអាស៊ីបារាំងបានតម្រង់ទិសដៅមករកប្រទេសចិនភាគខាងត្បូង និងបណ្ដាប្រទេសនៅឥណ្ឌូចិនមាន កម្ពុជា វៀតណាម លាវ សៀម។ នៅក្នុងប្រទេសទាំងនេះ មានបេសកបព្វជិតកាតូលិកចូលមកផ្សព្វផ្សាយសាសនាជាយូរមកហើយ និងយ៉ាងស្ងាត់កំបាំងតាមរយៈប្រជាជនដែលកាន់សាសនាយេស៊ូ។ <br \> បារាំងសម្លឹងឃើញផលប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើន បន្ទាប់ពីបានចូលមកនៅជាអ្នកជិតខាងខ្មែរលើទឹកដី[[កូសាំងស៊ីន]]។ ទីមួយបារាំងយល់ថា ទន្លេមេគង្គជាផ្លូវទឹកមួយយ៉ាងសំខាន់អាចឲ្យគេជ្រៀតចូលទៅក្នុងប្រទេសចិនភាគខាងត្បូង។ ទី២ គេត្រូវកម្ចាត់គ្រោះថ្នាក់ទាំងឡាយដែលគំរាមកំហែងលើអាណានិគមថ្មីរបស់គេឲ្យអស់ ពិសេសបណ្ដាប្រទេសមកពីប្រទេសសៀម ដែលមានអធិរាជអង់គ្លេសនៅពីខាងក្រោយ។ <br \> ក្រោយមកនៅគ.ស. ១៨៦២ លោកឧត្ដមសេនីយត្រីបូណា ទេសាភិបាលនៃដែនដី[[កូសាំងស៊ីន]]ចូលមកស្រុកខ្មែរ ក្ដាប់សភាពការណ៍ម្ដងទៀត ដោយឆ្លៀតឱកាសចូលគាល់សម្ដេចនរោត្ដមផង។ <br \> នៅដើមឆ្នាំ ១៨៦៤ បារាំងបានគាបសង្កត់បាងកកតាមផ្លូវទូត និងផ្លូវយោធា ដើម្បីឲ្យបាងកកបញ្ជូនត្រា ព្រះខ័នរាជ្យ និងម្កុដរាជ្យ សម្រាប់ពិធីរាជាភិសេកព្រះបាទ[[នរោត្ដម]] ជាព្រះមហាក្សត្រពេញលក្ខណៈនៅរាជធានីឧដុង្គនាថ្ងៃទី ៣ មិថុនា ១៨៦៤។ <br \> មកដល់ឆ្នាំ ១៨៦៧ បារាំង និងសៀមបានស្រុះស្រួលយល់ព្រមចំពោះបញ្ហាខ្មែរ ដែលពីមុនមកមានទំនាស់ដោយសារសៀមមានអង់គ្លេសនៅពីក្រោយ ឯបារាំងចង់ផ្ទេរការកាន់កាប់ខ្មែរពីសៀម។ ម្យ៉ាងទៀត បរិយាកាសធូរស្រាលខ្លះៗ បានកើតមានឡើងរវាងបារាំង និងអង់គ្លេស ព្រោះ ប្រទេសទាំងពីរបានក្លាយទៅសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងការប្រឆាំងនឹងចិន គឺ[[ចលនាថាយភិង]] (ឈ្មោះសមាគមសម្ងាត់នៅប្រទេសចិន ងើបឡើងប្រឆាំង នឹងអ្នកកាន់អំណាចជាតិផង និងពួកបរទេសផង)។ សន្ធិសញ្ញាថ្ងៃទី ១៥ កក្កដា ១៨៦៧ មានន័យថាបារាំងព្រមប្រគល់ខេត្តបាត់ដំបង និងសៀមរាបទៅឲ្យសៀម។ ឯសៀមព្រមទទួលស្គាល់សិទ្ធិរបស់បារាំងក្នុងការដាក់របបអាណាព្យាបាលមកលើកម្ពុជា។ ម្យ៉ាងទៀតបារាំងសន្យាថាមិនបញ្ចូលប្រទេសខ្មែរជាអាណានិគមដូច[[កម្ពុជាក្រោម]]ឡើយ។ ==អំណាចត្រួតត្រារបស់បារាំង== អាសនៈអគ្គទេសាភិបាលសម្រាប់សហភាពឥណ្ឌូចិនទាំងមូលត្រូវតាំងនៅ[[សៃហ្គន]]រហូត​ដល់រដ្ឋធានីនេះត្រូវបានរើទៅកាន់[[ហាណូយ]]នៅឆ្នាំ ១៩០២។ កម្ពុជា ក្លាយជាដែនអាណាព្យាបាលសំខាន់មួយនៃសហភាពឥណ្ឌូចិន ដែលត្រូវបានអភិបាលដោយ ''Résident Supérieur'' (ឯកាធិបតី) សម្រាប់កម្ពុជា រេស៊ីដង់ស៊ុបពែរីយ៉េត្រូវបានតែងតាំងដោយផ្ទាល់ពីក្រសួងជើងសមុទ្រនិងអាណានិគមនៅប៉ារីស។ ឯកាធិបតីត្រូវបានជួយជាលំដាប់លំដោយដោយពួកឯកាភិបាល រឺ ពួកអ្នកអភិបាលដែនដី ដែលឈរជើងនៅគ្រប់មជ្ឈមណ្ឌលខេត្តទាំងអស់ដូចជា [[បាត់ដំបង]] [[ពោធិ៍សាត់]] [[ឧដុង្គ]] និង [[សៀមរាប]]។ [[ភ្នំពេញ]] គឺជាធានី ត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងនៃរដ្ឋបាលរបស់ឯកាធិបតីដោយផ្ទាល់។ ===ការរៀបចំរដ្ឋបាលឡើងវិញ=== [[Image:Thais return Battambang to King Sisowath.jpg|thumb|290px|left|ចម្លាក់បង្ហាញពីព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិទទួលបាន ខេត្តព្រះវិហារ បាត់ដំបង និង សៀមរាបនៅឆ្នាំ ១៩០៧ ពីសៀមមកវិញ ដែលបានយកខេត្តមកពីកម្ពុជានៅ​ពាក់កណ្ដាលចុងក្រោយនៃសតវត្សទី១៨។]] នោឆ្នាំ ១៨៩៦ បារាំងនិង[[ចក្រភពប៊្រិតថេន]]បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយដែលទទួលស្គាល់មណ្ឌល​ឥទ្ធិពលទាំងសងខាងលើ[[ឥណ្ឌូចិន]] ជាពិសេសលើសៀម។ ស្ថិតក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ សៀមត្រូវប្រគល់ខេត្តនៅតំបន់[[អង្គរ]]ត្រឡប់ទៅកម្ពុជាដែលកាលណោះគ្រប់គ្រងដោយបារាំង។កិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានទទួលស្គាល់អំណាចគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងលើវៀតណាម (រួមមានអាណានិគមកូសាំងស៊ីន និងអាណាព្យាបាលអណ្ណាមនិងតុងកឹង) កម្ពុជា ដូចគ្នានេះដែរ លាវ ដែលត្រូវបានបញ្ចូលនៅឆ្នាំ ១៨៩៣ បន្តបន្ទាប់ពីជ័យជម្នះបារាំងនៅក្នុង[[សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] និងដោយសារឥទ្ធិពលបារាំងលើសៀមភាគខាងកើត។ រដ្ឋាភិបាលបារាំងក្រោយមកក៏បានដាក់ទីតាំងរដ្ឋបាលថ្មីនៅក្នុងដែនអាណានិគមនេះ និងបានចាប់ផ្ដើមអភិវឌ្ឍខាងសេដ្ឋកិច្ចដែលនាំចូលវប្បធម៌និងភាសាបារាំងទៅជាផ្នែកនៃ​កម្មវិធីសមានកម្ម។<ref>Philippe Franchini, ''Les Guerres d'Indochine'', tome 1, Pygmalion-Gérard Watelet, 1988, page 114</ref> [[ឯកសារ:Samdech Chaufea Veang Thiounn.jpg|រូបភាពតូច|សម្តេចចៅហ្វាវាំងឈ្មោះ កុលដឺម៉ុងតេរ៉ូ (ឆ្វេង) វាំងជួន (កណ្ដាល) សឺងឌៀម (ស្ដាំ) របស់ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិដែលមានឯកសណ្ឋានបែបបទខ្មែរ-បារាំងនៅក្នុងសម័យអាណានិគមនិយមបារាំងនៅកម្ពុជា។]] នៅឆ្នាំ ១៨៩៧ ឯកាភិបាលដែលកំពុងកាន់អំណាចបានប្ដឹងទៅកាន់ប៉ារីសថា ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរដែលកំពុងតែសោយរាជ្យ ព្រះបាទ[[នរោត្តម]]លែងសាកសមគ្រងរាជ្យ និងស្នើសុំការអនុញ្ញាតដើម្បីក្ដាប់អំណាចប្រមូលពន្ធដាររបស់ព្រះអង្គ ចេញរាជក្រឹត្យ និងថែមទាំងចង់បានអំណាចតែងតាំងមន្ត្រីរាជការ ហើយនិងជ្រើសរើសព្រះរាជបុត្រស្នងរាជ្យទៀតផង។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ព្រះបាទនរោត្តម និងពួកស្ដេចនៃកម្ពុជាបន្តបន្ទាប់មកទៀតត្រូវបានក្លាយជាតួអង្គមានតែនាម និងគ្រាន់តែជាអ្នកឧបត្ថាកពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជាតែប៉ុណ្ណោះ បើទោះណាពួកទ្រង់ក៏នៅតែមើលឃើញថាជាស្ដេចទេវរាជដដែលដោយប្រជាជនស្រុកស្រែ​ចម្ការសាមញ្ញ។ អំណាចផ្សេងៗទាំងអស់ត្រូវស្ថិតនៅក្នុងដៃនៃឯកាធិបតី និងការិយាធិបតេយ្យអាណានិគម។ មិនទៅតិចអ្វីទេ ការិយាធិបតេយ្យនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងភាគច្រើនបំផុតដោយពួកអ្នករដ្ឋការបារាំង និងមានតែជនជាតិអាស៊ីមួយចំនួនដែលអនុញ្ញាតដោយសេរីដើម្បីចូលរួមក្នុងរដ្ឋាភិបាលគឺជនជាតិ[[យួន]] ដែលត្រូវគេមើលឃើញថាជាជនជាតិអាស៊ីដែលគ្រប់គ្រងគេនៅក្នុងសហភាពឥណ្ឌូចិន។ នៅឆ្នាំ ១៩០៤ ព្រះបាទនរោត្តមបានសោយទិវង្គត និងផ្ទុយពីការផ្ទេររាជបល្ល័ង្កបន្តទៅឱ្យព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ ពួកបារាំងក៏បានផ្ទេរបន្តទៅឱ្យព្រះអនុជរបស់ព្រះបាទនរោត្តម គឺព្រះបាទ[[ស៊ីសុវត្ថិ]] ដែលខ្សែរាជវង្សរបស់ទ្រង់មិនសូវរឹងទទឹង និងមិនជាតិនិយមជ្រុល ចំពោះការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងជាងខ្សែរាជវង្សព្រះនរោត្តម។ ទន្ទឹមនឹងនោះ ព្រះនរោត្តមត្រូវបានគេឃើញថាទទួលខុសត្រូវចំពោះការបះបោរខ្មែរឥតឈប់ឈរប្រឆាំងនឹង​ការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង។ ហេតុផលមួយទៀតនោះគឺព្រះរាជបុត្រសំណព្វព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះបាទនរោត្តម ដែលទ្រង់ចង់ឱ្យសោយរាជ្យបន្តព្រះអង្គជាព្រះមហាក្សត្រ គឺព្រះអង្គម្ចាស់[[នរោត្តម យុគន្ធរ|យុគន្ធរ]] ធ្លាប់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់អឺរ៉ុប បានបើកឡើងជាសាធារណៈនូវភាពព្រៃផ្សៃនៃអាណានិគមបារាំងនៅកម្ពុជា។ បារាំងក្រោយមកបានរឹតបន្តឹងអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួនលើកម្ពុជាគ្រាដែលកំពុងពង្រីក​ទឹកដីអាណាព្យាបាលរបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ ១៩០២ និង ១៩០៤ តាមរយៈសន្ធិសញ្ញាមួយចំនួនជាមួយសៀម ដែលបានបញ្ចូល[[ខេត្តព្រះវិហារ]]មកកម្ពុជា និងផ្ដល់ឱ្យបារាំងគ្រប់គ្រងលើ[[ទន្លេបាសាក់]]ជាបន្តបន្ទាប់រៀងមក។ ទំនាស់ទឹកដីក្រោយមកទៀតរវាងបារាំងនិងសៀមមកលើ[[ខេត្តបាត់ដំបង]] និង [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] បានឈានទៅដល់ការកាន់កាប់[[ខេត្តត្រាច]] (ត្រាត) ដោយបារាំងរហូតដល់សៀមប្រគល់មកវិញដោយសារការគាបសង្កត់របស់បារាំង ដូច្នេះហើយសៀមក៏បានប្រគល់ខេត្តទាំងប៉ុន្មាននោះមកវិញ នៅឆ្នាំ ១៩០៧ ដើមឡើយវាជាទឹកដីកម្ពុជារហូតមកដល់ចុងសតវត្សទី១៨ ដែលត្រូវប្រគល់រួមគ្នានឹង[[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]។ ការទទួលបាននៃខេត្តទាំងនេះបានក្លាយជាដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការពង្រីកទឹកដីរបស់​បារាំងនៅឥណ្ឌូចិនជាពេលដែលសៀមក្រោយមកបានសហការជាមួយពួកប៊្រិតថេនក្នុងតំបន់ ដោយភ័យខ្លាចចំពោះការពង្រីកទឹកដីរបស់បារាំងដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន និង ការគ្រប់គ្រងសៀមនឹងអាចធ្វើឱ្យក្រឡាប់ចាក់តុល្យភាពនៃពួកមហាអំណាចនៅឥណ្ឌូចិន។<ref>Maurice Zimmerman, [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/geo_0003-4010_1907_num_16_87_6973 Traité du 23 mars 1907 avec le Siam], Annales de géographie, Année 1907, Volume 16, n°87, pp. 277–278, sur ''Persée.fr''</ref> ===ដំណាក់កាលទី១=== ដំបូងបារាំងប្រើវិធីត្រជាក់ក្នុងការអនុវត្តការត្រួតត្រាខ្មែរ។ ក្រោយពីត្រឡប់ទៅ[[ព្រៃនគរ]]វិញ បារាំងបានកំណត់គោលការណ៍ពីរយ៉ាងគឺ៖ *ដើម្បីបានបញ្ចូល[[ដែនដីកូសាំងស៊ីន]]ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួន បារាំងបានយកលេសមួយសមស្របមកកំណត់។ ពោលគឺបារាំងមានសិទ្ធិលូកដៃចូលក្នុងកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្មែរ ព្រោះប្រទេសខ្មែរពីមុនមកធ្លាប់ជាសាមាន្តរដ្ឋរបស់យួន។ *លោកទេសាភិបាល បូណាសង្កត់ធ្ងន់លើសេចក្ដីប្រាថ្នារបស់សៀមមកលើប្រទេសខ្មែរ ដែលប្រទេសបារាំងត្រូវតែការពារឯករាជ្យនៃប្រទេសនេះ ដែលមានការទំនាក់ទំនងទៅនឹងសន្តិភាពនៃ[[ដែនដីកូសាំងស៊ីន]]។ <br \> ក្រោយពីបានទូលថ្វាយហេតុផលសព្វគ្រប់ និងសូមព្រះអង្គព្រមដាក់ប្រទេសខ្មែរឲ្យបារាំងជួយការពារ [[បព្វជិតមីស]] (Miche) ទ្រង់បានថ្វាយគម្រោងសន្ធិសញ្ញាមួយ ហើយទ្រង់បានធ្វើការពិភាក្សាជាមួយព្រះរាជាខ្មែរ។ លុះដល់ថ្ងៃទី ១១ សីហា ១៨៦៣ លោក[[ឡាក្រង់ឌីយ៊ែ]] (La Grandière) បានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាក្នុងនាមលោកផ្ទាល់ ជាមួយនិងសម្ដេចនរោត្ដមដែលបានយល់ព្រមទាំងញញើតញញើម។ នេះជាសន្ធិសញ្ញាលើកទី១ ដែលខ្មែរយល់ព្រមឲ្យបារាំងធ្វើអាណាព្យាបាល។ ====ខ្លឹមសារសន្ធិសញ្ញាថ្ងៃទី ១១ សីហា ១៨៦៣==== *[[ឯកសារ:Indochina 1902.jpg|រូបភាពតូច|ផែនទីឥណ្ឌូចិនឆ្នាំ១៩០២]]ផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក។ ព្រះចៅអធិរាជបារាំងបានសន្យាថានឹងរៀបចំប្រទេសកម្ពុជាឲ្យស្ថិតក្នុងសន្តិភាព និងរបៀបរៀបរយ ការពារចំពោះការវាយលុកទាំងឡាយមកពីខាងក្រៅ និងជួយខ្មែរក្នុងការហូតពន្ធគយ ផ្ដល់ភាពងាយស្រួល ក្នុងការធ្វើគមនាគមន៍តាមផ្លូវសមុទ្រ។ *ជាថ្នូរវិញ ប្រទេសកម្ពុជាព្រមធ្វើសម្បទានដល់ប្រទេសបារាំងនូវដីម្ដុំជ្រោយចង្វារ និងបើកសិទ្ធិឲ្យបារាំងកាប់ឈើក្នុងព្រៃនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដើម្បីយកទៅស្ថាបនាកប៉ាល់។ <br \> ទោះបីខាងភាគីខ្មែរចាញ់ប្រៀបខាងភាគីបារាំងខ្លះក៏ដោយ ក៏មតិខ្មែរខ្លះយល់ថា ខ្មែរអាចទទួលយកសន្ធិសញ្ញាថ្ងៃទី ១១ ខែ សីហា ១៨៦៣ ព្រោះបារាំងពុំបានទាន់ដកហូតអំណាចពីព្រះរាជាខ្មែរនៅឡើយ។ តែក៏មានអ្នកស្នេហាជាតិបានក្រោកឈរកាន់អាវុធប្រឆាំងដែរ។ ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ ១៨៦៣​ មក ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ បាន​ចុះ​ព្រះហស្ថលេខា​លើ​​ក្រឹត្យ ឬ ​សេចក្ដីប្រកាស​ជាច្រើន ដែល​សុទ្ធតែ​ផ្ដល់​ចំណេញ​ដល់​[[បារាំង]]​ទាំងអស់​។ ឃើញ​យ៉ាង​នេះ ព្រះមហាក្សត្រ​បាន​ឱ្យ​មនុស្ស​ជំនិត​របស់​ព្រះអង្គ​បង្ក​ការបះបោរ​ដើម្បី​ការពារ​ព្រះមហាក្សត្រ​។ ===ដំណាក់កាលទី២=== នៅទសវត្សទី៩នៃសតវត្សទី១៩ សាធារណរដ្ឋទី៣នៃប្រទេសបារាំងមានស្ថេរភាពឡើងវិញហើយ។ អ្នកដែលឡើងកាន់អំណាចសុទ្ធជាបក្សពួកនិយមខាងពង្វាតអាណានិគមដូចជាលោក[[កំបែតា]]ជាដើម។ ពួកនេះសម្រេចចិត្តថាត្រូវតែវាយដណ្ដើមយកតំបន់សេសសល់នៅឥណ្ឌូចិនមកកាន់កាប់ទៀត ហើយពង្រីកការត្រួតត្រានៅទីនោះឲ្យកាន់តែរឹងមាំឡើង <br \> ទន្ទឹមនឹងការវាយប្រហារទៅលើ[[តុងកឹង]]ជាលើកទី២ និងការវាយប្រហារទៅលើបន្ទាយនៅវ៉េ (១៨៨៣ - ១៨៨៥)។ នៅថ្ងៃទី ១៧ មិថុនា ១៨៨៤ [[សាលថុំសុន]] (Charles Thomson) ទេសាភិបាល[[ដែនដីកូសាំងស៊ីន]] បានបញ្ជូនទាហានជើងទឹកមួយក្រុមឲ្យចូលទៅក្នុងវាំងទាំងកណ្ដាលអធ្រាត្រវេលាម៉ោង២២។ ពេលនោះប្រតិភូបារាំងម្នាក់បានបញ្ជាឲ្យដាស់ព្រះមហាក្សត្រដែលកំពុងផ្ទំលក់ ហើយបង្ខំឲ្យចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាថ្មីមួយទៀត។ សន្ធិសញ្ញានេះបានដកសិទ្ធិពីព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីឲ្យបារាំងធ្វើជាអ្នកអាណាព្យាបាលលើប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូល។ ចាប់ពីពេលនោះ ប្រទេសកម្ពុជាក៏ក្លាយជាអាណានិគមពិតប្រាកដរបស់បារាំង។ <br \> មាត្រាខ្លះក្នុងចំណោមមាត្រាទាំងអស់លើកកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ មានខ្លឹមសារដូចជា៖ *ព្រះមហាក្សត្រត្រូវទទួលស្គាល់ជាមុន នូវកំណែទម្រង់ផ្នែករដ្ឋបាល តុលាការ ហិរញ្ញវត្ថុ និងពាណិជ្ជកម្មដែលសាធារណរដ្ឋបារាំងយល់ថាគួរតែធ្វើក្នុងអនាគតកាល។ *ក្នុងការគ្រប់គ្រងខេត្ត និងក្រសួងនានា មន្ត្រីខ្មែរត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់អាជ្ញាធរបារាំង។ ឯក្រសួងគយ ពន្ធដារ ក្រសួងសាធារណការ និងក្រសួងឯទៀតដែលប្រើវិស្វករ បានត្រូវបារាំងកាន់កាប់ដោយផ្ទាល់។ *រដ្ឋាភិបាលបារាំងអាចតែងតាំងរេស៊ីដង់ (résident ប្រែថាអ្នកតំណាង រឺ ឯកាភិបាល) និងរេស៊ីដង់រងឲ្យត្រួតពិនិត្យមន្ត្រីខ្មែរនៅតាមទីរួមខេត្ត។ *ខេត្ត​ដែល​ពីមុន​មក​មាន​ចំនួន ៥៧ ត្រូវ​បង្រួម​មក​ត្រឹម ៥០ ហើយ​មាន​ចែក​ជា​ស្រុក និង​ឃុំ​។ *ចំណាយទាំងឡាយរបស់រាជការខ្មែរ និងរបស់រដ្ឋការអាណាព្យាបាលបារាំងជាបន្ទុករបស់ប្រទេសកម្ពុជា។ *ព្រះរាជាត្រូវទទួលប្រាក់បៀវត្សដែលមានកម្រិតជាក់លាក់ ហើយមិនអាចខ្ចីប្រាក់ដោយគ្មានការយល់ព្រមពីរដ្ឋាភិបាលបារាំងឡើយ។ *ដីធ្លីក្នុងព្រះរាជាណាចក្រទាំងមូល ពីដើមជាកម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ឥឡូវពួកអាជ្ញាធរបារាំង និងខ្មែរអាចរៀបចំឲ្យមានកម្មសិទ្ធិឯកជនខាងដីធ្លី។ *[[ភ្នំពេញ|ក្រុងភ្នំពេញ]] ត្រូវ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការត្រួតត្រា​របស់​ទេសាភិបាល​ជាន់ខ្ពស់​របស់​បារាំង​។ ទេសាភិបាល​ជា​ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​រាជធានី ដែល​មាន​សមាសភាព ១២​ រូប ក្នុង​នោះ​ជនជាតិ​បារាំង ៦ ​រូប ខ្មែរ ៣​ រូប យួន ១ រូប​ ចិន ១ រូប និង ចាម ១ រូប។ មកដល់​ឆ្នាំ ១៨៨៧ បារាំង​ទាមទារ​ឱ្យ​ព្រះមហាក្សត្រ​ចុះ​ព្រះហស្ថលេខា​លើ​រាជក្រឹត្យ​មួយ​ មានន័យថា ព្រះមហាក្សត្រ​សោយរាជ្យ ប៉ុន្តែ​មិន​ត្រួតត្រា​ទេ​។ ===ដំណាក់កាលទី៣=== [[ឯកសារ:Map of French Indochina expansion.svg|រូបភាពតូច|ទឹកដីមួយចំនួននៃកម្ពុជាបានរំដោះចេញពីសៀមដូចជា បាត់ដំបង សៀមរាប ស្រីសោភ័ណ្ឌ ជាដើម ។]] នៅ​ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៨៨៧ មុនវាយដណ្ដើមប្រទេសលាវ បារាំងមានគម្រោងបង្កើតសហព័ន្ធមួយនៅលើទឹកដីទាំងឡាយដែលខ្លួនកាន់កាប់ហៅថា '''សហព័ន្ធឥណ្ឌូចិន''' មានន័យថា កម្ពុជា ជា​ដែនដី​មួយ​ចំណែក​របស់​បារាំង គឺជា​ប្រទេស​មួយ​ដែល​ផ្គត់ផ្គង់​ផលិតផល​កសិកម្ម និង​វត្ថុធាតុដើម​សម្រាប់​ប្រទេស​បារាំង​។ ដប់ឆ្នាំក្រោយមក (១៨៩៧) ទើបសហព័ន្ធឥណ្ឌូចិនបានត្រូវបង្កើតឡើង ដោយមានការតែងតាំងអគ្គទេសាភិបាលមួយសម្រាប់ឥណ្ឌូចិនទាំងមូល។ សន្ធិសញ្ញា​បារាំង-សៀម​នា​ឆ្នាំ ១៩០៤ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​កម្ពុជា​បាត់បង់​ដែនដី​ [[ម្លូព្រៃ]] [[ទន្លេរពៅ]] និង ព្រះវិហារ​។ ប៉ុន្តែ​សន្ធិសញ្ញា​ឆ្នាំ ១៩០៧ គឺ​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ (១៩០៤-១៩២៧) ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ទទួល​ខេត្តបាត់ដំបង និង​សៀមរាប​មកវិញ​។ ==សេដ្ឋកិច្ចកំឡុងការត្រួតត្រារបស់អាណានិគមបារាំង== មិនយូរទេ បន្ទាប់ពីពួកបារាំងបានបង្កើតឡើងដំបូងនូវវត្តមានជាស្វយ័ត នៅកម្ពុជានៅឆ្នាំ ១៨៦៣ ពួកបារាំងបានយល់ថាសុបិនរបស់ពួកគេថាកម្ពុជានឹងអាចក្លាយជា ''សិង្ហបុរីនៅកូសាំងស៊ីន'' គឺជាការភាន់ច្រឡំមួយ ហើយថាកម្ពុជាគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិដែលបានលាក់កំបាំងនោះទេ។{{Citation needed|date=ខែមករា ២០០៩}} ចាប់តាំងពីពេលនោះមក សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាក៏មិនបានធ្វើទំនើបកម្មគួរអោយកត់សំគាល់នោះទេ។ បារាំងបានប្រមូលពន្ធដារដោយមានប្រសិទ្ធិភាព ក៏ប៉ុន្តែផ្សេងពីនោះ បាននាំមកវិញនូវការផ្លាស់ប្ដូរតិចតួចចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្នុងភូមិស្រុក របស់ខ្មែរ។ [[ឯកសារ:100 Piastres - Institut d'Émission des États du Cambodge, du Laos et du Viet-Nam (1954) Cambodia 01.jpg|រូបភាពតូច|១០០រៀលចេញវិទ្យាស្ថានរដ្ឋកម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម (ឆ្នាំ១៩៥៤)]] [[ឯកសារ:5 Piastres - Institut d'Émission des États du Cambodge, du Laos et du Viet-Nam (1953) Cambodia 02.png|រូបភាពតូច|៥រផលចេញវិទ្យាស្ថានរដ្ឋកម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម (ឆ្នាំ១៩៥៣)]] ការរើសអើងទល់នឹងជនជាតិមិនមែនយួនដោយពួកបារាំងបានបន្ត ជាពិសេស ទោះបីជាដឹងថាជនជាតិខ្មែរ បានបង់ពន្ធដារខ្ពស់បំផុតនៅកូសាំងស៊ីនក៏ដោយ។ នៅឆ្នាំ ១៩១៦ ការបះបោរពន្ធដារមួយបាននាំមក កសិករស្រុកស្រែចម្ការរាប់ម៉ឺននាក់មកដល់ភ្នំពេញដើម្បីធ្វើញត្តិអោយព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ-មុនីវង្ស ឱ្យមានការបន្ធូរបន្ថយពន្ធដារ។ ពួកបារាំង ពួកគេយល់ថាខ្មែរជាជនជាតិមួយស្ងៀមស្ងាត់ និងសោះអង្គើយដែលមិនអាចរៀបចំការតវ៉ាដែលគួរអោយតក់ស្លុត{{Citation needed|date=ខែមីនា ២០០៧}}បាននោះទេ។ ទោះបីជាមានការតវ៉ាដូច្នោះមែន ក៏ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ-មុនីវង្សមិនអាចដោះស្រាយអ្វីបានឡើយ។ នៅឆ្នាំ ១៩២៥ ពួកអ្នកស្រុកបានសម្លាប់ឯកាភិបាលបារាំងម្នាក់ (រេស៊ីដង់) ដែលបានគំរាមកំហែងចាប់ខ្លួនពួកអ្នកល្មើសច្បាប់ពន្ធដារ។ វិស័យសេដ្ឋកិច្ចមួយចំនួនត្រូវបានអភិវឌ្ឍក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង។ ពួកបារាំងបានសាងផ្លូវថ្នល់និងផ្លូវដែកមួយចំនួនលើទឹកដីកម្ពុជា។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនិងកិច្ចការសាធារណៈក៏ត្រូវបានអភិវឌ្ឍក្រោមការដឹកនាំរបស់បារាំង ផ្លូវ និង ផ្លូវដែកត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។ គួរឱ្យកត់សំគាល់ខ្លាំងបំផុត ពេលនោះផ្លូវដែករាប់គីឡូមាត្រពីរបីខ្សែដែលទាក់ទងគ្នាបានដាក់អោយប្រើ ផ្លូវមួយខ្សែដ៏សំខាន់បានភ្ជាប់ភ្នំពេញទៅនឹងព្រំដែនថៃតាមរយៈខេត្តបាត់ដំបង។ ការដាំដុះ[[កៅស៊ូ]] និង[[ពោតលឿង|ពោត]] ដែលជាដំណាំសំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ច ហើយភ្លាមនោះដែរ ខេត្តបាត់ដំបងនិងសៀមរាបបានក្លាយជាចានបាយនៃកូសាំងស៊ីន។ កំឡុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩២០ កម្ពុជាបានចំណេញនៅពេលដែលកៅស៊ូ និងពោតមានតម្រូវការច្រើន ក៏ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពី[[សេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះដ៏គំហុក]]នៅឆ្នាំ ១៩២៩ កម្ពុជាក៏បានរងគ្រោះ ជាពិសេសក្នុងចំណោមអ្នកដាំដំណាំស្រូវ ដែលប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេធ្លាក់ចុះ ដែលធ្វើអោយពួកគេកាន់តែឆាប់ក្លាយជាជនរងគ្រោះ នៃពួកអ្នកចងកាប្រាក់ជារៀងរហូត។ ឧស្សាហកម្មបានរៀបចំជាដំបូងដើម្បី ដំណើរការវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ ការប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក រឺ សម្រាប់នាំចេញ។ អន្តោប្រវេសន៍បានទៅដល់កម្ពុជាដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ហើយកម្ពុជាក៏ប្រែជាមានជនជាតិចម្រុះជាច្រើន។ ពេលនោះនៅ[[ភូមា]] និង[[ម៉ាឡេស៊ី]] ដែលប្រទេសទាំងពីរស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់[[សហរាជាណាចក្រ|ប៊្រីតថេន]] ជនបរទេសបានគ្រប់គ្រងកម្លាំងដំណើរការនៃសេដ្ឋកិច្ច។ ជនជាតិយួន ថ្វីត្បិតថាតួនាទីបុព្វសិទ្ធិរបស់ពួកគេ គ្រាន់តែជាពួកពលករខាងដាំដុះកៅស៊ូក៏ដោយ។ យ៉ាងឆាប់រហ័ស ជនអន្តោប្រវេសន៍យួនក៏បានចាប់ផ្ដើមដើរតួនាទីសំខាន់ នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចអាណានិគមជាអ្នកនេសាទ និងអ្នកជំនួញ។ ចិនបានកំពុងតែរស់នៅកម្ពុជាអស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្ស ហើយពួកគេបានគ្រប់គ្រងពាណិជ្ជកម្ម តាំងពីមុនការមកដល់របស់បារាំងទៅទៀត។ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង ស្ថានភាពនេះនៅដដែល ក៏ប៉ុន្តែពួកបារាំងបានដាក់កំហិតលើពួកចិន។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកឈ្មួញ និងធនាគារិកចិននៅកម្ពុជាបានអភិវឌ្ឍបណ្ដាញពាណិជ្ជកម្មជាច្រើន ដែលលាតសន្ធឹងទូទាំងឥណ្ឌូចិនរហូតដល់ប្រទេសចិនផងដែរ ប៉ុន្តែតំណែងជាន់ខ្ពស់ៗត្រូវបានប្រគល់ទៅឱ្យពួកបារាំង។ កម្ពុជាដើមឡើយត្រូវបានគេប្រើជាទឹកដីទ្រនាប់របស់បារាំងនៅចន្លោះ​ដែនដីអាណានិគមយួនសំខាន់ៗ និងសៀម កម្ពុជាដើមឡើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាតំបន់សំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ចមួយនោះទេ។ ថវិការដ្ឋាភិបាលអាណានិគមដើមឡើយត្រូវពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើការប្រមូលពន្ធនៅកម្ពុជា​ជាប្រភពសំខាន់នៃប្រតិលាភ និងប្រជាជនកម្ពុជាបានបង់ពន្ធខ្ពស់បំផុតក្នុងម្នាក់ៗចំណោមដែនដីអាណានិគមបារាំងនៅឥណ្ឌូចិន។ រដ្ឋបាលអន់ខ្សោយ និង ជួនកាលមិនរឹងមាំនៅដើមប៉ុន្មានឆ្នាំនៃការគ្រប់គ្រងបារាំងនៅកម្ពុជាមានន័យថាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងនគរូបនីយកម្មបានធំឡើងក្នុងអត្រាតិចជាងវៀតណាម និងរចនាសម្ព័ន្ធសង្គមកាលពីសម័យមុននៅក្នុងភូមិនៅតែមានសេសសល់។ យ៉ាងណាមិញ ដូចគ្នាការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងបានតម្រែតម្រង់បន្ទាប់ពី[[សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] ការអភិវឌ្ឍបានចាប់ផ្ដើមយឺតៗនៅកម្ពុជា ដែលដំណាំស្រូវនិងម្រេចបានអនុញ្ញាតឱ្យសេដ្ឋកិច្ចលូតលាស់ជឿនលឿនឡើង។ គ្រានោះដែរឧស្សាហកម្មរថយន្តបារាំងបានលូតលាស់ ចម្ការកៅស៊ូដូចមានខ្លះរួចទៅហើយនៅកូសាំងស៊ីន និង អណ្ណាមត្រូវបានកសាងឡើង និង ដំណើរការដោយពួកវិនិយោគិនបារាំង។ ពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ចបានបន្តពេញមួយទសវត្សឆ្នាំ ១៩២០ នៅពេលនោះដំណាំពោត និងកប្បាសក៏ត្រូវបានគេដាំដុះហើយដែរ។ ទោះបីជា ការពង្រីក និងការវិនិយោគខាងសេដ្ឋកិច្ច ប្រជាជនកម្ពុជានៅតែបន្តបង់ពន្ធខ្ពស់និងនៅឆ្នាំ ១៩១៦ ពួកបាតុករបានផ្ទុះការទាមទារឱ្យបន្ធូរបន្ថយការបង់ពន្ធដារ។ <ref>Claude Gilles, ''Le Cambodge: Témoignages d'hier à aujourd'hui'', L'Harmattan, 2006, page 98</ref> ==សង្គ្រាមលោកលើកទី២នៅកម្ពុជា== [[ឯកសារ:Battambang City Hall.jpg|រូបភាពតូច|សាលាក្រុងខេត្តបាត់ដំបងធ្លាប់ជាគេហដ្ឋានរបស់គ្រួសារបែនដែលកាន់កាប់ខេត្តបាត់ដំបងរយៈពេល៦តំណ ត្រូវបានប្រគល់ទៅឲ្យកម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ១៩០៧ ហើយត្រូវធ្លាក់ទៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ថៃនៅពេលដែលកម្ពុជាស្ថិតក្រោមអាណានិគមរបស់ជប៉ុន និងឲ្យកម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ១៩៤៦]] បន្ទាប់ពី[[ការធ្លាក់បារាំង|ការធ្លាក់បារាំង]]នៅឆ្នាំ ១៩៤០ កម្ពុជានិងឥណ្ឌូចិនដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់បារាំងទាំងមូលត្រូវបានគ្រប់គ្រង​ដោយរដ្ឋាភិបាល[[វិចឈីបារាំង]]ដែលជាអាយ៉ងមហាអំណាចអ័ក្ស ហើយបើទោះជា[[ការលុកលុយសហភាពឥណ្ឌូចិន|បានលុកលុយ]]ក៏ដោយ ក៏[[អធិរាជាណាចក្រជប៉ុន|ជប៉ុន]]បានអនុញ្ញាតពួកមន្ត្រីរដ្ឋការអាណានិគមបារាំងឱ្យបន្តមាននៅក្នុង​ដែនអាណានិគមដដែលប៉ុន្តែត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យឃ្លាំមើលរបស់ជប៉ុន។ នៅខែធ្នូ ១៩៤០ [[សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] បានផ្ទុះឡើង និងត្បិតមានការតបតរបស់បារាំងប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងសៀមដែលមានជប៉ុននៅពីក្រោយខ្នងក៏ដោយ ជប៉ុនក៏នៅតែបង្ខំអាជ្ញាធរបារាំងបន្ថែមទៀតឱ្យប្រគល់ [[ខេត្តបាត់ដំបង]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ|សិរីសោភ័ណ]] [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] (លើកលែងតែ [[ក្រុងសៀមរាប]]ចេញ) និង [[ខេត្តព្រះវិហារ|ព្រះវិហារ]]ទៅឱ្យសៀមវិញ។<ref>Philippe Franchini, ''Les Guerres d'Indochine'', tome 1, Pygmalion-Gérard Watelet, 1988, page 164</ref> ជប៉ុនលើកឡើងថា ''អាស៊ីជារបស់ជនជាតិអាស៊ី'' បានដាស់អារម្មណ៍ដល់ពួកអ្នកជាតិនិយមខ្មែរ ទោះបីយ៉ាងណាគោលនយោបាយរបស់តូក្យូនៅឥណ្ឌូចិនបានទុកឱ្យមានរដ្ឋាភិបាលអាណានិគម​មានភារកិច្ចមានតែឈ្មោះប៉ុណ្ណោះ។ នៅពេលនោះ មានព្រះសង្ឃសកម្មខាងនយោបាយដ៏លេចធ្លោមួយអង្គ គឺព្រះអាចារ្យ[[ហែម ចៀវ|ហែម-ចៀវ]] ត្រូវបានគេចាប់ខ្លួន និងចាប់ផ្សឹកដោយរដ្ឋអំណាចបារាំងនៅខែ កក្កដា ១៩៤២ ពួកអ្នករៀបរៀងសារព័ត៌មាន ''នគរវត្ត'' បានដឹកនាំបាតុកម្មទាមទារឱ្យដោះលែងលោកអាចារ្យ។ ពួកគេ ក៏ដូចជាពួកអ្នកជាតិនិយមផ្សេងទៀតដែរ បានប៉ាន់ស្មានហួសហេតុពេកដែលថាពួកជប៉ុននឹងនាំពួកគេចេញមកវិញ ចំពោះអាជ្ញាធរវិចឈីបានចាប់ខ្លួនពួកបាតុករភ្លាមៗនិង បានដាក់ទោសប៉ាច-ឈឿន អ្នករៀបរៀងសារព័ត៌មាន ''នគរវត្ត'' ម្នាក់ ឱ្យមានទោសប្រហារជីវិត<!--(see Japanese Occupation, 1941-45, ch. 5)-->។ អ្នករៀបរៀងម្នាក់ទៀត លោកសឺន-ង៉ុកថាញ់ បានរត់គេចខ្លួនពីភ្នំពេញចាកចេញទៅតូក្យូ។ ក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែងផ្ដល់ជំនួយក្នុងតំបន់នៅប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនៃសង្គ្រាម ជប៉ុនបានរំលាយរដ្ឋបាលអាណានិគមបារាំងនៅថ្ងៃ ៩ មីនា ១៩៤៥ និងបានជម្រុញឱ្យកម្ពុជាប្រកាសឯករាជ្យក្នុង[[មណ្ឌលសហវិបុលភាពមហាអាស៊ីខាងកើត]]។ បួនថ្ងៃក្រោយមក ព្រះបាទសីហនុបានចេញរាជក្រឹត្យកម្ពុជាទទួលបានឯករាជ្យ។ សឺន-ង៉ុកថាញ់បានត្រឡប់មកពីតូក្យូវិញនៅខែ ឧសភា និងត្រូវបានតែងតាំងជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស។ នៅថ្ងៃ ១៥ សីហា ១៩៤៥ ថ្ងៃដែលជប៉ុនបានចុះចាញ់ រដ្ឋាភិបាលថ្មីត្រូវបានបង្កើតឡើងដែលមានលោកសឺន-ង៉ុកថាញ់ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ នៅពេលកងកម្លាំង[[សម្ព័ន្ធមិត្តសង្គ្រាមលោកលើកទី២|សម្ព័ន្ធមិត្ត]]បានកាន់កាប់បានភ្នំពេញនៅខែ តុលា លោកថាញ់ត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយសារ[[សហការនិយម|ការចូលដៃចូលជើងគ្នា]]ជាមួយពួកជប៉ុននិងត្រូវ​និរទេសទៅបារាំងឱ្យជាប់ឃុំឃាំងក្នុងផ្ទះ។ អ្នកខ្លះក្នុងចំណោមអ្នកគាំទ្រលោកបានធ្វើដំណើរទៅភាគពាយព្យកម្ពុជា ដែលនៅពេលនោះស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ថៃនៅឡើយ ជាកន្លែងដែលពួកគេបានចងបាច់រួមគ្នាជាបក្សពួកមួយស្ថិតក្នុង[[ចលនាខ្មែរឥស្សរៈ]]។ === ស្ថានភាព​ប្រជាករ​កម្ពុជា ក្នុង​សម័យ​អាណានិគម === [[ឯកសារ:10 Cents - Gouvernement Général de l'Indochine (1939) 03.jpg|រូបភាពតូច|រូបិយវត្ថុឥណ្ឌូចិន ១០សេន នៅឆ្នាំ១៩៣០]] [[ឯកសារ:Phnom-Penh-Danseuses en promenade dans le Palais.jpg|រូបភាពតូច|ក្រុមនារីខ្មែរ នាសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]] បារាំង​បាន​ជំរិត​ទារពន្ធដារ​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​។ មាន​តាំងពី​ពន្ធ​មនុស្ស ពន្ធដី​ពន្ធ​លំនៅ ពន្ធ​សត្វពាហនៈ ពន្ធ​យានជំនិះ ពន្ធ​របរ​អាជីវកម្ម -ល-។ ដើម្បី​បង់ពន្ធ​ជា​ប្រាក់​កាស​ឱ្យ​បារាំង កសិករ​បាន​ខិតខំ​ពង្រីក​ដំណាំ​ឧស្សាហកម្ម​មាន​កៅស៊ូ​ជាដើម ព្រមទាំង​ពង្រីក​ដំណាំ​ដទៃ​ទៀត​មាន​ [[ស្រូវ]] [[ពោត]] [[សណ្ដែក]] -ល-។ ប៉ុន្តែ​ទិន្នផល​ដំណាំ​មិន​សូវ​ល្អ​ទេ​។ ផល​ស្រូវ​ក្នុង​មួយ​ហិចតា​បាន​ត្រឹមតែ​ពី ១ ​តោន ដល់ ១,២​ [[តោន]]​ប៉ុណ្ណោះ​។ ដូចនេះ​ហើយ​កសិករ​ក្រីក្រ ក៏​ក្លាយទៅជា​អ្នក​ជាប់​បំណុល​ពួក[[​ឈ្មួញ​កណ្ដាល]] និង​[[ឈ្មួញ​]]បរទេស​។ ចំណែក​កាប្រាក់​វិញ​មាន​កម្រិត​ខ្ពស់​ណាស់​គឺ ពី ១០០% ដល់ ១៥០% ជួនកាល ២០០% ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ​។ === ការអប់រំ === [[ឯកសារ:ក្លោងទ្វារធំ.jpg|រូបភាពតូច|វិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ ធ្លាប់ជាអនុល័យមួយដែលបង្កើតឡើងដោយព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ ស្ថិតនៅជាសាលាមធ្យមសិក្សាដែលបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩១១ ដើម្បីពង្រឹងការអប់រំំំនៅកម្ពុជាឲ្យមានភាពរីកចម្រើន នាសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង។]] ដើម្បី​ឱ្យ​ងាយ​ក្នុង​ការ​កសាង​មនុស្ស​សម្រាប់​បម្រើ​ការ​ឱ្យ​រដ្ឋការ អាណាព្យាបាល​[[បារាំង]]​បាន​បង្កើត​ឱ្យ​មាន​គ្រឹះស្ថានសិក្សា​ខ្លះៗ​ដូចជា​៖ * [[សាលាបឋមសិក្សា]]​៖ ឆ្នាំ ១៩១១ មាន​សាលា ៣០ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៣៧ មាន ៨១៣។ * [[សាលាមធ្យមសិក្សា]]​៖ នៅ​ឆ្នាំ ១៩១១ មាន​[[វិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ|អនុវិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថិ]]​មួយ​។ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៣៥ អនុវិទ្យាល័យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឱ្យ​ទៅ​ជា​វិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថិ។ * [[សាលា​បច្ចេកទេស]]៖ ឆ្នាំ ១៩១៧ មាន​សាលា​អប់រំ​បច្ចេកទេស ខាង​សិល្បៈ និង​សិប្បកម្ម​មួយ គឺ​[[សាលារចនា​]]។ ==បញ្ហាដែនដីកូសាំងស៊ីន និងព្រំប្រទល់== [[ឯកសារ:Atlas de l'Indochine dressé (...)Indochine française bpt6k11001779 79.jpg|រូបភាពតូច|ទឹកដីកម្ពុជាក្រោមនៅឆ្នាំ១៩២០ រួមទាំងកោះត្រល់]] តើបារាំងជាន់លើទឹកដីឥណ្ឌូចិនដោយរបៀបណា? <br \> ដោយយកលេសថា ស្ដេចយួនធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើរូបអ្នកផ្សាយសាសនាជាតិបារាំង ពួកនេះក៏បានវាយយកកំពង់ផែយួន '''[[តួរ៉ាន]]''' នៅថ្ងៃទី ១ ខែ កញ្ញា ១៨៥៨។ បន្ទាប់មក[[បន្ទាយព្រៃនគរ]]ត្រូវបារាំងវាយយកបាននៅថ្ងៃទី ១៧ ខែ កុម្ភៈ ១៨៥៩ ទៀត។ តាមសន្ធិសញ្ញាចុះថ្ងៃទី ៥ កក្កដា ១៨៦២ ស្ដេចយួនទីឌឹកបានទទួលស្គាល់ជាកម្មសិទ្ធិរបស់បារាំងនូវ ខេត្តបៀនវ៉ា (កំពង់ស្រកាត្រី), យ៉ាឌិញ (ឧកញ៉ាឌិន), ឌិញទឿង(មេសរ) និង[[កោះត្រឡាច]] ដែលយួនបានប្រវ័ញ្ចយកពីខ្មែរពីមុនមក។ <br \> មកដល់គ.ស. ១៨៦៤ ព្រះបាទ[[នរោត្តម]] អមដោយលោក[[ឌូដាដឺឡាក្រេ]] (Doudart de lagrée)ផង បានយាងទៅ ជួបលោកទេសាភិបាល[[ឡាក្រង់ឌីយ៊ែ]] (La Granduére) នៅ[[ព្រៃនគរ]] ហើយធ្វើសំណូមពរឲ្យបារាំងបង្វិលសងខេត្តទាំងបីមកវិញ គឺ [[លង់ហោរ]] [[មាត់ជ្រូក]] និង[[ពាម]]។ ឯបារាំងបានទទួលពាក្យជាមួយព្រះអង្គពីរឿងនេះហើយ។ ប៉ុន្តែនៅគ.ស. ១៨៦៧ ដោយខេត្តទាំងបីជាកន្លែងដែលយួនធ្វើសកម្មភាពប្រឆាំងបារាំង ពួកគេបានបញ្ចូលខេត្តទាំងនេះជាអាណានិគមរបស់ខ្លួន ដោយភ្លេចគិតដល់ពាក្យសន្យាជាមួយព្រះបាទនរោត្តម។ <br \> ដូចនេះចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៦៧ ទឹកដីកម្ពុជាក្រោមទាំងមូលក្លាយជាអាណានិគមរបស់បារាំង។ ឯកម្ពុជាលើតាមលក្ខន្តិកៈ ជាប្រទេសក្រោមអាណាព្យាបាល។ ម្ល៉ោះហើយអាជ្ញាធរបារាំងនៅកូសាំងស៊ីន តែងតែធ្វើការកែប្រែបន្ទាត់ព្រំដែនតាមទំនើងចិត្តដោយសំអាងលើបញ្ហានយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច។ ហើយការកែប្រែសុទ្ធតែចំណេញទឹកដីទៅខាងកូសាំងស៊ីនជានិច្ច ដោយមិនអើពើដល់ការតវ៉ារបស់ព្រះរាជាខ្មែរ និងមិនស្នើសួរព្រះយោបល់ផងទេ <br \> ចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៩៣ ដល់ ១៩១៤ ប្រទេសខ្មែរត្រូវបាត់បង់ទឹកដីថែមទៀតព្រមទាំងកោះ ដូចជា[[កោះត្រល់]]ជាដើម ដោយបារាំងប្រវ័ញ្ចយកទៅ បញ្ចូលក្នុងអាណានិគម[[កូសាំងស៊ីន]] ឬ ក្នុងប្រទេសអណ្ណាមទៅវិញ។ ==ចលនាបះបោរប្រឆាំងនឹងបារាំងក្រោយសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ ១៨៧៧ និង ១៨៨៤== [[ឯកសារ:Norodom yukanthor.png|រូបភាពតូច|ព្រះអង្គយុគ្ធរ ទៅកាន់ប្រទេសបារាំង ដើម្បីប្រឆាំងអាណានិគមនិយមបារាំងនៅកម្ពុជា ហើយត្រូវបានបារាំងបណ្ដាញចេញពីកម្ពុជា ទ្រង់ក៏រស់នៅទីក្រុងបាងកកនៃប្រទេសថៃរហូតដល់សោយទីវង្គតនៅទីនោះ]] ទោះបីសន្ធិសញ្ញាថ្ងៃទី ១១ សីហា ឆ្នាំ ១៨៦៣ ស្ថិតនៅក្នុងការផ្ដល់ប្រយោជន៍ឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមកក៏ដោយ ក៏អ្នកស្នេហាជាតិបានក្រោកឈរកាន់អាវុធប្រឆាំងនឹងការប៉ុនប៉ងរបស់បារាំង​ក្នុងការត្រួតត្រាប្រទេសខ្មែរដែរ។ បន្ថែមលើនេះសន្ធិសញ្ញាថ្ងៃទី ១៧ មិថុនា ១៨៨៤ រឹតតែបង្កភាពក្ដៅក្រហាយទ្វេឡើងគ្រប់ស្រទាប់ប្រជាជនខ្មែរ ដែលនាំឲ្យកើតមានចលនាតស៊ូជាហូរហែ៖ ===ចលនាតស៊ូរបស់អាចារ្យស្វា (១៨៦៤ - ១៨៦៦)=== តាមពាក្យតំណាលតៗមក លោក[[អាចារ្យស្វា]]ជាខ្ញុំបម្រើរបស់នាម៉ឺនម្នាក់ ([[ឧកញ៉ាវិជ្ជោសុខ]]) នៅរាជធានីឧដុង្គ។ ពេលបារាំងមកតាំងអាណាព្យាបាលលើប្រទេសខ្មែរនៅគ.ស ១៨៦៤ លោក[[អាចារ្យស្វា]]បានភៀសទៅកទ័ពវាយយកបាន[[ខេត្តទ្រាំង]] (កំពត - តាកែវ) ហើយលើកឆ្ពោះមក[[ក្រុងភ្នំពេញ]]ទៀត។ ក្រោយមកកងទ័ពព្រះបាទ[[នរោត្តម]] ដោយមានជំនួយពីកងទ័ពបារាំង បានធ្វើប្រតិបត្តិការសឹកដេញតាមចាប់លោកបាននៅថ្ងៃទី ១៩ សីហា ១៨៦៦។ លោកត្រូវបារាំងនិរទេសយកទៅដាក់នៅ[[កោះត្រឡាច]] រួចបញ្ជូនទៅ[[កោះរេអុយនីញុង]](Réunion) ហើយទីបំផុតបញ្ជូនទៅ[[កោះអង់ទី]] (Antilles)។ ===ចលនាបះបោររបស់ពោធិកំបោរ (១៨៦៥ - ១៨៦៧)=== លោក[[ពោធិកំបោរ]]ជាព្រះសង្ឃមួយអង្គ មានដើមកំណើតនៅ[[ខេត្តរោងដំរី]]។ នៅគ.ស ១៨៦៥ បារាំងបានផ្ដល់មធ្យោបាយជាលុយកាក់ឲ្យលោករស់នៅ[[ព្រៃនគរ]] ដើម្បីឃ្លាំមើលសកម្មភាពលោកតែប៉ុណ្ណោះ។ ខែ ឧសភា ១៨៦៦ លោកបានភៀសខ្លួនចូលទៅ[[ខេត្តរោងដំរី]] ហើយកទ័ពនៅទីនោះ។ នៅខែក្រោយមកមានមេទាហានបារាំងពីរនាក់ ត្រូវអ្នកស្នេហាជាតិខ្មែរសម្លាប់។ ទ័ពបារាំងនៅ[[ព្រៃនគរ]] បានលើកទៅបម្រុងនឹងកម្ចាត់លោក។ នៅខែ ធ្នូ ១៨៦៦ កង​កម្លាំង​ពោធិកំបោរ​មាន​អ្នក​ចូលរួម​ប្រហែល​មួយ​ម៉ឺន​នាក់​។ ចលនា​នេះ​ធ្វើសកម្មភាព​នៅ​ព្រំដែន​លាវ តាម​តំបន់​សងខាង​ទន្លេមេគង្គ និង​នៅ​តំបន់​ចន្លោះ​ទីក្រុងឧដុង្គ និង​ភ្នំពេញ​។ លោកបានឆ្លងចូលក្នុងប្រទេសខ្មែរ ហើយលើកទ័ពឆ្ពោះទៅ[[រាជធានីឧដុង្គ]] និង[[ភ្នំពេញ]]។ ប៉ុន្តែនៅខែមករា ១៨៦៧ ស្ថានភាពសឹក និងនយោបាយនៅប្រទេសខ្មែរកាន់តែតឹងតែងឡើង រាស្ត្រក្រោកឈរប្រឆាំងបារាំងគ្រប់ទីកន្លែង។ កងទ័ពលោក[[ពោធិកំបោរ]]បានបរាជ័យនៅជាយ[[ភ្នំពេញ]]។ [[ពោធិកំបោរ]]រត់ទៅពួននៅ[[កំពង់ស្វាយ]] រួចត្រូវកងទ័ពបារាំងចាប់ ហើយសម្លាប់យកក្បាលមកដោតនៅ[[ក្រុងឧដុង្គ]]នៅខែ ធ្នូ ១៨៦៧។ ===ការបះបោរនៅឆ្នាំ១៨៨៥–១៨៨៦=== ប៉ុន្មានទសវត្សដំបូងៗនៃការគ្រប់គ្រងបារាំងនៅកម្ពុជារួមមានកំណែទម្រង់មួយចំនួន​ក្នុងនយោបាយកម្ពុជា ដូចជាការកាត់បន្ថយអំណាចរបស់ព្រះមហាក្សត្រនិង លុបចោលទាសភាព។ នៅឆ្នាំ ១៨៨៤ ទេសាភិបាលឥណ្ឌូចិន លោកឝាល-អង់ថ្វាន-ផ្វ្រង់ស្វាស-ធមសុន មានបំណងរំលំព្រះមហាក្សត្រ និងធ្វើការគ្រប់គ្រងពេញទីលើកម្ពុជាដោយការបញ្ជូនកងកម្លាំងតូចមួយក្រុមចូលទៅកាន់​ព្រះបរមរាជវាំងនៅភ្នំពេញ។ ការបង្កចលាចលនេះទទួលបានជោគជ័យតិចតួច ដូចនោះហើយអគ្គទេសាភិបាលសហភាពឥណ្ឌូចិនបានបង្អាក់ការធ្វើអាណានិគមកិច្ចពេញលេញ​ដោយសារតែអាចនឹងមានការប៉ះទង្គិចគ្នាជាមួយប្រជាជនខ្មែរ ហើយអំណាចព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានកាត់បន្ថយនៅត្រឹមតែជា[[បដិទាននាម|ស្ដេចមានតែឈ្មោះប៉ុណ្ណោះ]]។ នៅឆ្នាំ ១៨៨៥ ព្រះអង្គម្ចាស់[[ស៊ីវុត្ថា]] ព្រះអនុជបិតាតែមួយរបស់ព្រះនរោត្តម និងក៏ជាគូប្រជែងរាជបល្ល័ង្កផងនោះ បានដឹកនាំការបះបោរដើម្បីទម្លាក់ព្រះបាទនរោត្តមដែលមានបារាំងនៅពីក្រោយខ្នង បន្ទាប់ពីទ្រង់ត្រឡប់ពីការនិរទេសនៅស្រុកសៀម។ ដោយប្រមែប្រមួលបានការគាំទ្រពីសំណាក់ពួកអ្នកប្រឆាំងនឹងព្រះនរោត្តម និងពួកបារាំង ទ្រង់ស៊ីវុត្ថាបានដឹកនាំការបះបោរមួយដែលដើមឡើយបានប្រមូលផ្ដុំគ្នានៅក្នុងព្រៃ នៅ[[ក្រុងកំពត]]។ កងកម្លាំងបារាំងក្រោយមកបានជួយដល់ព្រះនរោត្តមដើម្បីបង្ក្រាបស៊ីវុត្ថាស្ថិត​ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀមដែលប្រជាជនកម្ពុជាត្រូវទម្លាក់អាវុធចុះ និងទទួលស្គាល់ឯកាភិបាលជាអំណាចកំពូលលើសគេក្នុងដែនអាណាព្យាបាលនេះ។<ref name="Gilles97-98">Claude Gilles, ''Le Cambodge: Témoignages d'hier à aujourd'hui'', L'Harmattan, 2006, pages 97–98</ref> ===ចលនាបះបោររបស់ស៊ីវុត្ថា (១៨៦១ - ១៨៩១)=== ព្រះអង្គ[[ស៊ីវុត្ថា]]ត្រូវជាបុត្រាទី៣ របស់ព្រះបាទ[[អង្គឌួង]]។ ដោយសារការច្រណែននឹងព្រះរាមទាំងពីរ គឺ[[នរោត្ដម]] និង[[ស៊ីសុវត្ថិ]]ដែលមានសិទ្ធិឡើងសោយរាជ្យ ព្រះអង្គក៏គេចបាត់ពីរាជធានីតែម្ដង (គ.ស ១៨៦១)។ <br \> ពីឆ្នាំ ១៨៦១ - ១៨៦២ ទោះបីពុំមានវត្តមានព្រះអង្គ[[ស៊ីវុត្ថា]]ក៏ដោយ ចលនាបះបោរដែលបង្កដោយបក្សពួកព្រះអង្គបានលើកទៅវាយបាន[[ក្រុងភ្នំពេញ]] រួចកាន់កាប់រាជធានី[[ឧដុង្គ]]ទៀត។ ចលនា​ស៊ីវុត្ថា បាន​បង្ក​ការលំបាក​យ៉ាង​ច្រើន​ដល់​ព្រះមហាក្សត្រ និង​ពួក​អាណាព្យាបាល​បារាំង​។ ព្រះបាទ[[នរោត្ដម]]ភៀសខ្លួនទៅសៀម ហើយយាងត្រឡប់មកវិញនៅខែ មីនា ១៨៦២ បន្ទាប់ពីចលនាបះបោរត្រូវបានបង្ក្រាប។ ស៊ីវុត្ថា​រត់​រួច ហើយ​ទៅ​កទ័ព​ធ្វើការ​បះបោរ​បន្ត​ទៀត​។ <br \> នៅគ.ស ១៨៧៦ ព្រះអង្គ[[ស៊ីវុត្ថា]]បានប្រឡប់ចូលស្រុកវិញ ហើយបំបះបំបោររាស្ត្រម្ដងទៀតនៅត្រង់ [[បាភ្នំ]] [[រំដួល]] [[ព្រៃវែង]]។ តែលើកនេះ ព្រះ[[មហាឧបរាជ]][[ស៊ីសុវត្ថិ]] ត្រូវចាត់ឲ្យចេញបង្ក្រាបបានរាបទាបវិញ ដោយមានជំនួយពីទ័ពបារាំងផង។ ព្រះអង្គ[[ស៊ីវុត្ថា]]បានដកខ្លួនថយទៅប្រទេសលាវភាគខាងត្បូងនៅខែ កុម្ភៈ ១៨៧៧ ដើម្បីរង់ចាំឱកាសល្អ។ ឱកាសល្អបានកើតមានឡើង នៅពេលចុះហត្ថលេខាដោយបង្ខំលើសន្ធិសញ្ញា '''ព្រះបាទនរោត្ដម ថុំសុន'''។ នៅឆ្នាំ ១៨៨៥ ព្រះអង្គស៊ីសុវុត្ថាបានរៀបចំខ្លួនប្រុងវាយឧដុង្គ ប៉ុន្តែត្រូវអាក់ខានទៅវិញ ហើយបានដកខ្លួនទៅព្រំដែនសៀម។ <br \> ក្នុងខែ ឧសភា ១៨៨៦ បក្សពួករបស់ព្រះអង្គ[[ស៊ីវុត្ថា]]ចំនួន ៥០០០ នាក់ ចូលវាយ[[ភ្នំពេញ]] តែត្រូវគេកម្ចាត់ចេញ។ បន្ទាប់ពីពេលនោះមករហូតដល់ឆ្នាំ ១៨៩០ ការរំជើបរំជួលជាច្រើនកន្លែងបានធ្វើឲ្យកងទ័ពបារាំង និងកងទ័ពព្រះមហាក្សត្រ ខូចខាតយ៉ាងដំណំ។ <br \> ក្នុងខែ មីនា ១៨៩០ ពួកអាណានិគមបារាំងបានស្នើសុំជួបជាមួយព្រះអង្គ[[ស៊ីវុត្ថា]]ដើម្បីធ្វើកិច្ចចរចា តែកិច្ចចរចានេះគ្មានលទ្ធផលអ្វីសោះ។ <br \> ក្នុងឆ្នាំ ១៨៩១ ព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីវុត្ថាបានទទួលមរណភាពដោយជំងឺនៅភាគខាងជើងសម្បូរ។ ចលនាបះបោររបស់ព្រះអង្គក៏បែកខ្ញែកគ្នាបន្តិចម្ដងៗ។ ===ចលនាបះបោរផ្សេងៗទៀត=== ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៥ ចលនាតស៊ូជាច្រើនបានផ្ទុះឡើងនៅខេត្តមួយចំនួន។ ពិសេសគឺ ចលនាតស៊ូដឹកនាំដោយ [[ពិស្ណុលោកឈូក]] និង[[ក្រឡាហោមគង់]]។ *[[ក្រឡាហោមគង់]] (១៨៨៥ - ១៨៨៦) ចលនាបះបោរនេះមានបំណងប្រយុទ្ធរំដោះខ្លួនពីអំពើជិះជាន់របស់ពួកអាណាព្យាបាល។ [[ក្រឡាហោមគង់]]បានទទួលការគាំទ្រពីប្រជាកសិករ ជនជាតិចិនមួយចំនួន និងព្រះសង្ឃ។ នៅឆ្នាំ ១៨៨៦ បារាំងបានប្រើល្បិចអញ្ជើញ[[ក្រឡាហោមគង់]]មកធ្វើការចរចា រួចចាប់លោកចងផ្អោបនឹងបំពង់ផ្សែងកប៉ាល់រហូតបាត់បង់ជីវិត។ *[[វិស្ណុលោកឈូក]] (១៨៨៥ - ១៨៨៦) ចលនាបះបោរនេះចូលជាមួយក្រុមរបស់[[ក្រឡាហោមគង់]]យ៉ាងខ្លាំង។ នៅពេលធ្វើដំណើរមកចូលរួមកិច្ចចរចាតាមសំណើពួកបារាំង លោកត្រូវគេធ្វើឃាត។ <br \> ពួកមន្ត្រីបារាំងជាច្រើនបានយល់ថា គឺព្រះបាទ[[នរោត្ដម]]នេះហើយជាអ្នកដឹកនាំចលនាតស៊ូប្រឆាំងបារាំងនេះឯង។ ព្រះអង្គយល់ថា ការបង្ខំឲ្យទទួលយកសន្ធិសញ្ញាថ្ងៃទី ១៧ មិថុនា ១៨៨៤ ជាបញ្ហាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទ្រង់បានរកមធ្យោបាយរំដោះប្រទេសព្រះអង្គដើម្បីឲ្យរួចពីនឹមត្រួតត្រាផ្ទាល់របស់បរទេស។ ===ព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃទី ១៨ មេសា ១៩២៥=== [[ឯកសារ:Resident Bades' Stupa.jpg|រូបភាពតូច|ចេតិយរ៉េស៊ីដង់បាដេស បានបានស្លាប់នៅភូមិក្រាំងលាវខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដោយសារជម្រិតជាប្រាក់ពីប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ហើយប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរងើបបះបោរប្រឆាំងពីការជំរិតទាប្រាក់នេះរហូតដល់ការសម្លាប់លោកបាដេស។]] នៅថ្ងៃទី ១៨ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩២៥ នា[[ភូមិក្រាំងលាវ]] [[ឃុំក្រាំងលាវ]] [[ស្រុករលាប្អៀរ]] [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] មានចលនាបះបោរមួយបានកើតឡើងផងដែរ។ ចលនាបះបោរនេះបង្កឡើងដោយមេក្រុមពីរនាក់ ឈ្មោះ ជួន និង នៅ ដែលបានប្រមូលបក្សពួករបស់គេតាមវាយប្រហារបារាំងនៅទីនោះ។ ក្នុងពេលដែលលោករេស៊ីដង់[[មោនសៀឡាត់មីនីស្ត្រាទ័រ]] (បាដេស) បានចុះទៅទារពន្ធដោយផ្ទាល់នៅសាលាឃុំក្រាំងលាវ ប្រជាជនដែលមិនសប្បាយចិត្តនឹងការគាបសង្កត់ទារពន្ធដារគ្រប់បែបយ៉ាង​របស់បារាំងបាននាំគ្នាតវ៉ាប្រឆាំង។ ការណ៍នេះបានផ្ដល់ឱកាសឲ្យចលនារបស់ជួន និងនៅ ដែលបង្កប់ខ្លួននៅទីនោះងើបឡើងបំបះបំបោរប្រជាជន រួចក៏បានសម្លាប់លោករេស៊ីដង់បាដេស អ្នកបកប្រែភាសាបារាំងម្នាក់ និងកងរក្សាស្រុកម្នាក់។ ចលនានេះបានធ្វើឲ្យបារាំងខឹងសម្បារយ៉ាងខ្លាំង រួចបានបង្គាប់ឲ្យព្រះបាទ[[ស៊ីសុវត្ថិ]]ចេញនូវព្រះរាជប្រកាសមួយប្ដូរឈ្មោះភូមិនេះ ពី ភូមិក្រាំងលាវ ទៅ [[ភូមិតិរិច្ឆាន]] នាថ្ងៃទី ៣០ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩២៥។ == កម្ពុជា​ចុង​សម័យ​អាណានិគម == === សង្គម​សេដ្ឋកិច្ច === ព្រះបាទ[[នរោត្តម សីហនុ|នរោត្ដម-សីហនុ]] បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៤១ គឺ​ចំ​ពេល​ដែល​ភ្លើង​[[សង្គ្រាមលោក​លើក​ទី​២]] កំពុង​ឆាបឆេះ​។ នៅ​ពេល​ដែល ពួក​យោធានិយម​[[ជប៉ុន]]​កំពុង​មាន​ជ័យជម្នះ​នៅ​[[ចុងបូព៌ា]] និង​[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]]​។ [[បារាំង]]​ចុះចាញ់​សង្គ្រាម ហើយ​បាន​ព្រមព្រៀង​ស្ដីពី​កិច្ចការពារ​រួម​លើ​ដែនដី​[[ឥណ្ឌូចិន]]​។ ម្ដងនេះ​កម្ពុជា បាន​ឆ្លាក់​ទៅ​នៅ​ក្រោម​របប​ត្រួតត្រា​ពីរ​ត្រួត​គឺ អាណានិគម​[[បារាំង]] និង​របប​យោធា​ជប៉ុន​។ [[ជប៉ុន]]​បាន​យក​កម្ពុជា​ធ្វើជា​មូលដ្ឋានទ័ព និង​គាប​យក​វត្ថុធាតុដើម ខាង​កសិកម្ម​ដោយ​តម្លៃ​ថោក​បំផុត​។ តាម​ការ​ទាមទារ របស់​[[ជប៉ុន]] រដ្ឋាភិបាល​[[បារាំង]]​បង្ខំ​ឱ្យ​កសិករ​ខ្មែរ​លក់​ផលដំណាំ​បំពេញ​តម្រូវការ​[[សេដ្ឋកិច្ច]]​[[ជប៉ុន]]​។ [[ឯកសារ:Norodom Sihanouk Coronation Regalia 1941 cc.jpg|រូបភាពតូច|ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ក្នុង​ពិធី​ឡើង​គ្រង​រាជ្យខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩៤១]] នៅ​ឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ ១៩៤៨ ផលិតផល​កសិកម្ម​នៅ​[[កម្ពុជា]]​បាន​ថយ​ចុះ​។ ===ការផុសឡើងនៃខ្មែរជាតិនិយម=== មិនដូចនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ចលនាជាតិនិយមខ្មែរនៅតែស្ងៀមស្ងាត់បើប្រៀបធៀបក្នុងកំឡុងសម័យការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង ភាគច្រើនដោយសារតែឥទ្ធិពលការអប់រំទន់ខ្សោយ ដែលធ្វើឱ្យអត្រាចេះអក្សរនៅទាប ហើយបានបន្តុចបង្អាក់ចលនាជាតិនិយមមិនអាចឱ្យមានដូចចលនាដែលធ្វើនៅ​ប្រទេសវៀតណាមឡើយ។ យ៉ាងណាមិញ ចំណោមឥស្សរជនខ្មែរដែលរៀនសូត្រនៅបារាំង ដែលមានគំនិតប្រជាធិបតេយ្យបែបលោកខាងលិច និងការចង់គ្រប់គ្រងខ្លួនឯង ក៏ដូចជាការស្ដារឡើងវិញនូវបូជនីយដ្ឋាននានារបស់បារាំងដូចជា[[អង្គរវត្ត]]បានបង្កើតឱ្យ​មានអារម្មណ៍មានមោទនភាព និងធ្វើឱ្យយល់ដឹងអំពីឋានៈជាមហាអំណាចមួយរបស់កម្ពុជាក្នុងអតីតកាល។ ក្នុងការអប់រំរៀនសូត្រ ក៏ធ្លាប់មានការអាក់អន់ចិត្តធំឡើងៗចំណោមពួកនិស្សិតខ្មែរដោយសារតែ​ពួកជនជាតិភាគតិចយួនបានកាន់តំណែងកាន់តែធំៗឡើង។ នៅពេលនោះ ការអាក់អន់ចិត្តដោយសារតែ​ពួកសិស្សនិសិត្សយួនត្រូវបានគេអនុគ្រោះដែលជាហេតុ​នៅក្នុងញ្ញត្តិមួយថ្វាយទៅព្រះបាទមុនីវង្សនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៣០។ ពួកឥស្សរជនចេះដឹងថ្មីៗជាច្រើន​បានបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ​នៅវិទ្យាល័យស៊ីសុវត្ថិឯភ្នំពេញ។ សំខាន់ ពួកអ្នកជាតិនិយមភាគច្រើនដំបូងឡើយ ជាពួកសមាជិក[[ខ្មែរក្រោម]] ក៏ជាសមាជិកនៃជនជាតិភាគតិចខ្មែរដែលរស់នៅវៀតណាមដែរ។ នៅឆ្នាំ ១៩៣៦ [[សឺន ង៉ុកថាញ់|សឺន-ង៉ុកថាញ់]] និង [[ប៉ាច ឈឿន|ប៉ាច-ឈឿន]] បានចាប់ផ្ដើមចេញផ្សាយ [[នគរវត្ត]] (''Notre cité'') ដែលជាសារព័ត៌មានប្រឆាំងអាណានិគមជាភាសាបារាំង ហើយនៅពេលនោះក៏ជាសារព័ត៌មានមួយប្រឆាំងយួនដែរ។ វាបានបន្ទោសនយោបាយអាណានិគមបារាំងដោយឥរិយាបថព្រងើយកន្តើយ ចំពោះអំពើពុករលួយ ព្រឹទ្ធិកម្មរបស់ខ្លួន (ការចងការអាករ) នៅតាមតំបន់ជនបទនានា ការត្រួតត្រារបស់បរទេសខាងសេដ្ឋកិច្ច ហើយនិងក៏បានរិះគន់ផងដែរ ពួកយួនចំពោះចក្រពត្តិនិយមពីអតីតកាលរបស់ខ្លួន និងតំណែងឯកសិទ្ធិនៅឥណ្ឌូចិន។ ចលនាទាមទារឯករាជ្យតូចៗ ជាពិសេស[[ខ្មែរឥស្សរៈ]] បានចាប់ផ្ដើមរីកធំធាត់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៤០ ចំណោមពួកខ្មែរនៅប្រទេសសៀម ដែលពួកគេខ្លាចបារម្ភថាសកម្មភាពរបស់ខ្លួននឹងនាំឱ្យមានការដាក់ទោសទណ្ឌ បើសិនជាពួកគេប្រព្រឹត្តធ្វើនៅក្នុងប្រទេសកំណើតរបស់ខ្លួន។<ref>[[ភ្វីលីប ឝត|Philip Short]], ''Pol Pot anatomie d'un cauchemar'', Denoël, 2007, page 47</ref> [[File:Flag of Cambodia under Japanese occupation.svg|thumb|ទង់ជាតិកម្ពុជា​ក្រោមការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុន]] ខ្មែរមានសំណាងរួចខ្លួនពីការរងទុក្ខវេទនា​ដែលត្រូវបានតស៊ូដោយប្រជាជនអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដទៃផ្សេងទៀត​កំឡុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]]។ បន្ទាប់ពីការបង្កើតឡើងនៃ[[បារាំងវិចឈី|របបវិចឈី]]នៅបារាំងនៅឆ្នាំ ១៩៤០ កងទ័ព[[ចក្រភពជប៉ុន|ជប៉ុន]]បានធ្វើដំណើរឆ្ពោះមកកាន់វៀតណាមនិងបានជំនួសកន្លែងអាជ្ញាធរបារាំង។ នៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ១៩៤១ ពួកគេបានចូលកម្ពុជា ក៏ប៉ុន្តែបានអនុញ្ញាតអោយពួកមន្ត្រីរដ្ឋការបារាំងវិចឈី​អោយនៅមានប៉ុស្ត៍រដ្ឋបាល។ របបគាំទ្រជប៉ុននៅប្រទេសសៀម ដែលនាំមុខដោយសេនាប្រមុខ (ចមពល) [[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម|វិបុលសង្គ្រាម]] បានស្នើសុំឱ្យមានការធានាអះអាងពីរបបវិចឈី នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ការកាត់ផ្ដាច់អធិបតេយ្យភាពរបស់បារាំង ចំពោះទឹកដីខ្មែរ​និងលាវដែលដើមឡើយជាកម្មសិទ្ធិរបស់ប្រទេសសៀមនឹងត្រូវប្រគល់ត្រឡប់ទៅអោយរដ្ឋ​អំណាចបាងកកវិញ។ ការស្នើសុំនេះត្រូវបានច្រានចោល។ នៅខែ ធ្នូ ១៩៤០ [[សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]បានផ្ទុះឡើង និងពួក[[កងទ័ពថៃបូព៌ា]]បានលុកលុយកម្ពុជានូវខែបន្តបន្ទាប់។ ពួកបារាំងបានទាល់ច្រកក្នុងការតស៊ូប្រឆាំងនឹងកងទ័ពសៀម​ដែលប្រដាប់ដោយអាវុធល្អៗជាងទាំងលើគោកនិងអាកាស ក៏ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក៏ដោយក៏បានគ្រប់គ្រងពិន្ទុបានដោយសារតែជ័យជំនះ​ជើងទឹករបស់ខ្លួននៅ[[ឈូងសមុទ្រថៃ]] <!--(see Japanese Occupation, 1941-45, ch. 5)-->។ នៅចំណុចនេះ [[តូក្យូ]]បានធ្វើអន្តរាគមន៍​និងបានបង្ខិតបង្ខំរដ្ឋអំណាចបារាំងឱ្យទទួលយក[[សន្ធិសញ្ញា]]ដែលនាំឱ្យមានការប្រគល់​ខេត្តបាត់ដំបង ​និងប៉ែកនៃខេត្តសៀមរាបទៅឱ្យប្រទេសសៀម​ក្នុងការដោះដូរមកវិញជាមួយនឹងថ្នូរដែលមិនសាកសមនឹងតម្លៃ។ ខ្មែរត្រូវបានគេអនុញ្ញាតឱ្យនៅថែរក្សាអង្គរ។ ការឈ្លានពានរបស់ថៃ យ៉ាងណាៗ វាគ្រាន់តែប៉ះទង្គិចតិចតួចទៅលើជីវភាពប្រជាជនខ្មែរភាគច្រើន ដែលរស់នៅខាងក្រៅតំបន់ពាយព្យប៉ុណ្ណោះ។ [[ឯកសារ:Portrait of Sisowath Monivong.png|រូបភាពតូច|ព្រះឆាយាល័ក្ខណ៍របស់ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស បោះពុម្ពនៅថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤១ បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះអង្គ (ថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤១) ដោយសារឈឺចាប់និងជប៉ុនដែលបានកាត់ទឹកដីខ្មែរទៅឲ្យសៀម។]] ព្រះបាទមុនីវង្សបានសោយទិវង្គតនៅខែ មេសា ១៩៤១។ ទោះបីជាព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ ព្រះអង្គម្ចាស់[[មុនីចៅ]]ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទាយាទពិតប្រាកដយ៉ាងណាក្ដី ក៏ប៉ុន្តែពួកបារាំងបានដាក់ជំនួសព្រះ[[នរោត្តម សីហនុ|នរោត្តម-សីហនុ]]វិញ ជាមហានត្តា (ម្ចាស់ចៅទួត) នៃព្រះបាទ[[នរោត្តម]]មកឡើងសោយរាជ្យជំនួសវិញ។ ព្រះសីហនុគឺជាបេក្ខជនដែលប្រកបដោយឧត្តមភាព​ដោយសារតែការប្រមើលឃើញរបស់ពួកបារាំងព្រោះតែភាពក្មេងវ័យរបស់ទ្រង់ (ព្រះអង្គមានព្រះជន្មដប់ប្រាំបួនព្រះវស្សា) កង្វះបទពិសោធន៍ និងភាពងាយបង្វិលបានតាមចិត្ត។ ជប៉ុនប្រកាសថា "អាស៊ីជារបស់ជនជាតិអាស៊ី" រកបានប្រជាប្រិយភាពពីចំណោមពួកអ្នកជាតិនិយមខ្មែរ ទោះបីយ៉ាងណា នយោបាយទីក្រុងតូក្យូ​នៅឥណ្ឌូចិនបានទុកឱ្យមានរដ្ឋាភិបាលអាណានិគម​ទទួលបន្ទុកត្រឹមតែឈ្មោះប៉ុណ្ណោះ។ នៅពេលនោះ ព្រះសង្ឃដែលលេចធ្លោហើយសកម្មខាងនយោបាយ គឺព្រះអាចារ្យ[[ហែម ចៀវ|ហែម-ចៀវ]] ត្រូវបានចាប់ខ្លួននិងដោះស្បង់ចីវរ ដោយមិនសមរម្យដោយពួករដ្ឋអំណាចបារាំងនៅខែ កក្កដា ១៩៤២ ពួកអ្នករៀបរៀង សារព័ត៌មាន "នគរវត្ត" បានដឹកនាំបាតុកម្មមួយទាមទារអោយមានការដោះលែងព្រះអង្គ។ ពួកគេ ដូចគ្នានឹងពួកអ្នកជាតិនិយមដទៃទៀតដែរ ជាក់ស្ដែងបានប៉ាន់ស្មានជ្រុលពេក​ទៅលើឆន្ទៈរបស់ជប៉ុនថានឹងជួយពួកគេមកវិញ រីឯរដ្ឋអំណាចវិឈីភ្លាមៗបានចាប់ខ្លួនពួកបាតុករ​និងបានដាក់ទោសប្រហារជីវិតដល់លោកប៉ាច-ឈឿន ដែលជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នករៀបរៀងសារព័ត៌មាន "នគរវត្ត"។ <!--(see Japanese Occupation, 1941-45, ch. 5)-->។ អ្នករៀបរៀងផ្សេងទៀត លោកសឺន-ង៉ុកថាញ់ បានរត់គេចខ្លួនពីភ្នំពេញ ទៅកាន់ជប៉ុននៅឆ្នាំបន្ទាប់។ ក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែងអស់សង្ឃឹម​ដើម្បីឱ្យទទួលបានការគាំទ្រក្នុងស្រុកនៅប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនៃសង្គ្រាម ពួកជប៉ុនបានរំលាយរដ្ឋបាលអាណានិគមបារាំងនៅថ្ងៃ ៩ មីនា ១៩៤៥ និងបានជំរុញអោយកម្ពុជាប្រកាសឯករាជ្យរបស់ខ្លួននៅក្នុង​[[មណ្ឌលវិបុលភាពរួមអាស៊ីខាងកើតធំជាងគេ]]។ បួនថ្ងៃក្រោយមក​ ព្រះបាទសីហនុបានចេញរាជក្រឹត្យថាកម្ពុជាបានឯករាជ្យ។ លោកសឺន-ង៉ុកថាញ់បានត្រឡប់មកពីតូក្យូនៅខែ ឧសភា ហើយលោកត្រូវបានគេតែងតាំងជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស។ ថ្ងៃ ១៥ សីហា ១៩៤៥ ថ្ងៃដែលជប៉ុនបានចុះចាញ់ រដ្ឋាភិបាលថ្មីមួយត្រូវគេបង្កើតឡើងដែលមានលោក សឺន-ង៉ុកថាញ់ដើរតួជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ នៅពេលដែលកងកម្លាំង[[សម្ព័ន្ធមិត្ត]]បានកាន់កាប់ភ្នំពេញនៅខែ តុលា លោកថាញ់ត្រូវបានគេចាប់ខ្លួនដោយសារ[[សហការនិយម|សហការ]]ជាមួយពួកជប៉ុននិង​ត្រូវបញ្ជូននិរទេសទៅកាន់បារាំងដោយឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះ។ ពួកអ្នកគាំទ្រលោកមួយចំនួនបានរត់ទៅភាគខាងជើងឆៀងខាងលិចកម្ពុជា បន្ទាប់មកស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សៀម ជាកន្លែងដែលពួកគេផ្ដុំគ្នារួមជាក្រុមបក្សពួកមួយក្នុងចលនា[[ខ្មែរឥស្សរៈ]] ដំបូងឡើយបង្កើតឡើងជាមួយការលើកទឹកចិត្តរបស់ថៃនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៤០។ * ក្រុម​ដែល​លំអៀង​ទៅ​ខាង​ជប៉ុន មេដឹកនាំ​ក្រុម​នេះ​គឺ​លោក [[សឺន ង៉ុកថាញ់|សឺន-ង៉ុកថាញ់]]​។ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៤៥ ជប៉ុន​បាន​បណ្ដេញ​[[បារាំង]]​ចេញពី​[[កម្ពុជា]] ហើយ​ប្រកាស​[[កម្ពុជា]]​ជា​រដ្ឋ​ឯករាជ្យ ដោយ​លើក សឺន-ង៉ុកថាញ់ ឱ្យ​ធ្វើជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែល​តាម​ការពិត​រដ្ឋាភិបាល​របស់ [[សឺន ង៉ុកថាញ់|សឺន-ង៉ុកថាញ់]] គ្រាន់តែ​ជា​រដ្ឋាភិបាល​ទីងមោង​ប៉ុណ្ណោះ នៃ​ឯករាជ្យ​ក្លែងក្លាយ​ដែល​ផ្ដល់​ដោយ​ពួក​យោធានិយម​[[ជប៉ុន]]​។ ក្រោយពេល​[[ជប៉ុន]]​ចាញ់​[[សង្គ្រាមលោក​លើក​ទី​២]] [[បារាំង]]​បាន​វិល​មកកាន់​កម្ពុជា​ជាថ្មី កងទ័ព​របស់ [[សឺន ង៉ុកថាញ់|សឺន-ង៉ុកថាញ់]] បាន​ប្រឹង​ទប់ទល់​នឹង​[[បារាំង]]​ដែរ តែ​ពុំ​អាច​តស៊ូ​នឹង​[[បារាំង]]​បាន​ឡើយ ហើយ​[[សឺន ង៉ុកថាញ់|សឺន-ង៉ុកថាញ់]] ត្រូវ​បាន​ចាប់ខ្លួន​យក​ទៅ​ឃុំ​នៅ​ប្រទេស​[[បារាំង]]​។ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៥១ បារាំង​បាន​ដោះលែង [[សឺន ង៉ុកថាញ់|សឺន-ង៉ុកថាញ់]] តាម​សំណើ​របស់​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ​។ នៅ​ដើម​ឆ្នាំ ១៩៥២ [[សឺន ង៉ុកថាញ់|សឺន-ង៉ុកថាញ់]] បាន​រត់​ទៅ​ប្រទេស​[[ថៃ]]​បង្កើត​ចលនា​[[ខ្មែរសេរី]]​។ * ក្រុម​ដែល​មាន​និន្នាការ​ខាង​កុម្មុយនិស្ត នៅ​ឆ្នាំ ១៩៣០ ចលនា​ប្រជារាស្ត្រ​បាន​រួបរួម​ជាមួយ​ក្រុម​ដែល​មាន​និន្នាការ​ខាង​[[កុម្មុយនិស្ត]]​។ បន្ទាប់​ពី​ការ​មកដល់​នៃ​របប​យោធានិយម​[[ជប៉ុន]] ក្រុម​នេះ​បាន​ក្លាយទៅជា​រណសិរ្ស​អ្នក​ស្នេហា​មាតុភូមិ​ខ្មែរ ឬ​ហៅ​[[ខ្មែរឥស្សរៈ]]​។ ស្ថានភាព​រង្គោះរង្គើ​ខាង​[[សេដ្ឋកិច្ច]] និង​សង្គម​នៃ​ប្រទេស​ផ្ដល់​ឱ្យ​រណសិរ្ស​[[ខ្មែរឥស្សរៈ]] ពង្រីក​មូលដ្ឋាន​នយោបាយ និង​ពង្រីក​ចម្បាំង​ឈ្លប​ទៅលើ​ពួក​អាណានិគម​។ ទោះបី​មាន​ប្រតិបត្តិការ​ការ​បង្ក្រាប​ដ៏​សាហាវ​អំពី​កងទ័ព​[[បារាំង]]​ក៏ដោយ ក៏​កងកម្លាំង​[[ខ្មែរឥស្សរៈ]] បាន​វាយប្រហារ​តប​វិញ​ធ្វើ​ឱ្យ​[[បារាំង]]​មាន​ការ​ខូចខាត​ដែរ​។ ==ការតស៊ូដើម្បីការបង្រួបបង្រួមខ្មែរ== ស្ថានភាពរបស់កម្ពុជានៅក្នុងរយៈកាលបញ្ចប់សង្គ្រាមមានភាពច្របូកច្របល់នៅឡើយ។ ពួក[[បារាំងសេរី]] ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ហ្សាល ដឺ ហ៊្គោល|ហ្សាល-ដឺ-ហ៊្គោល]] បានប្ដេជ្ញាដើម្បីយកឥណ្ឌូចិនត្រឡប់មកវិញឱ្យបាន ថ្វីត្បិតតែពួកគេបានផ្ដល់អោយកម្ពុជា និងដែនអាណាព្យាបាលឥណ្ឌូចិនដទៃទៀតនូវទំហំ​នៃអភិបាលកិច្ចខ្លួនឯងក៏ដោយ ក៏ខ្លួនបានដាក់កំណត់ព្រំដែនដោយប្រុងប្រយ័ត្នដដែល។ ដោយបានធ្វើឱ្យជឿទុកចិត្តថាពួកគេមាន ''[[បេសកកម្មអារ្យធម៌]]'' ពួកបារាំងបានមើលឃើញនូវការចូលរួមរបស់ឥណ្ឌូចិន​ក្នុងសហភាពបារាំងនៃអតីតដែនអាណានិគម​ដែលបានចែករំលែកបទពិសោធន៍ទូទៅនៃវប្បធម៌បារាំង។ មិនថាតែពួកឥស្សរជនដែលមានវិជ្ជាជីវៈនៅតាមទីក្រុង រឺ ក៏ប្រជាជនសាមញ្ញទេ យ៉ាងណាៗក៏ត្រូវបានទាក់ទាញដោយការរៀបចំនេះដែរ។ ចំពោះប្រជាជនខ្មែររស់នៅក្នុងដំណើរជីវិតឆ្លងកាត់ ក្នុងសម័យឯករាជ្យដ៏ខ្លីចាប់ពីខែ មីនា ដល់ ខែ តុលា ១៩៤៥ ទទួលបាននូវភាពសម្បូរសប្បាយរីករាយ។ ភាពជូរចត់របស់ខ្មែរគឺជារឿងអតីតកាល។ នៅភ្នំពេញ ព្រះសីហនុ កំពុងដើរតួជាព្រះ[[ប្រមុខរដ្ឋ]] ដែលជាតំណែងដ៏លំបាកក្នុងការចរចាជាមួយពួកបារាំង​ដើម្បីទាមទារឯករាជ្យពេញលេញ ក្នុងខណៈពេលនោះដែរ ទ្រង់ក៏ព្យាយាមដើម្បីធ្វើអព្យាក្រឹតកម្មពួកអ្នកនយោបាយ​និងអ្នកគាំទ្រគណបក្សនៃពួក[[ខ្មែរឥស្សរៈ]] និង [[វៀតមិញ]] ដែលពួកគេចាត់ទុកទ្រង់ថាជាអ្នកចូលដៃជាមួយពួកបារាំង។ កំឡុងសម័យកាលដ៏ជ្រួលច្របល់រវាងឆ្នាំ ១៩៤៦ និង ១៩៥៣ ព្រះសីហនុបានបង្ហាញនូវសម្បទានគួរអោយកត់សំគាល់នូវជីវិតនយោបាយ ដែលបានជម្រុញនាំឱ្យមានការគាំទ្រព្រះអង្គមុន ​និងក្រោយធ្លាក់ពីអំណាចនៅ ខែ មីនា ១៩៧០។ ពួកខ្មែរឥស្សរៈជា[[ចម្បាំងទ័ពព្រៃ|ចលនាទ័ពព្រៃ]]មួយដែលកើតឡើងដោយឯកឯងយ៉ាងធំក្រៃលែង ដែលបានកំពុងតែប្រតិបត្តិការនៅតាមតំបន់ព្រំដែននានា។ ក្រុមនេះរួមមាន[[ពួកឆ្វេងនិយម]][[ប្រជាជនអាស៊ីពីកំណើត|ក្នុងស្រុក]] ពួកឆ្វេងនិយមយួន ពួកជាតិនិយមប្រឆាំងរាជាធិបតេយ្យ ([[ខ្មែរសេរី]]<!-- --see Appendix B-->) ដែលស្ម័គ្រស្មោះទៅខាងលោកសឺន-ង៉ុកថាញ់ ហើយពួកចោរប្លន់សាមញ្ញបានកំពុងទាញប្រយោជន៍ពីភាពវឹកវរនាំគ្នាបង្កភេរវកម្មលើ​ពួកអ្នកស្រុកអ្នកភូមិ។ ទោះបីជាឱកាសរបស់ពួកគេមាន ​និងបាត់បង់ទៅវិញកំឡុងសម័យក្រោយសង្គ្រាមក៏ដោយ (គ្រោះកាចដ៏សំខាន់មួយគឺការដួលរលំនៃរដ្ឋាភិបាលជាមិត្តឆ្វេងនិយម​នៅបាងកកនៅឆ្នាំ ១៩៤៧) ក៏នៅឆ្នាំ ១៩៥៤ ពួកខ្មែរឥស្សរៈ​កំពុងតែប្រតិបត្តិការជាមួយពួកវៀតមិញ បើតាម​ការប៉ាន់ស្មានខ្លះថាដូចជាបានគ្រប់គ្រង ៥០ ភាគរយជាង​នៃទឹកដីរបស់កម្ពុជា។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៦ បារាំងបានអនុញ្ញាតអោយប្រជាជនខ្មែរបង្កើតគណបក្សនយោបាយ និងប្រារព្ធការបោះឆ្នោតសម្រាប់សភាប្រឹក្សា ដែលនឹងផ្ដល់ប្រឹក្សាដល់ព្រះមហាក្សត្រលើសេចក្ដីព្រាងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​របស់ប្រទេស។ គណបក្សសំខាន់ៗពីរត្រូវបានដឹកនាំ ដោយព្រះអង្គម្ចាស់ក្នុងខ្សែរាជវង្ស។ [[គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (កម្ពុជា)|គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ]]ដឹកនាំដោយព្រះអង្គម្ចាស់ (អ្នកអង្គម្ចាស់) [[ស៊ីសុវត្ថិ យុត្តិវង្ស|ស៊ីសុវត្ថិ-យុត្តិវង្ស]] បានចូលទៅក្ដាប់បានឯករាជ្យភ្លាមៗ កំណែទម្រង់ប្រជាធិបតេយ្យ និងរដ្ឋាភិបាលអាស្រ័យសភា។ អ្នកគាំទ្រគណបក្សនេះគឺជាពួកគ្រូបង្រៀន ពួកមន្ត្រីរាជការក្នុងស្រុក ពួកសមាជិកនៃសមណភេទពុទ្ធសាសនាសកម្មៗខាងនយោបាយ និងអ្នកដទៃៗផ្សេងទៀត ដែលគោលគំនិតរបស់ពួកគេត្រូវរងឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង​ដោយសារការអំពាវនាវជាតិនិយមនៃ សារព័ត៌មាន "នគរវត្ត" មុនពេលត្រូវបានបិទដោយពួកបារាំងនៅឆ្នាំ ១៩៤២។ ពួកអ្នកប្រជាធិបតេយ្យមួយចំនួនបានពេញចិត្តពេញថ្លើម​ជាមួយនឹងមធ្យោបាយហិង្សាមួយចំនួនរបស់ខ្មែរឥស្សរៈ។ [[គណបក្សសេរីនិយម]] ដឹកនាំដោយព្រះអង្គម្ចាស់[[នរោត្តម នរិន្ទដេត|នរោត្តម-នរិន្ទដេត]] (Norodom Norindeth) តំណាងអោយចំណាប់អារម្មណ៍នៃពួកឥស្សរជនចាស់ៗនៅតាមជនបទ រួមមានពួកម្ចាស់ដីធំៗជាដើម។ ពួកគេចូលចិត្តការបន្តទម្រង់ទំនាក់ទំនងអាណានិគមជាមួយបារាំងជាង ហើយគាំទ្រកំណែទម្រង់ប្រជាធិបតេយ្យសើៗ។ ការបោះឆ្នោតសភាប្រឹក្សាបានប្រារព្ធឡើងនៅខែ កញ្ញា ១៩៤៦ ពួកអ្នកប្រជាធិបតេយ្យបានឈ្នះ ៥០ ក្នុងចំណោម ៦៧ កៅអី។ ជាមួយចំនួនភាគច្រើនដែលមិនប្រែប្រួលក្នុង[[សភា]] ពួក[[អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ]]បានព្រាង[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​]]យកគំរូតាមច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃ[[សាធារណរដ្ឋបារាំងទីបួន]]។ អំណាចត្រូវបានប្រមូលផ្ដុំនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃនៃរដ្ឋសភាជាតិ​ដែលបានបោះឆ្នោតដោយប្រជាជន។ ព្រះមហាក្សត្របានប្រកាសរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីដោយស្ទាក់ស្ទើរនៅថ្ងៃ ៦ ឧសភា ១៩៤៧។ កាលណោះបានទទួលស្គាល់ព្រះអង្គត្រឹមជា "ព្រះប្រមុខរដ្ឋក្នុងចិត្ត" បានកាត់បន្ថយទ្រង់ចេញពីលក្ខខណ្ឌ​នៃព្រះមហាក្សត្រអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ហើយដែលបានបន្សល់ទុកនូវភាពមិនច្បាស់លាស់នូវទំហំ​ដែលព្រះអង្គអាចដើរតួនាទីសកម្មនៅក្នុងឆាកនយោបាយជាតិ។ ព្រះសីហនុអាចនឹងបានប្រែភាពមិនច្បាស់លាស់នេះ​ទៅជាគុណសម្បត្តិរបស់ព្រះអង្គ​នៅប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមកទៀត។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសភាជាតិខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៤៧ ពួកអ្នកប្រជាធិបតេយ្យបានឈ្នះឆ្នោតចំនួនភាគច្រើនក្រៃលែង។ ទោះបីដូច្នេះក៏ដោយ ក៏មានការខ្វែងគំនិតគ្នានៅខាងក្នុងគណបក្សដែលពុំអាចគ្រប់គ្រងបានឡើយ។ ស្ថាបនិករបស់បក្ស ទ្រង់ស៊ីសុវត្ថិ-យុត្តិវង្សបានសុគត និងមិនមានអ្នកដឹកនាំមួយណាច្បាស់លាស់ទេ​ដែលលេចធ្លោដើម្បីស្នងតំណែងបន្តពីទ្រង់។ កំឡុងសម័យឆ្នាំ ១៩៤៨ ដល់ ១៩៤៩ ពួកអ្នកប្រជាធិបតេយ្យបានប្រែជារួបរួមគ្នាតែមួយ​នៅក្នុងការប្រឆាំងទៅនឹង​ការតែងច្បាប់ដែលបានគាំទ្រដោយព្រះមហាក្សត្រ រឺក៏ ពួកអ្នកត្រូវចាត់តាំង។ បញ្ហាដ៏សំខាន់មួយគឺបដិសណ្ឋារកិច្ចដើម្បីឯករាជ្យរបស់ព្រះអង្គ នៅក្នុងសហភាពបារាំង ដែលបានស្នើសុំសន្ធិសញ្ញាពង្រាងដែលបានផ្ដល់ដោយពួកបារាំងនៅចុងឆ្នាំ ១៩៤៨។ បន្តបន្ទាប់ពីការរំលាយសភាជាតិនៅខែ កញ្ញា ១៩៤៩ កិច្ចព្រមព្រៀងលើកតិកាសញ្ញាបានរំកិល​ទៅមុខតាមរយៈការដោះដូរចុតហ្មាយរវាងព្រះបាទសីហនុ និង រដ្ឋាភិបាលបារាំង។ វាមានប្រសិទ្ធិភាពនៅប៉ុន្មានពីរខែក្រោយមកទៀត ទោះបីជាសច្ចាប័នរបស់សភាជាតិអំពីសន្ធិសញ្ញាមួយនេះមិនមានភាពរឹងមាំម្ដងណាក៏ដោយ។ សន្ធិសញ្ញាបានផ្ដល់អោយកម្ពុជានៅអ្វីដែលព្រះសីហនុមានព្រះបន្ទូលថា "ឯករាជ្យភាពហាសិបភាគរយ": តាមនឹង ទំនាក់ទំនងអាណានិគមត្រូវបានបញ្ចប់ជាផ្លូវការ ហើយប្រជាជនខ្មែរត្រូវបានគេប្រគល់ការគ្រប់គ្រង​ខាងមុខងាររដ្ឋបាលមួយចំនួនភាគច្រើន។ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធកម្ពុជាត្រូវបានផ្ដល់សេរីភាពឱ្យមានសកម្មភាព​ខាងក្នុងភូមិភាគស្វយ័ត​ដែលគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯងដែលរួមមាន ខេត្តបាត់ដំបង និង សៀមរាប ដែលត្រូវបានត្រឡប់ពីប្រទេសថៃមកវិញក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ក៏ប៉ុន្តែក្នុងនោះពួកបារាំងបានសង្កត់ធ្ងន់កន្លែងផ្សេងទៀតថា មិនមានធនធានច្រើនដើម្បីត្រួតត្រាឡើយ។ កម្ពុជានៅតែបានស្នើសុំធ្វើសហការបញ្ហានយោបាយការបរទេស​ជាមួយក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់នៃសហភាពបារាំង ក៏ប៉ុន្តែយ៉ាងណាៗ បារាំងទទួលបានទំហំគ្រប់គ្រងសំខាន់ៗលើ ប្រព័ន្ធតុលាការ ហិរញ្ញវត្ថុ និង ទំនៀមទម្លាប់។ ការគ្រប់គ្រងប្រតិបត្តិការយោធាពេលសង្គ្រាមនៅខាងក្រៅភូមិភាគស្វយ័ត​ដែលនៅសេសសល់ក្នុងកណ្ដាប់ដៃបារាំងនៅឡើយ។ បារាំងក៏ត្រូវបានអនុញ្ញាតផងដែរអោយរក្សាមូលដ្ឋានទ័ពលើទឹកដីកម្ពុជា។ នៅឆ្នាំ ១៩៥០ កម្ពុជាត្រូវបានព្រមព្រៀងទទួលស្គាល់ខាងការទូតដោយ[[សហរដ្ឋ]] និងដោយពួក[[មហាអំណាច]]មិនមែន[[កុម្មុយនិស្ត]]ជាច្រើន ក៏ប៉ុន្តែនៅអាស៊ីមានតែ[[ប្រទេសថៃ]]និង[[កូរ៉េខាងត្បូង]]ទេបានអូសបន្លាយការទទួលស្គាល់។ ពួកអ្នកប្រជាធិបតេយ្យបានឈ្នះសំឡេងភាគច្រើន​នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសភាជាតិនៅខែ កញ្ញា ១៩៥១ ហើយពួកគេក៏បានបន្តនយោបាយរបស់ពួកគេ​ក្នុងការប្រឆាំងព្រះមហាក្សត្រចំមុខតាមដែលអាចធ្វើបាន។ នៅក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែង​ដើម្បីយកឱ្យបានចិត្តរបស់ប្រជាជនភាគច្រើន ព្រះសីហនុបានសុំអោយពួកបារាំងដោះលែងអ្នកជាតិនិយមលោកសឺន-ង៉ុកថាញ់ពីការនិរទេសខ្លួន ហើយអនុញ្ញាតអោយលោកត្រឡប់ចូលស្រុកវិញ។ លោកបានធ្វើនិវត្តន៍ដោយជោគជ័យ​មកកាន់ទីក្រុងភ្នំពេញនៅថ្ងៃ ២៩ តុលា ឆ្នាំ ១៩៥១។ វាមិនយូរប៉ុន្មានទេ យ៉ាងហោចណាស់ ក៏មុនពេលដែលលោកចាប់ផ្ដើមទាមទារអោយមានការដកទ័ពបារាំងចេញពីកម្ពុជាដែរ។ លោកក៏បានធ្វើការទាមទារដូចនេះម្ដងទៀតនៅដើមឆ្នាំ ១៩៥២ នៅក្នុង "[[ខ្មែរក្រោក]]" សារព័ត៌មានប្រចាំសប្ដាហ៍ដែលលោកបានបង្កើតឡើង។ សារព័ត៌មាននេះត្រូវបង្ខំអោយបញ្ឈប់ការបោះពុម្ពផ្សាយនៅខែ មីនា ហើយលោកសឺន-ង៉ុកថាញ់បានរត់ភៀសខ្លួនចេញពីរាជធានីទៅ​ជាមួយពួកអ្នកដើរតាមលោកដែលប្រដាប់ដោយអាវុធពីរបីនាក់ ដើម្បីចូលរួមពួកខ្មែរឥស្សរៈ។ ដោយត្រូវបានលាបពណ៌ចុះឡើងថាជា ជនកុម្មុយនិស្តផង និងភ្នាក់ងារនៃ[[ទីភ្នាក់ងារសម្ងាត់កណ្ដាល]] (ភ.ស.ក. រឺ CIA) របស់សហរដ្ឋអាមេរិចដោយព្រះសីហនុផង លោកក៏បានរស់នៅនិរទេសខ្លួនរហូតដល់លោក[[លន់ ណុល|លន់-ណុល]]បានបង្កើតរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរនៅឆ្នាំ ១៩៧០។ ==យុទ្ធនាការដើម្បីឯករាជ្យ== នៅខែ មិថុនា ១៩៥២ ព្រះសីហនុបានប្រកាសវិស្ថានបនកម្មនូវគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរបស់ព្រះអង្គ ហើយបានព្យួររដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងបានកាន់កាប់គ្រប់គ្រងរដ្ឋាភិបាលជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដោយព្រះអង្គផ្ទាល់។ ក្រោយមកទៀត ដោយគ្មានសច្ចាប័នរដ្ឋធម្មនុញ្ញច្បាស់លាស់ ព្រះអង្គបានរំលាយសភាជាតិ ហើយបានប្រកាសច្បាប់អាជ្ញារសឹកនៅខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៥៣។ ព្រះសីហនុបានប្រើច្បាប់ផ្ទាល់ព្រះអង្គឯងអស់រយៈពេលជិតបីឆ្នាំចាប់ពីខែ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៥២ រហូតដល់ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៥៥។ បន្ទាប់ពីការរំលាយសភាចោលហើយ ព្រះអង្គបានបង្កើតសភាប្រឹក្សាដើម្បីចូលជំនួសកន្លែងអង្គនីតិបញ្ញត្តិ ហើយបានតែងតាំងព្រះវរបិតាព្រះអង្គ ព្រះ[[នរោត្តម សុរាម្រិត|នរោត្តម-សុរាម្រិត]]ជា[[រាជានុសិទ្ធិ]]។ នៅខែ មីនា ឆ្នាំ ១៩៥៣ ព្រះសីហនុបានយាងទៅបារាំង។ ដោយបានប្រកាសក្ដែងៗថា ព្រះអង្គកំពុងតែធ្វើដំណើរដើម្បីព្រះរាជសុខភាពទ្រង់ តែព្រះអង្គកំពុងតែចាប់ផ្ដើមយុទ្ធនាការយ៉ាងខ្លាំង​ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលពួកបារាំងអោយប្រគល់ឯករាជ្យពេលលេញមកឱ្យកម្ពុជា។ បរិយាកាសនៃការយល់ឃើញនៅកម្ពុជា​នៅពេលនោះមានដូចតទៅថា បើសិនជាទ្រង់មិនបានសម្រេចឯករាជ្យភាពភ្លាមៗទេ ប្រជាជនប្រហែលជាបែរត្រលប់ទៅរក លោកសឺន-ង៉ុកថាញ់ និងពួកខ្មែរឥស្សរៈ ដែលពួកគេតាំងចិត្តពេញទីដើម្បីសម្រេចគោលដៅមួយនេះ។ នៅក្នុងជំនួបជាមួយប្រធានាធិបតីបារាំង និងជាមួយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផ្សេងៗទៀត ព្រះសីហនុបានធ្វើអោយពួកបារាំងក្លាយជា ''អ្នករងការភិតភ័យភ្ញាក់ផ្អើល'' ហួសហេតុអំពីស្ថានភាពនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសរបស់ទ្រង់។ ពួកបារាំងក៏បានធ្វើការគំរាមកំហែងលាក់កំបាំងបន្តិចថា បើសិនព្រះអង្គបន្តមិនធ្វើសហប្រតិបត្តិការទេ ពួកគេអាចនឹងផ្លាស់ប្ដូរព្រះអង្គចេញពីតំណែង។ ព្រះរាជដំណើរនេះបានទទួលបរាជ័យ ក៏ប៉ុន្តែនៅតាមផ្លូវមកប្រទេសកំណើតវិញឆ្លងកាត់តាម សហរដ្ឋ កាណាដា និង ជប៉ុន ព្រះសីហនុបានផ្សព្វផ្សាយអំពីស្ថានភាពដ៏អាក្រក់របស់កម្ពុជា​នៅតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។ ដើម្បីធ្វើវិនាដកម្មបន្ថែមទៀតនូវ ''រាជបូជនីយកិច្ចដើម្បីឯករាជ្យ'' របស់ព្រះអង្គ ព្រះសីហនុបានកំពុងតែប្រកាសថាព្រះអង្គនឹងមិនវិលត្រឡប់ទៅវិញដរាប​ដល់ពួកបារាំងផ្ដល់អោយនូវការធានាអះអាងថា​ ឯករាជ្យពេញលេញនឹងត្រូវផ្ដល់អោយកម្ពុជាវិញ។ ព្រះអង្គក្រោយមកទៀតបានយាងចាកចេញពីភ្នំពេញនៅខែ មិថុនា បាននិរទេសខ្លួនដោយព្រះអង្គឯងទៅកាន់ប្រទេសថៃ។ ដោយគ្មានការស្វាគមពីទីក្រុងបាងកក ព្រះអង្គក៏បានផ្លាស់មករាជដំណាក់របស់ព្រះអង្គ ក្បែរវិកិណ្ណដ្ឋានអង្គរនៅ ខេត្តសៀមរាប វិញ។ សៀមរាប ជាផ្នែកមួយនៃភូមិភាគកងទ័ពស្វយ័តដែលបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៤៩ ដែលត្រូវបានបង្គាប់បញ្ជាការដោយលោក[[នាយវរសេនីយទោ]][[លន់ ណុល|លន់-ណុល]] ដើមឡើយជាអ្នកនយោបាយស្ដាំ ដែលនឹងក្លាយជាជនលេចធ្លោម្នាក់ ហើយនៅពេលនោះជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ព្រះសីហនុដែលមិនអាចខ្វះបានខាងយោធា។ ចាប់ផ្ដើមពីមូលដា្ឋនទ័ពឯសៀមរាបរបស់ទ្រង់ ព្រះមហាក្សត្រ និងលោកលន់-ណុលបានរិះរកផែនការជាច្រើនដើម្បីធ្វើការតស៊ូ បើសិនជាពួកបារាំងមិនព្រមទទួលកិច្ចសន្យាតាមលក្ខខណ្ឌរបស់ពួកទ្រង់។ [[ឯកសារ:02-Independence Monument Phnom Penh-nX-3.jpg|រូបភាពតូច|វិមានឯករាជ្យកម្ពុជា កសាងដើម្បីរំដោះប្រទេសកម្ពុជាចេញពីអាណានិគមនិយមបារាំងថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៣]] ព្រះសីហនុកំពុងបង្កើតល្បែងភ្នាល់ធំមួយ ចំពោះពួកបារាំងវិញអាចដកព្រះអង្គចេញ​ដោយដាក់ជំនួសស្ដេចមួយទៀតដែលងាយបង្វិលបានតាមចិត្ត ក៏ពិតមែន តែស្ថានភាពកងទ័ពនៅពេលនោះនឹងអាចធ្វើអោយខ្ទេចខ្ទាំឥណ្ឌូចិនទាំងមូល ក្រោយមកទៀតរដ្ឋាភិបាលបារាំងនៅថ្ងៃ ៣ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៥៣ បានប្រកាសខ្លួនរួចរាល់​ដើម្បើប្រគល់ឯករាជ្យភាពពេញលេញដល់រដ្ឋទាំងបីមាន កម្ពុជា វៀតណាម លាវ។ ព្រះសីហនុបានទទូចលើលក្ខខណ្ឌផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គ ដែលរួមមានការគ្រប់គ្រងពេញទីខាង ការពារជាតិ នគរបាល តុលាការ និង បញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ។ ពួកបារាំងបានប្រគល់អោយ: នគរបាល និងតុលាការត្រូវបានផ្ទេរមកនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់កម្ពុជានៅចុងខែ សីហា ហើយនៅក្នុងខែ តុលា ប្រទេសនេះបានក្ដោបក្ដាប់ការបញ្ជាកងកម្លាំងទ័ពរបស់ខ្លួនពេញទី។ ព្រះបាទសីហនុ កាលណោះបានក្លាយជាវីរបុរសនៅក្នុងកែវភ្នែកនៃប្រជាជនរបស់ព្រះអង្គ និងបានត្រឡប់មកភ្នំពេញវិញដោយជ័យជម្នះ ហើយថ្ងៃឯករាជ្យគឺត្រូវប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅថ្ងៃ ៩ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៥៣។ ការគ្រប់គ្រងបញ្ហានានាដែលសេសសល់កំពុងតែជះឥទ្ធិពលដល់អធិបតេយ្យភាព ដូចជាកិច្ចការហិរញ្ញវត្ថុ និង ថវិកា ត្រូវបានហុចបន្តដល់រដ្ឋកម្ពុជាថ្មីនៅឆ្នាំ ១៩៥៤។ == ព្រះមហាក្សត្រ​សោយរាជ្យ​ក្នុង​សម័យ​អាណានិគម == {| width=100% class="wikitable" |colspan="7" style="background-color:white" width=9% |<center><font color="#000080">'''ព្រះរាជាសោយរាជ្យនៅសម័យអាណានិគមបារាំង'''</font></center> |- ! style="background-color:white" width=9% | <font color="#000080">ព្រះឆាយាល័ក្ខណ៍</font> ! style="background-color:white" width=9% | <font color="#000080">ព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យ</font> ! style="background-color:white" width=9% | <font color="#000080">ព្រះនាមផ្ទាល់</font> ! style="background-color:white" width=9% | <font color="#000080">ប្រសូត្រ</font> ! style="background-color:white" width=9% | <font color="#000080">រជ្ជកាល</font> ! style="background-color:white" width=9% | <font color="#000080">សោយ្យទីវង្គត</font> |- |align="center"|[[File:King Norodom.jpg|90px]] |align="center"|[[នរោត្ដម]] <br><small>''ព្រះបាទសម្ដេចនរោត្តម''<small> |align="center"| អង្គច្រលឹង រឺ អង្គវត្តី |align="center"|កុម្ភៈ ១៨៣៤ |align="center"|១៨៦០ - ១៩០៤ |align="center"|២៤ មេសា ១៩០៤ |- |align="center"|[[File:Prince Sisawat.jpg|90px]] |align="center"|[[ស៊ីសុវត្ថិ]] <br><small>''ព្រះបាទសម្ដេចស៊ីសុវត្ថិ''<small><br> |align="center"| ស៊ីសុវត្ថិ |align="center"|០៧ កញ្ញា ១៨៤០ |align="center"|១៩០៤ - ១៩២៧ |align="center"|០៩ សីហា ១៩២៧ |- |align="center"|[[File:Sisowath Monivong.jpg|90px]] |align="center"|[[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស]] <br><small>''ព្រះបាទសម្ដេចស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស ''<small><br> |align="center"| ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស |align="center"|២៧ ធ្នូ ១៨៧៥ |align="center"|១៩២៧ - ១៩៤១ |align="center"|២៤ មេសា ១៩៤១ |- |align="center"|[[File:Norodom Sihanouk 1956.jpg|90px]] |align="center"|[[នរោត្តម សីហនុ]] <br><small>''ព្រះបាទសម្ដេចនរោត្តមសីហនុ''<small><br> |align="center"| នរោត្តម សីហនុ |align="center"|៣១ តុលា ១៩២២ |align="center"|២៥ មេសា ១៩៤១ - ០២ មីនា ១៩៥៥ |align="center"| ១៥ តុលា ២០១២ |} '''ឯកសារពិគ្រោះ៖''' ក្នុង​សម័យ​អាណានិគម​បារាំង មាន​ព្រះមហាក្សត្រ ៤ ព្រះអង្គ ដែល​បាន​ឡើង​គ្រងរាជ្យ​បន្តបន្ទាប់​គ្នា​គឺ​៖ * ព្រះបាទ[[នរោត្ដម]] (១៨៥៩-១៩០៤) * ព្រះបាទ[[ស៊ីសុវត្ថិ]] (១៩០៤-១៩២៧) * ព្រះបាទ[[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស|ស៊ីសុវតិ្ថ-មុនីវង្ស]] (១៩២៧-១៩៤១) * ព្រះបាទ[[នរោត្ដម សីហនុ|នរោត្តម-សីហនុ]] (១៩៤១-១៩៥៥) ==ឯកសារពិគ្រោះ== *សៀវភៅសិក្សាសង្គមថ្នាក់ទី១១ ក្រសួងអប់រំឆ្នាំ ២០០០ *[[រឿងភូមិតិរច្ឆាន]] ដោយ[[ឌឹក គាម|ឌឹក-គាម]] និង [[ឌៀក អំ|ឌៀក-អំ]] ឆ្នាំ ១៩៧១ *សៀវភៅ​សិក្សាសង្គម (ភូមិវិទ្យា​+​ប្រវត្តិវិទ្យា) ថ្នាក់ទី ៧ របស់​ក្រសួង​អប់រំ​យុវជន និង កីឡា (១៩៩៧)​។ {{Reflist}} *{{loc}} – [http://countrystudies.us/cambodia/ កម្ពុជា] ==តំណខាងក្រៅ== *[http://angkor1431.tripod.com/index/id21.html សឺង ង៉ុកថាញ់] *[http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~royalty/cambodia/persons.html ពង្សាវលីវិជ្ជាខ្មែរ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180425132057/http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~royalty/cambodia/persons.html |date=25 មេសា 2018 }} {{ចក្រភពនាយសមុទ្ររបស់បារាំង}} {{កម្ពុជា}} {{coord missing}} {{DEFAULTSORT:Cambodia, French Protectorate of}} [[Category:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]] [[Category:អតីតអាណានិគមបារាំង]] [[Category:អតីតប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍]] [[Category:សតវត្សទី១៩នៅកម្ពុជា]] [[ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]] ==មើលផងដែរ== *[[កម្ពុជាសម័យឧដុង្គ]] *[[ការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុននៅកម្ពុជា]] *[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣-១៩៧០)|សង្គមរាស្ត្រនិយម]] 86zfrsxj4lrj56jyin16psvga8qxlip 0 10073 334453 332689 2026-04-20T11:25:52Z Artanisen 31013 /* សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង */ Map of Indochina Burma Siam China Railway 1886 Weller.png 334453 wikitext text/x-wiki ក្រុមមនុស្សដែលកំពុងរស់នៅទូទាំងប្រទេស[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ]]នាពេលសព្វថ្ងៃនេះ យ៉ាងណាមិញគឺជាក្រុមមនុស្សដែលបានរស់នៅទីនេះចាប់តាំងពី​សហវត្សទី៥ មុនគ.ស.មកម៉្លេះ។នគរ[[ហ៊្វូណន|ហ្វូណន]]បុរាណបានគ្រប់គ្រងទឹកដីធំធេងជាងគេ ហើយក្នុងកំឡុងសម័យនោះដែរ វប្បធម៌នគរហ្វូណនបានរងឥទ្ធិពលពី[[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]]យ៉ាងខ្លាំងក្លា ដែលនាំឱ្យមានសកម្មភាពសង្គមសេដ្ឋកិច្ចដ៏យូរអង្វែងទៅវិញទៅមកជាមួយពួកដៃគូពាណិជ្ជកម្មតាមមាត់សមុទ្រក្នុងឥណ្ឌូមណ្ឌលនៅភាគខាងលិច។ កំណត់ត្រាពិស្ដារស្ដីពីរចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយមួយលើទឹកដី នៅត្រង់កម្ពុជាសព្វថ្ងៃនេះ ដំបូងលេចឡើងក្នុងវស្សប្បវត្តិចិនដែលគេដាក់ឈ្មោះថាហ្វូណនជានយោបាយមួយដែលស្ថិតនៅបរិវេណប៉ែកខាងត្បូងបង្អស់នៃទ្វីបកោះឥណ្ឌូចិនកាលពីសតវត្សទី១ដល់ទី៦។ ជិតដល់សតវត្សទី៦ អរិយធម៌មួយ ដែលគេបានប្រសិទ្ធិនាមថា ចេនឡា ក្នុងបណ្ដាវស្សប្បវត្តិចិន បានចូលខ្លួនមកជំនួសរដ្ឋហ្វូណនហើយបានចាក់គ្រឹះយ៉ាងរឹងមាំ គ្រានោះដែរ វាបានគ្រប់គ្រងផ្ទៃដីដ៏ធំដែលតែងតែរីករួមទឹកដីក្នុងរង្វង់បរិវេណឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន ហើយវាត្រូវបានគេពោលថាជារដ្ឋដែលមានមជ្ឈមណ្ឌលអំណាចជាច្រើនទៀតលើសពីមួយ។ អធិរាជាណាចក្រខ្មែរស្គាល់នូវយុគមាសនៅក្នុងសតវត្សទី៩ដល់ទី១៣ នៅពេលនោះសំណង់អគារប្រាសាទធំៗក៏ត្រូវបានគេសាងសង់ឡើង សំណង់ដែលគួរឱ្យកត់សំគាល់បំផុតគឺប្រាសាទ[[អង្គរវត្ត]]។ អធិរាជាណាចក្រខ្មែរត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅកៀកនឹងដើមសតវត្សទី៩។ ខ្លឹមសារយោងយកតាមត្រង់សេចក្ដីនិយាយអំពីពិធីអាទ្យាចរិយកម្ម និង ប្រសិទ្ធីបែបទេវៈជាពិធីធ្វើឡើងដើម្បីបញ្ជាក់ភាពស្របច្បាប់ខាងនយោបាយដល់ស្ថាបនិកនៃអាណាចក្រនេះ ព្រះបាទជយវម៌្មទី៣ ដែលធ្វើនៅលើកំពូលភ្នំគូលែន (មហេន្ទ្របវ៌ត) នៅឆ្នាំគ.ស. ៨០២។ ការស្នងរាជ្យរបស់ព្រះមហាក្សត្រដ៏មានឥទ្ធិឫទ្ធិជាច្រើនអង្គក៏បានបន្តលទ្ធិទេវរាជ ដោយបានស្នងរាជ្យបន្តចាប់ពីសម័យអរិយធម៌ខ្មែរបុរាណរហូតដល់សតវត្សទី១១។ សន្តតិវង្សថ្មីមួយដែលមានដើមកំណើតពីក្សត្របុរៈមួយបានកាន់ពុទ្ធសាសនាតែមិនបានខ្ជាប់ខ្ជួនជាសាសនារបស់ខត្តិយវង្សឡើយ ហើយក៏ជាលទ្ធផលនៃការធ្វើឱ្យបែកបាក់អំណាចកណ្ដាលផងដែរ។ ពង្សាវតារខត្តិយវង្សថ្មីនេះបានបញ្ចប់នៅសតវត្សទី១៤។ មហាសមិទ្ធិកម្មខាងរដ្ឋបាល កសិកម្ម ស្ថាបត្យកម្ម ធារាសាស្ត្រ គមនាគមន៍ ការរៀបគំរោងនគរូបនីយកម្ម និង សិល្បៈគឺជាសក្ខីភាពនៃអរិយធម៌ដែលបានច្នៃប្រឌិតឡើង និង មានវឌ្ឍនភាពសឱ្យឃើញ ក្នុងសំណង់ដ៏ស្មុគស្មាញរបស់រាជវង្សទាំងនោះ ហើយក៏ក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃកេរ្តិ៍ដំណែលវប្បធម៌នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ សម័យអន្តរកាលប្រហែល ១០០ ឆ្នាំបន្ទាប់ បានផ្ដើមនូវយុគអន្ធកាល ឬ សម័យកណ្ដាលនៃប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាក្នុងពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៥។ ទោះបីជាលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនាធ្លាប់មានអត្ថិភាព ពាសពេញតែក្រោយមកក៏ត្រូវផ្លាស់ប្ដូរមកវិញ បូជនីយដ្ឋានជាច្រើននៅឯទីក្រុងរាជធានីបុរាណនៅតែបន្សល់ទុកជាមជ្ឈមណ្ឌលដួងព្រលឹងជាតិដ៏សំខាន់។ ស្របគ្នានោះចាប់តាំងពីពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៥ ប្រជាជនស្នូលបានបំលាស់ទីជានិច្ចទៅភាគខាងកើត និងដោយឡែកក្នុងរយៈកាលខ្លីចន្លោះៗ ពួកគេបានតាំងនៅត្រង់ចំណុចប្រសព្វរវាងទន្លេមេគង្គ និង ទន្លេសាប នៅចតុមុខ លង្វែក និង ឧដុង្គ។ ពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់សតវត្សទី១៦ ដែលជាសម័យកាលពោរពេញដោយភាពរុងរឿង។ ប៉ុន្តែពាណិជ្ជកម្មនេះក៏បានបង្កឱ្យមាន ពួកបរទេស ពួកម៉ាឡេ និងចាមកាន់សាសនាឥស្លាម ពួកផ្សងព្រេង និងអ្នកផ្សាយសាសនាគ្រិស្តជាតិអឺរ៉ុបជាច្រើន បានជ្រៀតជ្រែក និង មានឥទ្ធិពលដល់កិច្ចការរាជការកាន់តែខ្លាំងឡើង។ ស្ថានភាពមិនប្រាកដប្រជានេះ បានធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចបានរឹងប៉ឹងមួយផ្នែកមែន រីឯវប្បធម៌ជ្រៀតជ្រែក និង រាជវង្សានុវង្សនៅប្រមូលផ្ដុំគ្នាជាចំណុចផ្សេងមួយទៀតបន្តឱ្យមានភាពលេចធ្លោឡើងនៃសម័យលង្វែក។ ជិតដល់សតវត្សទី១៥ ពួកអ្នកជិតខាងខ្មែរកាលពីបុរាណ មននៅភាគខាងលិច និងចាមនៅភាគខាងកើតត្រូវបានគេកៀរឱ្យទៅម្ខាង រឺ ជំនួសបន្តិចៗម្ដងៗដោយពួកសៀម/ថៃ និង អណ្ណាម/យួនដែលបានលូតងើបឡើង។ មហាអំណាចទាំងពីរនេះបានដឹង យល់ និងធ្វើតាមព្រះរាជបញ្ជាយ៉ាងតឹងរឹងដើម្បីគ្រប់គ្រងអាងទន្លេមេគង្គភាគខាងក្រោមដែលជាចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការគ្រប់គ្រងឥណ្ឌូចិនទាំងមូល។ ដោយសារនគរខ្មែរជានគរទន់ខ្សោយក៏រឹងរឹតតែជំរុញចិត្តដល់ពួកអ្នករៀបក្បួនពិជ័យសង្គ្រាមនៅអយុធ្យា (ក្រោយមកនៅបាងកក) និង នៅក្រុងហ្វេឱ្យមានការស្រេកឃ្លានកាន់តែខ្លាំងឡើង។ ការវាយប្រហារ និងការសញ្ជ័យទៅលើព្រះរាជវាំងខ្មែរបានបន្សល់ទុកឱ្យពួកព្រះមហាក្សត្រទាំងប៉ុន្មានក្រោយៗគ្មានមូលដ្ឋានគ្រឹះអំណាចរឹងមាំដើម្បីអភិសេកដោយព្រះអង្គឯង និង រាជសិទ្ធិឡើងសោយរាជ្យស្របច្បាប់បានឡើយ។ អន្តរាគមន៍ក្នុងការឡើងសោយរាជ្យ និង គោលនយោបាយអាពាហ៍ពិពាហ៍ឆ្លងសាសន៍បានប្រព្រឹត្តិឡើងបង្កឱ្យមានការខូចព្រះកិត្តិនាមដល់រាជវង្ស។ ឧដុង្គត្រូវបានស្ថាបនាឡើងនៅឆ្នាំ១៦០១ ជាព្រះរាជវាំងចុងក្រោយនៃសម័យកណ្ដាល។ ពួកសាសនទូតអេស្ប៉ាញ និង ព័រទុយហ្គាល់បានធ្វើទស្សនកិច្ចមកកាន់ប្រទេសនេះចាប់តាំងពីសតវត្សទី១៦មកម៉្លេះ ហើយ កម្ពុជាក៏បានក្លាយជាដែនអាណាព្យាបាលបារាំងនៅសតវត្សទី១៩ នឹងត្រូវបានគ្រប់គ្រងជាប៉ែកនៃទឹកដី[[សហភាពឥណ្ឌូចិន]]។ ការមកដល់នៃពួកមហាអំណាចអាណានិគមអឺរ៉ុបក្នុងសតវត្សទី១៩ ដែលជាមហាអំណាចប្រកបដោយមហិច្ឆិតា និងមានឧត្តមភាពខាងបច្ចេកវិទ្យា នាពេលក្រោយមក មានគោលនយោបាយពិតចង់គ្រប់គ្រងពិភពលោកដោយបញ្ចប់នូវពួកសក្ដិភូមិក្នុងតំបន់ ហើយខណៈនោះ សៀម/ថៃ ទោះបីយ៉ាងណាក៏បានបន្ទន់ឥរិយាបថ និង ដកថយ ដើម្បីឱ្យរួចផុតពីនយោបាយអាណានិគមកិច្ចហើយក្លាយខ្លួនជារដ្ឋទ្រនាប់ រីឯវៀតណាម/ដាយវៀតត្រូវបានក្លាយជាចំណុចប្រសព្វនៃមហិច្ឆតាខាងអាណានិគមនិយមបារាំង។ កម្ពុជា ទោះបីជាយ៉ាងណាមិនត្រូវបានគេយកចិត្តទុកដាក់ច្រើនទេ តែក៏ត្រូវបានគេដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងសហភាពឥណ្ឌូចិនផងដែរ ជាអង្គភាពមួយដែលគេទទួលស្គាល់ និងមានសមត្ថភាពបន្ត និង អះអាងអត្តសញ្ញាណ និង បូរណភាពរបស់ខ្លួនកម្ពុជាក៏បានឈានចូលទៅក្នុងទំនើបភាព។ បន្ទាប់ពីការសុខស្ងប់ក្នុងអាណានិគមរយៈពេល៨០ឆ្នាំមក ឧបការណ៍រយៈពេលខ្លីនៃការកាន់កាប់របស់ជប៉ុនកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ដែលបានមកព្រមគ្នាជាមួយការប្រគល់អំណាចទៅព្រះបាទសីហនុគឺជាការបើកឆាកជំនួសឱ្យដំណើរមិនអាចបកក្រោយវិញឈានចូលទៅកាន់សម័យកាលនៃប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែររំដោះខ្លួនពីនឹមអាណានិគម និងឆ្ពោះទៅកាន់សម័យកាលប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរទំនើប។ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣-៧០) មានឯករាជ្យចាប់ពីឆ្នាំ១៩៥៣ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះ[[នរោត្តម សីហនុ|សីហនុ]] បានពុះពាររក្សាខ្លួនឱ្យស្ថិតនៅក្នុងអព្យាក្រឹត្យក្នុងពិភពលោកមួយដែលបានកំណត់ដោយអក្ខោសានកម្មនៃពួកមហាអំណាចនយស្តិ (នុយក្លេអ៊ែរ) ស.រ.អា. និង សហភាពសូវៀត។ ខណៈនោះសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនរឹតតែរីករាលដាលធំឡើងៗ កម្ពុជាបានប្រែឈ្មោះជាសាធារណរដ្ឋខ្មែរដែលជារដ្ឋជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងសង្គ្រាម កើតចេញមកដោយហេតុមួយក្នុងហេតុផលជាច្រើនដែលកើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៧០ លទ្ធផលផ្សេងមួយទៀតគឺជាសង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណី (សង្គ្រាមគ្នាឯង)។ [[សង្គ្រាមវៀតណាម]]បានរីករាលដាលចូលមកកម្ពុជា ហើយបណ្ដាលឱ្យមានការងើបឡើងនៃពួក[[ខ្មែរក្រហម]] ពួកគេដណ្ដើមយកបានរដ្ឋធានីភ្នំពេញនៅឆ្នាំ ១៩៧៥ និងបានបន្តយុទ្ធនាការកាប់សំលាប់មនុស្សជាច្រើន។ ស្ថិតក្នុងកណ្ដាប់ដៃរបស់ខ្មែរក្រហម កម្ពុជាបានស្ថិតនៅក្នុងដំណាក់កាលដ៏ខ្មៅងងឹតបំផុត កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យក៏ជា អង្គហេតុបង្កឱ្យមានការកាន់កាប់របស់វៀតណាមយ៉ាងយូរនៅកម្ពុជា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា និងអាជ្ញាធរស.ប. ក៏បានធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅដល់សម័យកាលកម្ពុជាទំនើបចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣រៀងមក ហើយប្រទេសនេះបានស្គាល់នូវភាពរីកចម្រើនខាងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយក៏ជាពេលដែលកសាងប្រទេសឡើងវិញពីសង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណីជាច្រើនទសវត្សកន្លងមកដែរ។ ==បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ និង ប្រវត្តិសាស្ត្រដើមដំបូង== '''{{main|បុព្វប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ}}''' [[File:Circularearthworkcambodia.km.jpg|thumb|400px|ផែនដីនៃ[[បន្ទាយគូ]] 'ដីក្រហម' នៅ[[កម្ពុជា]] និង [[វៀតណាម]]។]] [[កាលបរិច្ឆេទវិទ្យុកាបូន|ការចុះកាលបរិច្ឆេទកាបូន១៤]] នៃរូងភ្នំនៅឯ[[ល្អាងស្ពាន]]នៅភាគពាយព្យ[[កម្ពុជា]] បានសឱ្យឃើញថាឧបករណ៍ធ្វើអំពីថ្មមានចាប់តាំងពី ៦០០០-៧០០០ ឆ្នាំ ម.គ. និងគ្រឿងស្មូនមានចាប់តាំងពី ៤២០០ ឆ្នាំ មគ. មកម៉្លេះ (មុនសម័យធម្មតា)។<ref name="Chandlerp13">ដាវីដ-ឈែនដ្លឺរ, ''ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា'' (គ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពវ៉ិស្ថ៍វ៊្យូ: បោលដឺរ ខូឡូរ៉ាដូ, ២០០៨) ទ. ១៣។</ref> ភស្តុតាងខាងបុរាណវត្ថុបន្ថែមទៀតបង្ហាញថាប៉ែកផ្សេងៗនៃតំបន់នេះ សព្វថ្ងៃត្រូវបានគេហៅថា [[កម្ពុជា]] ដែលមានមនុស្សរស់នៅចាប់តាំងពីប្រហែល ១០០០-២០០០ ឆ្នាំ មគ. ស្ថិតក្នុងវប្បធម៌សម័យ[[យុគថ្មរំលីង|ថ្មរំលីង]]។ លលាដ៍ក្បាល និងឆ្អឹងមនុស្សដែលបានរកឃើញ នៅសំរោងសែនក្នុងខែត្រកំពង់ឆ្នាំងបានចុះកាលបរិច្ឆេទចាប់ពីឆ្នាំ ១៥០០ មគ.<ref name="Chandlerp13"/>។ លោកហេង-សុផាឌី (២០០៧) បានទាញនូវការប្រៀបធៀបរវាងស្ថានីយ៍បន្ទាយគូសំរោងសែន និងស្ថានីយ៍បន្ទាយគូនៅភាគខាងកើតកម្ពុជា។ មនុស្សទាំងនេះទំនងជាបានធ្វើទេសន្តរប្រវេសន៍ពីចិនភាគអាគ្នេយ៍មកកាន់ទៀបកោះឥណ្ឌូចិន។ ពួកអ្នកប្រាជ្ញរកឃើញថាការធ្វើស្រូវ និងសំរិទ្ធិដំបូងគេដែលធ្វើនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ត្រូវធ្វើឡើងដោយពួកមនុស្សអស់ទាំងនេះ។<ref name="Chandlerp13"/> នៅសតវត្សទី១ នៃគស. ពួកអ្នកស្រុកបានរីកចំរើនប្រកបដោយចេរភាពខាងទំនាក់ទំនង ដោយបានរៀបចំសង្គម និង និយាយភាសាមួយចំនួន ដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងភាសាខ្មែរនៅសម័យបច្ចុប្បន្ននេះយ៉ាងស្អិតល្មួត។<ref name="Chandlerp13"/> វប្បធម៌ និង ជំនាញបច្ចេកទេសនៃមនុស្សទាំងនេះ នៅសតវត្សទី១ នៃគស. បានចាកហួសឆ្ងាយពីដំណាក់កាលបុព្វកាលហើយ។ ពួកក្រុមដែលមានការវិវត្តរីកចំរើនមួយភាគធំបានរស់នៅតាមបណ្ដោយឆ្នេរ ដងទន្លេមេគង្គក្រោម ហើយនិងតំបន់ដីសណ្ដដោយពួកគេបានរស់នៅក្នុងផ្ទះ សង់លើសសរខ្ពស់ៗ ជាទីកន្លែងដែលពួកគេដាំស្រូវ នេសាទត្រី និងចិញ្ចឹមសត្វ។ ការស្រាវជ្រាវថ្មីៗនេះ បានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវរបកគំហើញនៃ[[ដីលើក (បុរាណវិទ្យា)|បន្ទាយគូ]]រាងមូល ដែលចុះកាលកំណត់ទៅដល់សម័យ[[យុគថ្មរំលីង]]របស់កម្ពុជា។[http://muse.jhu.edu/demo/asian_perspectives/v039/39.1albrecht.pdf 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200422173620/https://muse.jhu.edu/demo/asian_perspectives/v039/39.1albrecht.pdf |date=2020-04-22 }} [[ខ្មែរ (ជនជាតិ)|ជនជាតិខ្មែរ]]គឺជាក្រុមមនុស្សមួយក្រុមក្នុងចំណោម ពួកអ្នកស្រុកដំបូងបង្អស់នៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ពួកគេស្ថិតនៅក្នុងចំណោមមនុស្សដំបូងៗនៅ[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]] ដែលទទួលយកគំនិតសាសនា និងស្ថាប័ននយោបាយពី[[ឧបទ្វីបឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] និងបានបង្កើតឡើងជាបណ្ដារាជាអាណាចក្រមជ្ឈការដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅពាសពេញទឹកដីដ៏ធំធេងនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ការពិនិត្យនៃសំណាកគ្រោងឆ្អឹងឆ្នាំ២០១០យកចេញពីផ្នូរនៅ[[ភូមិស្នាយ]]ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាភាគពាយព្យបាននិយាយថាស្លាកស្នាមរបួសជាច្រើនខុសប្លែកពីធម្មតា ជាពិសេសនៅត្រង់ក្បាល ហាក់បីដូចជាត្រូវបានបង្កឡើងដោយអំពើហិង្សាកើតឡើងរវាងមនុស្សនឹងមនុស្ស។ ផ្នូរទាំងនេះក៏មានដាវមួយចំនួន និងសាស្ត្រាវុធវាយប្រហារផ្សេងៗទៀតត្រូវបានគេប្រើក្នុងការប៉ះទង្គិចគ្នានេះដែរ។<ref>{{cite web |url=http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=9431422 |title= Bioarchaeological evidence for conflict in Iron Age north-west Cambodia - Examination of skeletal material from graves at Phum Snay in north-west Cambodia revealed an exceptionally high number of injuries... | publisher= Cambridge University Press |date= 2 January 2015 |accessdate=8 July 2015}}</ref> សម័យ[[យុគដែក]]នៃ[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]]បានចាប់ផ្ដើមនៅប្រហែល ម.គ. ៥០០ និង បន្តរហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃសម័យហ៊្វូណាន ប្រហែលគ.ស.៥០០ ខណៈដែលវាផ្ដល់ភស្តុតាងរឹងមាំលើកដំបូងអំពីពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រដែលមិនចេះដាច់ និង អន្តរកម្មសង្គមនយោបាយជាមួយឥណ្ឌា និង អាស៊ីខាងត្បូង។ ជិតដល់សតវត្សទី១ ពួកអ្នកស្រុកបានវិវឌ្ឍខ្លួនកាន់តែសាំញ៉ាំ ដោយបានរៀបចំជាសង្គមៗ និង លោកធាតុវិទ្យាបែបសាសនាផ្សេងៗ ដែលតំរូវឱ្យមានភាសានិយាយរីកចំរើនកាន់តែខ្លាំងឡើងពាក់ព័ន្ធគ្នានឹងភាសាដែលគេនិយាយនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។<ref>{{cite web |url=http://www.anthropology.hawaii.edu/people/faculty/stark/pdfs/2003_AngkorBorei.pdf |title= Art and Archaeology of Fu-Nan | publisher= Department of Anthropology College of Social Sciences University of Hawaii |date= |accessdate=7 July 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.anthropology.hawaii.edu/people/faculty/stark/pdfs/Stark_06_IPPA.pdf |title= PRE-ANGKORIAN SETTLEMENT TRENDS IN CAMBODIA’S MEKONG DELTA AND THE LOWER MEKONG ARCHAEOLOGICAL PROJECT - The Mekong delta played a central role in the development of Cambodia’s earliest complex polities from approximately 500 BC to AD 600... | publisher= University of Hawai’i-Manoa |date= |accessdate=7 July 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=https://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/9966/0 |title= Trade and Exchange Networks in Iron Age Cambodia: Preliminary Results from a Compositional Analysis of Glass Beads - Beads made of glass and stone found at Iron Age period sites (500 BC – AD 500) in Southeast Asia are amongst the first signs for sustained trade and sociopolitical contact with South Asia... | publisher= Indo-Pacific Prehistory Association |date= |accessdate=7 July 2015}}</ref> ==**ហ៊្វូណន រឺ ភ្វូណាម== '''{{Main|ហ៊្វូណន}}''' [[ឯកសារ:FunanMap001 km.jpg|thumb|150px|ផែនទីហ៊្វូណន នៅប្រហែលសតវត្សទី៣]] នគរដែលគេស្គាល់ដំបូងគេបង្អស់ក្នុងតំបន់នេះ គឺនគរ[[ហ៊្វូណន]]ដែលបានរុងរឿងរីកចំរើន ប្រហែលចាប់ពីសតវត្សទីមួយរហូតដល់សតវត្សទី៦។ នគរនេះត្រូវបានស្នងបន្តដោយ[[ចេនឡា]]ដែលបានគ្រប់គ្រងប៉ែកដ៏ធំនៃ [[កម្ពុជា]] [[វៀតណាម]] [[លាវ]] និង [[ថៃ]] សម័យថ្មីនេះ។ អាណាចក្រ[[ហ៊្វូណន]]ធ្លាប់មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បាញល្បី ចេញពីទីក្រុងកំនើតដ៏ស្ដុកស្ដម្ភ និងប្រកបដោយឥទ្ធិពលមួយនៅ[[អូរកែវ]] ([[វៀតណាម]]សម័យបច្ចុប្បន្ន) ដែលបានគេស្គាល់នៅ[[ចក្រភពរ៉ូម]]ថាជា[[អូរកែវ|កិរ្តិនគរ]] មានន័យថាទីក្រុងដ៏ល្បីល្បាញ។ ទំនាក់ទំនងជាមួយចក្រភពរ៉ូមដ៏ឆ្ងាយត្រូវបានបង្ហាញឱ្យឃើញ ជាក់ស្ដែងតាមរយៈ កាក់របស់ចក្រភពរ៉ូមដ៏ច្រើនត្រូវបានគេរកឃើញនៅស្ថានីយ៍បុរាណវត្ថុដែលចុះកាលបរិច្ឆេទពីសតវត្សទី២ និង ទី៣។<ref name="Chandlerp19">ដាវីដ-ឈែនដ្លឺរ ''ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា'' ទ. ១៩។</ref> យ៉ាងណាក៏ដោយការដោះដូរពាណិជ្ជកម្មក្រៅប្រទេសភាគច្រើន របស់អាណាចក្រហ៊្វូណនគឺត្រូវបន្តកាន់តែជិតស្និទ រហូតទៅដល់ស្រុក[[ឥណ្ឌា]] ជាពិសេសតំបន់[[ពង្គល]](បេងកាល់ រឺ បង់ក្លា ត្រូវនឹងបង់ក្លាដេស) ឥណ្ឌា។ ការដោះដូរពាណិជ្ជកម្មជាមួយឥណ្ឌាបានផ្ដើមល្អមុនឆ្នាំ ៥០០ មគ. (ពីមុនការប្រើប្រាស់ជាសកលនៃភាសា[[សំស្ក្រឹត]]ដែលជាភាសាមួយក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា)។<ref>Percival Spear, ''India: A Modern History'' (University of Michigan Press: Ann Arbor, 1961) p. 14.</ref> រួមជាមួយពាណិជ្ជកម្ម ឥណ្ឌាបាននាំមកនូវឥណ្ឌូបនីយកម្មចូលក្នុងវប្បធម៌នគរហ៊្វូណន និង [[សាសនាព្រហ្មញ្ញ]]។ នគរហ្វ៊ូណន និង សង្គមជាច្រើនបន្តគ្នាពីនគរហ៊្វូណន បានកាន់កាប់ប៉ែកនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍មួយនេះ ហើយបានផ្ទុកផ្ដាក់ព្រហ្មញ្ញសាសនាជាសាសនាធំអស់រយៈពេលប្រហែលជាង ៩០០ ឆ្នាំ។ លក្ខណៈពិសេសខាងវប្បធម៌និងទំនៀមទំលាប់[[ហិណ្ឌូនិយម|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]]បានបន្តគង់វង្សក្នុងសង្គមខ្មែរ​មកទល់ពេល​សព្វថ្ងៃនេះ​នៅឡើយ។ អាណាចក្រនេះបានពង្រីកវិសាលភាពទូលំទូលាយបំផុតក្រោមរជ្ជកាលនៃព្រះបាទ[[ឝ្រីមារញ|ឝ្រីមារញ រឺ ហ្វាន់ចេម៉ាន់]] ក្នុងដើមសតវត្សទី៣ ដែលលាតសន្ធឹងឆ្ងាយមកភាគខាងត្បូងដល់[[ម៉ាឡេស៊ី]] និងឆ្ងាយមកភាគខាងលិចដល់[[ភូមា]]។ អ្នកនគរហ៊្វូណនបានបង្កើតឡើងនូវប្រព័ន្ធពាណិជ្ជវិស័យនិយមដ៏រឹងមាំ និងឯកវិក្កយភាពពាណិជ្ជកម្ម ដែលបានក្លាយជាគំរូសំរាប់ចក្រភពមួយចំនួនក្នុងតំបន់។ ការនាំចេញនៃអាណាចក្រហ៊្វូណនមានរុក្ខផល និងលោហធាតុដ៏មានតំលៃរួមមាន មាស ភ្លុកដំរី កុយរមាស រោមស្លាបសត្វចចាត គ្រឿងទេសបានមកពីក្នុងព្រៃដូចជា ក្រវាញ ស្បែក ម្រ័ក្សណ៍ខ្មុក និង ឈើក្រអូប។<ref name="Chandlerp19"/> ព្រះបាទឝ្រីមារញបានបង្កបង្កើនកងទ័ពសំពៅ និងពង្រីកចំនួនការិយាធិបតេយ្យនគរហ៊្វូណន ដោយបង្កើតជាទំរង់បែបសក្ដិភូមិ ដែលបានបន្សល់នូវប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់ និងអត្តសញ្ញាណក្នុងតំបន់ឱ្យនៅដដែលច្រើន ជាពិសេសទៅទៀតនោះការលាតសន្ធឹងកាន់តែឆ្ងាយរបស់ចក្រភពនេះ។ [[Image:China 5 km.jpg|thumb|200px|left|ទឹកដីនៃអ៊ូខាងកើត (ពណ៌បៃតង) គ.ស.២៦២។]] [[Image:Periplous of the Erythraean Sea.svg|thumb|200px|left|ពាណិជ្ជកម្មរ៉ូមជាមួយឥណ្ឌាតាមរយៈ ''[[បរិប្លវម៉ារីសអេរីថ្រែយ]]'' សតវត្សទី១នៃគ.ស.។]] ក្នុងសម័យកាល គ.ស. ២៤៥-២៥០ ពួកអ្នកមានបណ្ដាសក្ដិយសនៃ[[នគរអ៊ូខាងកើត|នគរអ៊ូ]]របស់ចិនបានមកទស្សនកិច្ចទីក្រុងរបស់ហ៊្វូណន វ្យាធបុរៈ។<ref>{{cite book|first=Jacques|last=Gernet|title=A History of Chinese Civilization|year=1996|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-49781-7|pages=126–127, 196–197}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/cambodia/history-funan.htm |title= Funan Kingdom - 100-545 AD - In the mid-3rd century A.D. two chinese traders, Kang Tai and Zhu Ying, visited Vyadharapura | publisher= Global Security |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> ពួកបេសកទូត [[ខាងថៃ]] និង [[ជូយីង]]បានបញ្ជាក់ថាហ៊្វូណន ខណៈនោះមានវប្បធម៌[[ព្រហ្មញ្ញសាសនា|ព្រហ្មញ្ញ]]ដោយឡែកខុសគេ។<ref>{{cite web |url=http://www.e-reading.club/bookreader.php/142071/Encyclopedia_of_ancient_Asian_civilizations.pdf |title=Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations by Charles F. W. Higham - the inscriptions, written in Sanskrit and employing the Indian Brahmi script, record the presence of kings and queens who took Indian names and founded temples dedicated to Indian gods |publisher=Library of Congress |date= |accessdate=13 July 2015 |archivedate=4 សីហា 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804224753/http://www.e-reading.club/bookreader.php/142071/Encyclopedia_of_ancient_Asian_civilizations.pdf |url-status=dead }}</ref> ពាណិជ្ជកម្មជាមួយចិនបានចាប់ផ្ដើមក្រោយពី[[ការពង្រីកទឹកដីរបស់រាជវង្សហានឆ្ពោះមកខាងត្បូង]] ប្រហែលសតវត្សទី២ មុន គ.ស.។ ហ៊្វូណន"បានគ្រប់គ្រងផ្លូវគោកយុទ្ធសាស្ត្រក្រៅតែពីតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រ" យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពផងដែរ<ref>{{cite web |url=http://rooneyarchive.net/books/khmer_ceramics/khmer_ceramics.pdf |title= Khmer Ceramics by Dawn Rooney - Funan became an important centre because it controlled strategic land routes in addition to coastal areas | publisher= Oxford University Press 1984 |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> ហើយក៏បានកាន់កាប់ទីតាំងដ៏លេចធ្លោមួយដែលជា"មជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និង រដ្ឋបាល"<ref>{{cite web |url=http://www.khamkoo.com/uploads/9/0/0/4/9004485/pre_angkorian_and_angkorian_combodia.pdf |title=Pre-Angkorian and Angkorian Cambodia by Miriam T. Stark - ...economic and administrative hub |publisher=Khamkoo |date= |accessdate=13 July 2015 |archivedate=4 មីនា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304130404/http://www.khamkoo.com/uploads/9/0/0/4/9004485/pre_angkorian_and_angkorian_combodia.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.researchgate.net/publication/259378719_The_Indianization_of_Funan_An_Economic_History_of_Southeast_Asia's_First_State |title= The "Indianization" of Funan: An Economic History of Southeast Asia's First State by Kenneth R. Hall - providing suitable stopping places for sailors and traders; available to them were food, water, and shelter as well as storage facilities and market places for exchange... | publisher= Kenneth R. Hall |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> ស្ថិតនៅចន្លោះបណ្ដាញពាណិជ្ជកម្មតាមមហាសមុទ្រឥណ្ឌា និងចិន ដែលត្រូវបានគេហៅជារួមថា [[ផ្លូវសូត្រសមុទ្រ]]។ [[ពាណិជ្ជកម្មរ៉ូមជាមួយឥណ្ឌា|ផ្លូវពាណិជ្ជកម្ម]] ដែលនៅទីបំផុតបានបញ្ចប់នៅរ៉ូមដ៏សែនឆ្ងាយ ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយកាសនិងវត្ថុបុរាណរបស់[[ចក្រភពរ៉ូម]] និង[[ចក្រភពសាសាន|ពែរ្ស៍]]ជាច្រើន ត្រូវបានគេរកឃើញនៅស្ថានីយ៍បុរាណវិទ្យាពីស្លាកស្នាមតាំងទីលំនៅក្នុងសតវត្សទី២ និងទី៣។ <ref>{{cite web |url=http://www.anthropology.hawaii.edu/people/faculty/stark/pdfs/Stark_06_IPPA.pdf |title= PRE-ANGKORIAN SETTLEMENT TRENDS IN CAMBODIA’S MEKONG DELTA AND THE LOWER MEKONG ARCHAEOLOGICAL PROJECT - envoys Kang Dai and Zhu Ying visited the delta in the mid-3 rd century AD to explore the nature of the sea passage via Southeast Asia to India | publisher= Department of Anthropology, University of Hawai’i-Manoa |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/cambodia/history-funan.htm |title= Funan Kingdom - 100-545 AD The remains of what is believed to have been the kingdom's main port, Oc Eo (now part of Vietnam), contain Roman as well as Persian, Indian, and Greek artefacts. | publisher= Global Security |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> ហ៊្វូណនត្រូវបានភ្ជាប់ជាមួយទេវកថាជាច្រើន ដូចជា រឿងព្រេង[[អូរកែវ|កិរ្តិនគរ]] និង រឿងព្រេងដើមកំនើតខ្មែរ ក្នុងនោះមានព្រាហ្មណ៍ឥណ្ឌាម្នាក់ រឺ ព្រះអង្គម្ចាស់ដែលមានព្រះនាមព្រះថោង ជាភាសាខ្មែរ កៅណ្ឌិន្យជាភាសាសំស្ក្រឹត និង ហ៊ុនទៀនក្នុងកំនត់ត្រាចិន បានរៀបអភិសេកនឹងម្ចាស់ស្រុក ព្រះនាងមួយអង្គ ព្រះនាម នាគី សោមា (លីវយីក្នុងកំនត់ត្រាចិន) នាំឱ្យមានការបង្កើត[[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|សន្តតិវង្សក្សត្រខ្មែរ]]ឡើង។<ref>{{cite web |url=http://www.anthropology.hawaii.edu/people/faculty/Stark/pdfs/YoffeePages313332.pdf |title= 9 Textualized Places, Pre-Angkorian Khmers and Historicized Archaeology by Miriam T. Stark - Cambodia’s Origins and the Khok Thlok Story | publisher= University of Hawaii |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> ពួកអ្នកប្រាជ្ញជជែកពិភាក្សាគ្នា ថាតើនិទានកថានេះកើតចេញពីព្រឹត្តិការណ៍ពិតស៊ីជំរៅយ៉ាណា ទៅលើដើមកំនើត និងឋានៈរបស់កៅណ្ឌិន្យ។<ref>{{cite web |url=http://michaelvickery.org/vickery2003funan.pdf |title= Funan Reviewed : Deconstructing the Ancients In: Bulletin de l'Ecole française d'Extrême-Orient. Tome 90-91, 2003. pp. 101-143. - In that case the place from which the stranger started his voyage to Funan would have been on the east coast of the Malay peninsula. | publisher= Michael Vickery’s Publications |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2011/Nov/engpdf/32-38.pdf |title= Kalinga and Funan : A Study in Ancient Relations - there is considerable disagreement on the homeland of Kaundinya | publisher= Government of Odisha |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> ឯកសារចិនមួយច្បាប់ ដែលបានទទួលរងការកែចុះឡើង៤លើក<ref>{{cite web |url=http://michaelvickery.org/vickery2003funan.pdf |title= Funan Reviewed : Deconstructing the Ancients In: Bulletin de l'Ecole française d'Extrême-Orient. Tome 90-91, 2003. pp. 101-143. - Altogether there are 4 versions differing among themselves in interesting ways. - The first version... | publisher= Michael Vickery’s Publications |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> និងសិលាចារឹកអភិលេខន៍សតវត្សទី៣របស់[[ចាម្ប៉ា]]មួយទៀតជាប្រភពសហសម័យ។<ref>{{cite web |url=http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2011/Nov/engpdf/32-38.pdf |title= Kalinga and Funan : A Study in Ancient Relations - This Chinese version of the dynastic origin of Funan has been corroborated by a Sanskrit inscription of Champa belonging to the third century CE. | publisher= Government of Odisha |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនចាត់ ទុកថារឿងនេះជាសេចក្ដីរៀបរាប់ប្រៀបធៀបជាធម្មតាចំពោះល្បាយនៃជំនឿព្រហ្មញ្ញ និងពុទ្ធសាសនាបែបឥណ្ឌាទៅក្នុងលោកធាតុវិទ្យានិងវប្បធម៌ក្នុងតំបន់កាលពីបុរាណSome scholars consider the story to be simply an [[allegory]] for the diffusion of Indic Hindu and Buddhist beliefs into ancient local cosmology and culture<ref>{{cite web |url=http://www.learner.org/courses/worldhistory/support/reading_10_1.pdf |title=Southeast Asian Riverine and Island Empires by Candice Goucher, Charles LeGuin, and Linda Walton - The mythical account of the founding of Funan reflects in symbolic terms the conditions... |publisher=The Annenberg Foundation |date= |accessdate=13 July 2015 |archivedate=9 មករា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160109081448/http://www.learner.org/courses/worldhistory/support/reading_10_1.pdf |url-status=dead }}</ref> រីឯប្រវត្តិវិទូមួយចំនួនលែងខ្វល់នឹងកាលប្បវត្តិរឿងនេះហើយ។whereas some historians dismiss it chronologically.<ref>{{cite web |url=http://michaelvickery.org/vickery2003funan.pdf |title= Funan Reviewed : Deconstructing the Ancients In: Bulletin de l'Ecole française d'Extrême-Orient. Tome 90-91, 2003. pp. 101-143. - there is no evidence that the initial foreign conqueror came from India, neither is it clear that he was a Brahman, and almost certainly his name, as given to the Chinese, was not Kaundinya... | publisher= Michael Vickery’s Publications |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ijhssi.org/papers/v2(12)/Version-1/I021201067071.pdf |title= Cultural History of Indian Diaspora in Cambodia by Dr. Pragya Mishra Associate Professor Department Of Ancient History, Raja Mohan Girls P. G. College Faizabad U.P., India - The People Of Funan Welcomed Him Warmly And Accepted Him As Their King | publisher= International Journal of Humanities and Social Science Invention |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> វស្សប្បវត្តិចិនរាយការណ៍ថាហ៊្វូណនបានឈានដល់វិសាលភាពធំបំផុតនៃទឹកដីក្នុងសតវត្សទី៣ ក្នុងរាជ្យនៃព្រះបាទ ហ្វាន់ ចេម៉ាន់ រឺ ហ្វាន ឝ៊ឺម៉ាន (ឝ្រីមារញ) ដែលលាតសន្ធឹងឆ្ងាយទៅខាងត្បូងដល់[[ម៉ាឡេ]] និង ឆ្ងាយទៅខាងលិចដល់ [[ភូមា]]។Chinese annals report that Funan reached its territorial climax in the early 3rd century under the rule of king Fan Shih-man, extending as far south as [[Malaysia]] and as far west as [[Burma]]. ប្រព័ន្ធ[[ពាណិជ្ជវិស័យនិយម]]មួយក្នុងឯកវិក្កយភាពជួញដូរត្រូវបានបង្កើតឡើង។A system of [[mercantilism]] in commercial monopolies was established. ការនាំចេញរាប់ចាប់តាំងពីរុក្ខផលរហូតដល់លោហៈដ៏មានតំលៃ និងទំនិញចាំបាច់មួយចំនួនដូចជា មាស ដំរី ភ្លុក កុយរមាស រោមស្លាបចចាត គ្រឿងទេសព្រៃ ក្រវាញ ម្រ័ក្សណ៍ខ្មុក ស្បែកសត្វ និង ឈើក្រអូប។Exports ranged from forest products to precious metals and commodities such as gold, elephants, ivory, rhinoceros horn, kingfisher feathers, wild spices like cardamom, lacquer, hides and aromatic wood. ស្ថិតក្រោមរាជ្យស្ដេច ហ្វាន ចេម៉ាន ហ៊្វូណនត្រូវបានគាំពារដោយកងទ័ពសំពៅដ៏សំបើមអស្ចារ្យ ហើយហ៊្វូណនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយប្រព័ន្ធការិយាធិបតេយ្យជឿនលឿន ពឹងផ្អែកលើ"សេដ្ឋកិច្ចអាស្រ័យពន្ធអាករ បានបង្កើតឱ្យមានភាពសំបូរបែប ដែលត្រូវបានគេប្រើដើម្បីជួយពួកឈ្មួញបរទេសតាមបណ្ដោយឆ្នេរសមុទ្រ ហើយផ្ដើមនូវបេសកកម្មវាតទីនិយមទៅខាងលិច និងខាងត្បូងយ៉ាងអុងអាត់"។ Under Fan Shih-man Funan maintained a formidable fleet and was administered by an advanced bureaucracy, based on a "tribute-based economy, that produced a surplus which was used to support foreign traders along its coasts and ostensibly to launch expansionist missions to the west and south".<ref>{{cite web |url=http://www.anthropology.hawaii.edu/people/faculty/stark/pdfs/Stark_06_IPPA.pdf |title= PRE-ANGKORIAN SETTLEMENT TRENDS IN CAMBODIA’S MEKONG DELTA AND THE LOWER MEKONG ARCHAEOLOGICAL PROJECT - a tribute-based economy, that... | publisher= Department of Anthropology, University of Hawai’i-Manoa |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> ប្រវត្តិវិទូមួយចំនួននៅតែរក្សានូវគំនិតជំទាស់ប្រឆាំងផ្សេងៗអំពីស្ថានភាពនយោបាយនិងបូរណភាពទឹកដីរបស់ហ៊្វូណនដដែល។Historians maintain contradicting ideas about Funan's political status and integrity.<ref>{{cite web |url=http://web.isanet.org/Web/Conferences/GSCIS%20Singapore%202015/Archive/23e81aa1-2e38-42a5-86f5-d95c45e4d9ce.pdf |title= Thinking Through Srivijaya: Polycentric Networks in Traditional Southeast Asia By Rosita Dellios and R. James Ferguson - Yet Funan, like Srivijaya, was not a straightforward country/state or "guo" in the Western or Chinese sense. Funan has been shown to be "a conglomerate of chiefdoms but not a state" | publisher= Bond University Australia |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> លោកស្រី មារៀម ធី ស្តាខ ហៅជាធម្មតាថា ហ៊្វូណន: "សញ្ញាណ នៃ ហ៊្វូ ណន ជាំ"រដ្ឋ"ដើមដំបូងមួយ... ត្រូវបានស្ថាបនាឡើងយ៉ាងធំធេងដោយពួកប្រវត្តិវិទូដែលប្រើប្រាស់នូវឯកសារ និងភស្តុតាងខាងប្រវត្តិសាស្ត្រ" រីឯ លោកម៉ៃឃល វិក្ខឺរីបានកត់សំគាល់: "យ៉ាងនេះថា វា...ប្រហែលជាមិនមែនជាកំពង់ផែច្រើនបញ្ចូលគ្នាបង្កើតជារដ្ឋឯកភាពមួយនោះទេ តែក៏ដូចជា'ចក្រភព'មួយផងដែរ"។Miriam T. Stark calls it simply Funan: [The]"notion of Fu Nan as an early "state"...has been built largely by historians using documentary and historical evidence" and Michael Vickery remarks: "Nevertheless, it is...unlikely that the several ports constituted a unified state, much less an 'empire'".<ref>{{cite web |url=http://michaelvickery.org/vickery2003funan.pdf |title= Funan Reviewed : Deconstructing the Ancients In: Bulletin de l'Ecole française d'Extrême-Orient. Tome 90-91, 2003. pp. 101-143. - What was Funan? Nevertheless, it is a priori unlikely that... | publisher= Michael Vickery |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> ប្រភពផ្សេងៗ ទោះបីយ៉ាងណាក៏កំនត់នូវលក្ខណៈចក្រភពនេះ: មានដែន"សាមន្តរាជ្យជាច្រើនផ្សាយដល់វៀតណាមភាគខាងត្បូងនៅទិសបូព៌ា និង ទៅកាន់ទៀបកោះម៉ាលេនៅខាងលិច។" Other sources though, imply imperial status: "Vassal kingdoms spread to southern Vietnam in the east and to the Malay peninsula in the west"<ref>{{cite web |url=http://aero-comlab.stanford.edu/jameson/world_history/A_Short_History_of_South_East_Asia1.pdf |title=A Short History of South East Asia Chapter 1. Early Movements of PeopIes, Indian Influence - The First States on the Mainland Cambodia (Funan) - Vassal kingdoms spread to southern Vietnam in the east and to the Malay peninsula in the west |publisher=Stanford University |date= |accessdate=13 July 2015 |archivedate=14 ឧសភា 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150514141641/http://aero-comlab.stanford.edu/jameson/world_history/A_Short_History_of_South_East_Asia1.pdf |url-status=dead }}</ref> ហើយ ត្រង់នេះយើងនឹងក្រឡេកឃើញចក្រភពពីរក្នុងសម័យកាលនោះ...ហ៊្វូណន និង ឝ្រីវិជយ"។and "Here we will look at two empires of this period...Funan and Srivijaya".<ref>{{cite web |url=http://www.learner.org/courses/worldhistory/support/reading_10_1.pdf |title=Southeast Asian Riverine and Island Empires by Candice Goucher, Charles LeGuin, and Linda Walton - Here we will look at two empires |publisher=The Annenberg Foundation |date= |accessdate=13 July 2015 |archivedate=9 មករា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160109081448/http://www.learner.org/courses/worldhistory/support/reading_10_1.pdf |url-status=dead }}</ref> ចំនោទនោះតើហ៊្វូណនបានមកដល់ទីបញ្ចប់គឺជាការប្រឈមនឹងការប្រទាំងប្រទើសគ្នាដោយអ្នកប្រាជ្ញទូទៅភាគច្រើនដែលមិនអាចសន្មតបាន។The question of how Funan came to an end is in the face of almost universal scholarly conflict impossible to pin down. [[ចេនឡា]]គឺឈ្មោះនៃរដ្ឋតំនរបស់ហ៊្វូណនក្នុងវស្សប្បវត្តិចិន ដែលលេចឡើងជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ៦១៦/៦១៧ គ.ស.។[[Chenla]] is the name of Funan's successor in Chinese annals, first appearing in 616/617 C.E. {{quotation|...ការធ្លាក់ចុះនៃហ៊្វូណនមិនមែនផលវិបាកនៃការផ្លាស់ប្ដូរច្រកផ្លូវពាណិជកម្មសមុទ្រពីទៀបកោះម៉ាឡេទៅច្រកមលក្កាចាប់ផ្ដើមពីសតវត្សទី៥ គ.ស. ផ្ទុយទៅវិញ គេលើកឡើងថាការសញ្ជ័យហ៊្វូណនដោយចេនឡាជាមូលហេតុពិតប្រាកដក្នុងការផ្លាស់ប្ដូរច្រកផ្លូវពាណិជ្ជកម្មដែនសមុទ្រក្នុងសតវត្សទី៧នៃគ.ស.។......the fall of Funan was not the result of the shifting of maritime trade route from the Malay Peninsula route to the Strait of Malacca starting from the 5th century CE; rather, it suggests that the conquest of Funan by Zhenla was the exact reason for the shifting of maritime trade route in the 7th century CE....<ref>{{cite web |url=http://factsanddetails.com/asian/cat62/sub406/entry-2814.html |title= ANCIENT CIVILIZATIONS IN SOUTHEAST ASIA: FUNAN, SRIVIJAYA AND THE MON | publisher= Facts and Details |date= |accessdate=July 13, 2015}}</ref> "កាលនោះ ហ៊្វូណនបានរងនូវឱនភាពពិតមែនដោយសារតែការផ្លាស់ប្ដូរផ្លូវពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ក្រុមអ្នកកាន់អំនាចត្រូវតែស្វែងរកប្រភពភោគទ្រព្យនៅដីគោកវិញ។"As Funan was indeed in decline caused by shifts in Southeast Asian maritime trade routes, rulers had to seek new sources of wealth inland."<ref>{{cite web |url= |title= "What and Where was Chenla?" George Coedes | publisher= Michael Vickery |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> "នៅចុងសតវត្សទីប្រាំ ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិឆ្លងមកអាស៊ីអាគ្នេយ៍ស្ទើរតែឆ្លងមកតាមរយៈច្រកមល្លកាទាំងអស់ទៅហើយ។By the end of the fifth century, international trade through southeast Asia was almost entirely directed through the Strait of Malacca. ហ៊្វូណន មានចក្ខុវិស័យខាងពាណិជ្ជកម្មបែបនេះហើយ បានញ៉ាំងជាប្រយោជន៍ឱ្យហ៊្វូណនមានអត្ថិភាពយូរអង្វែង។" Funan, from the point of view of this trade, had outlived its usefulness."<ref>{{cite web |url=http://www.learner.org/courses/worldhistory/support/reading_10_1.pdf |title=Southeast Asian Riverine and Island Empires by Candice Goucher, Charles LeGuin, and Linda Walton - By the end of the fifth century, international trade through |publisher=The Annenberg Foundation |date= |accessdate=13 July 2015 |archivedate=9 មករា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160109081448/http://www.learner.org/courses/worldhistory/support/reading_10_1.pdf |url-status=dead }}</ref> "គ្មានអ្វីក្នុងកំនត់ត្រាអភិលេខន៍ដែលយល់ស្របដូចការបកស្រាយ ហើយសិលាចារឹកមួយចំនួនជាស្ពានភ្ជាប់អតីតកាលដែលគួរតែហៅថាជាអន្តរកាលសម័យហ៊្វូណន-ចេនឡាទៅវិញទេ មិនឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញថាមានការបែកបាក់នយោបាយអ្វីសោះឡើយ។"Nothing in the epigraphical record authorizes such interpretations; and the inscriptions which retrospectively bridge the so- called Funan-Chenla transition do not indicate a political break at all." <ref>{{cite web |url= |title= What and Where was Chenla? | publisher= Michael Vickery |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref>}} មធ្យោបាយបែបបុរាណវត្ថុវិទ្យាទៅនិងការបកស្រាយនូវសម័យកាលដើមប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងមូលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសេចក្ដីបង្គ្រប់បន្ថែមយ៉ាងជាក់ច្បាស់សំរាប់ការស្រាវជ្រាវក្នុងពេលអនាគត។The archaeological approach to and interpretation of the entire early historic period is considered to be a decisive supplement for future research.<ref>{{cite web |url=http://link.springer.com/article/10.1023%2FA%3A1027368225043 |title= International Journal of Historical Archaeology, Vol. 2, No. 3, 1998 - The Transition to History in the Mekong by Miriam T. Stark - There is another untapped role for archaeological approaches to the early historic period... | publisher= International Journal of Historical Archaeology |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> គំរោងបុរាណវិទ្យាមេគង្គក្រោមផ្ដោតលើការវិវត្តនៃភាពស្មុគស្មាញខាងនយោបាយក្នុងតំបន់នេះកំឡុងសម័យដើមប្រវត្តិសាស្ត្រ។The "Lower Mekong Archaeological Project" focuses on the development of political complexity in this region during the early historic period. ការស្ទាបស្ទង់ឡូម៉ាប(LOMAP)ចេញលទ្ធផលនៃឆ្នាំ២០០៣ដល់២០០៥ ជាគំរូ បានជួយកំនត់ថា " ... ភាពសំខាន់របស់តំបន់នេះបានបន្តឥតដាច់រហូតដល់សម័យបុរេអង្គរ...ហើយក៏ហោចណាស់បរិវេណប៉ាន់ស្មានមានបីកន្លែងដែលបង្ហាញនូវកាលបរិច្ឆេទត្រូវនឹងសម័យអង្គរ និង ជាទឡ្ហីករណ៍នៃសារៈសំខាន់របស់តំបន់ដីសណ្ដនេះបានបន្តជាប់ជារៀងរហូតមក។"LOMAP survey results of 2003 to 2005, for example, have helped to determine that "...the region’s importance continued unabated throughout the pre-Angkorian period...and that at least three [surveyed areas] bear Angkorian-period dates and suggest the continued importance of the delta."<ref>{{cite web |url=http://www.anthropology.hawaii.edu/people/faculty/stark/pdfs/Stark_06_IPPA.pdf |title= PRE-ANGKORIAN SETTLEMENT TRENDS IN CAMBODIA’S MEKONG DELTA AND THE LOWER MEKONG ARCHAEOLOGICAL PROJECT - It also suggests that the region’s importance continued unabated... | publisher= Department of Anthropology, University of Hawai’i-Manoa |date= |accessdate=13 July 2015}}</ref> ==កម្វុជ== '''{{Main|ចេនឡា}}''' ​[[ចេនឡា|កម្វុជ]]ធ្លាប់ ជារដ្ឋចំណុះនៃនគរហ៊្វូណនដែលបានរុលចូលមកដល់[[ទន្លេមេគង្គ]]ចាប់ពី[[ទន្លេមេទឹក]]ភាគខាងជើងឆ្លងកាត់តាមដង[[ទន្លេមូល]]មក។ [[ចេនឡា|កម្វុជ]] ក៏ជារដ្ឋឯករាជ្យទីមួយ ដែលបានរីកធំធាត់នៅក្រៅឥទ្ធិពលរបស់អាណាចក្រហ៊្វូណន។ កំណត់ត្រាចិនបុរាណបានវែកញែកអំពីស្ដេចពីរអង្គ គឺ[[ស្រុតវម៌្មទី២|ឝ្រុតវម៌្ម]]និង​[[ស្រេស្ឋវម៌្ម|ឝ្រេស្ឋវម៌្ម]]ដែលបានគ្រប់គ្រងនៅឯរាជធានី[[ឝ្រេស្ឋបុរ]] ស្ថិតនៅប្រទេសលាវភាគខាងត្បូងសម័យទំនើបនេះ។ ឥទ្ធិពលដ៏ខ្លាំងក្លាបានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវអត្តសញ្ញាណរបស់កម្ពុជាត្រូវបានលេចធ្លោឡើង តាមរយៈនគរខ្មែរមួយនៅឯ[[ភវបុរ]]ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តនៃប្រទេសកម្ពុជា គឺខេត្ត[[កំពង់ធំ]]នាសម័យទំនើបនេះ។ កេរដំណែលនៃនគរនេះគឺបានដោយសារតែស្ដេចមួយអង្គដ៏សំខាន់ជាងគេបង្អស់ នោះគឺ ព្រះបាទ[[ឦសានវម៌្មទី១|ឦឝានវម៌្ម]]ដែលទ្រង់បានវាយដណ្ដើមបានអាណាចក្រហ៊្វូណនទាំងស្រុងកំឡុងឆ្នាំ ៦១២-៦២៨ នៃគ.ស.។ ទ្រង់បានជ្រើសរើសទីតាំង រាជធានីថ្មីមួយនៅ[[សំបូរព្រៃគុហ៍]]ដោយបានដាក់ឈ្មោះថា[[ឦឝានបុរ]]។ បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតនៃព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]]ក្នុងឆ្នាំ ៦៨១ មក ភាពចលាចលក៏បានធ្លាក់មកលើនគរនេះ ហើយនិងនៅដើមនៃសតវត្សទី៨ អាណាចក្រក៏បានបែកខ្ញែកទៅជាក្សត្របុរីជាច្រើន។ ព្រះអង្គម្ចាស់[[បុស្ករាក្ស|បុឝ្ករាក្ឝ]]ជាក្សត្រនៅឯ[[សម្ភុបុរ]]បានប្រកាសខ្លួនជាស្ដេចនៃ[[កម្ពុជ]]រដ្ឋទាំងមូល។ រាជពង្សាវតារចិនបានអះអាងថានៅសតវត្សទី៨ ចេនឡាត្រូវបែកទៅជា[[ចេនឡាដីគោក]] និង [[ចេនឡាទឹកលិច]]។ កំឡុងពេលនោះដែរ [[សម្ភុវម៌្ម]] ជាព្រះរាជបុត្រ នៃព្រះបាទបុឝ្ករាក្ឝ បានកាន់កាប់ចេនឡាទឹកលិចមួយភាគធំរហូតដល់សតវត្សទី៨ ដែល[[ពួកម៉ាឡេ]] និង[[ជនជាតិជ្វា|ជ្វា]]បានត្រួតត្រាលើក្សតបុរីរបស់ខ្មែរខ្លះរួចអស់ទៅហើយ។ ==កម្វុជទេឝ== '''{{Main|អធិរាជាណាចក្រខ្មែរ}}''' [[Image:Angkor Wat.jpg|thumb|left|200px|[[អង្គរវត្ត]]]] [[ឯកសារ:Map-of-southeast-asia 900 CE km.PNG|thumb|200px|ផែនទីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ប្រហែល នៅឆ្នាំ ៩០០ នៃគស. ដែលបានបង្ហាញ [[ចក្រភពខ្មែរ]]ក្នុងពណ៌ក្រហម [[ចាម្ប៉ា]]ពណ៌លឿង និង[[ហរិបុញ្ជ័យ]]ពណ៌បៃតងខ្ចី បូករួមទាំងរដ្ឋមួយចំនួនទៀត។]] យុគមាសនៃអរិយធម៌ខ្មែរ យ៉ាងណាមិញ ជាសម័យកាលមួយដែលចាប់ផ្ដើមពីសតវត្សទី៩ ដល់ សតវត្សទី១៣ នៅពេលនោះចក្រភពខ្មែរមានឈ្មោះថាកម្ពុជា បានគ្រប់គ្រងលើទឹកដីដ៏ធំចាប់តាំងពីរាជធានីនៅតំបន់អង្គរចាប់ពីភាគលិចកម្ពុជារហូតមក។ ព្រឹត្តិកាណ៍សំខាន់បានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ៨០២ គ.ស គឺព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី៣]] (បើរាប់ទាំងជយវម្ម៌ទី១ស្ទួន រឺ ជ័យវរ្ម័នទី២) ស្ដេចខ្មែរដំបូងបានយាងឡើងលើភ្នំគូលែន ដែលអនាគតជាស្ថានីយ៍អង្គរបច្ចុប្បន្ននេះ។<ref>David Chandler, ''A History of Cambodia'' (Westview Publishers: Boulder Colorado, 2008) p. 39.</ref> ព្រះអង្គបានបង្រួបបង្រួមខ្មែរក្រោមរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ ព្រះរាជាណាចក្រមួយដែលទទួលបានឯករាជ្យពីអធិរាជាណាចក្រជ្វានៅតាមមាត់សមុទ្រ ហើយបានស្ថាបនា[[ហរិហរាល័យ]] (រលួស) ជារាជធានីដំបូងនៅតំបន់អង្គរ។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះបាទយសោវម៌្មទី១ ជាស្ដេចល្បីល្បាញមួយអង្គ (៨៨៩​ -​ ៩១០) ដែលរាជធានីរបស់ទ្រង់បានរើទៅឯយសោធរបុរៈវិញ។ <ref>http://de.wikipedia.org/wiki/Geschichte_Kambodschas</ref> ក្រោយមកទៀត ក្រោមរជ្ជកាលព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី៨]] (គិតទាំងជយវម្ម៌ទី១ស្ទួន ត្រូវនឹងជ័យវរ្ម័នទី៧) (១១៨១-ប្រ.១២១០) ខ្មែរបានឈានមកដល់ចំនុចកំពូលនៃអំណាចខាងនយោបាយ និងការបង្កើតថ្មីនៃវប្បធម៌។ ព្រះបាទជយវម៌្មទី៨ទទួលបានអំណាច និងទឹកដីជាបន្តបន្ទាប់ដោយសារការធ្វើសង្គ្រាមបានជ័យជម្នះជាច្រើនលើក។ ការធ្វើសញ្ជ័យរបស់ខ្មែរស្ទើរតែមិនឈប់ឈរ ពេលនោះខ្មែរបានធ្វើការវាយលុកទីក្រុងកំណើតពួកចាម នៅតាមមាត់សមុទ្រដែលជាទីក្រុងដ៏មានអនុភាព។ ក៏ប៉ុន្តែ ការពង្រីកទឹកដីបានបញ្ឈប់ បន្ទាប់ពីបរាជ័យក្រោមដៃ[[ដាយវៀត]]។ ក្នុងសមរភូមិប្រយុទ្ធ បានបញ្ជាក់អំពីការចូលទិវង្គតរបស់ព្រះបាទ[[សូយ៌្យវម៌្មទី២]]។ បន្តបន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតនៃព្រះបាទជយវម៌្មទី៨ ខ្មែរបានរងការដាំក្បាលចុះបន្តិចម្ដងៗ។ ឆ្នាំ ១១៧៧ អង្គរត្រូវបានកាន់កាប់លើកដំបូងដោយចាម្ប៉ាដែលជានគរជិតខាង ក៏ប៉ុន្តែការគំរាមកំហែងខ្លាំងជាងនេះ គឺពួក[[សៀម]]នៅសតវត្សទី១៣ ដែលលេចខ្លួនឡើងនៅសតវត្សទី១៤ រហូតដល់មានអត្ថិភាពជារដ្ឋ[[សុខោទ័យ]] និង[[អយុធ្យា]] ហើយក៏បានរលាស់ខ្លួនចេញពីការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរ។ ស្ដេច[[អង្គរ]]បានសោយរាជ្យបន្តរហូតដល់ឆ្នាំ ១៤៣១ នៅពេលនោះពួកសៀមបានកាន់កាប់[[អង្គរធំ]] ហើយស្ដេចខ្មែរក៏បានភៀសព្រះកាយទៅកាន់ភាគខាងត្បូងនៃផ្ទៃប្រទេស។ កត្តាធ្លាក់ចុះដ៏សំខាន់នោះគឺការឈ្លានពាននៃពួកប្រជាជាតិជិតខាង (ជាពិសេស [[ជនជាតិថៃ|សៀម]]) ជម្លោះរវាងរាជវង្សដ៏រ៉ាំរ៉ៃ និងការខូចខាតនៃប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្របន្តិចម្ដងៗ ដែលទុកស្រោចស្រពលើដំណាំស្រូវដ៏លើសលប់។ អធិរាជាណាចក្រទាំងនេះដើមឡើយធ្លាប់ជាសាមន្តរដ្ឋរបស់ខ្មែរ ប៉ុន្តែសាមន្តរាជទាំងនោះក៏បានវាយរុញច្រានចក្រភពអង្គរបន្តិចម្ដងៗ រហូតដល់រាជាណាចក្រនេះនៅទីបំផុតត្រូវសញ្ជ័យបាននៅឆ្នាំ ១៤៣១ ដោយអយុធ្យា។ រាជធានីអង្គរត្រូវបានគេបោះបង់ចោល បន្ទាប់ពីពួកសៀមបានកាន់កាប់តំបន់នេះ។ ប្រាសាទមួយចំនួនដូចជាអង្គរវត្ត តាមពិតទៅមានគេទៅលេងទស្សនាជាបន្តបន្ទាប់ឥតឈប់ឈរ ក៏ប៉ុន្តែភាគច្រើននៃសំណង់អគារត្រូវបានដុះពាសពេញដោយសារពើរុក្ខជាតិនិវត្តន៍ និងរងការពុកផុយដោយធម្មជាតិ។ ការវិលត្រឡប់នៃស្ដេចខ្មែរចុងក្រោយពីពន្ធនាគារសៀម វាមានន័យថាវាជាចំណុចបញ្ចប់នៃអរិយធម៌ខ្មែរ​ដែលមានជាងមួយពាន់ឆ្នាំ​ក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៤ នៃគ.ស.។<ref>http://de.wikipedia.org/wiki/Geschichte_Kambodschas</ref> ដើម្បីផ្ដល់ឱ្យពួកអ្នកទេសចរណ៍លោកខាងលិចកាន់តែស្គាល់ច្បាស់ច្រើនអំពីសំណង់បាក់បែកនៅអង្គរ នៅសតវត្សទី១៩ អ្នកស្រាវជ្រាវម្នាក់គឺលោក[[ហង់រី មូហូ|អង់ហ៊្រី-មូអ៊ោត]]បានបង្ហាញនូវ[[សៀវភៅស្ដីពីការធ្វើដំណើរ]] និង [[ស្នាដៃសិល្បៈ]]ខ្លះៗដែលលួចបានមក រួចបញ្ជូនទៅកាន់[[អឺរ៉ុប]]។ ពួកអ្នករុករកទាំងនោះបានរកឃើញអង្គរ មុនពេលដែលពួកបារាំងចូលមកឥណ្ឌូចិនទៅទៀត ជាការពិតទៅអង្គរត្រូវរកឃើញដោយអ្នករុករកអឺរ៉ុបទីមួយគឺលោកហង់រី-មូហូ វាមិនមែនជាលើកទីមួយសម្រាប់ជនជាតិអាស៊ី រឺ ខ្មែរឡើយបើផ្អែកតាមសិលាចារឹកនៅ[[នគរវត្ត]]។ ក្នុងចក្រភពខ្មែរបុរាណ ទឹកដីដ៏សំខាន់បំផុត គឺទឹកដី[[កម្ពុជា]]បច្ចុប្បន្ន [[ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ]] ប្រទេស[[លាវ]]ភាគខាងត្បូង និងប្រទេស[[ថៃ]]ភាគខាងក្រោម (សៀម) រួមផ្សំនឹង[[បួរដីក្រៈ]]ផង។ តាមរយៈសេដ្ឋកិច្ច ចក្រភពនេះពឹងផ្អែកលើកសិកម្ម ជាពិសេសតាមរយៈការបញ្ចេញបញ្ចូលទឹកដែលធ្វើឱ្យមានដំណើរការដាំដុះស្រូវទទួលបានទិន្នផលល្អ រួមផ្សំទាំងការនេសាទត្រី។ អង្គរស្ថិតនៅក្បែរបឹងទន្លេសាបសម្បូរទៅដោយត្រី ដែលជាបឹងដ៏ធំបំផុតនៅ[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]]។ បន្ថែមលើសពីនោះ ក៏មានការជួញដូរផងដែរជាមួយព្រះរាជាណាចក្រជិតខាង និង ចិន ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅដោយឡែកៗ។ វប្បធម៌ខ្មែរបានរងឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដោយ[[សាសនាហិណ្ឌូ|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] និង[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]] ទីបំផុតសាសនាទាំងពីរនេះនៅតែជាតំណាងឱ្យឫសគល់នៃសង្គមខ្មែរដដែល។<ref>http://de.wikipedia.org/wiki/Geschichte_Kambodschas</ref> ==យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា== '''{{Main|យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា}}''' [[Image:Vietnam1650.GIF|thumb|150px|កម្ពុជាសម័យយុគអន្ធកាល]] [[File:Flag of Cambodia (pre-1863).svg|thumb|right|180px|ទង់[[កម្ពុជា]]ពីមុន-១៨៦៤។]] សតវត្សទី១៥ ដល់ ទី១៩ គឺជាសម័យកាលនៃការធ្លាក់ចុះ និង បាត់បង់ទឹកដីជាបន្តបន្ទាប់។ នៅឆ្នាំ ១៤៣១ កម្ពុជាបានក្លាយជាប្រទេសចំណុះសៀម។<ref>http://de.wikipedia.org/wiki/Geschichte_Kambodschas</ref>កម្ពុជាបានសម្បូរសប្បាយមួយរយៈពេលខ្លី​ដោយសារភាពរុងរឿង​កំឡុងសតវត្សទី១៦ ពីព្រោះតែស្ដេចប៉ុន្មានអង្គបានសាងរាជធានីនៅតំបន់ប៉ែកអាគ្នេយ៍ នៃ[[ទន្លេសាប]]តាមដង[[ទន្លេមេគង្គ|ទន្លេធំ]] បានជំរុញឱ្យមានការដោះដូរពាណិជ្ជកម្ម ជាមួយនិងប៉ែកផ្សេងៗនៃអាស៊ី។ នេះគឺជាសម័យកាលមួយ ដែលនៅពេលនោះពួកអ្នកផ្សងព្រេង និងសាសនទូត[[អេស្ប៉ាញ]] និង[[ព័រទុយហ្កាល់]]បានមកទស្សនាប្រទេសនេះលើកដំបូង។ ក៏ប៉ុន្តែការសញ្ជ័យយករាជធានីថ្មី នៅ[[លង្វែក]]របស់សៀមនៅឆ្នាំ ១៥៩៤ បានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវដំណាក់កាលធ្លាក់ចុះ នៃជោគវាសនារបស់ប្រទេសខ្មែរ។ ខ្មែរបានក្លាយជាកូនអុកមួយស្ថិតក្នុងការដណ្ដើមអំណាចគ្នារវាងប្រទេសជិតខាងពីរ​ដែលកំពុងតែមានឥទ្ធិពល គឺ សៀម និង យួន។ កម្ពុជាក៏បានធ្លាក់ក្រោមអាណាព្យាបាលសៀម។ ការតាំងទីលំនៅរបស់យួននៅលើតំបន់[[ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ]] បាននាំឲ្យមានការបញ្ចូលតំបន់នេះនៅចុងសតវត្សទី ១៧ ជាទឹកដីរបស់យួន។ ចាប់ពីសតវត្សទី១៧មក ពេលនោះ អធិរាជាណាចក្រមួយនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅអណ្ណាមខាងកើត (វៀតណាម) និងបានចម្រើនលូតលាស់ចាប់ពីត្រង់នោះមក ហើយបានដាក់សំពាធមកលើប្រព័ន្ធនយោបាយកម្ពុជា ដូចគ្នានោះដែរ អណ្ណាមបានទាមទារសួយសារអាករពីខ្មែរ។<ref>de.wikipedia.org/wiki/Geschichte_Kambodschas</ref> យួនបានប្រើយុទ្ធសាស្ត្រមួយស្រដៀងទៅនឹងពួកធម្មយាត្រា និងពួកនិគមជនអាមេរិកខាងជើង៖ តាំងលំនៅ ហើយទាមទារសិទ្ធិជាម្ចាស់ទឹកដី។ នៅចុងសតវត្សទី១៨ យួនបានសញ្ជ័យបានកូសាំងស៊ីន ដែលកាលពីមុនជាទឹកដីរបស់ខ្មែរ។ នៅភាគខាងលិច ខ្មែរបានបាត់បង់ខេត្តនានាទៅឱ្យសៀម។<ref>de.wikipedia.org/wiki/Geschichte_Kambodschas</ref> ការរំលោភទន្ទ្រានរបស់បរទេសបានបន្ត រហូតដល់ពាក់កណ្ដាលទីមួយនៃសតវត្សទី១៩។ ការឈ្លានពានដ៏ជោគជ័យរបស់យួនបានគូសកំណត់ព្រំដែនបន្ថែម ចំពោះអាណាព្យាបាលភាពរបស់សៀមក្នុងប្រទេសខ្មែរ និងបានបង្ខំឲ្យព្រះរាជាណាចក្រនេះឱ្យស្ថិតក្រោមអធិរាជ្យពេញទីរបស់យួន។ ឆ្នាំ ១៨០៧ មានការបង្កើតអាណាព្យាបាលរបស់យួនរួមគ្នាលើទឹកដីខ្មែរ។ នៅសតវត្សទី១៩ រាជធានីនៃដែនអាណាព្យបាលនេះគឺស្ថិតនៅឧដុង្គ។ នៅឆ្នាំ ១៨៤០/១៨៤១ មានការបះឡើងប្រឆាំងនឹងការត្រួតត្រារបស់យួននៅកម្ពុជាដែលធ្វើឱ្យមាន​កិច្ចព្រមព្រៀងយួន-សៀម តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ប្រទេសខ្មែរត្រូវស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរួមគ្នាដោយប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ។ រជ្ជកាលនៃព្រះបាទអង្គឌួងតាមមើលទៅ ជាសម័យកាលនៃសន្តិភាពនិងវិបុលភាពគ្រាន់បើដែរ។ ដើម្បីតស៊ូនឹងឥទ្ធិពលសៀម និង យួន ឆ្នាំ ១៨៥៤ ព្រះបាទអង្គឌួងបានដាក់សំណើរកការការពារពីអធិរាជបារាំងណាប៉ូឡេអុងទី៣ ប៉ុន្តែក៏ធ្លាប់មានជំនួបព្រះអង្គនឹងពួកបារាំងនៅឆ្នាំ ១៨៥៦ ដែរ តែនៅតែមិនបានសម្រេចដោយសារតែក្នុងរាជវាំងមានពួកអ្នកឃ្លាំមើលសៀម។ ព្រះបាទនរោត្តម ដែលបានឡើងសោយរាជ្យបន្តនៅឆ្នាំ ១៨៥៩ បានផ្លាស់រាជធានីទៅកាន់ភ្នំពេញវិញ។<ref>de.wikipedia.org/wiki/Geschichte_Kambodschas</ref> ==សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង== '''{{Main|អាណាព្យាបាលបារាំងនៅកម្ពុជា|សហភាពឥណ្ឌូចិន}}''' [[Image:Indochine française (1913).jpg‎|thumb|left|200px|សហភាពឥណ្ឌូចិននៅឆ្នាំ ១៩១៣។]] [[File:King Norodom.jpg|thumb|left|150px|[[នរោត្តម]]]] នៅឆ្នាំ ១៨៦៣ ព្រះបាទ[[នរោត្ដម]]បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយពួក[[បារាំង]] ដើម្បីបង្កើតអាណាព្យាបាលលើព្រះរាជាណាចក្ររបស់ទ្រង់។ រដ្ឋនេះបានស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់អាណានិគមបារាំងម្ដងបន្តិចៗ។ [[Image:Map of Indochina Burma Siam China Railway 1886 Weller.png|thumb|150px|[[ឥណ្ឌូចិន]] - ១៨៨៦]] កំឡុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] ពួក[[ជប៉ុន]]បានអនុញ្ញាតឲ្យមានរដ្ឋាភិបាលបារាំង (ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[វិចឈី]]) ធ្វើសហប្រតិបត្តិការជាមួយក្រុមពួកសាធារណរដ្ឋ និងបានព្យាយាមចរចាលើលក្ខខណ្ឌសមស្រប ដើម្បីឱ្យកម្ពុជាបានឯករាជ្យពីពួកបារាំង។ ខណៈនោះ រដ្ឋាភិបាលថៃ ក្រោមក្រុមមេដឹកនាំទំនោរទៅរកជប៉ុនគឺលោកសេនាប្រមុខ[[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម|ប្លែក-វិបុលសង្គ្រាម]] បានឆ្លៀតឱកាសចូលលុកលុយខេត្តភាគខាងលិចរបស់កម្ពុជា។<ref>{{Cite web |url=http://www.net4war.com/e-revue/dossiers/2gm/indochine-sgm/indochine-sgm-02.htm |title=Jean-Philippe Liardet, ''L'Indochine française pendant la Seconde Guerre mondiale''; La guerre contre le Siam, 1940-41 |access-date=2014-04-12 |archivedate=2009-06-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090630042439/http://www.net4war.com/e-revue/dossiers/2gm/indochine-sgm/indochine-sgm-02.htm |url-status=dead }}</ref> ស្ថានភាពប្រទេសកម្ពុជានៅក្រោយសង្គ្រាមលោកមានភាពវឹកវរ។ ពួក[[បារាំងសេរី]] ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកឧត្ដមសេនីយ៍[[ហ្សាល ដឺ ហ្គោល|ហ្សាល-ដឺ-ហ៊្គោល]]បានប្ដេជ្ញាថានឹងយកឥណ្ឌូចិនមកវិញ​ឱ្យទាល់តែបាន បើទោះបីជាខ្លួនប្រគល់ឲ្យកម្ពុជា និងរដ្ឋអាណាព្យាបាលនៅឥណ្ឌូចិនដទៃទៀតនូវការគ្រប់គ្រងស្វយ័តខ្លះក៏ដោយ ប៉ុន្តែបារាំងក៏បានដាក់កម្រិតព្រំដែននៃការគ្រប់គ្រងយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នផងដែរ។ ដោយបានបញ្ចុះបញ្ចូលថា ពួកខ្លួនមាន''[[បេសកកម្មអរិយធម៌]]'' ពួកបារាំងបានប្រមើលមើលឃើញការចូលរួមចំណែករបស់ឥណ្ឌូចិន ក្នុងអតីតសហភាពអាណានិគមបារាំង ដែលបានចែករំលែកបទពិសោធន៍វប្បធម៌បារាំងជាទូទៅ។ ==រាជការលើកទីមួយរបស់ព្រះសីហនុ១៩៥៣-១៩៧០== '''{{Main|ការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុននៅកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣-១៩៧០)}}''' ថ្ងៃ ៩ មីនា ១៩៤៥ កំឡុងការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុននៅកម្ពុជា យុវក្សត្រ[[នរោត្តម សីហនុ|នរោត្តម-សីហនុ]] បានប្រកាសឯករាជ្យ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បន្ទាប់ពីមានសំណូមពររបស់ជប៉ុនជាផ្លូវការ។ ក្នុងរយៈកាលដ៏ខ្លី បន្ទាប់ពីនោះមករដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានធ្វើសច្ចាប័នផ្ដល់ឯករាជ្យឱ្យកម្ពុជាមានតែឈ្មោះ ហើយក៏បានបង្កើតឡើងស្ថានកុងស៊ុលមួយនៅភ្នំពេញ។<ref>Keat Gin Ooi ''Southeast Asia: a historical encyclopedia''</ref> រដ្ឋាភិបាលថ្មីនេះបានបោះបង់ចោល[[អក្ខរក្រមឡាតាំង|បារាំងភាវូបនីយកម្ម]]នៃ[[ភាសាខ្មែរ]]ដែលរដ្ឋបាលអាណានិគម​បារាំងកំពុងចាប់ផ្ដើម​អនុវត្ត ហើយក៏បានដាក់បញ្ចូល[[អក្សរខ្មែរ]]ឱ្យប្រើជាផ្លូវការដូចដើមវិញ។ វិធានការនេះបាននាំមកដោយអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាលដែលមានអាយុកាលខ្លីនឹងមានប្រជាប្រិយភាព និងបន្តរៀងរហូតមក តាំងពីពេលនោះមក គ្មានរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមួយណាព្យាយាមធ្វើឡាតាំងនីយកម្មភាសាខ្មែរទៀតឡើយ។<ref>David P. Chandler, ''A History of Cambodia'', Silkworm 1993</ref> បន្ទាប់ពីអង្គភាពយោធាសម្ព័ន្ធមិត្តបានចូលមកកម្ពុជា កងកម្លាំងយោធាជប៉ុនដែលមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសនេះត្រូវបានគេដកហូតអាវុធ និងបានធ្វើបិតុភូមិនិវត្តន៍។ ពួកបារាំងអាចដាក់រដ្ឋាភិបាលអាណានិគមឡើងវិញនៅភ្នំពេញ នៅ ខែ តុលា ឆ្នាំដដែល។<ref>[http://www.country-data.com/frd/cs/cambodia/kh_appnb.html Cambodia, Appendix B - Major Political and Military Organizations]</ref> ''ព្រះរាជបូជនីយកិច្ចដើម្បីឯករាជ្យរបស់'' ព្រះសីហនុជាលទ្ធផល ឱ្យមានការយល់ព្រមរបស់បារាំងដោយទើសទាល់ចិត្ត ចំពោះការទាមទាររបស់ទ្រង់សុំឱ្យមាន ការផ្ទេរអធិបតេយ្យភាពមកវិញ។ កិច្ចព្រមព្រៀងមិនស្មើភាពគ្នាត្រូវបានសម្រេចឡើងនៅខែ តុលា ១៩៥៣។ ព្រះបាទសីហនុក្រោយមកទ្រង់បានប្រកាសឯករាជ្យជាស្ថាពរ ហើយបានយាងត្រឡប់មក[[ភ្នំពេញ]]វិញដោយជោគជ័យ។ តាមរយៈ លទ្ធផលនៃសន្និសីទសឺណែវស្ដីពីឥណ្ឌូចិន កម្ពុជាសុំឲ្យមានការដកទ័ពរបស់[[វៀតមិញ]]ពីទឹកដីរបស់ខ្លួន ហើយនិងទប់ស្កាត់ ការប៉ះទង្គិចដែលនៅសេសសល់លើអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួនដោយពួកមហាអំណាចពីខាងក្រៅ។ អព្យាក្រិត្យជាធាតុស្នូលនៃនយោបាយការបរទេស របស់កម្ពុជាកំឡុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩៥០ និង ១៩៦០។ នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សឆ្នាំ ១៩៦០ ភាគខ្លះនៃបណ្ដាខេត្តនៅភាគខាងកើត របស់កម្ពុជាកំពុងត្រូវបានប្រើជាមូលដ្ឋានទ័ពរបស់កងទ័ពវៀតណាមខាងជើង និងកងកម្លាំង[[វៀតកុង]] (NVA/VC) ដែលកំពុងប្រតិបត្តិការតទល់នឹងវៀតណាមខាងត្បូង ហើយកំពង់ផែ[[ព្រះសីហនុ]]ក៏ត្រូវបានប្រើដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ដល់ពួកគេដែរ។ ពេលនោះសកម្មភាពរបស់វៀតកុង (NVA/VC) បានរីកធំឡើង បណ្ដាលឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិក និង[[វៀតណាមខាងត្បូង]]មានការព្រួយបារម្ភ ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៦៩ សហរដ្ឋអាមេរិកបានផ្ដើមការវាយឆ្មក់ ដោយទម្លាក់គ្រាប់បែកជាបន្តបន្ទាប់យ៉ាងយូរ ១៤ ខែតម្រង់ទៅចំណុចសំខាន់ៗរបស់វៀតកុង ដែលបង្កឱ្យមានភាពជ្រួលច្របល់។ សម្ដេចសីហនុ ខ្លាចថាការប៉ះទង្គិចរវាងវៀតណាមខាងជើងកុម្មុយនិស្ត និងវៀតណាមខាងត្បូងអាចនឹងបែកខ្ចាយរាលដាលមកលើកម្ពុជា ទ្រង់ក៏បានប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងលើយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែក ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកតាមបណ្ដោយព្រំដែនវៀតណាម-កម្ពុជា និងនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។ យ៉ាងណាមិញ លោក[[ភីតថឺរ រ៉ដម៉ឹន|ភីតថឺរ-រ៉ដម៉ឹន]]បានអះអាងថា ''សម្ដេចសីហនុបានត្អូញត្អែរយ៉ាងខ្លាំងមកកាន់ពួកយើងអំពីមូលដ្ឋានទ័ព​វៀតណាមខាងជើងទាំងនេះនៅ​ក្នុងប្រទេសរបស់ទ្រង់ហើយបានសុំឱ្យយើងវាយប្រហារមូលដ្ឋានទ័ពទាំងនោះ''។ នៅខែ ធ្នូ ១៩៦៧ អ្នកសារព័ត៌មានវ៉ាឝ៊ិងថឹនផូសថ៍លោក[[ស្ទែនលី ខារណូវ|ស្ទែនលី-ខារណូវ]]ត្រូវបានប្រាប់ដោយព្រះសីហនុថា បើសិនជាស.រ.ចង់ទម្លាក់គ្រាប់បែកលើកន្លែងលាក់ខ្លួនរបស់យួនកុម្មុយនិស្ត ទ្រង់នឹងមិនបដិសេធឡើយ លុះត្រាតែប្រជាជនកម្ពុជាស្លាប់ទើបទ្រង់មិនយល់ស្រប។<ref>Washington Post, December 29, 1967</ref> សារដូចគ្នានេះក៏បានទៅដល់អ្នកនាំពាក្យរបស់ប្រធានាធិបតីស.រ.ចនសុន លោក[[ឆិសស្តឺរ ប៊ល|ឆិសស្តឺរ-ប៊ល]] នៅខែ មករា ១៩៦៨។<ref>Stephen J. Morris "Why Vietnam Invaded Cambodia.". (Stanford University Press. 1999). p. 44</ref> ដូច្នេះហើយ ស.រ.គ្មានការជំរុញចិត្តពិតដើម្បីផ្ដួលរំលំព្រះសីហនុឡើយ។ យ៉ាងណាមិញ សម្ដេចសីហនុចង់ឲ្យកម្ពុជាស្ថិតនៅក្រៅការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងវៀតណាមខាងជើង-វៀតណាមខាងត្បូង និងបានទិះតៀនយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួន (រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមខាងត្បូង)។ សហរដ្ឋអាមេរិកអះអាងថាយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែក បានប្រព្រឹត្តិទៅមិនលើសពីដប់ដងឡើយ និងចុងក្រោយ ៣២&nbsp;គ.ម. នៅខាងក្នុងព្រំដែនកម្ពុជា ជាតំបន់ដែលប្រជាជនកម្ពុជាត្រូវបានបណ្ដេញចេញដោយ[[វៀតកុង]]។<ref>Davidson, Phillip B. ''Vietnam at War: The History 1946–1975''. 1988. P. 593</ref> <!--Cite supports entire paragraph--> សម្ដេចសីហនុ កំពុងតែប្រឈមមុខនឹងការតស៊ូប្រឆាំងខាងក្នុងប្រទេសទល់នឹងព្រះអង្គផ្ទាល់ ដោយសារតែការរើបំរះរបស់ពួកខ្មែរក្រហម ទ្រង់មិនចង់ឲ្យកម្ពុជាមានការជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងការប៉ះទង្គិចគ្នានេះឡើយ។ ព្រះសីហនុចង់ឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត ([[វៀតណាមខាងត្បូង]]) រក្សាសង្គ្រាមឱ្យនៅឆ្ងាយពីព្រំដែនកម្ពុជា។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណឹងទេ ព្រះអង្គក៏បានព្យាយាម ទប់ស្កាត់ពួកកងទ័ពវៀតណាមខាងជើងកុម្មុយនិស្តចូលទឹកដីកម្ពុជា ហើយទ្រង់ក៏មិនអនុញ្ញាតឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិកប្រើដែនអាកាស និងព្រលានយន្តហោះសម្រាប់គោលបំណងយោធារបស់ខ្លួនផងដែរ។ រឿងនេះបានធ្វើឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិកអាក់អន់ចិត្តជាខ្លាំង។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានមើលឃើញថា សម្ដេចសីហនុជាអ្នកមានចិត្តមេត្តាដល់វៀតណាមខាងជើង និងជាបន្លាក្នុងកែវភ្នែកសហរដ្ឋអាមេរិក អាមេរិកក៏បានប្រើពួកស៊ីអាយអេ រឺសេអ៊ីអា (CIA) ឲ្យរៀបចំផែនការកម្ចាត់ព្រះសីហនុចេញ។<ref>{{worldhistory|quote=ទំ. ១០១២|section=4084}}</ref> យ៉ាងណាមិញ ឯកសារបើកចំហមួយចំនួនបង្ហាញថា នៅចុងខែ មីនា ១៩៧០ ដដែល រដ្ឋការនិច្សុនមានបំណងរក្សាទុក ''ទំនាក់ទំនងជាមិត្ត'' ជាមួយព្រះសីហនុ។ ពេញមួយទសវត្សឆ្នាំ ១៩៦០ នយោបាយក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានបែកខ្ញែកជាពីរ។ ពួកអ្នកប្រឆាំងនឹងរាជរដ្ឋាភិបាលបានកើនឡើងក្នុងវណ្ណៈកណ្ដាល ហើយនិងពួកឆ្វេងនិយមរួមមានពួកមេដឹកនាំរៀនសូត្រនៅប៉ារីសដូចជា [[ស៊ុន សេន|ស៊ុន-សេន]] [[អៀង សារី|អៀង-សារី]] និង[[សាឡុត ស|សាឡុត-ស]] (ដែលក្រោយមកត្រូវបានគេស្គាល់ថា [[ប៉ុល ពត|ប៉ុល-ពត]]) បានដឹកនាំ[[កុបកម្ម]]ក្រោមការដឹកនាំរបស់ បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាដោយសម្ងាត់ (CPK)។ ព្រះសីហនុបានហៅពួកកុបករទាំងនោះថា [[ខ្មែរក្រហម]]។ ក៏ប៉ុន្តែការបោះឆ្នោតសភាជាតិឆ្នាំ ១៩៦៦ បានបង្ហាញឲ្យឃើញនូវការទោរទន់ទៅខាងស្ដាំនិយម ហើយលោកឧត្ដមសេនីយ៍[[លន់ ណុល|លន់-ណុល]]បានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មីដែលមានអាយុកាលរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៦៧។ កំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៨ និង ១៩៦៩ ស្ថានភាពកុបកម្មបានកាន់តែអាក្រក់ឡើង។ យ៉ាងណាមិញសមាជិកនៃរដ្ឋាភិបាលនិងកងទ័ព មិនពេញចិត្តនឹងរបៀបដឹកនាំរបស់ព្រះសីហនុ ដូចគ្នានេះដែរ ការងាកឆ្ងាយរបស់ទ្រង់ពីសហរដ្ឋ បានធ្វើឱ្យមានការជំរុញចិត្តដើម្បីផ្ដួលរំលំព្រះអង្គ។ នៅខែ សីហា ១៩៦៩ លន់-ណុល បានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មីមួយឡើង។ សម្ដេចសីហនុបានយាងចេញទៅក្រៅប្រទេស ដោយសារតែមូលហេតុព្រះរាជសុខភាពនៅខែ មករា ១៩៧០។ ==សាធារណរដ្ឋខ្មែរនិងសង្គ្រាម== [[File:Asien Bd1.jpg|350px|thumb|ផែនទី[[អាស៊ី]]នៅឆ្នាំ ១៨៩០]] '''{{Main|សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា|សាធារណរដ្ឋខ្មែរ}}''' {{Ref improve section|date=ខែ មករា ២០១០}} ពេលដែលកំពុងធ្វើទស្សនកិច្ចនៅប៉ីជិងឆ្នាំ ១៩៧០ ព្រះសីហនុត្រូវបានបណ្ដេញចេញពីតំណែងដោយរដ្ឋប្រហារយោធាដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឧត្តមសេនីយ៍លន់-ណុល និងអ្នកអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ-សិរិមតៈនៅប៉ុន្មានម៉ោងដំបូងនៃថ្ងៃ ១៨ មីនា ១៩៧០។ ទោះបីជាមានការពោលអះអាងរបស់ព្រះសីហនុក៏ដោយ ក៏គ្មានភស្តុតាងថារដ្ឋប្រហារនេះត្រូវបានរៀបចំផែនការដោយទីភ្នាក់ងារស៊ើបការណ៍កណ្ដាល​របស់សហរដ្ឋឡើយ។ <ref>http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Cambodia វិគីភីឌាអង់គ្លេស</ref> {{Citation needed|date=ខែ មករា ២០១០}} កាលណោះនៅក្រៅប្រទេសនៅឡើយ ព្រះសីហនុត្រូវបានក្រើនរំលឹក ដោយមេដឹកនាំនៅសហភាពសូវៀត និងប៉េកាំងថាព្រះអង្គគួរតែត្រឡប់ចូលស្រុកវិញភ្លាម ដោយគ្មានការពន្យារពេលទៀតឡើយ។<ref name="Shortp196"/> នៅពេលភ្លាមៗដូចគ្នានោះដែរ នៅថ្ងៃ ១២ មីនា ១៩៧០ នាយស្ថានីយសេអ៊ីអាបានប្រាប់វ៉ាស៊ីងតោនថា ផ្អែកទៅលើទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លះៗពី សិរិមតៈ បងប្អូនជីដូនមួយលន់-នល់ បានឱ្យដឹងថា ''កងទ័ព (កម្ពុជា) ត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ហើយដើម្បីធ្វើរដ្ឋប្រហារ។'' <ref>Philip Short, ''Pol Pot: Anatomy of a Nightmare'' (Henry Holt & Co.: New York, 2004) p. 195.</ref> លន់-ណុល បានក្ដោបក្ដាប់អំណាចបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារយោធា និងភ្លាមៗកម្ពុជាក៏បានចងសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក។ ភ្លាមៗនោះ សឺន-ង៉ុកថាញ់ អ្នកប្រឆាំងនឹងប៉ុល-ពតម្នាក់បានប្រកាសការគាំទ្ររបស់លោកចំពោះរដ្ឋាភិបាលថ្មីនេះ។ នៅថ្ងៃទី ៩ តុលា របបរាជានិយមកម្ពុជាត្រូវលុបបំបាត់ចោល ហើយប្រទេសនេះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះសាជាថ្មីថា សាធារណរដ្ឋខ្មែរវិញ។ របបថ្មីនេះបានទាមទារភ្លាមៗ ឱ្យពួកកុម្មុនិស្តយួនចាកចេញពីកម្ពុជា។<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Cambodia#Khmer_Republic_and_the_War_.281970-1975.29 វិគីភីឌាអង់គ្លេស</ref> ទីក្រុងហាណូយបានច្រានចោលសំនើរបស់សាធារណរដ្ឋថ្មីនេះ ដែល ឲ្យដកទ័ពវៀតណាមខាងជើងចេញ (កវជ)។ ខ្មែរ ២០០០-៤០០០ នាក់ ដែលបានទៅវៀតណាមខាងជើងនៅឆ្នាំ ១៩៥៤ បានត្រឡប់ចូលកម្ពុជាវិញ តាមពួកទាហានវៀតណាមខាងជើង។ ជាការឆ្លើយតបវិញ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្ដូរមកផ្ដល់ជំនួយជាសម្ភារៈសឹក ដល់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនៃរដ្ឋាភិបាលថ្មី ដែលភ្ជាប់នឹងការប្រឆាំងពួកបះបោរបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា (គកក) និងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធវៀតណាមខាងជើង (កវជ)។ កងកម្លាំងវៀតណាមខាងជើង និងវៀតកុង ដោយទាល់ច្រកក្នុងការដណ្ដើមយកកន្លែងលាក់ខ្លួន និងខ្សែបណ្ដាញផ្គត់ផ្គង់របស់ខ្លួនមកវិញបាន ភ្លាមៗខ្លួនក៏បានចាប់ផ្ដើមការវាយប្រហារប្រដាប់អាវុធលើរដ្ឋាភិបាលថ្មីនេះ។ ព្រះមហាក្សត្របានជំរុញឱ្យពួកអ្នកដែលដង្ហែតាមទ្រង់ឱ្យជួយក្នុងការផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលនេះ ដែលបណ្ដាឱ្យមានសង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណីកើតឡើង។<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Cambodia#Khmer_Republic_and_the_War_.281970-1975.29 វិគីភីឌាអង់គ្លេស</ref> នៅខែ មេសា ១៩៧០ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកនិច្សុនបានប្រកាសដល់ជនជាតិអាមេរិកជាសាធារណៈថា សហរដ្ឋអាមេរិក និងកងពលជើងគោកវៀតណាមខាងត្បូង បានចូលទៅកាន់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងយុទ្ធនាការ ប៉ុនប៉ងកម្ទេចតំបន់មូលដ្ឋានទ័ពវៀតណាមខាងជើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា (សូមមើល [[ការលុកលុយកម្ពុជា]]) ។<ref>Philip Short, ''Pol Pot: Anatomy of a Nightmare'' (Henry Holt & Co.: New York, 2004) p. 204.</ref> សហរដ្ឋអាមេរិកបានកំពុងទម្លាក់គ្រាប់លើទីតាំងរបស់វៀតណាម នៅកម្ពុជាច្រើនជាងមួយឆ្នាំទៅតាមចំនុចទាំងនោះ។ ទោះបីជាចំនួននៃសម្ភារៈសឹកជាច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ត្រូវ បានរឹបអូស រឺ កម្ទេចចោលដោយកងកម្លាំង​វៀតណាមខាងត្បូង និងសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ដោយ ក៏នៅតែមានកងកម្លាំងវៀតណាមខាងជើងគេចខ្លួនរួចដដែល។ ពួកវៀតណាមខាងជើងបានចូលកាន់តែជ្រៅទៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីជៀសឲ្យផុតពីការវាយលុករបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងវៀតណាមខាងត្បូង។ អង្គភាពកងទ័ពវៀតណាមខាងជើងជាច្រើន បានរាតត្បាតទៅលើទីតាំងកងទ័ពកម្ពុជានានា កំឡុងពេល ដែលពួកបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាបានពង្រីកការវាយប្រហារជាទ្រង់ទ្រាយតូច លើបណ្ដាញគមនាគមន៍មួយចំនួន។ ពួកមេដឹកនាំសាធារណរដ្ឋខ្មែរត្រូវបានញាំញី ដោយការបែកបាក់សាមគ្គីគ្នាក្នុងចំណោមជនសំខាន់ៗទាំងបីនៃរបបសាធារណរដ្ឋ៖ លន់-ណុល ព្រះភាតាអយ្យកាមួយរបស់ព្រះសីហនុ សិរិមតៈ និងមេដឹកនាំសភាជាតិ [[អ៊ិន តាំ|អ៊ិន-តាំ]]។ លន់-ណុល នៅស្ថិតក្នុងអំណាច ម្យ៉ាងពីព្រោះគ្មានអ្នកណាផ្សេងចង់ជំនួសតំណែងលោក។ នៅឆ្នាំ ១៩៧២ រដ្ឋធម្មនុញ្ញបានអនុម័ត សភាតំណាងរាស្ត្របានសម្រេចរួចរាល់ ហើយលន់-ណុលក៏បានក្លាយជាប្រធានាធិបតី។ ផ្ទុយទៅវិញ អសាមគ្គីភាព បញ្ហាការផ្ទេរកងទ័ព ៣០០០០ នាក់ ចូលទៅក្នុងកងកម្លាំងប្រយុទ្ធជាតិក្នុងចំណោមយុទ្ធជន ២០០០០០ ​នាក់ និង​អំពើពុករលួយដែលកំពុងរីករាលដាលបានធ្វើឲ្យរដ្ឋបាលអសេនិក និងកងទ័ពចុះទន់ខ្សោយជាលំដាប់។ ការបះបោររបស់ពួកកុម្មុយនិស្តនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានបន្តធំឡើង ដោយមានការជួយតាមរយៈការផ្គត់ផ្គង់ និងជំនួយយោធាពីវៀតណាមខាងជើង។ [[ប៉ុល ពត|ប៉ុល-ពត]] និង [[អៀង សារី|អៀង-សារី]]អះអាងថាបានសង្កត់សង្កិនលើពួកកុម្មុយនិស្តដែលបំពាក់បំប៉នដោយយួន ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងនោះ ដែលភាគច្រើនត្រូវបានបន្សុទ្ធកម្ម។ នៅពេលដូចគ្នានោះដែរ កងកម្លាំង[[បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា]]មានកម្លាំងកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ និងកាន់តែមានភាពម្ចាស់ការងាករេឆ្ងាយពីអ្នកផ្ដល់ជំនួយគាំទ្ររបស់ខ្លួន គឺវៀតណាម។ នៅឆ្នាំ ១៩៧៣ បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា (គកក) កំពុងធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាល ជាមួយ និងជំនួយដ៏តិចតួចពីវៀតណាមខាងជើង រឺ ក៏គ្មានទាល់តែសោះ ហើយពួកគេក៏បានកាន់កាប់បានទឹកដីកម្ពុជាស្ទើរតែ ៦០% និងប្រជាជនសរុប ២៥% នៃផ្ទៃប្រទេស។ ចាប់ពីការនិរទេសខ្លួនរបស់ទ្រង់នៅប៉ីជិងមក ព្រះសីហនុបានបង្ហាញខ្លួនរួមនិង ការគាំទ្រពីសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ប្រជាជនពិភពលោកថាខ្មែរក្រហមជាអង្គការរំដោះជាតិកម្ពុជា។ មានសំណើជារឿយៗដើម្បីឱ្យមានការចរចាសន្តិភាព ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គបានបដិសេធចោល។<ref>de.wikipedia.org/wiki/Geschichte_Kambodschas</ref> រដ្ឋាភិបាលបានខិតខំដើម្បីឱ្យមានការចូលទៅកាន់កិច្ចចរចាបីលើកជាមួយពួកកុបករ ប៉ុន្តែត្រូវបរាជ័យ ផ្ទុយទៅវិញនៅឆ្នាំ ១៩៧៤ ពួកបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាបានកំពុងធ្វើប្រតិបត្តិការសឹកតាមរយៈកងពលធំៗដោយបើកចំហ ហើយកងកម្លាំងប្រយុទ្ធរបស់វៀតណាមខាងជើងមួយចំនួន បានចល័តទៅកាន់វៀតណាមខាងត្បូង។ ការត្រួតត្រារបស់លន់-ណុលត្រូវបានកាត់បន្ថយមកត្រឹមបរិភូមិតូចៗក្បែរទីក្រុង និងច្រកដឹកជញ្ជូនធំៗវិញ។ ជនភៀសខ្លួនច្រើនជាង ២ លាននាក់បានរត់គេចចេញពីសង្គ្រាម ហើយទៅរស់នៅក្នុងទីក្រុង[[ភ្នំពេញ]] និងបណ្ដាទីក្រុងផ្សេងៗទៀត។ នៅថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្មី ១៩៧៥ កងទ័ពកុម្មុយនិស្តបានចាប់ផ្ដើមការវាយលុកមួយ ក្នុងសង្គ្រាមប្រយុទ្ធគ្នាដ៏ស្វិតស្វាញបំផុតរយៈពេល ១១៧ ថ្ងៃ ដែលបានធ្វើឲ្យដួលរលំរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ ការវាយប្រហារដំណាលគ្នានៅជុំវិញបរិវេណទីក្រុងភ្នំពេញ បានខ្ទាស់កងកម្លាំងសាធារណរដ្ឋជាប់ ពេលនោះអង្គភាពនៃបក្សកុម្មុយនិស្តផ្សេងៗ បានលុកលុយរាតត្បាតដុតបំផ្លាញមូលដ្ឋានទ័ពជាច្រើន ដែលគ្រប់គ្រងផ្លូវផ្គត់ផ្គង់ចុះឡើងនៃតំបន់មេគង្គក្រោមដ៏សំខាន់។ ការដឹកជញ្ជូនអាវុធយុទ្ធភណ្ឌ និងស្រូវអង្ករតាមអាកាស ដែលបានផ្ដល់ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ចប់ នៅពេលដែលមានសមាជបដិសេធការផ្ដល់ជំនួយបន្ថែមទៀតដល់កម្ពុជា។ រដ្ឋាភិបាលលន់-ណុលនៅភ្នំពេញបានចុះចាញ់នៅថ្ងៃទី ១៧ មេសា ១៩៧៥ ត្រឹមតែប្រាំ (៥) ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីបេសកម្មសហរដ្ឋអាមេរិកបានដកចេញពីកម្ពុជា។<ref>Philip Short, ''Pol Pot: Anatomy of a Nightmare'' p. 4.</ref> ទំនាក់ទំនងគ្នាក្នុងការទម្លាក់គ្រាប់បែកក្រាលព្រំច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នៅកម្ពុជាដោយសហរដ្ឋ និង ការផុសឡើងនៃពួកខ្មែរក្រហម ជាហេតុឱ្យមានការកែនទ័ព និង ការគាំទ្ររបស់ប្រជាជន គឺជាចំណុចគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ចំពោះពួកអ្នកប្រវត្តវិទូ។ ពួកអ្នកប្រវត្តិវិទូខ្លះបានទាញហេតុសំអាងថាអន្តរាគមន៍ និងយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់ស.រ. (រយៈពេលចាប់ពី ១៩៦៥-១៩៧៣) ជាកត្តាសំខាន់នាំឱ្យមានកំណើនការគាំទ្រដល់ពួកខ្មែរក្រហមចំណោមពួកកសិករខ្មែរ។ យ៉ាងណាមិញ អ្នកជីវលេខន៍ប៉ុល-ពត លោក[[ដាវីដ ឈែនដ្លឺរ|ដាវីដ-ឈែនដ្លឺរ]]បានលើកឡើងថា ការទម្លាក់គ្រាប់បែកនេះ ''មានប្រសិទ្ធិភាពដូចដែលអាមេរិកចង់បាន-វាបានបំបែកការឡោមព័ទ្ធរបស់កុម្មុយនិស្តនៅភ្នំពេញ''។<ref>Chandler, David 2000, ''Brother Number One: A Political Biography of Pol Pot'', Revised Edition, Chiang Mai, Thailand: Silkworm Books, pp. 96-7.</ref> [[ភីតថឺរ រ៉ដម៉ឹន|ភីតថឺរ-រ៉ដម៉ឹន]] និង[[ម៉ៃឃល លីនដ៍|ម៉ៃឃល-លីនដ៍]]បានអះអាងថាអន្តរាគមន៍របស់ស.រ.បានសង្គ្រោះកម្ពុជាពីការដួលរលំនៅឆ្នាំ ១៩៧០ និង ១៩៧៣ ទៅវិញទេ។<ref>Rodman, Peter, [http://www.brookings.edu/opinions/2007/0823iraq_rodman.aspx Returning to Cambodia], Brookings Institute, August 23, 2007.</ref><ref>Lind, Michael, ''Vietnam: The Necessary War: A Reinterpretation of America's Most Disastrous Military Conflict'', Free Press, 1999.</ref> លោក[[ខ្រេខ អិឆឆិសសឹន|ខ្រេខ-អិឆឆិសសឹន]]បានយល់ស្របថាវា ''មិនសមហេតុផលទេ'' ដែលអះអាងថាអន្តរាគមន៍ស.រ.បានបណ្ដាលឱ្យខ្មែរក្រហមមានជ័យជម្នះ គ្រាដែលគេយល់ថាវាប្រហែលជាដើរតួនាទីតូចមួយក្នុងការកែនកងទ័ព​កើនឡើងដោយពួកកុបករ។<ref>Etcheson, Craig, ''The Rise and Demise of Democratic Kampuchea'', Westview Press, 1984, p. 97</ref> [[វ៉ឹល្លៀម ឝខ្រស|វ៉ឹល្លៀម-ឝខ្រស]] យ៉ាងណាៗ បានសសេរថាការទម្លាក់គ្រាប់បែក និងការលុកលុយលើដីគោករបស់ស.រ.បានធ្វើឱ្យកម្ពុជាធ្លាក់លិចចូលក្នុង​ភាពចលាចល​ដែលព្រះសីហនុបានធ្វើការងារអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំដើម្បីជៀសវាងឱ្យផុត។<ref>Shawcross, William, ''Sideshow'', Isaacs, Hardy, & Brown, pgs. 92–100, 106–112.</ref> ពួកអ្នកប្រវត្តិវិទូ[[បិន ឃៀរណឹន|បិន-ខៀរណឹន]] និង [[ថេលឡឺ អូវ៉ិន|ថេលឡឺ-អូវ៉ិន]]បានលើកឡើងថា:{{quote|[ចាប់]ពីថ្ងៃ ៤ តុលា ១៩៦៥ ដល់ ១៥ សីហា ១៩៧៣ សហរដ្ឋបានទម្លាក់គ្រាប់យុទ្ធភណ្ឌចម្ងាយឆ្ងាយបន្ថែមទៀតលើកម្ពុជាច្រើនជាងកាលពីមុន​ដែលគេគិតថា: ២៧៥៦៩៤១ តោន បានទម្លាក់ជាង ២៣០៥១៦ ជើង លើទីកន្លែង ១១៣៧១៦ កន្លែង។ មានត្រឹមតែការទម្លាក់គ្រាប់បែកជាង ១០ ភាគរយ ប៉ុណ្ណោះមិនរើសគោលដៅដែលក្នុងនោះមាន ៣៥៨០ កន្លែង បានចុះបញ្ជីថាជាគោលដៅ''មិនស្គាល់'' និង ៨២៣៨ កន្លែង ផ្សេងៗទៀតគ្មានគោលដៅចុះបញ្ជីអ្វីទាំងអស់។&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;. "កិច្ចសរុបការទម្លាក់គ្រាប់បែកកំឡុងប៉ុន្មានឆ្នាំនេះ ស្ទើរតែជិតប្រាំដងច្រើនជាងតួលេខដែលគេទទួលយកបានជាសកល។ សរុបទៅចំនួន ២៧៥៦៩៤១ តោន ដោយពិនិត្យឃើញជាប្រយោល ពួកសម្ព័ន្ធមិត្តបានទម្លាក់គ្រាប់បែកជាង ២ លានតោន កំឡុងពេលសង្គ្រាមលោកលើកទី២ទាំងមូល រួមមានគ្រាប់បែកដែលបានវាយប្រហារហ៊ីរ៉ូឝ៊ិម៉ាក់ និង ណាហ្គាសសាកគិ: ១៥០០០ និង ២០០០០ តោន ដោយឡែកៗ។ កម្ពុជាជាក់ស្ដែងទំនងជាប្រទេសដែលត្រូវបានគេទម្លាក់គ្រាប់បែក​ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;. [ការ]ទម្លាក់គ្រាប់បែកបានបង្ខំឱ្យពួកកុម្មុយនិស្តយួនចូលកម្ពុជាកាន់តែជ្រៅទៅៗ នាំឱ្យពួកគេមានទំនាក់ទំនងកាន់តែល្អជាមួយពួកកុបករខ្មែរក្រហម&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;. [និង]បានជំរុញប្រជាជនខ្មែរសាមញ្ញឱ្យចូលទៅក្នុងកងប្រដាប់អាវុធនៃពួកខ្មែរក្រហម ដែលជាក្រុមមួយដើមឡើយហាក់បីដូចជាមានក្ដីសង្ឃឹមតិចតួចចំពោះ​ការនឹងទទួលជោគជ័យនៃបដិវត្តន៍របស់ខ្លួន។"<ref name=KiernanOwen_2006>{{cite journal|author=បិន-ខៀរណឹន|authorlink=បិន ខៀរណឹន|coauthor=ថេលឡឺ-អូវ៉ិន|title=ការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើកម្ពុជា|journal=ដឹវ៉លរ៉ឹស|date=តុលា ២០០៦|url=http://www.yale.edu/cgp/Walrus_CambodiaBombing_OCT06.pdf|accessdate=២៩ មករា ២០១២}}</ref>}} លោករ៉ដម៉ឹន យ៉ាងណាមិញ មិនបានយល់ស្របជាមួយទិដ្ឋភាពនេះទេ: <blockquote> "នៅពេលសមាជ នៅរដូវក្ដៅ ១៩៧៣ បានអនុម័តច្បាប់បញ្ចប់សកម្មភាពយោធាស.រ. ក្នុង លើ រឺ នៅក្រៅឆ្នេរឥណ្ឌូចិន ហើយសកម្មភាពយោធាស.រ. ដែលកំពុងបន្តគឺជាការជួយពីលើអាកាសដល់រដ្ឋាភិបាលនិងកងទ័ព​កម្ពុជាជាមិត្ត​ដែលគ្មានសង្ឃឹមការពារប្រទេសពីវៀតណាមខាងជើងនិងការប្រយុទ្ធតទល់នឹង​ខ្មែរក្រហម...​អ្វីដែលធ្វើឱ្យមានភាពចលាចលដល់កម្ពុជាគឺជាការកាន់កាប់របស់​វៀតណាមខាងជើងនូវចម្រៀក​ដ៏ធំនៃទឹកដីកម្ពុជា​តាំងពីឆ្នាំ ១៩៦៥ រហូតមក​ដោយការប្រើទឹកដីទាំងនោះជាមូលដ្ឋានយោធាក្នុងគោលបំណងចាប់ផ្ដើមការវាយប្រហារលើកងកម្លាំងស.រ.​និងវៀតណាមខាងត្បូង​នៅឯទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូង។ មេដឹកនាំកម្ពុជាសម្ដេចសីហនុបានត្អូញត្អែរយ៉ាងខ្លាំងដល់ពួកយើងអំពី​មូលដ្ឋានទ័ពវៀតណាមខាងជើង​នៅក្នុងប្រទេសរបស់ទ្រង់ និងបានសុំឱ្យពួកយើងវាយលុកមូលដ្ឋានទ័ពទាំងនោះ (ដែលក្នុងនោះពួកយើងបានចាប់ផ្ដើមធ្វើពីលើអាកាសនៅឆ្នាំ ១៩៦៩-៧០)។ ក្រោយមកក៏ជំរុញឱ្យមានការប៉ុនប៉ងរបស់វៀតណាមខាងជើងលុកលុយរាតត្បាតប្រទេសនេះទាំងមូលកំឡុងខែមីនា-មេសា ឆ្នាំ១៩៧០ ដោយហេតុតែកងកម្លាំងស.រ. និង វៀតណាមខាងជើងបានតទល់គ្នាតាមរយៈការលុកលុយលើដីគោក​គួរឱ្យកត់សំគាល់នៅចុងខែមេសា...បានបង្កជាផលវិបាកនៅឥណ្ឌូចិនដែលមិនត្រូវបានគេគិតស្មានដល់​ជាមុនឡើយ។ សមាជបានសម្រេចជាចុងក្រោយ យ៉ាងណាមិញ ក៏នៅ រវាងឆ្នាំ ១៩៧៣ និង ១៩៧៥ ដែរ។"<ref>Rodman, Peter, [http://www.brookings.edu/opinions/2007/0823iraq_rodman.aspx Returning to Cambodia], Brookings Institute, August 23, 2007.</ref> </blockquote> អន្តរាគមន៍របស់វៀតណាមនៅកម្ពុជា បានកើតឡើងដោយសារតែសំណើរបស់ខ្មែរក្រហម<ref>Dmitry Mosyakov, "The Khmer Rouge and the Vietnamese Communists: A History of Their Relations as Told in the Soviet Archives," in Susan E. Cook, ed., Genocide in Cambodia and Rwanda (Yale Genocide Studies Program Monograph Series No. 1, 2004), p54ff. Available online at: www.yale.edu/gsp/publications/Mosyakov.doc "In April–May 1970, many North Vietnamese forces entered Cambodia in response to the call for help addressed to Vietnam not by Pol Pot, but by his deputy Nuon Chea. Nguyen Co Thach recalls: "Nuon Chea has asked for help and we have liberated five provinces of Cambodia in ten days.""</ref> រឿងនេះត្រូវបានគេទាញហេតុផលថាជាកត្តាសំខាន់នៃជោគជ័យជាចុងក្រោយបង្អស់របស់ពួកគេ ជាទឡ្ហីករណ៍លើកឡើងដោយលោកឝខ្រស។<ref>Shawcross, William and Peter Rodman,[http://www.brookings.edu/research/opinions/2007/06/07iraq-rodman Defeat's Killing Fields], Brookings Institute, June 7, 2007.</ref> វៀតណាមក្រោយមកក៏បានសារភាពថាខ្លួនបានដើរ ''តួនាទីលើសលប់'' ក្នុងការដណ្ដើមអំណាចឱ្យពួកខ្មែរក្រហម។<ref>''The Economist'', February 26, 1983; ''Washington Post'', April 23, 1985.</ref> ចិនបាន ''បំពាក់អាវុធ និងហ្វឹកហ្វឺន'' ពួកខ្មែរក្រហមកំឡុងសង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណី និងបានបន្តជួយរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំតទៅទៀត។<ref>Bezlova, Antoaneta, [http://www.atimes.com/atimes/China/KB21Ad01.html China haunted by Khmer Rouge links] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160818111124/http://www.atimes.com/atimes/China/KB21Ad01.html |date=2016-08-18 }}, ''Asia Times'', Feb 21, 2009.</ref> ==កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (១៩៧៥-១៩៧៩)== {{refimprove|ផ្នែក|date=ខែ វិច្ឆិកា ២០០៨}} '''{{Main|កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|ការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជា}}''' [[File:Flag of Democratic Kampuchea.svg|thumb|200px|ទង់[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ]]]] [[File:CPKbanner.svg|thumb|200px|ទង់[[បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា]]]] ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីជ័យជំនះរបស់ខ្លួន បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាបានបញ្ជាឲ្យមានការជម្លៀសប្រជាជនពីទីក្រុង និងទីរួមខេត្តនានាទាំងអស់ ដោយបញ្ជូនប្រជាជនក្នុងក្រុងទាំងអស់ទៅទីជនបទដើម្បីធ្វើការជាកសិករ តាមរយៈបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាកំពុងតែខិតខំព្យាយាម ដើម្បីកែទម្រង់សង្គមឡើងវិញទៅតាមគំរូដែល ប៉ុល-ពតបានផ្ដួចផ្ដើមឡើង។ រាប់ពាន់នាក់បានអត់អាហារ រឺស្លាប់ដោយជំងឺកំឡុងពេលជម្លៀស ដែលជាផលវិបាកនៃការជម្លៀសដ៏អាក្រក់ព្រៃផ្សៃ។ **ភាគច្រើននៃពួកអ្នកទាំងនោះត្រូវបានបង្ខំឲ្យចាកចេញពីទីក្រុង ឱ្យទៅតាំងទីលំនៅនៅក្នុងភូមិនានាដែលបានបង្កើតថ្មី នៅទីនោះខ្វះអាហារ ឧបករណ៍កសិកម្ម និង តំហែទាំសុខភាព។ អ្នកធ្លាប់រស់នៅទីក្រុងខ្លះបានបាត់បង់មុខរបររកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិត នៅក្នុងបរិស្ថានស្រុកស្រែចម្ការ។ មនុស្សរាប់ពាន់នាក់រងការអត់ឃ្លានមុនពេលការប្រមូលផលលើកដំបូងមកដល់។ ភាពអត់ឃ្លាន និងកង្វះជីវជាតិ&mdash;ស្ទើរតែឈានដល់ការដាច់ពោះ&mdash;កើតមានជានិច្ចកំឡុងពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនោះ។ ពួកមេដឹកនាំយោធា និងរដ្ឋការកណ្ដាលភាគច្រើននៃរបបមុនៗដែលបានបែកធ្លាយអាថ៌កំបាំងអំពីអតីតភាពផ្ទាល់ខ្លួន​ត្រូវបានគេយកទៅ​​សម្លាប់ចោល។ នៅក្នុងបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា មេដឹកនាំដែលបានរៀនសូត្រនៅប៉ារីស&mdash;[[ប៉ុល ពត|ប៉ុល-ពត]] [[អៀង សារី|អៀង-សារី]] [[នួន ជា|នួន-ជា]] និង [[ស៊ុន សេន|ស៊ុន-សេន]]&mdash; ពួកគេជាអ្នកក្ដោបក្ដាប់អំណាច។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនៅខែ មករា ១៩៧៦ បានធ្វើឲ្យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យក្លាយជាសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកុម្មុយនិស្ត និងសមាជិកសភា ២៥០ រូប ជាអ្នកតំណាងប្រជាជនកម្ពុជា (សតប) ត្រូវបានជ្រើសតាំងនៅខែ មីនា ដើម្បីជ្រើសរើសមេដឹកនាំសមូហភាពនៃគណៈប្រធានរដ្ឋ ដែលប្រធាននៃគណៈនេះបានក្លាយជាប្រមុខរដ្ឋ។ សម្ដេចសីហនុបានលាលែងពីតំណែងប្រមុខរដ្ឋនៅថ្ងៃទី ៤ មេសា។ ថ្ងៃ ១៤ មេសា បន្ទាប់ពីការប្រជុំលើកទីមួយ សភាប្រជាជនកម្ពុជា (សតប) បានប្រកាសថា [[ខៀវ សំផន|ខៀវ-សំផន]] នឹងកាន់តំណែងគណៈប្រធានរដ្ឋ (ប្រធានរដ្ឋ) សម្រាប់រយៈពេល៥ឆ្នាំ។ សភាបានជ្រើសសមាជិកគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ១៥ រូប ដែលដឹកនាំដោយប៉ុល-ពត ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ សម្ដេចសីហនុប្រាកដជាត្រូវបានគេចាប់ដាក់ឃុំក្នុងព្រះរាជដំណាក់។ រដ្ឋាភិបាលថ្មីបានតម្រង់ទៅរកការបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធសង្គមកម្ពុជាឡើងវិញទាំងស្រុង។ កម្អែលសង្គមចាស់ត្រូវបានលុបបំបាត់ព្រមទាំងសាសនា ជាពិសេស[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]] និង[[វិហារកាតូលិករ៉ូម៉ាំង|សាសនាកាតូលិក]]ត្រូវបានគាបសង្កត់។ កសិកម្មបានក្លាយជាសមូហភាព និងផ្នែកឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗត្រូវបានបោះបង់ចោល រឺក៏ ជំនួសវិញក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋ។ កម្ពុជាមិនមានរូបិយវត្ថុ រឺ ក៏ប្រព័ន្ធធនាគារឡើយ។ ទំនាក់ទំនងរបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យជាមួយវៀតណាម និងថៃកាន់តែអាក្រក់ឡើងៗជាហេតុបណ្ដាលឱ្យមានការប៉ះទង្គិចគ្នាតាមព្រំដែន បូករួមទាំងការខុសគ្នាខាងមនោគមវិជ្ជាផងនោះ។ កាលណោះ ពួកអ្នកកុម្មុយនិស្ត ប.ក.ក.ជាតិនិយមដ៏កាចសាហាវ បានបន្សុទ្ធកម្មពួកសមាជិកខ្លួនភាគច្រើនដែលធ្លាប់បានរស់នៅវៀតណាម។ កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានបង្កើតចំណងជិតស្និទជាមួយសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ហើយការប៉ះទង្គិចកម្ពុជា-វៀតណាមបានក្លាយជាផ្នែកនៃបដិវាដកម្មចិន-សូវៀត ដែលមានមូស្គូនៅពីក្រោយខ្នងវៀតណាម។ ការប៉ះទង្គិចគ្នាតាមព្រំដែនកាន់តែអាក្រក់ឡើងៗ​នៅពេលដែលកងទ័ពកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានវាយប្រហារ​ភូមិនានានៅវៀតណាម។ របបនេះបានផ្ដាច់ទំនាក់ទំនងជាមួយហាណូយនៅខែ ធ្នូ ១៩៧៧ ប្រឆាំងនឹងការប៉ុនប៉ងរបស់វៀតណាមដែលបានលើកឡើងថាចង់បង្កើតសហព័ន្ធឥណ្ឌូចិន។ នៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ១៩៧៨ កងកម្លាំងវៀតណាមបានលុកលុយកម្ពុជា កំពុងរុលចូលមកប្រហែល ៤៨ គម មុនពេលចូលរដូវវស្សា។ ជីវិតក្នុង 'របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ' តឹងតែង ដាច់ខាត ហើយនិង កាចសាហាវ ឃោរឃៅ។ នៅក្នុងតំបន់មួយចំនួននៃប្រទេស ប្រជាជនត្រូវបានគេកៀងគរ និងយកទៅសម្លាប់ចោល ដោយសារតែការនិយាយភាសាបរទេស ពាក់វ៉ែនតា (ស្នងភ្នែក) រកអាហារហូបចុក និងសូម្បីតែការយំសោកចំពោះសពអ្នកជាទីស្រលាញ់ក៏ដោយ។ អតីតអ្នកជំនួញ និងអ្នករដ្ឋការត្រូវបានដេញតាមចាប់ខ្លួន និងសម្លាប់រួមគ្នាជាមួយក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេទាំងអស់ ពួកខ្មែរក្រហមភ័យខ្លាច ដោយសារពួកគេគិតថាពួកអ្នកទាំងនោះអាចនឹងដឹកនាំឲ្យមានការប្រឆាំងនឹងរបបរបស់ខ្លួន។ ពួកអ្នកស្មោះស្ម័គ្រនឹងខ្មែរក្រហមមួយចំនួនតូច ក៏ត្រូវបានគេកាប់សម្លាប់ដោយសារតែរកមិនឃើញអ្នកប្រឆាំងបដិវត្តន៍បានគ្រប់ចំនួន យកទៅប្រហារជីវិត។ ការប៉ាន់ស្មានចំនួនអ្នកស្លាប់ពិតប្រាកដរវាង ឆ្នាំ ១៩៧៥ និង ១៩៧៩ អាចយកជាការបាន ប៉ុន្តែប្រហែលជារាប់រយពាន់នាក់ក្នុងចំណោមនោះត្រូវបានគេយកទៅសម្លាប់។ មនុស្សរាប់រយពាន់នាក់បានស្លាប់ដោយសារតែការអត់ឃ្លាន និង ជំងឺ (ទាំងក្រោមការដឹកនាំរបស់បក្សកម្មុយនិស្តកម្ពុជា និងកំឡុងការលុកលុយឈ្លានពានរបស់វៀតណាមនៅឆ្នាំ ១៩៧៨)។ ការប៉ាន់ប្រមាណនៃអត្រាមរណៈមួយចំនួន ថាមានចាប់ពី ១ ដល់ ៣ លាន នាក់ ដោយហេតុថាប្រជាជនឆ្នាំ ១៩៧៥ ដែលគេប៉ាន់ស្មានថានៅសល់ ៧,៣ លាន នាក់។ សេអ៊ីអា (CIA) បានប៉ាន់ស្មានថា ៥០០០០&ndash;១០០០០០ នាក់ ត្រូវបានសម្លាប់ដោយការបន្សុទ្ធកម្មតែមួយគត់ដោយរដ្ឋ និង ១,៥ លាន នាក់ (ពីចន្លោះ ១,២ ដល់១,៨ លាននាក់) ត្រូវបានសម្លាប់ដោយពួកខ្មែរក្រហមពីឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩។<ref>{{Cite web |title=Kampuchea: A Demographic Catastrophe |url=https://www.mekong.net/cambodia/demcat.htm |access-date=2026-02-11 |website=www.mekong.net |language=en-US}}</ref> មូលហេតុដែលនាំឱ្យមានជំនួយរបស់ចិនមកលើបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាគឺដើម្បីទប់ស្កាត់ចលនា​ឥណ្ឌូចិនតែមួយ និងរក្សាឧត្តមភាពកងទ័ពចិននៅក្នុងតំបន់។ សហភាពសូវៀតបានគាំទ្រវៀតណាមយ៉ាងខ្លាំង ដើម្បីទុកខ្សែត្រៀមជួរខាងមុខទីពីរប្រឆាំងនឹងចិនក្នុងករណីមានអរិភាព និងរារាំងការពង្រីកខ្លួនរបស់ចិនបន្តទៅទៀត។ ចាប់តាំងពីមរណៈភាពរបស់ស្តាលីនមក ទំនាក់ទំនងរវាងចិនដែលគ្រប់គ្រងដោយលោកម៉ៅ និងសហភាពសូវៀតមិនសូវកក់ក្ដៅទេ។ នៅខែ កុម្ភៈ ដល់ មីនា ១៩៧៩ ចិន និងវៀតណាមបានពើបប្រយុទ្ធគ្នាក្នុង[[សង្គ្រាមចិន-វៀតណាម]]មួយរយៈខ្លីលើបញ្ហានេះ។ នៅខែ ធ្នូ ១៩៧៨ វៀតណាមបានប្រកាសការបង្កើត[[រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា]] (រសសជក) ក្រោមការដឹកនាំរបស់[[ហេង សំរិន|ហេង-សំរិន]] អតីតមេបញ្ជាការកងពលធំរបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (កប)។ រដ្ឋនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយពួកកុម្មុយនិស្តខ្មែរ ដែលបាននៅសេសសល់នៅវៀតណាមបន្ទាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៥ និងមន្ត្រីរដ្ឋការមួយចំនួន មកពីភូមិភាគបូព៌ា&mdash;ដូចជា ហេង-សំរិន និង ហ៊ុន-សែន&mdash;ដែលជាអ្នកបានគេចខ្លួនពីកម្ពុជាទៅវៀតណាមក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៨។ នៅចុងខែ ធ្នូ ១៩៧៨ កងកម្លាំងកងទ័ពរបស់វៀតណាមបានបើកការលុកលុយទាំងស្រុងលើកម្ពុជា ដោយកាន់កាប់បានទីក្រុងភ្នំពេញនៅថ្ងៃ ៧ មករា ១៩៧៩ ហើយក៏រុញច្រានកងទ័ពកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែលនៅសេសសល់ ឱ្យធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅភាគខាងលិចទៅជិតប្រទេសថៃ។ ===ការជាប់ទាក់ទងខាងសង្គម និង វប្បធម៌នៃរបបនេះ=== រាប់ពាន់នាក់បានអត់ឃ្លាន រឺ ស្លាប់ដោយសារជំងឺកំឡុងការជម្លៀស ដោយក្រុមបរិវាររបបនេះ។ ពួកអ្នកទាំងនោះភាគច្រើនដែលត្រូវបានគេបង្ខំឱ្យជម្លៀសខ្លួនពីទីក្រុងត្រូវឱ្យមកតាំងទីលំនៅ​ឡើងវិញនៅក្នុង​ភូមិបង្កើតថ្មី ខ្វះខាតស្បៀងអាហារ ឧបករណ៍កសិកម្ម និងតំហែទាំវេជ្ជសាស្ត្រ។ អ្នកមួយចំនួនដែលធ្លាប់រស់នៅឯទីក្រុងបានបាត់បង់មុខរបរសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិតក្នុងបរិស្ថាន​ស្រុកស្រែចម្ការ។ រាប់ពាន់នាក់បានអត់ឃ្លានមុនការប្រមូលទិន្នផលលើកទីមួយ។ ការស្រេកឃ្លាន និង កង្វះអាហារូបត្ថម្ភ&mdash;ស្ទើរតែដាច់ពោះ&mdash;ជានិច្ចកំឡុងពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនោះ។ កងទ័ពនិងមេដឹកនាំអសេនិកភាគច្រើននៃរបបមុនៗ ដែលបានភ្លាត់មាត់និយាយពីសាវតារផ្ទាល់ខ្លួនត្រូវបានគេយកទៅ​ប្រហារជីវិតចោល។ ក្រុមជនជាតិខ្លះនៅកម្ពុជា ដូចជា[[ចាម]] បានរងនូវការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយចំពោះ ដោយចំៗ ហើយនិងប្រកបដោយអំពើហិង្សា។ តាមទស្សនៈពីមជ្ឈដ្ឋានអន្តរជាតិមួយចំនួនខ្លះបានចាត់ទុកថាវាជា ''ការប្រល័យពូជសាសន៍ចាម''។ គ្រួសារទាំងមូលនិងទីប្រជុំជនត្រូវបានគេកំណត់ទុកជាមុន និងវាយប្រហារចំគោលដៅដោយការកាត់បន្ថយជាសំខាន់លើចំនួនរបស់ពួកគេ និងនៅទីបំផុតកម្ចាត់ពួកគេចោល។[http://diacritics.org/2010/democratic-kampucheas-genocide-of-the-cham] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120719001401/http://diacritics.org/2010/democratic-kampucheas-genocide-of-the-cham |date=2012-07-19 }} ជីវិតក្នុង 'កម្ពុជាធិបតេយ្យ' តឹងតែងនិងព្រៃផ្សៃ។ គ្រប់តំបន់នៃប្រទេស ប្រជាជនត្រូវបានកៀងប្រមូលនិងសម្លាប់ចោលដោយសារតែការនិយាយភាសាបរទេស ពាក់ស្នងភ្នែក (វ៉ែនតា) ការដើររើសអាហារ និងសូម្បីតែយំសោកចំពោះអ្នកជាទីស្រលាញ់ដែលបានស្លាប់ទៅហើយក៏ដោយ។ អតីតពួកឈ្មួញនិងពួកអ្នកការិយាធិបតេយ្យត្រូវបានដេញតាមចាប់ខ្លួន និងសម្លាប់ព្រមគ្នាជាមួយគ្រួសារទាំងមូលរបស់ពួកគេ ខ្មែរក្រហមបានភ័យខ្លាចដោយគិតថា ពួកអ្នកទាំងនោះអាចដឹកនាំឱ្យមានការប្រឆាំងនឹងរបបរបស់ខ្លួន។ ពួកអ្នកស្មោះត្រង់នឹងខ្មែរក្រហមមួយចំនួន ក៏ត្រូវបានគេសម្លាប់ចោលដែរ ដោយសារការបរាជ័យចំពោះការស្វែងរក 'ពួកជនប្រឆាំងបដិវត្តន៍' មិនគ្រប់ចំនួនដើម្បីឱ្យគេយក​ទៅប្រហារជីវិត។ ការស្រាវជ្រាវសម័យទំនើបបានរកឃើញរណ្ដៅសពធំៗ ២០០០០ រណ្ដៅ សល់ពីរបបខ្មែរក្រហមទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ ការសិក្សាផ្សេងៗបានប៉ាន់ស្មានចំនួនមរណភាពនៅរវាង ៧៤០០០០ និង ៣០០០០០០ នាក់ ជាទូទៅភាគច្រើនបំផុតនៅចន្លោះ ១,៤&nbsp;លាន និង ២,២&nbsp;លាន នាក់ ប្រហែលពាក់កណ្ដាលនៃការស្លាប់ទាំងនោះគឺដោយសារតែការប្រហារជីវិត ហើយក្រៅពីនោះគឺដោយសារតែការអត់ឃ្លាន និង ជំងឺតម្កាត់។<ref name="Mekong.net_deaths">{{cite web|last=ឝាប|first=ប៊្រូស|title=នរករាប់: ចំនួនមនុស្សស្លាប់ក្នុងរបបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជា|date = ១ មេសា ២០០៥|url = http://www.mekong.net/cambodia/deaths.htm|accessdate =៥ កក្កដា ២០០៦}}</ref> គម្រោងប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរយ៉េលដែលបានផ្ដល់មូលនិធិដោយ[[នាយកដ្ឋានរដ្ឋនៃសហរដ្ឋ|នាយកដ្ឋានរដ្ឋស.រ.]]​ប៉ាន់ប្រមាណថាប្រហែល​ ១,៧ លាន នាក់។<ref name="Cambodian Genocide Project">{{cite web|url=http://www.yale.edu/cgp/ |title=សាកលវិទ្យាល័យយ៉េលកម្មវិធី&#124; ការប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរ |publisher=Yale.edu |date=១៨ កក្កដា ២០០៧ |accessdate=២៧ កក្កដា ២០១០}}</ref> លោក[[រូដដប ជស៊ឹប រ៉ាមមាំល|រ. ច. រ៉ាមមាំល]] អ្នកវិភាគនៃការសម្លាប់នយោបាយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ផ្ដល់នូវតួលេខ ២ លាន នាក់។<ref>{{cite web|url=http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP4.HTM |title=រ. ច.-រ៉ាមមាំល "ស្ថិតិវិទ្យាប្រជាឃាតកម្ពុជា: ការប៉ាន់ស្មាន ការគណនា និងប្រភព។" |publisher=Hawaii.edu |accessdate=២៧ កក្កដា ២០១០}}</ref> ការស៊ើបអង្កេតរបស់ស.រ.បានរាយការណ៍ថា ២-៣ លាន នាក់ បានស្លាប់ ខណៈពេលនោះយូនីសែហ្វបានប៉ាន់ស្មានថា ៣ លាន នាក់ ត្រូវបានគេសម្លាប់។<ref>William Shawcross, ''The Quality of Mercy: Cambodia, Holocaust, and Modern Conscience'' (Touchstone, 1985), p115-6.</ref> ការវិភាគតាមបែបប្រជាសាស្ត្រដោយ [[ផាតធ្រិខ យូវ៉ឹលលីន|ផាតធ្រិខ-យូវ៉ឹលលីន]]អោយយោបល់ថាខ្មែររវាង ១,១៧ និង ៣,៤២ លាន នាក់ត្រូវបានគេកាប់សម្លាប់<ref name="Heuveline, Patrick 2001">Heuveline, Patrick (2001). "The Demographic Analysis of Mortality in Cambodia." In Forced Migration and Mortality, eds. Holly E. Reed and Charles B. Keely. Washington, D.C.: National Academy Press.</ref> គ្រានោះដែរលោក[[ម៉ារ៉ិខ ស៊្លីវវីនស្គី|ម៉ារ៉ិខ-ស៊្លីវវីនស្គី]]ប៉ាន់ប្រមាណថា ១,៨លាន គឺជាតួលេខមិនប្រែប្រួល។<ref name="Marek Sliwinski 1995">Marek Sliwinski, ''Le Génocide Khmer Rouge: Une Analyse Démographique'' (L'Harmattan, 1995).</ref> អ្នកស្រាវជ្រាវលោកខ្រេខ-អិឆឆឹសសឹននៃមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជាផ្ដល់យោបល់ថាចំនួន​អ្នកស្លាប់ចន្លោះពី ២ និង ២,៥ លាន នាក់ ជាមួយ តួលេខ''ប្រហាក់ប្រហែលខ្លាំងបំផុត''គឺ ២,២ លាន នាក់។ បន្ទាប់ពី៥ឆ្នាំនៃការស្រាវជ្រាវឡើងវិញពីទីរណ្ដៅនានាទាំងនោះមក លោកបានសន្និដ្ឋានថា'' រណ្ដៅធំៗទាំងនេះមានសំណល់សាកសពជនរងគ្រោះ ១៣៨៦៧៣៤ នាក់ ដោយសារការប្រហារជីវិត''។<ref name="Mekong.net_deaths" /> ==សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា== '''{{Main|កម្ពុជាក្រោមការកាន់កាប់របស់វៀតណាម (១៩៧៩-១៩៨៩)}}''' នៅថ្ងៃ ១០ មករា ១៩៧៩ បន្ទាប់ពី[[វៀតណាម|កងទ័ពវៀតណាម]] និង [[រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា|រសសជក]] បានចូលលុកលុយប្រទេសកម្ពុជារួចហើយ [[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា]] (សបក) ថ្មីក៏ត្រូវបានគេបង្កើតឡើងក្នុងនោះ ហេង-សំរិន ក្លាយជាប្រមុខរដ្ឋ។ កងកម្លាំងកងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]របស់ [[ប៉ុល ពត|ប៉ុល-ពត]]បានដកថយយ៉ាងរហ័សទៅកាន់ព្រំដែន[[ថៃ]]។ ពួកខ្មែរក្រហម និង ពួកសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា (សបក) ចាប់ផ្ដើមការតស៊ូតម្លើងតម្លៃខ្លួនក្នុងកណ្ដាប់ដៃនៃមហាអំណាចធំៗ [[ចិន]] [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] និង [[សហភាពសូវៀត]]។ សង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណីបានបង្ខំឲ្យកម្ពុជាកាន់តែលិចលង់ ដែលសង្គ្រាមនេះធ្វើឲ្យប្រជាជនកម្ពុជា ៦០០០០០ នាក់ បានបែកបាក់ព្រាត់ប្រាស់ភៀសខ្លួនទៅកាន់ជំរុំតាមបណ្ដោយព្រំដែនរវាងថៃ និងកម្ពុជា។<ref>David P. Chandler, A history of Cambodia, Westview Press; Allen & Unwin, Boulder, Sydney, 1992</ref> [[កម្ពុជាទំនើប#កិច្ចប្រឹងប្រែងរកសន្តិភាពនិងការបោះឆ្នោតជាសកល|កិច្ចប្រឹងប្រែងរកសន្តិភាព]] បានចាប់ផ្ដើមនៅក្រុងប៉ារីសនៅឆ្នាំ ១៩៨៩ ក្រោមការដឹកនាំរបស់[[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា#អន្តរកាល:រដ្ឋកម្ពុជា (១៩៨៩-១៩៩៣)|រដ្ឋកម្ពុជា]] ដែលបញ្ចប់បង្ហើយនៅពីរឆ្នាំក្រោយ ក្នុងខែ តុលា ១៩៩១ ក្នុងកិច្ចផ្សះផ្សារសន្តិភាពយោគយល់គ្នា។ [[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]ត្រូវបានគេប្រគល់អំណាចឲ្យដើម្បីបញ្ជាឲ្យមានបទឈប់បាញ់ និងដោះស្រាយបញ្ហាជនភៀសខ្លួន និងការដកហូតអាវុធដែលគេស្គាល់ថាជា[[អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា]] (អ៊ុនតាក់ រឺ UNTAC)។<ref name="USDOS3">US Department of State. [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2732.htm Country Profile of Cambodia.]. Retrieved July 26, 2006.</ref> ==កម្ពុជាសម័យទំនើប:១៩៩៣-បច្ចុប្បន្ន== '''{{Main|កម្ពុជាសម័យទំនើប|l1=កម្ពុជាទំនើប (១៩៩០&ndash;បច្ចុប្បន្ន)}}''' នៅថ្ងៃទី ២៣ តុលា ១៩៩១ សន្និសីទក្រុងប៉ារីសបានកោះប្រជុំម្ដងទៀតដើម្បីចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងយោគយល់គ្នា ដែលប្រគល់អំណាចទាំងស្រុងឲ្យ អសបជ (UN) ដើម្បីឱ្យត្រួតពិនិត្យលើបទឈប់បាញ់ ធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ជនជាតិខ្មែរគ្មានទីលំនៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនថៃ ដកហូតអាវុធ និងរំសាយកងទ័ពគ្រប់ភាគី និងរៀបចំប្រទេសសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជាសកល និង យុត្តិធម៌។ សម្ដេចសីហនុ ប្រធាននៃឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាជាតិកម្ពុជា (ឧកជក) និងសមាជិកដទៃផ្សេងទៀតនៃ ឧកជក ត្រឡប់មកទីក្រុងភ្នំពេញវិញក្នុងខែ វិច្ឆិកា ១៩៩១ ដើម្បីផ្ដើមដំណើរការការផ្សះផ្សាជាតិនៅកម្ពុជា។ បេសកកម្មនាំមុខ សបនក ដើម្បីកម្ពុជា (បជសបជក រឺ UNAMIC) ត្រូវបានសំដែងចេញនៅពេលដូចគ្នា ដើម្បីថែរក្សាសម្ពន្ធការចំណោមបក្សសម្ព័ន្ធ និងចាប់ផ្ដើមការប្រត្តិបត្តិការដោះមីនដើម្បីធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍នៃប្រជាជនកម្ពុជាប្រហែល ៣៧០០០០ នាក់ ឲ្យ​ឆាប់រហ័សចេញពីប្រទេសថៃ។ នៅថ្ងៃទី ១៦ មីនា ១៩៩២ [[អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា]] (អ៊ុនតាក់) បានមកដល់កម្ពុជាដើម្បីចាប់ផ្ដើមនូវប្រត្តិបត្តិការ នៃផែនការកិច្ចព្រមព្រៀងរបស់ អសបជ (UN)។ គណៈកម្មាធិការជាន់ខ្ពស់សហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន បានចាប់ផ្ដើមការធ្វើមាតុភូមិនិវត្តិន៍ទ្រង់ទ្រាយធំនៅខែ មីនា ១៩៩២។ អ៊ុនតាក់ បានបង្កើនកងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាពទាំងយោធា និង អសេនិកយ៉ាងច្រើន ២២០០០ នាក់ ដើម្បីធ្វើការបោះឆ្នោតដោយយុត្តិធម៌ បង្កើតសភាធម្មនុញ្ញ។ ប្រជាជនកម្ពុជាជាង ៤ លាន នាក់ (ប្រហែល ៩០% នៃអ្នកបោះឆ្នោតដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត) បានចូលរួមនៅក្នុងការបោះឆ្នោតខែ មីនា ១៩៩៣ ទោះបីយ៉ាងណាពួកខ្មែរក្រហម រឺ [[គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ]] (គកប) មិនបានចូលរួម ហើយ កងកម្លាំងរបស់ខ្លួនមិនបានទម្លាក់អាវុធចុះ រឺក៏ រំសាយកងទ័ពឡើយ លើសពីនោះពួកគេក៏ថែមទាំងបានរារាំងប្រជាជនមួយចំនួនមិនឱ្យចូលរួមការបោះឆ្នោតថែមទៀតផង។ [[ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច|គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច]]រាជានិយមរបស់[[នរោត្តម រណឫទ្ធិ|ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិ]]គឺជាគណបក្សដែលទទួល​បានសំឡេងឆ្នោតខ្ពស់​ដែលមាន​សំឡេង ៤៥,៥% បន្ទាប់មក[[គណបក្សប្រជាជន]]របស់លោកហ៊ុន-សែន និង[[គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរីនិយមព្រះពុទ្ធសាសនា]] បានសំឡេងរៀងៗគ្នា។ ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចក្រោយមកបានចូលទៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះជាមួយគណបក្សដទៃៗទៀតដែល​បានចូលរួមក្នុង​ការបោះឆ្នោត។ គណបក្សទាំងប៉ុន្មានខាងលើបានជ្រើសតាំងបានសមាជិកសភា ១២០ រូប ហើយក៏បានចាត់ចែងពង្រាង និងអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីមួយ ដែលត្រូវបានប្រកាសឲ្យប្រើនៅថ្ងៃ ២៤ កញ្ញា ១៩៩៣។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញក៏បានបង្កើតឡើងនូវ របបប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស ក្នុងក្របខណ្ឌ របបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលមានអតីតសម្ដេចព្រះសីហនុបានឡើងគ្រងរាជ្យជាព្រះមហាក្សត្រ។ ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិ និង លោកហ៊ុន-សែនបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយ និងទីពីររៀងគ្នាក្នុងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា (ររក)។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញផ្ដល់ឲ្យនូវការគោរពសិទ្ធិមនុស្សពេញទីដែលទទួលស្គាល់ដោយអន្តរជាតិ។ នៅថ្ងៃទី ៤ តុលា ២០០៤ សភាជាតិកម្ពុជាបានផ្ដល់សច្ចាប័នលើកិច្ចព្រមព្រៀង ជាមួយអង្គការសហប្រជាជាតិលើកាបង្កើតនូវសាលាក្ដី ដើម្បីបង្ខំឲ្យមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ខ្មែរក្រហមទទួលខុសត្រូវចំពោះទារុណកម្មដ៏យង់ឃ្នងដែល​បានប្រព្រឹត្តិដោយ​ពួកខ្មែរក្រហម។ ប្រទេសផ្ដល់ជំនួយបានសន្យាផ្ដល់ជំនួយអន្តរជាតិចំនួន ៤៣ $ លាននៃថវិកាសាលាក្ដីរយៈពេលបីឆ្នាំ ពេលនោះរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក៏ជួយជាថវិកា ១៣,៣ $ លានដែរ។ សាលាក្ដីបានចាប់ផ្ដើមធ្វើការសាកសួរលើមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ នៃរបបខ្មែរក្រហមនៅឆ្នាំ ២០០៨។ កម្ពុជាក៏កំពុងតែដោះមីនដែលត្រូវបានដាក់ដោយពួកខ្មែរក្រហម និង យួនជាច្រើន ដែលត្រូវចំណាយពេលប្រហែលមួយទសវត្សដើម្បីដោះមីនដ៏ច្រើនចេញពីប្រទេសកម្ពុជា។ ==មើលផងដែរ== {{ក្លោងទ្វារ|កម្ពុជា}} {{វីគីភីឌា-សៀវភៅ|កម្ពុជា}} *[[ខ្មែរក្រហម]] *[[នយោបាយកម្ពុជា]] *[[បញ្ជីនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា]] *[[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] *[[ប្រវត្តិព្រះពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា]] *[[ប្រវត្តិយោធាកម្ពុជា]] *[[ប្រវត្តិសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា]] *[[ប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ី]] *[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/133533.stm អត្ថបទប៊ីប៊ីស៊ី] ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} *{{loc}} - [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/khtoc.html កម្ពុជា] *{{StateDept}} - [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2732.htm] ==តំណភ្ជាប់ក្រៅ== {{sisterlinks|កម្ពុជា}} *State Department [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2732.htm#history Background Note: Cambodia] *[http://www.un.org/Depts/dpko/dpko/co_mission/untacbackgr1.html Summary of UNTAC mission] {{កម្ពុជា}} {{History of Asia}} {{DEFAULTSORT:History Of Cambodia}} [[Category:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ| ]] 76g3sf7rqb74apuv11yz1v99hguniyg 0 12941 334436 243976 2026-04-20T08:34:10Z CommonsDelinker 142 Replacing Panorámica_interior_del_Teatro_Colón_(cropped).jpg with [[File:Panorámica_interior_del_Teatro_Colón.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:Panorám 334436 wikitext text/x-wiki [[File:Panorámica interior del Teatro Colón.jpg|thumb|ល្ខោន]] ==ល្ខោន== #[[ល្ខោនតុក្កតា]] #[[ល្ខោនខោល]] #[[ល្ខោនយីកេ]] #[[ល្ខោនបាសាក់]] #[[ល្ខោនមហោរី]] #[[ល្ខោនកំណាព្យ]] #[[ល្ខោនពោលស្រី]] #[[ល្ខោនគែន]] #[[ល្ខោនបើកបទ]] #[[ល្ខោនបាមោជ្ជទ័យ]] #[[ល្ខោនភ្លេងការ]] #[[ល្ខោននិយាយ]] #[[ល្ខោនចំរុះ]] [[category:ល្ខោនខ្មែរ]] dy9cptoi0egnycxb4k7r4z2p37qxw9e 0 26734 334417 269009 2026-04-19T22:22:48Z ~2026-24235-55 50653 334417 wikitext text/x-wiki [[ព្រះត្រៃបិដក]] > [[សុត្តន្តបិដក]] > [[ខុទ្ទកនិកាយ]] > [[សុត្តនិបាត]] ('''បិដកភាគទី ៥៤)''' '''តតិយភាគ''' == ឧរគវគ្គ​ទី​ ១ == === ឧរគសូត្រ​ទី​ ១ === [១] ​ភិក្ខុ​ណា ​បន្ទោបង់​សេចក្តី​ក្រោធ ​ដែល​ឆួល​ឡើង​ហើយ​ ​ដូច​បុគ្គល​បន្សាប​ពិស​ពស់ ​ដែល​ជ្រាប​ទៅ​ដោយ​ឱសថ​ទាំងឡាយ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ [​ពាក្យ​ថា ត្រើយ​ខាង​អាយ ​បាន​ដល់​សំយោជនៈ ៥ យ៉ាង ជា​ចំណែក​ខាង​ក្រោម ​ព្រោះ​ថា សំយោជនៈ​ទាំង​នេះ​ ជាហេតុ​នាំ​សត្វ​ឲ្យ​ខក​នៅ​ក្នុង​សង្សារវដ្ត ។ អដ្ឋកថា ។] ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់ គ្រាំគ្រា​ចេញ​ ។​ ​ភិក្ខុ​ណា ផា្តច់បង់រាគៈ ​មិន​មាន​សេសសល់ ​ដូច​គេ​កាត់​ផ្កា​ឈូក ​ដែល​ដុះ​ក្នុង​ស្រះ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់សក​សំណក​ចាស់ គ្រំាគ្រា​ចេញ​ ។​ ​ភិក្ខុ​ណា ​បាន​ផ្តាច់បង់​តណ្ហា ​មិន​មាន​សេសសល់ ​ញ៉ាំង​តណ្ហា ​ដែល​ជា​កិលេសជាតិ ត្រាច់​ទៅ​ អន្ទោល​ទៅ​ដោយ​រហ័ស ​ឲ្យ​រីងស្ងួត ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់ គ្រាំគ្រា​ចេញ​ ។ ​ភិក្ខុ​ណា ​កម្ចាត់​មានះ ​មិន​មាន​សេសសល់ ​ដូច​ជំនន់​ធំ ​កម្ចាត់​បង់​នូវ​ស្ពាន​បបុស ​ដែល​ទុព្វលភាព​កៃ្រលែង ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់​ គ្រាំគ្រា​ចេញ​ ។ ​ភិក្ខុ​ណា កាលសែ្វង​រក​មិន​បាន​នូវ​សារៈ ​ក្នុង​ភព​ទាំងឡាយ ​ដូច​បុគ្គល​សែ្វង​រក​នូវ​ផ្កា​ឰ​ដ៏​ដើមល្វាទាំងឡាយ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់សក​សំណក​ចាស់​ គ្រំាគ្រា​ចេញ​ ។ ​សេចក្តី​ក្រោធ ​មិន​មាន​ក្នុង​សន្តាន​នៃ​ភិក្ខុ​ណា ​មួយ​ទៀត ​ភិក្ខុ​ណា ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​នូវ​បុណ្យ ​និង​បាប ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា ​បាន​លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់ គ្រំាគ្រា​ចេញ​ ។ ​ភិក្ខុ​ណា ​កម្ចាត់​បង់ ផ្តាច់បង់ ​ឲ្យ​ជ្រះស្រឡះ ​នូវ​វិតក្កៈ​ទំាងឡាយ ​ខាង​ក្នុង​សន្តាន ​មិន​មាន​សេសសល់ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់ គ្រំាគ្រា​ចេញ​ ។ ​ភិក្ខុ​ណា ​មិន​ស្ទុះ​ទៅ​ ​មិន​ក្រាញ​នៅ​ ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​នូវ​បបញ្ចធម៌ [ធម៌​នេះ​ ​មាន​ ៣ ​គឺ​ តណ្ហា១ មានះ១ ទិដ្ឋិ១ ជាធម៌​ញ៉ាំង​សត្វ​ឲ្យ​មាន​ដំណើរ​យឺតយូរ ​ក្នុង​សង្សារវដ្ត ។] ទំាង​អស់​នេះ​បាន​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់​គ្រាំគ្រា​ចេញ​ ។ ​ភិក្ខុ​ណា ​មិន​ស្ទុះ​ទៅ​ ​មិន​ក្រាញ​នៅ​ ​ព្រោះ​ដឹង​ច្បាស់ថា ​ធម្មជាតិ​ ​មាន​ខន្ធ​ជាដើម​ទំាង​អស់​នេះ​ ​មិន​ទៀងទាត់ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់​គ្រំាគ្រា​ចេញ​ ។ ​ភិក្ខុ​ណា ​មិន​ស្ទុះ​ទៅ​ ​មិន​ក្រាញ​នៅ​ ជា​អ្នក​ប្រាស​ចាក​លោភៈ ​ដោយ​គិតថា ​ធម្មជាតិ​ ​មាន​ខន្ធ​ជាដើម​ទាំង​អស់​នេះ​ ​មិន​ទៀងទាត់ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់​គ្រាំគ្រា​ចេញ​ ។ ​ភិក្ខុ​ណា ​មិន​ស្ទុះ​ទៅ​ ​មិន​ក្រាញ​នៅ​ ជា​អ្នក​ប្រាស​ចាក​រាគៈ ​ដោយ​គិតថា ​ធម្មជាតិ​ ​មាន​ខន្ធ​ជាដើម ទាំង​អស់​នេះ​ ​មិន​ទៀង​ទាត់ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់ គ្រាំគ្រា​ចេញ​ ។ ​ភិក្ខុ​ណា ​មិន​ស្ទុះ​ទៅ​ ​មិន​ក្រាញ​នៅ​ ជា​អ្នក​ប្រាស​ចាក​ទោសៈ ​ដោយ​គិតថា ​ធម្មជាតិ​ ​មាន​ខន្ធ​ជាដើម​ទាំង​អស់​នេះ​ ​មិន​ទៀងទាត់ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់សក​សំណក​ចាស់​គ្រាំគ្រា​ចេញ​ ។ ​ភិក្ខុ​ណា ​មិន​ស្ទុះ​ទៅ​ ​មិន​ក្រាញ​នៅ​ ជា​អ្នក​ប្រាស​ចាក​មោហៈ ​ដោយ​គិតថា ​ធម្មជាតិ​ ​មាន​ខន្ធ​ជាដើម​ទាំង​អស់​នេះ​ ​មិន​ទៀងទាត់ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ​ ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់​គ្រាំគ្រា​ចេញ​ ។ អនុស្សយក្កិលេសណា​មួយ​ ​មិន​មាន​ដល់​ភិក្ខុ​ណា ឬ​អកុសលមូល ​ដែល​ភិក្ខុ​ដក​ចេញ​ហើយ​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់​គ្រាំគ្រា​ចេញ​ ។ អនុស្សយក្កិលេស​ណា​មួយ​ ​ដែល​កើត​អំពី​សេចក្តី​ក្រវល់ក្រវាយ ​មិន​មាន​ដល់​ភិក្ខុ​ណា ឬ​បច្ច័យ​ដើម្បី​ដើរ​មក​កាន់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​មិន​មាន​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់​គ្រាំគ្រា​ចេញ​ ។ អនុស្សយក្កិលេស​ណា​មួយ​ ​ដែល​កើត​អំពី​ព្រៃ​តូច ​គឺ​តណ្ហា ​មិន​មាន​ដល់​ភិក្ខុ​ណា ​សេចក្តី​សម្រេច​ដោយ​ហេតុ (តណ្ហា) ដើម្បី​ភព​ដែល​ជាប់ជំពាក់​ហើយ​ ​មិន​មាន​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់​គ្រាំគ្រា​ចេញ​ ។ ​ភិក្ខុ​ណា លះបង់​នីវរណៈ ៥ ប្រការ ជា​អ្នក​មិន​តានតឹង ឆ្លង​សេចក្តី​ងឿងឆ្ងល់ ប្រាស​ចាក​សរ ​គឺ​កិលេស ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះបង់​ត្រើយ​ខាង​អាយ ​ដូច​ពស់​សក​សំណក​ចាស់​គ្រាំគ្រា​ចេញ​ ។ ចប់ ឧរគសូត្រ ​ទី​១ ។ === ធនិយសូត្រ ​ទី​២ === [២] (សេដ្ឋិបុត្ត ​ឈ្មោះ​ធនិយគោបៈ ​ពោល​ថា) យើង​មាន​បាយ​ចម្អិន​ហើយ​ ​មាន​ទឹក​ដោះ​រូត​ហើយ​ ជា​អ្នក​នៅ​ជា​មួយ​ជន​បរិស័ទ​ ទៀប​ឆេ្នរទនេ្លមហី ខ្ទម យើង​បាន​ប្រក់​ហើយ​ ភើ្លង​ក៏​បង្កាត់​ហើយ​ ​ម្នាល​ភ្លៀង ឥឡូវ​នេះ​ បើ​អ្នក​ចង់បង្អុរ ​ចូរ​បង្អុរ​មកចុះ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ត្រាស់​ថា​) តថាគត ​មិន​មាន​សេចក្តី​ក្រោធ បា្រស​ចាក​សេចក្តី​រឹងតឹ្អង​ហើយ​ ​នៅ​អស់​រាត្រី​មួយ​ ​ក្បែរ​ឆ្នេរទន្លេ​មហី ខ្ទម ​គឺ​អត្តភាព ​មាន​ដំបូល​បើក​ចេញ​ហើយ​ ភ្លើង [​បាន​ដល់​ភ្លើង​ទាំង ១១ កង ​មាន​ភ្លើង ​គឺ​រាគៈជាដើម ។ អដ្ឋកថា ។]​រលត់​ហើយ​ ​ម្នាល​ភ្លៀង ឥឡូវ​នេះ​ បើ​អ្នក​ចង់​បង្អុរ ​ចូរ​បង្អុរ​មកចុះ ។ (ធនិយគោបៈ ​ពោល​ថា) របោម ​ក៏​មិន​មាន​ ​គោ​ទាំងឡាយ ​ក៏​ដើរ​ទៅ​ក្នុង​ច្រក​ ​ ​ដែល​មាន​ស្មៅលូតលាស់​ល្អ​ ​គោ​ទាំងឡាយ ​ក៏​អត់ធន់​នឹង​ភ្លៀង​ដែល​បង្អុរ​មក ​ម្នាល​ភ្លៀង ឥឡូវ​នេះ​ បើ​អ្នក​ចង់បង្អុរ ​ចូរ​បង្អុរ​មកចុះ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ត្រាស់​ថា​) ក្បូន តថាគត​បាន​ចង ចាត់ចែង​ស្រេច​ហើយ​ តថាគត ​បាន​ឆ្លង​ដល់​ត្រើយ ​កម្ចាត់​បង់​នូវ​ឱឃៈ​បាន​ សេច​ក្តី​​ត្រូវ​ការ​ដោយ​ក្បូន ​មិន​មាន​ទៀតទេ ​ម្នាល​ភ្លៀង ឥឡូវ​នេះ​ បើ​អ្នក​ចង់​បង្អុរ ​ចូរ​បង្អុរ​មកចុះ ។ (ធនិយគោបៈ ​ពោល​ថា) ប្រពន្ធ​របស់​យើង ជា​អ្នក​សា្តប់បង្គាប់ ជាស្ត្រី​មិន​ឡេះឡោះ ជា​ទី​ពេញ​ចិត្ត​ ​គួរ​នៅ​រួម​អស់​កាល​ដ៏​វែង យើង​មិន​ដែល​ឮសំដី​ដ៏​អាក្រក់​តិច​តួច ​របស់​ប្រពន្ធ​នោះ​ឡើយ​ ​ម្នាល​ភ្លៀង ឥឡូវ​នេះ​ បើ​អ្នក​ចង់​បង្អុរ ​ចូរ​បង្អុរ​មកចុះ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​) ​ចិត្ត​របស់​តថាគត ជា​ធម្មជាតិ​ស្តាប់​បង្គាប់ ជា​ចិត្ត​រួច​ស្រឡះ​ហើយ​ តថាគត ​បាន​អប់រំ​ហើយ​ ទូន្មាន​ល្អ​ហើយ​ ​អស់​កាល​ដ៏​វែង ចំណែក​បាប ​មិន​មាន​ដល់​តថាគត​ទៀតទេ ​ម្នាល​ភ្លៀង ឥឡូវ​នេះ​ បើ​អ្នក​ចង់បង្អុរ ​ចូរ​បង្អុរ​មកចុះ ។ (ធនិយគោបៈ ​ពោល​ថា) យើងជា​អ្នក​ចិញ្ចឹមជីវិត​ដោយ​ថ្លៃឈ្នួល​ចំពោះខ្លួន​ឯង​ ចំណែក​ខាង​កូន​ទាំងឡាយ​របស់​យើង ​មាន​សេចក្តី​មូលមិត្ត ឥត​មាន​រោគទេ យើង​មិន​ដែល​ឮ​ហេតុអាក្រក់​តិច​តួច ​របស់​កូន​នោះ​ឡើយ​ ​ម្នាល​ភ្លៀង ឥឡូវ​នេះ​ បើ​អ្នក​ចង់បង្អុរ ​ចូរ​បង្អុរ​មកចុះ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​) តថាគត ​មិន​មែន​ជា​អ្នក​ស៊ីឈ្នួល​អ្នក​ណា​មួយ​ទេ តថាគត ត្រាច់​ទៅ​ដោយ​ឥត​មាន​ជាប់ចំពាក់​ក្នុង​លោក​ទាំងមូល ​សេចក្តី​​ត្រូវ​ការ​ដោយ​ថ្លៃឈ្នួល ​មិន​មាន​ទេ ​ម្នាល​ភ្លៀង ឥឡូវ​នេះ​ បើ​អ្នក​ចង់បង្អុរ ​ចូរ​បង្អុរ​មកចុះ ។ (ធនិយគោបៈ ​ពោល​ថា) ​គោ​ជំទង់​ក៏​មាន​ កូន​គោ​កំពុង​បៅ​ដោះ​ក៏​មាន​ មេ​គោ​មាន​គភ៌ ​និង​មេ​គោ​កំពុង​ដោយ​ឈ្មោល ​ក៏​មាន​ ​គោ​ឈ្មោល​ជា​គោ​បា​របស់​យើង​ក៏​មាន​ ​ម្នាល​ភ្លៀង ឥឡូវ​នេះ​ បើ​អ្នក​ចង់បង្អុរ ​ចូរ​បង្អុរ​មកចុះ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​) ​គោ​ជំទង់​ក៏​មិន​មាន​ កូន​គោ​កំពុង​បៅដោះ ​ក៏​មិន​មាន​ មេ​គោ​មាន​គភ៌ ​និង​មេ​គោ​កំពុង​ដោយ​ឈ្មោល ​ក៏​មិន​មាន​ ​គោ​ឈ្មោល​ជា​គោ​បា ​របស់​តថាគត ​ក៏​មិន​មាន​ ​ម្នាល​ភ្លៀង ឥឡូវ​នេះ​ ​បើ​អ្នក​ចង់បង្អុរ ​ចូរ​បង្អុរ​មកចុះ ។ (ធនិយគោបៈ ​ពោល​ថា) បង្គោលស្នឹង (សម្រាប់​ចង​គោ​) យើង​បាន​បោះ​មិន​រង្កៀក​ទេ ខ្សែពួរ​ទាំងឡាយ ​ដែល​វេញ​អំពីស្មៅ​យ៉ាប្លង ​ក៏​នៅ​ថ្មី ​មាន​សណ្ឋាន​នៅ​ល្អ​ កូន​គោ​កំពុង​បៅដោះ ​មិន​អាច​ទាញផ្តាច់​បាន​ទេ ​ម្នាល​ភ្លៀង ឥឡូវ​នេះ​ បើ​អ្នក​ចង់បង្អុរ ​ចូរ​បង្អុរ​មកចុះ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​) តថាគត ផ្តាច់ចំណង ​គឺ​សំយោជនៈ ចំណែក​ខាង​លើ​ប្រាំ ​ដូច​គោ​ឧសភៈ ផា្តច់​នូវ​ចំណង ទំលាយ​ចំណង ​គឺ​សំយោជនៈប្រាំ ​ខាង​ក្រោម ​ដូច​ដំរី​ទំលាយ​វល្លិ៍ផោម​ ​មិន​បាន​ចូល​ទៅ​កាន់​ដំណេក​ក្នុង​គភ៌ទៀត​ទេ ​ម្នាល​ភ្លៀង ឥឡូវ​នេះ​ បើ​អ្នក​ចង់​បង្អុរ ​ចូរ​បង្អុរ​មកចុះ ។ ខណៈ​នោះ​ឯង​ មហាមេឃ បង្អុរភ្លៀង​ឲ្យ​ពេញ​នូវ​ទី​ទាប ​និង​ទី​ទួល ធនិយគោបៈ ​បាន​ឮ​សូរភ្លៀង​បង្អុរ ​ក៏​ពោល​នូវ​សេចក្តី​នេះ​ថា ឱលាភ​របស់​យើង​មិន​មែន​តិច​ទេ ​ព្រោះ​យើង​បាន​ឃើញ​នូវ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​មាន​ចក្ខុ យើង​សូម​ដល់​ព្រះអង្គ​ជា​ទី​ពឹង ​សូម​ព្រះមហា​មុនី ជាសាស្តា​ចារ្យ​នៃ​យើង ។ យើងទាំងឡាយ ​គឺ​ប្រពន្ធ ​និង​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ជា​អ្នក​ស្តាប់​បង្គាប់ ​សូម​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ព្រហ្មចរិយធម៌ ​ក្នុង​សំណាក់​នៃ​ព្រះសុគត ​សូម​ជា​អ្នក​បាន​ដល់​ត្រើយ​នៃ​ជាតិ ​និង​មរណៈ ​ធ្វើ​ទី​បំផុត​នៃ​ទុក្ខ ។ (មារ​មាន​ចិត្ត​បាប និយាយថា) បុគ្គល​មាន​បុត្ត ​រមែង​ត្រេកអរ​នឹង​បុត្តទាំងឡាយ បុគ្គល​មាន​គោ ​រមែង​ត្រេកអរ​នឹង​គោ​ទាំងឡាយ ដូច្នោះដែរ ការត្រេកអរ​របស់​នរជន ​រមែង​មាន​ ​ព្រោះ​តែ​ឧបធិ​ទាំងឡាយ (គ្រឿងជាប់​ជំពាក់) ​បុគ្គល​ណា​ ​មិន​មាន​ឧបធិ បុគ្គល​នោះ​ ទើប​មិន​ត្រេកអរ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​) បុគ្គល​មាន​បុត្ត ​រមែង​សោក​នឹង​បុត្ត​ទាំងឡាយ បុគ្គល​មាន​គោ ​រមែង​សោក​នឹង​គោ​ទាំងឡាយ ដូច្នោះដែរ ការសោក​របស់​នរជន ​រមែង​មាន​ព្រោះ​តែ​ឧបធិទាំងឡាយ​ ​លុះ​តែ​បុគ្គល​ណា​ ​មិន​មាន​ឧបធិ បុគ្គល​នោះ​ ទើប​មិន​សោក ។ ចប់ ធនិយសូត្រ ​ទី​២ === ខគ្គវិសាណសូត្រ ​ទី​៣ === [៣] បុគ្គលដាក់អាជ្ញា​ចោល​ចេញ​ ចំពោះ​ពួក​សត្វ​ទាំង​អស់​ ​មិន​បាន​បៀតបៀន​នូវ​សត្វ​ទាំង​នោះ​ សូម្បី​សត្វ​ណា​មួយ​ ​មិន​គប្បី​ប្រាថ្នា​នូវ​បុត្ត តើ​គប្បី​​ត្រូវ​ការសំឡាញ់​អំពីណា ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ សេចក្តី​ស្រឡាញ់ ​រមែង​មាន​ដល់​បុគ្គល ​ដែល​ច្រឡូក​ច្រឡំ ទុក្ខ​ដែល​ជាប់តាម​ចំពោះ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​នេះ​ ​ក៏​រមែង​កើត​ឡើង​ បុគ្គលឃើញ​ទោស ​ដែល​កើត​អំពី​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ប្រតិព័ទ្ធ កាល​អនុគ្រោះ​នូវ​ពួក​មិត្ត ​ដែល​មាន​ចិត្ត​ល្អ​ ​រមែង​ញ៉ាំង​ប្រយោជន៍ ​ឲ្យ​សាបសូន្យ បុគ្គលកាល​ឃើញ​នូវ​ភ័យ ​ក្នុង​ការ​មូលមិត្ត​គ្នានុ៎ះ​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ចំពោះកូន ​និង​ប្រពន្ធ ​ដូច​ឫស្សី ​ដែល​បែក​គុម្ព ចាក់កណ្តាញ់ បុគ្គល កាល​មិន​ជាប់ជំពាក់ ​ដូច​ជា​ទំពាំងឫស្សី ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ ម្រឹគ​ក្នុង​ព្រៃ​ ជា​សត្វ​មិន​ជាប់បំណង ​ទៅ​រក​ចំណី​តាមចំណង់​ចិត្ត​បាន​ យ៉ាងណា វិញ្ញូជន កាលបើឃើញ​សេរីភាព [ការប្រព្រឹត្តិ​តាមចំណង់​ចិត្ត​ខ្លួន ​គឺ​ធ្វើ​បាន​តាម​ឥស្សរ​ចិត្ត​ ឬ​មិន​ជាប់​ក្នុង​អំណាច​អ្នក​​ដទៃ​ ។ អដ្ឋកថា ។] (យ៉ាង​នោះ​) ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ ការ​ហៅ​រក​ ​រមែង​មាន​ដល់​ជនស្ថិត​នៅ​ក្នុង​កណ្តាល​នៃ​សំឡាញ់ ​គឺ​ការ​នៅ​ ការឈរ ​និង​ការ​ត្រាច់ចារិក បុគ្គលកាល​បើឃើញ​សេរីភាព ​ដែល​ (​ពួក​ជនពាល) ​មិន​ប្រាថ្នា ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ ការលេង ការត្រេកអរ​ក្នុង​ (កាមគុណ) ​រមែង​មាន​ដល់​ជនស្ថិត​នៅ​ក្នុង​កណ្តាល​នៃ​សំឡាញ់ ​មួយ​ទៀត ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ដ៏​ធំទូលាយ ​រមែង​មាន​ក្នុង​បុត្ត​ទាំងឡាយ បុគ្គល​កាលបើ​ធុញទ្រាន់​នឹង​ការ​ព្រាត់ប្រាស ​ចាក​សត្វ​ ​និង​សង្ខារ​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល ជា​អ្នក​នៅ​ជាសុខ ​ក្នុង​ទិសទាំង ៤ ​មិន​លំបាក ត្រេកអរ​ដោយ​បរិក្ខារ តាម​មាន​តាម​បាន​ ជា​អ្នក​អត់ធន់ ចំពោះ​អន្តរាយ​ទាំងឡាយ ទាំងជា​អ្នក​មិន​តក់ស្លុត ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បព្វជិត​ពួក​ខ្លះ ឬគ្រហស្ថ​អ្នក​គ្រប់គ្រងផ្ទះ ​គេ​សង្រ្គោះ​បាន​ដោយ​កម្រ បុគ្គល​មិន​មាន​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ ចំពោះបុត្ត​នៃ​បុគ្គល​ដទៃ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ ធីរបុរស លះបង់​នូវ​វត្ថុទាំងឡាយ ជាគ្រឿង​ប្រាកដ​នូវ​ភាពជា​គ្រហស្ថ ​កាត់​ចំណង​របស់​គ្រហស្ថ​ទាំងឡាយ ​ដូច​ជា​រលួសផ្អុង​ជំរុះ​ស្លឹក​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បើបុគ្គល​បាន​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​ធម៌ជាគ្រឿង​នៅ​ដោយ​ប្រពៃ ជាសំឡាញ់ ​មាន​ប្រាជ្ញា​ខ្ជាប់ខ្ជួន ត្រាច់​ទៅ​ជា​មួយ​គ្នា គ្របសង្កត់​នូវ​សេចក្តី​អន្តរាយ​ទាំងពួង​បាន​ ​គប្បី​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ ​មាន​ស្មារតី ត្រាច់​ទៅ​ជា​មួយ​សំឡាញ់​នោះ​ទៅ​ចុះ ។ បើបុគ្គល ​រក​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​ធម៌ជា​គ្រឿង​នៅ​ដោយ​ប្រពៃ ជាសំឡាញ់ ​មាន​ប្រាជ្ញា​ខ្ជាប់ខ្ជួន ត្រាច់​ទៅ​ជា​មួយ​គ្នា​ពុំ​បាន​ទេ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​ព្រះរាជា​លះបង់​នូវ​ដែន ​ដែល​ព្រះអង្គ​ឈ្នះ​ហើយ​ ឬ​ដូច​ដំរី​ឈ្មោះ​មាតង្គៈ លះបង់ហ្វូង ត្រាច់​ទៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ ។ តាមពិត យើងសសើរ​នូវ​ការបរិបូណ៌​ដោយ​សំឡាញ់​ហើយ​ តែសំឡាញ់​មាន​គុណ​ប្រសើរ​ជាង ​និង​សំឡាញ់​មាន​គុណ​ស្មើ បុគ្គល​គួរ​សេពគប់ រាប់​រក​ បើ (កុលបុត្រ​ចង់​បាន​ប្រយោជន៍) ​រក​សំឡាញ់​ទាំងនុ៎ះ​ពុំ​បាន​ទេ ​គប្បី​ជា​អ្នក​បរិភោគ​ភោជន​ដែល​មិន​មាន​ទោស ​ហើយ​ត្រាច់​ទៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គលឃើញ​នូវ​កងមាសទាំងពីរ​ដ៏​ភ្លឺផ្លេក ​ដែល​ជាង​មាស​ធ្វើ​សម្រេច​ហើយ​ដោយ​ល្អ​ រណ្តំគ្នា ឰ​ដ៏​ដៃ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ ការចរចា​ដោយ​វាចា​ក្តី​ ការជាប់ចំពាក់​ក្តី​ ជា​មួយ​នឹង​កុមារ​ជា​គំរប់ពីរ ​មាន​ដល់​អញ យ៉ាង​នេះ​ បុគ្គលកាល​បើឃើញ​នូវ​ភ័យនុ៎ះ ត​ទៅ​ខាង​មុខ​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ ពិតណាស់ កាមទាំងឡាយ​ដ៏​វិចិត្រ ​មាន​រសផ្អែម ជា​ទី​រីក​រាយ​នៃ​ចិត្ត​ តែង​ញំាញី​នូវ​ចិត្ត​ ​ដោយ​សភាព​ដ៏​ប្លែក ៗ បុគ្គលឃើញ​ទោស ​ក្នុង​កាម​គុណទាំងឡាយ​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ ចង្រៃ បូស ឧបទ្រព រោគ កិលេស ​ដូច​សរ ​និង​ភ័យ​ទាំងនុ៎ះ ​រមែង​មាន​ដល់​យើង (​ព្រោះ​កាម) បុគ្គល​កាលបើ​ឃើញភ័យ​នុ៎ះ ​ក្នុង​កាមគុណ​ទាំងឡាយ​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គលគ្របសង្កត់​នូវ​ស​ត្រូវ​ទាំង​អស់​នុ៎ះ ​គឺ​ត្រជាក់ ក្តៅ គម្លាន សម្រេក ខ្យល់ ​និង​កំដៅថ្ងែ របោម ​និង​ពស់​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ ដំរី ​មាន​ខ្លួនសមរម្យ មាំមួន ​មាន​សម្បុរ​ដូច​ផ្កា​ឈូក កាលលះបង់​នូវ​ហ្វូង ​ហើយ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ ​គួរ​ដល់​អធ្យាស្រ័យ យ៉ាងណា បុគ្គល​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស (យ៉ាង​នោះ​) ។ បុគ្គល​បាន​នូវ​វិមុត្តិ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ​ក្នុង​សម័យ ​គឺ​លោកិយសមាបត្តិ ​ដោយ​ហេតុណា ហេតុ​នោះ​ ​មិន​មែន​ជា​ទី​តាំង​នៃ​បុគ្គល​អ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុង​ពួក​ទេ បុគ្គល​ពិចារណា​ពាក្យ​ ​របស់​ព្រះពុទ្ធ ជាព្រះអាទិច្ចពន្ធុ​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល​កន្លង​នូវ​ទិដ្ឋិអាក្រក់ ​ដល់​នូវ​ធម៌ទៀង ​មាន​មគ្គ​បាន​ហើយ​ ​មិន​បាច់​មាន​អ្នក​​ដទៃ​ដឹក​នាំ​ ​ព្រោះ​ដឹង​ថា អាត្មាអញ ​មាន​ញាណ​កើត​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល ​មិន​ជាប់​ចិត្ត​ក្នុង​អាហារ ​មិន​កុហក ​មិន​មាន​សេចក្តី​ស្រេកឃ្លាន ជា​អ្នក​មិន​លុបគុណ​គេ​ ​កម្ចាត់​បង់​មោហៈ ​ដូច​ជា​ទឹក​ចត់​ចេញ​បាន​ ​មិន​មាន​ទី​អាស្រ័យ (​គឺ​កិលេស) ​ក្នុង​លោក​ទាំងមូល ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល​គប្បី​វៀរ​នូវ​សំឡាញ់​ដ៏​អាក្រក់ ​ដែល​បង្ហាញ​នូវ​អំពើ​មិន​ជា​ប្រយោជន៍ អាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​កម្ម​មិន​ស្មើ (​គឺ​ទុច្ចរិត) ​មិន​គប្បី​សេពគប់​នូវ​សំឡាញ់​ដែល​ជាប់​ចំពាក់ ​ដែល​ស្រវឹង (​ក្នុង​កាមគុណ) ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល​គប្បី​គប់​រក​នូវ​មិត្តជាពហុស្សូត ទ្រ​ទ្រង់​នូវ​ធម៌ ប្រកប​ដោយ​កម្ម​ដ៏​ថ្លៃថ្នូរ ​មាន​ប្រាជ្ញាវាងវៃ ​លុះ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ប្រយោជន៍​ទាំងឡាយ​ហើយ​ ​គប្បី​បន្ទោបង់​ ​នូវ​សេចក្តី​សង្ស័យ​ចេញ​ ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល ​មិន​តាក់តែង​នូវ​ការលេង​ផង​ ការត្រេកអរ​ផង​ កាមសុខ​ផង​ ​ក្នុង​លោក ​មិន​អាឡោះអាល័យ វៀរ​ចាក​ទី​ជា​ទី​ស្អិតស្អាង ​អ្នក​ពោល​ពាក្យ​ពិត ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គលលះបង់កូន​ផង​ ប្រពន្ធ​ផង​ បិតា​ផង​ មាតា​ផង​ ទ្រព្យទាំងឡាយ​ផង​ ស្រូវ​ទាំងឡាយ​ផង​ ផៅពង្ស​ទាំងឡាយ​ផង​ កាមទាំងឡាយ តាមចំណែក​រៀងខ្លួន​ផង​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ កាមគុណ​នេះ​ ជាគ្រឿងជាប់ចំពាក់ សុខ​ក្នុង​កាមគុណ​នេះ​ ​មាន​ប្រមាណ​តិច​ កាមគុណ ​មាន​សេចក្តី​ត្រេកអរ​តិច​ ទុក្ខ​ក្នុង​កាមគុណ​នេះ​ ច្រើនក្រៃលែង បុគ្គល​អ្នក​មាន​បញ្ញា ​ដឹង​ច្បាស់​ថា ការជាប់ចំពាក់​ក្នុង​កាមគុណ​នុ៎ះ ​ដូច​ជាបូស ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គលទំលាយ​នូវ​សំយោជនៈ ​ដូច​ត្រី​ក្នុង​ទឹក​ ទំលាយ​បង់​នូវ​បណ្តាញ ​មិន​ត្រឡប់មក (​រក​សំយោជនៈ) ​វិញ​ ​ដូច​ជា​ភ្លើង​ឆេះ​ (​មិន​ត្រឡប់​វិល​វិញ​) ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល​មាន​ចក្ខុដាក់ចុះ ​មាន​ជើង​មិន​រពឹស [សំដៅ​យក​ការ​មិន​ដើរ​លេង ។ អដ្ឋកថា ។] ​មាន​ឥន្ទ្រិយ​គ្រប់គ្រង​ល្អ​ ​មាន​ចិត្ត​រក្សាទុក ​មិន​ជោកជាំ ​មិន​រោលរាល (​ដោយ​កិលេស) ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គលលះបង់​នូវ​វត្ថុជាគ្រឿងប្រាកដ ​នូវ​ភាព​ជាគ្រហស្ថ ​ដូច​ដើម​បារិច្ឆត្តព្រឹក្ស ​មាន​ស្លឹក​ជំរុះ​ហើយ​ ​គប្បី​ជា​អ្នក​មាន​សំពត់​កាសាយៈ ​ចេញ​បួស​ ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល​មិន​ធ្វើ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ​ក្នុង​រស​ទាំងឡាយ ជា​អ្នក​មិន​ល្មោភ (​ក្នុង​អាហារ) ​មិន​ចិញ្ចឹម​អ្នក​​ដទៃ​ ជា​អ្នក​ត្រាច់​ទៅ​តាម​ច្រក​ ​មិន​មាន​ចិត្ត​ជាប់​ចំពាក់​ក្នុង​ត្រកូល​ផ្សេង ៗ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គលលះបង់​នូវ​នីវរណៈទាំង ៥ ​បន្ទោបង់​នូវ​ឧបក្កិលេស​នៃ​ចិត្ត​ទាំង​អស់​ចេញ​បាន​ ជា​អ្នក​មិន​អាស្រ័យ (​ដោយ​តណ្ហា) ​កាត់​បង់​នូវ​ទោស ​ដែល​កើត​អំពី​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល​បាន​ធ្វើ​នូវ​សុខទុក្ខ ​និង​សោមនស្ស ទោមនស្ស ​ក្នុង​កាលមុន​ ​ឲ្យ​នៅ​ពីក្រោយ​ខ្នង​ហើយ​ ​បាន​នូវ​ឧបេក្ខាសមថៈ (​ក្នុង​ចតុត្ថជ្ឈាន) ​ដ៏​បរិសុទ្ធ​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​ តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល ​មាន​សេចក្តី​ព្យាយាម ប្រារព្ធដើម្បី​ដល់​នូវ​ព្រះនិព្វាន ​មាន​ចិត្ត​មិន​រួញរា ​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​មិន​ខ្ជិល​ច្រអូស ​មាន​សេចក្តី​ប្រឹងប្រែង​ដ៏​មាំ ប្រកប​ដោយ​កម្លាំង​ប្រាជ្ញា​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល​មិន​លះបង់​នូវ​ឈាន ជា​ធម្មជាតិ​ស្ងប់ស្ងាត់ (​ចាក​សត្វ​ ​និង​សង្ខារ) ជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​ដ៏​សម​គួរ​ ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ ​អស់​កាល​ជានិច្ច ​ពិចារណា​ឃើញទោស ​ក្នុង​ភព​ទាំងឡាយ​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គលកាលប្រាថ្នា​នូវ​ការ​អស់​តណ្ហា ជា​អ្នក​មិន​ប្រហែស ​មិន​ឆ្កួត ​មិន​គ ជា​អ្នក​មាន​ការ​ចេះ​ដឹង​ ​មាន​ស្មារតី ​មាន​ធម៌​ពិចារណា​ហើយ​ ជាបុគ្គលទៀង ​មាន​សេចក្តី​ព្យាយាម ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល​មិន​តក់ស្លុត (​ក្នុង​លក្ខណៈ ​មាន​មិន​ទៀង​ជាដើម) ​ដូច​សីហៈ ​មិន​តក់ស្លុត​នឹង​សំឡេង​ទាំងឡាយ ​មិន​បាន​ជាប់ជំពាក់ (​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ ​មាន​ខន្ធ​ជាដើម) ​ដូច​ខ្យល់ ​មិន​ជាប់​នឹង​សំណាញ់ ​មិន​ជាប់ (​ដោយ​តណ្ហា ​និង​លោភៈ) ​ដូច​ឈូក​មិន​ទ​ទឹក​ដោយ​ទឹក​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គល​គប្បី​អាស្រ័យ​នូវ​សេនាសនៈ​ដ៏​ស្ងាត់ ​ដូច​ជាសីហៈ ជាសេ្តច​សត្វ​ ​មាន​កម្លាំង​ចង្កូម ត្រាច់គ្រប​សង្កត់ កំហែង​នូវ​ពួក​ម្រឹគ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គលកាល​ចម្រើន​មេត្តា​ផង​ ឧបេក្ខា​ផង​ ករុណា​ផង​ មុទិតា​ផង​ ​ដែល​ជាហេតុ​រួច​ស្រឡះ (​ចាក​កិលេស) ​ក្នុង​កាល​គួរ​ ​មិន​ថ្នាំងថ្នាក់​ចំពោះ​សត្វ​លោក​ទាំង​អស់​ហើយ​ ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ បុគ្គលលះបង់រាគៈ​ផង​ ទោសៈ​ផង​ មោហៈ​ផង​ ទំលាយ​នូវ​សំយោជនៈ​ទាំងឡាយ ​មិន​តក់ស្លុត​ក្នុង​ការ​ក្ស័យជីវិត ​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ ពួក​មនុស្ស ​មាន​ប្រយោជន៍ជាហេតុ ទើបគប់​រក​ផង​ បំរើ​ផង​ ​ពួក​មិត្ត​សំឡាញ់​ទាំងឡាយ ​ដែល​ឥតហេតុ ​រក​បាន​ដោយ​ក្រ ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ​ ​ពួក​មនុស្ស (ច្រើនតែ) ​មាន​ប្រាជ្ញា​ចំពោះ​ប្រយោជន៍​របស់​ខ្លួន ជា​អ្នក​ប្រកប​ដោយ​អំពើ​មិន​ស្អាត​ បុគ្គល​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​កុយរមាស ។ ចប់ ខគ្គវិសាណសូត្រ ​ទី​៣ === កសិភារទ្វាជសូត្រ ​ទី​៤ === [៤] ​ខ្ញុំ​បាន​សា្តប់មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​ក្នុង​ទក្ខិណាគិរិ​មហាវិហារ (អាស្រ័យ) ​ក្នុង​ស្រុក​ព្រាហ្មណ៍​ឈ្មោះ​ឯកនាឡា ​ក្នុង​ដែន​មគធៈ ។ សម័យ​នោះ​ឯង​ កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ​មាន​នង្គ័លចំនួន ៥០០ ប្រកប​ក្នុង​កាល​សាប​ព្រោះ​ ។ គ្រា​នោះ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ស្បង់ ប្រដាប់​បាត្រ ​និង​ចីវរ ​ក្នុង​បុព្វណ្ហសម័យ ​ទ្រង់​យាង​សំដៅ​ទៅ​ត្រង់​កន្លែង​ការងារ ​របស់​កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ។ សម័យ​នោះ​ឯង​ ការអង្គាស​បាយ​ ​របស់​កសិភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ ​ក៏​កំពុង​ប្រពឹត្ត​ទៅ​ ។ លំដាប់​នោះ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ឆៀង​ចូល​ទៅ​កាន់​ទី​អង្គាស​បាយ​ (​របស់​កសិភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍) ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​ក៏​ទ្រង់​ឈរ​នៅ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សម​គួរ​ ។ កសិភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ ​បាន​ឃើញ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​កំពុង​ទ្រង់​ឈរ​នៅ​ ដើម្បី​បិណ្ឌបាត​ហើយ​ ​ក៏​ក្រាប​បង្គំទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះសមណៈ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ភ្ជួររាស់​ផង​ សាប​ព្រោះ​ផង​ ​លុះ​ភ្ជួររាស់ សាប​ព្រោះ​ហើយ​ ទើប​បរិភោគ ។ បពិត្រ​ព្រះសមណៈ ចំណែក​ព្រះអង្គ ​ចូរ​ភ្ជួររាស់​សាប​ព្រោះ​ ​លុះ​ព្រះអង្គ​ភ្ជួររាស់ សាប​ព្រោះ​ហើយ​ ​ចូរ​បរិភោគចុះ ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ តថាគត​ក៏​ភ្ជួររាស់​ផង​ សាប​ព្រោះ​ផង​ ​លុះ​តថាគត​ភ្ជួររាស់ ​សាប​ព្រោះ​ហើយ​ ទើប​បរិភោគ​ដែរ ។ បពិត្រ​ព្រះសមណៈ យើង​ខ្ញុំ​មិន​បាន​ឃើញនឹម​ក្តី​ នង្គ័លក្តី្ត ផាល​ក្តី​ ជន្លួញ​ក្តី​ ​សត្វ​បំរើ​ក្តី​ ​របស់​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​សោះ ប៉ុន្តែ​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​និយាយ​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ តថាគត​ភ្ជួររាស់​ផង​ សាប​ព្រោះ​ផង​ ​លុះ​ភ្ជួររាស់ ​សាប​ព្រោះ​ហើយ​ ទើប​បរិភោគ​ដែរ ។ លំដាប់​នោះ​ កសិភារទ្វាជញ្រហ្មណ៍ ​បាន​ពោល​ចំពោះ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ដោយ​គាថា ដូច្នេះថា [៥] ព្រះអង្គប្តេជ្ញា​ថា​ជា​អ្នក​ភ្ជួររាស់ ប៉ុន្តែយើង​មិន​ឃើញ​នូវ​ការ​ភ្ជួររាស់​របស់​ព្រះអង្គ​សោះ យើង​សួរ​នូវ​ការ​ភ្ជួររាស់ ​សូម​ព្រះអង្គ​បា្រប់​ឲ្យ​យើង​ដឹង​នូវ​ការ​ភ្ជួររាស់​របស់​ព្រះអង្គ ។ (ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ថា​) តថាគត ​មាន​សទ្ធាជាពូជ ​មាន​តបធម៌ [​ពាក្យ​ថា តបធម៌ ​ក្នុង​ទី​នេះ​ សំដៅ​យក​សេចក្តី​ព្យាយាម​យ៉ាងឧក្រិដ្ឋ ​ដោយ​ការ​សង្រួម​ឥន្ទ្រិយ ​និង​ការ​កាន់ធុតង្គវត្ត ។ អដ្ឋកថា ។] ជាភ្លៀង ​មាន​ប្រាជ្ញា​ជានឹម ​និង​នង្គ័ល តថាគត ​មាន​ហិរិ​ជាចន្ទោល ​មាន​ចិត្ត​ជាខ្សែ ​មាន​សតិ​ជាផាល ​និង​ជន្លួញ ។ តថាគត គ្រប់គ្រងកាយ គ្រប់គ្រង​វាចា សង្រួម​នូវ​អាហារ​ក្នុង​ផ្ទៃ ​ធ្វើ​នូវ​ការជម្រះ (​នូវ​ស្មៅ ​គឺ​កិលេស) ​ដោយ​សច្ចៈ តថាគត​ ​មាន​ការ​ស្ងប់ស្ងៀម​ជាគ្រឿង​ឈប់សម្រាក ។ វីរិយៈ​របស់​តថាគត ជាគ្រឿង​នាំ​ទៅ​នូវ​ធុរៈ ជាហេតុ​នាំ​ឲ្យ​បាន​នូវ​ព្រះនិព្វាន​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​ទៅ​កាន់​ទី​ដែល​គេ​ទៅ​ ​មិន​សោកសៅ ជា​ទី​ដែល​គេ​មិន​ត្រឡប់​វិញ​ ។ ការ​ភ្ជួររាស់​ដែល​តថាគត​ភ្ជួររាស់​ហើយ​យ៉ាង​នេះ​ ជាគុណជាតិ​មាន​ផល​មិន​ចេះ​ស្លាប់ទេ បុគ្គល​ធ្វើ​នូវ​ការ​ភ្ជួររាស់​បែបនុ៎ះ ទើប​រួច​ចាក​ទុក្ខ​ទាំងពួង ។ [៦] គ្រា​នោះ​ឯង​ កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ​ក៏​ដោះ​បាយ​ដាក់​ក្នុង​ភាជន៍សំរិត [ភាជន៍​មាន​តម្លៃ ១ សែន​កហាបណៈ ។ អដ្ឋកថា ។] ​ដ៏​ធំ បង្អោន​ចូល​ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ថា ​សូម​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ សោយ​បាយាស​ចុះ ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ក៏​ជា​អ្នក​ភ្ជួររាស់ ​ព្រោះ​ថា ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​រមែង​ភ្ជួររាស់ ចំពោះ​ការភ្ជួររាស់ ​ដែល​មាន​ផល​មិន​ចេះស្លាប់ ។ ភោជន​ដែល​តថាគត​ពោល​ហើយ​ដោយ​គា​ថា​ជា​វត្ថុ​មិន​គួរ​ដល់​ការ​បរិភោគ​ទេ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ​នេះ​មិន​មែន​ជាទំនៀម​របស់​ពួក​ជន​អ្នក​ឃើញច្បាស់ (​នូវ​អាជីវបារិសុទ្ធិ) ទេ ព្រះពុទ្ធ​ទាំង​ឡាយ​ តែង​បន្ទោ​បង់​នូវ​ភោជន ​ដែល​ពោល​ហើយ​ដោយ​គាថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ កាលបើ​ធម៌​មាន​នៅ​ ការស្វែង​រក​នេះ​ ជាការប្រព្រឹត្តិ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត ។ ​អ្នក​ចូរ​ផ្គត់ផ្គង់ ចំពោះលោក​អ្នក​ស្វែង​នូវ​គុណធំ បរិបូណ៌​ដោយ​គុណសព្វ​គ្រប់ ​មាន​អាសវៈ​អស់​ហើយ​ ស្ងប់រម្ងាប់​ចាក​កុក្កុច្ចៈ ​ដោយ​វត្ថុ​ដទៃ​ ​និង​បាយ​ទឹក​ផង​ចុះ ​ព្រោះ​ថា ការផ្គត់ផ្គង់​នោះ​ ជាបុញ្ញក្ខេត្ត​របស់​បុគ្គល​អ្នក​ប្រាថា្ន​បុណ្យ ។ [៧] បពិត្រព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ បើដូច្នេះ តើ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​នូវ​បាយាស​នេះ​ដល់​បុគ្គល​ណា​វិញ​ ។ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ តថាគត ​មិន​ឃើញបុគ្គល​ដែល​បរិភោគ​បាយាស​ ​ដល់​នូវ​ការសុះ​រលាយ​ល្អ​ ​ក្នុង​លោក ព្រមទាំង​ទេវលោក មារលោក ព្រហ្ម​លោក ​ក្នុង​ព​ពួក​សត្វ​ ព្រមទាំង​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្ស​ជាសម្មតិទេព ​និង​មនុស្ស​ដ៏​សេស​ទេ វៀរលែង​តែតថាគត ឬសាវ័ក​នៃ​តថាគត​ចេញ​ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ បើដូច្នោះ ​អ្នក​ចូរ​ចាក់​បាយាស​នោះ​ ​ក្នុង​ទី​ដែល​គ្មាន​វត្ថុស្រស់ ឬទម្លាក់​ទៅ​ក្នុង​ទឹក​ ​ដែល​គ្មាន​សត្វ​ទៅ​ចុះ ។ គ្រា​នោះ​ឯង​ កសិភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍​ក៏​ទម្លាក់​បាយាស​នោះ​ ​ទៅ​ក្នុង​ទឹក​ដែល​គ្មាន​សត្វ​ ។ លំដាប់​នោះ​ បាយាស​នោះ​ ​ដែល​ព្រាហ្មណ៍​ទម្លាក់ចុះ​ទៅ​ក្នុង​ទឹក​ហើយ​ ​ក៏​ឮសំឡេង​ឆុរ ៗ ឮសំឡេង​ឆាវ ៗ ហុយផ្សែង​ទ្រុប ហុយផ្សែង​ទ្រលោម ។ ដុំដែក​ដែល​ឆេះ​ក្តៅ​អស់​មួយ​ថ្ងៃ​ ​ដែល​គេ​ដាក់ចុះ​ក្នុង​ទឹក​ ​រមែង​ឮ​សំឡេងឆុរ ៗ ឮ​សំឡេងឆាវ ៗ ហុយផ្សែង​ទ្រុប ហុយ​ផ្សែង​ទ្រលោម យ៉ាងណាមិញ បាយាស​ដែល​ព្រាហ្មណ៍​ទម្លាក់​ទៅ​ក្នុង​ទឹក​ ​ក៏​ឮសំឡេងឆុរ ៗ ឮសំឡេងឆាវ ៗ ហុយផ្សែង​ទ្រុប ហុយផ្សែង​ទ្រលោម ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ។ [៨] គ្រា​នោះ​ឯង​ កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ​មាន​ចិត្ត​តក់ស្លុត ព្រឺរោម ចូល​ទៅ​រក​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​ក៏​ក្រាបសិរ្ស: ទៀបព្រះបាទ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ សរសើរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ថា បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ភ្លឺច្បាស់​ណាស់ ​បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ភ្លឺច្បាស់​ណាស់ ។ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ធម៌​ដែល​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ទ្រង់​ប្រកាស​ដោយ​អនេកបរិយាយ យ៉ាង​នេះ​ (ភ្លឺច្បាស់ណាស់) ​ដូច​មនុស្ស​ផ្ងារ​របស់​ដែល​ផ្កា​ប់ ឬ​ដូច​គេ​បើកបង្ហាញ​របស់​ដែល​បិទបាំង ឬ​ក៏​ដូច​គេ​ប្រាប់​នូវ​ផ្លូវ ​ដល់​អ្នក​វង្វេងទិស ពុំ​នោះ​សោត ​ដូច​គេ​ទ្រោលប្រ​ទី​ប​ក្នុង​ទី​ងងឹត ​ដោយ​គិតថា មនុស្ស​អ្នក​មាន​ចក្ខុទាំងឡាយ ឃើញ​នូវ​រូបទាំងឡាយ​បាន​ ។ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គនុ៎ះ ​សូម​ដល់​ព្រះគោតម​មាន​ព្រះភាគ​ផង​ ព្រះធម៌​ផង​ ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ផង​ ជាសរណៈ ​សូម​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ជ្រាប​នូវ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​ថា​ជា​ឧបាសក ​ដល់​នូវ​សរណៈ​ស្មើ​ដោយ​ជីវិត តាំងអំពី​ថ្ងៃ​នេះ​ជាដើម​ទៅ​ ។ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​គប្បី​បាន​នូវ​បព្វជ្ជា ​គប្បី​បាន​នូវ​ឧបសម្បទា ​ក្នុង​សំណាក់​នៃ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ។ កសិភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ ​ក៏​បាន​នូវ​បព្វជ្ជា ​បាន​នូវ​ឧបសម្បទា ​ក្នុង​សំណាក់​នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ។ ​លុះ​ព្រះភារទ្វាជៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ​បាន​ឧបសម្បទា​មិន​យូរប៉ុន្មាន ​ក៏​ចៀស​ចេញ​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​មិន​ធ្វេសប្រហែស ​មាន​សេចក្តី​ព្យាយាម ​មាន​ចិត្ត​ស្លុង​ទៅ​កាន់​ព្រះនិព្វាន ​ពួក​កុលបុត្ត​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ចូល​ទៅ​កាន់​ផ្នួស​ដោយ​ប្រពៃ ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់​អនុត្តរធម៌​ណា ​មិន​យូរប៉ុន្មាន ​ក៏​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់ច្បាស់ សម្រេច​នូវ​អនុត្តរធម៌​នោះ​ ​ដ៏​ជា​ទី​បំផុត​នៃ​ព្រហ្មចរិយៈ ​ដោយ​ប្រាជា្ញ​ដ៏​ឧត្តម​របស់​ខ្លួន​ឯង​ ​ក្នុង​អត្តភាព​នេះ​ ​បាន​ដឹង​ច្បាស់​ថា​ជា​តិ​អស់​ហើយ​ មគ្គព្រហ្មចរិយៈ អាត្មាអញ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​គ្រប់គ្រាន់​ហើយ​ សោឡសកិច្ច អាត្មាអញ​បាន​ធ្វើ​ស្រេច​ហើយ​ មគ្គភាវនាកិច្ច​​ដទៃ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ដើម្បី​សោឡសកិច្ច​នេះ​ទៀត ​មិន​មាន​ឡើយ​ ។ បណ្តា​ព្រះអរហន្ត​ទាំងឡាយ ព្រះភារទ្វាជៈ​ដ៏​មាន​អាយុ រាប់​ថា​ជា​ព្រះអរហន្ត​មួយ​អង្គដែរ ។ ចប់ កសិភារទ្វាជសូត្រ ​ទី​៤ ។ === ចុន្ទសូត្រ ​ទី​៥ === [៩] (ចុន្ទកម្មារបុត្ត ក្រាបទូល​សួរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគថា) ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​សូម​ទូល​សួរ​ព្រះអង្គ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​បញ្ញាច្រើន ជាព្រះពុទ្ធ ជាម្ចាស់​នៃ​ធម៌ ប្រាស​ចាក​តណ្ហា​ដ៏​ឧត្តម ជាង​សត្វ​ជើងពីរ ប្រសើរ​ជាងសារថី​ទាំងឡាយ តើ​ពួក​សមណៈ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​មាន​ប៉ុន្មាន ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​ប្រាប់​នូវ​ពួក​សមណៈ​នោះ​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​ចុន្ទ) សមណៈ​មាន​ត្រឹមតែ ៤ ​ពួក​ ​មិន​មាន​ដល់​គំរប់ ៥ ទេ កាលបើ​អ្នក​សួរ​បញ្ជាក់​ហើយ​ តថាគត​នឹង​ប្រាប់​នូវ​សមណៈ​ទាំង​នោះ​ដល់​អ្នក​ ​គឺ​សមណៈ​ឈ្នះកិលេស​ដោយ​មគ្គ ១ សមណៈ​សំដែងប្រាប់​នូវ​មគ្គ ១ សមណៈ​រស់​នៅ​ក្នុង​មគ្គ ១ សមណៈ​ប្រទូស្ត​នូវ​មគ្គ ១ ។ (ចុន្ទកម្មារបុត្ត ទូល​សួរ​ថា) ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ តែងសំដែង​នូវ​សមណៈ​ណា​ថា​ជា​សមណៈ​ឈ្នះកិលេស​ដោយ​មគ្គ សមណៈ​ដុតបំផ្លាញ​នូវ​កិលេស​ដោយ​មគ្គ ជាបុគ្គល​ថ្លឹង​មិន​បាន​ រស់​នៅ​ក្នុង​មគ្គ ​ខ្ញុំ​សួរ​ហើយ​ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែងប្រាប់​ឲ្យ​ទាន ​មួយ​ទៀត ​សូម​ព្រះអង្គ​ប្រាប់​នូវ​សមណៈ​អ្នក​ប្រទូស្ត​នូវ​មគ្គ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​) សមណៈណា ​កន្លង​ផុត​នូវ​សេចក្តី​សង្ស័យ ​ប្រាស​ចាក​សរ ​គឺ​កិលេស ត្រេកអរ​ក្នុង​ព្រះនិព្វាន ​មិន​ជាប់​ចំពាក់​ដោយ​តណ្ហា​ ជា​អ្នក​ណែ​នាំ​សត្វ​លោក ព្រមទាំង​ទេវលោក ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ សំដែង​នូវ​សមណៈ​បែប​នោះ​ ថា​ជា​អ្នក​ឈ្នះកិលេស​ដោយ​មគ្គ ។សមណៈ​ណា ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​ដឹង​នូវ​ព្រះនិព្វាន ថា​ជា​គុណជាត​ឧត្តម​ក្រៃលែង ​ហើយ​សំដែង​ចែក​នូវ​និព្វានធម៌ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ​ហៅ​សមណៈ ​ដែល​ជា​អ្នក​កាត់​បង់​នូវ​សេចក្តី​សង្ស័យ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ញាប់ញ័រ​នោះ​ថា​ជា​អ្នក​សំដែង​ប្រាប់មគ្គ ជាសមណៈ ​ទី​ ២ ​នៃ​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ។ សមណៈ​ណា ​មាន​ស្មារតី​សង្រួម​ហើយ​ ​សេព​នូវ​គន្លង ​មិន​មាន​ទោស​ រស់​នៅ​ក្នុង​មគ្គ ជា​ផ្លូវ​នៃ​ធម៌ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន ​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​សំដែងប្រពៃ​ហើយ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងទ្បាយ ​ហៅ​សមណៈ​នោះ​ ​ថា​ជា​អ្នក​រស់​នៅ​ក្នុង​មគ្គ ជាសមណៈ​ទី​ ៣ ​នៃ​ភិក្ខុ​ទាំងទ្បាយ ។ សមណៈ​ណា ​ធ្វើ​នូវ​ភេទ​របស់​ពួក​អ្នក​មាន​វត្ត​ល្អ​ ​ឲ្យ​ជា​គ្រឿង​បិទបាំង ជា​អ្នក​ស្ទុះ​ស្ទា ​អ្នក​ទ្រុស្ត​ត្រកូល​មាន​ឫកពា​ឃ្នើសឃ្នង ​មាន​កលមាយា​ ​មិន​សង្រួម ​ពោល​ពាក្យ​ [បលាបោ ប្រែ​ថា​ជា​អ្នក​ប្រហែល​នឹង​សំដីស្រូវ ​ព្រោះ​គ្មាន​សារៈ​ខាង​ក្នុង​ ។ អដ្ឋកថា ។]​ឡេះឡោះ ប្រព្រឹត្តបន្លំ សមណៈ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​ទ្រុស្ត​នូវ​មគ្គ ។ គ្រហស្ថ​ណា ជា​អ្នក​ចេះ​ដឹង​ ជា​អរិយសាវ័ក ប្រកប​ដោយ​ប្រាជ្ញា ស្គាស់ច្បាស់​នូវ​សមណៈ​ទាំងនុ៎ះ សទ្ធា​របស់​គ្រហស្ថ​នោះ​ ​រមែង​មិន​សាបសូន្យ​ទេ ​ព្រោះ​ដឹង​ថា ​ពួក​សមណៈ​ទាំង​អស់​ ​មិន​ដូច្នោះទេ ​ព្រោះ​ឃើញ​ដូច្នេះ ​គប្បី​ប្រៀប​នូវ​សមណៈ​មិន​អាក្រក់ ​ឲ្យ​ស្មើ​ដោយ​សមណៈ​អាក្រក់ ឬ​គប្បី​ប្រៀប​នូវ​សមណៈ​បរិសុទ្ធ ​ឲ្យ​ស្មើ​ដោយ​សមណៈ​មិន​បរិសុទ្ធ ​ដូច​ម្តេច​កើត​ ។ ចប់ ចុន្ទសូត្រ ​ទី​៥ ។ === បរាភវសូត្រ ​ទី​៦ === [១០] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ក្នុង​វត្តជេតពន ​របស់​អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុង​សាវត្ថី ។ គ្រា​នោះ​ឯង​ ទេវតា ១ អង្គ កាល​ដែល​រាត្រី​បឋមយាម​កន្លង​ទៅ​ហើយ​ ​មាន​រស្មី​ដ៏​រុងរឿង ​ញ៉ាំង​វត្ត​ជេតពន​ជុំ​វិញ​ទាំង​អស់​ ​ឲ្យ​ភ្លឺ​ស្វាង​ហើយ​ ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ ក្រាបថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ហើយ​ស្ថិត​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។ ​លុះ​ទេវតា​នោះ​ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ហើយ​ ទើបក្រាប​បង្គំទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ដោយ​គាថា​ដូច្នេះថា ។ [១១] យើងទាំងទ្បាយ មកដើម្បី​សួរ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ (​ដោយ​គិតថា)​ យើង​ទាំងទ្បាយ ​សូម​សួរ​អំពីបុរស​បុគ្គល ​ដែល​មាន​សេចក្តី​វិនាស​ ចុះអ្វីជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​) បុរស​ដែល​ចម្រើន​ ជាបុគ្គល ​គឺ​បណ្ឌិត​ដឹង​បាន​ដោយ​ងាយ​ បុរស​ដែល​វិនាស ជាបុគ្គល ​គឺ​បណ្ឌិត​ដឹង​បាន​ដោយ​ងាយដែរ​ បុគ្គល​អ្នក​ប្រាថ្នាធម៌ ​រមែង​ចម្រើន​ ​អ្នក​ស្អប់ធម៌ ​រមែង​វិនាស ។ យើងទាំងទ្បាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុនុ៎ះថា ​នោះ​ជា​សេចក្តី​វិនាស​ទី​ ១ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​ហេតុ​ទី​ ២ អ្វីជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ បុគ្គល​មាន​ពួក​អសប្បុរសជា​ទី​ស្រឡាញ់ ​មិន​ធ្វើ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ចំពោះ​ពួក​សប្បុរស ពេញ​ចិត្ត​ចំពោះធម៌​របស់​ពួក​អសប្បុរស ​នោះ​ជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ យើងទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុនុ៎ះថា ​នោះ​ជា​សេចក្តី​វិនាស​ទី​ ២ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​ហេតុ​ទី​ ៣ អ្វីជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ ជន​អ្នក​ដេកលក់ច្រើន​ក្តី​ និយាយច្រើន​ក្តី​ ​មិន​ខ្មីឃ្មាត​ក្តី​ ខិ្ជលច្រអូស​ក្តី​ ប្រាកដ​តែ​ខាង​ក្រោធ​ក្តី​ ​នោះ​ជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ យើងទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុនុ៎ះថា ​នោះ​ជា​សេចក្តី​វិនាស​ទី​ ៣ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​ហេតុ​ទី​ ៤ អ្វីជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ បុគ្គលជា​អ្នក​ស្តុកស្តម្ភ តែ​មិន​ចិញ្ចឹមមាតា​ក្តី​ បិតា​ក្តី​ ​ដែល​ចាស់ ​មាន​វ័យ​កន្លង​ហើយ​ ​នោះ​ជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ យើងទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុនុ៎ះថា ​នោះ​ជា​សេចក្តី​វិនាស​ទី​ ៤ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​ហេតុ​ទី​ ៥ អ្វីជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ បុគ្គលបញ្ឆោតព្រាហ្មណ៍​ក្តី​ សមណៈ​ក្តី​ ឬ​អ្នក​សូម​​ដទៃ​​ក្តី​ ​ដោយ​ពាក្យ​កុហក ​នោះ​ជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ យើងទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុនុ៎ះថា ​នោះ​ជា​សេចក្តី​វិនាស​ទី​ ៥ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​ហេតុ​ទី​ ៦ អ្វីជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ បុរសបុគ្គល ​មាន​ទ្រព្យជាគ្រឿងត្រេកអរ​ច្រើន ​មាន​ប្រាក់ សម្បូណ៌​ភោជន​ បរិភោគ​នូវ​ភោជន​មាន​រសឆ្ងាញ់​តែម្នាក់​ឯង​ ​នោះ​ជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ យើងទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុនុ៎ះថា ​នោះ​ជា​សេចក្តី​វិនាស​ទី​ ៦ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​ហេតុ​ទី​ ៧ អ្វី​ជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ ជន​ដែល​រឹងត្អឹង​ដោយ​អាងជាតិ​ក្តី​ រឹងត្អឹង​ដោយ​អាង​ទ្រព្យ​ក្តី​ រឹងត្អឹង​ដោយ​អាង​គោត្រកូល​ក្តី​ ​ហើយ​មើលងាយ​ញាតិ​របស់​ខ្លួន ​នោះ​ជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ យើងទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុនុ៎ះថា ​នោះ​ជា​សេចក្តី​វិនាស ​ទី​ ៧ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​ហេតុ​ទី​ ៨ អ្វី​ជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ ជនជា​អ្នក​លេងស្រី​ក្តី​ លេងសុរា​ក្តី​ លេងល្បែងភ្នាល់​ក្តី​ ​រមែង​ញ៉ាំង​ទ្រព្យ ​ដែល​ខ្លួន​បាន​ហើយ​ ​បាន​ហើយ​ ​ឲ្យ​វិនាស​ទៅ​ ​នោះ​ជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ យើងទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុនុ៎ះថា ​នោះ​ជា​សេចក្តី​វិនាស​ទី​ ៨ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​ហេតុ​ទី​ ៩ អ្វីជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ ជន​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​ប្រពន្ធ​របស់​ខ្លួន ​ទៅ​ខូច​ចំពោះ​ពួក​ស្រីពេស្យា ឬខូចចំពោះ​ប្រពន្ធ​នៃ​បុគ្គល​​ដទៃ​ ​នោះ​ជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ យើងទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុនុ៎ះថា ​នោះ​ជា​សេចក្តី​វិនាស​ទី​ ៩ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​ហេតុ​ទី​ ១០ អ្វីជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ បុរស​មាន​វ័យ​កន្លង​ហើយ​ ​នាំ​យក​ស្រ្តី (ក្មេង) ​ដែល​មាន​ដោះក្បំ ​ដូច​ជាផ្លែទន្លាប់ ​រមែង​ដេក​មិន​លក់ ​ព្រោះ​សេចក្តី​ប្រច័ណ្ឌ​ចំពោះ​ស្រ្តី​នោះ​ ​នោះ​ជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ យើងទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុនុ៎ះថា ​នោះ​ជា​សេចក្តី​វិនាស​ទី​ ១០ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​ហេតុ​ទី​ ១១ អ្វីជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ បុរសបុគ្គល តាំងស្រ្តី​អ្នក​លេងខ្ជះខ្ជាយ ឬបុរស​បែប​នោះ​ដែរ ​ក្នុង​ឋានៈ​ជាធំ ​នោះ​ជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស​ ។ យើងទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុនុ៎ះថា ​នោះ​ជា​សេចក្តី​វិនាស​ទី​ ១១ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​ហេតុ​ទី​ ១២ អ្វីជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ បុគ្គល​ដែល​កើត​ក្នុង​ខតិ្តយត្រកូល ​មាន​ភោគៈ​តិច​ តែ​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នាធំ ​ទៅ​ប្រាថ្នា​រជ្ជសម្បត្តិ ​នោះ​ជា​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស ។ បុគ្គលជា​បណ្ឌិត​ បរិបូណ៌​ដោយ​ការឃើញ​ដ៏​ប្រសើរ ​ពិចារណា​ឃើញច្បាស់ ​នូវ​សេចក្តី​វិនាស​ទាំងនុ៎ះ​ក្នុង​លោក ​បណ្ឌិត​នោះ​ ​រមែង​គប់​រក​នូវ​លោក ​ដែល​មាន​សេចក្តី​សុខ​ដ៏​ក្សេម​ក្សាន្ត [បាលីថា សិវំ ​ក្នុង​ទី​ឯទៀតៗ ​បាន​ដល់​ព្រះនិព្វាន តែ​ក្នុង​ទី​នេះ​ អដ្ឋកថា​ប្រាប់ថា ​បាន​ដល់​សេចក្តី​សុខ​ក្សេមក្សាន្ត ​ក្នុង​មនុស្ស ​និង​ទេវតា ។] ។ ចប់ បរាភវសូត្រ ​ទី​៦ ។ === វសលសូត្រ ​ទី​ ៧ === [១២] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ក្នុង​វត្តជេតពន ​របស់​អនាថបិណ្ឌិក​សេដ្ឋី ជិតក្រុង​សាវត្ថី ។ គ្រា​នោះ​ឯង​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ស្បង់ ប្រដាប់​បាត្រ ​និង​ចីវរ ​ក្នុង​បុព្វណ្ហសម័យ យាង​ទៅ​កាន់​ក្រុងសាវត្ថី ដើម្បី​បិណ្ឌបាត ។ សម័យ​នោះ​ឯង​ អគ្គិកភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ (ព្រាហ្មណ៍​ឈ្មោះ​ភារទ្វាជៈ ​អ្នក​បង្កាត់​ភ្លើង) ​កំពុង​បង្កាត់ភ្លើង ផ្គូផ្គង​គ្រឿងបូជា​ក្នុង​លំនៅ​ ។ លំដាប់​នោះ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ត្រាច់​ទៅ​កាន់​លំដាប់​ច្រក​ (ផ្ទះ) ដើម្បីបិណ្ឌបាត ឆៀងចូល​ទៅ​ត្រង់​លំនៅ​របស់​អគិ្គកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ។ អគ្គិកភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ ​បាន​ឃើញ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ យាង​មកអំពី​ចម្ងាយ ​លុះ​ឃើញ​ហើយ​ ​ក៏​ពោល​ទ្រគោះ​ទៅ​រក​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ថា នែ​ស្រមណ៍កំណោរ ​អ្នក​ចូរ​ឈប់​ក្នុង​ទី​នេះ​សិន ។ នែ​សមណៈ ​អ្នក​ចូរ​ឈប់​ក្នុង​ទី​នេះ​សិន នែ​អ្នក​ថោកទាប ​អ្នក​ចូរ​ឈប់​ក្នុង​ទី​នេះ​សិន ។ កាល​ដែល​អគ្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ និយាយយ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ត្រាស់​តប​នឹង​អគ្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍​ ​អ្នក​ស្គាល់​បុគ្គល​ថោកទាប​ ឬធម៌​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ថោកទាប​ដែរឬ ។ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ខ្ញុំ​មិន​ទាន់​ស្គាល់បុគ្គល​ថោកទាប ឬធម៌​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ថោកទាបទេ ​សូម​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ សំដែងធម៌​ដែល​ជា​ហេតុ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ស្គាល់បុគ្គល​ថោកទាប ឬធម៌​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ថោក​ទាប​ផង​ ។ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ បើដូច្នោះ ​អ្នក​ចូរ​ស្តាប់​ ​ចូរ​ធ្វើ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​ដោយ​ល្អ​ចុះ តថាគត​នឹង​សំដែង​ប្រាប់ ។ អគិ្គកភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ ទទួល​ស្តាប់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ថា ព្រះករុណា ​ព្រះអង្គ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ សំដែង​សេចក្តី​នុ៎ះថា [១៣] ​បុគ្គល​ណា​ ​មាន​សេចក្តី​ក្រោធ ចង​សេចក្តី​ក្រោធទុក (គំនុំ) ជាបុគ្គល​បាប លុបគុណ​គេ​ ប្រាស​ចាក​សម្មាទិដ្ឋិ ​មាន​មាយា ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ ​បុគ្គល​ណា​ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ បៀតបៀន​នូវ​សត្វ​ ​ដែល​មាន​កំណើតម្តង ឬ​មាន​កំណើត​ពីរដង [​សត្វ​មាន​កំណើត​ម្តង​នោះ​ ​គឺ​សត្វ​ដែល​កើត​អំពី​ញើសក្អែល អំពី​ទឹក​សុក្កសម្ភៈ ​និង​ឧបបាតិកៈ ។ ​សត្វ​មាន​កំណើត​ពីរដង​នោះ​ ​គឺ​សត្វ​ដែល​កើត​អំពី​ពង ​មាន​មាន់ ​និង​ទាជាដើម ​ហៅ​ថា​ អណ្ឌជៈ ។ អដ្ឋកថា ។] ឬបុគ្គល​ណា ​មិន​មាន​សេចក្តី​អាណិត​ចំពោះ​សត្វ​ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ សម្លាប់ ឬឡោមរឹបជាន់​នូវ​អ្នក​ស្រុក ឬ​អ្នក​និគម ​ដែល​អ្នក​ផង​ដឹង​ច្បាស់ ជា​អ្នក​សង្កត់សង្កិន​គេ​ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ កាន់​យក​ទ្រព្យ​ក្នុង​ស្រុក ឬ​ក្នុង​ព្រៃ​ដែល​បុគ្គល​ប្រកាន់​ថា​ជា​របស់​អញ ជាទ្រព្យ​ដែល​គេ​មិន​ឲ្យ​ ​ដោយ​អាការ​លួច ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ បុលទ្រព្យ​គេ​ ​យក​មកប្រើប្រាស់ ​ហើយ​គេ​ចកែ​ថា (អញ) ​មិន​ចំពាក់​បំណុល​អ្នក​ទេ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គលថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ សម្លាប់​អ្នក​ផង​ ​ដែល​ដើរ​ក្នុង​ផ្លូវ ​ដោយ​ប្រាថ្នា​ទ្រព្យ​របស់​ណា​មួយ​ ដណើ្តម​យក​ទ្រព្យ​របស់​ណា​មួយ​ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ ​គេ​សួរ​ជាបន្ទាល់ និយាយកុហក ​ព្រោះ​ហេតុ​នៃ​ខ្លួន​ក្តី​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នៃ​បុគ្គល​​ដទៃ​​ក្តី​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នៃ​ទ្រព្យ​ក្តី​ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ ប្រព្រឹត្តខូចចំពោះប្រពន្ធ ​របស់​ពួក​ញាតិ​ ឬសម្លាញ់ ​ដោយ​ការ​កំហែង ឬ​ដោយ​ការស្រឡាញ់​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ ជា​អ្នក​ស្តុកស្តម តែ​មិន​ចិញ្ចឹម​មាតា ឬបិតា​ដែល​ចាស់​ជរា ​មាន​វ័យ​កន្លង​ហើយ​ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ ប្រហារមាតា ឬបិតា បងប្អូនប្រុស បងប្អូនស្រី ឬម្តាយក្មេក ឬ​ក៏​ជេរ​ប្រទេច​ដោយ​វាចា ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គលថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ កាល​ដែល​គេ​សួរ​ចំពោះហេតុ​មាន​ប្រយោជន៍ ​ហើយ​ពន្យល់​ប្រាប់​ហេតុ​ដែល​គ្មាន​ប្រយោជន៍ បង្ហាញ​ដោយ​ពាក្យ​បិទបាំង ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ ​បាន​ធ្វើ​បាបកម្ម ​ហើយ​ប្រាថ្នាថា ​អ្នក​ផង​កុំ​គប្បី​ដឹង​នូវ​អញ ​បុគ្គល​ណា​ ​មាន​ការងារ​បិទបាំង ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ ​ទៅ​កាន់ត្រកូលញាតិមិត្ត​ដទៃ​ ទាំង​បាន​បរិភោគ​ភោជន​ដ៏​ស្អាត​ ​ហើយ​មិន​បាន​បូជា​គេ​ ​ដែល​មក​កាន់ផ្ទះ​របស់​ខ្លួន​វិញ​ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ បញ្ឆោតព្រាហ្មណ៏​ក្តី​ សមណៈ​ក្តី​ ឬ​អ្នក​សូម​ឯទៀត​ក្តី​ ​ដោយ​ពាក្យ​កុហក ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គលថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ ជេរសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ដោយ​វាចា​ក្តី​ ​មិន​ឲ្យ​ភោជន ​ក្នុង​វេលា​ភត្តកាល ​ដែល​គួរ​ទំនុក​បម្រុង​ក្តី​ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គលថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​ត្រូវ​មោហៈរួបរឹត​ហើយ​ កាលស្វែង​រក​ចំពោះទ្រព្យ​ណា​មួយ​ ​ក៏​និយាយ​បោកប្រាស់ ​ដោយ​ពាក្យ​មិន​ពិត (​នឹង​ស្រ្តី) ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ ​លើ​កតំកើងខ្លួន​ឯង​ ឬបន្តុះបង្អាប់​ពួក​ជន​​ដទៃ​ តែខ្លួនជា​អ្នក​សាបសូន្យ (​ចាក​គុណវុឌ្ឍិ) ​ព្រោះ​ការតំកើង ​និង​ការ​បន្តុះបង្អាប់​របស់​ខ្លួន ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ កោងកាច​ក្តី​ ស្មូ​រក​ន្ទ្រឹស​ក្តី​ ​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​អាក្រក់​ក្តី​ កំណាញ់​ក្តី​ អំនួត​ក្តី​ ​មិន​អៀនខ្មាស​ក្តី​ ​មិន​ខ្លាច​បាប​ក្តី​ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គលថោទាប ។ បុគ្គល​ណា​ ជេរប្រទេចព្រះពុទ្ធ ឬសាវ័ក​របស់​ព្រះពុទ្ធ ឬបរិពា្វជក ឬ​ក៏​គ្រហស្ថ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប ។ បុគ្គល​ណា​ ​មិន​មែនជាអរហន្ត​ទេ តែប្តេជា្ញ (ខ្លួន) ​ថា​ជា​អរហន្ត បុគ្គល​នោះ​ ជាចោរ​ក្នុង​លោក ព្រមទាំង​ព្រហ្មលោក ​នេះ​ឯង​ជាបុគ្គល​ថោកទាប​បំផុត​ ។ បុគ្គលថោកទាប​ទាំង​នេះ​ឯង​ តថាគត​បាន​ប្រកាស​ហើយ​ បុគ្គល​មិន​មែនថោក​ទាប ​ព្រោះ​ជាតិ ​មិន​មែន​ជាព្រាហ្មណ៍​ព្រោះ​ជាតិទេ បុគ្គល​ថោកទាប ​ព្រោះ​កម្ម ជា​ព្រាហ្មណ៍ ​ក៏​ព្រោះ​កម្ម ។ អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​ដឹង​នូវ​សេចក្តី​នោះ​ ​ដោយ​ពាក្យ​នេះ​ចុះ ​ដូច​ឧទាហរណ៍​នេះ​ឯង​ កូន​របស់​មនុស្សចណ្ឌាល ​មាន​ឈ្មោះ​បា្រកដថា សោបាកមាតង្គៈ មាតង្គកុមារ​នោះ​ ​បាន​នូវ​យស​ដ៏​ប្រសើរ ​ដែល​គេ​បាន​ដោយ​ក្រក្រៃលែង ​ពួក​ក្សត្រ ព្រាហ្មណ៍ជាច្រើន តែងមកកាន់​ទី​បំរើ​របស់​កុមារ​នោះ​ ។ មាតង្គកុមារ​នោះ​ ​ឡើង​កាន់យាន ​គឺ​សមាបត្តិ ៨ អាច​ឲ្យ​ទៅ​កាន់​ទេវលោក បា្រស​ចាក​ធូលី ​គឺ​កិលេស ជាផ្លូវធំ នឿយណាយ​នឹង​កាមរាគ​ហើយ​ ​ទៅ​កើត​ក្នុង​ព្រហ្មលោក ។ ជាតិ ​មិន​មែនឃាត់មាតង្គៈ​នោះ​ ​ចាក​ការ​កើត​ក្នុង​ព្រហ្មលោក​ទេ ។ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ជាផៅពង្ស​ព្រោះ​មន្ត ​កើត​ក្នុង​ត្រកូល​អ្នក​រៀនមន្ត ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ​រមែង​ប្រាកដ​ក្នុង​បាបកម្ម​ទាំងទ្បាយ​រឿយ ៗទុគ្គតិ​ដែល​អ្នក​ផង​គួរ​តិះដៀល ​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន​ក៏​មាន​ ​ក្នុង​បរលោក​ក៏​មាន​ (​ព្រោះ​បាបកម្ម​ជាបច្ច័យ) ។ ជាតិ ​មិន​មែនឃាត់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ទាំង​នោះ​ ​ចាក​ទុគ្គតិ ឬ​ចាក​ការតិះដៀលទេ ។ បុគ្គល​មិន​មែន​ថោកទាប ​ព្រោះ​ជាតិ ​មិន​មែន​ជាព្រាហ្មណ៍ ​ព្រោះ​ជាតិទេ បុគ្គល​ថោកទាប ​ព្រោះ​កម្ម ជាព្រាហ្មណ៍ ​ក៏​ព្រោះ​កម្មដែរ ។ [១៤] ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ត្រាស់យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ អគ្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ​ក៏​ក្រាប​បង្គំទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ភ្លឺច្បាស់ណាស់ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ភ្លឺច្បាស់ណាស់ ធម៌​ដែល​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ទ្រង់​សំដែង​ហើយ​ ​ដោយ​អនេក​បរិយាយ​យ៉ាង​នេះ​ ​ដូច​គេ​ផ្ងារ​នូវ​របស់​ដែរ​ផ្កា​ប់ ឬ​ដូច​គេ​បើក​បង្ហាញ​របស់​ដែល​កំបាំង ពុំ​នោះ​ ​ដូច​គេ​ប្រាប់ផ្លូវ​ដល់​អ្នក​វង្វេងផ្លូវ ពុំ​នោះ​សោត ​ដូច​គេ​បំភ្លឺ​ប្រ​ទី​បប្រេង ​ក្នុង​ទី​ងងឹត ​ដោយ​គិតថា មនុស្ស​អ្នក​មាន​ចក្ខុ មើលឃើញ​រូបទាំងឡាយ​បាន​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នេះ​ ​សូម​ដល់​នូវ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ផង​ ព្រះធម៌​ផង​ ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ផង​ ជាសរណៈ ​សូម​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ជ្រាប​នូវ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​ថា​ជា​ឧបាសក ​អ្នក​ដល់​នូវ​សរណគមន៍ ស្មើ​ដោយ​ជីវិត ចាប់ដើមអំពី​ថ្ងៃ​នេះ​ទៅ​ ។ ចប់ វសលសូត្រ ​ទី​៧ ។ === មេត្តសូត្រ ​ទី​៨ === [១៥] កិច្ចណា ​ដែល​អរិយបុគ្គល ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​ចំណែក​នៃ​ធម៌​ដ៏​ស្ងប់រម្ងាប់ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន (​បាន​ធ្វើ​ហើយ​) កិច្ច​នោះ​ កុលបុត្រ​អ្នក​ឈ្លាស​ក្នុង​ប្រយោជន៍ ​គួរ​ធ្វើ​ (កុលបុត្រ​នោះ​) ​គួរ​ជា​អ្នក​អាចហ៊ាន​ផង​ ​មាន​កាយវាចា​ត្រង់​ផង​ ​មាន​ចិត្ត​ត្រង់​ល្អ​ផង​ ជាបុគ្គល​ប្រដៅ​ងាយ​ផង​ ​មាន​សភាព​ទន់ភ្លន់​ផង​ ​មិន​មិន​មានះ​ដ៏​ក្រៃ​លែង​ផង​ ។ ជា​អ្នក​សន្ដោស​ផង​ ​គេ​ចិញ្ចឹម​ងាយ​ផង​ ​មិន​មាន​កិច្ចកង្វល់​ផង​ ប្រព្រឹត្ត​ស្រាលព្រម​ផង​ ​មាន​ឥន្រ្ទិយ​ស្ងប់​ផង​ ​មាន​ប្រាជ្ញា​ចាស់​ផង​ ​មិន​ឆ្គាំឆ្គង​ផង​ ​មិន​ជាប់​ចំពាក់​ក្នុង​ត្រកូល​ទាំងឡាយ​ផង​ ។ វិញ្ញូជន​ទាំងឡាយ ​គប្បី​តិះដៀល​នូវ​ជន​ទាំងឡាយ​​ដទៃ​ ​ដោយ​កម្មណា ​មិន​គួរ​ប្រព្រឹត្ត​ធ្វើ​នូវ​កម្ម​នោះ​ ​ដែល​ជា​កម្មលាមក សូម្បី​តិច​តួច (​ ​ហើយ​គប្បី​ផ្សាយ​មេត្តា​ចិត្ត​ ចំពោះ​ពួក​សត្វ​ថា) ​សូម​ឲ្យ​ពួក​សត្វ​ទាំងពួង ​មាន​សេចក្ដីសុខ ​មាន​សេចក្ដី​កេ្សមក្សាន្ត ​មាន​ខ្លួន​ដល់​នូវ​សេចក្ដីសុខ​ចុះ ​ពួក​សត្វ​ដែល​មាន​ជីវិត​ ឥត​មាន​សេសសល់ ទោះ​សត្វ​ជា​អ្នក​មាន​សេចក្តី​តក់ស្លុត ​គឺ​នៅ​មាន​តណ្ហា​ក្តី​ ជា​អ្នក​មាំមួន ​គឺ​ឥត​មាន​តណា្ហ​ក្តី​ ​ពួក​សត្វ​ដែល​មាន​កាយ​វែង​ក្តី​ ធំ​ក្តី​ ​មាន​កាយ​យ៉ាងកណ្តាល​ក្តី​ ខ្លី​ក្តី​ ស្គម​ក្តី​ ធាត់​ក្តី​ ​ពួក​សត្វ​ដែល​យើង​ឃើញ​ក្តី​ ​មិន​ឃើញ​ក្តី​ ​ពួក​សត្វ​ដែល​នៅ​ក្នុង​ទី​ឆ្ងាយ​ក្តី​ ​ក្នុង​ទី​ជិត​ក្តី​ ​កើត​រួច​ហើយ​ក្តី​ ​កំពុង​ស្វែង​រក​កំណើត​ក្តី​ ​សូម​ឲ្យ​សត្វ​ទាំង​អស់​ (​នោះ​) ​មាន​ខ្លួន​ដល់​នូវ​សេចក្តី​សុខចុះ​ ។ ​សត្វ​​ដទៃ​ ​មិន​គួរ​កំហែង​បៀតបៀន​សត្វ​​ដទៃ​​ឡើយ​ ​មិន​គួរ​មើលងាយ​គេ​តិច​តួច ​ក្នុង​ទី​ណា​មួយ​ឡើយ​ ​មិន​គួរ​ប្រាថា្ន​នូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ ​ដល់​គ្នា​នឹង​គ្នា ​ដោយ​សេចក្តី​ក្រេវក្រោធ ​ដោយ​សេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់​ចិត្ត​ឡើយ​ ។ មាតាថ្នមរក្សាបុត្ត ​ដែល​កើត​អំពីខ្លួន ជាបុត្ត​តែ​មួយ​ ​ដោយ​អាយុ ​គឺ​ថា សូម្បីជីវិត​ក៏​ហ៊ានលះបង់ ​ក្នុង​ការ​រក្សា​នូវ​បុត្ត​បាន​ យ៉ាងណាមិញ បុគ្គល​គួរ​ចម្រើន​មេត្តា​ចិត្ត​ ​មិន​មាន​ប្រមាណ ចំពោះ​ពួក​សត្វ​ទាំងពួង ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ឯង​ បុគ្គល​គួរ​ចម្រើន​មេត្តា​ចិត្ត​ ​មិន​មាន​ប្រមាណ ជាធម៌​មិន​ចង្អៀត ​មិន​មាន​ពៀរ ​មិន​មាន​ស​ត្រូវ​ ​ទៅ​ក្នុង​លោក​ទាំង​អស់​ ទាំង​ខាង​លើ​ ​ខាង​ក្រោម ទាំងទទឹង ​គឺ​ត្រង់​កណ្តាល​ផង​ (បុគ្គល​អ្នក​ចម្រើន​មេត្តា​ចិត្ត​នោះ​) ទោះឈរ​ក្តី​ ​ដើរ​ក្តី​ អង្គុយ​ក្តី​ ដេក​ក្តី​ ជា​អ្នក​មាន​សេចក្តី​ងោកងក់​ទៅ​ប្រាស​ហើយ​ ​គឺ​ជា​អ្នក​មិន​ដេកលក់ ​អស់​កាល​ត្រឹមណា ​គួរ​ដំកល់​នូវ​មេតា្តនុស្សតិនុ៎ះ (​អស់​កាល​ត្រឹមណោះ) ។ ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​ពោល​នូវ​ដំណើរ​នុ៎ះ ​ថា​ជា​ព្រហ្មវិហារ ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ។ (បុគ្គល​ដែល​មាន​មេត្តា​ព្រហ្មវិហារ) ​មិន​អាស្រ័យ​នូវ​ទិដ្ឋិ ជា​អ្នក​មាន​សីល ប្រកប​ដោយ​ទស្សនសម្បិត្ត ​គឺ​សោតាបត្តិមគ្គ ​បន្ទោបង់​នូវ​សេចក្តី​ត្រេកអរ​ក្នុង​កាមទាំងឡាយ ​ដោយ​សកទាគាមិមគ្គ ​និង​អនាគាមិមគ្គ ​រមែង​មិន​មក​កាន់​គព្ភសេយ្យាសន៍ ​គឺ​ថា ​មិន​មក​កើត​ក្នុង​គភ៌ទៀត​ឡើយ​ ។ ចប់ មេត្តសូត្រ ​ទី​៨ ។ === ហេមវតសូត្រ ​ទី​៩ === [១៦] (សាតាគិរយក្ស ​ពោល​ថា) ​ថ្ងៃ​នេះ​ ជា​ថ្ងៃ​ឧបោសថ​ទី​ ១៥ រាត្រីទិព្វ​ប្រាកដ​ហើយ​ ណ្ហើយចុះ យើងទាំងឡាយ ​នឹង​ទៅ​គាល់​ព្រះគោតម ជាសាស្តា ​មាន​ព្រះនាម​មិន​ថោកថយ ។ (ហេមវតយក្ស ​សួរ​ថា) ព្រះហឫទ័យ (​របស់​ព្រះគោតម) តាំង​នៅ​ល្អ​ ​នឹង​ធឹង ​ក្នុង​សត្វ​ទាំង​អស់​ទេឬ តម្រិះ​របស់​ព្រះអង្គ ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្ទាត់​ជំនាញ ​ក្នុង​ឥដ្ឋារម្មណ៍  ​និង​អនិដ្ឋារម្មណ៍​ហើយ​ឬ ។ (សាតាគិរយក្ស ​ពោល​ថា) ព្រះហឫទ័យ ​របស់​ព្រះគោតម​នោះ​ តាំង​នៅ​ល្អ​ ​នឹង​ធឹង ​ក្នុង​ពួក​សត្វ​ទាំង​អស់​ ​មួយ​ទៀត តម្រិះ​ព្រះអង្គ ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្ទាត់​ជំនាញ ​ក្នុង​ឥដ្ឋារម្មណ៍ ​និង​អនិដ្ឋារម្មណ៍​ហើយ​ ។ (ហេមវតយក្ស ​សួរ​ថា) ព្រះគោតម ​មិន​កាន់​យក​វត្ថុ ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ​ទេឬ ព្រះអង្គ​សង្រួម​ក្នុង​ពួក​សត្វ​ ឬឆ្ងាយ​ចាក​សេចក្តី​ប្រមាទឬ ​មិន​បោះបង់​ចោល​ឈាន​ទេឬ ។ (សាតាគិរយក្ស ​ពោល​ថា) ព្រះគោតម​នោះ​ ​មិន​កាន់​យក​វត្ថុ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ​ទេ ​មួយ​ទៀត ព្រះអង្គ​សង្រួម​ក្នុង​ពួក​សត្វ​ ទាំងឆ្ងាយ​ចាក​សេចក្តី​ប្រមាទ​ហើយ​ ជាព្រះពុទ្ធ ​មិន​បោះបង់​ឈាន​ចោល​ឡើយ​ ។ (ហេមវតយក្ស ​សួរ​ថា) ព្រះសមណគោតម ​មិន​ពោល​ពាក្យ​កុហកទេឬ ​មាន​គន្លង​នៃ​ពាក្យ​មិន​អស់​ទេឬ (​មិន​ពោល​ផរុសវាចា) ​មិន​ពោល​ពាក្យ​ញុះញុង់ទេឬ ​មិន​ពោល​ពាក្យ​ឥតប្រយោជន៍ទេឬ ។ (សាតាគិរយក្ស ​ពោល​ថា) ព្រះសមណគោតម​នោះ​ ​មិន​ពោល​ពាក្យ​កុហកទេ ​មួយ​ទៀត ​មាន​គន្លង​នៃ​ពាក្យ​មិន​ចេះ​អស់​ ទាំង​មិន​ចេះ​ពោល​ពាក្យ​ញុះញង់ទេ តែង​ពោល​ពាក្យ​មាន​ប្រយោជន៍ ​ដោយ​បញ្ញា ។ (ហេមវតយក្ស ​សួរ​ថា) ព្រះពុទ្ធ​មិន​ត្រេកអរ​ក្នុង​កាមទេឬ ព្រះហឫទ័យ​មិន​ល្អ​ក់ទេឬ ព្រះអង្គ​កន្លង​បង់​នូវ​មោហៈ​ហើយ​ឬ ​មាន​បញ្ញាចក្ខុ ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយឬ ។ (សាតាគិរយក្ស ​ពោល​ថា) ព្រះពុទ្ធ​នោះ​ ​មិន​ត្រេកអរ​ក្នុង​កាមទាំងឡាយ​ទេ ទាំងព្រះហឫទ័យ​សោត ​ក៏​មិន​ល្អ​ក់ ព្រះអង្គ​កន្លង​បង់​នូវ​មោហៈ​ទាំង​អស់​ ជាព្រះពុទ្ធ ​មាន​បញ្ញាចក្ខុ ​ក្នុង​ធម៌ទាំងឡាយ ។ (ហេមវតយក្ស ​សួរ​ថា) ព្រះពុទ្ធ បរិបូណ៌​ដោយ​វិជ្ជា​ឬ ​មាន​ចរណៈ​ដ៏​បរិសុទ្ធ ប្រពៃឬ អាសវៈ​ទាំងឡាយ ​របស់​ព្រះអង្គ​អស់​ហើយ​ឬ ការ​កើត​ក្នុង​ភពថ្មីទៀត ​មិន​មាន​ទេឬ ។ (សាតាគិយក្ស ​ពោល​ថា) ព្រះគោតមបរិបូណ៌​ដោយ​វិជា្ជ​ទាំង​មាន​ចរណៈ​ដ៏​បរិសុទ្ធ​ប្រពៃ អាសវៈ​ទាំង​អស់​ ​របស់​ព្រះអង្គ​អស់​ហើយ​ ភពថ្មី​របស់​ព្រះអង្គ ​មិន​មាន​ទៀត​ឡើយ​ ។ ព្រះហឫទ័យ ​របស់​ព្រះមុនី បរិបូណ៌​ដោយ​កម្ម​ផង​ ​ដោយ​គន្លង​នៃ​ពាក្យ​ផង​ ណ្ហើយចុះ យើង​នឹង​ទៅ​គាល់ព្រះគោតម ​ដែល​បរិបូណ៌​ដោយ​វិជា្ជ ​និង​ចរណៈ ។ អ្នក​ចូរ​មក យើង​នឹង​ទៅ​គាល់ព្រះគោតម ​ដែល​មាន​ព្រះជង្ឃា ​ដូច​ជា​ស្មង​នៃ​សត្វ​រមាំង ​មាន​ព្រះកាយ​ស្គម ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​អាហារ​តិច​ ​មិន​ឡេះឡោះ [​មិន​លោភ​ក្នុង​អាហារ​ដោយ​ឆន្ទរាគៈ ។] ជា​អ្នក​ស្ងប់ស្ងៀម ដុត​កំដៅកិលេស​ក្នុង​ព្រៃ​ ។ យើង​នឹង​ចូរ​ទៅ​គាល់ ​ហើយ​សួរ​នូវ​ការ​រួច​ចាក​អន្ទាក់​នៃ​មច្ចុ ចំពោះ​ព្រះអង្គ ជា​អ្នក​ប្រសើរ ត្រាច់​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​ជា​សត្វ​សីហៈ ​មិន​អាឡោះ​អាល័យ​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ ។ យើង​នឹង​សួរ​នូវ​ព្រះគោតម ជា​អ្នក​ប្រាប់​ចង្អុលបង្ហាញ ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ធម៌​ទាំងពួង ជាព្រះពុទ្ធ ​កន្លង​បង់​នូវ​ពៀរ ​និង​ភ័យ ។ (ហេមវតយក្ស ​សួរ​ថា) ​សត្វ​លោក​កើត​ឡើង​ព្រោះ​អ្វី ​ធ្វើ​សេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល​ព្រោះ​អ្វី ​សត្វ​លោក​ប្រកាន់​នូវ​អ្វី​ ​សត្វ​លោក​លំបាក​ព្រោះ​អ្វី ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​ហេមវតៈ) ​សត្វ​លោក​កើត​ឡើង​ព្រោះ​វត្ថុ ៦ ​ធ្វើ​សេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល​ព្រោះ​វត្ថុ ៦ ​សត្វ​លោក​ប្រកាន់​មាំ​នូវ​វត្ថុ ៦ ​សត្វ​លោក​លំបាក​ព្រោះ​វត្ថុ ៦ ។ ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នឹង​សួរ​នូវ​ផ្លូវជា​ទី​នាំ​ទៅ​ ​សូម​ព្រះអង្គ​ប្រាប់ ការប្រកាន់មាំ ​ដែល​នំា​ឲ្យ​សត្វ​លោកលំបាក តើ​ដូច​ម្តេច ​សត្វ​លោក តែង​រួច​ស្រឡះ​ចាក​ទុក្ខ ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច ។ កាមគុណ ៥ ​មាន​មនោជាគំរប់ ៦ ​ក្នុង​លោក ​ដែល​តថាគត​សំដែង​ហើយ​ ​សត្វ​លោក​កម្ចាត់​បង់​ហើយ​ ​នូវ​ឆន្ទៈ​ក្នុង​កាមគុណនុ៎ះ តែង​រួច​ស្រឡះ​ចាក​ទុក្ខ យ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។ ផ្លូវជា​ទី​នាំ​ទៅ​នូវ​សត្វ​លោក​នុ៎ះ តថាគត​បាន​ប្រាប់​ហើយ​ ​ដល់​អ្នក​ទាំងឡាយ តាមពិត តថាគត​នឹង​ប្រាប់​នូវ​ផ្លូវនុ៎ះ ​ដល់​អ្នក​ទាំងឡាយ​ ​សត្វ​លោក​តែង​រួច​ស្រឡះ​ចាក​ទុក្ខយ៉ាង​នេះ​ ។ ក្នុង​លោក​នេះ​ នរណាហ្ន៎ ឆ្លងអន្លង់​បួន​បាន​ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ នរណាហ្ន៎ ឆ្លង​នូវ​សមុទ្រ ​គឺ​សង្សារ​បាន​ នរណាហ្ន៎ ​មិន​លិច​ចុះ​ក្នុង​ជំរៅ ​គឺ​សង្សារ ​ដែល​មិន​មាន​ទី​ពឹង ​មិន​មាន​ទី​តោង ។ បុគ្គលបរិបូណ៌​ដោយ​សីល ​មាន​បញ្ញា ​មាន​ចិត្ត​ជាសមាធិ ជា​អ្នក​សំគាល់​នូវ​ត្រៃ​សិក្ខា ​ក្នុង​សន្តាន ​មាន​ស្មារតី​សព្វកាល​ ​រមែង​ឆ្លង​អន្លង់ ​ដែល​ឆ្លង​បាន​ដោយ​ក្រ (​បុគ្គល​ណា​) វៀរ​ចាក​កាមសញ្ញា ​កន្លង​ផុត​សំយោជនៈ​ទាំង​អស់​ ​មាន​សេចក្តី​ត្រេកអរ ​ក្នុង​ភព​អស់​ហើយ​ បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​លិចចុះ​ក្នុង​ទី​ជ្រៅ ​គឺ​សង្សារ ។ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​មើល​បុគ្គល​នោះ​ ​មាន​ប្រាជ្ញា​ជ្រាលជ្រៅ ឃើញ​នូវ​ប្រយោជន៍​ដ៏​ល្អិត ​មិន​មាន​កង្វល់ ​មិន​ជាប់​ចំពាក់ ​ក្នុង​កាមភព ផុតស្រឡះ​ចាក​កិលេស​ទាំងពួង ​អ្នក​ស្វែង​រក​ប្រយោជន៍​ដ៏​ធំ ចំពោះ​កុសលកម្ម​ទាំងឡាយ ​ក្នុង​ផ្លូវ​ដ៏​ជាទិព្វ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​មើល​បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​ឈ្មោះ​មិន​ថយថោក ឃើញ​នូវ​ប្រយោជន៍​ដ៏​ល្អិត ​ឲ្យ​នូវ​ប្រាជ្ញា ​មិន​ជាប់​ក្នុង​សេចក្តី​អាឡោះអាល័យ​ក្នុង​កាម ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​ដឹង​ហេតុ​សព្វគ្រប់ ស្វែង​រក​ប្រយោជន៍​ដ៏​ធំ ចំពោះ​កុសលកម្ម​ទាំងឡាយ ​ក្នុង​ផ្លូវ​ដ៏​ប្រសើរ ។ ឱហ្ន៎ ​ថ្ងៃ​នេះ​ យើង​បាន​ឃើញ​ល្អ​ ជាពេលភ្លឺស្វាង​ល្អ​ ជាពេល​នៃ​អរុណ​ល្អ​ ​ពួក​យើង​បាន​ឃើញ​ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ដែល​ព្រះអង្គ​ឆ្លងអន្លង់​បាន​ហើយ​ ​មិន​មាន​អាសវៈ ។ ​ពួក​យក្ស​ទាំង​មួយ​ពាន់​នាក់​នេះ​ ជា​អ្នក​មាន​ឫទ្ធិ ​មាន​យស​ទាំង​អស់​គ្នា ​បាន​ដល់​នូវ​ព្រះសម្ពុទ្ធ​នោះ​ ជាសរណៈ ព្រះអង្គ​ជាសាស្តា​ដ៏​ប្រសើរ ​របស់​យើង​ខ្ញុំ​ទាំងឡាយ ។ យើង​ខ្ញុំ​ទាំង​នោះ​ ​នឹង​ត្រាច់​ទៅ​កាន់​ស្រុកតូច [ទេវគ្រាម ទេវបព៌ត ។ អដ្ឋកថា ។] ស្រុកធំ ភ្នំតូច ភ្នំធំ ក្រាបថ្វាយ​បង្គំព្រះសម្ពុទ្ធ​ផង​ ​នូវ​សភាព​ដ៏​ល្អ​របស់​ព្រះធម៌​ផង​ ។ ចប់ ហេមវតសូត្រ ​ទី​៩ ។ === អាឡវកសូត្រ ​ទី​១០ === [១៧] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ក្នុង​លំនៅ​របស់​អាឡវកយក្ស ​ក្បែរ​ក្រុង​អាឡវី ។ គ្រា​នោះ​ឯង​ អាឡវកយក្ស ចូល​ទៅ​រក​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ ​ក៏​ពោល​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដូច្នេះថា នែសមណៈ ​ចូរ​ចេញ​ទៅ​ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ប្រពៃ​ហើយ​ អាវុសោ ​ហើយ​ក៏​ស្តេច​ចេញ​ទៅ​ ។ អាឡវកយក្ស ​ពោល​ថា នែសមណៈ ​ចូរ​ចូល​មក​វិញ​ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា ​ប្រពៃ​ហើយ​ អាវុសោ ​ហើយ​ក៏​សេ្តច​ចូលមក ។ អាឡវកយក្ស ​ពោល​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដូច្នេះទៀត ជាគំរប់ ២ ដងថា នែសមណៈ ​ចូរ​ចេញ​ទៅ​ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ប្រពៃ​ហើយ​ អាវុសោ​ ​រួច​ក៏​ស្តេច​ចេញ​ទៅ​ ។ អាឡវកយក្ស​ ​ពោល​ថា នែសមណៈ ​ចូរ​ចូល​មក​វិញ​ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ប្រពៃ​ហើយ​ អាវុសោ​ ​ហើយ​ក៏​ស្តេចចូល​មក ។ អាឡវកយក្ស​នោះ​ ​ពោល​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ដូច្នេះ​ទៀត ជាគំរប់ ៣ ដងថា នែសមណៈ ​ចូរ​ចេញ​ទៅ​ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ប្រពៃ​ហើយ​ អាវុសោ ​ហើយ​ក៏​ស្តេច​ចេញ​ទៅ​ ។ អាឡវកយក្ស ​ពោល​ថា នែសមណៈ ​ចូរ​ចូល​មក​វិញ​ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា ​ប្រពៃ​ហើយ​ អាវុសោ ​ហើយ​ក៏​សេ្តច​ចូលមក​វិញ​ ។ អាឡវកយក្ស ​ពោល​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ដូច្នេះទៀត ជាគំរប់ ៤ ដងថា នែសមណៈ​ ​ចូរ​ចេញ​ទៅ​ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​អាវុសោ តថាគត​នឹង​មិន​ចេញ​ទៅ​ទេ អំពើណា​ដែល​អ្នក​​ត្រូវ​​ធ្វើ​ ​ចូរ​អ្នក​ធ្វើ​អំពើ​នោះ​ចុះ ។ នែសមណៈ​ខ្ញុំ​នឹង​សួរ​ប្រស្នា​ចំពោះលោក បើលោក​មិន​ដោះស្រាយ​ឲ្យ​យើងទេ យើង​នឹង​ធ្វើ​ចិត្ត​លោក​ឲ្យ​រវើរវាយ ឬហែក​ហ្ឫទ័យ​របស់​លោក ឬ​ក៏​ចាប់​ជើងគ្រវែង​ចោល​ទៅ​ត្រើយម្ខាង​ទន្លេគង្គា ។ ​ម្នាល​អាវុសោ តថាគត​មិន​ឃើញ​អ្នក​ណា ​ដែល​ធ្វើ​ចិត្ត​នៃ​តថាគត​ឲ្យ​រវើរវាយ​បាន​ ឬហែក​ហ្ឫទ័យ ឬ​ក៏​ចាប់​ជើងគ្រវែង​ចោល​ទៅ​ត្រើយ​ម្ខាងទន្លេគង្គា ​ក្នុង​មនុស្ស​លោក ព្រមទាំង​ទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ​ក្នុង​ព​ពួក​សត្វ​ ព្រមទាំង​សមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្ស​ជាសម្មតិទេព ​និង​មនុស្ស​ដ៏​សេស​ឡើយ​ ​ម្នាល​អាវុសោ ​អ្នក​ប្រាថា្ន​នឹង​សួរ​យ៉ាងណា ​ចូរ​សួរ​មកចុះ ។ គ្រា​នោះ​ឯង​ អាឡវកយក្ស ​បាន​ពោល​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ដោយ​គាថា ដូច្នេះថា [១៨] ​ក្នុង​លោក​នេះ​ អ្វីជាទ្រព្យ​ដ៏​ប្រសើរ ​របស់​បុរស អ្វី​ដែល​គេ​ប្រព្រឹត្ត​ល្អ​ហើយ​ ​តែង​នាំ​សេចក្តី​សុខ​មក​ឲ្យ​ អ្វី​មាន​រសឆ្ងាញ់​ពិសាជាង​រសទាំងឡាយ ​បណ្ឌិត​ហៅ​ជីវិត​នៃ​អ្នក​រស់​នៅ​បែបណា ​ថា​ជា​ជីវិតប្រសើរ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​) ​ក្នុង​លោក​នេះ​ សទ្ធា ជាទ្រព្យ​ដ៏​ប្រសើរ​របស់​បុរស ធម៌​ដែល​គេ​ប្រព្រឹត្ត​ល្អ​ហើយ​ តែង​នាំ​សេចក្តី​សុខ​មក​ឲ្យ​ ​ពាក្យ​សត្យ​មាន​រស​ឆ្ងាញ់ពិសា​ជាងរស​ទាំងឡាយ​ ​បណ្ឌិត​ហៅ​ជីវិត​នៃ​អ្នក​រស់​នៅ​ដោយ​បញ្ញា ​ថា​ជា​ជីវិតប្រសើរ​ ។ បុគ្គលឆ្លងអន្លង់​បាន​ដោយ​អ្វី ឆ្លង​មហាសមុទ្រ​បាន​ដោយ​អ្វី ​កន្លង​សេចក្តី​ទុក្ខ​បាន​ដោយ​អ្វី បរិសុទ្ធ​បាន​ដោយ​អ្វី​ ។ បុគ្គលឆ្លងអន្លង់​បាន​ដោយ​សទ្ធា ឆ្លងមហាសមុទ្រ​បាន​ដោយ​សេចក្តី​មិន​ប្រមាទ ​កន្លង​សេចក្តី​ទុក្ខ​បាន​ដោយ​ព្យាយាម បរិសុទ្ធ​បាន​ដោយ​ប្រាជា្ញ ។ បុគ្គល​បាន​នូវ​ប្រាជា្ញ​ដោយ​អ្វី ​បាន​នូវ​ទ្រព្យ​ដោយ​អ្វី ​ដល់​នូវ​សេចក្តី​សរសើរ​ដោយ​អ្វី ចង​នូវ​មិត្ត​ទាំងឡាយ​បាន​ដោយ​អ្វី​ បុគ្គល​ចេញ​ចាក​លោក​នេះ​ ​ទៅ​កាន់​លោក​ខាង​មុខ ​ហើយ​មិន​សោយសោក​ក្នុង​លោក​ខាង​មុខ​ដោយ​អ្វី ។ បុគ្គលជឿធម៌​របស់​ព្រះអរហន្ត ​ស្តាប់​ដោយ​គោរព​ ជា​អ្នក​មិន​ប្រមាទ ​មាន​បញ្ញា​ពិចារណា​ ​រមែង​បាន​នូវ​ប្រាជ្ញ [ហេតុ​ឲ្យ​បាន​បញ្ញា ៤ យ៉ាង​គឺ​ ១. សទ្ធា, ២. ​ស្តាប់​ដោយ​គោរព, ៣. អប្បមាទ, ៤. វិចក្ខណៈ ការ​ពិចារណា​ ។] ដើម្បី​ដល់​ព្រះនិព្វាន បុគ្គល​មាន​ការងារ​ដ៏​សម​គួរ​ ​មាន​ធុរៈ [ព្យាយាម​ផ្លូវ​ចិត្ត​ ។]​ ​មាន​ព្យាយាម​ប្រឹងប្រែង [ព្យាយាម​ផ្លូវកាយ ។ អដ្ឋកថា ។] ​រមែង​បាន​នូវ​ទ្រព្យ​ បុគ្គល​ដល់​នូវ​សេចក្តី​សរសើរ ​ដោយ​សច្ចៈ បុគ្គល​កាល​ឲ្យ​ ​រមែង​ចង​នូវ​មិត្តទាំងឡាយ​បាន​ ។ ធម៌ទាំង ៤ ​នេះ​ ​គឺ​សច្ចៈ ១ ធម្មៈ (បញ្ញា) ១​ ធីតិ​ (ព្យាយាម) ១ ចាគៈ (ការបរិច្ចាគ) ១ ​របស់​បុគ្គល​ណា​មាន​សទ្ធា​ ​នៅ​គ្រប់គ្រងផ្ទះ​ ​បុគ្គល​នោះ​ឯង​ ​រមែង​មិន​សោយ​សោក​ ​ក្នុង​លោក​ខាង​មុខ ។ អញ្ជើញ​អ្នក​ទៅ​សួរ​ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ជាច្រើន​​ដទៃ​​ទៀតចុះ​ បើ​មាន​ធម៌​ដទៃ​​ទៀត ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​ឲ្យ​ក្រៃលែង​ជាងសច្ចៈ ទមៈ ចាគៈ ខន្តិ  ​ទៅ​ទៀត ។ ឥឡូវ​នេះ​ ​ខ្ញុំ​ចាំបាច់​សួរ​ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ជាច្រើន​ធ្វើ​អ្វីទៀត (​ព្រោះ​) ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ​ ​ខ្ញុំ​ដឹង​ប្រយោជន៍ ​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​លោក​ខាង​មុខ​ច្បាស់​ហើយ​ ព្រះពុទ្ធ ​ទ្រង់​ស្តេចមកកាន់​ដែនអាឡវី ដើម្បីគង់​នៅ​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ហើយ​ ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ដឹង​ច្បាស់​ហើយ​ថា​ ទាន​ដែល​បុគ្គល​ឲ្យ​ហើយ​ ចំពោះ​ព្រះសម្ពុទ្ធណា ​ថា​ជា​ទាន​មាន​ផលច្រើន ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នឹង​ត្រាច់​ទៅ​អំពីស្រុក ​ទៅ​កាន់​ស្រុក​ អំពីបុរី​ទៅ​កាន់បុរី ​សូម​ថ្វាយបង្គំ​នូវ​ព្រះសម្ពុទ្ធ (​នោះ​) ​ផង​ ​នូវ​សភាព​ដ៏​ល្អ​របស់​ព្រះធម៌​ផង​ ។ ចប់ អាឡវកសូត្រ ​ទី​១០ ។ === វិជយសូត្រ ​ទី​១១ === [១៩] ថាបើបុគ្គល​ដើរ​ក្តី​ ឈរ​ក្តី​ អង្គុយ​ក្តី​ ដេក​ក្តី​ ​រមែង​បត់ចូល លា​ចេញ​ ​នេះ​ជា​ការកំរើកកាយ ។ កាយប្រកប​ដោយ​ឆ្អឹង ​និង​សរសៃទាំងឡាយ​ គ្រប​ដណ្តប់​ដោយ​ស្បែក ​និង​សាច់ បិទបាំង​ដោយ​សម្បុរ​ថ្ងៃ​ ​មិន​ប្រាកដ​តាមពិត ។ កាយពេញ​ដោយ​ពោះវៀន​ផង​ ពេញ​ដោយ​អាហារថ្មី​ផង​ ​ដោយ​ដុំ​ថ្លើម​ផង​ ​ដោយ​ក្រពះនោម​ផង​ ​ដោយ​បេះដូង​ផង​ ​ដោយ​សួត​ផង​ ​ដោយ​ទាច​ផង​ ​ដោយ​ក្រពះ​បាយ​ផង​ ​ដោយ​ទឹក​សំបោរ​ផង​ ​ដោយ​ទឹក​មាត់​ផង​ ​ដោយ​ញើស​ផង​ ​ដោយ​ខ្លាញ់ខាប់​ផង​ ​ដោយ​ឈាម​ផង​ ​ដោយ​ទឹក​រំអិល​ផង​ ​ដោយ​ទឹក​ប្រមាត់​ផង​ ​ដោយ​ខ្លាញ់រាវ​ផង​ ។ មួយ​ទៀត វត្ថុ​មិន​ស្អាត​ ​រមែង​ហូរ​ចេញ​តាមរន្ធ​ទាំង ៩ ​របស់​កាយ​នោះ​សព្វកាល ​គឺ​ព្រៀកភ្នែក ហូរ​ចេញ​អំពីភ្នែក មូលត្រចៀក​ហូរ​ចេញ​អំពីត្រចៀក ​ទឹក​សំបោរ​ហូរ​ចេញ​អំពី​ច្រមុះ ជួនណា​ ​ចេញ​តាមមាត់ ប្រមាត់ ​និង​ស្លេស្ម ​ក៏​ខ្ពុរ​ចេញ​តាមមាត់​ដែរ ញើស ​និង​ក្អែល​ហូរ​ចេញ​អំពីកាយ ។ មួយ​ទៀត កាយ​នោះ​ ​មាន​ក្បាលប្រហោង​ ពេញ​ដោយ​ខួរ​ក្នុង​ក្បាល ជនពាល​​ត្រូវ​អវិជ្ជា​រួបរឹត​ហើយ​ ​រមែង​សំគាល់​កាយ​នោះ​ថា​ល្អ​ កាលណា​កាយ​នោះ​ស្លាប់​ទៅ​ ដេក​នៅ​ហើមប៉ោង​ ​មាន​ពណ៌ខៀវ ​ត្រូវ​​គេ​បោះ​ចោល​ទៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ស្មសាន​ហើយ​ កាល​ណោះ ជន​ទាំងឡាយ​ជាញាតិ ​ក៏​លែង​រមិល​ ស្វាន ចចក ឆ្កែ ដង្កូវ ជញ្ជែង​ស៊ីកាយ​ស្លាប់​នោះ​ ចំណែក​ពួក​សត្វ​​ដទៃ​ ​មាន​ក្អែកត្មាត​ជាដើម ​ក៏​ចឹកស៊ី​នូវ​កាយស្លាប់​នោះ​ដែរ ។ ភិក្ខុ​ណា​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ជា​អ្នក​មាន​បញ្ញា ​បាន​ស្តាប់​នូវ​ពុទ្ធវចនៈ​ហើយ​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​រមែង​កំណត់​ដឹង​នូវ​កាយ​នោះ​ ​ព្រោះ​ឃើញ​ច្បាស់​តាមពិត ។ សរីរៈរស់​នេះ​ យ៉ាងណា សរីរៈ​ស្លាប់នុ៎ះ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ សរីរៈស្លាប់​នុ៎ះ យ៉ាងណា សរីរៈរស់​នេះ​ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ ​ភិក្ខុ​គប្បី​រំសាយ​នូវ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ក្នុង​កាយ​ ទាំង​ខាង​ក្នុង​ ទាំង​ខាង​ក្រៅ​ ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​មាន​បញ្ញា​ប្រាស​ចាក​ឆន្ទរាគ ​ដល់​នូវ​បទ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន ជា​ធម្មជាតិ​មិន​ស្លាប់ ​ចេញ​ចាក​វានៈ ​គឺ​តណ្ហា ជា​ធម្មជាតិ​ស្ងប់ ​មិន​ច្យុត ។ កាយ ​មាន​ជើងពីរ​នេះ​ ​មិន​ស្អាត​ ​មាន​ក្លិន​អសោចិ៍ ពេញ​ដោយ​សាកសព​ផ្សេង ៗ ហូរ​ចេញ​អំពីរន្ធ​នោះ​ ៗ ។ បុគ្គល​ណា​ ​មាន​កាយ​មាន​សភាពដូច្នេះ ​ហើយ​លើ​កដំកើង​ខ្លួន​ឯង​ មើលងាយ​បុគ្គល​​ដទៃ​ (បុគ្គល​នោះ​) គ្មាន​ធម្មជាតិ​អ្វី ​ក្រៅ​អំពីការ​មិន​ឃើញ (​នូវ​អរិយសច្ចៈ​ទេ) ។ ចប់ វិជយសូត្រ ​ទី​១១ ។ === មុនិសូត្រ ​ទី​១២ === [២០] ភ័យ​កើត​អំពី​សេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល ធូលី ​គឺ​រាគៈ​ជាដើម ​កើត​អំពី​លំនៅ​ ​គឺ​រូបនិមិត្ត​ជាដើម ការ​មិន​មាន​លំនៅ​ ​និង​ការ​មិន​មាន​សេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល​នុ៎ះ​ឯង​ ជាការ​ឃើញ​របស់​មុនី (​អ្នក​ប្រាជ្ញ) ។ បុគ្គល​ណា​ ​បាន​ផ្តាច់បង់​នូវ​កិលេស​ដែល​កើត​ហើយ​ ​មិន​បណ្តុះ​ កិលេស​ដែល​កំពុង​កើត​ ​មិន​ប្រមូល​មក (​នូវ​បច្ច័យ) ​នៃ​កិលេស​នោះ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​បុគ្គល​មាន​ប្រយោជន៍​ប្រសើរ​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ​កំពុង​ប្រព្រឹត្ត បុគ្គល​នោះ​ ស្វែង​រក​ (​នូវ​ខន្ធ​ ​មាន​សីលក្ខន្ធ​ជាដើម) ​បាន​ឃើញ​ហើយ​នូវ​ចំណែក​នៃ​សន្តិភាព ។ បុគ្គល​ណា​ ​ពិចារណា​ឃើញ​ទី​កើត​ (​នៃ​កិលេស) ទាំងឡាយ​ ​ហើយ​លះបង់​ពូជ ​មិន​ប្រមូល​មក​នូវ​ជ័រ ​គឺ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ បុគ្គល​នោះ​ឯង​ ជាមុនី ឃើញ​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​ការ​អស់​ជាតិ លះបង់​នូវ​អកុសលវិតក្កៈ ​មិន​ដល់​នូវ​កិរិយារាប់ (​ថា​ជា​អ្នក​ត្រេកអរ ឬ​ប្រទូស្ត​ឡើយ​) ។ បុគ្គល​ណា​ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​លំនៅ​ ​គឺ​ភព​ទាំង​អស់​ ​មិន​ប្រាថ្នា​លំនៅ​ទាំង​នោះ​ទៀត​ សូម្បី​លំនៅ​ណា​មួយ​ បុគ្គល​នោះ​ ជាមុនី ​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ទៅ​ប្រាស​ហើយ​ ជា​អ្នក​លែងប្រាថ្នា ​មិន​ប្រមូល​មក (​នូវ​កម្មជា​កុសល ឬអកុសល) ​ព្រោះ​ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ​គឺ​ព្រះ​និព្វាន ។ អ្នក​ប្រាជ្ញទាំងឡាយ​ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ ​អ្នក​គ្រប​សង្កត់​នូវ​ធម៌ទាំងពួង ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ធម៌​ទាំងពួង ​មាន​បញ្ញា​ល្អ​ ​មិន​ជាប់​ក្នុង​ពួក​ធម៌​ទាំងពួង លះបង់​នូវ​ធម៌​ទាំងពួង ​រួច​ស្រឡះ ​ព្រោះ​អស់​ទៅ​នៃ​តណ្ហា ​ថា​ជា​មុនី ។ អ្នក​ប្រាជ្ញទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ ​អ្នក​មាន​កំឡាំង ​គឺ​ប្រាជ្ញា ប្រកប​ដោយ​សីលវ័ត ​មាន​ចិត្ត​ដំកល់​មាំ ត្រេកអរ​ក្នុង​ឈាន ​មាន​ស្មារតី ​រួច​ចាក​ធម៌ជាគ្រឿង​ជាប់ ​មិន​រឹងរូស ​មិន​មាន​អាសវៈ ​ថា​ជា​មុនី ។ អ្នក​ប្រាជ្ញទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ ជាបុគ្គលឯក ត្រាច់​ទៅ​ ជា​អ្នក​ស្ងៀម [​ព្រោះ​ប្រកប​មោនេយ្យធម៌ ។] ​មិន​ប្រមាទ ​មិន​ញាប់ញ័រ ​ក្នុង​សេចក្តី​និន្ទា ​និង​សរសើរ ​ដូច​ជា​សត្វ​សីហៈ ​មិន​តក់ស្លុត​ព្រោះ​សំឡេង ​មិន​ជាប់​ក្នុង​សំណាញ់ ​គឺ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​ដូច​ជា​ខ្យល់​មិន​ជាប់​ក្នុង​សំណាញ់ ​មិន​ប្រឡាក់​ដោយ​លោក ​ព្រោះ​គ្រឿង​ប្រឡាក់ ​គឺ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​ដូច​ផ្កា​ឈូក​មិន​ប្រឡាក់​ដោយ​ទឹក​ ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ​គេ​ មនុស្ស​ដទៃ​​មិន​គប្បី​នាំ​ទៅ​បាន​ ​ថា​ជា​មុនី ។ ជនទាំងឡាយ​ដទៃ​ តែង​ពោល​នូវ​វាចា​មាន​ទី​បំផុត​ដោយ​ជុំ​វិញ​ ចំពោះវត្ថុណា ​បុគ្គល​ណា​ (​មិន​ដល់​នូវ​សេចក្តី​ត្រេកអរ ឬ តូច​ចិត្ត​ ​ក្នុង​វត្ថុ​នោះ​) ​ដូច​ជាសសរ ​ដែល​បុគ្គល​ដាំចុះ​ក្នុង​កំពង់​សម្រាប់ងូត ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ ​អ្នក​មាន​រាគៈ​ទៅ​ប្រាស​ហើយ​ ​មាន​ឥន្ទ្រិយ​តម្កល់​មាំ​ល្អ​ហើយ​ ថា​ជាមុនី ។ បុគ្គល​ណា​ ​មាន​ខ្លួនស្ថិត​នៅ​ត្រង់​ដូច​ជា​ខ្នារ កាល​ពិចារណា​ឃើញ​ការពុំរាបសា ​និង​ការរាបសា តែង​ខ្ពើមកម្ម​ទាំងឡាយ​ដ៏​លាមក ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​មុនី ។ បុគ្គល​ណា​ ​មាន​ខ្លួនសង្រួម​ហើយ​ ​មិន​ធ្វើ​បាប ទោះ​នៅ​ក្មេង​ក្តី​ កណ្តាល​ក្តី​ ជាមុនី ​មាន​ខ្លួនវៀរ​ចាក​បាប​ហើយ​ ជាបុគ្គល​មិន​មាន​ការ​បៀតបៀន ​មិន​ប្រទូស្ត​នូវ​បុគ្គល​ណា​មួយ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ​រមែង​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​មុនី ។ បុគ្គល​ណា​ ចិញ្ចឹមជីវិត​ដោយ​បុគ្គល​ដទៃ​​ឲ្យ​ ​បាន​នូវ​ដុំ​បាយ​ណា ទោះថ្មោង​ក្តី​ កណ្តាល​ក្តី​ សេសសល់​ក្តី​ ​មិន​សរសើរ ​មិន​បន្តុះ​បង្អាប់ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​មុនី ។ បុគ្គល​ណា​ ​មិន​ជាប់​នៅ​ក្នុង​វ័យណា​មួយ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ ​ដែល​ជា​អ្នក​ស្ងៀម ប្រព្រឹត្ត​វៀរមេថុនធម្ម វៀរស្រឡះ​ចាក​សេចក្តី​ស្រវឹង ​និង​សេចក្តី​ប្រមាទ របូត​ចាក​ចំណង ​គឺ​កិលេស ​ថា​ជា​មុនី ។ អ្នក​ប្រាជ្ញទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ ​អ្នក​ឃើញ​នូវ​បរមត្ថ ​ព្រោះ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​លោក ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​នូវ​អន្លង់ ​និង​សមុទ្រ ​មិន​ញាប់ញ័រ ​កាត់​ផ្តាច់​នូវ​គ្រឿង​ចាក​ស្រែះ ​មិន​ស្រ័យ​នូវ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​មិន​មាន​អាសវៈ ​ថា​ជា​មុនី ។ ជនទាំងពីរនាក់ ​មាន​ការ​នៅ​ ​និង​ការ​ចិញ្ចឹមជីវិត​ឆ្ងាយគ្នា ​មិន​ស្មើគា្នទេ ​គឺ​គ្រហស្ថ​ជា​អ្នក​ចិញ្ចឹម​ប្រពន្ធ ១ ​អ្នក​បួស​មិន​ប្រកាន់​ខ្លួន ជា​អ្នក​មាន​វត្ត​ល្អ​ ១ គ្រហស្ថ​មិន​បាន​សង្រួម​ក្នុង​ការបៀតបៀន​ជីវិត​សត្វ​​ដទៃ​ មុនី​សង្រួមរក្សា​នូវ​ពួក​សត្វ​អស់​កាលជានិច្ច ។ ​ដូច​ជា​សត្វ​ក្ងោក ​មាន​កខៀវ ហើរតាម​អាកាស ​មិន​ដល់​នូវ​សន្ទុះ​របស់​ហង្ស ​ក្នុង​កាលណា ៗ ​ឡើយ​ គ្រហស្ថ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ​នឹង​ធ្វើ​តាម​ភិក្ខុ​ជា​មុនី ​អ្នក​ស្ងប់ស្ងាត់ ​អ្នក​ចម្រើន​ឈាន​ក្នុង​ព្រៃ​មិន​បាន​ ។ ចប់ មុនិសូត្រ ​ទី​១២ ។ ចប់ ឧរគវគ្គ ​ទី​១ ។ '''ឧទ្ទាន​នៃ​ឧរគវគ្គ​នោះ​ ​គឺ'''​ និយាយអំពីការប្រៀប​ដោយ​សត្វ​ពស់ ១ ធនិយគោបាល ១ បុគ្គល​ប្រៀប​ដោយ​កុយរមាស ១ កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ១ ចុន្ទ ១ ​សេចក្តី​វិនាស​ ១ បុគ្គលថោកទាប ១ ​មេត្តា​ ១ ហេមវតយក្ស ១ អាឡវកយក្ស ១ អំពីការលះ ១ មុនី ១ រួមជា ១២ ​ហៅ​ថា​ ឧរគវគ្គ ។ == ចូឡវគ្គ ​ទី​២ == === រតនសូត្រ ​ទី​១ === [២១] ​ពួក​ភូត [​ចូរ​មើល​តាម​នយលក្ខណៈ ត្រង់​សម្មាទិដ្ឋិសូត្រ មជ្ឈិមនិកាយ មូលបណ្ណាសក បឋមភាគ ២០ ។] ណា ស្ថិត​នៅ​លើ​ផែនដី​ក្តី​ ​ពួក​ភូតណា ស្ថិត​នៅ​ឰ​ដ៏​អាកាស​ក្តី​ ​ដែល​មក​ប្រ​ជុំ​ក្នុង​ទី​នេះ​ ​សូម​ពួក​សត្វ​ទាំង​អស់​នោះ​ ​មាន​ចិត្ត​ល្អ​ ​មួយ​ទៀត ​ចូរ​ស្តាប់​នូវ​ភាសិត​ដោយ​គោរព ។ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ជាភូត​ទាំង​អស់​ ​ចូរ​ស្តាប់​ ​ចូរ​ធ្វើ​នូវ​មេត្តា​ចិត្ត​ ​ក្នុង​ព​ពួក​សត្វ​ ជាមនុស្ស​ជាតិ ​ពួក​មនុស្ស​ណា ​នាំ​នូវ​ពលិកម្ម ​ក្នុង​វេលា​ថ្ងៃ​ ឬវេលាយប់ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​សូម​អ្នក​ទាំងឡាយ ​កុំ​ប្រហែស ​ចូរ​រក្សា​នូវ​មនុស្ស​ទាំង​នោះ​ ។ ទ្រព្យ​ជា​ទី​គាប់​ចិត្ត​ណា​មួយ​ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ឬ​ក្នុង​លោក​ដទៃ​ រតនវត្ថុ​ដ៏​ឧត្តម​ណា ​ក្នុង​ស្ថានសួគ៌​ក្តី​ (ទ្រព្យ ​និង​រតនវត្ថុ​ទាំង​នោះ​) សើ្ម​ដោយ​ព្រះតថាគត ​មិន​មាន​ឡើយ​ រតនៈ ​គឺ​ព្រះពុទ្ធ​នេះ​ឯង​ ជារតនៈ​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ដោយ​ពាក្យ​សច្ចៈ​នេះ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ ព្រះសក្យមុនី ​មាន​ព្រះហ្ឫទ័យដម្កល់មាំ ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ហើយ​ ​នូវ​ព្រះធម៌​ណា ជាគ្រឿង​ក្ស័យកិលេស ប្រាស​ចាក​រាគៈ ជាធម៌​មិន​ស្លាប់ ជាធម៌ឧត្តម ​របស់​អ្វី​មួយ​ស្មើ​ដោយ​ព្រះធម៌​នោះ​ ​មិន​មាន​ឡើយ​ រតនៈ ​គឺ​ព្រះធម៌​នេះ​ឯង​ ជារតនៈ​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ដោយ​ពាក្យ​សច្ចៈ​នេះ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ ព្រះពុទ្ធ​ដ៏​ប្រសើរ ​ទ្រង់​សរសើរ​នូវ​សមាធិ​ណា ​ថា​ជា​សមាធិ​ស្អាត​ ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​ពោល​នូវ​សមាធិណា ​ថា​ជា​ធម៌​ឲ្យ​នូវ​ផល​ដោយ​លំដាប់ សមាធិ​ដទៃ​ ស្មើ​ដោយ​សមាធិ​នោះ​ ​មិន​មាន​ឡើយ​ រតនៈ ​គឺ​ព្រះធម៌​នេះ​ឯង​ ជារតនៈ​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ដោយ​ពាក្យ​សច្ចៈ​នេះ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ បុគ្គលទាំងឡាយណា ៨ ​ពួក​ ​ដែល​សប្បុរស​ទាំងឡាយ​សរសើរ​ហើយ​ បើរាប់​ជាគូ ​បាន​ ៤ គូ បុគ្គល​ទាំងឡាយ​នោះ​ ជាសាវ័ក​របស់​ព្រះសុគត លោក​គួរ​ដល់​ទក្ខិណាទាន ទាន​ទាំងឡាយ ​ដែល​បុគ្គល​ឲ្យ​ហើយ​ ចំពោះ​បុគ្គល​ទាំង​នោះ​ ជាទាន​មាន​ផលច្រើន រតនៈ ​គឺ​ព្រះសង្ឃ​នេះ​ឯង​ ជារតនៈ​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ដោយ​ពាក្យ​សច្ចៈ​នេះ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ អរិយបុគ្គលទាំងឡាយណា ​ក្នុង​សាសនា​នៃ​ព្រះគោតម ​ប្រកប​​ត្រូវ​​ល្អ​ហើយ​ ​មាន​ចិត្ត​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា អរិយបុគ្គល​ទាំងឡាយ​នោះ​ ​ដល់​ហើយ​នូវ​ព្រះអរហត្តផល ​ហើយ​ចូល​ទៅ​កាន់​ព្រះនិព្វាន ​បាន​នូវ​ការរលត់​កិលេស​ដោយ​ទទេ ​គឺ​ឥត​មាន​ទិញដូរ​ឡើយ​ ​ហើយ​សោយ (​នូវ​ផល) រតនៈ ​គឺ​ព្រះសង្ឃ​នេះ​ឯង​ ជារតនៈ​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ដោយ​ពាក្យ​សច្ចៈ​នេះ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ សសរខឿន ​ដែល​គេ​បោះភ្ជាប់​នឹង​ផែនដី ជា​របស់​មិន​កម្រើក​ដោយ​ខ្យល់ព្យុះ ​ដែល​បក់​មកអំពី​ទិសទាំង ៤ យ៉ាង​ណាមិញ ​បុគ្គល​ណា​ ​ពិចារណា​ឃើញជាក់​នូវ​អរិយសច្ចៈ​ទាំងឡាយ តថាគត​ហៅ​អ្នក​នោះ​ ​ថា​ជា​សប្បុរស (​មិន​ញាប់ញ័រ) ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ រតនៈ ​គឺ​ព្រះសង្ឃ​នេះ​ឯង​ ជារតនៈ​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ដោយ​ពាក្យ​សច្ចៈ​នេះ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ អរិយបុគ្គលទាំងឡាយណា ​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​អរិយសច្ច ​ដែល​ព្រះតថាគត​មាន​ប្រាជ្ញា​ដ៏​ជ្រៅ សំដែង​ល្អ​ហើយ​ អរិយបុគ្គល​ទាំង​នោះ​ ទុកជា​ប្រមាទ​ដ៏​លើ​សលន់​ក៏​ដោយ​ អរិយបុគ្គល​ទាំង​នោះ​ ​នឹង​មិន​កាន់​យក​នូវ​ភព ជាគំរប់ ៨ (​គឺ​មិន​កើត​ទៀត​ហួសពី ៧ ជាតិ​ឡើយ​) រតនៈ ​គឺ​ព្រះសង្ឃ​នេះ​ឯង​ ជារតនៈ​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ដោយ​ពាក្យ​សច្ចៈ​នេះ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ ធម៌ ៣ ​គឺ​ សក្កាយទិដ្ឋិ វិចិកិច្ឆា សីលព្វតបរាមាស ឬការ​ប្រព្រឹត្តិតាម​ណា​មួយ​ ​ដែល​សោតាបន្ន​បុគ្គល​នោះ​ ​បាន​លះបង់​ហើយ​ ជា​មួយ​នឹង​ទស្សនសម្បត្តិ ​គឺ​សោតាបត្តិមគ្គ ​មួយ​វិញ​ទៀត​សោតាបន្នបុគ្គល ​បាន​រួច​ស្រឡះ​ចាក​អ​បាយ​ទាំង ៤ ​ហើយ​ ​មិន​គួរ​ធ្វើ​នូវ​អភិឋាន ៦ ​គឺ​អនន្តរិ​យក​ម្ម ៥ ​និង​ការងាក​ចិត្ត​ទៅ​កាន់​សាសនា​​ដទៃ​​ឡើយ​ រតនៈ ​គឺ​ព្រះសង្ឃ​នេះ​ឯង​ ជារតនៈ​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ដោយ​ពាក្យ​សច្ចៈ​នេះ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ ទុកជាសោតាបន្នបុគ្គល​នោះ​ ​ធ្វើ​នូវ​បាបកម្ម ​ដោយ​កាយ​វាចា​ ឬ​ក៏​ដោយ​ចិត្ត​ (​ព្រោះ​សេចក្តី​ភ្លាំងភ្លាត់) សោតាបន្ន​បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​គួរ​បិទបាំង​នូវ​បាបកម្ម​នោះ​ឡើយ​ ​ព្រោះ​ភាព​នៃ​បុគ្គល​ដែល​ឃើញ​នូវ​ព្រះនិព្វាន​ហើយ​ ជាបុគ្គល​មិន​គួរ​បិទបាំង​នូវ​បាបកម្ម ​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​សំដែង​ហើយ​ រតនៈ​ ​គឺ​ព្រះសង្ឃ​នេះ​ឯង​ ជារតនៈ​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ដោយ​ពាក្យ​សច្ចៈ​នេះ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ គុម្ពឈើ​ក្នុង​ព្រៃ​ ​មាន​ត្រួយលូតលាស់ ​ក្នុង​ខាង​ដើម​គិម្ហរដូវ​ ​គឺ​ខែ​ក្តៅ យ៉ាងណា​មិញ ព្រះពុទ្ធ​បាន​សំដែង​ហើយ​ ​នូវ​ធម៌​ដ៏​ប្រសើរ ជាធម៌​អាច​ញ៉ាំង​សត្វ​ទាំងឡាយ ​ឲ្យ​ដល់​នូវ​ព្រះនិព្វាន ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដ៏​ឧត្តម ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ឯង​ រតនៈ ​គឺ​ព្រះពុទ្ធ​នេះ​ឯង​ ជារតនៈ​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ដោយ​ពាក្យ​សច្ចៈ​នេះ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាបុគ្គលប្រសើរ ​ទ្រង់​ជ្រាប់​នូវ​ធម៌​ដ៏​ប្រសើរ ​ទ្រង់​ប្រទាន​នូវ​ធម៌​ដ៏​ប្រសើរ ​ទ្រង់​នាំ​មក​នូវ​ធម៌​ដ៏​ប្រសើរ ព្រះអង្គ​ប្រសើរ ​មិន​មាន​អ្នក​ណាជាង ​ទ្រង់​សំដែង​នូវ​ធម៌​ដ៏​ប្រសើរ រតនៈ​គឺ​ព្រះពុទ្ធ​នេះ​ឯង​ ជារតនៈ​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ដោយ​ពាក្យ​សច្ចៈ​នេះ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ កម្មចាស់​អស់​ហើយ​ កម្មថ្មី ​រមែង​មិន​កើត​ប្រាកដ អរិយបុគ្គល​ទាំងឡាយ​ណា ​មាន​ចិត្ត​នឿយណាយ​ក្នុង​ភព​ត​ទៅ​ អរិយបុគ្គល​ទាំង​នោះ​ ​មាន​ពូជ​អស់​ហើយ​ ​មាន​ឆន្ទៈ ​គឺ​សេចក្តី​ប៉ុនប៉ង​ក្នុង​ចិត្ត​ ​មិន​ដុះ​ឡើង​ឡើយ​ ជា​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា តែងរលត់​ទៅ​ ​ដូច​ជា​ប្រ​ទី​ប (​ដែល​រលត់​) រតនៈ ​គឺ​ព្រះសង្ឃ​នេះ​ឯង​ ជារតនៈ​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ដោយ​ពាក្យ​សច្ចៈ​នេះ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ ពួក​ភូតណា ស្ថិត​នៅ​លើ​ផែនដី​ក្តី​ ​ពួក​ភូតណា ស្ថិត​នៅ​ឰ​ដ៏​អាកាស​ក្តី​ ​ដែល​មក​ប្រ​ជុំ​គ្នា​ក្នុង​ទី​នេះ​ យើងទាំងឡាយ​សូម​នមស្ការ​នូវ​ព្រះពុទ្ធ ​ទ្រង់​បាន​ត្រាស់មក​ហើយ​ដូច​គ្នា ​ដែល​ទេវតា ​និង​មនុស្ស​បូជា​ហើយ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ ពួក​ភូតណា ស្ថិត​នៅ​លើ​ផែនដី​ក្តី​ ​ពួក​ភូតណា ស្ថិត​នៅ​ឰ​ដ៏​អាកាស​ក្តី​ ​ដែល​មក​ប្រ​ជុំ​គ្នា​ក្នុង​ទី​នេះ​ យើងទាំងឡាយ ​សូម​នមស្ការ​នូវ​ព្រះធម៌ ​ដែល​មាន​មក​ហើយ​ដូច​គ្នា ​ដែល​ទេវតា ​និង​មនុស្ស​បូជា​ហើយ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ ពួក​ភូតណា ស្ថិត​នៅ​លើ​ផែនដី​ក្តី​ ​ពួក​ភូតណា ស្ថិត​នៅ​ឰ​ដ៏​អាកាស​ក្តី​ ​ដែល​មក​ប្រ​ជុំ​គ្នា​ក្នុង​ទី​នេះ​ យើងទាំងឡាយ ​សូម​នមស្ការ​នូវ​ព្រះសង្ឃ ​ដែល​មាន​មក​ហើយ​ដូច​គ្នា​ ​ដែល​ទេវតា ​និង​មនុស្ស​បូជា​ហើយ​ ​សូម​សួស្តី​កើត​មាន​ ។ ចប់ រតនសូត្រ ​ទី​១ ។ === អាមគន្ធសូត្រ ​ទី​២ === [២២] សប្បុរស កាលបរិភោគ​នូវ​ស្រូវស្រងែ ស្រូវកន្ទុយដំរី ​និង​សណ្តែក​ព្រៃ​ បត្តប្ផល [សំដៅ​យក​ផ្លែឈើខ្ចី ។] មូលប្ផល [សំដៅ​យក​មើម ​និង​ផ្លែឈើវល្លិ ។] ​និង​គវិប្ផល [សំដៅ​យក​ផ្លែឈើ​ដែល​ដុះ​ក្នុង​ទឹក​ ​មាន​ក្រចាប់​ជាដើម ។ (អដ្ឋកថា) ។] ​ដែល​បាន​មក​ដោយ​ធម៌ ​មិន​ពោល​ពាក្យ​កុហក ​ព្រោះ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​នូវ​កាមទេ ។ បពិត្រកស្សបៈ លោក​នោះ​ កាលបរិភោគ​នូវ​សាច់​ណា​មួយ​ ​ដែល​បុគ្គល​ធ្វើ​ហើយ​ដោយ​ល្អ​ សម្រេច​ហើយ​ដោយ​ល្អ​ តាក់តែង​ហើយ​ដ៏​ឧត្តម ​ដែល​ជន​ទាំងឡាយ​​ដទៃ​​ឲ្យ​ហើយ​ កាល​បរិភោគ​នូវ​បាយ​ស្រូវសាលី ​ឈ្មោះ​ថា បរិភោគ​នូវ​វត្ថុ​មាន​ក្លិនឆ្អាប ។ ម្នាល​ព្រហ្មពន្ធុ លោកកាល​បរិភោគ​នូវ​បាយ​នៃ​ស្រូវសាលី​ទាំងឡាយ ​ដោយ​សាច់​នៃ​សត្វ​ស្លាប ​ដែល​បុគ្គល​តាក់តែង​ល្អ​ហើយ​ ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ថា វត្ថុ​មាន​ក្លិនឆ្អាប ​មិន​គួរ​ដល់​អាត្មាអញ ។ បពិត្រព្រះកស្សប ​ខ្ញុំ​នឹង​សួរ​នូវ​សេចក្តី​នុ៎ះ​នឹង​លោក វត្ថុ​មាន​ក្លិនឆ្អាប​របស់​លោក ​មាន​ប្រការ​ដូច​ម្តេច ។ ការ​សម្លាប់​សត្វ​ វាយ ​កាត់​ ចង លួច ​ពោល​ពាក្យ​កុហក បោកប្រាស ​បញ្ឆោត រៀនក្បួន​ឥតប្រយោជន៍ សេព​ភរិយា​របស់​បុគ្គល​​ដទៃ​ ​នេះ​ហៅ​ថា​ វត្ថុ​មាន​ក្លិនឆ្អាប ​មិន​សំដៅ​យក​ការ​បរិភោគ​សាច់ទេ ។ ជន​ទាំងឡាយ​ណា ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​មិន​សង្រួម​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ ជា​អ្នក​ប្រាថ្នា ញ៉ាមជ្រប់​ក្នុង​រស​ច្របូកច្របល់ ​ដោយ​ភាព​មិន​ស្អាត​ ​គឺ​មិច្ឆាជីវៈ ជានត្ថិកទិដ្ឋិ ​មាន​កា​យក​ម្ម​ជាដើម​ ​មិន​រាបសា ​ឲ្យ​ដឹង​បាន​ដោយ​ក្រ ​នេះ​ហៅ​ថា​ វត្ថុ​មាន​ក្លិនឆ្អាប ​មិន​សំដៅ​យក​ការ​បរិភោគ​សាច់ទេ ។ ជនទាំង​ឡាយណា ជា​អ្នក​ប្រាថ្នា​ចំពោះវត្ត​ដ៏​សៅហ្មង ជា​អ្នក​រឹងរូស ស៊ីសាច់ខ្នង [ចំពោះ​មុខ ​ល្អ​ កំបាំងមុខ អាក្រក់ ។] ទ្រុស្តមិត្ត ​មិន​មាន​អាណិត ប្រកាន់ខ្លួន ​មិន​ឲ្យ​ទាន​ជាប្រក្រតី ​មួយ​ទៀត ​មិន​ដែល​ឲ្យ​វត្ថុអ្វី​ដល់​អ្នក​ណា​មួយ​ ​នេះ​ហៅ​ថា​ វត្ថុ​មាន​ក្លិនឆ្អាប ​មិន​សំដៅ​យក​ការបរិភោគ​សាច់ទេ ។ សេចក្តី​ក្រោធ ស្រវឹង រឹងត្អឹង បង្កហេតុ បិទបាំងទោស ច្រណែន ​លើ​កខ្លួន ប្រកាន់​ខ្លួន មើលងាយ​គេ​ ស្និទ្ធស្នាល​ដោយ​ពួក​អសប្បុរស ​នេះ​ហៅ​ថា​ វត្ថុ​មាន​ក្លិនឆ្អាប ​មិន​សំដៅ​យក​ការ​បរិភោគ​សាច់ទេ ។ ​ពួក​ជនណា ​មាន​បាប​ជាប្រក្រតី ចំពាក់​បំណុល​គេ​ និយាយ​ចាក់ដោត​គេ​ កោង​ដោយ​វោហារ ទ្រុស្តសីល ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ជាជន​អាក្រក់ ជនណា​ធ្វើ​អំពើ​អាក្រក់​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​នេះ​ហៅ​ថា​ វត្ថុ​មាន​ក្លិនឆ្អាប ​មិន​សំដៅ​យក​ការ​បរិភោគ​សាច់ទេ ។ ​ពួក​ជនណា ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ជា​អ្នក​មិន​សង្រួម​ក្នុង​សត្វ​ទាំងឡាយ កាន់​យក​ទ្រព្យ​នៃ​បុគ្គល​ដទៃ​ ប្រកប​ខាង​ការ​បៀតបៀន ជា​អ្នក​ទ្រុស្តសីល ជាព្រាន​សំដី​អាក្រក់​ ​មិន​អើពើ ​នេះ​ហៅ​ថា​ វត្ថុ​មាន​ក្លិនឆ្អាប ​មិន​សំដៅ​យក​ការ​បរិភោគ​សាច់ទេ ។ ​សត្វ​ទាំង​ឡាយណា ជាប់ចំពាក់​ក្នុង​ពួក​សត្វ​ទាំង​នេះ​ ជា​អ្នក​ខឹង ​អ្នក​សម្លាប់ ប្រកប​ក្នុង​អកុសល​ជានិច្ច លះលោក​នេះ​ ​នឹង​ទៅ​កាន់​លោកងងឹត ​មាន​ក្បាល​សំយុងចុះ​ទៅ​ន​រក​ ​នេះ​ហៅ​ថា​ វត្ថុ​មាន​ក្លិនឆ្អាប ​មិន​សំដៅ​យក​ការ​បរិភោគ​សាច់ទេ ។ ការ​មិន​ស៊ីត្រី ​និង​សាច់ ​មិន​ស៊ី​បាយ​ អាក្រាត (កោរសក់ បួងសក់ លាប​ដោយ​ភក់ ស្លៀក​ស្បែកខ្លាឃ្មុំ) សេព​ខាង​ការបំរើ​ភ្លើង ​មួយ​ទៀត អមរតបៈ​ទាំងឡាយ​ដ៏​ច្រើន [ការ​ប្រព្រឹត្ត​កំដៅសរីរៈ​ដ៏​ច្រើន​ប្រភេទ ​មាន​ព្យាយាម​អង្គុយ​ច្រហោង​ជាដើម ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​លំបាកកាយ​ទទេ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ព្រោះ​ប្រាថ្នា​នូវ​ភាពជា​ទេវតា ។ អដ្ឋកថា ។] ​ដែល​មាន​ក្នុង​លោក​ វេទមន្ត ការបូជាភ្លើង បូជាយញ្ញ (​មាន​អស្សមេធៈ) ជាដើម ​និង​ការសេព (​នូវ​ទី​ក្តៅ ​ក្នុង​គិម្ហ) រដូវ​ជាដើម ទាំង​នេះ​ ​ញ៉ាំង​សត្វ​ដែល​មិន​ទាន់​ឆ្លងផុត​សេចក្តី​សង្ស័យ ​ឲ្យ​ស្អាត​មិន​បាន​ទេ ។ បុគ្គល​ណា គ្រប់គ្រង​ក្នុង​ឥន្រ្ទិយទាំង ៦ ​នោះ​ ​ដឹង​ច្បាស់​ឥន្រ្ទិយទាំង ៦ ​ហើយ​គប្បី​ប្រព្រឹត្ត​តាំង​នៅ​ក្នុង​ធម៌ ត្រេកអរ​ក្នុង​ការ​ទៀងត្រង់ ​និង​សេចក្តី​ទន់ភ្លន់ ​កន្លង​ផុត​គ្រឿងចំពាក់ លះបង់ទុក្ខ​ទាំង​អស់​ ​មាន​ប្រាជា្ញ ​មិន​ជាប់​នៅ​ ​ក្នុង​អារម្មណ៍​ដែល​ខ្លួន​ឃើញ ​ដែល​ឮ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​បាន​ត្រាស់​សេចក្តី​នេះ​រឿយ ៗ ដូច្នេះ​ហើយ​ តិស្សព្រាហ្មណ៍ ​អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​មន្ត ​ក៏​ដឹង​នូវ​សេចក្តី​នោះ​ ព្រះមុនី ជា​អ្នក​មិន​មាន​ក្លិនឆ្អាប ​គឺ​កិលេស ​មិន​អាស្រ័យ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ឥត​អ្នក​ណា​មួយ​ដឹក​នាំ​ឲ្យ​អាក្រក់​បាន​ ​ទ្រង់​ប្រកាស​ដោយ​គាថា​ទាំងឡាយ​ដ៏​វិចិត្រ ។ ព្រាហ្មណ៍​បាន​ស្តាប់​បទសុភាសិត ​ដែល​មិន​មាន​ក្លិនឆ្អាប ជាគ្រឿង​បន្ទោបង់​នូវ​ទុក្ខ​ទាំងពួង ​របស់​ព្រះពុទ្ធ​ហើយ​ ​ក៏​មាន​ចិត្ត​ឱន​លំទោន ថ្វាយបង្គំ​ព្រះតថាគត ​សូម​បព្វជ្ជា ​ក្នុង​ទី​នេះ​ឯង​ ។ ចប់ អាមគន្ធសូត្រ ​ទី​២ ។ === ហិរិសូត្រ ​ទី​៣ === [២៣] ​បណ្ឌិត​បុរស ​គប្បី​ដឹង​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ ​ដែល​មិន​មាន​សេចក្តី​អៀនខ្មាស ​មិន​មាន​សេចក្តី​ខ្ពើមរអើម និយាយ​ថា ​ខ្ញុំ​ជា​សម្លាញ់ (​របស់​អ្នក​) ​មិន​អើពើ​នឹង​ការងារ​ទាំងឡាយ (​របស់​សំឡាញ់) ​ដែល​ខ្លួន​អាច​ធ្វើ​បាន​ថា បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​មែន​ជាមិត្ត​របស់​អញទេ ។ បុគ្គល​ណា​ ​ពោល​វាចាជា​ទី​ស្រឡាញ់ ​ដែល​ខ្លួន​មិន​ប្រព្រឹត្ត​តាមចំពោះ​មិត្ត ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ កំណត់​ដឹង​ (​នូវ​បុគ្គល​នោះ​) ថា គ្រាន់តែជា​អ្នក​និយាយ តែ​មិន​ធ្វើ​ ។ បុគ្គល​ណា​ ​មិន​ប្រមាទ​សព្វកាល ​មាន​សេចក្តី​រង្កៀស​ក្នុង​ការ​បែកបាក់គ្នា ជា​អ្នក​ឃើញរឿយ ៗ ​នូវ​ទោស បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​ហៅ​ថា​មិត្តទេ ​លុះ​តែ​បុគ្គល​ណា​ ​ដែល​បុគ្គល​​ដទៃ​ បំបែក​មិន​បាន​ ដេក​នៅ​ (ឥតរង្កៀស) ​ក្នុង​មិត្តណា បុគ្គល​នោះ​ឯង​ ទើប​ហៅ​ថា​ជា​មិត្ត ។ បុគ្គលជា​អ្នក​ប្រាថ្នា​នូវ​ផល កាល​នាំ​មក​នូវ​ធុរៈ ជា​របស់​បុរស ​រមែង​ញ៉ាំង​ឋានៈ ​គឺ​ព្យាយាម ជា​ទី​ធ្វើ​ឲ្យ​កើត​បាមោជ្ជៈ ​នាំ​មក​នូវ​សេចក្តី​សរសើរ ជាសុខ ​ឲ្យ​ចម្រើន​ បុគ្គល​ក្រេបផឹក​នូវ​រស​នៃ​សេចក្តី​ស្ងប់រម្ងាប់​ផង​ ​នូវ​រស​នៃ​ព្រះនិព្វាន ជា​ទី​ចូល​ទៅ​រម្ងាប់​ផង​ ផឹក​នូវ​រស​នៃ​បីតិ ​ដែល​កើត​អំពីអរិយធម៌​ហើយ​ ​រមែង​ជា​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្តី​ក្រវល់ក្រវាយ ​មិន​មាន​បាប ។ ចប់ ហិរិសូត្រ ​ទី​៣ ។ === មង្គលសូត្រ ​ទី​៤ === [២៤] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ក្នុង​វត្តជេតពន ​របស់​អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុង​សាវត្ថី ។ គា្រ​នោះ​ឯង​ ទេវតាអង្គ ១ កាលវេលារាត្រី​បឋមយាម ​កន្លង​ទៅ​ហើយ​ ​មាន​រស្មី​ដ៏​រុងរឿង ​ញ៉ាំង​វត្ត​ជេតពន​ជុំ​វិញ​ទាំង​អស់​ ​ឲ្យ​ភ្លឺស្វាង ​ហើយ​ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ ក្រាបថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ហើយ​ឈរ​នៅ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។ ​លុះ​ទេវតា​នោះ​ ឈរ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ហើយ​ ក្រាបបង្គំ​ទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ដោយ​គាថាដូច្នេះ​ថា [២៥] ទេវតា ​និង​មនុស្សទាំងឡាយជាច្រើន ប្រាថ្នា​នូវ​សួស្តី ​បាន​គិត​រក​នូវ​មង្គល​ទាំងឡាយ ​សូម​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​សំដែ​ង​នូវ​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​សំដែងថា) ការ​មិន​សេព​គប់បុគ្គលពាល​ទាំងឡាយ ១ ការសេពគប់​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ១ ការបូជា​ដល់​បុគ្គល​ដែល​គួរ​បូជា​ទាំងឡាយ ១ (ទាំង ៣) ​នេះ​ ជាមង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។ ការ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ដ៏​សម​គួរ​ ១ ភាព​នៃ​បុគ្គល​បាន​ធ្វើ​បុណ្យ​ទុក​ក្នុង​កាលមុន ១ ការដំកល់​ខ្លួន​ដោយ​ប្រពៃ ១ (ទាំង ៣) ​នេះ​ ជាមង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។ ពាហុសច្ចៈ ១ សិល្បសាស្រ្ត ១ វិន័យ​ដែល​សិក្សា​ដោយ​ប្រពៃ ១ វាចា​ដែល​ពោល​ត្រឹម​ត្រូវ​ ១ (ទាំង ៤) ​នេះ​ ជាមង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។ ការបំរើមាតាបិតា ១ ​សេចក្តី​សង្រ្គោះបុត្រ​ ​និង​ភរិយា ១ ​ការងារ​ទាំងឡាយ​មិន​ច្របូកច្របល់ ១ (ទាំង៣) ​នេះ​ ជាមង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។ ទាន ១ ការប្រព្រឹត្តិធម៌ ១ ការសង្រ្គោះ​ពួក​ញាតិ ១ ការងារ​មិន​មាន​ទោស ១ (ទាំង ៤) ​នេះ​ ជាមង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។ ការ​មិន​ត្រេកអរ​ក្នុង​បាប ​និង​កិរិយាវៀរ​ចាក​បាប ១ ​សេចក្តី​សង្រួម​ចាក​កិរិយា​ផឹក​ទឹក​ស្រវឹង ១ ​សេចក្តី​មិន​ប្រមាទ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ ១ (ទាំង ៣) ​នេះ​ ជាមង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។ សេចក្តី​គោរពចំពោះបុគ្គល​ដែល​គួរ​គោរព​ ១ ការប្រព្រឹត្តិ​បន្ទាបខ្លួន ១ ​សេចក្តី​ត្រេកអរ​ចំពោះ​របស់​ដែល​មាន​ ១​ ភាព​នៃ​បុគ្គល​អ្នក​ដឹង​ឧបការគុណ​ដែល​អ្នក​​ដទៃ​​ធ្វើ​ដល់​ខ្លួន ១ ការ​ស្តាប់​ធម៌​តាមកាល ​១ (ទាំង ៥) ​នេះ​ ជាមង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។ សេចក្តី​អត់ធន់ ១ ភាព​នៃ​បុគ្គល​ដែល​ប្រដៅងាយ ១ ការ​បាន​ឃើញ ​បាន​ចួប​សមណៈ​ទាំងឡាយ ១ ធម្មសាកច្ឆា​តាមកាល ១ (ទាំង ៤) ​នេះ​ ជាមង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។ សេចក្តី​ព្យាយាមដុតបាបធម៌ ១ ការប្រព្រឹត្តិ​នូវ​ធម៌​ដ៏​ប្រសើរ ១ ការឃើញ​នូវ​អរិយសច្ច​ទាំងឡាយ ១ ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​ព្រះនិព្វាន ១ (ទាំង ៤) ​នេះ​ ជាមង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។ ចិត្ត​នៃ​បុគ្គល​ណា​ ​ដែល​លោកធម៌​ពាល់​ត្រូវ​​ហើយ​ ​មិន​រំភើប​ញាប់ញ័រ ១ ​មិន​មាន​សេចក្តី​សោក ១ ​មាន​ធូលី ​គឺ​រាគៈ ​ទៅ​ប្រាស​ហើយ​ ១ ​ចិត្ត​ក្សេមក្សាន្ត ១ (ទាំង ៤) ​នេះ​ ជាមង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។ ទេវតា ​និង​មនុស្សទាំងឡាយ ​ធ្វើ​នូវ​មង្គលទាំងឡាយ ប្រាកដ​ដូច្នេះ​ហើយ​ ជា​អ្នក​មិន​ចាល​ចាញ់ ​ក្នុង​ទី​ទាំង​ពួង តែង​ដល់​នូវ​សួស្តី​ក្នុង​ទី​ទាំងពួង (​ម្នាល​ទេវតា ​អ្នក​ចូរ​ប្រកាន់​ជឿថា) មង្គលទាំង​ ៣៨ ប្រការ ​មាន​ការ​មិន​សេពគប់​នូវ​បុគ្គល​ពាល​ជាដើម​នោះ​ ​របស់​ទេវតា ​និង​មនុស្ស​ទាំងអម្បាលណោះ ជាមង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។ ចប់ មង្គលសូត្រ ​ទី​៤ ។ === សូចិលោមសូត្រ ​ទី​៥ === [២៦] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​លើ​គ្រែថ្ម ជា​លំនៅ​នៃ​សូចិលោមយក្ស ទៀប​គយាគ្រាម ។ សម័យ​នោះ​ឯង​ ខរយក្ស ​និង​សូចិលោមយក្ស ​នាំ​គ្នា​ដើរ​ទៅ​ជិត​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ។ លំដាប់​នោះ​ ខរយក្ស​បាន​និយាយ​នឹង​សូចិលោមយក្ស​ថា នុ៎ះព្រះសមណៈ ។ សូចិលោមយក្ស ឆ្លើយថា នុ៎ះ​មិន​មែន​ព្រះសមណៈ​ទេ ​នុ៎ះគ្រាន់​តែប្រហែល​នឹង​ព្រះសមណៈ ចាំ​ខ្ញុំ​សង្កេត​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ជា​ព្រះសមណៈ ឬប្រហែល​នឹង​ព្រះសមណៈ​សិន ។ វេលា​នោះ​ សូចិលោមយក្ស ​ក៏​ចូល​ទៅ​ជិត​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ បន្ទន់កាយ ​ទៅ​រក​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ។ ចំណែក​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ងាកព្រះកាយ​ចេញ​ ។ លំដាប់​នោះ​សូចិលោមយក្ស ទូល​សួរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះសមណៈ ខ្លាច​ខ្ញុំ​ឬ ។ ​ម្នាល​អាវុសោ តថាគត​មិន​ខ្លាច​អ្នក​ទេ តែ​សម្ផស្ស​របស់​អ្នក​ឯង​អាក្រក់ ។ ព្រះសមណៈ យើង​នឹង​សួរ​ប្រស្នា​ចំពោះលោក បើលោក​មិន​ឆ្លើយ​ប្រាប់យើង យើង​នឹង​ធ្វើ​ចិត្ត​របស់​លោក​ឲ្យ​រវើរវាយ ឬ​នឹង​ហែកហ្ឫទ័យ​លោក ឬ​ក៏​នឹង​ចាប់ជើង​បោះ​ទៅ​ត្រើយ​ម្ខាងទន្លេគង្គា ។ ​ម្នាល​អាវុសោ ​បុគ្គល​ណា​ ​គប្បី​ញ៉ាំង​ចិត្ត​តថាគត​ឲ្យ​រាយមាយ​ក្តី​ ហែកហ្ឫទ័យ​តថាគត​ក្តី​ ​គប្បី​ចាប់​ជើងតថាគត គ្រវីបោះ​ទៅ​ត្រើយ​ម្ខាងទន្លេ​គង្គា​ក្តី​ តថាគត​មិន​ឃើញ​បុគ្គល​នោះ​ ទោះបី​ក្នុង​លោក ព្រមទាំង​ទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ​ក្នុង​ព​ពួក​សត្វ​ ព្រមទាំង​សមណព្រាហ្មណ៍ ទាំង​មនុស្ស​ជា​សម្មតិទេព ​និង​មនុស្ស​ដ៏​សេស​ឡើយ​ ​ម្នាល​អាវុសោ ​មួយ​ទៀត ​អ្នក​ប្រាថ្នា (​នឹង​សួរ​) ប្រស្នា​ណា ​ចូរ​សួរ​ប្រស្នា​នោះ​មកចុះ ។ លំដាប់​នោះ​ សូចិលោមយក្ស ​បាន​ពោល​ទៅ​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ ​ដោយ​គាថា​ដូច្នេះថា [២៧] រាគៈ ​និង​ទោសៈ ​មាន​អ្វីជាហេតុ ​សេចក្តី​មិន​ត្រេកអរ សេចកី្ត​ត្រេកអរ ​និង​ការ​ព្រឺរោម ​កើត​មក​អំពីអ្វី មនោវិតក្កៈ ​កើត​មកអំពីអ្វី ​ដែល​គួរ​លះបង់​ចោល​ ​ដូច​ជា​ពួក​ក្មេង​លែងក្អែក​ចោល​ ។ រាគៈ ទោសៈ ​មាន​អត្តភាព​នេះ​ជាហេតុ ​សេចក្តី​មិន​ត្រេកអរ ​សេចក្តី​ត្រេកអរ ​និង​ការព្រឺរោម​ ​កើត​មកអំពី​អត្តភាព​នេះ​ មនោវិតក្កៈ ​កើត​មកអំពី​អត្តភាព​នេះ​ ​ដែល​គេ​លះបង់​ចោល​ ​ដូច​ជា​ពួក​ក្មេងលែងក្អែក​ចោល​ [រាគៈ​ក្តី​ ទោសៈ​ក្តី​ អកុសលវិតក្កៈ ​មាន​កាមវិតក្កៈ​ជាដើម​ក្តី​ ​កើត​មក​អំពីអត្តភាព​ទាំង​អស់​ កាលបើធម៌​ទាំង​នោះ​កើត​ឡើង​ហើយ​ ​ក៏​លះបង់​នូវ​កុសល​ចិត្ត​ស្រឡះ ​ដូច​ជា​ពួក​ក្មេង​អ្នក​ស្រុក ​យក​ខ្សែចង​ជើងក្អែក ​ហើយ​គ្រវែង​ចោល​ទៅ​ ។ អដ្ឋកថា ។] ។ កិលេសទាំងឡាយ ​កើត​មកអំពី​សេចក្តី​ស្នេហា​ ​គឺ​តណ្ហា​ ​ក៏​កើត​អំពី​ខ្លួន ​ដូច​ជា​ពួរជ្រៃ ​ដែល​កើត​អំពីដើមជ្រៃ កិលេស​ដ៏​ច្រើន ជាប់ចំពាក់​ក្នុង​វត្ថុកាម​ទាំងឡាយ ​ដូច​ជា​ពួរឈើ​ចាក់ស្រែះ​ក្នុង​ព្រៃ​ ។ ពួក​ជនណា ​ដឹង​នូវ​កិលេស​នោះ​ ថា​កើត​អំពីហេតុ​ណា ​ពួក​ជន​នោះ​ តែង​បន្ទោបង់​នូវ​ហេតុ​នោះ​ចេញ​ ​ម្នាល​យក្ស ​ចូរ​អ្នក​ស្តាប់​ចុះ ​ពួក​ជន​ទាំង​នោះ​ តែងឆ្លង​នូវ​អន្លង់​នេះ​ ​ដែល​គេ​ឆ្លង​បាន​ដោយ​ក្រ ​ដែល​ខ្លួន​មិន​ធ្លាប់ឆ្លង ដើម្បី​ដល់​ព្រះនិព្វាន ​ដែល​ជា​ទី​មិន​កើត​ទៀត ។ ចប់ សូចិលោមសូត្រ ​ទី​៥ ។ === ធម្មចរិយសូត្រ ​ទី​៦ === [២៨] ព្រះអរិយៈទាំងឡាយ តែង​ពោល​នូវ​ធម្មចរិយៈ [​បាន​ដល់​កាយសុចរិត​ជាដើម ។] ​និង​ព្រហ្មចរិយៈ [​បាន​ដល់​មគ្គព្រហ្មចារ្យ ​គឺ​អដ្ឋង្គិកមគ្គ ។] ​នេះ​ ​ថា​ជា​រតនៈ​ដ៏​ឧត្តម ប្រសិនបើ​បុគ្គល​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ​ទៅ​បួស​ក្នុង​ធម្មវិន័យ ។ បើបុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​មាត់រឹង ត្រេកអរ​ក្នុង​ការ​បៀតបៀន ​ដូច​ជា​សត្វ​ម្រឹគ ជីវិត​របស់​បុគ្គល​នោះ​ ជាជីវិត​អាក្រក់​ក្រៃលែង បុគ្គល​នោះ​ តែង​ញ៉ាំង​ធូលី ​គឺ​កិលេស ​ឲ្យ​ចម្រើន​ឡើង​ដល់​ខ្លួន ។ ភិក្ខុ​អ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុង​ជម្លោះ ​ត្រូវ​មោហធម៌​ចាក់ស្រែះ​ហើយ​ ​ក៏​លែង​ដឹង​ធម៌​ដែល​ពួក​ភិក្ខុ​បាន​ប្រាប់​ហើយ​ផង​ ​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​សំដែង​ផង​ ​ភិក្ខុ​អ្នក​​ត្រូវ​អវិជា្ជ​រួបរឹត ​ហើយ​បៀតបៀន​នូវ​ព្រះខីណាស្រព​ទាំងឡាយ ​ដែល​ជា​អ្នក​មាន​ខ្លួន​អប់រំ​ហើយ​ ​រមែង​មិន​ស្គាល់​នូវ​សេចក្តី​សៅហ្មង ជាផ្លូវ​ទៅ​កាន់​ន​រក​ ​ហើយ​ចូល​ទៅ​កាន់​អ​បាយ​ ៤ ​ចេញ​ចាក​គភ៌​ទៅ​កាន់​គភ៌ ​ចេញ​ចាក​អសុរកាយ ​ទៅ​កាន់​អសុរកាយ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​រមែង​ដល់​នូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ក្នុង​បរលោក ។ ​មួយ​ទៀត បុគ្គល​ដែល​មាន​សភាព​យ៉ាង​នេះ​ ជា​អ្នក​ប្រកប​ដោយ​កិលេស ​ដូច​ទី​ទួល លាងជំរះ​បាន​ដោយ​កម្រ ​ដូច​ជា​រណ្តៅលាមក ពេញប្រៀប​អួអាប់​រាប់ឆ្នាំ (​ដែល​គេ​លាង​សម្អាត​បាន​ដោយ​កម្រ) ។ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​ដឹង​នូវ​បុគ្គល ​ដែល​អាស្រ័យ​នូវ​ផ្ទះ ​គឺ​កាមគុណ ជា​អ្នក​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នាលាមក ​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​អាក្រក់ ​មាន​អាចារៈ ​និង​គោចរៈ​អាក្រក់​បែប​នេះ​ ។ ​អ្នក​រាល់​គ្នា ​គប្បី​ជា​អ្នក​ព្រមព្រៀង​គ្នា ចៀសវាង​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ចេញ​ ​ចូរ​បោះបង់​ចោល​ដូច​ជា​គេ​បោស​សំរាម​ចោល​ ​ចូរ​ទាញ​ចេញ​នូវ​បុគ្គល​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ក្រខ្វក់ តពី​នោះ​ទៅ​ ​គប្បី​បណ្តេញ​នូវ​ពួក​បុគ្គល​ដែល​ដូច​ជា​សំដីស្រូវ ​មិន​មែន​ជាសមណៈ ប្រកាន់ថា ខ្លួនជា​សមណៈ​ចេញ​ ។ ​លុះ​អ្នក​ទាំងឡាយ បណ្តេញ​បុគ្គល​អ្នក​ប្រាថ្នា​អាក្រក់ ​មាន​អាចារៈ ​និង​គោចរៈ​អាក្រក់​បាន​ហើយ​ ជា​អ្នក​បរិសុទ្ធ​សម្រេចការ​នៅ​ជា​មួយ​នឹង​បុគ្គល​បរិសុទ្ធ ​អ្នក​មាន​សេចក្តី​គោរព​កោតក្រែង​គ្នា ត​ទៅ​នឹង​ជា​អ្នក​ព្រម​ព្រៀងគ្នា​ ​មាន​ប្រាជ្ញា​ចាស់ក្លា ​ធ្វើ​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​ទុក្ខ​បាន​ ។ ចប់ ធម្មចរិយសូត្រ ​ទី​៦ ។ === ព្រាហ្មណធម្មិកសូត្រ ​ទី​៧ === [២៩] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​ក្នុង​វត្ត​ជេតពន ​របស់​អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុង​សាវត្ថី ។ គ្រា​នោះ​ ​ពួក​ព្រាហ្មណមហាសាល ជា​ច្រើននាក់ ​នៅ​ក្នុង​ដែនកោសល ជាមនុស្ស​ចាស់គ្រាំគ្រា ជាព្រឹទ្ធាចា្យ ​មាន​អាយុច្រើន រស់​នៅ​បាន​យូរ​ឆ្នាំ​មក​ហើយ​ ​មាន​អាយុ​ក៏​ជ្រុលចូល​មក​ក្នុង​បច្ឆិមវ័យ​ហើយ​ ​បាន​នាំ​គ្នាចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​ក៏​រីករាយ​ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​បញ្ចប់​ពាក្យ​ដែល​គួរ​រីករាយ​ ​និង​ពាក្យ​ដែល​គួរ​រលឹក​ហើយ​ ​ក៏​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។ ​លុះ​ព្រាហ្មណ​មហាសាល​ទាំង​នោះ​ អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ហើយ​ ​បាន​ក្រាប​បង្គំទូល​សួរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ឥឡូវ​នេះ​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ប្រាកដ​ក្នុង​ព្រាហ្មណធម៌ ​របស់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ជាន់ចាស់​ដែរឬ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ ឥឡូវ​នេះ​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​មិន​ប្រាកដ​ក្នុង​ព្រាហ្មណធម៌​ ​របស់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ជាន់ចាស់​ទេ ។ បើ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​មិន​ធ្ងន់​ព្រះទ័យ​ទេ ​សូម​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ សំដែង​ព្រាហ្មណធម៌ ​របស់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ជាន់ចាស់​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ទាំងឡាយ​ចុះ ។ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ បើដូច្នោះ ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ ​ចូរ​ស្តាប់​ ​ចូរ​ធ្វើ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​ ​ដោយ​ប្រពៃចុះ តថាគត​នឹង​សំដែង ។ ព្រាហ្មណ​មហាសាល​ទាំង​នោះ​ ទទួល​ស្តាប់​ព្រះពុទ្ធដីកា​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ថា ព្រះករុណា ព្រះអង្គ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ដូច្នេះថា [៣០] ​ពួក​ឥសីជាន់មុន ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​សង្រួម​ហើយ​ ​មាន​តបៈ ​គឺ​ឥន្រ្ទិយសំវរៈ លះបង់​កាមគុណ​ទាំង ៥ ​ធ្វើ​ប្រយោជន៍​បម្រុង​ខ្លួន ។ ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​មិន​មាន​សត្វ​ចិញ្ចឹម ​មិន​មាន​ប្រាក់ ​មិន​មាន​ស្រូវសន្សំទុក ​មាន​តែ​ទ្រព្យ ​និង​ស្រូវ ​គឺ​ការ​ស្វាធ្យាយ រក្សាតែ​ព្រហ្មវិហារ ជាកំណប់​ទ្រព្យ ។ ពួក​ទា​យក​ តាក់តែងភត្តណា ដំកល់​ទៀប​ទ្វារ​ផ្ទះ ដើម្បី​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ​ពួក​ទា​យក​បាន​សំគាល់​នូវ​ភត្ត​នោះ​ ដើម្បី​ឲ្យ​ដល់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ កាលស្វែង​រក​នូវ​ភត្ត ​ដែល​គេ​ចាត់ចែង​ដោយ​សទ្ធា ។ ពួក​អ្នក​ជនបទ ​និង​អ្នក​ដែន ជាមនុស្ស​សម្បូរ​ដោយ​សំពត់​ជ្រលក់​ដោយ​ពណ៌​ផ្សេង ៗ ​ដោយ​ទី​ដេក ​និង​ទី​នៅ​អាស្រ័យ​ទាំងឡាយ តែងថ្វាយ​បង្គំ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ។ ពួក​ព្រាហ្មណ៍ជា​អ្នក​មិន​​ត្រូវ​​គេ​បៀតបៀន ​មិន​​ត្រូវ​​គេ​សង្កត់​សង្កិន ​ព្រោះ​ធម៌​រក្សា ជននី​មួយ​ ​មិន​ហាមឃាត់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ​ក្នុង​ទ្វារ​ផ្ទះ​នៃ​ត្រកូល ​ដោយ​ប្រការ​ទាំងពួង​ឡើយ​ ។ ព្រាហ្មណ៍ទាំង​នោះ​ ​បាន​ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ (តាំងអំពី​ក្មេង) ​អស់​ ៤៨ ឆ្នាំ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​បាន​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ការស្វែង​រក​វិជ្ជា ​និង​ចរណៈ​មុន ។ ព្រាហ្មណ៍ទាំង​នោះ​ ​មិន​បាន​ទៅ​កាន់ផ្ទះ​នៃ​បុគ្គល​​ដទៃ​ ​និង​មិន​ទិញ​ភរិយា​យក​មក​នៅ​រួមសង្វាស​គ្នា ​ដោយ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់ទេ ។ ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​មិន​ប្រព្រឹត្តមេថុនធម្ម ​ក្នុង​ចន្លោះ​ដែល​ដល់​នូវ​ការ​វៀរ​ចាក​រដូវ វៀរលែង​តែសម័យ​គួរ​នោះ​ ។ ពួក​ព្រាហ្មណ៍តែងសរសើរព្រហ្មចរិយៈ [មេថុនវិរតិ ។] សីល ​សេចក្តី​ទៀងត្រង់ ​សេចក្តី​ទន់ភ្លន់ តបៈ ​គឺ​ឥន្រ្ទិយសំវរៈ ​សេចក្តី​ស្លូតបូត ​សេចក្តី​មិន​បៀតបៀន ​និង​សេចក្តី​អត់ធន់ ។ ព្រាហ្មណ៍ស្មើ​ដោយ​ព្រហ្ម ជា​អ្នក​មាន​ព្យាយាម​មាំមួន ខ្ពង់​ខ្ពស់​ជាង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ព្រាហ្មណ៍​ស្មើ​ដោយ​ព្រហ្ម​នោះ​ សូម្បីតែ​យល់សប្តិ​ឃើញ​សេពមេថុនធម្ម ​ក៏​មិន​ដែល​មាន​ ។ មនុស្ស​មួយ​ពួក​ក្នុង​លោក​នេះ​ ជា​អ្នក​ចេះ​ដឹង​ កាលសិក្សា​តាមវត្ត​របស់​ព្រាហ្មណ៍​ស្មើ​ដោយ​ព្រហ្ម​នោះ​ ​បាន​សរសើរ​ព្រហ្មចរិយៈ សីល ​និង​ខន្តិធម៌ ។ ព្រាហ្មណ៍ទាំង​នោះ​ ​សូម​អង្ករ ​ទី​ដេក សំពត់ ​ទឹក​ដោះថ្លា ​និង​ប្រេង​ តាមធម៌ ប្រមូល​មកសម្រេច​នូវ​យញ្ញៈ​អំពីវត្ថុ​នោះ​ កាលបើ​យញ្ញៈប្រាកដ​ឡើង​ហើយ​ ​ក៏​មិន​បាន​សម្លាប់គោ​ទាំងឡាយ​ឡើយ​ ។ ឱសថ ​គឺ​បញ្ចគោរស ​កើត​ក្នុង​គោ​ទាំងឡាយ​ណា គោទាំង​នោះ​ ជាមិត្ត​ដ៏​ប្រសើរ​របស់​ពួក​យើង ​ដូច​ជា​មាតាបិតា បងប្អូន ​និង​ពួក​ញាតិ​​ដទៃ​ ៗ ។ គោទាំង​នោះ​ ជា​អ្នក​ឲ្យ​បាយ​ ​ឲ្យ​កំឡាំង ​ឲ្យ​ពណ៌សម្បុរ ​ឲ្យ​សេចក្តី​សុខ​ដូច្នោះ ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ​លុះ​បាន​ដឹង​នូវ​អំណាច​នៃ​ប្រយោជន៍​នុ៎ះ​ហើយ​ ​ក៏​មិន​ដែល​សម្លាប់​គោទាំងឡាយ​ឡើយ​ ។ ពួក​ព្រាហ្មណ៍ជា​អ្នក​មាន​អវយវៈទន់ភ្លន់ ​មាន​កាយ​ប្រសើរ ​មាន​សម្បុរ​ល្អ​ ​មាន​យស ជា​អ្នក​ខ្វល់ខ្វាយ​ក្នុង​កិច្ច​តូចធំ តាមធម៌​របស់​ខ្លួន ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ក្នុង​លោក​ត្រឹមណា ​ពួក​សត្វ​នេះ​ ​ក៏​បាន​សេចក្តី​សុខ (ត្រឹម​ណោះ) ។ ព្រាហ្មណ៍ទាំង​នោះ​ ​មាន​សេចក្តី​វិបលា្លស ​ព្រោះ​ឃើញ​កាមសុខ​មាន​ប្រមាណ​តិច​ ​ដែល​កើត​អំពី​កាមគុណ​មាន​ប្រមាណ​តិច​ផង​ ​នូវ​សម្បត្តិ​របស់​សេ្តច​ផង​ ​នូវ​នារី​ទាំងឡាយ តាក់តែង​គ្រឿងប្រដាប់​ផង​ ​នូវ​រថ​ដែល​ទឹម​ដោយ​សេះ​អាជានេយ្យ ​ដែល​ធ្វើ​ល្អ​ ពាស​ដោយ​ស្បែក​ដ៏​វិចិត្រ​ផង​ ​នូវ​ទី​ផ្ទះ ​និង​ផ្ទះ​ដែល​គេ​ចែករាប់​ជាចំណែក ៗ ​ផង​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​តែងចង់​បាន​នូវ​សម្បត្តិ ជា​របស់​មនុស្ស​ដ៏​លើ​សលុប ដេរដាស​ដោយ​ហ្វូងគោ ​និង​ប្រកប​ដោយ​ពួក​នារី​ដ៏​ប្រសើរ ។ ព្រាហ្មណ៍ទាំង​នោះ​ តែងមន្ត ​ព្រោះ​ចង់​បាន​ទ្រព្យ​នោះ​ ​បាន​ចូល​ទៅ​រក​ព្រះបាទ​ឱកា្កកៈ ​ក្នុង​វេលា​នោះ​ថា (ព្រះអង្គ​ចូរ​បូជា​នូវ​ទ្រព្យ​ដ៏​វិចិត្រ​ជាច្រើន​របស់​ព្រះអង្គ) ​សូម​ព្រះអង្គ​បូជា​នូវ​ធនសម្បត្តិ​ជាច្រើន​របស់​ព្រះអង្គ ​នឹង​បាន​នូវ​ទ្រព្យ ​និង​ស្រូវ​ជាច្រើន ។ គ្រា​នោះ​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​បាន​ពន្យល់ព្រះរាជា ​អ្នក​មិន​ញាប់ញ័រ ​ដូច​គោឧសភៈ​ក្នុង​រថ (​ឲ្យ​ធ្វើ​យញ្ញៈ ៥ យ៉ាង) ​គឺ​អស្សមេធៈ (យញ្ញៈ​ជា​ទី​បៀតបៀន​សេះ) ១ បុរិសមេធៈ (យញ្ញៈ​ជា​ទី​បៀតបៀន​បុរស) ១ សមា្មបាសៈ (យញ្ញៈ​ជា​ទី​បោះ​ទៅ​នូវ​កាំនឹម) ១ វាជបេយ្យៈ (យញ្ញៈ​ជា​ទី​ផឹក​នូវ​ទឹក​ដោះថ្លា ​និង​ទឹក​ឃ្មុំ ​ដែល​គេ​តាក់តែង​ឲ្យ​ជាជើង​នៃ​មន្ត) ១ និរគ្គឡៈ (យញ្ញៈ​មិន​មាន​សន្ទះ​ទ្វារ​) ១ ។ លុះ​ព្រាហ្មណ៍ទាំង​នោះ​ ​បាន​បូជា​នូវ​ការបូជា​ទាំង​នោះ​រួច​ហើយ​ ​ក៏​បាន​ឲ្យ​ទ្រព្យ​ដល់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​ឲ្យ​គោ ​ទី​ដេក សំពត់ ​និង​នារី​ដែល​មាន​គ្រឿងប្រដាប់​តាក់តែង រថទឹម​ដោយ​សេះអាជានេយ្យ​ដែល​ធ្វើ​ល្អ​ ពាស​ដោយ​ស្បែក​ដ៏​វិចិត្រ ​លំនៅ​ជា​ទី​ត្រេកអរ ​ដែល​គេ​ចាត់ចែង​ដោយ​សព្វ​គ្រប់ ផ្ទុកទ្រព្យ​ផ្សេង ៗ ពេញ​ហើយ​ឲ្យ​ទ្រព្យ​ដល់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ។ លុះ​ព្រាហ្មណ៍ទាំង​នោះ​ ​បាន​ទ្រព្យ​ក្នុង​ទី​នោះ​ហើយ​ ​ក៏​សន្សំ​គរទុក ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ​ត្រូវ​​សេចក្តី​បា្រថ្នាគ្រប​សង្កត់​ហើយ​ តណ្ហា​ក៏​ចម្រើន​ឡើង​ក្រៃលែង ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ តែង​មន្ត​ក្នុង​ទី​នោះ​ ​ហើយ​ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះបាទ​ឱក្កាកៈ​ទៀត ។ ទឹក​ ដី ប្រាក់ ទ្រព្យ ​និង​ស្រូវ យ៉ាងណា គោទាំងឡាយ សម្រាប់​ប្រកប​កិច្ចការ​របស់​មនុស្ស ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ​ព្រោះ​ថា វត្ថុ ​មាន​ទឹក​ជា​ដើម​នោះ​ ជាបរិក្ខារ​របស់​ពួក​សត្វ​មាន​ជីវិត ​សូម​ព្រះអង្គ​បូជា​នូវ​ទ្រព្យ​ដ៏​វិចិត្រ​ជាច្រើន​របស់​ព្រះអង្គ ​សូម​ព្រះអង្គ​បូជា​នូវ​ធនសម្បត្តិ​ដ៏​ច្រើន​របស់​ព្រះអង្គ ។ លំដាប់​នោះ​ ព្រះរាជា ​ដូច​ជា​គោឧសភៈ​ក្នុង​រថ ​ត្រូវ​​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ពន្យល់​ហើយ​ ​ក៏​បាន​សម្លាប់គោ​រាប់សែន​ជាច្រើន ​ក្នុង​ការ​បូជាយញ្ញៈ ។ គោស្មើគ្នា​នឹង​ចៀម ជា​សត្វ​ស្លូត រួត​ទឹក​ដោះ​ដាក់ឆ្នាំង​បាន​ ​មិន​ចេះ​បៀតបៀន​គេ​ដោយ​ជើង​ ​មិន​ចេះ​បៀតបៀន​គេ​ដោយ​ស្នែង ​និង​ដោយ​អវយវៈណា​មួយ​ឡើយ​ ព្រះរាជា​ទ្រង់​ចាប់គោ​ទាំង​នោះ​ត្រង់ស្នែង ​ហើយ​សម្លាប់​ដោយ​គ្រឿងសស្រា្ត ។ លំដាប់​នោះ​ ​ពួក​ទេវតា​ក្តី​ ​ពួក​ព្រហ្មជាបិតា​ក្តី​ ព្រះឥន្ទ​ក្តី​ អសុរ ​និង​អារ័ក្ខ​ទឹក​ក្តី​ ​ក៏​កន្ទក់​កន្ទេញ​ថា ស្តេចគ្មាន​ធម៌​ដូច្នេះ ​ព្រោះ​ព្រះរាជា​សម្លាប់គោ ​ដោយ​គ្រឿង​សស្រ្តា ។ ក្នុង​បុរី ​មាន​រោគ ៣ យ៉ាង ​គឺ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ១ ការគ្មានស៊ី ១ ​សេចក្តី​គ្រាំគ្រា ១ ​ចម្រើន​ឡើង​ដល់​ ៩៨ (​មាន​រោគភ្នែក​ជាដើម) ​ព្រោះ​សម្លាប់​នូវ​សត្វ​ចិញ្ចឹម ។ នេះ​ជាអធម៌​នៃ​ពួក​ទណ្ឌៈ ប្រព្រឹត្តយូរ​ហើយ​ ​អ្នក​បូជា​ទាំងឡាយ តែង​បៀតបៀន​នូវ​គោ​ទាំងឡាយ ជា​សត្វ​មិន​ប្រទូស្ត ​រមែង​សាបសូន្យ​ចាក​ធម៌ ។ នេះ​ឯង​ជាធម៌ថោកទាប ​មាន​មក​តាំងពី​កាលមុន ​ដែល​អ្នក​ប្រាជ្ញ​តិះដៀល​ហើយ​យ៉ាង​នេះ​ វិញ្ញូជន​ឃើញ​នូវ​អំពើដូច្នេះ ​ក្នុង​បុគ្គល​អ្នក​បូជា​ណា តែង​តិះដៀល​នូវ​បុគ្គល​អ្នក​បូជា​នោះ​ ។ កាលបើព្រាហ្មណធម៌វិនាសយ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ​ពួក​សុទ្ទៈ ​និង​វេស្សៈ​ក៏​បែកគ្នា ​ពួក​ខត្តិយៈ​ជាច្រើន​ក៏​បែកគ្នា ទាំង​ភរិយា​ក៏​មើលងាយ​ប្តី ។ ពួក​ក្សត្រ​ក្តី​ ​ពួក​ជនជាផៅពង្ស​នៃ​ព្រហ្ម​ក្តី​ ​និង​ពួក​ជន​​ដទៃ​ ​អ្នក​ដែល​គោត្ររក្សា​ក្តី​ ​ក៏​លែង​ប្រកាន់​ពាក្យ​ពោល​អំពី​ជាតិ ​លុះ​ក្នុង​អំណាច​នៃ​កាម​ទាំងឡាយ ។ [៣១] កាលបើព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ​មហាសាល​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​បាន​ក្រាបបង្គំទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ច្បាស់ពេក​ណាស់ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ច្បាស់​ពេកណាស់ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ធម៌​ដែល​ព្រះអង្គ​សំដែង​ហើយ​ ​ដោយ​អនេកបរិយាយ​យ៉ាង​នេះ​ ​ដូច​គេ​ផ្ងារ​នូវ​របស់​ដែល​ផ្កា​ប់ ឬបើក​បង្ហាញ​របស់​ដែល​កំបាំង ពុំ​នោះ​ ​ដូច​គេ​ប្រាប់ផ្លូវ​ដល់​អ្នក​វង្វេងទិស ឬ​ដូច​គេ​ទ្រោលប្រ​ទី​ប​ប្រេង ​ក្នុង​ទី​ងងឹត​ដោយ​គិតថា បុរស​អ្នក​មាន​ចក្ខុ ឃើញ​នូវ​រូបទាំងឡាយ​បាន​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ទាំង​នេះ​ ​សូម​ដល់​នូវ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ផង​ ព្រះធម៌​ផង​ ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ផង​ ជា​ទី​រឭក ​សូម​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ជា្រប​នូវ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ទាំងឡាយ​ថា​ជា​ឧបាសក​អ្នក​ដល់​នូវ​សរណគមន៍​ស្មើ​ដោយ​ជីវិត ចាប់ដើម​អំពី​ថ្ងៃ​នេះ​ត​ទៅ​ ។ ចប់ ព្រាហ្មណធម្មិកសូត្រ ​ទី​៧ ។ === នាវាសូត្រ ​ទី​៨ === [៣២] បុរស​បាន​ដឹង​ធម៌ អំពីសំណាក់អាចារ្យណា​ ​គប្បី​បូជា​អាចារ្យ​នោះ​ ​ដូច​ជា​ទេវតា​បូជាព្រះឥន្ទ អាចារ្យ​អ្នក​ចេះ​ដឹង​ច្រើន ​ដែល​មាន​សិស្ស​បាន​បូជា​ហើយ​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា​ក្នុង​សិស្ស​នោះ​ ​រមែង​ធ្វើ​ធម៌​ឲ្យ​ជាក់ច្បាស់ ។ សិស្ស​នោះ​ កាលបើ​បាន​ធ្វើ​ធម៌​នោះ​ ​ឲ្យ​តាំង​នៅ​ហើយ​ ​បាន​ពិចារណា​ ជាធីរជន ប្រតិបត្តិ​ធម៌​សម​គួរ​តាមធម៌ ​រមែង​ជា​អ្នក​ដឹង​ ជា​អ្នក​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់​ច្បាស់ ទាំងជា​អ្នក​មាន​បញ្ញាល្អិត បុគ្គល​ដែល​មិន​ប្រមាទ ​រមែង​សេពគប់​អ្នក​ប្រាជ្ញ​បែប​នោះ​ ។ សិស្សកាល​បើសេពគប់​នឹង​អាចារ្យ ជា​អ្នក​ទន់ទាប ល្ងង់ខ្លៅ ​មាន​ប្រយោជន៍​មិន​ទាន់សម្រេច ​មាន​តែ​សេចក្តី​ច្រណែន​គេ​ ​រមែង​មិន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​ធម៌​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​មិន​បាន​ឆ្លងផុត​សេចក្តី​សង្ស័យ​ ​ដល់​នូវ​មរណៈ ។ ជនចុះ​កាន់ទន្លេ ​មាន​ទឹក​ច្រើន លំហាច​ហូរខ្លាំង ជន​នោះ​ កាល​រសាត់​អណ្តែត​ទៅ​តាម​ខ្សែ​ទឹក​ ​ធ្វើ​ម្តេច​នឹង​អាច​ចម្លង​ពួក​ជនឯទៀត​បាន​ យ៉ាង​ណាមិញ ។ ​បុគ្គល​ណា​ ​មិន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​ធម៌ ​មិន​បាន​ស្តាប់​សេចក្តី​ (​ក្នុង​សំណាក់) ​នៃ​ពួក​ពហុស្សូត ​មិន​ទាន់​យល់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ ជា​អ្នក​មិន​ទាន់​អស់​សេចក្តី​សង្ស័យ ​ធ្វើ​ម្តេច​នឹង​អាច​ញ៉ាំង​ជន​ឯទៀត​ឲ្យ​យល់​បាន​ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ។ បុគ្គល​ឡើង​ជិះទូក​ដ៏​មាំ បរិបូណ៌​ដោយ​ចែវ ​និង​ថ្នោល ជា​អ្នក​ដឹង​ឧ​បាយ​ក្នុង​ការទូក​នោះ​ ជា​អ្នក​ឈ្លាស​វៃ ​មាន​គំនិត ​គប្បី​ចម្លង​ពួក​ជន​​ដទៃ​ជា​ច្រើន ​ក្នុង​ទូក​នោះ​បាន​យ៉ាងណាមិញ ចំណែក​បុគ្គល​ណា​ ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​វេទ ​មាន​ចិត្ត​បាន​អប់រំ​ហើយ​ ជា​ពហុស្សូត ​មិន​ញាប់ញ័រ (​ក្នុង​លោកធម៌) បុគ្គល​នោះ​ឯង​ ជា​អ្នក​ចេះ​ដឹង​ ​ញ៉ាំង​ពួក​ជន​ដទៃ​ ​ដែល​ជា​អ្នក​បរិបូណ៌​ដោយ​ការ​ត្រងត្រាប់ ​និង​ឧបនិស្ស័យ​ឲ្យ​ចេះ​ដឹង​បាន​ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ឯង​ ។ ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ បុគ្គល​គួរ​សេពគប់​សប្បុរស ជា​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញ​ ទាំងជា​ពហុស្សូត បុគ្គល​នោះ​ កាល​ដឹង​សេចក្តី​ហើយ​ ប្រតិបត្តិតាម ជា​អ្នក​ដឹង​ធម៌ច្បាស់ ​រមែង​បាន​នូវ​សេចក្តី​សុខ ។ ចប់ នាវាសូត្រ ​ទី​៨ ។ === កឹសីលសូត្រ ​ទី​៩ === [៣៣] (ព្រះសារីបុត្ត​ដ៏​មាន​អាយុ ក្រាបទូល​សួរ​ថា) នរជន​មាន​សីល​ដូច​ម្តេច ​មាន​មារយាទ​ដូច​ម្តេច ​ចម្រើន​នូវ​អំពើ​ទាំងឡាយ​ដូច​ម្តេច ​គប្បី​ជា​បុគ្គល​ប្រតិស្ឋាន​មាំ​ល្អ​ (​ក្នុង​សាសនា) ​ផង​ ​ដល់​នូវ​ប្រយោជន៍​ខ្ពង់​ខ្ពស់​ ​គឺ​អរហត្តផល​ផង​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) បុគ្គល​ត្រូវ​ប្រព្រឹត្ត​កោតក្រែង​ចំពោះ​បុគ្គល​ដែល​ចម្រើន​ ជា​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្តី​ច្រណែន ស្គាល់កាល​គួរ​ចួប​នឹង​គ្រូ ស្គាល់ខណៈ​ស្តាប់​ធម្មីកថា ​ដែល​លោក​ពោល​ ​គប្បី​ស្តាប់​សុភាសិត​ឯទៀត​ដោយ​គោរព ។ បុគ្គល​គួរ​ធ្វើ​ការរឹងត្អឹង ​ឲ្យ​ជ្រះស្រឡះ ប្រព្រឹត្ត​បន្ទាបខ្លួន ​ហើយ​ចូល​ទៅ​កាន់សំណាក់គ្រូ តាមកាល​គួរ​ ​គប្បី​រលឹក​រឿយ ៗ ទាំងប្រព្រឹត្ត​ដោយ​ប្រពៃ​នូវ​អត្ថ​នៃ​ (ភាសិត) ធម៌ សីល ​និង​ព្រហ្មចារ្យ (​ដ៏​សេស​ ​ដែល​គ្រូសំដែង​ហើយ​) ។ បុគ្គល​គួរ​ជា​អ្នក​មាន​ធម៌ជា​ទី​ត្រេកអរ ត្រេកអរ​ក្នុង​ធម៌ ឋិត​នៅ​ក្នុង​ធម៌ ចេះ​វិនិច្ឆ័យ​នូវ​ធម៌ ​មិន​គួរ​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ពាក្យ​ ​ដែល​ប្រទូស្តចំពោះ​ធម៌ ​គប្បី​ញ៉ាំង​កាល​ឲ្យ​អស់​ទៅ​ ​ដោយ​សុភាសិត​ទាំងឡាយ​ដែល​ពិត ៗ ។ បុគ្គល​គួរ​លះបង់​នូវ​ការសើច ​រីករាយ​ ការចរចា​ឥត​ប្រយោជន៍ ការ​ខ្សឹកខ្សួល ការ​ប្រទុស្ត ការ​ធ្វើ​នូវ​មាយា ការកុហក ការជាប់​ចិត្ត​ ការប្រកាន់ ការប្រណាំង​ប្រជែង សំដី​អាក្រក់ ​ទឹក​អម្ចត់ ​គឺ​រាគាទិក្កិលេស ​និង​ការជ្រប់​នៅ​ដោយ​តណ្ហា ​គប្បី​ជា​បុគ្គល​បា្រស​ចាក​សេចក្តី​ស្រវឹង ​មាន​ចិត្ត​ឋិត​នៅ​មាំ ។ សុភាសិតទាំងឡាយ (​ដែល​ប្រកប​ដោយ​សមថវិបស្សនា) ​គឺ​អ្នក​បា្រជ្ញ​ដឹង​ច្បាស់ ថា​មាន​សារៈ ឯញាណ​សំរេចអំពីសុតៈ ​គឺ​អ្នក​បា្រជ្ញ​ដឹង​ច្បាស់​ថា ​មាន​សមាធិជា​សារៈ បញ្ញា ​និង​សុតៈ ​រមែង​មិន​ចម្រើន​ដល់​នរជន ​ដែល​ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​រហ័ស ជា​អ្នក​ធ្វេស​ប្រហែស ។ មួយ​ទៀត ជន​ពួក​ណា ត្រេកអរ​ក្នុង​ធម៌ ​ដែល​អរិយបុគ្គល​សំដែង​ហើយ​ ជន​ពួក​នោះ​ ​រមែង​ប្រសើរ​ដោយ​វចីកម្ម មនោកម្ម ​និង​កា​យក​ម្ម ជន​ពួក​នោះ​ ​រមែង​ឋិត​នៅ​ក្នុង​សេចក្តី​ស្ងប់ស្ងាត់ ស្ងប់ស្ងៀម ​និង​សមាធិ ​ហើយ​បាន​ដល់​នូវ​ខ្លឹម​នៃ​ការ​ស្តាប់​ផង​ ​នៃ​ប្រាជ្ញា​ផង​ ។ ចប់ កឹសីលសូត្រ ​ទី​៩ ។ === ឧដ្ឋានសូត្រ ​ទី​១០ === [៣៤] (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​នឹង​ពួក​ភិក្ខុ​យ៉ាង​នេះ​ថា) ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​ក្រោក (​ចូរ​អង្គុយ​ចម្រើន​កម្មដ្ឋាន) ប្រយោជន៍អ្វី ​ដោយ​ការ​ដេកលក់​របស់​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ព្រោះ​ថា ​អ្នក​ទាំងឡាយ ឈឺជានិច្ច ​ត្រូវ​សរ ​គឺ​រាគាទិក្កិលេស​ចាក់ដោត​ហើយ​ ​កំពុង​តែលំបាក ម្តេច​ក៏​នៅ​ដេកលក់ ។ អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​ក្រោកអង្គុយ ​ចូរ​សិក្សា​ឲ្យ​មាំមួន ដើម្បី​សេចក្តី​ស្ងប់ ​កុំ​ឲ្យ​មច្ចុរាជ​បាន​ដឹង​នូវ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ថា​ជា​អ្នក​ប្រមាទ ​ហើយ​ធ្វើ​ឲ្យ​វង្វេង ​លុះ​ក្នុង​អំណាច​នៃ​ខ្លួន​ឡើយ​ ។ ​ពួក​ទេវតា ​និង​មនុស្ស ​ត្រូវ​ការ​នឹង​អារម្មណ៍​ជាដើម​ អាស្រ័យ​ជាប់​នៅ​ (​ក្នុង​អារម្មណ៍​នោះ​) ​ព្រោះ​តណ្ហាណា ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​ឆ្លង​នូវ​តណ្ហា​ជាគ្រឿង​ផ្សាយនុ៎ះ ​កុំ​ឲ្យ​ខណៈ​កន្លង​ផុត​នូវ​អ្នក​ទាំងឡាយ​ឡើយ​ ​ព្រោះ​ថា ​ពួក​ជន​ដែល​ខណៈ​កន្លង​ហើយ​ ​រមែង​សោកណែន​ណាន់​ក្នុង​ន​រក​ ។ សេចក្តី​ប្រមាទ ជាធូលី ធូលីធ្លាក់ចុះ​តាម​សេចក្តី​ប្រមាទ ​ព្រោះ​តែ​សេចក្តី​ប្រមាទ ​កុលបុត្រ​ដក​ចោល​នូវ​សរ ​គឺ​រាគាទិក្កិលេស​របស់​ខ្លួន​បាន​ដោយ​វិជ្ជា ​គឺ​អាសវក្ខយញ្ញាណ ​ព្រោះ​តែ​សេចក្តី​មិន​ប្រមាទ ។ ចប់ ឧដ្ឋានសូត្រ ​ទី​១០ ។ === រាហុលសូត្រ ​ទី​១១ === [៣៥] (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ត្រាស់​សួរ​ថា) ​អ្នក​មិន​មើលងាយ​អ្នក​បា្រជ្ញ​ព្រោះ​តែ​នៅ​រួមគ្នា​រឿយ ៗ ទេឬ បុគ្គល​អ្នក​ទ្រោល​គប់ភ្លើង​បំភ្លឺ​ដល់​ពួក​មនុស្ស ​អ្នក​កោតក្រែង​ដែរឬ ។ (ព្រះរាហុល​ដ៏​មាន​អាយុ ក្រាបទូលថា) ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​មិន​មើល​ងាយ​អ្នក​បា្រជ្ញ ​ព្រោះ​តែ​នៅ​រួម​គ្នារឿយ ៗ ទេ បុគ្គល​អ្នក​ទ្រោល​គប់ភ្លើង​បំភ្លឺ​ដល់​ពួក​មនុស្ស ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​កោតក្រែង​ជានិច្ច ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) ​អ្នក​ចូរ​លះ​នូវ​កាមគុណ ៥ ​មាន​សភាព​ជា​ទី​ស្រឡាញ់ ជា​ទី​ត្រេកអរ​នៃ​ចិត្ត​ ​ចេញ​ចាក​ផ្ទះមក​បួស​ដោយ​សទ្ធា ​ហើយ​ធ្វើ​នូវ​ទី​បំផុត​ទុក្ខចុះ ។ អ្នក​ចូរ​គប់​រក​នូវ​កល្យាណមិត្ត ​និង​ទី​ដេក ​ទី​អង្គុយ​ដ៏​ឆ្ងាយ ស្ងប់ស្ងាត់ ​មិន​មាន​សំឡេង​គឹកកង ​ចូរ​ជា​អ្នក​ស្គាល់ប្រមាណ​ក្នុង​ភោជន ។ អ្នក​កុំ​ធ្វើ​បំណង ​ក្នុង​បច្ច័យទាំង​នេះ​ ​គឺ​ចីវរប្បច្ច័យ បិណ្ឌបាតប្បច្ច័យ សេនាសនប្បច្ច័យ ​និង​គិលានប្បច្ច័យ​ឡើយ​ ​កុំ​ត្រឡប់​មកកាន់​លោកទៀត​ឡើយ​ ។ អ្នក​ចូរ​សង្រួម​ក្នុង​បាតិមោក្ខ​ផង​ ​ក្នុង​ឥន្ទ្រិយ​ទាំង ៥ ​ផង​ ​ចូរ​មាន​ស្មារតី ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​កាយ ​ចូរ​ជា​បុគ្គលច្រើន​ដោយ​សេចក្តី​នឿយណាយ ។ អ្នក​ចូរ​លះ​នូវ​សុភនិមិត្ត ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​រាគៈ ​ចូរ​ចម្រើន​ចិត្ត​ដោយ​អសុភ ​ឲ្យ​ជា​ចិត្ត​មូល​តែ​មួយ​ តាំងមាំ​ដោយ​ប្រពៃ ​មួយ​ទៀត ​ចូរ​ចម្រើន​នូវ​អនិមិត្តវិបស្សនា ​ចូរ​លះ​នូវ​អនុស័យ ​គឺ​មានះ លំដាប់ត​អំពី​នោះ​ ​អ្នក​នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ស្ងប់រម្ងាប់ ​ព្រោះ​លះ​បង់មានះ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ទូន្មាន​ព្រះរាហុល​ដ៏​មាន​អាយុ​ជារឿយ ៗ ​ដោយ​គាថាទាំង​នេះ​ ​ដោយ​ប្រការ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។ ចប់ រាហុសូត្រ ​ទី​១១ ។ === វង្គីសសូត្រ ​ទី​១២ === [៣៦] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ក្នុង​អគ្គាឡវចេតិយវិហារ ជិតក្រុង​អាឡវី ។ សម័យ​នោះ​ឯង​ ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​និគ្រោធកប្បៈ ជា​ឧបជ្ឈាយ៍​របស់​ព្រះវង្គីសៈ​មាន​អាយុ ទើបតែ​បរិនិព្វាន​ថ្មី ៗ ​ក្នុង​អគ្គាឡវចេតិយវិហារ ។ គ្រា​នោះ​ ព្រះវង្គីសៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ​ទៅ​ក្នុង​ទី​ស្ងាត់ ​គេ​ច​ចេញ​ចាក​អារម្មណ៍ សម្ងំ​នៅ​ ​កើត​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​ក្នុង​ចិត្ត​យ៉ាង​នេះ​ថា ព្រះឧបជ្ឈាយ៍​របស់​អាត្មាអញ បរិនិព្វាន​ហើយ​ ឬ​មិន​ទាន់​បរិនិព្វាន​ទេ ។ លំដាប់​នោះ​ ព្រះវង្គីសៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ​ចេញ​ចាក​ទី​សម្ងំ ​ក្នុង​សាយណ្ហ​សម័យ ​ហើយ​ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។ ព្រះវង្គីសៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ​លុះ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ហើយ​ ក្រាបបង្គំ​ទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ កាល​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​ទៅ​ក្នុង​ទី​ស្ងាត់ ពួន​សម្ងំ​នៅ​ក្នុង​អគ្គាឡវចេតិយវិហារ​នេះ​ ​កើត​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​ក្នុង​ចិត្ត​ យ៉ាង​នេះ​ថា ព្រះឧបជ្ឈាយ៍​របស់​អាត្មាអញ បរិនិព្វាន​ហើយ​ ឬ​មិន​ទាន់​បរិនិព្វាន​ទេ ។ លំដាប់​នោះ​ ព្រះវង្គីសៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ក្រោក​ចាក​អាសនៈ ​ធ្វើ​ចីវរ​ឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យ​អញ្ជលី ចំពោះ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ហើយ​ក្រាបបង្គំ​ទូល​សួរ​ចំពោះ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ដោយ​គាថាថា [៣៧] ​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​សូម​សួរ​ព្រះសាស្តា ព្រះអង្គ​មាន​បញ្ញា​មិន​ខ្សោយ​ខ្សោក​ថោកទាប ​ភិក្ខុ​ណា ជា​អ្នក​កាត់​ផ្តាច់​នូវ​សេចក្តី​សង្ស័យ​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន ​មាន​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​ ​មាន​យស ​មាន​ចិត្ត​ត្រជាក់ ​បាន​ធ្វើ​មរណកាល​ក្នុង​អគ្គាឡវចេតិយវិហារ ។ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ឈ្មោះ​របស់​ភិក្ខុ​ជាព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ប្រោស​ប្រទាន​ហើយ​ថា និគ្រោធកប្ប​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ កាល​នមស្ការ​នូវ​ព្រះអង្គ ជា​អ្នក​បា្រថ្នា​នូវ​ការផុត​ស្រឡះ (​ចាក​កិលេស) ​បាន​ប្រារព្ធ​ព្យាយាម ឃើញ​នូវ​ធម៌​ដ៏​មាំ ។ បពិត្រ​ព្រះសក្យៈ ​មាន​ចក្ខុ​ជុំ​វិញ​ ​គឺ​សព្វញ្ញុតញ្ញាណ ​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ទាំង​អស់​គ្នា ចង់​ដឹង​នូវ​សាវ័ក​នោះ​ ​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​បាន​ប្រុង​ត្រចៀក​នឹង​ស្តាប់​ជាស្រេច​ហើយ​ ព្រះអង្គ​ជាគ្រូ​របស់​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​ជាបុគ្គល​ប្រសើរ​លើ​ស ។ បពិត្រ​ព្រះអង្គ ​អ្នក​មាន​បា្រជ្ញា​ក្រាស់​ដូច​ជា​ផែនដី ​សូម​ព្រះអង្គ​កាត់​បង់​នូវ​សេចក្តី​សង្ស័យ ​របស់​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​សូម​ទ្រង់​សំដែង​នូវ​សេចក្តី​នុ៎ះ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​សូម​ទ្រង់​ត្រាស់ប្រាប់​នូវ​ភិក្ខុ​ដែល​បរិនិព្វាន​ហើយ​ ។ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​អ្នក​មាន​ចក្ខុ​ជុំ​វិញ​ ​សូម​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ប្រកាស​ក្នុង​កណ្តាល​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​ដូច​ជា​ព្រះឥន្ទ ជា​សហស្សនេត្រ (​ទ្រង់​ប្រកាស​ក្នុង​កណ្តាល) ​ពួក​ទេវតា ។ គន្ថក្កិលេស​ណា​មួយ​ ​ដែល​ជា​ផ្លូវ​នៃ​មោហៈ ជា​ពួក​នៃ​កិរិយា​មិន​ដឹង​ ជា​ទី​តាំង​នៃ​សេចក្តី​សង្ស័យ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ គន្ថក្កិលេស​ទាំង​នោះ​ ​មាន​ដល់​នូវ​ព្រះតថាគត ​រមែង​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​ព្រះអង្គ​មាន​ភ្នែក​ដ៏​ឧត្តម ជាង​នរជន​ទាំងឡាយ ។ ​ក៏​ប្រសិន​បើ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ជាវិញ្ញុបុរស ​មិន​កម្ចាត់​បង់កិលេស ​ដូច​ជា​ខ្យល់​កម្ចាត់​នូវ​ពពក​ទេ លោក​ទាំង​អស់​ ​ដែល​មោហៈ​រួបរឹត​ហើយ​ ​ក៏​ទៅ​ជាងងឹត​សូន្យ សូម្បី​ពួក​នរជន​ដែល​មាន​ពន្លឺ ​ក៏​មិន​គប្បី​ភ្លឺ​ច្បាស់​បាន​ ។ ​មួយ​ទៀត ​ពួក​អ្នក​បា្រជ្ញ ជា​អ្នក​ធ្វើ​នូវ​ពន្លឺរុងរឿង ​គឺ​បញ្ញា បពិត្រ​ព្រះអង្គ ជា​អ្នក​បា្រជ្ញ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​បាន​ជា​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ សំគាល់​នូវ​ព្រះអង្គ​ថា​ជាយ៉ាង​នោះ​ឯង​ ​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ដឹង​ថា ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​ឃើញ​តាមពិត ទើប​នាំ​គ្នាចូលមក​គាល់ព្រះអង្គ ​សូម​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​សំដែង​ឲ្យ​ប្រាកដ ​នូវ​និគ្រោធកប្បត្ថេរ ចំពោះ​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​ក្នុង​ពួក​បរិស័ទ​ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះសូរសៀង​ដ៏​ពីរោះ ​សូម​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ត្រាស់​នូវ​ព្រះវាចា​ជា​ទី​គាប់​ចិត្ត​ជាឆាប់ ​សូម​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បញ្ចេញ​ព្រះសូរសៀង​សន្សឹម ៗ ​ដោយ​ព្រះសូរសៀង​មូលពីរោះ ​ដែល​សង្ខារ​តាក់តែង​ទុក​ដោយ​ល្អ​ ​ដូច​ហង្ស ផ្គងស្រែក​សម្រែក​បន្តិច ៗ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ទាំង​អស់​គ្នា តាំង​ចិត្ត​ត្រង់​នឹង​ប្រុង​ស្តាប់​ព្រះអង្គ ។ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​នឹង​សូម​ទទូច​អារាធនា​ព្រះអង្គ ​អ្នក​មាន​ជាតិ ​និង​មរណៈ លះបង់​ហើយ​មិន​សេសសល់ ​កម្ចាត់​បង់ (​នូវ​បាប​ទាំងពួង) ​ឲ្យ​ទ្រង់​សំដែង​នូវ​ធម៌ ​ព្រោះ​ថា ការ​ធ្វើ​បាន​តាម​ប្រាថ្នា ​មិន​មាន​ដល់​បុថុជ្ជន​ឡើយ​ ចំណែក​ខាង​ការ​ពិចារណា​ ​ហើយ​ធ្វើ​បាន​តាម​ប្រាថ្នា ​រមែង​មាន​ដល់​ព្រះតថាគត​ទាំងឡាយ ។ សម្បន្នវេយ្យាករណ៍ (ការព្យាករណ៍​ដ៏​ត្រឹម​ត្រូវ​) ​នេះ​ ​គឺ​ព្រះអង្គ​មាន​បញ្ញា​រុងរឿង ​បាន​ត្រាស់​ប្រពៃ​ហើយ​ អញ្ជលី​ជា​ទី​បំផុត​នេះ​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​បាន​ប្រណម្យ​ហើយ​ ​ដោយ​ប្រពៃ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​មាន​ប្រាជ្ញា​មិន​ទន់ទាប កាល​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ជ្រាប (​នូវ​គតិ​នៃ​ព្រះនិគ្រោធកប្បៈ) ​កុំ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​វង្វេង​ឡើយ​ ។ បពិត្រ​ព្រះអង្គ ​មាន​ព្យាយាម​មិន​ទន់ទាប ព្រះអង្គ​បាន​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​អរិយសច្ចធម៌​ដ៏​ប្រសើរ​ក្រៃលែង កាល​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ជា្រប​នូវ​ញេយ្យធម៌​ទាំងពួង ​កុំ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​វង្វេង​ឡើយ​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ប្រាថ្នា​នូវ​ព្រះវាចា (​របស់​ព្រះអង្គ) ​ដូច​ជា​បុគ្គលក្តៅ ​ដោយ​កំដៅ​ថ្ងៃ​ក្នុង​រដូវក្តៅ ប្រាថ្នា​រក​ទឹក​ ​សូម​ព្រះអង្គ​បង្អុរ​នូវ​ព្រះសូរសៀង ។ និគ្រោធកប្ប​ភិក្ខុ​ ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌​ដ៏​មាន​ប្រយោជន៍​ណា ព្រហ្មចរិយធម៌​នោះ​របស់​លោក ​មិន​ឥត​ប្រយោជន៍​តិច​តួច​ឡើយ​ លោក​នោះ​ ​បាន​និព្វាន ​ដូច​ជា​អសេក្ខបុគ្គល ​ដែល​មាន​ចិត្ត​ផុត​ហើយ​ ឬជា​សឧបាទិសេសៈ (​ដូច​ជា​សេក្ខបុគ្គល) ​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ប្រុង​ស្តាប់​នូវ​ព្រះបន្ទូល​របស់​ព្រះអង្គ​នោះ​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ព្យាករថា) និគ្រោធកប្ប​ភិក្ខុ​ ​បាន​កាត់​ផ្តាច់​នូវ​តណ្ហា​ក្នុង​នាម ​និង​រូប​នេះ​ ជាខ្សែ​ធម៌ខ្មៅ ​គឺ​កិលេសមារ​ដែល​ដេកត្រាំ​អស់​រាត្រី​ជាអង្វែង ​បាន​ឆ្លង​ផុតការ​កើត​ ​និង​ការស្លាប់ ​មិន​មាន​សេសសល់ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ប្រសើរ​ជាង​បញ្ចវគ្គិយ​ភិក្ខុ​ ​បាន​ត្រាស់​ព្យាករ​ដោយ​ប្រការ​ដូច្នេះ ។ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាឥសីគំរប់ ៧ [​យក​ឥសី ៦ ​គឺ​វិបស្សី សិខី វេស្សភូ កកុសន្ធៈ កោនាគមនៈ កស្សបៈ រួម​នឹង​ព្រះអង្គ ​ត្រូវ​ជា ឥសី ៧ ​គឺ​ព្រះអង្គ​ជាឥសី​ទី​៧ ។ អដ្ឋកថា ។] ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នោះ​ ​បាន​ស្តាប់​ព្រះបន្ទូល​ព្រះអង្គ​ហើយ​ជ្រះថ្លា ​ព្រោះ​ប្រស្នា​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ក្រាបទូល​សួរ​ ​មិន​ឥត​អំពើ​ឡើយ​ ព្រះអង្គ​ជាព្រាហ្មណ៍ ​មិន​បាន​បញ្ឆោត​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ឡើយ​ ។ សាវ័ក​របស់​ព្រះពុទ្ធ និយាយ​យ៉ាងណា ​ធ្វើ​យ៉ាង​នោះ​ ​បាន​កាត់​ផ្តាច់​នូវ​បណ្តាញ ​គឺ​តណ្ហា​ដ៏​មាំ​របស់​មច្ចុមារ ​ដែល​មាន​មាយា​ច្រើន ​ដែល​ផ្សាយ​ទៅ​ (​ក្នុង​តេភូមិកវដ្តៈ) ​នោះ​ ។ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ និគ្រោធកប្ប​ភិក្ខុ​ ​បាន​ឃើញ​ហេតុជា​ខាង​ដើម​នៃ​ឧបាទាន ឱហ្ន៎ និគ្រោធកប្ប​ភិក្ខុ​ ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​នូវ​ (តេភូមិកវដ្តៈ) ជា​ទី​ទ្រ​ទ្រង់​នៅ​នៃ​មច្ចុមារ ​ដែល​គេ​ឆ្លង​បាន​ដោយ​កម្រ​ក្រៃពេក ។ ចប់ វង្គីសសូត្រ ​ទី​១២ ។ === សម្មាបរិព្វាជនិយសូត្រ ​ទី​១៣ === [៣៨] (ព្រះពុទ្ធនិមិ្មត ​ទ្រង់​សួរ​ថា) ​ខ្ញុំ​សូម​សួរ​នូវ​ព្រះមុនី ​ដែល​មាន​បា្រជ្ញាច្រើន ​បាន​ឆ្លង​ចាក​ឱឃៈ (​ដល់​នូវ​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន) ​បាន​រំលត់​ហើយ​ ​មាន​ព្រះទ័យ​តាំង​នៅ​មាំ ​ភិក្ខុ​បន្ទោបង់​នូវ​កាម​ទាំងឡាយ ​ហើយ​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា​វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក តើ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) ​ភិក្ខុ​ណា ​បាន​គាស់​រំ​លើ​ង​នូវ​មង្គល​ផង​ ​នូវ​ការ​ប្រកាន់​ឧប្បាត [ការបណ្តាល​ធម្មជាតិ​ ​ដូច​ជា​ដុំភ្លើង​ហោះ រន្ទះបាញ់ ។] (​មាន​រន្ទះបាញ់​ជាដើម) ​ផង​ ​នូវ​ការ​ប្រកាន់​យល់សប្តិ​ផង​ ​នូវ​ការ​ប្រកាន់​លក្ខណៈ​ផង​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា ​បាន​លះបង់​ស្រឡះ​នូវ​មង្គល​ជាទោស ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ភិក្ខុ​បន្ទោបង់​នូវ​តម្រេក​ក្នុង​កាមទាំងឡាយ ជា​របស់​មនុស្ស​ផង​ ​របស់​ទេវតា​ផង​ ​កន្លង​នូវ​ភព ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​ធម៌ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ភិក្ខុ​ធ្វើ​ចិត្ត​មិន​ឲ្យ​ត្រេកអរ លះ​នូវ​ពាក្យ​ញុះញង់​ទាំងឡាយ ​នូវ​សេចក្តី​ក្រោធ ​និង​សេចក្តី​កំណាញ់ លះ​នូវ​រាគៈ ​និង​ទោសៈ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា​វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ភិក្ខុ​លះបង់​នូវ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់ ​និង​ស្អប់ ​មិន​ប្រកាន់មាំ ​មិន​អាស្រ័យ​ក្នុង​សភាវៈ​តិច​តួច (​ដោយ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ) ​ឡើយ​ ​មាន​ចិត្ត​ផុតស្រឡះ​ហើយ​ ​ចាក​សំយោជនិយធម៌​ទាំង​ឡាយ (ធម៌ជា​អារម្មណ៍​នៃ​សំយោជនៈ) ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ភិក្ខុ​នោះ​ ​បន្ទោបង់​នូវ​ឆន្ទរាគ ​ក្នុង​ខន្ធ​ជា​គ្រឿង​ប្រកាន់ ​មិន​ដល់​ (​នូវ​ការ​ឃើញ) ថា​មាន​ខ្លឹម​ក្នុង​ឧបធិ ​គឺ​ខន្ធ​ទាំង​ឡាយ​នោះ​ ជាបុគ្គល​មិន​អាស្រ័យ (​ដោយ​ឆន្ទៈ ​និង​រាគៈ) ​មិន​បាច់​មាន​បុគ្គល​​ដទៃ​ណែ​នាំ​ឡើយ​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ឈ្មោះ​ថា វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ភិក្ខុ​មិន​ភ្លាត់ខុស​ដោយ​កាយ វាចា ​និង​ចិត្ត​ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ធម៌​ដោយ​ប្រពៃ ប្រាថ្នា​យក​នូវ​បទ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ភិក្ខុ​ណា ​មិន​ក្រអឺតក្រឱង ​ដោយ​គិតថា ​គេ​ថ្វាយ​បង្គំអញ សូម្បី​គេ​ជេរ​ក៏​មិន​តបត ​បាន​នូវ​ភោជន​របស់​អ្នក​​ដទៃ​​ឲ្យ​ ​ក៏​មិន​ស្រវឹង ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ភិក្ខុ​លះបង់​សេចក្តី​លោភ ​និង​ភព វៀរ​ចាក​ការកាប់​កាត់​ ​និង​ការចង (​សត្វ​​ដទៃ​) ​ភិក្ខុ​នោះ​ ជា​អ្នក​ឆ្លង​ផុត​ចាក​សេចក្តី​ងឿងឆ្ងល់ ប្រាស​ចាក​សរ ​គឺ​សេចក្តី​សោក ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ភិក្ខុ​ណា ​បាន​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​សេចក្តី​ប្រព្រឹត្ត​ដ៏​សម​គួរ​របស់​ខ្លួន​ផង​ ​មិន​បៀតបៀន​ជន​ដទៃ​​ណា​មួយ​ក្នុង​លោក​ផង​ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ធម៌តាម​សេចក្តី​ពិត ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា​វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ អនុស័យទាំងឡាយណា​មួយ​ ​មិន​មាន​ដល់​ភិក្ខុ​ណា អកុសលមូល​ទាំងឡាយ ​ភិក្ខុ​ណា ​បាន​ដក​ចោល​ហើយ​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ជា​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ​មិន​មាន​សេចក្តី​អាឡោះអាល័យ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា​វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ភិក្ខុ​អ្នក​អស់​អាសវៈ​ហើយ​ លះបង់​នូវ​មានះ ​កន្លង​ផុត​នូវ​ធម៌ ជាគន្លង​នៃ​រាគៈ​ទាំង​អស់​ ទូន្មានខ្លួន សម្រេច​នូវ​ព្រះនិព្វាន ​មាន​ចិត្ត​តាំង​នៅ​មាំ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​សទ្ធា ប្រកប​ដោយ​សុតៈ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​បរមត្ថ ​បាន​ឃើញ​សម្មត្តនិយាម ​គឺ​មគ្គ កាល​ពួក​សត្វ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​ទិដ្ឋិ ៦២ ​ក៏​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​ពួក​ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញា អាច​បន្ទោបង់​នូវ​លោភៈ ទោសៈ ​និង​សេចក្តី​ថ្នាំងថ្នាក់ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ភិក្ខុ​បាន​ឈ្នះកិលេស ​ដោយ​អរហត្តមគ្គ​ដ៏​បរិសុទ្ធ បើក​ចេញ​នូវ​កិលេស​ជាគ្រឿង​ប្រក់ ជា​អ្នក​ស្ទាត់​ក្នុង​ចតុស្សច្ចធម៌ ​ដល់​នូវ​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន ​មាន​សន្តាន​មិន​រំភើប​ដោយ​តណ្ហា ជា​អ្នក​ឈ្លាសវៃ​ក្នុង​អរិយមគ្គ គ្រឿង​ដឹង​នូវ​ធម៌ជា​ទី​រលត់​នៃ​សង្ខារ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា​វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ភិក្ខុ​កន្លង​នូវ​កប្បៈ [ការប្រកាន់​ផ្តាច់ថា អញ ​របស់​អញ ​ក៏​បាន​ ។] ​គឺ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​ក្នុង​ខន្ធ​ទាំងឡាយ ​ដែល​ជាអតីត ​និង​អនាគត ជា​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​ដ៏​បរិសុទ្ធ ​ព្រោះ​កន្លង​ផុត (​នូវ​អទ្ធា ៣ [អទ្ធា ៣ ​គឺ​ អតីតទ្ធា ​បាន​ដល់​អវិជ្ជាសង្ខារ, អនាគតទ្ធា ​បាន​ដល់​ ជាតិ ជរា មរណៈ, បច្ចុប្បន្នទ្ធា ​បាន​ដល់​ វិញ្ញាណ ជា​ខាង​ដើម ភវៈ ជា​ទី​បំផុត​ ។ អដ្ឋកថា ។]) ​មាន​ចិត្ត​ផុតស្រឡះ​ចាក​អាយតនៈ​ទាំងពួង ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ភិក្ខុ​កំណត់​ដឹង​នូវ​បទ ​គឺ​សច្ចៈ​មួយ​ ៗ ​ហើយ​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​សច្ចៈ​ធម៌ ឃើញ​នូវ​ព្រះនិព្វាន ​មិន​មាន​គ្រឿងដោត​ក្រង ជា​ទី​លះបង់​នូវ​អាសវៈ​ទាំងឡាយ ​ព្រោះ​អស់​ទៅ​នៃ​ឧបធិក្កិលេស​ទាំងពួង ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា​វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ (ព្រះនិម្មិតពុទ្ធ ​ពោល​សរសើរថា) ​សេចក្តី​ពិតថា ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ព្រះពុទ្ធដីកា​យ៉ាង​នេះ​ ​មាន​សេចក្តី​បែប​នោះ​ដ​ដែល​ថា ​ភិក្ខុ​ណា ​មាន​ការ​នៅ​យ៉ាង​នេះ​ ជា​អ្នក​ទូន្មានខ្លួន ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​នូវ​សំយោជនធម៌​ទាំងពួង ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា វៀរ​ដោយ​ប្រពៃ​ក្នុង​លោក ។ ចប់ សម្មាបរិព្វាជនិយសូត្រ ​ទី​១៣ ។ === ធម្មិកសូត្រ ​ទី​១៤ === [៣៩] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ក្នុង​វត្តជេតពន ​របស់​អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុង​សាវត្ថី ។ គ្រា​នោះ​ ធម្មិកឧបាសក ​បាន​ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ជា​មួយ​នឹង​ពួក​ឧបាសក ប្រមាណ ៥០០ នាក់ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ ក្រាបថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។ ធម្មិកឧបាសក ​លុះ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ហើយ​ ​ក៏​ក្រាប​បង្គំទូល​សួរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ដោយ​គាថា​ដូច្នេះថា [៤០] បពិត្រព្រះគោតម ​ទ្រង់​មាន​ព្រះបញ្ញា​ដូច​ផែនដី ​ខ្ញុំ​សូម​ក្រាបទូល​សួរ​ព្រះអង្គ បុគ្គល​ដែល​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ចូលមក​កាន់ផ្នួស​ក្តី​ ឬ​ក៏​ពួក​ឧបាសក​មាន​ផ្ទះ​ក្តី​ ប្រតិបត្តិ​ដូច​ម្តេច ទើប​ហៅ​ថាសាវ័ក​ល្អ​ ។ ព្រោះ​ព្រះអង្គជ្រាបច្បាស់​នូវ​គតិ​ផង​ ​នូវ​ដំណើរ​ទៅ​ខាង​នាយ (​ចាក​គតិ) ​ផង​ ​របស់​សត្វ​លោក ព្រមទាំង​ទេវលោក បុគ្គល​ជា​អ្នក​ឃើញ​សេចក្តី​ល្អិត ស្មើ​ដោយ​ព្រះអង្គ ​មិន​មាន​ឡើយ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ តែង​ពោល​សរសើរ​ព្រះអង្គ ​ថា​ជា​ព្រះពុទ្ធ​ដ៏​ប្រសើរ ។ ព្រះអង្គ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ហើយ​ ​ទ្រង់​អនុគ្រោះ​ពួក​សត្វ​ ​ទ្រង់​ប្រកាស​ញាណ ​និង​ធម៌​ទាំងពួង បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​មាន​ចក្ខុ ​គឺ​ប្រាជ្ញា​ជុំ​វិញ​ ព្រះអង្គ​ជាបុគ្គល​មាន​កិលេស​គ្រឿង​ប្រក់បើក​ចេញ​ហើយ​ ​មិន​មាន​មន្ទិល រុងរឿង​ក្នុង​លោក​ទាំងពួង ។ សេ្តចដំរី​ឈ្មោះ​ឯរាវ័ណ ​បាន​ឮថា ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ឈ្នះ​នូវ​បាបធម៌​ហើយ​ ​ក៏​ទៅ​ក្នុង​សំណាក់​នៃ​ព្រះអង្គ ស្តេចដំរី​នោះ​ ប្រឹក្សា​នឹង​ព្រះអង្គ ​ហើយ​បាន​សម្រេច​មគ្គផល ​បាន​ស្តាប់​ធម៌ ​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ (អនុមោទនា) ថា សាធុ ។ សូម្បីស្តេច​ឈ្មោះ​វេស្សវណកុវេរៈ ចូល​ទៅ​រក​ព្រះអង្គ ​ក៏​សាក​សួរ​នូវ​ធម៌ ​លុះ​ស្តេច​នោះ​សួរ​ហើយ​ ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​ព្យាករ​ ស្តេច​នោះ​ ​លុះ​បាន​ស្តាប់​ ​ក៏​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ ។ ​ពួក​តិរិ្ថយ​ណា​មួយ​ ទោះបី​ជាអាជីវក ឬនិគ្រន្ថ ​មាន​ការ​ពោល​ (អួត) ជាប្រក្រតី ​ពួក​តិរិ្ថយ​ទាំង​អស់​នោះ​ ​ក៏​មិន​កន្លង​ព្រះអង្គ ​ដោយ​ប្រាជ្ញា​បាន​ ​ដូច​ជា​បុគ្គលឈរ ​មិន​អាច​នឹង​កន្លង​នូវ​បុរស​ដែល​កំពុង​ស្ទុះ​ទៅ​យ៉ាងរហ័ស​បាន​ដូច្នោះដែរ ។ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ណា​មួយ​ ​ដែល​មាន​ការ (អួត) ជា​ប្រក្រតី ឬ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ណា​មួយ​ ទោះបី​ជា​ព្រឹទ្ធាចារ្យ ពុំ​នោះ​សោត​ ​ពួក​ជន​​ដទៃ​ណា ​ដែល​មាន​សេចក្តី​សំគាល់ថា ​ពួក​យើង​ក៏​ជា​អ្នក​មាន​វាទៈដែរ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ជាដើម​ទាំង​អស់​នោះ​ សុទ្ធតែ​ជា​អ្នក​ជាប់​ជំពាក់​ដោយ​សេចក្តី​ ចំពោះព្រះអង្គ ​គឺ​ប្រាថ្នា​ឲ្យ​ព្រះអង្គ​កាត់​សេចក្តី​ឲ្យ​ ។ បពិត្រព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ធម៌​ណា​ដែល​ព្រះអង្គ​សំដែង​ដោយ​ប្រពៃ​ហើយ​ ធម៌​នេះ​ឯង​ ជាធម៌​ដ៏​ល្អិត​ផង​ ជាធម៌​នាំ​មក​នូវ​សេចក្តី​សុខ​ផង​ ​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ទាំង​អស់​គ្នា ចង់​ស្តាប់​នូវ​ធម៌​នោះ​ឯង​ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាព្រះពុទ្ធ​ដ៏​ប្រសើរ កាលបើ​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ទូល​សួរ​ហើយ​ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​ធម៌​នោះ​ ​ឲ្យ​ទាន ។ ពួក​ភិក្ខុ​ ​និង​ពួក​ឧបាសក​ទាំង​អស់​នេះ​ ​ក៏​បាន​អង្គុយប្រ​ជុំ​គ្នា ដើម្បី​បាន​ស្តាប់​ក្នុង​ទី​នោះ​ដែរ ​បាន​ស្តាប់​នូវ​ធម៌​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​មិន​មាន​មន្ទិល ត្រាស់​ដឹង​ហើយ​ ​ដូច​ជា​ពួក​ទេវតា (អង្គុយ​ប្រ​ជុំ​គ្នា​ដើម្បី​ស្តាប់​) ​នូវ​សុភាសិត​របស់​ព្រះឥន្ទ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​) ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​ស្តាប់​ពាក្យ​តថាគត​ចុះ តថាគត​នឹង​ញ៉ាំង​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ឲ្យ​ស្តាប់​នូវ​ធម៌​ជាគ្រឿង​កម្ចាត់​បង់​នូវ​កិលេស ​អ្នក​ទាំង​អស់​គ្នា ​ចូរ​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​ជាគ្រឿង​កម្ចាត់​បង់​នូវ​កិលេស​នោះ​ បុគ្គល​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា ឃើញ​នូវ​ប្រយោជន៍ ​គប្បី​សេពគប់​នូវ​ឥរិយាបថ ​ដ៏​សម​គួរ​ដល់​ឋានៈ​បព្វជិត​នោះ​ ។ ភិក្ខុ​មិន​គប្បី​ត្រាច់​ទៅ​ក្នុង​កាលខុស ​ត្រូវ​តែ​ត្រាច់​ទៅ​បិណ្ឌបាត​ក្នុង​ស្រុក ​ក្នុង​កាល​គួរ​ ​គឺ​ពេល​ព្រឹកទល់​ថ្ងៃ​ត្រង់ ​ព្រោះ​ថា កិលេស​ជាគ្រឿង​ជាប់ចំពាក់​ទាំងឡាយ ​រមែង​ជាប់​នូវ​បុគ្គល​អ្នក​ត្រាច់​ទៅ​ ​ក្នុង​កាល​មិន​គួរ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ ​មិន​ទៅ​ក្នុង​កាលខុស​ឡើយ​ ។ ធម៌ទាំងឡាយណា ​គឺ​រូប សំឡេង ក្លិន រស ផ្សព្វ តែង​ញ៉ាំង​ពួក​សត្វ​ឲ្យ​ស្រវឹង ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​បន្ទោបង់​នូវ​សេចក្តី​ពេញ​ចិត្ត​ ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ​នុ៎ះ​ហើយ​ ​គប្បី​ចូល​ទៅ​បិណ្ឌបាត​ក្នុង​កាល​គួរ​ ​លុះ​បាន​បិណ្ឌបាត​ក្នុង​កាល​គួរ​ហើយ​ ​ត្រូវ​ចៀស​ចេញ​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ អង្គុយសម្ងំ​ក្នុង​ទី​ស្ងាត់ គិត​នូវ​ខន្ធ​សន្តាន​ខាង​ក្នុង​ គ្រប់គ្រង​ចិត្ត​បាន​ល្អ​ហើយ​ ​មិន​គប្បី​នាំ​ចិត្ត​ចេញ​ទៅ​ខាង​ក្រៅ​ឡើយ​ ។ បើ​ភិក្ខុ​នោះ​ ចរចា​ជា​មួយ​នឹង​សាវ័ក​ក្តី​ អន្យតិរិ្ថយ​ណា​មួយ​ក្តី​ ​ភិក្ខុ​ក្តី​ ​គួរ​ពោល​ឡើង​នូវ​ធម៌​ដ៏​ឧត្តម​នោះ​ ​មិន​គួរ​ពោល​ពាក្យ​ញុះញង់​ផង​ ​មិន​គួរ​ពោល​ពាក្យ​តិះដៀល​អ្នក​​ដទៃ​​ផង​ ។ ព្រោះ​មោឃបុរស​ពួក​មួយ​ តែង​ពោល​ភ្លាត់​នូវ​ការនិយាយ (ប្រណាំង​ប្រជែង) តថាគត​មិន​សរសើរ​នូវ​ពួក​ជន ​ដែល​មាន​ប្រាជ្ញា​តិច​ទាំង​នោះ​ឡើយ​ ការជាប់​ចំពាក់ (​ដោយ​វិវាទ តាំង​ឡើង​) អំពី​គន្លង​នៃ​ពាក្យ​នោះ​ ៗ តែងជាប់​ចំពាក់​នឹង​ជន​ទាំង​នោះ​ ដ្បិត​ជនទាំង​នោះ​ ​រមែង​ញ៉ាំង​ចិត្ត​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​ការ​និយាយ​នោះ​ដ៏​ឆ្ងាយ (អំពីសមថៈ ​និង​វិបស្សនា) ។ សាវ័ក​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​ដ៏​ប្រសើរ ​ស្តាប់​ធម៌​ដែល​ព្រះសុគត​ទ្រង់​សំដែង​ហើយ​ ​គប្បី​ពិចារណា​ហើយ​សឹមសេព​នូវ​បិណ្ឌបាត​ផង​ វិហារ​ផង​ ​ទី​ដេក ​ទី​អង្គុយ​ផង​ ​ទឹក​សម្រាប់​លាងធូលី​ជាប់​នឹង​សង្ឃាដិ​ផង​ ។ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ភិក្ខុ​មិន​ជាប់​ចិត្ត​ក្នុង​ធម៌​ទាំងនុ៎ះ ​គឺ​បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​ទឹក​សម្រាប់​លាងធូលី​ជាប់​នឹង​សង្ឃាដិ ​ដូច​តំណក់​ទឹក​មិន​ជាប់​លើ​ស្លឹក​ឈូក ។ ម្យ៉ាងទៀត តថាគត​សំដែង​នូវ​វត្ត​របស់​គ្រហស្ថ ​ដល់​អ្នក​ទាំងឡាយ សាវ័ក​អ្នក​ធ្វើ​យ៉ាងណា ទើប​ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​ល្អ​ ​ព្រោះ​ថា ធម៌​របស់​ភិក្ខុ​ទាំង​អស់​ណា (​ដែល​តថាគត​ពោល​ក្នុង​កាលមុន) ធម៌នុ៎ះ ​គឺ​បុគ្គល​ប្រកប​ដោយ​សេចក្តី​ហួងហែង​មិន​បាន​សម្រេច​ឡើយ​ ។ បុគ្គល​មិន​គប្បី​សម្លាប់​សត្វ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ ​មិន​គប្បី​ប្រើ​អ្នក​​ដទៃ​​ឲ្យ​សម្លាប់ ​មិន​គប្បី​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​ពួក​ជន​ដទៃ​​ដែល​សម្លាប់ ​ពួក​សត្វ​ណា ​មាន​សន្តាន​ចិត្ត​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​ក្តី​ ​ពួក​សត្វ​ណា ​មាន​ចិត្ត​តក់ស្លុត​ក្តី​ តែង​មាន​នៅ​ក្នុង​លោក បុគ្គល​គប្បី​ដាក់​ចុះ​នូវ​អាជ្ញា​ក្នុង​សត្វ​ទាំង​អស់​នោះ​ ។ លំដាប់​ពី​នោះ​ សាវ័ក​កាល​ដឹង​ ​គប្បី​វៀរ​បង់​នូវ​ទ្រព្យ ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ​ ​មិន​គប្បី​លួច​យក​ទ្រព្យ​តិច​តួច ​ក្នុង​ទី​ណា​មួយ​ឡើយ​ ​មិន​គប្បី​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​ពួក​ជន ​ដែល​លួច​ទ្រព្យ​គេ​ឡើយ​ ​គប្បី​វៀរបង់​នូវ​ទ្រព្យ​ទាំងពួង ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ​ ។ វិញ្ញូជន ​គួរ​វៀរបង់​នូវ​អព្រហ្មចរិយៈ ​ដូច​ជា​បុគ្គលវៀរ​រណ្តៅរងើក​ភ្លើង​កំពុង​ឆេះ​រន្ទាល កាលបើ​មិន​អាច​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយៈ​ទេ ​ក៏​កុំ​គប្បី​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​នូវ​ប្រពន្ធ​របស់​ជន​​ដទៃ​ ។ ​បុគ្គល​ណា​មួយ​ ចូល​ទៅ​ក្នុង​រោង​ប្រ​ជុំ​ក្តី​ ចូល​ទៅ​ក្នុង​កណ្តាល​បរិស័ទ​ក្តី​ ​មិន​គប្បី​ពោល​ពាក្យ​កុហក​ចំពោះជន​ណា​មួយ​ ​មិន​គប្បី​ឲ្យ​អ្នក​​ដទៃ​​និយាយ​កុហក ​មិន​គប្បី​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​ពួក​ជន​ដែល​និយាយ​កុហក​ឡើយ​ ​គប្បី​វៀរ​នូវ​ពាក្យ​មិន​ពិត​ទាំងពួង ។ បុគ្គល​មិន​គប្បី​ប្រព្រឹត្ត​ផឹក​នូវ​ទឹក​ស្រវឹង ​គប្បី​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​ធម៌​ ​គឺ​កិរិយា​វៀរ​ចាក​ការផឹក​នោះ​ គ្រហស្ថ​ណា ​បាន​ដឹង​នូវ​កិរិយា​ផឹក​នោះ​ ថា​មាន​ភាពឆ្កួត​ជា​បំផុត​ គ្រហស្ថ​នោះ​ ​មិន​គប្បី​ផឹក ​មិន​គប្បី​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​បុគ្គល​ដែល​ផឹក​ឡើយ​ ។ បុគ្គលពាល​ទាំងឡាយ ​ធ្វើ​នូវ​អំពើបាប​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ក្តី​ ​ឲ្យ​ជន​ដែល​មាន​សេចក្តី​ប្រមាទ​ឯទៀត​ធ្វើ​ក្តី​ ​ក៏​ព្រោះ​តែ​សេចក្តី​ស្រវឹង (ហេតុ​នោះ​) បុគ្គល​គួរ​លះ​នូវ​ការផឹក​នូវ​ទឹក​ស្រវឹង ជា​គ្រឿង​បណ្តាល​ឲ្យ​កើត​បាប ​នាំ​ឲ្យ​ឆ្កួត ​នាំ​ឲ្យ​វង្វេង ទាំង​នាំ​ឲ្យ​ល្ងង់​នុ៎ះ​ចេញ​ ។ បុគ្គល​មិន​គប្បី​សម្លាប់​សត្វ​ផង​ ​មិន​គប្បី​កាន់​យក​ទ្រព្យ ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ​ផង​ ​មិន​គប្បី​និយាយ​ពាក្យ​កុហក​ផង​ ​មិន​គប្បី​ផឹក​នូវ​ទឹក​ស្រវឹង​ផង​ ​គប្បី​វៀរ​ចាក​ការ​ប្រព្រឹត្តិ​មិន​ប្រសើរ ​គឺ​សេព​មេថុនធម្ម​ផង​ ​មិន​គប្បី​បរិភោគ​ភោជន ​ក្នុង​វេលា​យប់ ​មិន​គប្បី​បរិភោគ​ភោជន ​ក្នុង​កាល​ខុស ​គឺ​ថ្ងៃ​រសៀល​ផង​ ​មិន​គប្បី​ទ្រ​ទ្រង់​នូវ​កម្រង​ផ្កា​ផង​ ​មិន​គប្បី​លាប​នូវ​គ្រឿង​ក្រអូប​ផង​ ។ ​គប្បី​ដេក​លើ​គ្រែ​ដ៏​គួរ​ ឬកម្រាល​ដែល​ក្រាល​លើ​ផែនដី​ផង​ ​ព្រោះ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​បាន​ពោល​នូវ​ឧបោសថ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ប្រាំបី​នុ៎ះ ​ថា​ជា​ឧបោសថ ​ដែល​ព្រះពុទ្ធ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ដល់​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​ទុក្ខ ប្រកាស​ហើយ​ ។ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ជន​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា រក្សា​ហើយ​ ​នូវ​ឧបោសថ ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ប្រាំបី ​ឲ្យ​មាន​សភាព​ពេញលេញ​ល្អ​ ​អស់​ថ្ងៃ​ទី​ ១៤ ​ទី​ ១៥ ​និង​ថ្ងៃ​ទី​ ៨ ​នៃ​បក្ខ​ផង​ ​អស់​បាដិហារិកបក្ខ​ផង​ [រវាង​៥​ខែ​ ​គឺ​តាំង​ពី​ខែ​អាសាធ ​ដល់​ខែ​កត្តិក ​ហៅ​ថា​ បាដិហារិកបក្ខ ។ អដ្ឋកថា ។] ។ ន័យ​មួយ​ទៀត វិញ្ញូជន​ដែល​បាន​រក្សា​ឧបោសថ អំពី​ព្រឹក​ហើយ​ ​គួរ​មាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា​រីករាយ​ អង្គាស​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ដោយ​បាយ​ ​និង​ទឹក​តាមសម​គួរ​ ។ វិញ្ញូជន​នោះ​ ​គួរ​ចិញ្ចឹមមាតាបិតា​ដោយ​ធម៌​ ​គួរ​ប្រកប​ជំនួញ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ធម៌ គ្រហស្ថ​អ្នក​មិន​ប្រមាទ ប្រព្រឹត្ត​វត្តបែប​នេះ​ ​រមែង​ទៅ​កើត​ ​ក្នុង​ពួក​ទេវតា​ ​ឈ្មោះ​ថា​សយម្បភា (ទេវតា​មាន​ពន្លឺ​ផ្សាយ​ចេញ​អំពីខ្លួន) ។ ចប់ ធម្មិកសូត្រ ​ទី​១៤ ។ ចប់ ចូឡវគ្គ ​ទី​២ ។ '''ឧទាន​នៃ​ចូឡវគ្គ​នោះ​គឺ'''​ រតនសូត្រ ១ អាមគន្ធសូត្រ ១ ហិរិសូត្រ ១ មង្គលសូត្រ ១ សូចិលោមសូត្រ ១ កបិលសូត្រ ឬ​ធម្មចរិយសូត្រ ១ ព្រាហ្មណធម្មិកសូត្រ ១ នាវាសូត្រ ១ កឹសីលសូត្រ ១ ឧដ្ឋានសូត្រ ១ រាហុលសូត្រ ១ វង្គីសសូត្រ ១ សម្មាបរិព្វាជនិយសូត្រ ១ ធម្មិកសូត្រ ១ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ​បាន​ពោល​នូវ​ចូឡវគ្គ​ថា ​មាន​សូត្រ ១៤ ដូច្នេះ​ឯង​ ។ == មហាវគ្គ ​ទី​៣ == === បព្វជ្ជាសូត្រ ​ទី​១ === [៤១] (ព្រះអានន្ទ​ដ៏​មាន​អាយុ ​ពោល​ថា) ​ខ្ញុំ​នឹង​សំដែង​នូវ​បព្វជា្ជ​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​មាន​ចក្ខុ​នោះ​ ​បាន​ទ្រង់​ព្រះ​ផ្នួស​ហើយ​ ​ដោយ​ប្រការ​យ៉ាងណា ​ទ្រង់​ពិចារណា​ឃើញ​យ៉ាងណា ទើប​ទ្រង់​ពេញ​ព្រះហ្ឫទ័យ​នឹង​បព្វជ្ជា ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ឃើញ​ថា ឃរាវាស​នេះ​ ចង្អៀត​ចង្អល់ ជា​ទី​កើត​នៃ​ធូលី ​គឺ​កិលេស ​មួយ​ទៀត ​ទ្រង់​ឃើញ​ថា បព្វជ្ជា​មាន​ឱកាស​ទូលាយ ទើប​ទ្រង់​ព្រះផ្នួស ។ ​លុះ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ព្រះផ្នួស​ហើយ​ វៀរ​ចាក​បាបកម្ម​ដោយ​កាយ លះបង់​ការប្រព្រឹត្តិអាក្រក់​ដោយ​វាចា ជំរះអាជីវៈ​ឲ្យ​បរិសុទ្ធ ។ ព្រះពុទ្ធ​មាន​ព្រះលក្ខណៈ​ដ៏​ប្រសើរ​បរិបូណ៌ ​ទ្រង់​យាង​ទៅ​កាន់​ក្រុង​រាជគ្រឹះ ​មាន​ភ្នំ​ព័ទ្ធ​ជុំ​វិញ​ ​ដូច​ជា​ក្រោល​របស់​ពួក​អ្នក​មគធៈ ​ទ្រង់​យាង​បិណ្ឌបាត ។ ព្រះរាជា​ពិម្ពិសារ ​ទ្រង់​ឋិត​លើ​ប្រាសាទ ​បាន​ទត​ឃើញ​នូវ​ព្រះពុទ្ធ​នោះ​ ​លុះ​ទ្រង់​ឃើញ​ព្រះពុទ្ធ​បរិបូណ៌​ដោយ​លក្ខណៈ​ហើយ​ ទើបត្រាស់​សេចក្តី​នេះ​ (ចំពោះ​អាមាត្យ​ទាំងឡាយ) ថា នែ​អ្នក​ទាំងឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​មើល​សមណៈ​នេះ​ (សមណៈ​នេះ​) ​មាន​រូប​ល្អ​បរិបូណ៌​ដោយ​កម្ពស់​ ​និង​ទំហំ ​មាន​សម្បុរ​ស្អាត​ ទាំង​បរិបូណ៌​ដោយ​ដំណើរ​ដ៏​សមរម្យ ក្រឡេក​មៀងមើល​ត្រឹម​មួយ​ជួរនឹម ​មាន​ចក្ខុ​ក្រឡេក​ចុះក្រោម ​មាន​ស្មារតី សមណៈ​នេះ​ ​ដូច​ជា​មិន​មែន​ចេញ​ចាក​ត្រកូល​ថោកទាប​មក (​បួស​) ទេ ​ពួក​រាជទូត ​ចូរ​ស្ទុះ​តាម​ទៅ​ (​ឲ្យ​ដឹង​ថា) ​ភិក្ខុ​ (​នេះ​) ​នឹង​ទៅ​ក្នុង​ទី​ណា ។ រាជទូត​ទាំង​នោះ​ ​ដែល​ព្រះរាជា​ទ្រង់​បញ្ជូន​ទៅ​ហើយ​ ​ក៏​ដើរ​ប្រកិត​ទៅ​តាម​ក្រោយ (ដើម្បី​ឲ្យ​ដឹង​ថា) ​ភិក្ខុ​ (​នេះ​) ​នឹង​ទៅ​ក្នុង​ទី​ណា ការ​នៅ​ ​នឹង​មាន​ក្នុង​ទី​ណា ។ (ព្រះពោធិ​សត្វ​) ​ទ្រង់​ត្រាច់​ទៅ​កាន់​ទី​សព្វ​ច្រក​ ​ទ្រង់​គ្រប់​គ្រង​ទ្វារ​ សង្រួម​ល្អ​ ព្រះអង្គ​មាន​សម្បជញ្ញៈ ​មាន​សា្មរតី ​បាន​ញ៉ាំង​បាត្រ​ឲ្យ​ពេញ​ជាឆាប់ ​គឺ​ទ្រង់​ទទួល​តែល្មម ។ ព្រះពោធិ​សត្វ​ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​នោះ​ ​លុះ​ទ្រង់​ត្រាច់បិណ្ឌបាត​ហើយ​ ​ក៏​ស្តេច​ចេញ​អំពី​នគរ យាង​ឡើង​កាន់ភ្នំ​បណ្ឌវៈ ​ដោយ​គិតថា​ ការ​នៅ​ ​នឹង​មាន​ក្នុង​ទី​នុ៎ះ ។ ពួក​ទូត ៣ នាក់ ​លុះ​បាន​ឃើញ​ហើយ​ ​ក៏​ចូល​ទៅ​រក​ព្រះអង្គ​ដែល​ទៅ​គង់​ក្នុង​ទី​នោះ​ ចំណែក​ទូតម្នាក់ ​បាន​មក​ក្រាបទូល​ស្តេចថា បពិត្រ​មហារាជ​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ អង្គុយ​ក្នុង​ញកភ្នំ​បណ្ឌវៈ បែរមុខ​ទៅ​ខាង​កើត​ (ឥតរន្ធត់) ​ដូច​ខ្លាធំ គោឧសភៈ ​និង​សីហៈ ។ ​លុះ​ព្រះមហាក្សត្រិយ៍ ​ទ្រង់​ព្រះសណ្តាប់​ពាក្យ​រាជទូត​ហើយ​ ​ទ្រង់​ប្រញាប់​រួសរាន់ យាង​ចេញ​ទៅ​កាន់​ភ្នំបណ្ឌវៈ​ដោយ​ព្រះរាជយាន​ដ៏​ប្រសើរ ។ ព្រះមហាក្សត្រិយ៍​នោះ​ ​លុះ​ទ្រង់​យាង​ផុត​ទី​ដែល​ទៅ​ដោយ​យាន​ហើយ​ ​ក៏​ចុះ​ចាក​យាន ស្តេចចូល​ទៅ​ដោយ​ព្រះបាទ ​បាន​ដល់​ហើយ​ ​ក៏​ចូល​ទៅ​រក​ព្រះពោធិ​សត្វ​ ។ ព្រះរាជា ​ទ្រង់​គង់​ហើយ​ ​ទ្រង់​ថ្លែង​សំណេះសំណាល ​ដោយ​ព្រះបន្ទូល​គួរ​រឭក ​លុះ​ទ្រង់​បញ្ចប់​ព្រះបន្ទូល​នោះ​ហើយ​ ត្រាស់​សេចក្តី​នេះ​ថា ខ្លួនលោក​នៅ​កំពុង​ពេញវ័យ ​នៅ​ក្មេង កំលោះជំទង់ ទើប​កើត​ឡើង​បាន​ត្រឹមតែ​បឋមវ័យ ​នៅ​ជំទង់​បរិបូណ៌​ដោយ​សម្បុរ ​និង​កម្ពស់​ ​ដូច​ជា​មាន​ជាតិ​ជាក្សត្រិយ៍ លោក​ចូរ​ញ៉ាំង​ជនជា​ប្រធាន​នៃ​សេនា (មេទាហាន) ​ឲ្យ​រុងរឿង ​ហើយ​ចូរ​ជា​បុគ្គល​មាន​ពួក​ជន ​អ្នក​មិន​ធ្វើ​អំពើអាក្រក់​ជាបរិវារ ​ចូរ​បរិភោគ​នូវ​ភោគៈ​ទាំងឡាយ​ចុះ ​ខ្ញុំ​ឲ្យ​ដល់​លោក កាលបើ​ខ្ញុំ​សួរ​ហើយ​ លោក​ចូរ​ប្រាប់ជាតិ​ដល់​ខ្ញុំ​ ។ (ព្រះពោធិ​សត្វ​ត្រាស់​ថា​) បពិត្រមហារាជ ត្រង់​ទៅ​មាន​ជនបទ​មួយ​ ​នៅ​ប្របភ្នំ​ហិមវន្ត ជា​ជនបទ បរិបូណ៌​ដោយ​ទ្រព្យ ​និង​ជន​អ្នក​មាន​ព្យាយាម​ អាស្រ័យ​នៅ​នឹង​ដែន​កោសល (​មាន​ជន​មួយ​ពួក​) ​មាន​គោត្រ​ជា​អាទិច្ចគោត្រ ​មាន​ជាតិ​ជាសាកិយៈ អាត្មាភាព ​បាន​ចេញ​ចាក​ត្រកូល​នោះ​ មក​បួស​ អាត្មាភាព​មិន​​ត្រូវ​​ការ​ដោយ​កាមទាំងឡាយ​ឡើយ​ អាត្មាភាព​បាន​ឃើញ​ទោស​ក្នុង​កាមទាំង​ឡាយ ​បាន​ឃើញ​នូវ​ការ​ចេញ​ចាក​កាម ​ថា​ជា​គ្រឿង​ក្សេម ​នឹង​ទៅ​ប្រឹងប្រកប​ព្យាយាម ​ចិត្ត​របស់​អាត្មាភាព ត្រេកអរ​ក្នុង​ព្យាយាម​នុ៎ះ ។ ចប់ បព្វជ្ជាសូត្រ ​ទី​១ ។ === បធានសូត្រ ​ទី​២ === [៤២] (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) មារ កាល​ពោល​នូវ​វាចា​ប្រកប​ដោយ​សេចក្តី​អាណិត ចូល​ទៅ​ជិត​តថាគត​នោះ​ ​ដែល​មាន​ចិត្ត​ស្លុង​ទៅ​រក​ព្យាយាម ​បាន​ទៅ​ដល់​ស្ទឹង​នេរញ្ជរា ​កំពុង​តែ​សង្វាត​ដុតបំផ្លាញ​កិលេស ដើម្បី​សម្រេច​នូវ​ធម៌ជា​ទី​ក្សេម​ចាក​យោគៈ​ថា ​អ្នក​ស្គាំងស្គម ​ហើយ​មាន​សម្បុរអាក្រក់ ​សេចក្តី​ស្លាប់​កាន់តែជិត​អ្នក​ហើយ​ ។ អ្នក​មាន​សេចក្តី​ស្លាប់​មួយ​ពាន់ភាគ​ហើយ​ ​នៅ​រស់​តែ​មួយ​ភាគទេ បើ​អ្នក​មាន​ជីវិត​រស់​នៅ​ ប្រសើរជាង ​ព្រោះ​កាល​អ្នក​រស់​នៅ​ គង់​នឹង​បាន​ធ្វើ​បុណ្យ​ទាំងឡាយ ។ កាល​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចារ្យ ​និង​បូជាភ្លើង គង់សន្សំ​បុណ្យ​បាន​ច្រើន ​អ្នក​នឹង​ធ្វើ​អ្វី​កើត​ ​ដោយ​ការ​ព្យាយាម ។ ផ្លូវ​ទៅ​រក​ព្យាយាម ជាផ្លូវ​ទៅ​បាន​ដោយ​ក្រ ​ធ្វើ​បាន​ក៏​ដោយ​ក្រ ​ឲ្យ​សម្រេច​បាន​ដោយ​ក្រ មារ ​បាន​ឈរ​ពោល​គាថា​ទាំងឡាយ​នេះ​ ​ក្នុង​សំណាក់​នៃ​ព្រះពុទ្ធ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​បាន​ត្រាស់​នឹង​មារ​នោះ​ ​ដែល​មក​និយាយ​ដូច្នោះ​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ម្នាល​មារ​មាន​ចិត្ត​បាប ​អ្នក​មាន​សេចក្តី​ប្រមាទ​ជាផៅពង្ស តថាគត​មក​ក្នុង​ទី​នេះ​ ​ព្រោះ​សេចក្តី​​ត្រូវ​ការ (​ដោយ​បុណ្យ) ណា ​សេចក្តី​​ត្រូវ​​ការ​ដោយ​បុណ្យ​នោះ​ សូម្បី​បន្តិចបន្តួច ​មិន​មាន​ដល់​តថាគត​ឡើយ​ បើ​ពួក​ជនណា ​ត្រូវ​ការ​ដោយ​បុណ្យ ទើបមារ​គួរ​និយាយ (យ៉ាង​នេះ​) ​នឹង​ពួក​ជន​នោះ​ចុះ ។ សទ្ធា​ផង​ តបៈ​ផង​ វីរិយៈ​ផង​ បញ្ញា​ផង​ ​រមែង​មាន​ដល់​តថាគត កាលបើ​យ៉ាង​នេះ​ ហេតុអ្វី​ក៏​អ្នក​មក​សួរ​នូវ​ការ​រស់​នៅ​នឹង​តថាគត ​ដែល​មាន​ចិត្ត​ស្លុង​ទៅ​កាន់​ព្រះនិព្វាន ។ សូម្បីខ្យល់​នេះ​ ​ដែល​អាច​ញ៉ាំង​ខ្សែ​ទឹក​ស្ទឹង​ទាំងឡាយ ​ឲ្យ​រីងស្ងួត​បាន​ ​ក៏​មិន​អាច​ញ៉ាំង​ឈាម​របស់​តថាគត ​ដែល​មាន​ចិត្ត​ស្លុង​ទៅ​កាន់​ព្រះនិព្វាន ​ឲ្យ​រីងស្ងួត​បាន​តិច​តួច​ឡើយ​ ។ កាលបើឈាមរីងស្ងួត​ហើយ​ ប្រមាត់ ​និង​ស្លេស្ម​ក៏​រីងស្ងួត កាល​បើសាច់​អស់​ហើយ​ ​ចិត្ត​តថាគត​រឹងរឹត​តែជ្រះថ្លា សតិ​ផង​ បញ្ញា​ផង​ សមាធិ​ផង​ ​របស់​តថាគត រឹងរឹត​តែតាំង​នៅ​មាំ ។ ​ចិត្ត​របស់​តថាគត​នោះ​ កាលសម្រាក​សម្រាន្ត​នៅ​យ៉ាង​នេះ​ ​ដល់​នូវ​ទុក្ខ​វេទនា​ដ៏​ក្លៀវក្លា ​ក៏​មិន​នឹកនា​នូវ​កាម​ទាំងឡាយ​ឡើយ​ ​អ្នក​ចូរ​មើល​សេចក្តី​បរិសុទ្ធ​របស់​សត្វ​ចុះ ។ កាមទាំងឡាយ ជាសេនា​ទី​ ១ ​របស់​អ្នក​ ​សេចក្តី​អផ្សុក ជាសេនា​ទី​ ២ ​សេចក្តី​ឃ្លាន ​និង​ស្រេក ជាសេនា​ទី​ ៣ ​របស់​អ្នក​ តណ្ហា ជាសេនា​ទី​ ៤ ថីនមិទ្ធៈ ជាសេនា​ទី​ ៥ ​សេចក្តី​តក់ស្លុត់ ជាសេនា​ទី​ ៦ ​សេចក្តី​សង្ស័យ ជាសេនា​ទី​ ៧ ​របស់​អ្នក​ ការរមិលគុណ ​និង​សេចក្តី​រឹងត្អឹង ជាសេនា​ទី​ ៨ ​របស់​អ្នក​ លាភ ​សេចក្តី​សរសើរ សក្ការៈ ​និង​យស ​ដែល​បាន​ដោយ​អំពើ​ខុស ​បុគ្គល​ណា​ ​លើ​កដំកើង​ខ្លួន​ឯង​ផង​ បង្អាប់បង្អោន​ពួក​ជន​ដទៃ​​ផង​ ​ម្នាល​មារ ​នេះ​ជា​សេនា​របស់​អ្នក​ ជាសេនា​សម្រាប់ប្រហារ​របស់​មារ បុគ្គល​មិន​ក្លៀវក្លា ​មិន​ឈ្នះ​នូវ​សេនា​នោះ​ទេ ​លុះ​តែឈ្នះ​សេនា​នោះ​ ទើប​បាន​នូវ​សេចក្តី​សុខ ។ តថាគតនុ៎ះ ​គួរ​រក្សា​ទុក​នូវ​ស្មៅយ៉ាប្លង (​ដូច​ទង់ជ័យ) តថាគត​ខ្ពើមជីវិត​របស់​តថាគត (​ដែល​ចាញ់​សេនាមារ) ការស្លាប់​របស់​តថាគត ​ក្នុង​សង្រ្គាម​ប្រសើរជាង តថាគត​ចាញ់​សេនាមារ ​ហើយ​រស់​នៅ​មិន​ប្រសើរ​សោះ​ឡើយ​ ។ សមណព្រាហ្មណ៍​ពួក​មួយ​ ​ដែល​លិចលង់​ក្នុង​កាម​ទាំងនុ៎ះ ​រមែង​មិន​ប្រាកដ​ដោយ​ (សីលាទិគុណ) ​ឡើយ​ ​ពួក​ជន​អ្នក​មាន​វត្ត​ល្អ​ ​រមែង​ទៅ​ (កាន់​ព្រះនិព្វាន) តាមផ្លូវ​ណា មារ​ក៏​មិន​ដឹង​នូវ​ផ្លូវ​នោះ​ទេ ។ តថាគត​បាន​ឃើញ​នូវ​សេនាព័ទ្ធ​ជុំ​វិញ​ ​ហើយ​ក៏​បែរ​មុខឆ្ពោះ​ទៅ​ដើម្បី​តយុទ្ធ​នឹង​មារ ​ដែល​លើ​ក​ចូលមក ព្រមទាំង​វាហនៈ ​ដោយ​វាចាថា ​អ្នក​កុំ​ញ៉ាំង​តថាគត ​ឲ្យ​ឃ្លាត​ចាក​ទី​ឡើយ​ លោក ព្រម​ទាំងទេវលោក ​មិន​អាច​គ្របសង្កត់​នូវ​សេនា​របស់​អ្នក​ណា តថាគត អាចគ្រប​សង្កត់​នូវ​សេនា​របស់​អ្នក​នោះ​ ​ដោយ​ប្រាជ្ញា ​ដូច​ជា​យក​ថ្មមក​សង្កត់​នូវ​ភាជន៍ដី​ឆ្អិន​បាន​ ។ តថាគត ​នឹង​ធ្វើ​នូវ​សម្មាសង្កប្បៈ ​ឲ្យ​ស្ទាត់​ផង​ ​ធ្វើ​ស្មារតី​ឲ្យ​តាំង​នៅ​មាំ​ផង​ ​និង​ទូន្មាន​ពួក​សាវ័ក​ជាច្រើន ​ចេញ​អំពីដែន​មួយ​ ​ទៅ​កាន់​ដែន​មួយ​ ។ ពួក​សាវ័ក​នោះ​ ​មិន​ប្រមាទ ​មាន​ចិត្ត​ស្លុង​ទៅ​កាន់​ព្រះនិព្វាន ជា​អ្នក​ធ្វើ​តាម​ពាក្យ​ប្រដៅ​តថាគត ​អ្នក​មិន​ប្រាថ្នា (​នូវ​កាម) ​ពួក​សាវ័ក​នោះ​ ​នឹង​ទៅ​ក្នុង​ទី​ណា​ហើយ​មិន​សោក ​ក៏​ទៅ​ក្នុង​ទី​នោះ​ ។ (មារ ​បាន​បន្លឺឧទានថា) អាត្មាអញ ​បាន​ជាប់ប្រកិតតាម​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ ​អស់​ ៧ ឆ្នាំ​ហើយ​ ​មិន​បាន​នូវ​ចន្លោះ ​គឺ​ទោស​របស់​ព្រះសម្ពុទ្ធ​អ្នក​មាន​សិរីសោះ ។ ដូច​សត្វ​ក្អែក ​បាន​ហើរចឹក​ជុំ​វិញ​ថ្ម ​ដែល​មាន​ពណ៌​ដូច​ខ្លាញ់​ខាប់ ​ដោយ​គិតថា អត្មាអញ គង់​បាន​របស់​ទន់​ក្នុង​កន្លែង​នុ៎ះខ្លះ គ្រឿងឆ្ងាញ់​ពិសា គង់​មាន​ក្នុង​កន្លែង​នុ៎ះខ្លះ ​មិន​លែង ។ អាត្មាអញ តាមយាយីព្រះសមណគោតម ​ដូច​គ្នា​នឹង​ក្អែក (​ដែល​ប្រឹងចឹក) ថ្មភ្នំ ​ហើយ​មិន​បាន​វត្ថុឆ្ងាញ់​ពិសា ​ក៏​ហើរ​ចេញ​ទៅ​ ។ កាលមារ​នោះ​ ​ត្រូវ​​សេចក្តី​សោកគ្របសង្កត់​ហើយ​ ពិណ​ក៏​របូត​ចេញ​ចាក​ក្លៀក តពី​នោះ​មក មារ​នោះ​ ​មាន​ចិត្ត​អាក់អន់​ ​ហើយ​ក៏​បាត់​ទៅ​ចាក​ទី​នោះ​ឯង​ ។ ចប់ បធានសូត្រ ​ទី​២ ។ === សុភាសិតសូត្រ ​ទី​៣ === [៤៣] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ជេតពន ​របស់​អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុង​សាវត្ថី ។ គ្រា​នោះ​ឯង​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ហៅ​ពួក​ភិក្ខុ​ថា ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ។ ​ភិក្ខុ​ទាំង​នោះ​ ទទួល​ព្រះពុទ្ធដីកា ​នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ថា ព្រះករុណា ព្រះអង្គ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ដូច្នេះថា ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ វាចា​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៤ ​ឈ្មោះ​ថា​ជា​សុភាសិត ​មិន​មែន​ជា​ទុព្ភាសិត​ឡើយ​ ជាវាចា​មិន​មាន​ទោស​ផង​ ​ដែល​ពួក​វិញ្ញូជន​មិន​គប្បី​តិះដៀល​ផង​ ។ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៤ តើ​ដូច​ម្តេច ។ ​គឺ​បុគ្គល​ក្នុង​លោក​នេះ​ និយាយ​តែវាចា​ជា​សុភាសិត ​មិន​និយាយ​វាចាជា​ទុព្ភាសិត ១ និយាយ​វាចាជាធម៌​តែម្យ៉ាង ​មិន​និយាយ​វាចា​មិន​មែន​ជាធម៌ ១ និយាយ​តែវាចា​គួរ​ស្រឡាញ់ ​មិន​និយាយ​វាចា​ដែល​មិន​គួរ​ស្រឡាញ់ ១ និយាយ​តែវាចាពិត ​មិន​និយាយ​វាចាឡេះឡោះ១ ។ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ វាចា​ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៤ ​នេះ​ឯង​ ​ឈ្មោះ​ថា​ជា​សុភាសិត ​មិន​មែនជា​ទុព្ភាសិត​ឡើយ​ ជាវាចា​មិន​មាន​ទោស​ផង​ ​ដែល​ពួក​វិញ្ញូជន​មិន​គប្បី​តិះដៀល​ផង​ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​បាន​ត្រាស់​នូវ​សូត្រ​នេះ​ ​លុះ​ព្រះសុគត​ជាសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​នូវ​សូត្រ​នេះ​ហើយ​ ​ទ្រង់​ត្រាស់​នូវ​គាថាព័ន្ធ​នេះ​ ​ក្នុង​លំដាប់​ត​ទៅ​ថា ពួក​សប្បុរស​បាន​ពោល​នូវ​វាចាជាសុភាសិត​ដ៏​ឧត្តម (​នោះ​ជា​ទី​ ១) ​ពោល​នូវ​វាចា​ជាធម៌ ​មិន​ពោល​នូវ​វាចា​មិន​មែន​ជាធម៌ ​នោះ​ជា​ទី​ ២ ​ពោល​វាចា​គួរ​ស្រឡាញ់ ​មិន​ពោល​វាចា​ដែល​មិន​គួរ​ស្រឡាញ់ ​នោះ​ជា​ទី​ ៣ ​ពោល​ពាក្យ​ពិត ​មិន​ពោល​ពាក្យ​ឡេះឡោះ ​នោះ​ជា​ទី​ ៤ ។ [៤៤] លំដាប់​នោះ​ឯង​ ព្រះវង្គីសៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ក្រោក​ចាក​អាសនៈ ព័ទ្ធចីវរ​ឆៀងស្មា​ម្ខាង ​ហើយ​ប្រណម្យ​អញ្ជលី ចំពោះ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​រួច​ក្រាប​បង្គំទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​យ៉ាង​នេះ​ថា បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សូម​សំដែង​ធម៌ បពិត្រ​ព្រះសុគត ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សូម​សំដែង​ធម៌ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​វង្គីសៈ ​អ្នក​ចូរ​សំដែង​ធម៌ចុះ ។ លំដាប់​នោះ​ ព្រះវង្គីសៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ​បាន​សរសើរ​ដោយ​គាថា​ទាំងឡាយ​ដ៏​សម​គួរ​ ​ក្នុង​ទី​ចំពោះ​ព្រះភក្រ្ត​ថា បុគ្គល​មិន​ញ៉ាំង​ខ្លួន​ឲ្យ​ក្តៅក្រហាយ ​មិន​បៀតបៀន​ពួក​ជន​​ដទៃ​ ​ដោយ​វាចាណា បុគ្គល​គួរ​ពោល​វាចា​នោះ​ឯង​ វាចា​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា​ជា​សុភាសិត ។ វាចាណា ​ដែល​គួរ​ត្រេកត្រអាល (ឬ) បុគ្គល​មិន​ប្រកាន់​នូវ​ពាក្យ​អាក្រក់ ​ហើយ​ពោល​វាចាណា​ ជា​ទី​ស្រឡាញ់​នៃ​ពួក​ជន​ដទៃ​ បុគ្គល​គួរ​ពោល​វាចា​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​នោះ​ឯង​ ។ វាចាពិត ជាវាចា​មិន​ស្លាប់ ​នេះ​ជាធម៌​មាន​មកយូរ​ហើយ​ ​ពួក​សប្បុរស​បាន​តាំង​នៅ​ក្នុង​អត្ថ​ផង​ ​ក្នុង​ធម៌​ផង​ ​ព្រោះ​សច្ចៈ ។ ព្រះពុទ្ធ ​ទ្រង់​ត្រាស់​នូវ​ព្រះវាចា​ណា ជាគ្រឿងក្សេម​ដើម្បី​ដល់​នូវ​ព្រះនិព្វាន ដើម្បី​ធ្វើ​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​ទុក្ខ វាចា​នោះ​ឯង​ឈ្មោះ​ថា​ជា​វាចា​ដ៏​ឧត្តម ។ ចប់ សុភាសិតសូត្រ ​ទី​៣ ។ === សុន្ទរិកសូត្រ ​ទី​៤ === [៤៥] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ប្របឆ្នេរ​ស្ទឹង​ឈ្មោះ​សុន្ទរិកា ​ក្នុង​កោសល​ជនបទ ។ សម័យ​នោះ​ឯង​ សុន្ទរិកភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ បូជាភ្លើង បំរើការ​បូជា​ភ្លើង ប្របឆ្នេរស្ទឹង​សុន្ទរិកា ។ សុន្ទរិកភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ ​លុះ​បូជា​ភ្លើង បំរើ​ការបូជា​ភ្លើង​រួច​ហើយ​ ​ក៏​ក្រោក​ចាក​អាសនៈ ក្រឡេក​មើល​សព្វទិស​ទាំង ៤ ​ជុំ​វិញ​ ​ដោយ​គិតថា ​អ្នក​ណា​ហ្ន៎ ​គួរ​បរិភោគ​របស់​ជា​សំណល់ ​អំពី​យញ្ញ​នេះ​ ។ សុន្ទរិកភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ ​បាន​ឃើញ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ គង់ដណ្តប់​ព្រះកាយ ​ព្រមទាំង​ព្រះសិរ្ស ប្របគល់​ឈើ​មួយ​ដើម​ក្នុង​ទី​ជិត ​លុះ​ឃើញ​ហើយ​ ​ក៏​កាន់​យក​របស់​ជា​សំណល់​អំពីយ័ញ្ញ ​ដោយ​ដៃ​ឆ្វេង កាន់​យក​ល័ក្កចាន់​ដោយ​ដៃ​ស្តាំ ចូល​ទៅ​រក​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ។ លំដាប់​នោះ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​បើក​ព្រះសិរ្ស ​ដោយ​ (ឮ) សូរជើង​នៃ​សុន្ទរិកភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ ។ លំដាប់​នោះ​ សុន្ទរិកភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ ​មាន​ប្រាថ្នា​ត្រឡប់អំពី​ទី​នោះ​មក​វិញ​ ​ដោយ​គិតថា យីអើ ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​នេះ​ ជា​អ្នក​កំណោរ​ទេតើ យីអើ ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​នេះ​ ជា​អ្នក​កំណោរ​ទេតើ ។ លំដាប់​នោះ​ សុន្ទរិក​ភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ ​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាង​នេះ​ថា ព្រាហ្មណ៍​ពួក​ខ្លះ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ សូម្បី​ជា​អ្នក​កំណោរ ​ក៏​មាន​ បើដូច្នោះ ​មាន​តែ​អាត្មាអញ ចូល​ទៅ​សួរ​នូវ​ជាតិចុះ ។ លំដាប់​នោះ​ សុន្ទរិកភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ ​បាន​ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ក្រាបបង្គំ​ទូល​សួរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ដូច្នេះថា ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​មាន​ជាតិ​ជាអ្វី ។ លំដាប់​នោះ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​នឹង​សុន្ទរិក​ភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ ​ដោយ​គាថា​ដូច្នេះថា [៤៦] តថាគត​មិន​មែនជាព្រាហ្មណ៍ ​មិន​មែនជា​រាជបុត្ត ​មិន​មែន​ជា​វេស្សៈ ឬជា​វណ្ណៈ​ណា​មួយ​ ​ក៏​មិន​មែន តថាគត​បាន​កំណត់​ដឹង​នូវ​គោត្រ​របស់​ពួក​បុថុជ្ជន​ ​ហើយ​ជា​អ្នក​មិន​មាន​កង្វល់ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​ប្រាជ្ញា​ក្នុង​លោក តថាគត ជា​អ្នក​អាស្រ័យ​នៅ​នឹង​សង្ឃាដិ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រកាន់ ប្រាស​ចាក​សក់ ​មាន​ចិត្ត​ត្រជាក់ ​មិន​ជាប់​ចំពាក់​នឹង​ពួក​មនុស្ស​ក្នុង​លោក (​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ថ្វី​ក៏​) ​អ្នក​មក​សាក​សួរ​ប្រស្នា​ចំពោះគោត្រ ​ដ៏​មិន​សម​គួរ​នឹង​តថាគត ។ (ព្រាហ្មណ៍ក្រាបទូលថា) បពិត្រ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​តែងសាក​សួរ​ជា​មួយ​នឹង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ថា ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ជាព្រាហ្មណ៍ ឬ​មិន​មែន​ទេ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) បើ​អ្នក​និយាយថា ខ្លួន​អ្នក​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ​ហើយ​និយាយ​ថា តថាគត ​មិន​មែន​ជាព្រាហ្មណ៍​ទេ ។ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ តថាគត ​សូម​សួរ​នូវ​សាវិត្តិសាស្រ្ត​ ​ដែល​មាន​បទ ៣ ​មាន​អក្ខរៈ ២៤ ​នឹង​អ្នក​ ។ (ព្រាហ្មណ៍ក្រាបទូល​សួរ​ថា) ​ពួក​ឥសី មនុស្ស ក្សត្រិយ៍ ​និង​ព្រាហ្មណ៍​ជាច្រើន ​ក្នុង​លោក​នេះ​ អាស្រ័យ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច ទើបតាក់​តែង​នូវ​គ្រឿងយ័ញ្ញ ចំពោះ​ពួក​ទេវតា ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​) តថាគត​ពោល​ថា ​បុគ្គល​ណា​ ​ដល់​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​វដ្តទុក្ខ ​ដល់​នូវ​វេទ (បុគ្គល​នោះ​) ​គប្បី​បាន​នូវ​គ្រឿងបូជា​របស់​ជន​ណា ​ក្នុង​កាល​ជា​ទី​បូជា គ្រឿងបូជា​របស់​ជន​នោះ​ ​រមែង​សម្រេច ​គឺ​មាន​ផល​ច្រើន ។ (ព្រាហ្មណ៍ ក្រាបទូលថា) ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​បើឃើញ​បុគ្គល​ណា​មួយ​ ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​វេទ ប្រហែល​នឹង​ព្រះអង្គ គ្រឿងបូជា​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នោះ​ គង់សម្រេច​ដោយ​ពិត ​ព្រោះ​មក​ពី​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​មិន​បាន​ជួបប្រទះ​នឹង​ពួក​ជន​ប្រហែល​នឹង​ព្រះអង្គ ទើបជន​ឯទៀត បរិភោគ​នូវ​នំ​ឈ្មោះ​បូរឡាសៈ​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ត្រាស់​ថា​) ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ឯង​ ​អ្នក​​ត្រូវ​ការ​ដោយ​ប្រយោជន៍ ​គួរ​អ្នក​ចូល​ទៅ​សួរ​នូវ​បុគ្គល​អ្នក​ស្ងប់រម្ងាប់ ប្រាស​ចាក​ផ្សែង ​គឺ​សេចក្តី​ក្រោធ ​មិន​មាន​ទុក្ខ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ​អ្នក​មុខ​ជា​នឹង​បាន​លោក​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​ល្អ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​មិន​ខាន ។ (ព្រាហ្មណ៍ ក្រាបទូលថា) បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ត្រេកអរ​នឹង​គ្រឿង​យ័ញ្ញ ចង់បូជា​គ្រឿងយ័ញ្ញ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​មិន​ដឹង​ ​សូម​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ប្រៀន​ប្រដៅ​ខ្ញុំ​ ការបូជា​ចំពោះ​បុគ្គល​ណា​ ​មាន​ផល​ច្រើន ​សូម​ព្រះអង្គ​ប្រាប់បុគ្គល​នុ៎ះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ បើដូច្នោះ ​អ្នក​ចូរ​ប្រុង​សោតប្បសាទ តថាគត​នឹង​សំដែង​ធម៌​ដល់​អ្នក​ ​អ្នក​កុំ​សួរ​ជាតិ ​សួរ​តែ​ក្រិត្យ​គ្រឿង​ប្រព្រឹត្តចុះ ភ្លើងតែង​កើត​អំពី​អុស ព្រះខីណា​សវមុនិ សូម្បីជា​អ្នក​មាន​ត្រកូល​ថោកទាប ​រមែង​ជា​អ្នក​ទ្រ​ទ្រង់​គុណជា​អាជានិយៈ ហាមឃាត់​ទោស ​ដោយ​ហិរិ​បាន​ដែរ ។ (​បុគ្គល​ណា​) ​បាន​ទូន្មានខ្លួន ​ដោយ​បរមត្ថសច្ចៈ ប្រកប​ដោយ​ការ​ទូន្មានឥន្រ្ទិយ ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​មគ្គញ្ញាណ​ទី​ ៤ ជា​ទី​បំផុត​នៃ​វេទ ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​មគ្គព្រហ្មចរិយៈ​ចប់​ហើយ​ ព្រាហ្មណ៍​ណា ប្រាថ្នាបុណ្យ ​ហើយ​បូជា (ព្រាហ្មណ៍​នោះ​) ​គួរ​ឲ្យ​ទេយ្យធម៌ ចំពោះបុគ្គល​នោះ​ តាមកាល​គួរ​ ។ ​ពួក​ជនណា ​បាន​លះបង់​កាមទាំងឡាយ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រកាន់ ​មាន​ចិត្ត​សង្រួម​ត្រង់​ល្អ​ដូច​ខ្នារ ព្រាហ្មណ៍​ណា ប្រាថ្នាបុណ្យ ​ហើយ​បូជា ​គួរ​ឲ្យ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ ​ក្នុង​កាល​គួរ​ ។ ​ពួក​ជនណា ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​មាន​ឥន្រ្ទិយ​តាំងមាំ​ល្អ​ ​ដូច​ជាព្រះចន្រ្ទ ផុត​ចាក​រាហុគ្រាះ ព្រាហ្មណ៍​គួរ​ឲ្យ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ ​ក្នុង​កាល​គួរ​ ។ ​ពួក​ជនណា ​មិន​ជាប់​ចំពាក់ ត្រាច់​ទៅ​ក្នុង​លោក ​មាន​ស្មារតី​សព្វកាល លះបង់​នូវ​សេចក្តី​ប្រកាន់ ព្រាហ្មណ៍​គួរ​ឲ្យ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ ​ក្នុង​កាល​គួរ​ ។ ព្រះតថាគត​ណា ​បាន​លះបង់​នូវ​កិលេសកាម ជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​គ្របសង្កត់​នូវ​វត្ថុកាម ឬ​ក៏​ព្រះតថាគត​ណា ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​ជាតិ មរណៈ ​បាន​បរិនិព្វាន ​មាន​ចិត្ត​ត្រជាក់​ដូច​អន្លង់​ទឹក​ ព្រះតថាគត​នោះ​ ទើប​គួរ​ទទួល​គ្រឿងបូជា ​ឈ្មោះ​បូរឡាសៈ ។ ព្រះតថាគត ស្មើ​ដោយ​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទាំងឡាយ ​ដែល​មាន​គុណ​ស្មើគ្នា ឆ្ងាយអំពី​ពួក​ជន ​ដែល​មាន​គុណ​មិន​ស្មើ ​ទ្រង់​មាន​ប្រាជ្ញា​មិន​មាន​ទី​បំផុត​ ​មាន​ព្រះទ័យ​មិន​ជាប់ចំពាក់​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​និង​លោក​ខាង​មុខ ព្រះតថាគត ទើប​គួរ​ទទួលគ្រឿង​បូជា​ឈ្មោះ​បូរឡាសៈ ។ មាយា ​និង​មានះ ​មិន​មាន​នៅ​ក្នុង​ព្រះតថាគត​ណា ព្រះតថាគត​ណា ប្រាស​ចាក​សេចក្តី​លោភ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រកាន់ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ​បាន​បន្ទោបង់​នូវ​សេចក្តី​ក្រោធ ​មាន​ចិត្ត​ត្រជាក់ ឬថា​ព្រះតថាគត​ណា ជា​អ្នក​បណ្តែត​ចោល​នូវ​បាប ​បាន​លះបង់​មន្ទិល ​គឺ​សេចក្តី​សោក ព្រះតថាគត​នោះ​ ទើប​គួរ​ទទួល​នូវ​គ្រឿងបូជា ​ឈ្មោះ​បូរឡាសៈ ។ ព្រះតថាគតណា ​បាន​លះបង់​នូវ​កិលេស ជាគ្រឿង​អាស្រ័យ​នៅ​នៃ​ចិត្ត​ ​គឺ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ឬថា​សេចក្តី​ប្រកាន់​ណា​មួយ​ ​ក៏​មិន​មាន​ដល់​ព្រះតថាគត​ណា ព្រះតថាគត​នោះ​ ជា​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រកាន់​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​និង​លោក​ខាង​មុខ ទើប​គួរ​ទទួលគ្រឿង​បូជា ​ឈ្មោះ​បូរឡាសៈ ។ ព្រះតថាគត​ណា ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​តាំងមាំ ​បាន​ឆ្លងឱឃៈ ​បាន​ដឹង​ធម៌​ដោយ​ទិដ្ឋិ​ដ៏​ឧត្តម ជា​អ្នក​អស់​អាសវៈ ទ្រ​ទ្រង់​រាងកាយ​ជា​ទី​បំផុត​ ព្រះតថាគត​នោះ​ ទើប​គួរ​ទទួល​គ្រឿងបូជា ​ឈ្មោះ​បូរឡាសៈ ។ ភវាសវៈ​ទាំងឡាយ​ផង​ វាចា​អាក្រក់​ផង​ ​ដែល​ព្រះតថាគត​ណា ​កម្ចាត់​បង់​ហើយ​ ​ដល់​នូវ​ការតាំង​នៅ​មិន​បាន​ ​គឺ​ថា​ ​មិន​មាន​ព្រះតថាគត​នោះ​ ជា​អ្នក​បាន​នូវ​វេទ ​មាន​ចិត្ត​ផុត​ចាក​ធម៌ ​មាន​ខន្ធ​ជាដើម​ទាំង​អស់​ ទើប​គួរ​ទទួល​គ្រឿងបូជា ​ឈ្មោះ​បូរឡាសៈ ។ កិលេស​ជា​គ្រឿងជាប់​ចំពាក់ទាំងឡាយ ​មិន​មាន​ដល់​ព្រះតថាគត​ណា ព្រះតថាគត​ណា ​កន្លង​ផុត​នូវ​កិលេស​ជាគ្រឿង​ជាប់ចំពាក់ កាល​ពួក​សត្វ​ជាប់​ដោយ​មានះ ព្រះអង្គ​ក៏​មិន​ជាប់​ដោយ​មានះ ​បាន​កំណត់​ដឹង​នូវ​ទុក្ខ ព្រមទាំង​ខេត្តវត្ថុ ​គឺ​ហេតុ ​និង​បច្ច័យ ព្រះតថាគត​នោះ​ ទើប​គួរ​ទទួល​គ្រឿងបូជា ​ឈ្មោះ​បូរឡាសៈ ។ ព្រះតថាគត​ណា ​មិន​អាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ឃើញ​នូវ​ព្រះនិព្វាន ជាធម៌​ស្ងប់ស្ងាត់ ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​នូវ​មិច្ឆាទិដ្ឋិ ​ដែល​ជន​ឯទៀត​គប្បី​ឲ្យ​ដឹង​ ធម៌ទាំងឡាយ​ណា​មួយ​ ជាអារម្មណ៍ ​គឺ​ជាបច្ច័យ ​មិន​មាន​ដល់​ព្រះតថាគត​ណា ព្រះតថាគត​នោះ​ ទើប​គួរ​ទទួលគ្រឿង​បូជា​ឈ្មោះ​ បូរឡាសៈ ។ ធម៌​ទាំងឡាយ ទាំង​ខាង​ក្នុង​ ​និង​ខាង​ក្រៅ​មិន​មាន​ ​ដែល​ព្រះតថាគត​ណា ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ ​កម្ចាត់​បង់​ហើយ​ ជាធម៌​ដល់​នូវ​កិរិយាតាំង​នៅ​មិន​បាន​ ​គឺ​ថា​មិន​មាន​ ព្រះតថាគត​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ស្ងប់ ​មាន​ចិត្ត​ផុតស្រឡះ ​ព្រោះ​អស់​ទៅ​នៃ​ឧបាទាន ទើប​គួរ​ទទួល​គ្រឿង​បូជា ​ឈ្មោះ​បូរឡាសៈ ។ ព្រះតថាគត​ណា ​បាន​ឃើញ​នូវ​ធម៌​ជា​ទី​អស់​ទៅ​នៃ​សំយោជនៈ​ផង​ ឃើញ​នូវ​ធម៌ជា​ទី​អស់​ទៅ​នៃ​ជាតិ​ផង​ ​បាន​បន្ទោបង់​នូវ​គន្លង​នៃ​រាគៈ ​មិន​មាន​សេសសល់ ជា​អ្នក​បរិសុទ្ធ ​មិន​មាន​ទោស ប្រាស​ចាក​មន្ទិល ទាំង​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ព្រះតថាគត​នោះ​ ទើប​គួរ​ទទួល​គ្រឿងបូជា ​ឈ្មោះ​បូរឡាសៈ ។ ព្រះតថាគត​ណា ​មិន​ឃើញខ្លួន [ឃើញតែ​ត្រឹម​ខន្ធ​តែប៉ុណ្ណេះ ។] ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​តាំងមាំ ​មាន​ចិត្ត​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ត្រង់ ​មាន​ចិត្ត​នឹង​ធឹង ព្រះតថាគត​នោះ​ ​មាន​ព្រះទ័យ​មិន​រំភើប ​មិន​រឹងរូស ​មិន​សង្ស័យ ទើប​គួរ​ទទួល​គ្រឿងបូជា​ឈ្មោះ​ បូរឡាសៈ ។ សភាវធម៌ទាំងឡាយ ​ដែល​មាន​មោហៈ ជាហេតុ​ណា​មួយ​ ​មិន​មាន​ដល់​ព្រះតថាគត​ណា ព្រះតថាគត​ណា ​បាន​ឃើញ​ដោយ​ប្រាជ្ញា ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ​ទាំងពួង ​ហើយ​ទ្រ​ទ្រង់​នូវ​សរីរៈ​ជា​ទី​បំផុត​ ទាំង​សម្រេច​នូវ​សម្ពោធិញ្ញាណ ជាគ្រឿង​ក្សេមយ៉ាង​ប្រសើរ ព្រះអង្គ​មាន​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ​យ៉ាង​អស់​ជើង ត្រឹមប៉ុណ្ណេះ (ព្រះតថាគត​នោះ​ ទើប​គួរ​ទទួល​នូវ​គ្រឿងបូជា ​ឈ្មោះ​បូរឡាសៈ) ។ (ព្រាហ្មណ៍ក្រាបទូលថា) ការបូជា​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ជាការ​បូជា​មាន​ផលពិត ៗ ​ព្រោះ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​បាន​បុគ្គល​អ្នក​ដល់​នូវ​វេទ ប្រហែល​នឹង​ព្រះអង្គ ហេតុ​នេះ​ ​សូម​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ជាបន្ទាល់​ដ៏​ប្រសើរ ទទួលគ្រឿង​បូជា​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​សូម​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ សោយ​គ្រឿង​បូជា ​ឈ្មោះ​បូរឡាសៈ​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) តថាគត ​មិន​គួរ​បរិភោគ​ភោជន ​ដែល​បាន​មកអំពី​ការ​ពោល​គាថាទេ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ​នេះ​មិន​មែន​ជាធម្មតា ​របស់​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​ឃើញ (ធម៌) ទេ ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ តែង​បន្ទោបង់​នូវ​អាហារ ​ដែល​ពោល​គាថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ កាលបើ​ធម៌​មាន​ហើយ​ ​នេះ​ឯង​ ជាគ្រឿង​ចិញ្ចឹមជីវិត ។ ​អ្នក​ចូរ​ទំនុកបំរុង បុគ្គល​ជា​ខីណាស្រព ​មាន​គុណ​ដ៏​បរិបូណ៌ ​អ្នក​ស្វែង​រក​នូវ​គុណ​ដ៏​ធំ ​អ្នក​រម្ងាប់​សេចក្តី​រពឹស​ដោយ​បាយ​ ​និង​ទឹក​​ដទៃ​ ​ព្រោះ​ថា​ ​នោះ​ជា​ខេត្ត​របស់​បុគ្គល​អ្នក​ប្រាថ្នាបុណ្យ ។ (ព្រាហ្មណ៍ក្រាបទូលថា) បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ទ្រង់​ព្រះ​មេត្តា​ប្រោស ទក្ខិណេយ្យ​បុគ្គល​ណា​ ​គួរ​បរិភោគ​ទក្ខិណាទាន​របស់​បុគ្គល​ដូច​ជា​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​បាន​ដល់​នូវ​សាសនា​នៃ​ព្រះអង្គ ស្វែង​រក​ទក្ខិណេយ្យ​បុគ្គល​ណា​ ​និង​ទំនុក​បម្រុង​ក្នុង​កាល​ដែល​បូជា ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ដឹង​ច្បាស់ (​នូវ​ទក្ខិណេយ្យ​បុគ្គល​នោះ​) ​ដោយ​ប្រការដូច្នោះ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) ​សេចក្តី​ប្រណាំង​ប្រជែង ​របស់​បុគ្គល​ណា ​ទៅ​ប្រាស​ហើយ​ផង​ ឬ​ចិត្ត​របស់​បុគ្គល​ណា​ ​មិន​ល្អ​ក់​ផង​ ​បុគ្គល​ណា​ ផុតស្រឡះ​ចាក​កាម​ទាំងឡាយ​ផង​ ​សេចក្តី​ងោកងក់ ​ដែល​បុគ្គល​ណា ​បន្ទោបង់​ហើយ​ផង​ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​បំបាត់​នូវ​ការក្រញូវ​មុខ ​ហើយ​ផ្គង​អញ្ជលីនមស្ការ បូជា​បុគ្គល ​អ្នក​ទូន្មាន​នូវ​ពួក​បុថុជ្ជន ​និង​សេក្ខបុគ្គល ​អ្នក​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ជាតិ ​និង​មរណៈ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ បរិបូណ៌​ដោយ​ប្រាជ្ញា ប្រាកដ​ដូច្នោះ មកកាន់​ទី​ជា​ទី​បូជា​នោះ​ ​ដោយ​ម្ហូប​ចំណី ​និង​ទឹក​ កាលបើ​យ៉ាង​នេះ​ ទក្ខិណាទាន​ទាំងឡាយ ​រមែង​សម្រេច ។ (ព្រាហ្មណ៍ក្រាបទូលថា) ព្រះពុទ្ធ​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រះអង្គ​ជាបុញ្ញក្ខេត្ត​ដ៏​ប្រសើរ ​គួរ​ទទួល​គ្រឿងបូជា ​ឈ្មោះ​បូរឡាសៈ ជាការ​បូជា​ក្នុង​លោក​ទាំង​អស់​ ទាន​ដែល​បុគ្គល​ឲ្យ​ហើយ​ ចំពោះ​ព្រះពុទ្ធ​ដ៏​ចម្រើន​ ​មាន​ផល​ច្រើន ។ [៤៧] លំដាប់​នោះ​ សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ​បាន​ក្រាប​ទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដូច្នេះ​ថា បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ច្បាស់​ពេកណាស់ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ច្បាស់​ពេកណាស់ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ធម៌​ដែល​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ សំដែង​ហើយ​ ​ដោយ​អនេកបរិយាយ ​ដូច​ជា​គេ​ផ្ងារ​នូវ​របស់​ដែល​ផ្កា​ប់ ឬបើក​បង្ហាញ​នូវ​របស់​ដែល​កំបាំង ពុំ​នោះ​សោត ​ដូច​គេ​ប្រាប់ផ្លូវ​ដល់​មនុស្ស​វង្វេងផ្លូវ ឬ​ដូច​ជា​គេ​ទ្រោលប្រ​ទី​ប​ប្រេង​បំភ្លឺ​ក្នុង​ទី​ងងឹត ​ដោយ​គិតថា ​ឲ្យ​ពួក​មនុស្ស​មាន​ភ្នែកមើល​ឃើញរូប​ទាំងឡាយ​បាន​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នោះ​ ​សូម​ដល់​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ផង​ ព្រះធម៌​ផង​ ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ផង​ ជា​សរណៈ​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​គួរ​បាន​នូវ​បព្វជ្ជា ​គួរ​បាន​នូវ​ឧបសម្បទា ​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ។ សុន្ទរិកភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ ​បាន​បព្វជ្ជា ​បាន​ឧបសម្បទា​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ។បេ។ បណ្តា​ព្រះអរហន្ត​ទាំងឡាយ ព្រះសុន្ទរិកភារទ្វាជៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ​ក៏​ជា​ព្រះអរហន្ត​មួយ​ដែរ ។ ចប់ សុន្ទរិកភារទ្វាជសូត្រ ​ទី​៤ ។ === មាឃសូត្រ ​ទី​៥ === [៤៨] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​នៅ​នា​ភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុង​រាជគ្រឹះ ។ គ្រា​នោះ​ មាឃមាណព ​បាន​ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ ក្រាបបង្គំ​ទូល​សំណេះ​សំណាល ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​បញ្ចប់​ពាក្យ​គួរ​រីករាយ​ ​គួរ​រលឹក​ហើយ​ ​ក៏​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។ មាឃមាណព ​លុះ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ហើយ​ ​បាន​ក្រាប​បង្គំទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ថា បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ជាទា​យក​ ជា​ទានបតី ​អ្នក​ដឹង​នូវ​ពាក្យ​ពេចន៍ (​របស់​ស្មូម) ​អ្នក​គួរ​គេ​សូម​បាន​ ស្វែង​រក​នូវ​ភោគៈ​ទាំងឡាយ តាមធម៌ ​លុះ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ស្វែង​រក​ភោគៈ​ទាំងឡាយ តាមធម៌​បាន​ហើយ​ (​ក៏​យក​) ​នូវ​ភោគៈ​ទាំងឡាយ ​ដែល​បាន​មកតាមធម៌ សម្រេច​មកតាម​ធម៌​នោះ​ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល​ម្នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល​ពីរនាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល ​៣ នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល ៤ នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល ៥ នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល ៦ នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល ៧ នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល ៨ នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល ៩ នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល ១០ នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល ២០ នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល ៣០ នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល ៤០ នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល ៥០ នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល​មួយ​រយ​នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល​ច្រើនជាង​នោះ​ខ្លះ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ កាល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​យ៉ាង​នេះ​ បូជាយ៉ាង​នេះ​ តើ​បាន​បុណ្យ​ច្រើន​ដែរឬ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ អើមាណព កាល​បើ​អ្នក​ឲ្យ​យ៉ាង​នេះ​ បូជា​យ៉ាង​នេះ​ ​រមែង​បាន​បុណ្យច្រើន ។ ​ម្នាល​មាណព បើទា​យក​ ទានបតី ​អ្នក​ដឹង​នូវ​ពាក្យ​ពេចន៍ (​របស់​ស្មូម) ​អ្នក​គួរ​គេ​សូម​បាន​ ​ដែល​ស្វែង​រក​ភោគៈ​ទាំងឡាយ​តាមធម៌ ​លុះ​ស្វែង​រក​ភោគៈ​ទាំងឡាយ តាមធម៌​ហើយ​ (​ក៏​យក​) ភោគៈ​ទាំងឡាយ​តាមធម៌ សម្រេច​មកតាម​ធម៌​នោះ​ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គលម្នាក់​ខ្លះ ។បេ។ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល​មួយ​រយ​នាក់ខ្លះ ​ឲ្យ​ដល់​បុគ្គល​ច្រើនជាង​នោះ​ខ្លះ ទា​យក​នោះ​ ​រមែង​បាន​បុណ្យ​ច្រើន ។ លំដាប់​នោះ​ មាឃមាណព ​បាន​ក្រាប​បង្គំទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ដោយ​គាថា​ដូច្នេះថា [៤៩] ​ខ្ញុំ​សូម​ទូល​សួរ​ព្រះគោតម ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ជ្រាប​នូវ​ពាក្យ​ពេចន៍​ ​ទ្រង់​អាស្រ័យ​នៅ​ដោយ​សំពត់​កាសាយៈ ​មិន​មាន​ផ្ទះ ត្រាច់​ទៅ​ផ្សេង ៗ គ្រហស្ថណា ជាម្ចាស់ទាន ​គួរ​គេ​សូម​បាន​ ជា​អ្នក​​ត្រូវ​ការ​ដោយ​បុណ្យ ប្រាថ្នា​បុណ្យ កាល​ឲ្យ​នូវ​បាយ​ទឹក​ បូជា​ដល់​ពួក​ជន​ដទៃ​​ក្នុង​លោក​នេះ​ ការបូជា​របស់​បុគ្គល​ដែល​បូជា​នោះ​ តើបរិសុទ្ធ​ដូច​ម្តេច ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) ​ម្នាល​មាណព គ្រហស្ថ (ណា) ជាម្ចាស់ទាន ​គួរ​គេ​សូម​បាន​ ជា​អ្នក​​ត្រូវ​ការ​ដោយ​បុណ្យ ប្រាថ្នា​បុណ្យ កាល​ឲ្យ​នូវ​បាយ​ ​និង​ទឹក​ បូជា​ដល់​ពួក​ជន​​ដទៃ​​ក្នុង​លោក​នេះ​ គ្រហស្ថ​ប្រាកដ​ដូច្នោះ ​គប្បី​ញ៉ាំង​ទក្ខិណេយ្យបុគ្គល​ទាំងឡាយ​ឲ្យ​ត្រេកអរ​បាន​ ។ (មាឃមាណព ក្រាបទូលថា) គ្រហស្ថ (ណា) ជាម្ចាស់ទាន ​គួរ​គេ​សូម​បាន​ ជា​អ្នក​​ត្រូវ​ការ​ដោយ​បុណ្យ ប្រាថ្នាបុណ្យ កាល​ឲ្យ​នូវ​បាយ​ ​និង​ទឹក​ បូជា​ដល់​ពួក​ជន​ដទៃ​ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​ប្រាប់​នូវ​ទក្ខិណេយ្យបុគ្គល​ទាំងឡាយ (​របស់​គ្រហស្ថ​នោះ​) ចំពោះ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) ​ពួក​ជនណា ​មិន​មាន​ចិត្ត​ជាប់ចំពាក់​ក្នុង​លោក ​មិន​មាន​កង្វល់ ​មាន​កិច្ច​សម្រេច​ហើយ​ ជា​អ្នក​គ្រប់គ្រង​ចិត្ត​ ព្រាហ្មណ៍ណា ប្រាថ្នាបុណ្យ ​ហើយ​បូជា​ ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ​គួរ​បរិច្ចាគ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ តាម​កាល​គួរ​ ។ ពួក​ជនណា ​បាន​ផ្តាច់ចំណង ​គឺ​សំយោជនៈ​ទាំងពួង ជា​អ្នក​បាន​ទូន្មាន​នូវ​ឥន្ទ្រិយ ​មាន​ចិត្ត​ផុតស្រឡះ ​មិន​មាន​ទុក្ខ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ព្រាហ្មណ៍​ណា ប្រាថ្នា​នូវ​បុណ្យ ​ហើយ​បូជា​ ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ​គប្បី​បរិច្ចាគ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ តាមកាល​គួរ​ ។ ពួក​ជន​ណា ផុតស្រឡះ​ចាក​សំយោជនៈ​ទាំងពួង ជា​អ្នក​ទូន្មាន​នូវ​ឥន្រ្ទិយ ​មាន​ចិត្ត​ផុតស្រឡះ ​មិន​មាន​ទុក្ខ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ព្រាហ្មណ៍​គួរ​បរិច្ចាគ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ តាមកាល​គួរ​ ។ (​ពួក​ជនណា) ​បាន​លះបង់​រាគៈ​ផង​ ទោសៈ​ផង​ មោហៈ​ផង​ ​មាន​អាសវៈ​អស់​ហើយ​ ​មាន​មគ្គ​ព្រហ្មចារ្យ​ប្រព្រឹត្ត​រួច​ហើយ​ ព្រាហ្មណ៍ ​គួរ​បរិច្ចាគ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ តាមកាល​គួរ​ ។ ការបិទបាំងទោសខ្លួន ​និង​ការប្រកាន់​ ​មិន​មាន​នៅ​ក្នុង​ពួក​ជនណា​ដែល​មាន​អាសវៈ​អស់​ហើយ​ ​មាន​មគ្គ​ព្រហ្មចារ្យ​ប្រព្រឹត្ត​រួច​ហើយ​ ព្រាហ្មណ៍​គួរ​បរិច្ចាគ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​តាមកាល​គួរ​ ។ ពួក​ជនណា ប្រាស​ចាក​សេចក្តី​លោភ ​មិន​ប្រកាន់ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ​មាន​អាសវៈ​អស់​ហើយ​ ​មាន​មគ្គ​ព្រហ្មចារ្យ​ប្រព្រឹត្ត​រួច​ហើយ​ ព្រាហ្មណ៍​គួរ​បរិច្ចាគ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ តាមកាល​គួរ​ ។ ពួក​ជនណា ​មិន​ដល់​នូវ​ការធ្លាក់ចុះ ​ក្នុង​តណ្ហា​ទាំងឡាយ ​មិន​ប្រកាន់​ ​ហើយ​ឆ្លង​អន្លង់​បាន​ ព្រាហ្មណ៍​គួរ​បរិច្ចាគ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ តាមកាល​គួរ​ ។ តណ្ហា​របស់​ពួក​ជនណា ដើម្បី​កើត​មាន​ទៅ​ទៀត​ក្នុង​លោក​នេះ​ ឬលោក​ខាង​មុខ​ណា​មួយ​ ​មិន​មាន​ទេ ព្រាហ្មណ៍​គួរ​បរិច្ចាគ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ តាម​កាល​គួរ​ ។ ពួក​ជនណា ​បាន​លះបង់កាមទាំងឡាយ ជា​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រកាន់​ សង្រួម​ចិត្ត​ត្រង់​ល្អ​ដូច​ខ្នារ ព្រាហ្មណ៍​គួរ​បរិច្ចាគ​ទក្ខិណាទាន​ ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ តាមកាល​គួរ​ ។ ពួក​ជនណា ប្រាស​ចាក​រាគៈ ​មាន​ឥន្រ្ទិយ​តម្កល់​មាំ​ល្អ​ ​ដូច​ព្រះចន្រ្ទ​ដែល​ផុត​ស្រឡះ​ចាក​រាហុគ្រាះ ព្រាហ្មណ៍​គួរ​បរិច្ចាគ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ តាម​កាល​គួរ​ ។ ពួក​ជនណា ជា​អ្នក​ស្ងប់​ចាក​កិលេស ប្រាស​ចាក​រាគៈ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ក្រោធ គតិ​របស់​ជនណា ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​លះបង់ (​នូវ​ខន្ធ​) ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ព្រាហ្មណ៍​គួរ​បរិច្ចាគ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ជន​នោះ​ តាមកាល​គួរ​ ។ ពួក​ជនណា លះបង់ជាតិ ​និង​មរណៈ​មិន​មាន​សេសសល់ ឆ្លងផុត​សេចក្តី​ងឿង​ឆ្ងល់គ្រប់​យ៉ាង ព្រាហ្មណ៍​គួរ​បរិច្ចាគ​ទក្ខិណាទាន​ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ តាមកាល​គួរ​ ។ ពួក​ជនណា ​មាន​ខ្លួនជា​ទី​ពឹង ត្រាច់​ទៅ​ក្នុង​លោក ​មិន​មាន​កង្វល់ ផុត​ស្រឡះ​ចាក​សភាវធម៌​ទាំងពួង ព្រាហ្មណ៍​គួរ​បរិច្ចាគ​ទក្ខិណាទាន​ ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ តាមកាល​គួរ​ ។ ពួក​ជនណា ​ដឹង​ក្នុង​សភាវធម៌នុ៎ះ តាម​សេចក្តី​ពិត​ថា​ជា​តិ​នេះ​ជា​ជាតិ​បំផុត​ហើយ​ ភពថ្មី​មិន​មាន​ត​ទៅ​ទៀត​ឡើយ​ ព្រាហ្មណ៍​គួរ​បរិចា្ចគ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ តាមកាល​គួរ​ ។ ជនណា​បាន​ដល់​នូវ​វេទ ត្រេកអរ​ក្នុង​ឈាន ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី ​បាន​សម្រេច​នូវ​សម្ពោធិញាណ ជា​ទី​ពឹង​របស់​ជន​ច្រើន ព្រាហ្មណ៍ណា​ ជា​អ្នក​ប្រាថ្នា​នូវ​បុណ្យ​ហើយ​បូជា ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ​គួរ​បរិចា្ចគ​ទក្ខិណាទាន ចំពោះ​ពួក​ជន​នោះ​ តាមកាល​គួរ​ ។ (មាឃមាណព ក្រាបបង្គំទូលថា) បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ការ​ក្រាបទូល​សួរ​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​មិន​មែន​ជាការឥត​អំពើ ​ដោយ​ពិត ព្រះអង្គ​បាន​សំដែង​ប្រាប់​ទក្ខិណេយ្យបុគ្គល​ទាំងឡាយ ចំពោះ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ទើប​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​បាន​ដឹង​សេចក្តី​នុ៎ះ តាមពិត ធម៌ ព្រះអង្គ ​ទ្រង់​ជ្រាបពិត យ៉ាង​នោះ​ហើយ​ ។ (មាឃមាណព ក្រាបទូលថា) គ្រហស្ថ (ណា) ជាម្ចាស់ទាន ​អ្នក​គួរ​គេ​សូម​បាន​ ជា​អ្នក​​ត្រូវ​​ការ​ដោយ​បុណ្យ ប្រាថ្នា​នូវ​បុណ្យ កាល​ឲ្យ​បាយ​ ​និង​ទឹក​ បូជា​ដល់​ពួក​ជន​ដទៃ​ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ ​ទ្រង់​សំដែង​ប្រាប់​នូវ​យញ្ញសម្បទា (​របស់​គ្រហស្ថ​នោះ​) ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​មាឃៈ ​អ្នក​ចូរ​បូជា​ចុះ កាល​ដែល​អ្នក​បូជា ​ចូរ​ញ៉ាំង​ចិត្ត​ឲ្យ​ជ្រះថ្លា ​ក្នុង​កាល​ទាំងពួង (​ព្រោះ​) គ្រឿងយ័ញ្ញ ជាអារម្មណ៍​របស់​អ្នក​បូជា បុគ្គល​ដែល​បាន​ប្រតិស្ឋាន ​ក្នុង​គ្រឿង​យ័ញ្ញនុ៎ះ​ហើយ​ ​រមែង​លះបង់​នូវ​ទោស​បាន​ ​លុះ​បុគ្គល​នោះ​ ប្រាស​ចាក​រាគៈ ​បន្ទោបង់​នូវ​ទោសៈ​ហើយ​ ​រមែង​ចម្រើន​នូវ​មេត្តា​ចិត្ត​ ​មិន​មាន​ប្រមាណ ជាបុគ្គល​មិន​ធ្វេស​ប្រហែស​ជានិច្ច ​អស់​យប់ ​និង​ថ្ងៃ​ ផ្សាយ​នូវ​មេត្តា​ចិត្ត​ ​មិន​មាន​ប្រមាណ ​ក្នុង​ទិស​ទាំងពួង ។ (មាឃមាណព ក្រាបទូលថា) បុគ្គល​ដូច​ម្តេច បរិសុទ្ធ បុគ្គល​ដូច​ម្តេច ​រួច​ បុគ្គល​ដូច​ម្តេច ជាប់​នៅ​ បុគ្គល​ទៅ​កាន់​ព្រហ្មលោក​បាន​ ​ដោយ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ កាលបើ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​មិន​ដឹង​ ក្រាបទូល​សួរ​ហើយ​ ​សូម​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​សំដែង បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាព្រហ្ម ដ្បិត​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​បាន​ឃើញ​ព្រះអង្គ​ជាបន្ទាល់​ហើយ​ ​ព្រោះ​ព្រះអង្គ​ពិតជា​ស្មើគ្នា​នឹង​ព្រហ្ម​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ បពិត្រ​ព្រះអង្គ ​ទ្រង់​មាន​សេចក្តី​រុងរឿង បុគ្គល​ទៅ​កាន់​ព្រហ្មលោក​បាន​ ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​មាឃៈ) តថាគត​ពោល​ថា ​បុគ្គល​ណា​ បូជា​នូវ​យញ្ញសម្បទា ៣ ប្រការ បុគ្គលបែប​នោះ​ ញ៉ាំ​ង​ពួក​ទក្ខិណេយ្យ​បុគ្គល ​ឲ្យ​ត្រេកអរ​បាន​ ​លុះ​បូជា​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ជា​អ្នក​គួរ​គេ​សូម​បាន​ ​ដោយ​ប្រពៃ ​រមែង​ចូល​ទៅ​កាន់​ព្រហ្មលោក ។ [៥០] កាលបើព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ មាឃមាណព​ក៏​បាន​ក្រាបបង្គំ​ទូល ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ច្បាស់​ពេក​ណាស់ ។បេ។ ​ថា​ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ជាសរណៈ​ស្មើ​ដោយ​ជីវិត ចាប់​ដើម​អំពី​ថ្ងៃ​នេះ​ត​ទៅ​ ។ ចប់ មាឃសូត្រ ​ទី​៥ ។ === សភិយសូត្រ ​ទី​៦ === [៥១] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ក្នុង​វត្តវេឡុវន ជា​កលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិត​ក្រុង​រាជគ្រឹះ ។ សម័យ​នោះ​ឯង​ ទេវតា​ជា​សាលោហិត​ពីដើម ​របស់​បរិព្វាជក ​ឈ្មោះ​សភិយៈ ​បាន​សំដែង​ឡើង​នូវ​ប្រស្នា​ទាំងឡាយ​ថា ​ម្នាល​សភិយៈ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ណា ​ដែល​អ្នក​សួរ​ប្រស្នា​ទាំង​នេះ​ហើយ​ ឆ្លើយ​រួច​ ​អ្នក​​ត្រូវ​​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចារ្យ ​ក្នុង​សំណាក់​នៃ​សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​នោះ​ចុះ ។ គ្រា​នោះ​ សភិយ​បរិព្វាជក រៀន​ប្រស្នាទាំង​ឡាយ ​ក្នុង​សំណាក់​ទេវតា​នោះ​ ទើប​ចូល​ទៅ​រក​ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ ជា​អ្នក​មាន​ពួក​ ​មាន​ក្រុម (ប្តេជ្ញា​ខ្លួន​ថា​ជា​សព្វញ្ញុសាស្តា) ជា​គណាចារ្យ [ជាអាចារ្យ​នៃ​ពួក​បរិព្វាជក ​និង​គ្រហស្ថ ​ដោយ​អំណាច​នៃ​ឧទ្ទេស ​និង​បរិបុច្ឆា ។] ​ដែល​អ្នក​ផង​ធ្លាប់​ស្គាល់ ជា​អ្នក​មាន​យស [បរិបូណ៌​ដោយ​លាភ ​និង​បរិវារ ។ អដ្ឋកថា ។] ​ធ្វើ​នូវ​កំពង់ ​គឺ​ទិដ្ឋិ ​ដែល​ជន​ច្រើនគ្នា​សន្មត​ថា​ជា​សប្បុរស ​គឺ​គ្រូ​ឈ្មោះ​បូរណកស្សប ​ឈ្មោះ​មក្ខលិគោសាល ​ឈ្មោះ​អជិតកេសកម្ពល ​ឈ្មោះ​បកុទ្ធកច្ចាយនៈ ​ឈ្មោះ​សញ្ជយវេឡដ្ឋបុត្ត ​ឈ្មោះ​និគន្ថនាដបុត្ត ​ហើយ​សួរ​ប្រស្នា​ទាំង​នោះ​ ។ គ្រូទាំង​នោះ​ ​លុះ​​ត្រូវ​​សភិយ​បរិព្វាជក ​សួរ​ប្រស្នា​ទាំងឡាយ ​ក៏​ឆ្លើយ​មិន​រួច​ កាលបើ​ឆ្លើយ​មិន​រួច​ ​ក៏​ធ្វើ​នូវ​សេចក្តី​ក្រោធ ប្រទូស្ត អាក់អន់​ចិត្ត​ឲ្យ​ប្រាកដ​ឡើង​ ​រួច​ក៏​សួរ​ត្រឡប់​ទៅ​រក​សភិយ​បរិព្វាជក​វិញ​ ។ គ្រា​នោះ​ សភិយបរិព្វាជក​ ​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាង​នេះ​ថា សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​ណា ជា​អ្នក​មាន​ពួក​ ​មាន​ក្រុម ជា​គណាចារ្យ ​ដែល​អ្នក​ផង​ធ្លាប់​ស្គាល់​ជា​អ្នក​មាន​យស ​ធ្វើ​នូវ​កំពង់ ​គឺ​ទិដ្ឋិ ​ដែល​ជន​ច្រើនគ្នា​សន្មត​ថា​ជា​សប្បុរស ​គឺ​គ្រូ​ឈ្មោះ​បូរណកស្សប ។បេ។ ​ឈ្មោះ​និគន្ថនាដបុត្ត ​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ​លុះ​​ត្រូវ​​អញ​សួរ​ប្រស្នា​ទាំងឡាយ​ហើយ​ ​ក៏​ឆ្លើយ​មិន​រួច​ កាលបើ​ឆ្លើយ​មិន​រួច​ ​ក៏​ធ្វើ​នូវ​សេចក្តី​ក្រោធ ប្រទូស្ត អាក់អន់​ចិត្ត​ ​ឲ្យ​ប្រាកដ​ឡើង​ ​រួច​ក៏​សួរ​ត្រឡប់​មក​រក​អញ​ក្នុង​ប្រស្នា​ទាំងនុ៎ះ​វិញ​ បើដូច្នោះ ​គួរ​តែ​អាត្មាអញ ត្រឡប់​មកកាន់​ភេទ​ថោកទាប ​គឺ​ភេទ​គ្រហស្ថ បរិភោគ​កាម​វិញ​ចុះ ។ លំដាប់​នោះ​ សភិយបរិពា្វជក ​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាង​នេះ​ថា ព្រះសមណ​គោតម​នេះ​ឯង​ ​ក៏​ជា​អ្នក​មាន​ពួក​ ​មាន​ក្រុម ជាគណាចារ្យ ​ដែល​អ្នក​ផង​ធ្លាប់​ស្គាល់ ជា​អ្នក​មាន​យស ​ធ្វើ​នូវ​កំពង់ ​គឺ​ទិដ្ឋិ ​ដែល​ជន​ច្រើនគ្នា​សន្មត​ថា​ជា​សប្បុរស​ដែរ បើដូច្នោះ ​គួរ​តែ​អាត្មាអញ ចូល​ទៅ​រក​ព្រះសមណគោតម ​ហើយ​សួរ​ប្រស្នាទាំង​នេះ​ ។ លំដាប់​នោះ​ សភិយបរិព្វាជក ​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាង​នេះ​ទៀតថា សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​ណា ​ដែល​ចាស់​គ្រាំគ្រា ជាព្រឹទ្ធាចារ្យ ​មាន​អាយុ​ច្រើន រស់​នៅ​យូរឆ្នាំ​មក​ហើយ​ ​មាន​អាយុ​ក៏​ជ្រុល​ចូលមក​ក្នុង​បច្ឆិមវ័យ​ហើយ​ ជា​អ្នក​ខ្ជាប់ខ្ជួន (​ក្នុង​សមណធម៌) ស្គាល់​រាត្រីច្រើន ​បួស​យូរយារ​ហើយ​ ជា​អ្នក​មាន​ពួក​ ​មាន​ក្រុម ជា​គណាចារ្យ ​ដែល​អ្នក​ផង​ធ្លាប់​ស្គាល់ ជា​អ្នក​មាន​យស ​ធ្វើ​នូវ​កំពង់ ​គឺ​ទិដ្ឋិ ​ដែល​ជន​ច្រើនគ្នា​សន្មត​ថា​ជា​សប្បុរស ​គឺ​គ្រូ​ឈ្មោះ​បូរណកស្សប ។បេ។ ​ឈ្មោះ​និគន្ថនាដបុត្ត សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​សោត ​លុះ​​ត្រូវ​អញ​សួរ​ប្រស្នា​ទាំងឡាយ​ហើយ​ ​ក៏​ឆ្លើយ​មិន​រួច​ កាល​បើ​ឆ្លើយ​មិន​រួច​ ​ក៏​ធ្វើ​នូវ​សេចក្តី​ក្រោធ ប្រទូស្ត​ អាក់អន់​ចិត្ត​ឲ្យ​ប្រាកដ​ឡើង​ ​រួច​ក៏​សួរ​ត្រឡប់មក​អញ ​ក្នុង​ប្រស្នា​ទាំងនុ៎ះ​វិញ​ ។ ចុះ​ព្រះសមណ​គោតម កាលបើ​​ត្រូវ​អញ​សួរ​ប្រស្នា​ទាំង​នេះ​ហើយ​ តើ​នឹង​ឆ្លើយ​យ៉ាងណា​ទៅ​អេះ ។ ​ព្រោះ​ថា ព្រះសមណគោតម ក្មេង​ដោយ​ជាតិ​ផង​ ថ្មី​ដោយ​ផ្នួស​ផង​ ។ លំដាប់​នោះ​ សភិយបរិព្វាជក ​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាង​នេះ​ថា ព្រះសមណ​គោតម អញ​មិន​​ត្រូវ​​មើលងាយ ​មិន​​ត្រូវ​​ពេបជ្រាយ​ថា​ក្មេងទេ ទោះបី​ព្រះអង្គ​ជាសមណៈ​ក្មេង​ក៏​ពិត ប៉ុន្តែ​ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​មាន​ឫទិ្ធច្រើន ​មាន​អានុភាព​ច្រើន ។ បើដូច្នោះ ​គួរ​តែអញ​ចូល​ទៅ​រក​ព្រះ​សមណ​គោតម ​ហើយ​សួរ​ប្រស្នាទាំង​នេះ​ ។ គ្រា​នោះ​ សភិយ​បរិព្វាជក ​ក៏​ចៀស​ចេញ​ទៅ​កាន់ចារិក សំដៅ​ទៅ​ក្រុង​រាជគ្រឹះ កាល​ដើរ​ទៅ​កាន់​ចារិក​តាមលំដាប់​ ​ក៏​បាន​ចូល​ទៅ​រក​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ឯ​វត្តវេឡុវន ជា​កលន្ទកនិវាបស្ថាន ​ក្នុង​ក្រុង​រាជគ្រឹះ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​ក៏​ពោល​ពាក្យ​រីករាយ​ស្មោះសរ ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​បញ្ចប់​ពាក្យ​ដែល​គួរ​រីករាយ​ ​គួរ​ឲ្យ​រលឹក​ហើយ​ ​ក៏​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សម​គួរ​ ។ សភិយ​បរិព្វាជក ​លុះ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សម​គួរ​ហើយ​ ​បាន​ពោល​ចំពោះ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ដោយ​គាថា [៥២] (សភិយបរិព្វាជក ​ពោល​ថា) ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​មាន​សេចក្តី​ងឿង​ឆ្ងល់ សង្ស័យ ទើបមក​ប៉ុនប៉ង​នឹង​សួរ​ប្រស្នា​ទាំងឡាយ (ហេតុ​នេះ​) ព្រះអង្គ​ កាលបើ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​ប្រស្នា​ទាំងឡាយ​ហើយ​ ​សូម​ធ្វើ​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​ប្រស្នា​ទាំង​នោះ​ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​ធម៌តាមសម​គួរ​ដល់​សេចក្តី​ ជាលំដាប់​លំ​ដោយ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​សភិយៈ) ​អ្នក​មក​អំពីចម្ងាយ ប៉ុនប៉ង​នឹង​សួរ​ប្រស្នា​ទាំងឡាយ តថាគត កាលបើ​អ្នក​សួរ​ប្រស្នា​ទាំងឡាយ​ហើយ​ ​នឹង​ធ្វើ​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​ប្រស្នា​ទាំង​នោះ​ តថាគត​នឹង​ដោះ​ស្រាយ​នូវ​ធម៌​ដ៏​សម​គួរ​ដល់​សេចក្តី​ ជាលំដាប់​លំ​ដោយ​ដល់​អ្នក​ ។ ​ម្នាល​សភិយៈ​ ​អ្នក​ប៉ង​ក្នុង​ចិត្ត​ចំពោះ​ប្រស្នាណា​មួយ​ ​ចូរ​សួរ​ប្រស្នា​នោះ​ មក​តថាគត​ចុះ តថាគត​នឹង​ធ្វើ​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​ប្រស្នា​នោះ​ ៗ ​ដល់​អ្នក​ ។ [៥៣] គ្រា​នោះ​ សភិយបរិព្វាជក នឹកយ៉ាង​នេះ​ថា យីអើ អស្ចារ្យណាស់ យីអើ ចំឡែក​ណាស់ អញ​មិន​ដែល​បាន​សូម្បីត្រឹម​តែកម្ម ​គឺ​ឱកាស ​ក្នុង​សំណាក់​នៃ​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ​ដទៃ​ ​ដោយ​ហេតុណា ហេតុ​នោះ​ ព្រះសមណ​គោតម ​បាន​ធ្វើ​កម្ម​គឺ​ឱកាស​នោះ​ ​ដល់​អញ​ហើយ​ ៗ ​ក៏​ត្រេកអរ ​រីករាយ​ ​មាន​ចិត្ត​អណ្តែត​ឡើង​ ​កើត​បីតិ​សោមនស្ស​ ​ហើយ​សួរ​ប្រស្នា​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ (សភិយបរិពា្វជក ​សួរ​ថា) ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​បាន​គុណវិសេស​ដូច​ម្ដេច ​ថា​ជា​ភិក្ខុ​ ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​ស្ងប់រម្ងាប់ ​ដោយ​ធម៌​ល្អ​ ​ដោយ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច បុគ្គល​ដែល​មាន​ខ្លួនទូន្មាន​ហើយ​ ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច ​អ្នក​ផង​តែង​ហៅ​ថា​ ព្រះពុទ្ធ តើ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ ព្រះអង្គ​ កាលបើ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​ហើយ​ ​សូម​ឆ្លើយ​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​សភិយៈ) ​បុគ្គល​ណា​ ​បាន​ដល់​នូវ​ការ​រំលត់ទុក្ខ ​ដោយ​មគ្គ​ដែល​ខ្លួន​បាន​ចម្រើន​ហើយ​ ឆ្លងផុត​សេចក្តី​សង្ស័យ ​ហើយ​លះបង់​នូវ​សេចក្តី​វិនាស ​និង​សេចក្តី​ចម្រើន​ ​មាន​មគ្គ​ប្រព្រឹត្ត​គ្រប់គ្រាន់​ហើយ​ ​មាន​ភពថ្មី​អស់​ហើយ​ បុគ្គល​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា​ជា​ភិក្ខុ​ ។ ​បុគ្គល​ណា​ ជា​អ្នក​ព្រងើយ​កន្តើយ ​ក្នុង​អារម្មណ៍​ទាំងពួង ​មាន​ស្មារតី បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​បៀតបៀន (​សត្វ​ណា​មួយ​) ​ក្នុង​លោក​ទាំងពួង ជា​អ្នក​ឆ្លង​អន្លង់​រួច​ហើយ​ ជា​អ្នក​រម្ងាប់បាប ​មាន​ចិត្ត​មិន​ល្អ​ក់​ ចំហាយ ​គឺ​កិលេស ​មិន​មាន​ដល់​បុគ្គល​ណា បុគ្គល​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា ​អ្នក​ស្ងប់​រម្ងាប់​ដោយ​ល្អ​ ​បុគ្គល​ណា​ ​បាន​ចម្រើន​នូវ​ឥន្ទ្រិយ​ទាំង​ឡាយ ទាំង​ខាង​ក្នុង​ ​និង​ខាង​ក្រៅ​ ​ក្នុង​លោក​ទាំង​អស់​ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​លោក​នេះ​ ​និង​លោក​​ដទៃ​ ទន្ទឹង​តែមរណកាល បុគ្គល​នោះ​ ​មាន​ឥន្រ្ទិយ​អប់រំ​ហើយ​ (យ៉ាង​នេះ​) ​ឈ្មោះ​ថា ​មាន​ខ្លួន​ទូន្មាន​ហើយ​ ។ ​បុគ្គល​ណា​ ​ពិចារណា​នូវ​កប្បៈ [តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​ហៅ​ថា​ កប្បៈ ​ព្រោះ​សម្រេច​ដូច្នោះ ៗ ​បាន​ ។ អដ្ឋកថា ។] ទាំង​អស់​ ​និង​សង្សារ [លំដាប់​ខន្ធ​ ធាតុ អាយតនៈ ។ ន័យ​មួយ​ទៀតថា ​ពិចារណា​កប្ប ​គឺ​សំវដ្តកប្ប វិវដ្តកប្ប​នេះ​ ជាបុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណ សំសារ ​គឺ​ចុតិ បដិសន្ធិ​សត្វ​ ​នេះ​ជា​ចុតូបបាតញ្ញាណ ​អស់​ធូលី ​គឺ​ទី​ទួល ​អស់​ជាតិ ​នេះ​ជា​អាសវក្ខយញ្ញាណ ។] ចុតិ ​និង​បដិសន្ធិ​ទាំងពីរ ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​ហៅ​បុគ្គល​ដែល​មាន​ធូលី ​គឺ​កិលេស​ទៅ​ប្រាស​ហើយ​ ​អ្នក​មិន​មាន​ទី​ទួល ​គឺ​កិលេស ​ស្អាត​ដោយ​វិសេស ​ដល់​នូវ​ព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​ក្ស័យ​នៃ​ជាតិ​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រះពុទ្ធ ។ [៥៤] គ្រា​នោះ​ សភិយបរិព្វាជក ​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ​ខ្ពស់​ឡើង​ ​កើត​បីតិ​សោមនស្ស ត្រេកអរ ​រីករាយ​ ចំពោះ​ភាសិត​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ហើយ​សួរ​ប្រស្នា​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ត​ទៅ (សភិយបរិព្វាជក ​សួរ​ថា) ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ​ ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​បាន​គុណវិសេស​ដូច​ម្តេច ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ​ថា​ជា​សមណៈ ​ដោយ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច ​អ្នក​ផង​តែង​ហៅ​ថា​ ជា​អ្នក​ងូតលាង (កិលេស) ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច ​ហៅ​ថា​ ​នាគ តើ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ព្រះអង្គ កាលបើ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​ហើយ​ ​សូម​ឆ្លើយ​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​សភិយៈ) ​បុគ្គល​ណា​ បន្សាត់បង់​នូវ​បាប​ទាំងពួង ប្រាស​ចាក​មន្ទិល ​មាន​ចិត្ត​តាំង​នៅ​ល្អ​ ​មាន​ចិត្ត​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​កន្លង​ផុត​នូវ​សង្សា ​មាន​កិច្ច​សម្រេច​ហើយ​ បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​មិន​អាស្រ័យ (​ដោយ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ) ជា​អ្នក​នឹង​ធឹង បុគ្គល​នោះ​ តថាគត​ហៅ​ថា​ ព្រាហ្មណ៍ ។ ​បុគ្គល​ណា​ រម្ងាប់ (កិលេស ​ដោយ​អរិយមគ្គ) លះបុណ្យ ​និង​បាប ប្រាស​ចាក​ធូលី ​គឺ​កិលេស ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​លោក​នេះ​ ​និង​លោក​ខាង​មុខ ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​នូវ​ជាតិ ​និង​មរណៈ បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​នឹង​ធឹង ​មាន​សភាព​ដូច្នោះ តថាគត ​ហៅ​ថា​សមណៈ ។ ​បុគ្គល​ណា​ លាងបាប​ទាំងពួង ទាំង​ខាង​ក្នុង​ ​និង​ខាង​ក្រៅ​ ​ក្នុង​លោក​ទាំងមូល ​មិន​ដល់​នូវ​កប្បៈ ​គឺ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​ក្នុង​ពួក​ទេវតា ​និង​មនុស្ស ​ដែល​គួរ​ដល់​កប្បៈ ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ថា​ជា​អ្នក​ងូតលាង​នូវ​កិលេស ។ បុគ្គល​ណា​ ​មិន​បាន​ធ្វើ​បាប​ណា​មួយ​ក្នុង​លោក លះបង់​នូវ​គ្រឿង​ប្រកប​សត្វ​ទុក​ទាំងពួង ​នូវ​កិលេស​ជាគ្រឿង​ចង ​មិន​ជាប់​ក្នុង​គ្រឿង​ជាប់​ទាំងពួង (​មាន​ខន្ធ​ជាដើម) ជា​អ្នក​រួច​ស្រឡះ បុគ្គល​ជា​អ្នក​នឹង​ធឹង ​មាន​សភាព​ដូច្នោះ​នោះ​ តថាគត​ហៅ​ថា​ ​នាគ ។ [៥៥] គ្រា​នោះ​ សភិយបរិព្វាជក ។បេ។ ​សួរ​នូវ​ប្រស្នា​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ត​ទៅ (សភិយបរិព្វាជក ​សួរ​ថា) ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ​ហៅ​បុគ្គល​ណា​ថា​ជា​អ្នក​ឈ្នះ​នូវ​ខេត្ត ​គឺ​អាយតនៈ ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​ច្រូត​កាត់​នូវ​ស្រោម ​គឺ​កម្ម ​ដោយ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច ​ហៅ​ថា​ ​បណ្ឌិត​ តើ​ដោយ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច ​ហៅ​ថា​មុនី តើ​ដោយ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ព្រះអង្គ​ កាលបើ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​ហើយ​ ​សូម​ឆ្លើយ​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​សភិយៈ) ​បុគ្គល​ណា​ ​ពិចារណា​នូវ​ខេត្ត ​គឺ​អាយតនៈទាំង​អស់​ ​គឺ​ខេត្ត​ជា​ទិព្វ ​ខេត្ត​ជា​របស់​មនុស្ស ​ខេត្ត​ជា​របស់​ព្រហ្ម ​រួច​ស្រឡះ​ចាក​ចំណង (​គឺ​អវិជ្ជា ភវតណ្ហា​ជាដើម) ជា​ឫស​គល់​នៃ​ខេត្ត (ទាំង​អស់​) បុគ្គល​នឹង​ធឹង ​មាន​សភាព​ដូច្នោះ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា ​អ្នក​ឈ្នះ​នូវ​ខេត្ត ​គឺ​អាយតនៈ ​ព្រោះ​មាន​ចិត្ត​ទៀង​ទាត់ ។ ​បុគ្គល​ណា​ ​ពិចារណា​ឃើញ​នូវ​ស្រោម ​គឺ​កម្មទាំង​អស់​ ​គឺ​ស្រោម​ជាទិព្វ ជា​របស់​មនុស្ស ​និង​ស្រោម​ជា​របស់​ព្រហ្ម ​រួច​ស្រឡះ​ចាក​ចំណង (​គឺ​អវិជ្ជា​ ភវតណ្ហា ជាដើម) ជា​ឫស​គល់​នៃ​ស្រោម​ទាំង​អស់​ បុគ្គល​នឹង​ធឹង ​មាន​សភាព​ដូច្នោះ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​ច្រូត​កាត់​នូវ​ស្រោម ​គឺ​កម្ម ។ ​បុគ្គល​ណា​ ​មាន​បញ្ញា​ស្អាត​ ​ពិចារណា​ឃើញ ​នូវ​ធម្មជាតិ​ស្អាត​ ​គឺ​អាយតៈ​ទាំងពីរ ទាំង​ខាង​ក្នុង​ខាង​ក្រៅ​ ​កន្លង​នូវ​ធម៌ខ្មៅ ​និង​ធម៌ស ​គឺ​បាប ​និង​បុណ្យ បុគ្គល​នឹង​ធឹង​មាន​សភាព​ដូច្នោះ​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា​ជា​បណ្ឌិត​ ។ ​បុគ្គល​ណា​ ​ដឹង​ច្បាស់​ធម៌​របស់​ពួក​អសប្បុរស ​និង​សប្បុរស ​ក្នុង​លោក​ទាំងមូល ទាំង​ខាង​ក្នុង​ទាំង​ខាង​ក្រៅ​ ​កន្លង​បង់​នូវ​គ្រឿង​ជាប់ចំពាក់​ដោយ​បណ្តាញ បុគ្គល​នោះ​ ​គួរ​ទេវតា ​និង​មនុស្ស​បូជា បុគ្គល​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា មុនី ។ [៥៦] គ្រា​នោះ​ សភិយបរិព្វាជក ។បេ។ ​បាន​សួរ​ប្រស្នា​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ត​ទៅ (សភិយបរិព្វាជក ​សួរ​ថា) ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​ហៅ​បុគ្គល ​អ្នក​បាន​គុណ​វិសេស​ដូច​ម្តេច ​ថា​ជា​អ្នក​ដល់​នូវេទ ​ហៅ​ថា​អ្នក​ត្រាស់​ដឹង​តាម តើ​ដោយ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច ​ហៅ​ថា​ ​អ្នក​មាន​ព្យាយាម តើ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច ​ហៅ​ថា​អាជានេយ្យ តើ​ព្រោះ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ភាគ ព្រះអង្គ កាល​បើ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​ហើយ​ ​សូម​ឆ្លើយ​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​សភិយៈ)​ ​បុគ្គល​ណា​ ​ពិចារណា​ឃើញ​នូវ​វេទ​ទាំង​អស់​ ​ដែល​ជា​វេទ​របស់​ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​ក្នុង​វេទនា​ទាំងពួង ​កន្លង​បង់​នូវ​វេទ​ទាំង​អស់​ បុគ្គល​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា ​ដល់​នូវ​វេទ ។ បុគ្គល​ណា​ ​ពិចារណា​រឿយ ៗ ​នូវ​បបញ្ចធម៌ ​និង​នាមរូប ជា​ឫស​គល់​នៃ​រោគ ទាំង​ខាង​ក្នុង​ ទាំង​ខាង​ក្រៅ​ ​រួច​ស្រឡះ​ចាក​ចំណង ​គឺ​អវិជ្ជា ភវតណ្ហា​ជាដើម ជា​ឫស​គល់​នៃ​រោគ​ទាំង​អស់​ បុគ្គល​អ្នក​នឹង​ធឹង​មាន​សភាព​ដូច្នោះ​នោះ​ហៅ​ថា​ ​អ្នក​ត្រាស់​ដឹង​តាម ។ បុគ្គល​ណា​ វៀរ​ចាក​បាប​ទាំងពួង ​កន្លង​បង់​និរយទុក្ខ បុគ្គល​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា ​អ្នក​មាន​ព្យាយាម បុគ្គល​អ្នក​មាន​ព្យាយាម​មាំ ជាធីរជន (អាច​កម្ចាត់​បង់​កិលេស ជាដើម) ជា​អ្នក​នឹង​ធឹង ​មាន​សភាព​ដូច្នោះ​នោះ​ ​ហៅ​ថា​ ​អ្នក​មាន​ព្យាយាម ។ បុគ្គល​ណា​ ច្រូត​កាត់​នូវ​ចំណង (​គឺ​សំយោជនៈ) ​និង​ឫស​គល់​ ​នៃ​គ្រឿង​ជាប់ចំពាក់ ទាំង​ខាង​ក្នុង​ ទាំង​ខាង​ក្រៅ​ ជា​អ្នក​រួច​ស្រឡះ​ចាក​ឫស​គល់​នៃ​គ្រឿង​ជាប់ចំពាក់​ដោយ​ចំណង (​គឺ​សំយោជនៈ) ទាំង​អស់​ បុគ្គល​អ្នក​នឹង​ធឹង ​មាន​សភាព​ដូច្នោះ​នោះ​ ​ហៅ​ថា​អាជានេយ្យបុរស ។ [៥៧] គ្រា​នោះ​ សភិយបរិព្វាជក ។បេ។ ​បាន​សួរ​ប្រស្នា​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ត​ទៅ (សភិយបរិព្វាជក ​សួរ​ថា) ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​បាន​នូវ​គុណវិសេស​ដូច​ម្តេច ​ថា​ជា​សោត្ថិយបុគ្គល ​ហៅ​ថា​ អរិយៈ ​ដោយ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច ​ហៅ​ថា​ ​អ្នក​មាន​ចរណៈ ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច ​ហៅ​ថា​ ​បរិព្វាជក ​ព្រោះ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ព្រះអង្គ ​កាលបើ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​ហើយ​ ​សូម​ឆ្លើយ​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​សភិយៈ) ​បុគ្គល​ណា​ ​បាន​ស្តាប់​ ​ហើយ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ធម៌​ទាំងពួង ​នូវ​អំពើ​មាន​ទោស ​និង​មិន​មាន​ទោស​ណា​មួយ​ ​ក្នុង​លោក ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ​ ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​គ្របសង្កត់ (ធម៌ជា​ទី​តាំង​នៃ​កិលេស) ​មិន​មាន​សេចក្តី​ងឿងឆ្ងល់ ​រួច​ស្រឡះ (​ចាក​ចំណង ​គឺ​កិលេស) ​មិន​មាន​សេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់ ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងពួង​នោះ​ ថា​ជា​សោត្ថិយបុគ្គល ។ បុគ្គល​ណា​ ​កាត់​បង់​នូវ​អាល័យ ​និង​អាសវៈ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​ចូល​ទៅ​កាន់​ដំណេក​ក្នុង​គភ៌ ​បុគ្គល​ណា​ ​បន្ទោបង់​នូវ​សញ្ញា ៣ ប្រការ [កាមសញ្ញា ១ អាហារសញ្ញា ១ ជីវិតសញ្ញា ១ ។ អដ្ឋកថា ។] ​និង​ភក់ (​គឺ​កាម) ​មិន​ដល់​នូវ​កប្បៈ ​គឺ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ថា អរិយៈ ។ បុគ្គល​ណា​ ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​បាន​ដល់​នូវ​អរហត្ត ​ដែល​គេ​គប្បី​ដល់​ ​ព្រោះ​ចរណធម៌​ទាំងឡាយ បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​ឈ្លាសវៃ ​បាន​ដឹង​ធម៌គ្រប់​កាលទាំង​ពួង ​មិន​ជាប់​នៅ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងពួង ​មាន​ចិត្ត​រួច​ស្រឡះ​ហើយ​ បុគ្គល​ណា ​មិន​មាន​សេចក្តី​ថ្នាំងថ្នាក់​ចិត្ត​ បុគ្គល​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា ​មាន​ចរណធម៌ ។ បុគ្គល​ណា​ ​កម្ចាត់​បង់​នូវ​កម្ម ​ដែល​ឲ្យ​ផល​ជាទុក្ខ ទាំងអតីត ទាំងអនាគត ទាំង​បច្ចុប្បន្ន ទាំងកម្ម​ជាចន្លោះ​កណ្តាល​នៃ​កាល ជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ដោយ​ប្រាជ្ញា ​មួយ​ទៀត ​គេ​បាន​ (លះបង់) មាយា មានះ លោភៈ កោធៈ ​និង​ធ្វើ​នាមរូប ​ឲ្យ​មាន​ទី​បំផុត​ ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​ដល់​នូវ​គុណសម្បិត្ត ​ដែល​គេ​គប្បី​ដល់​នោះ​ថា​ជា​បរិព្វាជក ។ [៥៨] គ្រា​នោះ​ សភិយបរិព្វាជក ត្រេកអរ​រីករាយ​ចំពោះ​ភាសិត​ ​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ ​មាន​ចិត្ត​អណ្តែត​ឡើង​ ​រីករាយ​ ​កើត​បីតិ ​និង​សោមនស្ស ​ហើយ​ក្រោក​ចាក​អាសនៈ ​ធ្វើ​ឧត្តរាសង្គៈ ឆៀង​ស្មាម្ខាង ប្រណម្យ​អញ្ជលី​ចំពោះ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ សរសើរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ចំពោះ​ព្រះភក្រ្ត​ ​ដោយ​គាថា​ទាំង​ឡាយ​ដ៏​សម​គួរ​ថា បពិត្រព្រះអង្គ ជាបុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ស្មើ​ដោយ​ផែនដី ទិដ្ឋិទាំងឡាយ ៣ ណា ​និង​ទិដ្ឋិ​ទាំងឡាយ ៦០ ណា ​ដែល​អាស្រ័យ​នៅ​ដោយ​វាទសាស្រ្ត​របស់​សមណៈ (ជាអន្យតិរិ្ថយ) អាស្រ័យ​នៅ​នឹង​ពាក្យ​ (ថាស្រ្តី – បុរស) ​និង​សញ្ញា (ខុស​របស់​មនុស្សពាល) ជា​កំពង់ ជា​ទី​ចុះ​របស់​សត្វ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​បាន​កម្ចាត់​ចោល​ (​នូវ​ទិដ្ឋិ​ទាំង​នោះ​) ​បាន​កន្លង​ផុត​នូវ​ងងឹត ​គឺ​ឱឃៈ ។ ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​ទី​បំផុត​ ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ទុក្ខ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន ព្រះអង្គ​ជាអរហន្ត (សម្មាសម្ពុទ្ធ) ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សំគាល់​ព្រះអង្គ​ថា​ជា​ព្រះខីណាស្រព ព្រះអង្គ​មាន​សេចក្តី​រុងរឿង ​មាន​យោបល់ ​មាន​ប្រាជ្ញាច្រើន ​ធ្វើ​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​ទុក្ខ ​បាន​ចំឡង​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ (​ចាក​សេចក្តី​សង្ស័យ) ។ ព្រះអង្គជ្រាប​នូវ​សេចក្តី​សង្ស័យណា ​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សង្ស័យ​ហើយ​ ​បាន​ចំឡង​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​ឲ្យ​រួច​ចាក​សង្ស័យ (​នោះ​) (បពិត្រ​ព្រះអង្គ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ) ​ខ្ញុំ​សូម​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះអង្គ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​គុណ​សម្បិត្ត ​ដែល​គួរ​ដល់​ ​ដោយ​គន្លង​នៃ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ព្រះអង្គ​ជាអាទិច្ចពង្ស ​មិន​រឹងត្អឹង ជា​អ្នក​ស្លូតបូត ។ ​សេចក្តី​សង្ស័យណា ​របស់​ខ្ញុំ​ ​មាន​មក​ក្នុង​កាល​មុន ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​មាន​ចក្ខុ ​បាន​ដោះ​ស្រាយ​ហើយ​ ​នូវ​សេចក្តី​សង្ស័យ​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នោះ​ ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ត្រាស់​ដឹង​ហើយ​ដោយ​ពិត ព្រះអង្គ​មិន​មាន​នីវរណៈ​ទាំងឡាយ​ឡើយ​ ។ សេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់ទាំង​អស់​ ​ដែល​ព្រះអង្គ​កម្ចាត់​បង់​ហើយ​ ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជ្រះ​ស្រឡះ​ហើយ​ ព្រះអង្គ​ជាបុគ្គល​ត្រជាក់ ​ដល់​នូ​វការទូន្មាន​ឥន្រ្ទិយ ​មាន​ប្រាជ្ញា ​មាន​ព្យាយាម ​ដោយ​ទៀង​ទាត់ ។ កាលព្រះអង្គ ជាមហាវីរបុរស​ដ៏​ប្រសើរក្រៃលែង​នោះ​ ​កំពុង​សំដែង ​ពួក​ទេវតា​ទាំងពួង ​រមែង​អនុមោទនា ទាំង​ទេវតា​ពីរ​ពួក​ ​គឺ​នារទៈ​ ​និង​បព្វតៈ ​ក៏​អនុមោទនា ។ បពិត្រព្រះអង្គ ជាបុរសអាជានេយ្យ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​សូម​នមស្ការ​ព្រះអង្គ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាបុរស​ឧត្តម ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​សូម​នមស្ការ​ព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​មិន​មាន​បុគ្គល​ប្រៀបផ្ទឹម​ក្នុង​លោក ព្រមទាំង​ទេវលោក ។ ព្រះអង្គជា​អ្នក​ត្រាស់​ដឹង​ ព្រះអង្គជា​សាស្តាចារ្យ ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ គ្របសង្កត់​នូវ​មារ (ទាំងបួន) ព្រះអង្គ​កាត់​បង់​នូវ​អនុសយក្កិលេស ឆ្លង​បាន​ហើយ​ ទើប​ចំឡង​ព​ពួក​សត្វ​ទាំង​នេះ​ ។ ព្រះអង្គ​បាន​កន្លង​ឧបធិ​ហើយ​ ព្រះអង្គ​បាន​ទំលាយ​អាសវៈ​ហើយ​ ព្រះអង្គ​ជា​បុគ្គល​ដូច​សីហៈ ​មិន​មាន​ឧបាទាន ​បាន​លះភ័យ ​និង​សេចក្តី​ស្ញប់ស្ញែង​ហើយ​ ។ ផ្កា​ឈូកស​ដ៏​ល្អ​ ​មិន​ជាប់​ក្នុង​ទឹក​ យ៉ាងណា​មិញ ព្រះអង្គ​មិន​ជាប់​ក្នុង​អំពើ​ទាំងពីរ ​គឺ​បុណ្យ ​និង​បាប ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាវីរបុរស ​សូម​ព្រះអង្គ​សណ្តូក​ព្រះបាទ សភិយបរិព្វាជក ថ្វាយបង្គំ (ព្រះបាទ) ព្រះសាស្តា ។ [៥៩] គ្រា​នោះ​ សភិយបរិព្វាជក ឱនសិរ្សៈ ទៀបព្រះបាទ​ទាំងគូ ​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ហើយ​សរសើរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​យ៉ាង​នេះ​ថា បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ច្បាស់​ណាស់ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ច្បាស់​ណាស់ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ធម៌​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​សំដែង​ហើយ​ ​ដោយ​អនេក​បរិយាយ យ៉ាង​នេះ​ (ភ្លឺច្បាស់​ណាស់) ​ដូច​ជា​គេ​ផ្ងារ​របស់​ដែល​ផ្កា​ប់ចុះ ពុំ​នោះ​ ​ដូច​ជា​គេ​បើក​បង្ហាញ ​របស់​ដែល​កំបាំង ពុំ​នោះ​សោត ​ដូច​ជា​គេ​ប្រាប់​ផ្លូវ​ដល់​អ្នក​វង្វេងទិស ឬ​ក៏​ដូច​ជា​គេ​ទ្រោល​ប្រ​ទី​បប្រេង បំភ្លឺ​ក្នុង​ទី​ងងឹត ​ឲ្យ​មនុស្ស​មាន​ចក្ខុ មើលឃើញ​នូវ​រូប​ទាំងឡាយ​បាន​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គនុ៎ះ ​សូម​ដល់​នូវ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ផង​ ព្រះធម៌​ផង​ ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ផង​ ជាសរណៈ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​គួរ​បាន​បព្វជ្ជា ​គួរ​បាន​ឧបសម្បទា ​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ។ ​ម្នាល​សភិយៈ ​អ្នក​ណា ធ្លាប់ជា​អន្យតិរិ្ថយ ប្រាថ្នា​បព្វជ្ជា ប្រាថ្នា​ឧបសម្បទា ​ក្នុង​ធម្មវិន័យ​នេះ​ ​អ្នក​នោះ​នៅ​បរិវាស​អស់​ ៤ ​ខែ​សិន ​លុះ​អំណើះ ៤ ​ខែ​ ​ហើយ​ ​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ប្រោស​ប្រាណ ទើប​ញ៉ាំង​បុគ្គល​អ្នក​នៅ​បរិវាស​ហើយ​ ​ឲ្យ​បព្វជ្ជា ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា ​ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​ជា​ភិក្ខុ​ តែថា​សេចក្តី​ផ្សេង​នៃ​បុគ្គល​ក្នុង​កិច្ច​បរិវាស​នោះ​ តថាគត​ដឹង​ច្បាស់​ហើយ​ ។ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ បើ​ពួក​ជន​ដែល​ធ្លាប់​ជា​អន្យតិរិ្ថយ ប្រាថ្នាបព្វជ្ជា ​ប្រាថ្នា​ឧបសម្បទា ​ក្នុង​ធម្មវិន័យ​នេះ​ ​នៅ​បរិវាស​អស់​ ៤ ​ខែ​សិន ​លុះ​អំណើះ ៤ ​ខែ​ហើយ​ ​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ប្រោស​ប្រាណ ​ញ៉ាំង​ពួក​កុលបុត្ត​អ្នក​នៅ​បរិវាស​រួច​ហើយ​ ​ឲ្យ​បព្វជ្ជា ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​ជា​ភិក្ខុ​ ។ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​សូម​នៅ​បរិវាស​អស់​ ៤ ឆ្នាំ ​លុះ​កន្លង​ ៤ ឆ្នាំ​ហើយ​ ​សូម​ឲ្យ​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ប្រោស​ប្រាណ ​ញ៉ាំង​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​អ្នក​នៅ​បរិវាស​រួច​ហើយ​ ​ឲ្យ​បព្វជ្ជា ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​ជា​ភិក្ខុ​ ។ សភិយ​បរិព្វាជក ​ក៏​បាន​បព្វជ្ជា ​បាន​ឧបសម្បទា ​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ។ ព្រះសភិយៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ​បាន​ឧបសម្បទា ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ​ក៏​ចៀស​ចេញ​ទៅ​តែម្នាក់​ឯង​ ​មិន​ធ្វេស​ប្រហែស ​មាន​ព្យាយាម​ដុតកំដៅ​កិលេស ​មាន​ចិត្ត​ស្លុង​ទៅ​ (កាន់ព្រះនិព្វាន) កុលបុត្រ​ទាំងឡាយ ​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ​ ចូល​កាន់ផ្នួស ​ដោយ​ត្រឹម​ត្រូវ​ ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់​អនុត្តរធម៌​ណា ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន (លោក) ​ក៏​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់ច្បាស់ សម្រេច​នូវ​អនុត្តរធម៌​នោះ​ ​មាន​ព្រហ្មចរិយធម៌​ជា​ទី​បំផុត​ ​ដោយ​ប្រាជ្ញា​ដ៏​ប្រសើរ​របស់​ខ្លួន​ឯង​ ​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន ​បាន​ដឹង​ថា​ជា​តិ​អស់​ហើយ​ ព្រហ្មចរិយ​ធម៌ អាត្មាអញ ប្រព្រឹត្ត​ចប់​ហើយ​ កិច្ច​ដែល​គួរ​ធ្វើ​ ​បាន​ធ្វើ​រួច​ហើយ​ មគ្គភាវនាកិច្ច​​ដទៃ​​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ដើម្បី​សោឡសកិច្ច​នេះ​ទៀត ​មិន​មាន​ឡើយ​ ។​ បណ្តា​ព្រះ​អរហន្តទាំងឡាយ សភិយៈ​ដ៏​មាន​អាយុ​ ​បាន​ជា​ព្រះអរហន្ត ១ អង្គ​ដែរ ។ ចប់ សភិយសូត្រ ​ទី​៦ ។ === សេលសូត្រ ​ទី​៧ === [៦០] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ពុទ្ធ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ចារិក ​ក្នុង​អង្គុត្តរាបជនបទ ជា​មួយ​នឹង​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ច្រើនរូប ​គឺ​ភិក្ខុ​មួយ​ពាន់ពីរ​រយហាសិប (១២៥០) យាងសំដៅ​ទៅ​និគម​ឈ្មោះ​អាបណៈ ​របស់​ពួក​អ្នក​អង្គុត្តរាប​ជនបទ ។ កេណិយជដិល ​បាន​ឮ​ដំណឹងថា ព្រះសមណ​គោតម ជាសក្យបុត្រ ​ចេញ​ចាក​សក្យត្រកូល ​ទ្រង់​ព្រះផ្នួស ​កំពុង​ធ្វើ​ពុទ្ធដំណើរ​មកកាន់​ចារិក ​ក្នុង​អង្គុត្តរាប​ជនបទ ជា​មួយ​នឹង​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ច្រើនរូប ​គឺ​ភិក្ខុ​មួយ​ពាន់​ពីររយហាសិប មក​ដល់​និគម​ឈ្មោះ​អាបណៈ​ហើយ​ ។ កិតិ្តសព្ទ​ដ៏​ពីរោះ ​របស់​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​នោះ​ ឮខ្ចរខ្ចាយ​សុះសាយ​យ៉ាង​នេះ​ថា ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​នោះ​ ព្រះអង្គ​ឆ្ងាយ​ចាក​សេចក្តី​សៅហ្មង​គ្រប់យ៉ាង ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​ញេយ្យធម៌​ទាំងពួង​ដោយ​ប្រពៃ ចំពោះ​ព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​បរិបូណ៌​ដោយ​វិជ្ជា ​និង​ចរណៈ ​គឺ​សេចក្តី​ចេះ​ដឹង​ ​និង​ក្រិត្យ ​ដែល​បុគ្គល​គប្បី​ប្រព្រឹត្ត ព្រះអង្គ​មាន​ដំណើរ​ល្អ​ទៅ​កាន់​ព្រះនិព្វាន ព្រះអង្គ​ជ្រាបច្បាស់​នូវ​ត្រៃលោក ព្រះអង្គ​ប្រសើរ​ដោយ​សីលាទិគុណ ​រក​បុគ្គល​ណា​មួយ​ស្មើគ្មាន ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​ទូន្មាន​នូវ​បុរស ​ដែល​គួរ​ទូន្មាន​បាន​ ព្រះអង្គជា​គ្រូ​នៃ​ទេវតា​ ​និង​មនុស្ស​ទាំងឡាយ ព្រះអង្គ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​សច្ចធម៌ ព្រះអង្គ​លែងវិល​ត្រឡប់​មកកាន់​ភពថ្មីទៀត ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​នោះ​ ព្រះអង្គ ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់​ច្បាស់ ​ដោយ​ប្រាជ្ញា​ដ៏​ឧត្តម ​ដោយ​ព្រះអង្គ ​ហើយ​ញ៉ាំង​លោក​នេះ​ ព្រម​ទាំង​ទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ​ញ៉ាំង​ព​ពួក​សត្វ​ ព្រមទាំង​សមណព្រាហ្មណ៍ ទាំង​មនុស្ស​ជា​សម្មតិទេព ​និង​មនុស្ស​ដ៏​សេស ​ឲ្យ​ត្រាស់​ដឹង​ផង​ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​សំដែង​ធម៌ ពីរោះ​បទដើម បទកណ្តាល ​និង​បទចុង ព្រះអង្គ​ប្រកាស​នូវ​ព្រហ្មចរិយធម៌ ព្រមទាំង​អត្ថ ​និង​ព្យព្ជានៈ ពេញបរិបូណ៌​ បរិសុទ្ធ​ទាំង​អស់​ ​ក៏​ដំណើរ​បាន​ឃើញ ​បាន​ជួប​នឹង​ព្រះអរហន្ត​ទាំង​ឡាយ ​មាន​សភាព​យ៉ាង​នោះ​ ជាការ​ប្រពៃពេក ។ គ្រា​នោះ​ កេណិយជដិល ចូល​សំដៅ​ទៅ​ត្រង់​ទី​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​គង់ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​ក៏​ធ្វើ​សេចក្តី​រីក​រាយ​ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​បញ្ចប់​ពាក្យ​ដែល​គួរ​រីករាយ​ ​និង​ពាក្យ​ដែល​គួរ​រលឹក​ហើយ​ ​ក៏​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។ ​លុះ​កេណិយជដិល អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ហើយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​សំដែង​ពន្យល់​ណែ​នាំ​ ​ធ្វើ​ឲ្យ​អាចហាន ​ឲ្យ​រីករាយ​ដោយ​ធម្មីកថា​ ។ លំដាប់​នោះ​ កេណិយជដិល ​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ពន្យល់​ណែ​នាំ​ ​ធ្វើ​ឲ្យ​អាចហាន ​ឲ្យ​រីករាយ​ដោយ​ធម្មីកថា​ហើយ​ ​ក៏​ក្រាប​ទូលនិមន្ត​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​យ៉ាង​នេះ​ថា ​សូម​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រមទាំង​ភិក្ខុ​សង្ឃ ទទួល​ចង្ហាន់​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ស្អែក ​ឲ្យ​ទាន ។ [៦១] កាល​ដែល​កេណិយជដិល ក្រាបទូលយ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ត្រាស់​នឹង​កេណិយជដិល​ដូច្នេះថា ​ម្នាល​កេណិយៈ ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ច្រើនណាស់​ ​គឺ​ភិក្ខុ​មួយ​ពាន់ពីរ​រយហាសិប ​អ្នក​សោត ​ក៏​ធ្លាប់​ជ្រះថ្លា​ក្នុង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ហើយ​ ។ កេណិយជដិល ទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​អស់​វារៈ​ពីរដង យ៉ាង​នេះ​ថា បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ច្រើនរូប​ ​គឺ​ភិក្ខុ​មួយ​ពាន់ពីរ​រយហាសិប ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សោត ជា​អ្នក​ធ្លាប់​ជ្រះថ្លា​ក្នុង​ព​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ក៏​ពិតមែន តែថា ​សូម​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រមទាំង​ភិក្ខុ​សង្ឃ ទទួលចង្ហាន់​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ស្អែក​ឲ្យ​ទាន ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​នឹង​កេណិយជដិល​អស់​វារៈពីរ​ដង​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ម្នាល​កេណិយៈ ​ភិក្ខុ​សង្ឃច្រើន ​គឺ​ភិក្ខុ​មួយ​ពាន់ពីរ​រយ​ហាសិប ​អ្នក​សោត ​អ្នក​ជាធ្លាប់​ជ្រះថ្លា​ក្នុង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ហើយ​ ។ កេណិយជដិល ទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​អស់​វារៈ ៣ ដង​យ៉ាង​នេះ​ថា បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ច្រើន​រូប ​គឺ​ភិក្ខុ​មួយ​ពាន់ពីររយហាសិប ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សោត ជា​អ្នក​ធ្លាប់ជ្រះថ្លា​ក្នុង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ក៏​ពិត​មែន តែថា ​សូម​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រមទាំង​ភិក្ខុ​សង្ឃ ទទួល​ចង្ហាន់​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ស្អែក​ឲ្យ​ទាន ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ទទួល​និមន្ត​ដោយ​តុណ្ហីភាព ។ លំដាប់​នោះ​ កេណិយជដិល ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ការទទួល​និមន្តន៍ ​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ហើយ​ ​ក៏​ក្រោក​ចាក​អាសនៈ ចូលសំដៅ​ទៅ​ត្រង់​អាស្រម​របស់​ខ្លួន ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​ក៏​ប្រាប់​ពួក​មិត្រ​អមាត្យ ​និង​ញាតិ​សាលោហិត​ថា ​ពួក​មិត្រ​អមាត្យ ​និង​ញាតិសា​លោហិត​ដ៏​ចម្រើន​ ​ចូរ​ស្តាប់​ពាក្យ​ខ្ញុំ​ ​ព្រោះ​ខ្ញុំ​បាន​និមន្ត​ព្រះសមណ​គោតម ព្រមទាំង​ភិក្ខុ​សង្ឃ ដើម្បី​ចង្ហាន់​ក្នុង​ថ្ងៃ​ស្អែក ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ត្រូវ​​ជួយ​ធ្វើ​ការខ្វល់​ខ្វាយ​ដោយ​កាយ​ដល់​ខ្ញុំ​ ។ ​ពួក​មិត្រអមាត្យ ​និង​ញាតិ​សាលោហិត​របស់​កេណិយជដិល ​ក៏​ទទួល​ស្តាប់​ពាក្យ​កេណិយជដិល​ថា អើ​លោក ​ពួក​ខ្លះ​ជីកចង្ក្រាន ​ជីកគុក ​ពួក​ខ្លះពុះ​ឧស ​ពួក​ខ្លះ​លាងភាជន៍ ​ពួក​ខ្លះដម្កល់​ពាង​ទឹក​ ​ពួក​ខ្លះ​ក្រាល​អាសនៈ ឯ​កេណិយជដិល ​ក៏​ចាត់ចែង​បារាំ ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ ។ [៦២] សម័យ​នោះ​ឯង​ សេលព្រាហ្មណ៍ ​នៅ​អាស្រ័យ​ក្នុង​និគម​ឈ្មោះ​អាបណៈ ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​វេទ ៣ ព្រមទាំង​គម្ពីរ​ឈ្មោះ​និឃណ្ឌុ ​និង​គម្ពីរ​ឈ្មោះ​កេដុភៈ ​និង​អក្ខរប្បភេទ ​មាន​គម្ពីរ​ឈ្មោះ​ឥតិហាស ជាគំរប់ ៥ ជា​អ្នក​រៀន​នូវ​បទ ចេះ​ព្យាករណ៍ ​មិន​ទើស​ទាល់ ​ក្នុង​លោកាយតសាស្រ្ត ​និង​មហាបុរិសលក្ខណសាស្ត្រ​ បង្រៀន​មន្ត​ទាំង​ឡាយ ​ដល់​មាណព​បីរយនាក់ ។ សម័យ​នោះ​ឯង​ កេណិយជដិល ​ក៏​ជា​អ្នក​ធ្លាប់ជ្រះថ្លា ​ក្នុង​សេលព្រាហ្មណ៍​ដែរ ។ គ្រា​នោះ​ឯង​ សេលព្រាហ្មណ៍ ​មាន​មាណព​បីរយចោមរោម ត្រាច់​ដើរ​ទៅ​មក​សម្រាក​ស្មង ​រួច​ក៏​ចូល​សំដៅ​ទៅ​ត្រង់​អាស្រម​កេណិយជដិល ។ សេលព្រាហ្មណ៍ ​បាន​ឃើញ​មនុស្ស​ពួក​ខ្លះ ​កំពុង​ជីកចង្រ្កាន ជីកគុក ទៀបអាស្រម​កេណិយជដិល ។បេ។ មនុស្ស​ពួក​ខ្លះ ​កំពុង​ក្រាលអាសនៈ ទាំង​កេណិយជដិល ​ក៏​កំពុង​ចាត់ចែង​បារាំ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ ​លុះ​ឃើញ​ហើយ​ ​ក៏​សួរ​កេណិយជដិល​យ៉ាង​នេះ​ថា កេណិយៈ​ដ៏​ចម្រើន​ ​នឹង​មាន​កិច្ច​អាវាហៈ ឬវិវាហៈ ឬរៀបចំ​មហាយ័ញ្ញ ឬ​ក៏​អញ្ជើញ​ព្រះបាទ​ពិម្ពិសារ មាគធសេនិយ ព្រមទាំង​ពួក​ពល ដើម្បីជប់​លៀង​ក្នុង​ថ្ងៃ​ស្អែកឬហ្ន៎ ។ បពិត្រ​សេលព្រាហ្មណ៍​ដ៏​ចម្រើន​ អាត្មា​មិន​មាន​កិច្ចអាវាហៈ ​មិន​មាន​កិច្ចវិវាហៈទេ ទាំង​មិន​បាន​អញ្ជើញ​ព្រះបាទពិម្ពិសារ​ មាគធសេនិយៈ ព្រមទាំង​ពួក​ពល ដើម្បី​ជប់លៀង​ក្នុង​ថ្ងៃ​ស្អែក​ទេ ។ ប៉ុន្តែ​អាត្មា​មាន​ការរៀបចំ​មហាយ័ញ្ញ ព្រះសមណ​គោតម ជា​សក្យបុត្រ ​ចេញ​ចាក​សក្យត្រកូល ​ទ្រង់​ព្រះផ្នួស ​ធ្វើ​ពុទ្ធ​ដំណើរ​មកកាន់​ចារិក​ក្នុង​អង្គុត្តរាបជនបទ ជា​មួយ​នឹង​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ជាច្រើនរូប ​គឺ​ភិក្ខុ​មួយ​ពាន់ពីររយហាសិប យាងមក​ដល់​អាបណនិគម​ហើយ​ កិត្តិសព្ទ​ដ៏​ពីរោះ ​របស់​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​នោះ​ ឮខ្ចរខ្ចាយ សុះសាយ​យ៉ាង​នេះ​ថា ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​នោះ​ ។បេ។ ព្រះអង្គ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​សច្ចធម៌ ព្រះអង្គ​លែងវិល​ត្រឡប់​មកកាន់​ភពថ្មីទៀត ។ អាត្មា​បាន​និមន្ត​ព្រះសមណ​គោតម​នោះ​ ព្រមទាំង​ភិក្ខុ​សង្ឃ ដើម្បចង្ហាន់​ក្នុង​ថ្ងៃ​ស្អែក ។ បពិត្រ​កេណិយៈ​ដ៏​ចម្រើន​ លោក​និយាយ​ថា ព្រះពុទ្ធឬ ។ ​ម្នាល​សេលព្រាហ្មណ៍​ដ៏​ចម្រើន​ អាត្មា​និយាយថា ព្រះពុទ្ធ ។ បពិត្រ​កេណិយៈ​ដ៏​ចម្រើន​ លោក​និយាយ​ថា ព្រះពុទ្ធឬ ។ ​ម្នាល​សេលព្រាហ្មណ៍​ដ៏​ចម្រើន​ អាត្មា​និយាយ​ថា ព្រះពុទ្ធ ។ គ្រា​នោះ​ សេលព្រាហ្មណ៍ ​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាង​នេះ​ថា សំឡេង​គឹកកង​ថា ពុទ្ធៈ​នេះ​ ​គេ​រក​បាន​ដោយ​ក្រ​ក្នុង​លោក ។ មហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការ ​មាន​មក​ហើយ​ ​ក្នុង​មន្ត​ទាំងឡាយ​របស់​យើង មហាបុរស ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​មហាបុរិស​លក្ខណៈ​ទាំង​នោះ​ ​រមែង​មាន​គតិ​ពីរយ៉ាង ​មិន​ប្លែក​អំពី​នេះ​ទេ ​គឺ​នៅ​គ្រប់​គ្រងផ្ទះ ​នឹង​បាន​ជា​ស្តេចចក្រពត្តិ ព្រះអង្គ​ជាធម្មិកធម្មរាជ ជាឥស្សរៈ​លើ​ផែនដី ប្រដាប់​ដោយ​ទ្វីប ៤ ​មាន​សមុទ្រទាំង ៤ ជា​ទី​បំផុត​ ​ទ្រង់​មាន​ជ័យជំនះ​ខាង​ក្នុង​ ​និង​ខាង​ក្រៅ​ ​ដល់​នូវ​ភាព​មាំមួន​ក្នុង​ជនបទ ​ទ្រង់​បរិបូណ៌​ដោយ​រតនៈ ៧ ប្រការ ឯរតនៈ ៧ ប្រការ​របស់​ស្តេច​ចក្រពត្តិ​នោះ​ ​គឺ​ចក្ករតនៈ ១ ហត្ថិរតនៈ ១ អស្សរតនៈ ១ មណិរតនៈ ១ ឥត្ថីរតនៈ ១ គហបតិរតនៈ ១ បរិនា​យក​រតនៈ ១ រួម​ត្រូវ​​ជា ៧ ប្រការ​ ឯស្តេច​ចក្រពត្តិ​នោះ​ ​មាន​ព្រះរាជបុត្រ​ច្រើន​ពាន់ ប្រកប​ដោយ​ជាតិ​ដ៏​ថ្លៃថ្លា សុទ្ធសឹង​តែក្លៀវក្លា ​មាន​រូបឆោម​ល្អ​ អាចសង្កត់​សង្កិន​នូវ​សេនា​របស់​ស្តេច​​ដទៃ​​បាន​ ។ ស្តេច​ចក្រពត្តិ​នោះ​ ​ទ្រង់​ត្រួត​ត្រាគ្រប់​គ្រងផែនដី​នេះ​ ​មាន​សាគរ​ជាព្រំ​ប្រទល់​ដោយ​ធម៌ ​មិន​បាច់​ប្រើអាជ្ញា ​មិន​បាច់​ប្រើគ្រឿង​សស្ត្រាវុធ (​នេះ​ ១) ។ ប្រសិនបើ​ចេញ​ចាក​រាជដំណាក់ ​ទៅ​ទ្រង់​ព្រះផ្នួស ​នឹង​បាន​ជា​អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ​ក្នុង​លោក ​មាន​ដម្បូល​ផ្ទះ ​គឺ​កិលេស​បើក​ហើយ​ (១) ។ សេលព្រាហ្មណ៍​បាន​សួរ​ថា ​ម្នាល​កេណិយៈ​ដ៏​ចម្រើន​ ចុះឥឡូវ​នេះ​ ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ជាអរហន្ត​សម្មាសម្ពុទ្ធ​នោះ​ ព្រះអង្គ​គង់​នៅ​ក្នុង​ទី​ណា ។ [៦៣] កាលសេលព្រាហ្មណ៍ និយាយយ៉ាង​នេះ​ កេណិយជដិល ​ក៏​ផ្គង​ដៃ​ខាង​ស្តាំ​និយាយ​នឹង​សេលព្រាហ្មណ៍​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ម្នាល​សេលព្រាហ្មណ៍​ដ៏​ចម្រើន​ ជួរ​នៃ​ព្រៃ​ខៀវ ៗ នុ៎ះ ​មាន​ក្នុង​ចំណែក​ទិសណា (ព្រះអង្គ​គង់​ក្នុង​ចំណែក​ទិស​នោះ​) ។ លំដាប់​នោះ​ សេលព្រាហ្មណ៍ ព្រមទាំង​មាណព ៣០០ នាក់ ចូលសំដៅ​ទៅ​ត្រង់កន្លែង​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​គង់ ។ លំដាប់​នោះ​ សេលព្រាហ្មណ៍ ប្រាប់​ពួក​មាណព​ទាំង​នោះ​ថា ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ទាំងឡាយ ​ចូរ​និយាយ​គ្នា​តិច​ ៗ ​ចូរ​ដើរ​ដាក់ជើង​ជិតជើង (​ដើរ​សន្សឹម) ​ព្រោះ​លោក​ដ៏​ចម្រើន​ទាំង​នោះ​ មកអំពី​ចម្ងាយ ​ដើរ​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ​ដូច​សីហៈ ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ទាំង​ឡាយ ទម្រាំអញ​ប្រឹក្សា​នឹង​ព្រះសមណ​គោតម​សិន ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ទាំងឡាយ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​កុំ​ស្កាត់​សំដីអញ​ត្រង់​ចន្លោះ ៗ ​ឡើយ​ ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ទាំងឡាយ ​ចូរ​រង់​ចាំ​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​ពាក្យ​អញ​សិន ។ លំដាប់​នោះ​ សេលព្រាហ្មណ៍ ចូលសំដៅ​ទៅ​ត្រង់​កន្លែង​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​គង់ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​ក៏​ធ្វើ​សេចក្តី​រីករាយ​ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​បញ្ចប់​ពាក្យ​ដែល​គួរ​រីករាយ​ ​និង​ពាក្យ​ដែល​គួរ​រលឹក​ហើយ​ ​ក៏​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។ សេលព្រាហ្មណ៍ ​លុះ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ហើយ​ ​ក៏​ពិនិត្យមើល​មហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការ ​ក្នុង​ព្រះកាយ​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ។ សេលព្រាហ្មណ៍ ​បាន​ឃើញ​នូវ​មហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការ ​ក្នុង​ព្រះកាយ​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ដោយ​ច្រើន ​លើ​កលែង​តែ​មហាបុរិសលក្ខណៈ​ពីរប្រការ ​ក៏​សង្ស័យ​ងឿងឆ្ងល់ ​មិន​ចុះ​ចិត្ត​ស៊ប់ ​មិន​យល់​ច្បាស់ ​ក្នុង​មហាបុរិសលក្ខណៈ ២ ប្រការ ​គឺ​វត្ថគុយ្ហប្រទេស ​ដែល​ស្រោប​ដោយ​ស្រោម ១ ព្រះជិវ្ហាល្វន់ល្វៃ ១ ។ គ្រា​នោះ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​មាន​ព្រះតម្រិះ​យ៉ាង​នេះ​ថា សេលព្រាហ្មណ៍ ឃើញតែ​មហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការ ​របស់​តថាគត ​ដោយ​ច្រើន ​លើ​កលែង​តែ​មហាបុរិសលក្ខណៈ ២ ប្រការ ​ក៏​សង្ស័យ​ងឿងឆ្ងល់ ​មិន​ចុះ​ចិត្ត​ស៊ប់ ​មិន​យល់ច្បាស់ ​ក្នុង​មហាបុរិសលក្ខណៈ ២ ប្រការ ​គឺ​វត្ថគុយ្ហប្រទេស ​ដែល​ស្រោប​ដោយ​ស្រោម ១ ព្រះជិវ្ហា​ល្វន់ល្វៃ ១ ។ គ្រា​នោះ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​និម្មិតរូប ​ដែល​តាក់តែង​ដោយ​ឫទ្ធិ ​មាន​ទំនង​ល្មម​ឲ្យ​សេលព្រាហ្មណ៍​ឃើញ​បាន​នូវ​គុយ្ហប្រទេស ​ដែល​ស្រោប​ដោយ​ស្រោម​របស់​ព្រះអង្គ ។ គ្រា​នោះ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​លៀន​ព្រះ​ជិវ្ហា ​ហើយ​មូរស៊ក​តាមរន្ធ​នៃ​ព្រះកាណ៌​ទាំងពីរ​ផង​ មូរស៊ក​តាមរន្ធ​នៃ​ព្រះនាសិក​ទាំង​ពីរ​ផង​ បិទបាំង​នូវ​មណ្ឌល ​នៃ​នលាដ​ទាំង​អស់​ដោយ​ព្រះជិវ្ហា​ផង​ ។ លំដាប់​នោះ​ សេលព្រាហ្មណ៍ ​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាង​នេះ​ថា ព្រះសមណ​គោតម ប្រកប​ដោយ​មហា​បុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការ គ្រប់គ្រាន់ ​មិន​មែន​មិន​គ្រប់គ្រាន់​ទេ ប៉ុន្តែ អញ​មិន​ទាន់ស្គាល់ ​នូវ​លោក​ថា​ជា​ព្រះពុទ្ធ ឬ​មិន​មែន​ព្រះពុទ្ធ ។ ប៉ុន្តែ​អញ​បាន​ឮ​ពាក្យ​របស់​ព្រាហ្មណ៍​ចាស់ទុំ ​មាន​អាយុ​ច្រើន ជាអាចារ្យ ប្រធាន​លើ​អាចារ្យ និយាយថា ​ពួក​ជនណា ជាអរហន្ត​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ដ៏​មាន​ព្រះភាគ ​ពួក​ជន​នោះ​ កាលបើ​​ត្រូវ​​គេ​ថ្លែង​គុណជា​របស់​ខ្លួន ​រមែង​សំដែងខ្លួន​ឲ្យ​ប្រាកដ បើដូច្នោះ ​គួរ​តែអញ​សរសើរ​ព្រះសមណ​គោតម ​ក្នុង​ទី​ចំពោះ​ព្រះភក្រ្ត ​ដោយ​សារុប្បគាថា​ចុះ ។ លំដាប់​នោះ​ សេលព្រាហ្មណ៍ សរសើរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ ​ក្នុង​ទី​ចំពោះ​ព្រះភក្រ្ត ​ដោយ​សារុប្បគាថា ដូច្នេះថា ព្រះអង្គជាបុគ្គល​មាន​ព្រះកាយបរិបូណ៌ ​មាន​ពន្លឺសរីរៈ​ល្អ​ ​មាន​ព្រះជាតិ​ល្អ​ [​កើត​មក​ល្អ​ស្រាប់ ​ដោយ​ការ​ដល់​ព្រម​ដោយ​កម្ពស់​ ទំហំ ​និង​សណ្ឋាន ។] ​មាន​ការមៀង​មើល​ល្អ​ [អាចារ្យ​ខ្លះថា ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះនេត្រ​ល្អ​ ។ អដ្ឋកថា ។] ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​មាន​សម្បុរ​ដូច​ជាមាស ​មាន​ព្រះទាឋា សសុទ្ធ ​មាន​ព្យាយាម ​ព្រោះ​ថា​មហា​បុរិសលក្ខណៈ​ទាំង​អស់​នោះ​ ​មាន​ប្រាកដ​ក្នុង​ព្រះកាយ​របស់​ព្រះអង្គ ​ដែល​ជាជន​មាន​កំណើត​ល្អ​ ។ ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះនេត្រថ្លា ​មាន​ព្រះភក្រ្ត​ល្អ​ ​មាន​ព្រះកាយ​សមរម្យ (ទាំងកម្ពស់ ​និង​ទំហំ) ​មាន​ព្រះកាយត្រង់ ​មាន​រស្មី​រុងរឿង ​ក្នុង​កណ្តាល​នៃ​ពួក​សមណៈ​ដូច​ព្រះអាទិត្យ ។ ព្រះអង្គ ជា​ភិក្ខុ​អ្នក​មៀងមើល​ល្អ​ ​មាន​ព្រះតចោ​ភ្លឺថ្លា​ដូច​មាស ប្រយោជន៍​អ្វី​ដោយ​ភាព​ជាសមណៈ​ដល់​ព្រះអង្គ ​ដែល​មាន​សម្បុរ​ដ៏​ឧត្តមយ៉ាង​នេះ​ ។ ព្រះអង្គ​គួរ​ជាស្តេច​ចក្រពត្តិ​ដូច​ជា​ឧសភ​ក្នុង​រថ ជាឥស្សរៈ​លើ​ផែនដី ប្រដាប់​ដោយ​ទ្វីប​ ៤ ​មាន​សមុទ្រទាំង ៤ ជា​ទី​បំផុត​ ​មាន​ជ័យជំនះ ទាំង​ខាង​ក្នុង​ ​និង​ខាង​ក្រៅ​ ជាឥស្សរៈ​របស់​ជម្ពូទ្វីប ក្សត្រ​ទាំងឡាយ ជាស្តេច​បំរើចុះចូល​ព្រះអង្គ បពិត្រ​ព្រះគោតម ព្រះអង្គ​ជាស្តេច​ដែល​ពួក​ស្តេច​គោរពបូជា ជាធំ​ជាង​ពួក​មនុស្ស ​សូម​សោយរាជ្យ​ទៅ​វិញ​ ។ [៦៤] (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) ​ម្នាល​សេលៈ តថាគត​ជាស្តេចធម្មរាជ ជាបុគ្គល​ប្រសើរ ​ញ៉ាំង​ចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​ធម៌ ជាចក្រ​ដែល​អ្នក​ណា​មួយ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​មិន​បាន​ ។ (សេលព្រាហ្មណ៍ និយាយថា) ព្រះអង្គប្តេជ្ញា​ជាព្រះសម្ពុទ្ធ ជា​ធម្មរាជ ជាបុគ្គល​ប្រសើរ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ថា​ តថាគត​ញ៉ាំង​ចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ​ដោយ​ធម៌​ចុះ សាវ័ក​ណា ជាសេនាបតី ជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្តតាម​ព្រះសាស្តា​ដ៏​ចម្រើន​ សាវ័កណា ​ញ៉ាំង​ធម្មចក្រ​ជាកេរ្តិ៍ដំណែល​របស់​ព្រះអង្គ​នេះ​ ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​សេលៈ) សារីបុត្ត ជាអនុជាត ​ញ៉ាំង​ធម្មចក្រ ជាចក្រ​ដ៏​ប្រសើរ ​ដែល​តថាគត​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ហើយ​ (​នោះ​) ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​តាម​តថាគត ។ វិជ្ជា ​និង​វិមុត្តិ​ដែល​គប្បី​ដឹង​ច្បាស់ តថាគត​ដឹង​ច្បាស់​ហើយ​ មគ្គសច្ច​ដែល​គប្បី​ចម្រើន​ តថាគត​បាន​ចម្រើន​ហើយ​ សមុទយសច្ច​ដែល​គប្បី​លះ តថាគត​លះបង់​ហើយ​ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ទើបតថាគត ​ឈ្មោះ​ថាពុទ្ធៈ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ​អ្នក​ចូរ​កម្ចាត់​សេចក្តី​សង្ស័យ ​ចូរ​ជឿស៊ប់​ចំពោះ​តថាគតចុះ ការ​បាន​ជួបប្រទះ​នឹង​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទាំង​ឡាយ​រឿយ ៗ ជាការ​បាន​ដោយ​ក្រ ។ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ក្នុង​លោករឿយ ៗ ជាការ​បាន​ដោយ​ក្រ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ តថាគត​នោះ​ ជា​អ្នក​ត្រាស់​ដឹង​ ជា​អ្នក​កាត់​នូវ​សរ ​គឺ​រាគាទិក្កិលេស ជាបុគ្គល​ប្រសើរ ។ តថាគត ជាបុគ្គលប្រសើរ ​កន្លង​នូវ​សេចក្តី​ប្រៀបផ្ទឹម ញាំញី​នូវ​មារសេនា ឥត​មាន​ភ័យអំពី​ទី​ណា​ឡើយ​ ​រមែង​រីករាយ​ ​ព្រោះ​បាន​ធ្វើ​ស​ត្រូវ​​ទាំង​អស់​ ​ឲ្យ​លុះ​ក្នុង​អំណាច ។ (សេលព្រាហ្មណ៍ និយាយថា) ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ទាំងឡាយ ព្រះពុទ្ធ​អ្នក​មាន​ចក្ខុ ​ទ្រង់​កាត់​នូវ​សរ ​គឺ​រាគាទិក្កិលេស ជា​មហាវីរបុរស ​ដូច​ជា​សីហៈ​បន្លឺ​ក្នុង​ព្រៃ​ សំដែង​យ៉ាងណា ​អ្នក​ទាំងឡាយ​ ​ចូរ​ស្តាប់​នូវ​ពាក្យ​នេះ​ យ៉ាង​នោះ​ចុះ ។ បុគ្គល​ណា​ ឃើញព្រះសម្ពុទ្ធ ជាបុគ្គលប្រសើរ ​កន្លង​នូវ​សេចក្តី​ប្រៀបផ្ទឹម ញាំញី​នូវ​មារសេនា ​ហើយ​មិន​គប្បី​ជ្រះថ្លា សូម្បី​កណ្ហាភិជាតិកជន (ជន​កើត​ក្នុង​ត្រកូល​ថោកទាប ​មាន​ត្រកូល​ចណ្ឌាល​ជាដើម ​ក៏​ជ្រះថ្លាដែរ) ។ អ្នក​ណាចង់ (​បួស​) ​ចូរ​មកតាម​ខ្ញុំ​ ​អ្នក​ណា​មិន​ចង់ ​ចូរ​ទៅ​វិញ​ចុះ ​ខ្ញុំ​នឹង​បួស​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះពុទ្ធ ​មាន​ប្រាជ្ញា​ដ៏​ប្រសើរ ​ក្នុង​ទី​នេះ​ ។ (​ពួក​មាណព និយាយថា) បើលោក​ដ៏​ចម្រើន​គាប់​ចិត្ត​នឹង​សាសនា ​របស់​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​យ៉ាង​នេះ​ ​ពួក​យើង​ក៏​នឹង​បួស​ក្នុង​សំណាក់ព្រះពុទ្ធ ​មាន​ប្រាជ្ញា​ដ៏​ប្រសើរ​ដែរ ។ (សេលព្រាហ្មណ៍ និយាយថា) ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង ៣ រយនាក់​ទាំង​នេះ​ ប្រណម្យ​អព្ជាលី ​សូម​ (ផ្នួស) បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ពួក​យើង​នឹង​ប្រពឹត្ត​ព្រហ្មចារ្យ​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះអង្គ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​សេលៈ) បព្វជ្ជា​របស់​កុលបុត្ត ​អ្នក​មិន​ធ្វេស​ប្រហែស កាលសិក្សា​ជាគុណជាតិ ​មិន​ឥតអំពើ​ក្នុង​ព្រហ្មចរិយធម៌​ណា ព្រហ្មចរិយធម៌​នោះ​ តថាគត សំដែងទុក​ល្អ​ហើយ​ ជាគុណ​ឲ្យ​ផល​ជាក់ច្បាស់ ​មិន​កំណត់​កាល ។ [៦៥] សេលព្រាហ្មណ៍ ព្រមទាំង​បរិស័ទ​ ​ក៏​បាន​បព្វជ្ជា ​បាន​ឧបសម្បទា ​ក្នុង​សំណាក់​នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ។ លំដាប់​នោះ​ ​លុះ​កន្លង​រាត្រី​នោះ​ហើយ​ កេណិយជដិល ​ក៏​ឲ្យ​តាក់​តែង​ខាទនីយ​ភោជនីយាហារ​ដ៏​ផ្ចិតផ្ចង់ ​ក្នុង​អាស្រម​របស់​ខ្លួន ​ហើយ​ឲ្យ​ក្រាប​ទូល​ភត្តកាល​ដល់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ថា បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ កាល​គួរ​ហើយ​ ភត្ត​សម្រេច​ហើយ​ ។ គ្រា​នោះ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ស្បង់ ប្រដាប់បាត្រ ចីវរ ​ក្នុង​បុព្វណ្ហ​សម័យ ​ហើយ​ទ្រង់​យាងសំដៅ​ចូល​ទៅ​ឯ​អាស្រម​កេណិយជដិល ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​ក៏​គង់​លើ​អាសនៈ​ដែល​គេ​ក្រាលថ្វាយ ព្រមទាំង​ភិក្ខុ​សង្ឃ ។ គ្រា​នោះ​ កេណិយ​ជដិល ​បាន​អង្គាស​ភិក្ខុ​សង្ឃ ​មាន​ព្រះពុទ្ធ​ជាប្រធាន ​ដោយ​ខាទនីយ​ភោជនីយាហារ​ដ៏​ផ្ចិត​ផ្ចង់​ ​ដោយ​ដៃ​ខ្លួន​ឯង​ ​ឲ្យ​ឆ្អែត​ស្កប់ស្កល់ ទាល់តែ​ហាមឃាត់ ។ លំដាប់​នោះ​ កេណិយ​ជដិល (​បាន​ចូល​ទៅ​គាល់) ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ដែល​ទ្រង់​សោយភត្ត​រួច​ហើយ​ ​មាន​ព្រះហស្ត ដាក់​ចេញ​ពីបាត្រ​ហើយ​ ​រួច​ក៏​កាន់​យក​អាសនៈ ១ ​ដ៏​ទាប អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។ កាល​ដែល​កេណិយជដិល អង្គុយស៊ប់​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ហើយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​អនុមោទនា​ដោយ​គាថា​ទាំង​នេះ​ថា ការបូជាទាំងឡាយ ​មាន​ការបូជាភ្លើង​ជាប្រធាន គម្ពីរ​សាវិត្តិសាស្រ្ត​ជាប្រធាន ​នៃ​គម្ពីរ​ឆន្ទសាស្រ្ត ព្រះរាជា​ជាប្រធាន​នៃ​មនុស្ស​ទាំងឡាយ សាគរ​ជាប្រធាន​នៃ​ទន្លេ​ទាំងឡាយ ។ ព្រះចន្រ្ទ​ជាប្រធាន​នៃ​ផ្កា​យទាំងឡា​យ ព្រះអាទិត្យ​ជាប្រធាន​នៃ​កំដៅ​ទាំងឡាយ (យ៉ាងណា​មិញ) ព្រះសង្ឃ​ជាប្រធាន​នៃ​ជន​ទាំងឡាយ កាលបូជា​ប្រាថ្នា​នូវ​បុណ្យ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ។ [៦៦] គ្រា​នោះ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​ទ្រង់​អនុមោទនា​ចំពោះ​កេណិយជដិល​ដោយ​គាថា​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ​ទ្រង់​ក្រោក​ចាក​អាសនៈ យាងចៀស​ចេញ​ទៅ​ ។ លំដាប់​នោះ​ ​ព្រះសេលៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ព្រមទាំង​បរិស័ទ​ ​គេ​ច​ចេញ​ទៅ​ (​ចាក​ពួក​) តែម្នាក់​ឯង​ ៗ ជា​អ្នក​មិន​ប្រមាទ ​មាន​ព្យាយាម ​មាន​ចិត្ត​ស្លុង​ទៅ​ (កាន់ព្រះនិព្វាន) កុលបុត្រ​ទាំងឡាយ ​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ចូលកាន់ផ្នួស​ដោយ​ប្រពៃ ដើម្បីប្រយោជន៍​ដល់​អនុត្តរធម៌​ណា ​មិន​យូរ​យារ​ប៉ុន្មាន ​ក៏​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់ច្បាស់ សម្រេច​នូវ​អនុត្តរ​ធម៌​នោះ​ ជា​ទី​បំផុត​នៃ​ព្រហ្មចរិយៈ ​ដោយ​ប្រាជ្ញា​ដ៏​ប្រសើរ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ ​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន ​ដឹង​ច្បាស់​ថា​ជា​តិ​អស់​ហើយ​ ព្រហ្មចរិយៈ ​អាត្មាអញ​ប្រព្រឹត្ត​ចប់​ហើយ​ សោឡសកិច្ច ​ដែល​គួរ​ធ្វើ​ អាត្មាអញ​បាន​ធ្វើ​ស្រេច​ហើយ​ មគ្គភាវនា​កិច្ច​ដទៃ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ដើម្បី​សោឡសកិច្ច​នេះ​ទៀត ​មិន​មាន​ឡើយ​ ។ បណ្តា​ព្រះអរហន្ត​ទាំងឡាយ ព្រះសេលៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ព្រមទាំង​បរិស័ទ​ ​ក៏​រាប់​ថា​ជា​ព្រះអរហន្ត​មួយ​រូប​ដែរ ។ គ្រា​នោះ​ ព្រះសេលៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ព្រមទាំង​បរិស័ទ​ ចូលសំដៅ​ទៅ​ត្រង់​ទី​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​គង់ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​ធ្វើ​ចីវរ​ឆៀងស្មា​ម្ខាង ​រួច​ប្រណម្យ​អញ្ជលី​ទៅ​ត្រង់​ទី​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​គង់ ​ហើយ​បាន​ទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដោយ​គាថា​ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​មាន​ចក្ខុ ​ពួក​យើង​បាន​ដល់​នូវ​ព្រះអង្គ​ជា​ទី​ពឹង ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ទី​ ៨ អំពី​ថ្ងៃ​នេះ​ ជាបុគ្គល​រៀបរយ​ហើយ​ក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះអង្គ ​ដោយ​កាល​ត្រឹម​តែ ៧ រាត្រី ។ ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​ត្រាស់​ដឹង​ ព្រះអង្គ​ជាសាស្តាចារ្យ ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​គ្រប​សង្កត់​នូវ​មារ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ព្រះអង្គ​កាត់​បង់​អនុសយក្កិលេស ឆ្លង​ចាក​កិលេស​បាន​ហើយ​ ចំឡង​ពួក​សត្វ​នេះ​ ព្រះអង្គ​បាន​កន្លង​ផុតឧបធិ​ហើយ​ ព្រះអង្គ​បាន​ទំលាយ​អាសវៈ​ហើយ​ ព្រះអង្គ​ជាបុគ្គល​ដូច​សីហៈ ​មិន​មាន​ឧបាទាន ​បាន​លះបង់​ភ័យ ​និង​សេចក្តី​ស្ញប់ស្ញែង​ហើយ​ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាវីរបុរស ​ពួក​ភិក្ខុ​ទាំង ៣០០ រូប​នេះ​ ​ធ្វើ​អញ្ជលី (ចំពោះ​ព្រះអង្គ) ​សូម​ព្រះអង្គ​សណ្តូក​ព្រះបាទ​ទាំងគូ ​ពួក​ភិក្ខុ​ដ៏​ប្រសើរ ​សូម​ថ្វាយ​បង្គំព្រះបាទ​ទាំងគូ ​របស់​ព្រះសាស្តា ។ ចប់ សេលសូត្រ ​ទី​៧ ។ === សល្លសូត្រ ​ទី​៨ === [៦៧] (​សេចក្តី​ថា ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​សំដែង​សល្លសូត្រ​នេះ​) ថា ជីវិត​របស់​សត្វ​ទាំងឡាយ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​មិន​មាន​កំណត់ ​មិន​មាន​អ្នក​ណា​មួយ​អាច​ដឹង​បាន​ ជីវិត​នោះ​ ជា​របស់​ក្រ​ផង​ ​តិច​ផង​ ប្រកប​ដោយ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ផង​ ។ ​ពួក​សត្វ​ដែល​កើត​ហើយ​ ​រមែង​មិន​ស្លាប់ ​ដោយ​សេចក្តី​ព្យាយាម​ណា ​សេចក្តី​ព្យាយាម​នោះ​ ​មិន​មាន​ឡើយ​ កាល​ដល់​នូវ​សេចក្តី​គ្រាំគ្រា​ហើយ​ស្លាប់ តែង​មាន​ ​ព្រោះ​ពួក​សត្វ​ទាំងឡាយ ​មាន​យ៉ាង​នេះ​ ជាធម្មតា ។ ផ្លែឈើ​ទាំងឡាយ​ដែល​ទុំ​ហើយ​ តែង​មាន​ភ័យ​អំពីការជ្រុះ ​ក្នុង​ពេលព្រឹក យ៉ាង​ណា​មិញ ​សត្វ​ទាំងឡាយ​ដែល​កើត​ហើយ​ តែង​មាន​សេចក្តី​ភ័យ​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់ ​អស់​កាល​ជានិច្ច យ៉ាង​នោះ​ដែរ ។ ភាជន៍ដី​ទាំងឡាយ ​ដែល​ស្មូនឆ្នាំង​ធ្វើ​ហើយ​ ភាជន៍​ទាំង​អស់​នោះ​ សុទ្ធតែ​មាន​កិរិយា​បែកជា​ទី​បំផុត​ យ៉ាង​ណាមិញ ជីវិត​របស់​សត្វ​ទាំង​ឡាយ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ។ ​ពួក​ជនណា ក្មេង​ក្តី​ ចាស់​ក្តី​ ពាល​ក្តី​ ​បណ្ឌិត​ក្តី​ ​ពួក​ជន​ទាំង​អស់​នោះ​ តែង​លុះ​ក្នុង​អំណាច​នៃ​មច្ចុ ​ពួក​ជន​ទាំង​អស់​ ​មាន​មច្ចុ​នៅ​ស្ទាក់​ខាង​មុខ ។ កាល​ពួក​ជនទាំង​នោះ​ ​ត្រូវ​មច្ចុគ្រប​សង្កត់​ហើយ​ កាល​ទៅ​ក្នុង​បរលោក បិតាការពារ​បុត្រ​មិន​បាន​ ឬ​ពួក​ញាតិ ​ក៏​ការពារ​ញាតិ​មិន​បាន​ ។ ​អ្នក​ចូរ​មើល​នូវ​ការរៀប​រាប់ជាច្រើន ​របស់​ពួក​ញាតិ​ដែល​កំពុង​អាឡោះអាល័យ បណ្តា​សត្វ​ទាំងឡាយ ​សត្វ​តែម្នាក់ ៗ ​ដែល​​ត្រូវ​​មច្ចុ​នាំ​ទៅ​ ​ដូច​ជាគោ ​ត្រូវ​​គេ​សម្លាប់ ​សត្វ​លោក​ ​ត្រូវ​មច្ចុ ​និង​ជរា​គ្របសង្កត់​ហើយ​យ៉ាង​នេះ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញា​ទាំងឡាយ ​រមែង​មិន​សោក​ស្តាយ​ឡើយ​ ​ព្រោះ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​បរិយាយ​នៃ​សត្វ​លោក ។ ​អ្នក​មិន​ស្គាល់ផ្លូវ​របស់​សត្វ​ណា ​ដែល​មក ឬ​ទៅ​ ​មិន​ឃើញ​ជាក់លាក់​នូវ​ចំណែក​ទាំងពីរ ​របស់​សត្វ​នោះ​ ​អ្នក​ខ្សឹក​ខ្សួលឥត​អំពើរទេ បើបុគ្គល​វង្វេង​វង្វាន់ ខ្សឹកខ្សួល ផ្តួលខ្លួន​ហើយ​ ​បាន​នូវ​ប្រយោជន៍​តិច​តួច ម្ល៉េះសម​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ឈ្លាសវៃ ​គប្បី​ធ្វើ​នូវ​សេចក្តី​ខ្សឹកខ្សួល​នោះ​ដែរ ។ បុគ្គល​មិន​មែន​ដល់​នូវ​ការ​ស្ងប់រម្ងាប់​ចិត្ត​ ​ព្រោះ​ការយំ ការសោកទេ ទុក្ខ​កើត​ឡើង​ដោយ​ក្រៃងលែង ​ដល់​បុគ្គល​កាលយំ​សោក​នោះ​ ទាំងសរីរៈ​ក៏​លំបាក ។ បុគ្គល​ដែល​ផ្តួលខ្លួន​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ តែងជា​អ្នក​ស្គម អាប់សម្បុរ ​អ្នក​ចែក​ឋានទាំងឡាយ ​រមែង​មិន​រស់​វិញ​បាន​ ​ដោយ​ការ​ខ្សឹកខ្សួល​នោះ​ទេ ការខ្សឹកខ្សួល​ជាការ​ឥតអំពើ ។ ​សត្វ​កាលថ្ងូរ​ស្តាយបុគ្គល ​ដែល​ធ្វើ​មរណកាល ​លុះ​អំណាច​សេចក្តី​សោក ​មិន​លះបង់​សេចក្តី​សោក​ចេញ​ទេ ​រមែង​ដល់​នូវ​ទុក្ខ​ជាយ៉ាង​ក្រៃលែង ។ ​អ្នក​ចូរ​មើល​សត្វ​ទាំងឡាយ ​មាន​ជីវិត​ឯទៀត ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​ដែល​អន្ទោល​ទៅ​តាមកម្ម ហៀប​នឹង​ទៅ​ (កាន់បរលោក) បម្រះននៀល ​ព្រោះ​លុះ​អំណាច​នៃ​មច្ចុ ។ ​ពួក​សត្វ​តែងសំគាល់ (ថា ​នឹង​មាន​អាយុវែង) ​ដោយ​អាការណា​ៗ ការសំគាល់​នោះ​ ​រមែង​ផ្សេង​អំពីអាការ​នោះ​ ៗ ការព្រាត់​និរាសប្រាកដ​ដូច្នោះ ​អ្នក​ចូរ​មើល​បរិយាយ ​របស់​សត្វ​លោកចុះ ។ ទោះបី​សត្វ​ដែល​រស់​នៅ​អស់​មួយ​រយឆ្នាំ ឬ​លើ​សជាង ​សេចក្តី​ព្រាត់​ប្រាស​ចាក​ពួក​ញាតិ ​រមែង​មាន​ (​ព្រោះ​ថា) ​សត្វ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​រមែង​លះ​ចោល​ជីវិត ។ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ បុគ្គល​បាន​ស្តាប់​ (ធម្មទេសនា) ​របស់​ព្រះអរហន្ត​ហើយ​ ឃើញ​អ្នក​ដែល​ចែកឋាន ​ធ្វើ​មរណកាល​ទៅ​ហើយ​ ​គប្បី​បន្ទោបង់​សេចក្តី​ខ្សឹកខ្សួលថា ​អ្នក​ចែក​ឋាន​ទៅ​នុ៎ះ អាត្មាអញ​ឃាត់​មិន​បាន​ទេ ។ បុគ្គល​គប្បី​លត់ផ្ទះ ​ដែល​ភ្លើង​ឆេះ​ដោយ​ទឹក​ យ៉ាងណា​មិញ នរជន​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ប្រកប​ដោយ​ប្រាជ្ញ ជា​បណ្ឌិត​ឆ្លៀវឆ្លាស ​គប្បី​កម្ចាត់​បង់ ​ឲ្យ​ឆាប់​រហ័ស​នូវ​សេចក្តី​សោក​ដែល​កើត​ឡើង​ ​ដូច​ខ្យល់​បំប៉ើងប៉ុយគរ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ។ បុគ្គលកាល​ស្វែង​រក​សេចក្តី​សុខបម្រុង​ខ្លួន ​គប្បី​ដក​ចេញ​នូវ​សរ ​គឺ​សេចក្តី​ខ្សឹកខ្សួល​របស់​ខ្លួន ទាំង​តណ្ហា ​និង​ទោមនស្ស​របស់​ខ្លួន​ចេញ​ បុគ្គល​មាន​សរ​ដក​ហើយ​ ​មិន​អាស្រ័យ (​ដោយ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ) ​គប្បី​ដល់​នូវ​សេចក្តី​ស្ងប់​នៃ​ចិត្ត​ ​កន្លង​ផុត​សេចក្តី​សោកទាំង​អស់​ ​ហើយ​ជា​អ្នក​មិន​មាន​សោក ជា​អ្នក​រលត់ទុក្ខ ។ ចប់ សល្លសូត្រ ​ទី​៨ ។ === វាសេដ្ឋសូត្រ ​ទី​៩ === [៦៨] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ក្នុង​ដង​ព្រៃ​ ​ឈ្មោះ​ឥច្ឆានង្គលៈ ជិតស្រុក​ឈ្មោះ​ឥច្ឆានង្គលៈ ។ សម័យ​នោះ​ឯង​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ​មហាសាល​ជាច្រើន ​មាន​ឈ្មោះ​ល្បីល្បាញ អាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​ស្រុក ​ឈ្មោះ​ឥច្ឆានង្គលៈ ​គឺ​ចង្កីព្រាហ្មណ៍ តារុក្ខព្រាហ្មណ៍ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ជាណុស្សោណិ​ព្រាហ្មណ៍ តោទេយ្យព្រាហ្មណ៍ ​និង​ពួក​ព្រាហ្មណ​មហាសាល​ឯទៀត ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ល្បីល្បាញ ។ គ្រា​នោះ​ វាសេដ្ឋមាណព ​និង​ភារទ្វាជមាណព ​កំពុង​ដើរ​ទៅ​ដើរ​មក​សម្រាកស្មង ​ក៏​កើត​អន្តរា​កថា​នេះ​ឡើង​ថា ​ម្នាល​គ្នាយើង បុគ្គល​ឈ្មោះ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ តើ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច ។ ភារទ្វាជមាណព និយាយ​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ បុគ្គល​ដែល​មាន​កំណើត​ល្អ​ទាំងពីរ​ចំណែក ​គឺ​ខាង​មាតា ​និង​ខាង​បិតា ជា​អ្នក​កើត​ក្នុង​ផ្ទៃ​របស់​ព្រាហ្មណី​ដែល​បរិសុទ្ធ ដរាបអំពី​គូ​នៃ​ជីដូន​ជីតា ៧ តំណមក ​មិន​មាន​អ្នក​ណា​ពោល​ទោស​តិះដៀល ​ដោយ​ការ​ពោល​អំពី​ជាតិ​បាន​ ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ បុគ្គល​បាន​ឈ្មោះ​ថា​ព្រាហ្មណ៍ ​ដោយ​ហេតុ​ប៉ុណ្ណេះ​ឯង​ ។ វាសេដ្ឋមាណព និយាយ​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​លុះ​តែបុគ្គល​មាន​សីល​ផង​ បរិបូណ៌​ដោយ​វត្ត​ផង​ ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ បុគ្គល​នោះ​ ទើប​ហៅ​ថា​ព្រាហ្មណ៍ ​ដោយ​ហេតុ​ប៉ុណ្ណេះ​ឯង​ ។ ភារទ្វាជមាណព ​មិន​អាច​ញ៉ាំង​វាសេដ្ឋមាណព ​ឲ្យ​យល់ឃើញ​បាន​ ទាំងវាសេដ្ឋមាណព​ ​ក៏​មិន​អាច​ញ៉ាំង​ភារទ្វាជ​មាណព​ឲ្យ​យល់​ឃើញ​បាន​ ។ គ្រា​នោះ​ វាសេដ្ឋមាណព ​ហៅ​ភារទ្វាជ​មាណព​ថា ​ម្នាល​ភារទ្វាជៈ​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រះសមណ​គោតម​នេះ​ ជាសក្យបុត្រ ​ចេញ​ចាក​សក្យ​ត្រកូល ​ទ្រង់​ព្រះផ្នួស (ឥឡូវ​នេះ​) គង់​នៅ​ក្នុង​ដង​ព្រៃ​ឥច្ឆានង្គលៈ ជិតស្រុក​ឈ្មោះ​ឥច្ឆានង្គលៈ កិតិ្តស័ព្ទ​ដ៏​ពីរោះ​របស់​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​នោះ​ ខ្ចរខ្ចាយ​សុះសាយ​ទៅ​ យ៉ាង​នេះ​ថា ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​អង្គ​នោះ​ ។បេ។ ព្រះអង្គត្រាស់​ដឹង​ចតុរារិយសច្ច ព្រះអង្គលែង​ត្រឡប់​មក​កើត​ក្នុង​ភពថ្មី​ទៀត ​ម្នាល​ភារទ្វាជៈ មក​ទៅ​ យើង​នឹង​ចូល​សំដៅ​ទៅ​ត្រង់​ទី​ដែល​ព្រះសមណគោតម​គង់ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​នឹង​សួរ​សេចក្តី​នេះ​ ព្រះសមណ​គោតម ​នឹង​ដោះ​ស្រាយ​ឲ្យ​យើងយ៉ាងណា យើង​នឹង​ចាំទុក​នូវ​សេចក្តី​នោះ​យ៉ាង​នោះ​ ។ ភារទ្វាជមាណព ទទួល​ស្តាប់​ពាក្យ​របស់​វាសេដ្ឋមាណព​ថា អើ​អ្នក​ ។ គ្រា​នោះ​ វាសេដ្ឋមាណព ​និង​ភារទ្វាជមាណព ចូលសំដៅ​ទៅ​ត្រង់​កន្លែង​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​គង់ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​ក៏​ធ្វើ​សេចក្តី​រីករាយ​ ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​បញ្ចប់​ពាក្យ​ដែល​គួរ​រីករាយ​ ​និង​ពាក្យ​ដែល​គួរ​ឲ្យ​រលឹក​ហើយ​ ​ក៏​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។ វាសេដ្ឋ​មាណព ​លុះ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ហើយ​ ក្រាបទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ដោយ​គាថា​ទាំង​ឡាយថា [៦៩] បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ យើងជា​អ្នក​មាន​ត្រៃវិជ្ជា ​ដែល​អាចារ្យ​អនុញ្ញាត ​និង​ប្តេជ្ញា​ហើយ​ដោយ​ពិត ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គជា​សិស្ស​បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ មាណព​នេះ​ ជាសិស្ស​របស់​តារុក្ខព្រាហ្មណ៍ ។ ​ពាក្យ​ណា ​របស់​អ្នក​មាន​ត្រៃវិជ្ជា​ទាំងឡាយ ​ដែល​អាចារ្យ​បាន​ប្រាប់​ហើយ​ ​ពួក​យើងជា​អ្នក​សម្រេច​ក្នុង​ពាក្យ​នោះ​ហើយ​ យើងទាំង​ឡាយ ជា​អ្នក​ចេះ​បទ ចេះ​វេយ្យាករណ៍​ក្នុង​វេទ​ប្រហែល​នឹង​អាចារ្យ ។ បពិត្រ​ព្រះគោតម ​ពួក​យើង​នោះ​ ​មាន​ការ​ជជែកគ្នា ​ក្នុង​ការ​ពោល​អំពីជាតិ ភារទ្វាជមាណព​និយាយថា បុគ្គល​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ​ព្រោះ​ជាតិ ។ ឯ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​និយាយថា បុគ្គល​ដែល​ឈ្មោះ​ថាព្រាហ្មណ៍ ​ព្រោះ​កម្ម បពិត្រ​ព្រះអង្គ ជាបុគ្គល​មាន​ចក្ខុ ​សូម​ព្រះអង្គ​ជ្រាបយ៉ាង​នេះ​ ។ យើងទាំង​ពីរនាក់​នោះ​ ​មិន​អាច​ញ៉ាំង​គ្នា​នឹង​គ្នា ​ឲ្យ​យល់​ឃើញ​បាន​ទេ (​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​) ទើបយើង​ទាំងឡាយ​មក ដើម្បី​សួរ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ​ដែល​ល្បី​ល្បាញ​ថា​ជា​អ្នក​ត្រាស់​ដឹង​ឯង​ បពិត្រ​ព្រះគោតម ​ពួក​ជន​ផ្គងអញ្ជលី​ចូល​ទៅ​ កាលថ្វាយ​បង្គំ ​ក៏​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះចន្រ្ទ ​ដែល​កន្លង​នូវ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​ងងឹត (ព្រះចន្ទ​ពេញវង់) យ៉ាងណាមិញ ​ពួក​ជន​ក្នុង​លោក (​ក៏​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះអង្គ) យ៉ាង​នោះ​ដែរ ។ ពួក​យើង ​សូម​សួរ​ព្រះគោតម ​ដែល​មាន​ចក្ខុ​កើត​ហើយ​ក្នុង​លោក បុគ្គល​ឈ្មោះ​ថា​ព្រាហ្មណ៍ ​ព្រោះ​ជាតិ ឬ​ព្រោះ​កម្ម ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​ប្រាប់​ពួក​យើង ​ដែល​ជា​អ្នក​មិន​ទាន់​ស្គាល់ ​ឲ្យ​ទាល់តែ​ពួក​យើង​ស្គាល់ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​វាសេដ្ឋៈ) បើដូច្នោះ ​តថាគត​នឹង​សំដែង​ឲ្យ​ពិស្តារ​អំពីជាតិ​របស់​សត្វ​ទាំងឡាយ​តាមពិត ​ដោយ​លំដាប់ ​ដល់​អ្នក​ទាំងឡាយ​នោះ​ ធម្មតា​សត្វ​ទាំងឡាយ ​រមែង​មាន​ជាតិផ្សេង ៗ គ្នា ។ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ស្គាល់ស្មៅ ​និង​ឈើ (ឬទេ) ឬ​ក៏​មិន​ដែល​ប្តេជ្ញា​ថា ស្មៅ ​និង​ឈើទេ លិង្គ ​គឺ​ភេទ​របស់​ស្មៅ ​និង​ឈើ​ទាំង​នោះ​ តែងសម្រេច​អំពី​ជាតិ ​ព្រោះ​ថា ​សត្វ​ទាំងឡាយ ​មាន​ជាតិ​ផ្សេង ៗ គ្នា ។ លិង្គ ​គឺ​ភេទ​តាំង​អំពី​កណ្តូប ​និង​មមង់ រហូត​ដល់​ស្រមោចខ្មៅ ​និង​ស្រមោចក្រហម​ទាំង​នោះ​ តែងសម្រេច​អំពីជាតិ ​ព្រោះ​ថា ​សត្វ​ទាំងឡាយ ​មាន​ជាតិផ្សេង ៗ គ្នា ។ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ស្គាល់​ពួក​សត្វ​មាន​ជើងបួន ទាំងតូច ទាំងធំ (ឬទេ) លិង្គ ​គឺ​ភេទ​របស់​សត្វ​ទាំង​នោះ​ តែងសម្រេច​អំពីជាតិ ​ព្រោះ​ថា ​សត្វ​ទាំងឡាយ ​មាន​ជាតិ​ផ្សេង ៗ គ្នា ។ អ្នក​ទាំងឡាយ ស្គាល់ពស់ ​មាន​ទ្រូងជាជើង ​មាន​ខ្នងវែង (ឬទេ) លិង្គ ​គឺ​ភេទ​របស់​ពស់​ទាំង​នោះ​ តែងសម្រេច​អំពីជាតិ ​ព្រោះ​ថា ​សត្វ​ទាំងឡាយ ​មាន​ជាតិ​ផ្សេង ៗ គ្នា ។ លំដាប់អំពី​នោះ​ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ស្គាល់​ពួក​ត្រី​ក្នុង​ទឹក​ ​មាន​ទឹក​ ជាគោចរ (ឬទេ) លិង្គ ​គឺ​ភេទ​របស់​ត្រីទាំង​នោះ​ តែងសម្រេច​អំពីជាតិ ​ព្រោះ​ថា ​សត្វ​ទាំងឡាយ ​មាន​ជាតិ​ផ្សេងៗ គ្នា ។ លំដាប់អំពី​នោះ​ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ស្គាល់​ពួក​សត្វ​ស្លាប ​មាន​ស្លាបជាយាន ​ដែល​ហើរ​ឯអាកាស (ឬទេ) លិង្គ ​គឺ​ភេទ​របស់​សត្វ​ស្លាបទាំង​នោះ​ តែងសម្រេច​អំពីជាតិ ​ព្រោះ​ថា ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ ​មាន​ជាតិ​ផ្សេង ៗ គ្នា ។ លិង្គ ​គឺ​ភេទ ​ក្នុង​ជាតិទាំងឡាយ​នោះ​ សម្រេចអំពី​ជាតិជាច្រើន ​យ៉ាងណាមិញ លិង្គ ​គឺ​ភេទ​ ​ក្នុង​មនុស្ស​ទាំងឡាយ សម្រេច​អំពីជាតិ ​មិន​ច្រើន​យ៉ាង​នោះ​ទេ ។ លិង្គ ​គឺ​ភេទ ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​សក់​ទាំងឡាយ ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ក្បាល​ទាំងឡាយ ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ត្រចៀក​ទាំង​ឡាយ ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ភ្នែក​ទាំងឡាយ ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ប្រមាត់ ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ច្រមុះ ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​បបូរមាត់​ទាំងឡាយ ​មិន​ហៅ​ ​ព្រោះ​ចិញ្ចើម​ទាំងឡាយ ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ក ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ស្មា​ទាំងឡាយ ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ពោះ ​មិន​ហៅ​ ​ព្រោះ​ខ្នង ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ត្រគាក ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ទ្រូង ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ទី​ចង្អៀត ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​មេថុន ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ដៃទាំង​ឡាយ ​មិន​ហៅ​ ​ព្រោះ​ជើង​ទាំងឡាយ ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ស្រោម​ទាំងឡាយ ​មិន​ហៅ​ ​ព្រោះ​ក្រចក​ទាំងឡាយ ​មិន​ហៅ​ព្រោះ​ស្មង​ទាំងឡាយ ​មិន​ហៅ​ ​ព្រោះ​ភ្លៅ​ទាំង​ឡាយ ​មិន​ហៅ​ ​ព្រោះ​ពណ៌​ ​មិន​ហៅ​ ​ព្រោះ​សំឡេងទេ ​លិង្គ ​គឺ​ភេទ​របស់​មនុស្ស សម្រេច​អំពីជាតិ ​មិន​ដូច​ជា​ភេទ​ក្នុង​ជាតិ​ទាំងឡាយ​ឯទៀត ៗ ទេ ។​ លិង្គ ​គឺ​ភេទ ផ្សេង​ដោយ​សណ្ឋាន ​មាន​សក់​ជាដើម ​ដូច​ជាលិង្គ ​គឺ​ភេទតិរច្ឆាន​នុ៎ះ ​មិន​មាន​ប្រាកដ​ក្នុង​សរីរៈ​របស់​ខ្លួន​ទាំងឡាយ ​ក្នុង​ពួក​មនុស្សទេ ​ពាក្យ​សម្រាប់​ហៅ​ (ថាព្រាហ្មណ៍​ជាដើម)​គេ​តែង​ហៅ​តាម​ឈ្មោះ​ ​ក្នុង​មនុស្ស​ទាំងឡាយ​ ។ បណ្តា​មនុស្ស​ទាំងឡាយ នរណា​មួយ​ចិញ្ចឹមជីវិត ​ដោយ​ការ​រក្សា​ស្រែចម្ការ ​ម្នាល​វាសេដ្ឋៈ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​យ៉ាង​នេះ​ចុះ ​អ្នក​នោះ​ ជា​អ្នក​ភ្ជួររាស់ ​មិន​មែន​ព្រាហ្មណ៍ទេ ។ បណ្តាមនុស្ស​ទាំងឡាយ នរណា​មួយ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​សិល្បៈ​ច្រើនយ៉ាង ​ម្នាល​វាសេដ្ឋៈ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​យ៉ាង​នេះ​ចុះ ​អ្នក​នោះ​ ជា​អ្នក​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​សិល្បៈ ​មិន​មែន​ព្រាហ្មណ៍ទេ ។ បណ្តា​មនុស្ស​ទាំងឡាយ នរណា​មួយ​ចិញ្ចឹមជីវិត​ដោយ​ការ​ជួញប្រែ ​ម្នាល​វាសេដ្ឋៈ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​យ៉ាង​នេះ​ចុះ ​អ្នក​នោះ​ ជាពាណិជ ​មិន​មែន​ព្រាហ្មណ៍​ទេ ។ បណ្តា​មនុស្ស​ទាំងឡាយ នរណា​មួយ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​ការបំរើ​អ្នក​​ដទៃ​ ​ម្នាល​វាសេដ្ឋៈ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​យ៉ាង​នេះ​ចុះ ​អ្នក​នោះ​ ជា​អ្នក​បំរើ ​មិន​មែន​ព្រាហ្មណ៍ទេ ។ បណ្តា​មនុស្ស​ទាំងឡាយ នរណា​មួយ​ ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​ការ​លួចទ្រព្យ​គេ​ ​ម្នាល​វាសេដ្ឋៈ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​យ៉ាង​នេះ​ចុះ ​អ្នក​នោះ​ ជាចោរ ​មិន​មែន​ព្រាហ្មណ៍ទេ ។ បណ្តា​មនុស្ស​ទាំងឡាយ នរណា​មួយ​ ចិញ្ចឹមជីវិត​ដោយ​ភាព​ជា​អ្នក​កាន់​អាវុធ (ទាហាន) ​ម្នាល​វាសេដ្ឋៈ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​យ៉ាង​នេះ​ចុះ ​អ្នក​នោះ​ ជា​អ្នក​ចិញ្ចឹមជីវិត​ដោយ​ភាព​ជាទាហាន ​មិន​មែន​ព្រាហ្មណ៍ទេ ។ បណ្តា​មនុស្ស​ទាំងឡាយ នរណា​មួយ​ ចិញ្ចឹមជីវិត​ដោយ​ភាពជា​បុរោហិត ​ម្នាល​វាសេដ្ឋៈ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​យ៉ាង​នេះ​ចុះ ​អ្នក​នោះ​ ជា​អ្នក​បូជា ​មិន​មែន​ព្រាហ្មណ៍ទេ ។ បណ្តា​មនុស្ស​ទាំងឡាយ នរណា​មួយ​ បរិភោគ​នូវ​ធរណីផល ​ដែល​កើត​អំពីស្រុក ឬដែន (ស្តេច) ប្រើប្រាស់ ​ម្នាល​វាសេដ្ឋៈ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​យ៉ាង​នេះ​ចុះ ​អ្នក​នោះ​ ជាស្តេច ​មិន​មែន​ព្រាហ្មណ៍​ទេ ។ តថាគត ​មិន​ហៅ​បុគ្គល​ដែល​មាន​កំណើត​កើត​អំពីមាតា ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ទេ បុគ្គល​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា ភោវា​ទី​ បុគ្គល​នោះ​ ប្រកប​ដោយ​គ្រឿងកង្វល់ តថាគត​ហៅ​បុគ្គល​ដែល​មិន​មាន​គ្រឿង​កង្វល់ ​មិន​មាន​កំណាន់​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​កាត់​សំយោជនៈទាំង​អស់​ហើយ​ ​មិន​តក់ស្លុត់ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​កន្លង​សង្គហធម៌ ប្រាស​ចាក​យោគៈ ទាំង ៤ ​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​កាត់​ខ្សែជ្រាម ​គឺ​សេចក្តី​ក្រោធ​ផង​ ព្រ័ត្រ​ ​គឺ​តណ្ហា​ផង​ ​ទី​ត ​គឺ​មិច្ឆាទិដ្ឋិ ព្រមទាំង​អនុសយក្កិលេស​ផង​ ជា​អ្នក​បាន​ដករនុក ​គឺ​អវិជ្ជា ត្រាស់​ដឹង​សច្ចធម៌ ៤ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​មិន​ប្រទូស្ត ចេះអត់ធ្មត់ ចំពោះ​ពាក្យ​ជេរ​ផង​ ការ​វាយ ​និង​ការ​ចង​ផង​ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​មាន​ខន្តិធម៌​ជាកំឡាំង ​មាន​ខន្តិធម៌​ជារេហ៍ពល​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​មិន​ខឹង ជា​អ្នក​មាន​វត្ត ​មាន​សីលធម៌​ ​មិន​មាន​ចំហាយ ​គឺ​តណ្ហា ​មាន​ឥន្រ្ទិយ​បាន​ទូន្មាន ​មាន​សរីរៈ​កើត​ក្នុង​ទី​បំផុត​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​មិន​ជាប់​ក្នុង​កាមទាំងឡាយ ​ដូច​ទឹក​លើ​ស្លឹក​ឈូក ឬ​ដូច​គ្រាប់ស្ពៃ​លើ​ចុង​នៃ​ដែកស្រួច តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​សេចក្តី​ទុក្ខ​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​លោក​នេះ​ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​ដាក់ភារៈ​ចុះ​ហើយ​ ប្រាស​ចាក​យោគៈ​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល ​មាន​ប្រាជ្ញា​ជ្រាលជ្រៅ ​មាន​ប្រាជ្ញា​ធ្លុះធ្លាយ ឆ្លៀវឆ្លាស​ក្នុង​មគ្គ ​និង​មិន​មែនមគ្គ ​បាន​សម្រេច​ប្រយោជន៍ខ្ពង់​ខ្ពស់​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​មិន​ច្រឡូក​ច្រឡំ ​ដោយ​បុគ្គល​ពីរ​ពួក​ ​គឺ​គ្រហស្ថ ១ បព្វជិត ១ ​ដែល​ត្រាច់​ទៅ​ដោយ​មិន​ប្រកាន់​លំនៅ​ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ដាក់​ចេញ​នូវ​អាជ្ញា​ក្នុង​ពួក​សត្វ​ ​អ្នក​តក់ស្លុត​ ​និង​ពួក​សត្វ​នឹង​នួន ​មិន​សម្លាប់ ​មិន​បៀតបៀន​សត្វ​ តថាគត​ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​មិន​មាន​គំនុំ ​ក្នុង​ពួក​ជន​ដែល​មាន​គំនុំ ​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ត្រជាក់ ចំពោះ​អាជ្ញា​របស់​ខ្លួន ជា​អ្នក​មិន​ប្រកាន់​ក្នុង​ពួក​ជន ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អំពើ​គួរ​ប្រកាន់​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​បាន​ទំលាក់​ចោល​ចេញ​នូវ​រាគៈ ទោសៈ មានះ ​និង​មក្ខៈ ​ដូច​គ្រាប់ស្ពៃ ​ដែល​ធ្លាក់​អំពីចុង​ដែកស្រួច តថាគត​ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​ពោល​វាចា​មិន​ទ្រគោះ វាចា​ញ៉ាំង​គេ​ឲ្យ​ស្គាល់​ច្បាស់​នូវ​ប្រយោជន៍ ជា​សំដីពិត ​ដែល​មិន​ញ៉ាំង​គេ​ឲ្យ​ចំពាក់​ចិត្ត​តិច​តួច (​ដោយ​អំណាច​ញ៉ាំង​គេ​ឲ្យ​ខឹង) តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​មិន​កាន់​យក​ទ្រព្យ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ​ ទោះជា​ទ្រព្យវែង​ក្តី​ ខ្លី​ក្តី​ តូច​ក្តី​ ធំ​ក្តី​ ​ល្អ​ ​និង​មិន​ល្អ​ក្តី​ ​ក្នុង​លោក​ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប៉ុនប៉ង​ក្នុង​លោក​នេះ​ក្តី​ ​ក្នុង​លោក​ខាង​មុខ​ក្តី​ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល ​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្តី​ប៉ុនប៉ង ប្រាស​ចាក​កិលេស​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​មិន​មាន​សេចក្តី​អាល័យ ​មិន​មាន​ការងឿងឆ្ងល់ ​ព្រោះ​ដឹង​ច្បាស់ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល ​អ្នក​ដល់​នូវ​ធម៌ជា​គ្រឿងឈម​ទៅ​រក​ព្រះនិព្វាន ​ឈ្មោះ​អមតៈ​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ (​កាត់​បង់) អំពើទាំងពីរ ​គឺ​បុណ្យ ១ បាប ១ ​កន្លង​ផុត​នូវ​សង្គធម៌ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល ​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្តី​សោក ប្រាស​ចាក​ធូលី ​គឺ​រាគៈ​ជាដើម ជាបុគ្គល​បរិសុទ្ធ​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ តថាគត ​ហៅ​អ្នក​ស្អាត​ដូច​ព្រះចន្ទ្រ ប្រាស​ចាក​មន្ទិល ​មាន​ចិត្ត​ថ្លា ​មិន​ល្អ​ក់​ដោយ​កិលេស ​មាន​តណ្ហា​ក្នុង​ភព​អស់​ហើយ​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​កន្លង​នូវ​ផ្លូវវាង ​គឺ​រាគៈ ​នូវ​ផ្លូវទុគ៌ម ​គឺ​កិលេស ​នូវ​សង្សារវដ្ត ​នូវ​មោហៈ​ជា​អ្នក​ឆ្លង (​នូវ​ឱឃៈ​ទាំង ៤) ​បាន​ដល់​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន ជា​អ្នក​មាន​ឈាន ​មិន​មាន​សេចក្តី​ញាប់ញ័រ ​មិន​មាន​សេចក្តី​សង្ស័យ ​មិន​ប្រកាន់មាំ  ជា​អ្នក​រលត់កិលេស តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ លះកាមទាំងឡាយ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ជា​អ្នក​មិន​មាន​ផ្ទះ ​បួស​ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​មាន​កាមរាគៈ​អស់​ហើយ​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​បាន​លះតណ្ហា​ក្នុង​លោក​នេះ​ ជា​អ្នក​មិន​មាន​ផ្ទះ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​ដែល​មាន​តណ្ហា ​និង​ភព​អស់​ហើយ​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ លះយោគៈ [អាយុ ​និង​កាមគុណប្រាំ ។ អដ្ឋកថា ។] ជា​របស់​មនុស្ស ​កន្លង​ផុត​នូវ​យោគៈ [អាយុ ​និង​កាមគុណប្រាំ ។ អដ្ឋកថា ។] ​របស់​ទិព្វ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​ដែល​ប្រាស​ចាក​យោគៈ​ទាំង​អស់​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​លះ​សេចក្តី​ត្រេកអរ (​ក្នុង​កាមគុណ) ​និង​សេចក្តី​អផ្សុក ​មាន​ចិត្ត​ត្រជាក់ ​មិន​មាន​ឧបធិ គ្របសង្កត់​នូវ​លោក​ទាំង​អស់​ ជា​អ្នក​មាន​ព្យាយាម​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​បាន​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ចុតិ ​និង​បដិសន្ធិ​របស់​សត្វ​ទាំងឡាយ ​ដោយ​សព្វគ្រប់ តថាគត​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​មិន​ជាប់​ចំពាក់ ​មាន​ដំណើរ​ល្អ​ ត្រាស់​ដឹង​សច្ចៈធម៌​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ ទេវតា គន្ធព ​និង​មនុស្សទាំងឡាយ ​មិន​ដឹង​គតិ​របស់​បុគ្គល​ណា​ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​ដែល​អស់​អាសវៈ​ហើយ​ ឆ្ងាយ​ចាក​កិលេស​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​មិន​មាន​សេចក្តី​កង្វល់ ​គឺ​កិលេស ​មាន​រាគៈ​ជាដើម ​ក្នុង​អតីតក្ខន្ធ អនាគតក្ខន្ធ ​និង​បច្ចុប្បន្នក្ខន្ធ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល ​ដែល​មិន​មាន​គ្រឿង​កង្វល់ ​មិន​មាន​ការប្រកាន់​ស្អិត​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ តថាគត ​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​អង់អាច ​ដូច​គោឧសភ ​អ្នក​ប្រសើរ ​មាន​ប្រាជ្ញា ស្វែង​រក​គុណ​ដ៏​ធំ ​មាន​ជ័យ​ជំនះ​មិន​មាន​សេចក្តី​ញាប់ញ័រ ងូតលាង (​នូវ​កិលេស) ត្រាស់​ដឹង​សច្ចៈធម៌​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ បុគ្គល​ណា​ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​បុព្វេនិវាស​ផង​ ឃើញឋានសួគ៌ ​និង​អ​បាយ​ផង​ ទាំង​ដល់​នូវ​ធម៌​ជា​ទី​ក្ស័យ​នៃ​ជាតិ តថាគត​ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​ព្រាហ្មណ៍ ។ នាម ​និង​គោត្រណា ​ដែល​គេ​បាន​កំណត់ទុក​ហើយ​ (ថាព្រាហ្មណ៍ ក្សត្រិយ៍) ​នេះ​គ្រាន់​តែជា​ឈ្មោះ​ (ជាបញ្ញត្តិវោហារ) ​ក្នុង​លោក (​ព្រោះ​នាម ​និង​គោត្រ​នោះ​) ​គឺ​ពួក​ញាតិ​សាលោហិត​ ​បាន​ផ្សំផ្គុំ​កំណត់​ទុក​ហើយ​ ​ក្នុង​កាល​ដែល​កើត​មក​នោះ​ ៗ ។ ទិដ្ឋិ​របស់​ពួក​ជន​ដែល​មិន​ដឹង​ តែងដេកត្រាំ​អស់​កាល​អង្វែង ​ពួក​ជន​ដែល​មិន​ដឹង​ហឹ្នង​ឯង​ តែង​នាំ​គ្នានិយាយ​ថា បុគ្គល​ឈ្មោះ​ថាព្រាហ្មណ៍ ​ព្រោះ​ជាតិ ។ បុគ្គល​មិន​មែន​ឈ្មោះ​ថា​ព្រាហ្មណ៍​ព្រោះ​ជាតិទេ បុគ្គល​មិន​មែន​ព្រាហ្មណ៍ ​ក៏​មិន​មែន​ព្រោះ​ជាតិដែរ បុគ្គល​ឈ្មោះ​ថាព្រាហ្មណ៍ ​ព្រោះ​កម្ម (ការងារ) ​ឈ្មោះ​ថា ​មិន​មែន​ព្រាហ្មណ៍ ​ក៏​ព្រោះ​កម្ម ។ បុគ្គល​ឈ្មោះ​ថា ​អ្នក​ភ្ជួររាស់ ​ព្រោះ​កម្ម ​ឈ្មោះ​ថា ​អ្នក​មាន​សិល្បសាស្រ្ត ​ក៏​ព្រោះ​កម្ម ​ឈ្មោះ​ថា ​អ្នក​ជំនួញ ​ក៏​ព្រោះ​កម្ម ​ឈ្មោះ​ថា ​អ្នក​បំរើ ​ក៏​ព្រោះ​កម្ម ។ បុគ្គល​ឈ្មោះ​ថាចោរ ​ព្រោះ​កម្ម ​ឈ្មោះ​ថា​យោធាជីវៈ ​ក៏​ព្រោះ​កម្ម ​ឈ្មោះ​ថា​យាជកៈ (​អ្នក​បូជា) ​ក៏​ព្រោះ​កម្ម ​ឈ្មោះ​ថា​ស្តេច ​ក៏​ព្រោះ​កម្ម ។ បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​អ្នក​ឃើញ​បដិច្ចសមុប្បាទ (ថាវត្ថុ​យ៉ាង​នេះ​ ​កើត​ឡើង​ដោយ​បច្ច័យ​នេះ​) ឈ្លាសវៃ​ក្នុង​កម្ម ​និង​វិបាក ​រមែង​ឃើញ​កម្មនុ៎ះ តាម​សេចក្តី​ពិតយ៉ាង​នេះ​ ។ លោក​រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ព្រោះ​កម្ម ប្រជាជន ​ក៏​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ​ព្រោះ​កម្ម ​ពួក​សត្វ​ជាប់ចំពាក់​ដោយ​កម្ម (ទើបប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន​) ​ដូច​ភ្លៅ​នៃ​រថ​ដែល​វិល​ទៅ​ ។ បុគ្គល​ឈ្មោះ​ថាព្រាហ្មណ៍​បាន​ ​ដោយ​កម្ម​នេះ​ ​គឺ​តបធម៌ (ការសង្រួម​ឥន្រ្ទិយ) ១ ព្រហ្មចរិយៈ (ការប្រព្រឹត្តិ​ប្រសើរ) ១ សញ្ញមៈ (ការសង្រួម​ក្នុង​សីល) ១ ទមៈ (ការទូន្មាន) ១ កម្ម​ដ៏​ឧត្តម​នេះ​ឯង​ ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ទៅ​ជា​ព្រាហ្មណ៍ បុគ្គល​អ្នក​បរិបូណ៌​ដោយ​វិជ្ជា ៣ ប្រការ ជា​អ្នក​ស្ងប់ ​មាន​ភពថ្មី​អស់​ហើយ​ ទើប​ឈ្មោះ​ថាព្រះព្រហ្ម ​ឈ្មោះ​ថា​ព្រះឥន្ទ ​របស់​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ​ម្នាល​វាសេដ្ឋៈ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​យ៉ាង​នេះ​ចុះ ។ [៧០] កាល​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ សំដែងយ៉ាង​នេះ​ហើយ​ វាសេដ្ឋមាណព ​និង​ភារទ្វាជមាណព ​ក៏​សរសើរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​យ៉ាង​នេះ​ថា​ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ច្បាស់​ណាស់ ។បេ។ ​សូម​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ចំណាំ​នូវ​ពួក​យើង ​ថា​ជា​ឧ​បាសក ​អ្នក​ដល់​សរណគមន៍​សើ្ម​ដោយ​ជីវិត ​ក្នុង​កាល​តាំងអំពី​ថ្ងៃ​នេះ​ ជា​ដើមតរៀង​ទៅ​ ។ ចប់ វាសេដ្ឋសូត្រ ​ទី​៩ ។ === កោកាលិកសូត្រ ​ទី​១០ === [៧១] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ជេតពន ​របស់​អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុង​សាវត្ថី ។ គ្រា​នោះ​ កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ ក្រាបថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។ កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ​លុះ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ហើយ​ ក្រាបបង្គំទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ សារីបុត្ត ​និង​មោគ្គល្លាន ជា​អ្នក​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នាលាមក ​លុះ​ក្នុង​អំណាច​នៃ​សេចក្តី​ប្រាថ្នាលាមក ។ [៧២] ​លុះ​កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ក្រាបបង្គំទូលយ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ទើប​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​នឹង​កោកាលិក​ភិក្ខុ​ដូច្នេះថា នែ​កោកាលិក ​អ្នក​កុំ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ឡើយ​ នែ​កោកាលិក ​អ្នក​កុំ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ឡើយ​ នែ​កោកាលិក ​អ្នក​ចូរ​ធ្វើ​ចិត្ត​ឲ្យ​ជ្រះថា្ល ​ក្នុង​សារីបុត្ត ​និង​មោគ្គល្លាន​ចុះ ដ្បិតសារីបុត្ត ​និង​មោគ្គល្លាន ​មាន​សីល​ជា​ទី​ស្រឡាញ់ ។ កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ក្រាបបង្គំ​ទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ជាគំរប់ពីរ​ដងទៀត ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​គួរ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គជឿ ​គួរ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ចូល​ចិត្ត​ ពិតមែន តែថា សារីបុត្ត ​និង​មោគ្គល្លាន ជា​អ្នក​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នាលាមក ​លុះ​អំណាច​នៃ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​លាមក ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​នឹង​កោ​កាលិក​ភិក្ខុ​ ជាគំរប់ពីរ​ដងទៀត ដូច្នេះថា នែ​កោកាលិក ​អ្នក​កុំ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ឡើយ​ នែ​កោកាលិក ​អ្នក​កុំ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ឡើយ​ នែ​កោកាលិក ​អ្នក​ចូរ​ធ្វើ​ចិត្ត​ឲ្យ​ជ្រះថ្លា ​ក្នុង​សារីបុត្ត ​និង​មោគ្គល្លាន​ចុះ ដ្បិតសារីបុត្ត ​និង​មោគ្គល្លាន ​មាន​សីល​ជា​ទី​ស្រឡាញ់ ។ កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ក្រាបបង្គំទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ជាគំរប់​បីដង​ទៀត ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​គួរ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ជឿ ​គួរ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ចូល​ចិត្ត​ ពិតមែន តែថា​សារីបុត្ត ​និង​មោគ្គល្លាន ជា​អ្នក​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នាលាមក ​លុះ​អំណាច​នៃ​សេចក្តី​ប្រាថ្នាលាមក ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​នឹង​កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ជាគំរប់​បីដងទៀត ដូច្នេះថា នែ​កោកាលិក ​អ្នក​កុំ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ឡើយ​ នែកោកាលិក ​អ្នក​កុំ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ឡើយ​ នែ​កោកាលិក ​ចូរ​អ្នក​ធ្វើ​ចិត្ត​ឲ្យ​ជ្រះថ្លា​ក្នុង​សារីបុត្ត​ ​និង​មោគ្គល្លាន​ចុះ ដ្បិតសារីបុត្ត​ ​និង​មោគ្គល្លាន ​មាន​សីល​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​ ។ គ្រា​នោះ​ កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ក្រោក​ចាក​អាសនៈ ក្រាបថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ធ្វើ​ប្រទក្សិណ ​ហើយ​ចៀស​ចេញ​ទៅ​ ។ កាល​កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ចៀស​ចេញ​ទៅ​មិន​យូរប៉ុន្មាន ស្រាប់តែ​រាងកាយ​ទាំងមូល ​មាន​ពក​ប្រមាណប៉ុន​គ្រាប់ស្ពៃ ដុះ​ដោរ​ឡើង​ ។ ពកប្រមាណ​ប៉ុន​គ្រាប់ស្ពៃ ​ក៏​ធំ​ឡើង​ប៉ុនគ្រាប់​សណ្តែក​បាយ​ ។ ពក​ប្រមាណ​ប៉ុនគ្រាប់​សណ្តែក​បាយ​ ​ក៏​ធំ​ឡើង​ប៉ុនគ្រាប់​សណ្តែកខ្មៅ ។ ពក​ប្រមាណប៉ុន​គ្រាប់​សណ្តែកខ្មៅ ​ក៏​ធំ​ឡើង​ប៉ុនគ្រាប់​ផ្លែពុទ្រា ។ ពក​ប្រមាណ​ប៉ុនគ្រាប់​ផ្លែពុទ្រា ​ក៏​ធំ​ឡើង​ប៉ុនផ្លែពុទ្រា ។ ពក​ប្រមាណ​ប៉ុនផ្លែពុទ្រា ​ក៏​ធំ​ឡើង​ប៉ុនផ្លែសម៉ ។ ពកប្រមាណ​ប៉ុនផ្លែសម៉ ​ក៏​ធំ​ឡើង​ប៉ុនក្តឹបព្នៅ ។ ពកប្រមាណ​ប៉ុនក្តឹបព្នៅ ​ក៏​ធំ​ឡើង​ប៉ុនផ្លែព្នៅ ។​ ពកប្រមាណ​ប៉ុនផ្លែព្នៅ ​ក៏​បែក (ពេញ​ទាំងសរីរៈ) ។ ខ្ទុះ ​និង​ឈាម ​ក៏​ហូរហៀរ​ចេញ​ ។ លំដាប់​នោះ​ កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ​ក៏​ធ្វើ​មរណៈ​ដោយ​អាពាធ​នោះ​ឯង​ ។ កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ​លុះ​ធ្វើ​មរណកាល​ហើយ​ ​ក៏​ទៅ​កើត​ក្នុង​បទុមន​រក​ ​ព្រោះ​ចង​ចិត្ត​អាឃាត​ក្នុង​ព្រះសារីបុត្ត​ ​និង​ព្រះមោគ្គល្លាន ។ គ្រា​នោះ​ រាត្រី​បឋមយាម​កន្លង​ទៅ​ សហម្បតីព្រហ្ម ​មាន​រស្មី​រុងរឿង បណ្តាល​វត្តជេតពន​ជុំ​វិញ​ទាំង​អស់​ ​ឲ្យ​ភ្លឺច្រាល ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ ក្រាបថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ហើយ​ឋិត​នៅ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។ សហម្បតីព្រហ្ម ​លុះ​ឋិត​នៅ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ហើយ​ ក្រាបបង្គំ​ទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ​ធ្វើ​មរណកាល​ហើយ​ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ​លុះ​ធ្វើ​មរណកាល​ហើយ​ ​ក៏​ទៅ​កើត​ក្នុង​បទុមន​រក​ ​ព្រោះ​ចង​ចិត្ត​អាឃាត ​ក្នុង​ព្រះសារីបុត្ត ​និង​ព្រះមោគ្គល្លាន ។ សហម្បតីព្រហ្ម ក្រាបបង្គំ​ទូល​សេចក្តី​នេះ​រួច​ហើយ​ ​លុះ​ពោល​ពាក្យ​នេះ​ហើយ​ ​ធ្វើ​ប្រទក្សិណ ​រួច​ក៏​បាត់​ទៅ​ក្នុង​ទី​នោះ​ឯង​ ។ គ្រា​នោះ​ ​លុះ​កន្លង​រាត្រី​នោះ​ទៅ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ហៅ​ពួក​ភិក្ខុ​ថា ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ យប់មិញ​នេះ​ នារាត្រី​បឋមយាម​កន្លង​ទៅ​ហើយ​ សហម្បតីព្រហ្ម ។បេ។ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សហម្បតីព្រហ្ម ​បាន​ពោល​ពាក្យ​នេះ​ ​លុះ​ពោល​ពាក្យ​នេះ​ហើយ​ ​ធ្វើ​ប្រទក្សិណ ​រួច​ក៏​បាត់​ទៅ​ក្នុង​ទី​នោះ​ឯង​ ។ [៧៣] កាលព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ត្រាស់យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ​ភិក្ខុ​ ១ រូប ក្រាបបង្គំ​ទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដូច្នេះ​ថា បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ប្រមាណ​នៃ​អាយុ​ក្នុង​បទុមន​រក​ តើយូរ​អង្វែងយ៉ាង​ណា​ទៅ​ ។ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ ប្រមាណ​នៃ​អាយុ​ក្នុង​បទុមន​រក​ យូរអង្វែង​ណាស់ ប្រមាណ​នោះ​ បុគ្គល​មិន​ងាយ​នឹង​រាប់​បាន​ថា ប៉ុណ្ណេះឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណោះ​រយឆ្នាំ ប៉ុណ្ណេះ​ពាន់ឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះ​សែនឆ្នាំ​ឡើយ​ ។ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រះអង្គ​អាច​នឹង​ធ្វើ​សេចក្តី​ឧបមា​បាន​ដែរឬ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ តថាគត​អាច​នឹង​ធ្វើ​បាន​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ ​ដូច​រទេះ​សម្រាប់ផ្ទុក​គ្រាប់ល្ង​របស់​អ្នក​ដែនកោសល ​មាន​ចំណុះ ២០ ខារី [រាប់​តាមលំដាប់​យ៉ាង​នេះ​ ៤ នាឡិ​អ្នក​ស្រុក​មគធៈ ជា ១នាឡិ​នៃ​អ្នក​ស្រុក​កោសល, ៤នាឡិ​អ្នក​ស្រុក​កោសល ជា ១អាឡ្ហក, ៤អាឡ្ហក ​គឺ​១៦នាឡិ ជា១ទោណ, ៤ទោណ ​គឺ​៦៤នាឡិ ជា១មានិកា, ៤មានិកា ​គឺ​២៥៦នាឡិ ជា១ខារី ១អម្រែក, ២០ខារី ​គឺ​ ៥១២០នាឡិ ជា១តិសវាហៈ(១រទេះ) ។] ​មាន​បុរសម្នាក់ ​លុះ​កន្លង​ទៅ​ ១ រយឆ្នាំ ១ ពាន់ឆ្នាំ ១ សែនឆ្នាំ ទើបរើស​គ្រាប់ល្ង ម្តង​មួយ​គ្រាប់ ៗ អំពីរទេះ​នោះ​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ រទេះសម្រាប់​ផ្ទុកគ្រាប់ល្ង ​របស់​អ្នក​ដែន​កោសល ចំណុះ ២០ ខារី​នោះ​ ​ដល់​នូវ​ការ​អស់​ទៅ​ដោយ​ព្យាយាម​នេះ​ ឆាប់ជាង​ ឯកាលយូរ​អង្វែង​របស់​អព្វុទន​រក​មួយ​ [ជា​ឈ្មោះ​របស់​ន​រក​១រណ្តៅ ​ដែល​សត្វ​​ត្រូវ​​រងទុក្ខយូរអង្វែង​ រាប់​ដោយ​រយសែន​ពិន្ទុ (ឆ្នាំ) បើរាប់តាម​សំខ្យា ​មាន​ចំនួន ៥៦ពិន្ទុ ទើបជាអព្វុទៈ១ (ប្រហែល ៨កោដិឆ្នាំ) ។ អដ្ឋកថា អភិធាន កច្ចាយនូបត្ថម្ភកៈ (តទ្ធិត) ។] ​មិន​ងាយ​នឹង​ដល់​នូវ​ការ​អស់​បាន​ឡើយ​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ អព្វុទន​រក​ [តាំងអំពី​ត្រឹមអព្វុទៈ​រៀង​ទៅ​ ​យក​២០គុណ ដរាប​ដល់​ន​រក​ឈ្មោះ​បទុម​នោះ​ ។ (បាលីទាំង​អដ្ឋកថា កច្ចាយនូបត្ថម្ភកៈ) ។] ២០ ដង (យូរ) យ៉ាងណា និរព្វុទន​រក​តែ​មួយ​ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ ​និរព្វុទន​រក​ ២០ ដង យូរ​យ៉ាងណា អពពន​រក​តែ​មួយ​ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ អពពន​រក​ ២០ ដង យូរយ៉ាងណា អហហន​រក​តែ​មួយ​ ​ក៏​យូរ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ អហហន​រក​ ២០ ដង (យូរ) យ៉ាងណា អដដន​រក​តែ​មួយ​ ​ក៏​យូរយ៉ាង​នោះ​ដែរ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ អដដន​រក​ ២០ ដង (យូរ) យ៉ាងណា កុមុទន​រក​តែ​មួយ​ ​ក៏​យូរយ៉ាង​នោះ​ដែរ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ កុមុទន​រក​ ២០ ដង (យូរ) យ៉ាងណា សោគន្ធិកន​រក​តែ​មួយ​ ​ក៏​យូរ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ សោគន្ធិកន​រក​ ២០ ដង (យូរ) យ៉ា់ងណា ឧប្បលន​រក​តែ​មួយ​ ​ក៏​យូរ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ ឧប្បលន​រក​ ២០ ដង (យូរ) យ៉ាងណា បុណ្ឌរីកន​រក​តែ​មួយ​ ​ក៏​យូរ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ បុណ្ឌរីកន​រក​ ២០ ដង (យូរ) យ៉ាងណា បទុមន​រក​តែ​មួយ​ ​ក៏​យូរ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ ឯកោកាលិក​ភិក្ខុ​ ចូល​ទៅ​កើត​ក្នុង​បទុមន​រក​ (​នោះ​) ​ព្រោះ​ចង​ចិត្ត​អាឃាត​ ​ក្នុង​សារីបុត្ត ​និង​មោគ្គលា្លន ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់ព្រះពុទ្ធដីការ​នេះ​ ព្រះសុគត​ជាសាស្តា ​លុះ​ទ្រង់​ត្រាស់​ព្រះពុទ្ធដីកា​នេះ​រួច​ហើយ​ ទើប​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ ត​ទៅ​ទៀតថា [៧៤] បុគ្គលពាល ​ពោល​ពាក្យ​ទុព្ភាសិត ​រមែង​កាត់​នូវ​ឫស​គល់​នៃ​ខ្លួន (កុសលមូល) ​ដោយ​ផរុស​វាចាណា វាចា (​នោះ​) ​ដូច​ជា​ដឹង​ចាំង ​កើត​ក្នុង​មាត់​នៃ​បុរស (​នោះ​) ។ ​បុគ្គល​ណា​ សរសើរ​នូវ​បុគ្គល​ដែល​គួរ​និន្ទា ឬនិន្ទា​នូវ​បុគ្គល​ដែល​គួរ​សរសើរ​វិញ​ បុគ្គល​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា​សន្សំ​នូវ​ទោស​កំហុស​ដោយ​មាត់ ​មិន​បាន​នូវ​សេចក្តី​សុខ ​ដោយ​ទោស​កំហុស​នោះ​ទេ ។​ កិរិយា​ចាញ់​ដោយ​ទ្រព្យទាំង​អស់​ ឬជា​មួយ​នឹង​ខ្លួន​ផង​ ​ព្រោះ​ល្បែង​ភ្នាល់ទាំងឡាយ​ណា ការចាញ់​នេះ​ ជាទោស​កំហុស ​មាន​ប្រមាណ​តិច​ទេ ​បុគ្គល​ណា​ ​ធ្វើ​ចិត្ត​ប្រទូស្ត​ក្នុង​ព្រះសុគត ​គឺ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ បច្ចេកពុទ្ធ ពុទ្ធសាវ័ក ការ​ប្រទូស្ត​នេះ​ឯង​ ជាទោស​កំហុសធំជាង ។ បុគ្គលតិះដៀលព្រះអរិយៈ ដំកល់​វាចា​ចិត្ត​លាមក ​រមែង​ចូល​ទៅ​កាន់​បទុមន​រក​ ​អស់​កាល​ណា កាល​នោះ​ កំណត់ ១ សែននិរព្វុទៈ​ ៣៦ ​និង​ ៥ អព្វុទន​រក​ទៀត ។ បុគ្គល​ណា​ ​ពោល​ពាក្យ​មិន​ពិត ឬ​បុគ្គល​ណា​ធ្វើ​ហើយ​ និយាយថា អាត្មាអញ​មិន​ធ្វើ​វិញ​ ​រមែង​ទៅ​ន​រក​ បុគ្គលទាំងពីរ​ពួក​នោះ​ ជាមនុស្ស​មាន​កម្ម​ដ៏​ថោកទាប ​លុះ​លះ​អត្តភាព​នេះ​ទៅ​ ​រមែង​ស្មើគ្នា ​ក្នុង​លោក​ខាង​មុខ ។ បុគ្គល​ណា​ ប្រទូស្តចំពោះជន​ដែល​មិន​ប្រទូស្ត ជាបុរស​បរិសុទ្ធ ​មិន​មាន​កិលេស បាប​រមែង​ត្រឡប់​​ត្រូវ​បុគ្គល​ពាល​នោះ​វិញ​ ​ដូច​ជាធូលី​ដ៏​ល្អិត ​ដែល​បុគ្គល​បាច​ទៅ​កាន់​ទី​ច្រាសខ្យល់ ។ បុគ្គល​ណា​ ប្រកបរឿយ ៗ ​ក្នុង​លោភគុណ (តណ្ហា) បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​មាន​សទ្ធា ​មាន​តែ​សេចក្តី​កំណាញ់​ស្វិតស្វាញ ​មិន​ស្គាល់​ពាក្យ​ឱវាទ ជា​អ្នក​កំណាញ់ ប្រកបរឿយ ៗ ​ក្នុង​បិសុណាវាចា ​រមែង​តិះ​ដៀល​នូវ​បុគ្គល​​ដទៃ​​ដោយ​ពាក្យ​ ។ ម្នាល​អ្នក​មាន​មាត់អាក្រក់ ​ពោល​ពាក្យ​គ្មានពិត ​មិន​ប្រសើរ​ បំផ្លាញ​នូវ​សេចក្តី​ចម្រើន​ ជាមនុស្ស​លាមក ​ធ្វើ​អំពើ​អាក្រក់ ជាបុរស​ថោកទាប បុរស​ឥតបុណ្យ ​មាន​កំណើត​ថោកទាប ​អ្នក​ឯង​ដូច​ជា​សត្វ​ន​រក​ ​អ្នក​កុំ​និយាយ​ច្រើន​ក្នុង​ទី​នេះ​ឡើយ​ ។ ​អ្នក​រោយ​ចុះ​នូវ​ធូលី​លើ​ខ្លួន ដើម្បី​មិន​ជាប្រយោជន៍ ​អ្នក​តិះដៀល​ពួក​សប្បុរស​ ​ធ្វើ​អំពើអាក្រក់ ប្រព្រឹត្ត​ទុច្ចរិតច្រើន​ប្រការ ​អ្នក​នឹង​ទៅ​កាន់ន​រក​ ​អស់​កាល​យូរអង្វែង ។ កម្ម​របស់​សត្វ​នី​មួយ​ ៗ ​មិន​វិនាសទេ ​សត្វ​ជាម្ចាស់ ​រមែង​បាន​នូវ​កម្ម​នោះ​ ​សត្វ​ល្ងង់ខ្លៅ ​អ្នក​ធ្វើ​កម្ម​អាក្រក់ ឃើញ​នូវ​ទុក្ខចំពោះ​ខ្លួន​ក្នុង​លោក​ខាង​មុខ ។ ​អ្នក​ធ្វើ​អំពើ​អាក្រក់ តែងចូល​ទៅ​កាន់​ចម្រូង​ដែក​ដ៏​មុត ជា​ទី​ដែល​នាយនិរយបាល ចាក់​នឹង​ដែកស្រួច ទាំងដុំដែក​មាន​សណ្ឋាន​ប្រហែល​ផ្លែព្នៅ​ដ៏​ក្តៅ សម​គួរ​ដល់​កម្ម​នោះ​ ជាភោជន (​របស់​សត្វ​ទាំង​នោះ​) ។ ​ពួក​នាយ​និរយបាល កាល​នឹង​ពោល​ ​មិន​ពោល​ពាក្យ​ពីរោះ​ឡើយ​ ​មិន​ស្ទុះ​ទៅ​ដោយ​មុខ​រីករាយ​ ​មិន​មែន​ចូល​ទៅ​ឲ្យ​ជា​ទី​ពឹង​បាន​ទេ ​ឲ្យ​ដេក​លើ​កម្រាល​រងើកភ្លើង បញ្ចូល​ទៅ​កាន់​អណ្តាត​ភ្លើង ​ដែល​ឆេះ​សន្ធោសន្ធៅ ។ ​ពួក​នាយ​និរយបាល ព័ទ្ធ​ដោយ​សំណាញ់ វាយ​ដោយ​ញញួរដែក ​ក្នុង​ទី​នោះ​ ​សត្វ​ន​រក​ ​ដើរ​ទៅ​កាន់ន​រក​ (​ឈ្មោះ​ធូមរោរុព) ងងឹត​ឈ្លប់ ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្វាក់ ន​រក​នោះ​ ធំទូលាយ​ដូច​ជាផ្ទៃ​ផែនដី ។ ​មួយ​វិញ​ទៀត ​សត្វ​ន​រក​ ចូល​ទៅ​កាន់​លោហកុម្ភីន​រក​ ​ដែល​មាន​អណ្តាត​ភ្លើង​ឆេះ​សន្ធោសន្ធៅ ជា​សត្វ​លិច​អណ្តែត ៗ ​ឆេះ​នៅ​ក្នុង​លោហកុម្ភី​នោះ​ ​ដែល​មាន​ភ្លើង​ឆេះ​ជុំ​វិញ​ ​អស់​កាល​យូរអង្វែង ។ បុគ្គល​ធ្វើ​កម្មអាក្រក់ តែង​ឆេះ​នៅ​ក្នុង​លោហកុម្ភីន​រក​នោះ​ ច្រឡំ​ដោយ​ខ្ទុះ​ ​និង​ឈាម តើ​ដូច​ម្តេច ​សត្វ​ន​រក​ទៅ​កាន់​ទិសណាៗ សឹងប៉ះពាល់​ដោយ​ខ្ទុះ ​និង​ឈាម ប្រឡូក​ប្រឡាក់ ​ក្នុង​ទិស​នោះ​ ៗ ។ បុគ្គល​ធ្វើ​កម្មអាក្រក់ តែងរង​ផលកម្ម ​ក្នុង​ទឹក​ (ទង់ដែង) ជា​ទី​នៅ​របស់​ដង្កូវ ​ក្នុង​គូថន​រក​នោះ​ តើ​ដូច​ម្តេច ​ទី​ជម្រាល ​គឺ​ច្រាំង អាច​នឹង​ឡើង​ចុះ​បាន​ ពុំ​មាន​ឡើយ​ ​ព្រោះ​ថា រណ្តៅន​រក​ (​នោះ​) ​មាន​អំបែង​ចោតស្មើ​ជុំ​វិញ​ទាំង​អស់​ ។ ​មួយ​វិញ​ទៀត ​សត្វ​ន​រក​ ចូល​ទៅ​កាន់​ព្រៃ​ឈើ ​មាន​ស្លឹក​ជាដាវ​ដ៏​មុត ​មាន​ខ្លួន​មុតជាប់​សព្វ​អន្លើ​ដោយ​ដាវ​នោះ​ នាយ​និរយបាល ​ក៏​ថ្ពក់ទាញ​អណ្តាត​ដោយ​ផ្លែសន្ទូច ​ហើយ​កាប់​សំឡាប់​ហើយ​ សំឡាប់ទៀត ។ តពី​នោះ​ ​សត្វ​ន​រក​ស្ទុះ​ចូល​ទៅ​កាន់ស្ទឹង​ទឹក​ផ្សា (​ទឹក​ក្រុត) ​ដែល​សត្វ​ហែល​ទៅ​បាន​ដោយ​កម្រ ឬ​ស្ទុះ​ចូល​ទៅ​កាន់​មុខកាំបិតកោរ ​មាន​មុខ​ដ៏​មុត ​សត្វ​ល្ងង់ខ្លៅ ជា​អ្នក​ធ្វើ​អំពើលាមក ​លុះ​ធ្វើ​អំពើ​លាមក​ទាំងឡាយ​ហើយ​ ​រមែង​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​ន​រក​នោះ​ ។​ ហ្វូងក្អែកខ្មៅ ហ្វូងឆ្កែ​សម្បុរលឿង សម្បុរ​ពព្រុះ ហ្វូងចចក ហ្វូងត្មាត ហ្វូងតាដក់ ហ្វូងក្អែកស តែងចឹក​ជញ្ជែងស៊ីរូង (​នូវ​សត្វ​ន​រក​) ​ដែល​កំពុង​ស្រែកយំ ​ក្នុង​ន​រក​នោះ​ ។ ជន​អ្នក​ធ្វើ​នូវ​កម្មអាក្រក់ ឃើញ​នូវ​សេចក្តី​ប្រព្រឹត្តណា ​សេចក្តី​ប្រព្រឹត្ត​ក្នុង​ន​រក​នេះ​ ជាការ​លំបាកមែន ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ កាលបើ​មាន​ជីវិតរស់​នៅ​ក្នុង​លោក​នេះ​ នរជន ​គប្បី​ធ្វើ​កិច្ច​កុំ​ប្រមាទ​ឡើយ​ ។ ​ពួក​សត្វ​ណា ចូល​ទៅ​កើត​ក្នុង​បទុមន​រក​ ​អស់​ ១ នហុត (​មួយ​រយសែន​កោដិប្បកោដិ) ​និង​ ៥ កោដិឆ្នាំ​ទៀត ឬ​អស់​ ១២ រយកោដិ​​ដទៃ​ទៀត ​ពួក​សត្វ​ន​រក​ទាំង​នោះ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ រាប់​ហើយ​ដោយ​រទេះល្ង ។ ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ក្នុង​ន​រក​ ​ដែល​លោក​ពោល​ហើយ​ក្នុង​ទី​នេះ​ យូរត្រឹមណា កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ​គប្បី​នៅ​ក្នុង​ន​រក​នោះ​ ​អស់​កាល​យូរត្រឹម​នោះ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ បុគ្គល​គប្បី​រក្សា​វាចា​ចិត្ត​ឲ្យ​ល្អ​ជា​ប្រក្រតី ​ក្នុង​គុណ​ដ៏​ប្រពៃ ​គឺ​សេចក្តី​ស្អាត​ ​និង​សីល​ជា​ទី​ស្រឡាញ់ចុះ ។ ចប់ កោកាលិកសូត្រ ​ទី​១០ ។ === នាឡកសូត្រ ​ទី​១១ === [៧៥] អសិតឥសី សម្រាក​នៅ​ក្នុង​ទិវាវិហារ ​បាន​ឃើញ​នូវ​ពួក​ទេវតា​ជាន់​តាវត្តិង្ស ​មាន​សេចក្តី​សោមនស្ស​រីករាយ​ផង​ ​នូវ​សក្កទេវរាជ ជាធំជាង​ទេវតា​ផង​ ​នូវ​ពួក​ទេវតា​ដែល​ស្លៀក​សំពត់​ស្អាត​ផង​ កាន់​នូវ​សំពត់ ​ហើយ​សរសើរ​ក្រៃពេក ។ ​លុះ​ឃើញ​ទេវតា (ទាំង​នោះ​) ​មាន​ចិត្ត​រីករាយ​ ​មាន​ចិត្ត​ខ្ពស់​ឡើង​ ​ក៏​ធ្វើ​នូវ​សេចក្តី​អើពើ ​សួរ​ដូច្នេះ​ថា ​ពួក​ទេវតា​ក្នុង​ជាន់​តាវត្តិង្ស​នោះ​ ​មាន​សភាព​រីករាយ​ក្រៃពេក ​ព្រោះ​ហេតុអ្វី ​អ្នក​ទាំងឡាយ កាន់​សំពត់ ​ត្រេកអរ ​ព្រោះ​អាស្រ័យ​ហេតុអ្វី ។ (អសិតឥសី ​ដឹង​ថា) ​ក្នុង​វេលា​ណា ​មាន​សង្គ្រាម​ជា​មួយ​ពួក​អសុរ ជ័យ​ជំនះ​មាន​ដល់​ពួក​ទេវតា ​ពួក​អសុរចាញ់ ​ក្នុង​វេលា​នោះ​ ​ពួក​ទេវតា​ក៏​មិន​មាន​ការ​ព្រឺរោម​ប្រាកដ​ដូច្នោះ​ឡើយ​ ​ពួក​ទេវតា​ត្រេកអរ​រីករាយ​ ​ព្រោះ​ឃើញ​នូវ​ហេតុ​ចំឡែក​ដូច​ម្តេច ។ ​ពួក​ទេវតា​ហួច​ផង​ ច្រៀង​ផង​ ប្រគំ​ផង​ ទះដៃ​ទាំងសង​ខាង​ផង​ រាំ​ផង​ ថា នែទេវតា​ទាំងឡាយ ជាបុគ្គល​និរទុក្ខ ​ខ្ញុំ​សួរ​អ្នក​ទាំងឡាយ​ដែល​នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំមេរុ ​គឺ​ជាន់​តាវត្តិង្ស (​នេះ​) ​សូម​អ្នក​ទាំងឡាយ ​បន្ទោបង់​សេចក្តី​សង្ស័យ​របស់​ខ្ញុំ​ដោយ​ឆាប់ ។ (​ពួក​ទេវតា តបថា) ពោធិ​សត្វ​នោះ​ ​ដូច​ជា​កែវ​ដ៏​ប្រសើរ ឥត​មាន​អ្វី​នឹង​ផ្ទឹម​បាន​ ​ទ្រង់​កើត​ក្នុង​ព្រៃ​លុម្ពិនីវ័ន ​ក្នុង​ជនបទ ជាស្រុក​របស់​ពួក​សក្យៈ ​ក្នុង​មនុស្ស​លោក ដើម្បីជា​ប្រយោជន៍ ​និង​សេចក្តី​សុខ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​បាន​ជា​យើង​ខ្ញុំ​មាន​សេចក្តី​ត្រេកអរ ​មាន​សភាព​រីករាយ​ក្រៃពេក ។ ពោធិ​សត្វ​នោះ​ ប្រសើរ​ជាង​សព្វ​សត្វ​ (ទេវតា ​និង​មនុស្ស) ជា​អគ្គបុគ្គល ជានរៈ​អង់អាច ឧត្តម​ជាង​ពួក​សត្វ​ទាំង​អស់​ អាច​ញ៉ាំង​ចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ​ក្នុង​ព្រៃ​ឥសិបតនមិគទាយវ័ន ​ដូច​សត្វ​សីហៈ ជា​សត្វ​មាន​កំឡាំង គ្របសង្កត់​នូវ​ពួក​ម្រឹគ បន្លឺ​សីហនាទ​ដែរ ។ អសិតឥសី​នោះ​ ​លុះ​ឮ​សំឡេង​នោះ​ហើយ​ ទើបចុះ​មក​ដោយ​រួសរាន់ ចូលសំដៅ​ទៅ​កាន់​ព្រះដំណាក់​របស់​ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនៈ ​ក្នុង​កាល​ណោះ ​លុះ​អង្គុយ​នៅ​ក្នុង​ព្រះដំណាក់​ហើយ​ ​ក៏​សួរ​ពួក​សក្យៈ​ដូច្នេះ​ថា ព្រះរាជកុមារ​នៅ​ឯណា អាត្មាភាព ​ត្រូវ​ការចង់​ឃើញ ។ គ្រា​នោះ​ ​ពួក​សក្យៈ​បង្ហាញ​ព្រះរាជ​កុមារ ជា​រាជឱរស ​មាន​សម្បុរ​រុងរឿង​ដូច​មាស ត្រង់មុខ​បាវ​ដែល​ជាង​មាស​អ្នក​ឈ្លាសវៃ ​ឲ្យ​ដី​ហើយ​ថ្មី ៗ ​មាន​សម្បុរ​ស ​ដ៏​រុងរឿង​ដោយ​សិរី ​មាន​សម្បុរ​មិន​ឱនថយ ​ដល់​អសិតឥសី ។ អសិតឥសី ​លុះ​ឃើញ​ព្រះរាជកុមារ​មាន​សម្បុរ​រុងរឿង​ដូច​អណ្តាត​ភ្លើង ​ដូច​ព្រះចន្ទ្រ​ដ៏​រុងរឿង​ក្នុង​កណ្តាល​ហ្វូង​ផ្កា​យ ឋិត​នៅ​ឰ​ដ៏​អាកាស បរិសុទ្ធ​ដូច​ព្រះអាទិត្យ ផុត​អំពី​ពពក រុងរឿង​ក្នុង​សរទរដូវ ​មាន​សេចក្តី​រីករាយ​ ​បាន​នូវ​បីតិធំ​ទូលាយ ។ ​ពួក​ទេវតា​បាំងឆ័ត្រ​ស ​មាន​ឆ្អឹង​ច្រើន ​មាន​មណ្ឌល​មួយ​ពាន់ (សំរេច​អំពី​មាសឆ្អិន) នា​កណ្តាល​អាកាស ចាមរ​ទាំងឡាយ ​មាន​ដង​ជាវិការៈ​នៃ​មាស សំយុងចុះ ​ពួក​ទេវតា​អ្នក​កាន់​ចាមរ ​និង​ឆ័ត្រ​ក៏​មិន​បា្រកដ​ឡើយ​ ។ ជដិល​ជាឥសី​ឈ្មោះ​កណ្ហសិរី ​លុះ​ឃើញ​ព្រះរាជកុមារ​មាន​រស្មី​រុងរឿង​ដូច​ដុំមាស​លើ​កម្រាល​សំពត់​បណ្ឌុកម្ពល ​ដែល​ពួក​ទេវតា​បាំង​ស្វេតឆ័ត្រ​លើ​ព្រះសិរ្ស​ហើយ​ ​ក៏​មាន​ចិត្ត​អណ្តែត​ខ្ពស់​ឡើង​ ​មាន​ចិត្ត​រីករាយ​ ​ហើយ​ទទួល​យក​ (ព្រះរាជកុមារ​នោះ​) ។ តាបស​នោះ​ ជា​អ្នក​ត្រិះរិះ រំពឹង​នូវ​កាល​ជាអនាគត ជា​អ្នក​ចេះចប់​នូវ​មន្ត​សម្រាប់​ស្គាល់​នូវ​លក្ខណៈ ​លុះ​ទទួល​ព្រះរាជកុមារ​ដ៏​ប្រសើរ ​របស់​ពួក​សក្យៈ​ហើយ​ ​មាន​ចិត្ត​រីករាយ​ បញ្ចេញ​សំណើច​ថា ព្រះរាជកុមារ​នេះ​ ប្រសើរ​ឧត្តមជាង​ពួក​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ​គឺ​ទេវតា ​និង​មនុស្ស ។ លំដាប់​នោះ​ កណ្ហសិរី រឭក​ឃើញដំណើរ​របស់​ខ្លួន ​ក៏​មាន​សភាព​មិន​រីករាយ​ ទើបយំ​សម្រក់​ទឹក​ភ្នែក​វិញ​ ​ពួក​សក្យៈ​ឃើញ​ហើយ​ ​ក៏​សួរ​ឥសី ​ដែល​កំពុង​យំថា ​សេចក្តី​អន្តរាយ ​នឹង​មាន​ដល់​ព្រះរាជកុមារ​នៃ​យើង​ឬ ។ ឥសី ​លុះ​ឃើញ​ពួក​សក្យៈ​មិន​រីករាយ​ហើយ​ ទើប​ពោល​ថា អាត្មា​មិន​បាន​រឭក​នូវ​អំពើ​មិន​មែន​ជាប្រយោជន៍​ចំពោះ​ព្រះរាជកុមារ​ឡើយ​ ​មួយ​ទៀត ​សេចក្តី​អន្តរាយ ​នឹង​មិន​មាន​ដល់​ព្រះរាជ​កុមារទេ ព្រះរាជ​កុមារ​នេះ​ ​មិន​ថោក​ថយ​ឡើយ​ ​សូម​អ្នក​ទាំងឡាយ ​មាន​ចិត្ត​រីករាយ​ចុះ ។ ព្រះរាជ​កុមារ​នេះ​ ​នឹង​បាន​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​សម្ពោធិញ្ញាណ​ដ៏​ប្រសើរ ព្រះរាជ​កុមារ​នេះ​ ជា​អ្នក​ឃើញ​នូវ​ព្រះនិព្វាន​ដ៏​បរិសុទ្ធ​ក្រៃលែង ព្រះរាជ​កុមារ​នេះ​ ជា​អ្នក​អនុគ្រោះ​នូវ​ប្រយោជន៍​ដល់​ជន​ច្រើន ​នឹង​ញ៉ាំង​ព្រះធម្មចក្រ ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ព្រហ្មចរិយៈ ​គឺ​សាសនា​របស់​ព្រះរាជកុមារ​នេះ​ ​នឹង​សាយ​ភាយ​ទៅ​ ។ ឯអាយុ​របស់​អាត្មា ​មិន​បាន​តាំង​នៅ​យូរ ​ក្នុង​មនុស្ស​នេះ​ទេ កាល​កិរិយា​របស់​អាត្មា ​នឹង​មាន​ក្នុង​រវាង (​នេះ​) ​ឯង​ អាត្មា​នឹង​មិន​បាន​ស្តាប់​ធម៌​របស់​ព្រះរាជកុមារ​អ្នក​មាន​ព្យាយាម ​មិន​មាន​អ្នក​ណា​ស្មើ​ឡើយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​បាន​ជា​អាត្មាស្តាយ​ក្រោយ ព្រួយ​ចិត្ត​កើត​ទុក្ខ ។ តាបស​អ្នក​មាន​ព្រហ្មចរិយ​ធម៌​នោះ​ ​ញ៉ាំង​បីតិ​ដ៏​ធំទូលាយ ​ឲ្យ​កើត​ឡើង​ដល់​ពួក​សក្យៈ ​ហើយ​ក៏​ចៀស​ចេញ​ អំពី​បរមរាជ​វាំង​ទៅ​ តាបស​នោះ​ ​មាន​សេចក្តី​អនុគ្រោះ​ចំពោះ​ក្មួយ​របស់​ខ្លួន ​ក៏​បបួល​ឲ្យ​កាន់​យក​ធម៌​របស់​មហាបុរស ​អ្នក​មាន​ព្យាយាម ​មិន​មាន​អ្នក​ណាស្មើ ថាបើ​អ្នក​បាន​ឮ​សំឡេងថា ពុទ្ធោ អំពី​សំណាក់​បុគ្គល​ដទៃ​​ហើយ​ (​ត្រូវ​​ដឹង​ថា) មហាបុរស ​ដល់​នូវ​ការ​ត្រាស់​ដឹង​ហើយ​ បើកផ្លូវ​ទៅ​កាន់​ព្រះនិព្វាន​ហើយ​ ​អ្នក​គប្បី​ចូល​ទៅ​សាក​សួរ​លទ្ធិ ​ក្នុង​សំណាក់​នៃ​មហា​បុរស​នោះ​ ​ហើយ​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​នោះ​ចុះ ។ នាឡកកុមារ​នោះ​ ជាបុគ្គល​មាន​បុណ្យ​សន្សំទុក​ហើយ​ ​ដែល​ឥសី​នោះ​ ​មាន​ចិត្ត​ប្រកប​ដោយ​ប្រយោជន៍ ​មិន​ញាប់ញ័រ ឃើញថា ព្រះនិព្វាន​បរិសុទ្ធ​ក្រៃលែង ​ក្នុង​អនាគត ប្រៀនប្រដៅ​ហើយ​ ​ក៏​នៅ​រង់ចាំ​ព្រះជិនស្រី រក្សា​សោតិន្ទ្រិយ ​បួស​ដោយ​ភេទ​នៃ​ខ្លួន​ជាតាបស ។ នាឡកតាបស ​លុះ​ឮ​សំឡេង​គឹកកង (​ដែល​ទេវតា​ទាំងឡាយ ​ធ្វើ​ហើយ​) ​ក្នុង​កាល​ដែល​ព្រះជិនស្រី ​ញ៉ាំង​ចក្រ​ដ៏​ប្រសើរ ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ​ក៏​ទៅ​ (កាន់​ទី​នោះ​) ​លុះ​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ឃើញ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ដូច​ឥសី ​ក៏​មាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា ​បាន​សាក​សួរ​នូវ​មោនេយ្យវត្ត ​គឺ​មគ្គញាណ​ដ៏​ប្រសើរ ​នឹង​ព្រះពុទ្ធ​ជាមុនី​វិសេស តាម​ពាក្យ​ប្រៀន​ប្រដៅ​របស់​អសិតឥសី​ទូន្មាន​ហើយ​ ។ ចប់ វត្ថុកថា ។ [៧៦] នាឡកតាបស ​សួរ​ថា បពិត្រព្រះគោតម ​នេះ​ជា​ពាក្យ​ពិត​របស់​អសិត​តាបស ​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ដឹង​ហើយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សូម​សួរ​ព្រះអង្គ ​អ្នក​ដល់​ត្រើយ​នៃ​ធម៌ទាំង​ពួង កាលបើ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​ហើយ​ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​បា្រប់​នូវ​មោនេយ្យប្បដិបទា ជាវត្ត​ដ៏​ឧត្តម​របស់​អ្នក​បា្រជ្ញ (ដើម្បីជាវត្ត) ​របស់​អ្នក​បួស​ស្វែង​រក​ភិក្ខាចារ (​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ) ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ) ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ តថាគត​នឹង​បញ្ញត្ត​មោនេយ្យប្បដិបទា ​ដែល​ជាវត្ត​ធ្វើ​បាន​ដោយ​កម្រ អត់​ធន់​បាន​ដោយ​កម្រ​ដល់​អ្នក​ បើដូច្នោះ តថាគត​នឹង​សំដែង​មោនេយ្យប្បដិបទា​នោះ​ដល់​អ្នក​ ​ត្រូវ​​អ្នក​ផ្គងព្យាយាម​ឲ្យ​មាំមួន​ចុះ ។ បុគ្គល​​ត្រូវ​​ធ្វើ​ខ្លួន​ឲ្យ​មាន​ភាពស្មើ ចំពោះបុគ្គល​អ្នក​ជេរ ​និង​អ្នក​ថ្វាយបង្គំ ​ក្នុង​ស្រុក បុគ្គល (បើ​គេ​ជេរ) ​ត្រូវ​រក្សា​សេចក្តី​ប្រទូស្ត​ក្នុង​ចិត្ត​ (បើ​គេ​ថ្វាយបង្គំ) ​ត្រូវ​ស្ងប់ ​កុំ​ប៉ោង​តាម​អារម្មណ៍ ។ អារម្មណ៍​ខ្ពស់​ ​និង​ទាប​ទាំងឡាយ (អារម្មណ៍​ល្អ​ ​និង​អាក្រក់) តែងផ្សាយ​ចេញ​មក (កាន់វង់​ចក្ខុជា​ដើម) ឧបមា​ដូច​អណ្តាត​ភ្លើង​ដែល​ឆេះ​ក្នុង​ព្រៃ​ នារី​ទាំងឡាយ តែង​ប្រលោម​នូវ​អ្នក​បា្រជ្ញ នារី​ទាំងឡាយ​នោះ​ ​កុំ​គប្បី​ប្រលោម​អ្នក​បាន​ឡើយ​ ។ បុគ្គល​វៀរ​ហើយ​ចាក​មេថុនធម្ម លះកាម​ដែល​ល្អ​ ​និង​អាក្រក់​ទាំងឡាយ ​កុំ​ទោមនស្ស ​កុំ​ត្រេកអរ ចំពោះ​សត្វ​ដែល​តក់​ស្លុត ​និង​សត្វ​ដែល​មាំមួន (​មិន​តក់ស្លុត) ​ក្នុង​សត្វ​ទាំង​ឡាយ ។ ​គប្បី​ប្រៀប​ខ្លួន​ឯង​ថា អាត្មាអញ​យ៉ាងណា ​សត្វ​ទាំង​ឡាយនុ៎ះ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ​សត្វ​ទាំងឡាយ​នុ៎ះ យ៉ាងណា អាត្មាអញ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ​ហើយ​មិន​​ត្រូវ​​សំឡាប់ ​មិន​​ត្រូវ​ប្រើ​គេ​ឲ្យ​សំឡាប់​ឡើយ​ ។ បុថុជ្ជន ជាប់ចំពាក់​ក្នុង​បច្ច័យណា បុរស​អ្នក​មាន​បញ្ញាចក្ខុ ​ត្រូវ​តែ​លះ​ចោល​នូវ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ផង​ ​នូវ​សេចក្តី​លោភ​ផង​ (​ក្នុង​បច្ច័យ​នោះ​) ​ហើយ​ប្រតិបត្តិ​នូវ​មោនេយ្យប្បដិបទា ​ត្រូវ​តែ​ប្រឆាំង​នូវ​តណ្ហា ​ដែល​បំពេញ​បាន​ដោយ​កម្រ​នេះ​ ។ បុគ្គល​គួរ​មាន​ពោះធូរ ​មាន​អាហារ​កំណត់ ​មាន​ប្រាថ្នា​តិច​ ​មិន​ល្មោភ បុគ្គល​មិន​ឃ្លាន​ដោយ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​សព្វ ៗ កាល ជា​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ​រមែង​រលត់​សេចក្តី​ក្តៅក្រហាយ ​ព្រោះ​កិលេស (​ដោយ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា) ។ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ប្រតិបត្តិ​មោនេយ្យប្បដិបទា​នោះ​ ប្រព្រឹត្ត​នូវ​បិណ្ឌបាត​ចារិកវត្ត​រួច​ហើយ​ ​គប្បី​ប្រញាប់​ចូល​ទៅ​កាន់​ព្រៃ​ហើយ​ ​ចូរ​ឋិត​នៅ​ក្រោម​ម្លប់ឈើ ​រួច​ចូល​ទៅ​កាន់​អាសនៈ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​នោះ​ ​គួរ​ខ្វល់​ខ្វាយ​ក្នុង​ឈាន ​គួរ​ត្រេកអរ​ក្នុង​ព្រៃ​ ​គួរ​ត្រេកអរ​នឹង​ខ្លួន​ឯង​ ​ហើយ​គប្បី​ចម្រើន​ឈាន ក្រោម​ម្លប់ឈើ ។ តអំពី​នោះ​ ​លុះ​កន្លង​រាត្រី​ទៅ​ ​គប្បី​ចូល​ទៅ​កាន់ស្រុក ​មិន​គួរ​ត្រេកអរ​នឹង​ការ​និមន្តន៍​ផង​ ​មិន​គួរ​ទទួល​នូវ​ភោជន​ដែល​គេ​នាំ​ចេញ​អំពី​ស្រុក​ផង​ ។ មុនីចូល​ទៅ​កាន់​ស្រុក ​មិន​គួរ​ត្រាច់​ទៅ​ដោយ​ការ​រួសរាន់ ​ក្នុង​ត្រកូល​ទាំងឡាយ​ឡើយ​ ​គួរ​ជា​អ្នក​កាត់​បង់​នូវ​កថា (​ពាក្យ​ពោល​) ​មិន​គួរ​ពោល​ពាក្យ​ផ្សែផ្សំ ស្វែង​រក​ស៊ី​ឡើយ​ ។ មុនី​នោះ​ ជា​តាទិបុគ្គល ​ដោយ​ហេតុទាំងពីរ​ប្រការ​ ​គឺ​អាត្មាអញ​បាន​នេះ​ ជាការ​ប្រពៃ អាត្មាអញ​មិន​បាន​ ​ក៏​ជា​ការ​ល្អ​ ​ហើយ​ក៏​ចូល​ទៅ​កាន់​ត្រកូល ​ដូច​អ្នក​រក​ផ្លែឈើ ចូល​ទៅ​កាន់ឈើ ។ មុនី ​មាន​បាត្រ​ក្នុង​ដៃ​ត្រាច់​ទៅ​ ​មិន​គ សន្មតថា ​ដូច​គ ​មិន​គួរ​ពេបជ្រាយ​នឹង​ទាន​ដែល​មាន​ប្រមាណ​តិច​ ​មិន​គួរ​មើលងាយ​នូវ​បុគ្គល​អ្នក​ឲ្យ​ទាន ។ ឯបដិបទា​ដែល​ខ្ពស់​ ​និង​ទាប សមណៈ​បាន​ប្រកាស​ហើយ​ ធម្មតា ព្រះអរិយបុគ្គល ​មិន​ដែល​ទៅ​កាន់ត្រើយ​ខាង​នាយ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន​ដល់​ពីរ​ដង​ឡើយ​ ព្រះនិព្វាន​នេះ​ ​មិន​គួរ​បាន​ដោយ​គុណតែ​មួយ​ទេ ។ ​ភិក្ខុ​ណា ​មិន​មាន​តណ្ហា ​សេចក្តី​ក្រហល់​ក្រហាយ ​នឹង​មិន​មាន​ដល់​ភិក្ខុ​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​ខ្សែ​កិលេស​កាត់​ហើយ​ ​អ្នក​លះ​ចោល​នូវ​កិច្ច​តូច ​និង​កិច្ច​ធំ​ហើយ​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ) ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ តថាគត​នឹង​បញ្ញត្ត​នូវ​មោនេយ្យប្បដិបទា​ដល់​អ្នក​ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​មោនេយ្យប្បដិបទា ​គប្បី​ប្រៀបធៀប​ខ្លួន​ដូច​មុខកាំបិត​កោរ ​គប្បី​ទល់ពិតាន​ដោយ​អណ្តាត ​ហើយ​សង្រួម​ផ្ទៃ (​ដោយ​ការ​មិន​សេព​បច្ច័យ​ដែល​កើត​ឡើង​ដោយ​ផ្លូវសៅហ្មង) ។ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​មិន​មាន​ចិត្ត​ខ្ជិល​ផង​ ​កុំ​គិត​ច្រើន​ផង​ ជា​អ្នក​មិន​មាន​កិលេស​ផង​ ​មិន​អាស្រ័យ​តណ្ហា​ផង​ ​មាន​សាសន​ព្រហ្មចរិយៈ​ជា​ខាង​មុខ​ផង​ ​គួរ​សិក្សា​បម្រុង​នឹង​សេព​នូវ​អាសនៈ​ស្ងាត់ម្នាក់​ឯង​ផង​ បម្រុង​សេពអារម្មណ៍ ​ដែល​សមណៈ​គប្បី​ចូល​ទៅ​ជិត​ផង​ ​អ្នក​ជា​បុគ្គល​ម្នាក់​ឯង​ ទាំងត្រេកអរ​នូវ​មោនេយ្យប្បដិបទា ជាចំណែក​មួយ​ ​ដែល​តថាគត​សំដែង​ហើយ​ដោយ​ពិត ។ (​អ្នក​នឹង​ល្បីឮខ្ចរខ្ចាយ​ទៅ​ក្នុង​ទិសទាំង ១០ ​ក្នុង​កាល​ជា​ខាង​ក្រោយ) ​អ្នក​ឮ​សំឡេងល្បី (អំពី​សំណាក់) ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ជា​អ្នក​មាន​ឈាន លះបង់កាម ​គប្បី​ធ្វើ​ដោយ​ក្រៃលែង​នូវ​ហិរិ​ផង​ ​នូវ​សទ្ធា​ផង​ ​ក្នុង​កាល​នោះ​ ទើប​ឈ្មោះ​ថា​ជា​សាវ័ក​របស់​តថាគត ។ ​អ្នក​​ត្រូវ​​ដឹង​បរិយាយ​នោះ​ ​ដោយ​សេចក្តី​ឧបមា ​ដោយ​ទន្លេ​ទាំងឡាយ (​ត្រូវ​​ដឹង​បរិយាយ​ផ្សេងទៀត) ចំពោះ​បឹង ​និង​ស្ទឹង​ទាំងឡាយថា ស្ទឹងតូច​ទាំង​ឡាយ តែង​ធ្វើ​សំឡេង​ហូរ​ទៅ​ ឯស្ទឹងធំ តែងហូរ​ទៅ​ស្ងៀម ៗ ។ ​ទឹក​ណា ​ដែល​កន្លះ ​ទឹក​នោះ​ តែងឮសូរ ​ទឹក​ណា ​ដែល​ពេញ ​ទឹក​នោះ​តែងស្ងប់ ជនពាល​មាន​ឧបមា​ដូច​ទឹក​កន្លះក្អម ជន​បណ្ឌិត​ ​មាន​ឧបមា​ដូច​អន្លង់​ទឹក​ដ៏​ពេញ ។ សមណៈ ​គឺ​ព្រះពុទ្ធ តែង​សំដែង​នូវ​ធម៌​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ប្រយោជន៍​ដ៏​ច្រើន សមណៈ​នោះ​ ជ្រាបប្រាកដ ទើប​សំដែង​នូវ​ធម៌ សមណៈ​នោះ​ ជ្រាបប្រាកដ ទើបសំដែង​ដោយ​ច្រើន ។ ​មួយ​ទៀត មុនីណា ជ្រាបប្រាកដ​នូវ​ធម៌ ​មាន​ចិត្ត​សង្រួម​ហើយ​ ជ្រាបប្រាកដ​នូវ​ធម៌ ​មិន​និយាយ​ច្រើន មុនី​នោះ​ ​គួរ​ដល់​មោនេយ្យប្បដិបទា មុនី​នោះ​ ​បាន​ដល់​នូវ​អរហត្តមគ្គញ្ញាណ ។ ចប់ នាឡកសូត្រ ​ទី​១១ ។ === ទ្វយតានុបស្សនាសូត្រ ​ទី​១២ === [៧៧] ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មកយ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​ក្នុង​បុព្វារាម មិគារមាតុ​ប្រាសាទ ជិតក្រុង​សាវត្ថី ។ សម័យ​នោះ​ឯង​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​មាន​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ចោមរោម គង់​ក្នុង​ទី​វាល​ នារាត្រី​ពេញបូណ៌មី ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ឧបោសថ​ទី​ ១៥ ​នោះ​ ។ គ្រា​នោះ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ឈ្មៀង​មើល​នូវ​ភិក្ខុ​សង្ឃ ​ដែល​ស្ងៀមស្ងាត់ ​ហើយ​ទ្រង់​ហៅ​ពួក​ភិក្ខុ​ថា ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ កុសលធម៌​ទាំងឡាយ​ណា ជា​អរិយធម៌ ជា​និយ្យានិកធម៌ ជាធម៌​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សម្ពោធិញ្ញាណ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ប្រសិនបើ ​មាន​គេ​សួរ​អ្នក​ទាំងឡាយ​ថា '''“ប្រយោជន៍អ្វី​ដល់​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ក្នុង​កិរិយា​ស្តាប់​នូវ​កុសលធម៌​ទាំងឡាយ​នោះ​ ​ដែល​ជា​អរិយធម៌ ជា​និយ្យានិកធម៌ ជាធម៌​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សម្ពោធិញ្ញាណ”''' ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​អ្នក​រាល់គ្នា ​គួរ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ ​ទៅ​នឹង​ជន​ទាំង​នោះ​វិញ​ថា '''“ប្រយោជន៍​ដើម្បី​ដឹង​តាមពិត​នូវ​សភាព​នៃ​ធម៌​ជាគូ​នឹង​គ្នា ជាកំណត់ ​អ្នក​រាល់​គ្នា​ពោល​នូវ​សភាព​នៃ​ធម៌​ដែល​គូ​នឹង​គ្នា”'''​ តើ​ដូច​ម្តេច (​គប្បី​ពោល​) ថា ​នេះ​ជាទុក្ខ ​នេះ​ជា​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​កើត​ទុក្ខ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា ​ទី​ ១ ​នេះ​ជា​ទី​រំលត់​ទុក្ខ ​នេះ​ជា​បដិបទា​ទៅ​កាន់​ទី​រំលត់​ទុក្ខ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា ​ទី​ ២ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ កាលបើ​ភិក្ខុ​ពិចារណា​ឃើញ​រឿយ ៗ ​នូវ​សភាព​នៃ​ធម៌ជា​គូ​នឹង​គ្នា ​ដោយ​ប្រពៃ​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ជា​អ្នក​មិន​ប្រមាទ ​មាន​ព្យាយាម​ជាគ្រឿងដុត​កំដៅ​កិលេស ​មាន​ចិត្ត​បញ្ជូន​ទៅ​កាន់​ព្រះនិព្វាន បណ្តាផល​ទាំងពីរ​ប្រការ ផលណា​មួយ​នឹង​ប្រាកដ ​គឺ​នឹង​បាន​នូវ​អរហត្ត​ផល ​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន ឬ​មួយ​បើ​ខន្ធ​ដ៏​សេស ​ដែល​គប្បី​កើត​ត​ទៅ​ទៀត​នៅ​មាន​ ​នឹង​បាន​ដល់​នូវ​អនាគាមិផល ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ពាក្យ​នេះ​ ​លុះ​ព្រះសុគត ជាសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​ពាក្យ​នេះ​ហើយ​ ទើប​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ ត​ទៅ​ទៀតថា [៧៨] ​'''“ពួក​ជនណា ​មិន​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ទុក្ខ ទាំង​នូវ​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​កើត​ទុក្ខ ​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ជា​ទី​រំលត់ទុក្ខ ​មិន​សេសសល់​ដោយ​សព្វ​គ្រប់ ទាំង​មិន​ដឹង​នូវ​ផ្លូវ​ទៅ​កាន់​ទី​រម្ងាប់ទុក្ខ​នោះ​ ​ពួក​ជន​នោះ​ សាបសូន្យ​ហើយ​ ​ចាក​ចេតោវិមុត្តិ ​និង​បញ្ញាវិមុត្តិ ​ពួក​ជន​នោះ​ ​មិន​គួរ​ដើម្បី​នឹង​ធ្វើ​នូវ​ព្រះនិព្វាន ជា​ទី​បំផុត​នៃ​វដ្តទុក្ខ​បាន​ ​ពួក​ជន​នោះ​ ចូល​ទៅ​កាន់ជាតិ ​និង​ជរា​តែម្យ៉ាង ។ ​ពួក​ជនណា ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ទុក្ខ ​នូវ​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​កើត​ទុក្ខ ​នូវ​ព្រះនិព្វាន ជា​ទី​រំលត់ទុក្ខ ឥត​សេសសល់ ​ដោយ​សព្វ​គ្រប់ ទាំង​ដឹង​ច្បាស់​នូវ'''​'''ផ្លូវ​ដែល​ទៅ​កាន់​ទី​រម្ងាប់ទុក្ខ​នោះ​ ​ពួក​ជន​នោះ​ បរិបូណ៌​ដោយ​ចេតាវិមុត្តិ ​និង​បញ្ញាវិមុត្តិ​ ​ពួក​ជន​នោះ​ ទើប​គួរ​នឹង​ធ្វើ​នូវ​ព្រះនិព្វាន ជា​ទី​បំផុត​នៃ​វដ្តទុក្ខ​បាន​ ​ពួក​ជន​នោះ​ ​មិន​ចូល​ទៅ​កាន់ជាតិ ​និង​ជរា​ឡើយ​ ។”''' [៧៩] ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ប្រសិនបើ​គេ​សួរ​ថា​ ការ​ពិចារណា​នូវ​សភាព​នៃ​ធម៌​ដែល​ជាគូ​នឹង​គ្នា​ដោយ​ប្រពៃ ​ដោយ​បរិយាយ​​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរ​ឬ? ​អ្នក​រាល់គ្នា​គួរ​ប្រាប់ថា​ ​មាន​ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច (​ត្រូវ​ប្រាប់ថា) ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​ឧបធិ​ជា​បច្ច័យ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ១ ​មួយ​ទៀត ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់​ដោយ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​មិន​សេសសល់​នៃ​ពួក​ឧបធិធម៌ ​គឺ​កម្ម ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា ​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញ​នូវ​សភាព​នៃ​ធម៌ ​ដែល​ជា​គូ​នឹង​គ្នា ​ដោយ​ប្រពៃ​យ៉ាង​នេះ​ ។បេ។ ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ​ដទៃ​ ត​ទៅ​ទៀតថា ទុក្ខទាំងឡាយ ​រមែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​មាន​ឧបធិ (កម្ម) ជាបច្ច័យ ​ពួក​សត្វ​ណានី​មួយ​ក្នុង​លោក ​មាន​រូប​ច្រើនប្រការ (​រមែង​ទទួល​នូវ​ទុក្ខ​នោះ​) បុគ្គល​ពាលណា ​មិន​ស្គាល់​ច្បាស់ ​ហើយ​ធ្វើ​នូវ​ឧបធិ បុគ្គលពាល (​នោះ​) តែង​បាន​នូវ​ទុក្ខរឿយ ៗ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ពិចារណា​ឃើញ​នូវ​ឧបធិ ជាហេតុ​ឲ្យ​កើត​ទុក្ខ កាលស្គាល់​ច្បាស់ ​មិន​គប្បី​ធ្វើ​នូវ​ឧបធិ​ឡើយ​ ។ [៨០] ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ប្រសិនបើ​មាន​គេ​សួរ​ថា ការ​ពិចារណា​នូវ​សភាព​នៃ​ធម៌ ​ដែល​ជា​គូ​នឹង​គ្នា​ដោយ​ប្រពៃ ​ដោយ​បរិយាយ​​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរ​ឬ ​អ្នក​រាល់​គ្នា ​គប្បី​តបថា ​មាន​ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច (​ត្រូវ​ប្រាប់​ថា) ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​អវិជ្ជា​ជាបច្ច័យ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ១ ​មួយ​ទៀត ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់​ដោយ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​មិន​មាន​សេសសល់​នៃ​អវិជ្ជា ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​ពិចារណា​ឃើញ​នូវ​សភាព​នៃ​ធម៌ ​ដែល​ជា​គូ​នឹង​គ្នា​ដោយ​ប្រពៃយ៉ាង​នេះ​ ។បេ។​ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ​ដទៃ​ ត​ទៅ​ទៀត​ថា ពួក​សត្វ​ ​រមែង​ទៅ​កាន់ជាតិមរណៈ​ ​និង​ការអន្ទោល​ទៅ​ក្នុង​ភព​ថ្មីរឿយ ៗ (​ដោយ​អវិជ្ជាគតិ​ណា) អវិជ្ជាគតិ​នោះ​ ​មិន​ដឹង​នូវ​សភាព​ជាមនុស្ស​នេះ​ផង​ ​និង​ភាព​នៃ​និកាយ​​ដទៃ​​ផង​ ។​ ការអន្ទោល​ទៅ​ (​ក្នុង​ភព) ​អស់​កាល​ដ៏​វែង​នេះ​ ​ក៏​ព្រោះ​តែអវិជ្ជា ​គឺ​មោហៈ​ធំ​នេះ​ឯង​ ​ពួក​សត្វ​ណា ​ដែល​មាន​វិជ្ជាគតិ ​ពួក​សត្វ​នោះ​ ​រមែង​មិន​ទៅ​កាន់ភព​ថ្មី​ទៀត​ឡើយ​ ។ [៨១] ​ដោយ​បរិយាយ ​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរឬ ។បេ។ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច (​ត្រូវ​ប្រាប់ថា) ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​សង្ខារ​ជាបច្ច័យ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា ​ទី​ ១ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់​ដោយ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​មិន​មាន​សេសសល់​នៃ​សង្ខារ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញ​នូវ​សភាព​នៃ​ធម៌​ដែល​ជាគូ​នឹង​គ្នា​ដោយ​ប្រពៃយ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។បេ។ ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ​​ដទៃ​ ត​ទៅ​ទៀតថា ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​សង្ខារ​ជាបច្ច័យ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់​ទៅ​នៃ​សង្ខារ​ទាំងឡាយ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ ជ្រាប​នូវ​ទោសនុ៎ះថា​ ទុក្ខ​កើត​ឡើង​ព្រោះ​សង្ខារ​ជាបច្ច័យ ​ព្រោះ​រម្ងាប់​នូវ​សង្ខារ​ទាំងពួង ​ព្រោះ​រំលត់​ទៅ​នៃ​កាមសញ្ញា​ជាដើម​បាន​ ​ព្រោះ​ជ្រាប​នូវ​កងទុក្ខ​នុ៎ះ តាមពិត ។ ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​អ្នក​ដល់​នូវ​វេទ ឃើញ​ដោយ​ប្រពៃ ជ្រាប​ដោយ​ប្រពៃ គ្របសង្កត់​នូវ​មារសំយោគ ​គឺ​វដ្តៈ​ក្នុង​ភូមិ​ទាំង ៣ ​ហើយ​ ​រមែង​មិន​ត្រឡប់មក​កាន់ភពថ្មី​ទៀត​ឡើយ​ ។ [៨២] ​ដោយ​បរិយាយ​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរឬ ។បេ។ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច (​ត្រូវ​​ប្រាប់ថា​) ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ព្រោះ​វិញ្ញាណ​ជាបច្ច័យ​ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា ​ទី​ ១ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់ ​ដោយ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​មិន​មាន​សេសសល់​នៃ​វិញ្ញាណ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញរឿយ ៗ ​នូវ​សភាព​នៃ​ធម៌ ​ដែល​ជាគូ​នឹង​គ្នា ​ដោយ​ប្រពៃ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។បេ។ ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ​​ដទៃ​ ត​ទៅ​ទៀតថា ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​វិញ្ញាណ​ជាបច្ច័យ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់វិញ្ញាណ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ដឹង​នូវ​ទោស​នេះ​ថា ទុក្ខ (​កើត​ឡើង​) ​ព្រោះ​វិញ្ញាណ​ជាបច្ច័យ ​ភិក្ខុ​មិន​មាន​តណ្ហា ​បាន​បរិនិព្វាន ​ព្រោះ​រម្ងាប់​បង់​នូវ​វិញ្ញាណ ។ [៨៣] ​ដោយ​បរិយាយ​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរឬ ។បេ។ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច (​ត្រូវ​បា្រប់ថា) ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​ផស្សៈ​ជាបច្ច័យ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ១ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់​ដោយ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​មិន​មាន​សេសសល់​នៃ​ផស្សៈ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញ​រឿយ ៗ ​នូវ​សភាព​ធម៌​ដែល​ជាគូ​នឹង​គ្នា​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។បេ។ ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់គាថា​ព័ន្ធ​ដទៃ​ ត​ទៅ​ទៀតថា ការ​អស់​សំយោជនៈ ជាធម៌ឃ្វាង​របស់​ពួក​ជនទាំង​នោះ​ដែល​មាន​ផស្សៈ​គ្របសង្កត់​ហើយ​ ប្រព្រឹត្ត​តាមខ្សែ​តណ្ហា​ក្នុង​ភព ជា​អ្នក​ប្រតិបត្តិ​តាមផ្លូវខុស ។ ​ពួក​ជនណា កំណត់​ដឹង​នូវ​ផស្សៈ ត្រេកអរ​ក្នុង​ព្រះនិព្វាន ជា​ទី​រម្ងាប់ (សង្ខារ​ទាំងពួង) ​ដោយ​បញ្ញា ​ពួក​ជន​នោះ​ ​មិន​មាន​តណ្ហា ​រមែង​បរិនិព្វាន ​ព្រោះ​រំលត់​បង់​នូវ​ផស្សៈ ។ [៨៤] ​ដោយ​បរិយាយ​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរឬ ។បេ។ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច (​ត្រូវ​បា្រប់ថា) ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ព្រោះ​វេទនា​ជាបច្ច័យ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ១ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់​ដោយ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​មិន​មាន​សេសសល់​នៃ​វេទនា ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញរឿយ ៗ​ ​នូវ​សភាពធម៌​ដែល​ជាគូ​នឹង​គ្នា ​ដោយ​ប្រពៃយ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។បេ។ ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ​ដទៃ​ ត​ទៅ​ទៀតថា អ្នក​ប្រាជ្ញជា្របថា ​ធម្មជាតិ​នី​មួយ​ ទោះបី​ជាសុខ ឬជាទុក្ខ ព្រមទាំង​មិន​ទុក្ខ​មិន​សុខ ​ដែល​មាន​ខាង​ក្នុង​ក្តី​ ​ខាង​ក្រៅ​ក្តី​ ​ដែល​សត្វ​ទទួល​ហើយ​ ​ធម្មជាតិ​នុ៎ះ សុទ្ធតែ​ជាទុក្ខ ​បាន​ពាល់​​ត្រូវ​ សម្រេច​នូវ​ធម៌​សម្រាប់វិនាស ​និង​ធម៌​សម្រាប់​ទ្រុឌទ្រោម​ (​ដោយ​ឧទយពយញ្ញាណ) ឃើញ​នូវ​ការសូន្យ​ទៅ​ ​ដឹង​ច្បាស់​វេទនា​នោះ​ ​ដោយ​ប្រការដូច្នេះ ។ ​ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​អស់​ទៅ​នៃ​វេទនា​ទាំងឡាយ ។ [៨៥] ​ដោយ​បរិយាយ ​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរឬ ។បេ។ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច (ត្រូ​វ​ប្រាប់​ថា) ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​តណ្ហា​ជាបច្ច័យ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ១ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់​ដោយ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​មិន​មាន​សេស​សល់​នៃ​តណ្ហា ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា ​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញរឿយ ៗ ​នូវ​សភាព​ធម៌ ​ដែល​ជា​គូ​នឹង​គ្នា ​ដោយ​ប្រពៃ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។បេ។ ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ​ដទៃ​ ត​ទៅ​ទៀតថា បុរស​ដែល​មាន​តណ្ហាជាគំរប់ពីរ (​នឹង​ខ្លួន) ​រមែង​អន្ទោល​ទៅ​កាន់​អត្តភាព​នេះ​ ​និង​អត្តភាព​​ដទៃ​ ​អស់​កាល​យូរអង្វែង ​មិន​ងាយ​នឹង​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​សង្សារ​បាន​ឡើយ​ ។ ​ភិក្ខុ​លុះ​ដឹង​ទោស​នៃ​តណ្ហានុ៎ះ​ដ៏​ជា​ហេតុ​ឲ្យ​កើត​ទុក្ខ ​គប្បី​ជា​អ្នក​ប្រាស​ចាក​តណ្ហា ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រកាន់ ​មាន​សតិ​វៀរ​ចេញ​ (​ចាក​តណ្ហា ឧបាទាន) ។ [៨៦] ​ដោយ​បរិយាយ​​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរឬ ។បេ។ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច (​ត្រូវ​​ប្រាប់​ថា) ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​ឧបាទាន​ជាបច្ច័យ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ១ ការ​កើត​ឡើត​នៃ​ទុក្ខ ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់​ដោយ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​មិន​សេសសល់​នៃ​ឧបាទាន ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញរឿយ ៗ ​នូវ​សភាពធម៌ ​ដែល​ជាគូ​នឹង​គ្នា ​ដោយ​ប្រពៃ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។បេ។ ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ​ដទៃ​ ត​ទៅ​ទៀតថា ភព​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​ឧបាទាន​ជាបច្ច័យ ​សត្វ​ដែល​កើត​ហើយ​ ​រមែង​បាន​នូវ​ទុក្ខ មរណៈ​ក៏​កើត​មាន​ដល់​សត្វ​ដែល​កើត​ហើយ​ដែរ ​នេះ​ជា​សភាវៈ ​កើត​ឡើង​ព្រម​នៃ​ទុក្ខ ។ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ​មិន​ត្រឡប់​មកកាន់​ភពថ្មី​វិញ​ទៀត ​ព្រោះ​អស់​ឧបាទាន ​ព្រោះ​ដឹង​​ត្រូវ​ ​ព្រោះ​ជា្រប​ច្បាស់​នូវ​ព្រះនិពា្វន ជា​ទី​អស់​ទៅ​នៃ​ជាតិ ។ [៨៧] ​ដោយ​បរិយាយ​​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរឬ ។បេ។ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច (​ត្រូវ​ប្រាប់​ថា) ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ព្រោះ​ព្យាយាម (​ដ៏​សម្បយុត្ត​ដោយ​កម្ម) ជា​បច្ច័យ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ១ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់​ដោយ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​មិន​មាន​សេសសល់​នៃ​ព្យាយាម ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញរឿយ ៗ ​នូវ​សភាពធម៌​ដែល​ជា​គូ​នឹង​គ្នា ​ដោយ​ប្រពៃ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។បេ។ ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ​ដទៃ​ ត​ទៅ​ទៀតថា ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​ព្យាយាម​ជាបច្ច័យ ​ការ​មិន​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ ​ព្រោះ​រលត់​នូវ​ព្យាយាម ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ជ្រាប​នូវ​ទោស​នុ៎ះថា ទុក្ខ​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​ព្យាយាម​ជាបច្ច័យ ​ហើយ​ក៏​លះ​ចោល​នូវ​ព្យាយាម​ទាំងពួង​ចេញ​ កាល​ភិក្ខុ​ជឿស៊ប់​ក្នុង​ព្រះនិព្វាន ជាដែន​មិន​មាន​ព្យាយាម ​បាន​ផ្តាច់ផ្តិល​នូវ​តណ្ហា​ក្នុង​ភព ​មាន​ចិត្ត​ស្ងប់រម្ងាប់​ហើយ​ ការអន្ទោល​ទៅ​កាន់ជាតិ​ក៏​អស់​រលីង ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​មិន​មាន​ភពថ្មី​ទៀត​ឡើយ​ ។ [៨៨] ​ដោយ​បរិយាយ​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរឬ ។​បេ ។ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច (​ត្រូវ​​បា្រប់​ថា) ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ព្រោះ​អាហារ​ជាបច្ច័យ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា ​ទី​ ១ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់​ដោយ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​មិន​មាន​សេសសល់​នៃ​អាហារ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា ​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញរឿយ ៗ ​នូវ​សភាពធម៌​ដែល​ជាគូ​នឹង​គ្នា ​ដោយ​ប្រពៃ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។បេ។ ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ​ដទៃ​ ត​ទៅ​ទៀតថា ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​អាហារ​ជាបច្ច័យ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់​អាហារ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​លុះ​ជា្រប​នូវ​ទោសនុ៎ះថា ទុក្ខ (​កើត​ឡើង​) ​ព្រោះ​អាហារ​ជាបច្ច័យ​ ​ហើយ​មិន​អាស្រ័យ​នូវ​អាហារ​ទាំងពួង ​ព្រោះ​កំណត់​ដឹង​នូវ​អាហារ​ទាំងពួង ជា​អ្នក​ពិចារណា​ហើយ​ ទើបសេព (បច្ច័យ ៤) តាំង​នៅ​ក្នុង​សច្ចធម៌ ​មិន​ដល់​នូវ​ការរាប់ (​ថា​ជា​មនុស្ស ឬទេវតា) ​ព្រោះ​ជ្រាប​ច្បាស់​ដោយ​ប្រពៃ​នូវ​ព្រះនិព្វាន ជាដែន​មិន​មាន​រោគ ​ព្រោះ​អស់​នៃ​អាសវៈ​ទាំងឡាយ ។ [៨៩] ​ដោយ​បរិយាយ​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរឬ ។បេ។ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច (​ត្រូវ​ប្រាប់ថា) ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​ធម៌​ជាគ្រឿង​ញាប់ញ័រ​ជាបច្ច័យ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ ​ទី​ ១ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់​ដោយ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​មិន​មាន​សេសសល់​នៃ​ធម៌​ជាគ្រឿង​ញាប់ញ័រ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញរឿយ ៗ ​នូវ​សភាពធម៌​ដែល​ជាគូ​នឹង​គ្នា ​ដោយ​ប្រពៃ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។បេ។ ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ​​ដទៃ​ ត​ទៅ​ទៀតថា ទុក្ខនី​មួយ​ទាំង​អស់​ តែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​សេចក្តី​ញាប់ញ័រ​ជាបច្ច័យ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ​មិន​មាន​ ​ព្រោះ​រលត់​នៃ​សេចក្តី​ញាប់ញ័រ ។ ​ភិក្ខុ​ដឹង​នូវ​ទោស​នុ៎ះថា ទុក្ខ (​កើត​ឡើង​) ​ព្រោះ​សេចក្តី​ញាប់ញ័រ​ជាបច្ច័យ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ភិក្ខុ​គប្បី​លះបង់តណ្ហា រំលត់សង្ខារ​ទាំងឡាយ ជា​អ្នក​មិន​មាន​តណ្ហា ​មិន​មាន​ឧបាទាន វៀរស្រឡះ​ចាក​សេចក្តី​ញាប់ញ័រ​នោះ​ ។ [៩០] ​ដោយ​បរិយាយ​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរឬ ។បេ។​ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច (​ត្រូវ​ប្រាប់ថា) សភាព​ញ័ររន្ធត់ តែង​មាន​ដល់​បុគ្គល​ដែល​អាស្រ័យ (តណ្ហា មានះ ទិដ្ឋិ) ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា ​ទី​ ១ បុគ្គល​ដែល​មិន​អាស្រ័យ (តណ្ហា មានះ ទិដ្ឋិ) ​រមែង​មិន​រន្ធត់​ឡើយ​ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញរឿយ ៗ ​នូវ​សភាព​ធម៌​ដែល​ជាគូ​នឹង​គ្នា​ដោយ​ប្រពៃ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។បេ។ ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ​ដទៃ​ ត​ទៅ​ទៀតថា បុគ្គល​មិន​អាស្រ័យ (តណ្ហា មានះ ទិដ្ឋិ) ​រមែង​មិន​រន្ធត់ បុគ្គល​អ្នក​អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រកាន់ ​រមែង​មិន​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​នូវ​ការ​អន្ទោល​ទៅ​កាន់​អត្តភាព​នេះ​ ​និង​អត្តភាព​​ដទៃ​ ។ ​ភិក្ខុ​ដឹង​នូវ​ទោស​នុ៎ះ​ថា​ជា​ភ័យធំ ​ព្រោះ​ការ​អាស្រ័យ (តណ្ហា មានះ ទិដ្ឋិ) ​គប្បី​ជា​បុគ្គល​មិន​អាស្រ័យ (តណ្ហា មានះ ទិដ្ឋិ) ​មិន​មាន​ឧបាទាន ​មាន​សតិ​វៀរស្រឡះ ។ [៩១] ​ដោយ​បរិយាយ​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរឬ ។បេ។ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​ពួក​អរូប​ល្អិត​ជាង​ពួក​រូប ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា ​ទី​ ១ ព្រះនិព្វាន​ជាធម៌ល្អិតជាង​ពួក​អរូប ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា ​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញរឿយ ៗ ​នូវ​សភាព​ធម៌ ​ដែល​ជាគូ​នឹង​គ្នា ​ដោយ​ប្រពៃ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។បេ។ ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ​ដទៃ​ ត​ទៅ​ទៀតថា ពួក​សត្វ​ណា តាំង​នៅ​ក្នុង​រូបភព​ក្តី​ ​ពួក​សត្វ​ណា តាំង​នៅ​ក្នុង​អរូបភព​ក្តី​ ​ពួក​សត្វ​ទាំង​នោះ​ ​មិន​ស្គាល់​ច្បាស់​នូវ​ព្រះនិព្វាន ជា​អ្នក​ត្រឡប់​មកកាន់​ភពថ្មីទៀត ​មួយ​ទៀត ​ពួក​ជនណា កំណត់​ដឹង​ក្នុង​រូប ឋិត​នៅ​ក្នុង​អរូប ​មាន​ចិត្ត​ជឿស៊ប់​ក្នុង​ព្រះនិព្វាន ជន​ទាំង​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា ​មាន​មច្ចុសាបសូន្យ​ហើយ​ ។ [៩២] ​ដោយ​បរិយាយ​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរឬ ។បេ។ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ នាម ​និង​រូបណា ​ដែល​លោក ព្រមទាំង​ទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ព​ពួក​សត្វ​ ព្រមទាំង​សមណព្រាហ្មណ៍ ទាំង​មនុស្សជា​សម្មតិទេព ​និង​មនុស្ស​ដ៏​សេស ពិនិត្យ​ឃើញថា ​នេះ​ជា​របស់​ពិត តែនាម ​និង​រូប​នោះ​ ព្រះអរិយៈ​ទាំងឡាយ ឃើញច្បាស់​ដោយ​បញ្ញា​ដ៏​ប្រពៃ តាមពិតថា ​នេះ​ជា​របស់​មិន​ពិត ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ១ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ព្រះនិព្វាន​ណា ​ដែល​លោក ព្រមទាំង​ទេវលោក ។បេ។ ទាំងមនុស្ស​ជា​សម្មតិទេព ​និង​មនុស្ស​ដ៏​សេស ពិនិត្យ​ឃើញថា ​នេះ​ជា​របស់​មិន​ពិត តែព្រះនិព្វាន​នោះ​ ព្រះអរិយៈ​ទាំងឡាយ ឃើ់ញច្បាស់​ដោយ​ចក្ខុ​ដ៏​ប្រពៃ តាមពិតថា នុ៎ះជា​របស់​ពិត ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា ​ទី​ ២ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញរឿយ ៗ ​នូវ​សភាពធម៌​ដែល​ជាគូ​នឹង​គ្នា ​ដោយ​ប្រពៃ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ ។បេ។ ព្រះសាស្តា​ ​ទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ​ត​ទៅ​ទៀតថា អ្នក​ចូរ​មើល​នូវ​លោក ព្រមទាំងទេវលោក ​ដែល​តាំង​នៅ​ក្នុង​នាម ​និង​រូប បុគ្គល​មាន​សេចក្តី​សំគាល់ថា ខ្លួន​ក្នុង​របស់​ដែល​មិន​មែន​ខ្លួន តែង​សំគាល់ថា ​នេះ​ទៀង ។ ​ពួក​សត្វ​តែងសំគាល់​ដោយ​រូប​ជាដើម​ណា ៗ ថា (រូប​របស់​អញ វេទនា​របស់​អញ) នាម ​និង​រូប​នោះ​ ​ទៅ​ជា​របស់​​ដទៃ​​អំពីការ​សំគាល់​នោះ​ ​ព្រោះ​នាម ​និង​រូប​នោះ​ ​របស់​សត្វ​នោះ​ ជា​របស់​មិន​ពិត ជាធម៌​សោះសូន្យ​ទទេ ។ ព្រះអរិយៈ​ទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ព្រះនិព្វាន​នោះ​ ​ដែល​ជាធម៌​មិន​សោះសូន្យ​ដោយ​ពិត ទើបព្រះអរិយៈ​ទាំង​នោះ​ ​មិន​មាន​តណ្ហា ​បាន​ដល់​ព្រះនិព្វាន ​ព្រោះ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​សច្ចធម៌ ។ [៩៣] ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ប្រសិនបើ​គេ​សួរ​ថា ការ​ពិចារណា​ឃើញរឿយ ៗ ​នូវ​សភាពធម៌ ​ដែល​ជាគូ​នឹង​គ្នា ​ដោយ​ប្រពៃ​​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ដែរឬ ​ត្រូវ​បា្រប់ថា ​មាន​ តើ​មាន​ដូច​ម្តេច ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ អារម្មណ៍​ទាំង ៦ ប្រការ ​មាន​រូបារម្មណ៍​ជាដើមណា ​ដែល​លោក ព្រមទាំង​ទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ព​ពួក​សត្វ​ ព្រមទាំង​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្ស​ជាសម្មតិទេព ​និង​មនុស្ស​ដ៏​សេស ពិនិត្យ​ឃើញថា ​នេះ​ជាសុខ ឯអារម្មណ៍​នោះ​ ព្រះអរិយៈ​ទាំងឡាយ ឃើញច្បាស់​ដោយ​បញ្ញា​ដ៏​ប្រពៃតាមពិត​ថា ​នេះ​ជា​ទុក្ខ​វិញ​ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា​ទី​ ១ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ព្រះនិព្វានណា ​ដែល​លោក ព្រមទាំង​ទេវលោក ។បេ។ ទាំងមនុស្ស​ជាសម្មតិទេព ​និង​មនុស្ស​ដ៏​សេស ពិនិត្យ​ឃើញថា ​នេះ​ជាទុក្ខ ឯព្រះនិព្វាន​នោះ​ ព្រះអរិយៈ​ទាំងឡាយ ឃើញច្បាស់​ដោយ​បញ្ញា​ដ៏​ប្រពៃ​តាម​ពិតថា ​នេះ​ជាសុខ​វិញ​ ​នេះ​ជា​អនុបស្សនា ​ទី​ ២ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​ភិក្ខុ​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញរឿយ ៗ ​នូវ​សភាពធម៌​ដែល​ជាគូគ្នា ​ដោយ​ប្រពៃយ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ជា​អ្នក​មិន​ប្រមាទ ​មាន​ព្យាយាម​ជាគ្រឿង​ដុតកិលេស ​មាន​ចិត្ត​បញ្ជូន​ទៅ​កាន់ព្រះ​និព្វាន បណ្តា​ផលទាំងពីរ ផលណា​មួយ​ ​នឹង​កើត​ប្រាកដ ​គឺ​នឹង​បាន​នូវ​អរហត្តផល ​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន ឬ​មួយ​បើ​ខន្ធ​ដ៏​សេស​ដែល​គប្បី​កើត​ត​ទៅ​ទៀត​នៅ​មាន​ ​នឹង​បាន​ដល់​នូវ​អនាគាមិផល ។​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ពាក្យ​នេះ​ ​លុះ​ព្រះសុគត​ជាសាស្តា ​ទ្រង់​ត្រាស់​ពាក្យ​នេះ​ហើយ​ ទើប​ទ្រង់​ត្រាស់គាថា​ព័ន្ធ ត​ទៅ​ទៀតថា រូប សំឡេង ក្លិន រស ផស្សៈ ធម្មារម្មណ៍​ទាំង​អស់​ ជា​ទី​ប្រាថ្នា ជា​ទី​ស្រឡាញ់ ​និង​ជា​ទី​ពេញ​ចិត្ត​ លោក​ពោល​ថា ​មាន​នៅ​ដរាប​ណា អារម្មណ៍​ទាំងនុ៎ះ ​សត្វ​លោក​ ព្រមទាំង​ទេវលោក សន្មត​ថា​ជា​សុខ (ដរាប​នោះ​) អារម្មណ៍​ទាំង​នោះ​ តែង​រលត់​ទៅ​ក្នុង​ព្រះនិព្វាន​ណា ព្រះនិព្វាន​នោះ​ ​ពួក​សត្វ​លោកទាំង​នោះ​ សន្មត​ថា​ជា​ទុក្ខ​វិញ​ ។ ការរលត់​នូវ​សក្កាយ ​គឺ​ខន្ធ​ទាំង ៥ ព្រះអរិយៈ​ទាំងឡាយ ឃើញ​ថា​ជា​សុខពិត ការឃើញ (​របស់​ព្រះអរិយៈ) ​អ្នក​យល់​នេះ​ ជាទំនាស់​នឹង​សត្វ​លោក​ទាំងពួង ។ ​ពួក​ជន​ពាល​ដទៃ​ ​ពោល​នូវ​វត្ថុកាម​ណាថា​ជាសុខ ព្រះអរិយៈ​ទាំងឡាយ ​ពោល​នូវ​វត្ថុកាម​នោះ​ ​ថា​ជា​ទុក្ខ ​ពួក​ជន​ពាល​ដទៃ​ ​ពោល​នូវ​ព្រះនិព្វាន​ណា ថាទុក្ខ ព្រះអរិយៈ​ទាំងឡាយ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​នោះ​ ​ថា​ជា​សុខ ​អ្នក​ចូរ​ឃើញ​នូវ​និព្វានធម៌ ​ដែល​ដឹង​បាន​ដោយ​ក្រ ​ពួក​អ្នក​មិន​ដឹង​ វង្វេង​ហើយ​ក្នុង​ធម៌នុ៎ះ ។ ​សេចក្តី​ងងឹត​ធ្វើ​នូវ​ភាពខ្វាក់ តែងប្រាកដ​ដល់​ពួក​ជនពាល ​ដែល​អវិជ្ជាបិទបាំង ​មិន​ឃើញ​នូវ​ព្រះនិពា្វន ឯព្រះនិព្វាន​ដូច​ជា​ពន្លឺ ​រមែង​បើកបង្ហាញ​ដល់​ពួក​សប្បុរស​អ្នក​ឃើញ ​ពួក​ជន​អ្នក​មិន​ឈ្លាសវៃ​នូវ​ធម៌ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន ​រមែង​មិន​ដឹង​ច្បាស់ (​នូវ​ព្រះនិព្វាន សូម្បី​មាន​) ​ក្នុង​ទី​ជិត​ឡើយ​ ។ ព្រះនិព្វាន​នេះ​ ​ពួក​ជនពាល​ដែល​មាន​ភវរាគៈ​គ្របសង្កត់​ហើយ​ ​កំពុង​អន្ទោល​ទៅ​តាមខ្សែ​ក្នុង​ភព ​កើត​ហើយ​ក្នុង​កន្លែង​របស់​មារ ​មិន​ងាយ​នឹង​ត្រាស់​ដឹង​បាន​ឡើយ​ ។ នរណាហ្ន៎ វៀរលែងតែ​ព្រះអរិយៈ​ចេញ​ ​គួរ​នឹង​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​ព្រះនិព្វាន​បាន​ ព្រះអរហន្ត​ទាំងឡាយ ​មិន​មាន​អាសវធម៌ បរិនិព្វាន​ហើយ​ ​ព្រោះ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ដោយ​ប្រពៃ​នូវ​ព្រះនិព្វាន ។ [៩៤] ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់សូត្រ​នេះ​រួច​ហើយ​ ។ ​ភិក្ខុ​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ ​រីករាយ​នឹង​ភាសិត​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ។ កាល​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ទ្រង់​ពោល​វេយ្យាករណ៍​នេះ​ ​ពួក​ភិក្ខុ​ប្រមាណ ៦០ រូប ​មាន​ចិត្ត​រួច​ស្រឡះ​ចាក​អាសវធម៌ ​ព្រោះ​មិន​មាន​ឧបាទាន ។ ចប់ ទ្វយតានុបស្សនាសូត្រ​ទី​ ១២ ។ '''ឧទ្ទាន​ក្នុង​ទ្វយតានុបស្សនាសូត្រ​នោះ​គឺ'''​ និយាយអំពីចតុរារិយសច្ច ១ ឧបធិ ១ អវិជ្ជា ១ សង្ខារ ១ វិញ្ញាណ ១ ជាគំរប់ប្រាំ ផស្សៈ ១ វេទនា ១ តណ្ហា ១ ឧបាទាន ១ អារម្ភៈ (ព្យាយាម) ១ អាហារ ១ ​សេចក្តី​ញាប់ញ័រ ១ ការរន្ធត់ ១ រូប ១ សច្ច ១ ទុក្ខ ១ ជា ១៦ ។ ចប់ មហាវគ្គ ​ទី​៣ ។ '''ឧទ្ទាន​នៃ​មហាវគ្គ​នោះ​គឺ'''​ និយាយអំពីបព្វជ្ជាសូត្រ ១ បធានសូត្រ ១ សុភាសិតសូត្រ ១ សុន្ទរិកភារទ្វាជសូត្រ ១ មាឃសូត្រ ១ សភិយសូត្រ ១ សេលសូត្រ ១ សល្លសូត្រ ១ សេដ្ឋសូត្រ ១ កោកាលិកសូត្រ ១ នាឡកសូត្រ ១ ទ្វយតានុបស្សនាសូត្រ ១ សូត្រទាំង ១២ នុ៎ះ ​ហៅ​ថា​ មហាវគ្គ ។ == អដ្ឋកវគ្គ ​ទី​៤ == === កាមសូត្រ ​ទី​១ === [៩៥] កាល​សត្វ​ប្រាថ្នាកាមណា បើកាម​នោះ​សម្រេច​ដល់​សត្វ​នោះ​ ​លុះ​សត្វ​ (​នោះ​) ​បាន​តាម​ប្រាថ្នា​ហើយ​ ​រមែង​មាន​ចិត្ត​ប្រកប​ដោយ​បីតិ​ដោយ​ពិត ។ កាលបើ​សត្វ​នោះ​ប្រាថ្នា​ ​មាន​ឆន្ទៈ​កើត​ហើយ​ កាម​នោះ​ សាបសូន្យ​ទៅ​ ​សត្វ​ក៏​សុបសៅ​ទៅ​ ​ដូច​ជា​មុត​ដោយ​សរ ។ ​សត្វ​ណា​វៀរស្រឡះ​ចាក​កាម​ទាំងឡាយ ​ដូច​ជា​បុរស​គេ​ច​នឹង​ក្បាលពស់ ​ដោយ​ជើង​របស់​ខ្លួន ​សត្វ​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​សតិ ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​នូវ​តណ្ហា​ជាគ្រឿង​ផ្សាយ​ទៅ​នេះ​ ​ក្នុង​លោក​បាន​ ។ ​មួយ​ទៀត ជន​ណា ជាប់ចំពាក់​នឹង​ស្រែ ចំការ កន្លែង ប្រាក់ គោ សេះ ​និង​បុរស​ជា​ខ្ញុំ​ ​ពួក​ស្រ្តី ​ពួក​ផៅពង្ស ​និង​កាម​ដ៏​ច្រើន ​ពួក​កិលេស​យ៉ាងខ្សោយ ​រមែង​គ្របសង្កត់​ជន​នោះ​ អន្តរាយ​ទាំងឡាយ ញាំញី​ជន​នោះ​ តពី​នេះ​ទៅ​ ទុក្ខ​នឹង​ជាប់ជន​នោះ​ ​ដូច​ជា​ទឹក​ហូរចូល​ទូក​ដែល​បែកធ្លាយ ។ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​សត្វ​អ្នក​មាន​សតិ​សព្វ​កាល ​គួរ​វៀរ​ចាក​កាម​ទាំងឡាយ ​លុះ​លះ​កាមទាំង​នោះ​ហើយ​ ទើបឆ្លង​អន្លង់​បាន​ ​ដូច​ជា​បុរស​ស្តារទូក ​ហើយ​ទៅ​ដល់​ត្រើយ​ខាង​នាយ ។ ចប់ កាមសូត្រ ​ទី​១ ។ === គុហដ្ឋកសូត្រ ​ទី​២ === [៩៦] ជនជាប់ចំពាក់​ក្នុង​គុហា ​គឺ​រាងកាយ ស្រោប​ដោយ​កិលេស​ច្រើនប្រការ ធ្លាក់ចុះ​ក្នុង​មោហៈ ​គឺ​កាមគុណ​ ​ហើយ​ឋិត​នៅ​ ជន​មាន​សភាព​ដូច្នោះ ​ឈ្មោះ​ថា ឆ្ងាយ​អំពីវិវេក ​ព្រោះ​ថា កាមទាំងឡាយ​ក្នុង​លោក បុគ្គល​មិន​ងាយ​នឹង​លះ​បាន​ឡើយ​ ។ ​សត្វ​ទាំង​នោះ​ ជាប់ចំពាក់​ដោយ​រស​ឆ្ងាញ់​ក្នុង​ភព ​ព្រោះ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ជាហេតុ​អាឡោះ​អាល័យ​នូវ​កាម​ទាំងឡាយ ​ក្នុង​អនាគត​ផង​ ​ក្នុង​អតីត​ផង​ ប្រាថ្នា​នូវ​កាម​ទាំងឡាយ​ ជា​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ ​និង​អតីត អនាគត ជា​សត្វ​រួច​បាន​ដោយ​ក្រ ​មិន​រួច​ដោយ​ហេតុ​​ដទៃ​​បាន​ ។ ​សត្វ​ទាំង​នោះ​ ជាប់​ចំពាក់​ ខ្វល់ខ្វាយ​វង្វេង​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ ​មិន​កាន់​យក​ពុទ្ធវចនៈ​តាំង​នៅ​មាំ​ក្នុង​ធម៌​មិន​សើ្ម ​គឺ​កាយទុច្ចរិត​ ​ដល់​នូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ តែង​ខ្សឹកខ្សួលថា​ ឱហ្ន៎ អាត្មាអញ​ច្យុតអំពី​អត្តភាព​នេះ​ ​នឹង​ទៅ​កើត​ក្នុង​ទី​ណាអេះ ។ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​សត្វ​គប្បី​សិក្សា​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​គប្បី​ដឹង​នូវ​កម្មនី​មួយ​ ​ថា​ជា​កម្ម​មិន​រាប​ទាប​ក្នុង​លោក ​មិន​គប្បី​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​មិន​រាបទាប ​ព្រោះ​ហេតុ​នៃ​កម្ម​នោះ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ​ តែង​ពោល​នូវ​ជីវិត​នោះ​ ​ថា​ជា​របស់​មាន​ប្រមាណ​តិច​ ។ តថាគត​ឃើញ​នូវ​ព​ពួក​សត្វ​នេះ​ ​ដែល​កំពុង​អន្ទះអន្ទែង​ក្នុង​លោក ​លុះ​ក្នុង​អំណាច​តណ្ហា​ក្នុង​ភព​ទាំងឡាយ ​ពួក​ជន​អ្នក​ថោកថយ ​មិន​ប្រាស​ចាក​តណ្ហា ​ក្នុង​ភព​តូចភពធំ​ទាំងឡាយ ​រមែង​ខ្សឹកខ្សួល​ក្នុង​មាត់​នៃ​មច្ចុ ។ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​មើល​ពួក​សត្វ​កំពុង​អន្ទះអន្ទែង ​ក្នុង​វត្ថុ​ជាកំណាន់ ​ដូច​ជាមច្ឆាជាតិ​ដែល​កំពុង​អន្ទះអន្ទែង ​ក្នុង​ទី​មាន​ទឹក​តិច​ ​មាន​ខ្សែ​ទឹក​រីង​អស់​ហើយ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រកាន់ ​លុះ​ឃើញ​ទោសនុ៎ះ​ហើយ​ ​មិន​គប្បី​សន្សំ​នូវ​តណ្ហា​គ្រឿងជាប់​ចំពាក់​ក្នុង​ភព ​ហើយ​ត្រាច់​ទៅ​ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​កំណត់​ដឹង​នូវ​ផស្សៈ ​ហើយ​លះបង់​នូវ​ឆន្ទរាគៈ​ក្នុង​ផស្សៈ​ទាំងពីរប្រការ​ ​គឺ​ផស្សៈ​ដែល​កើត​ហើយ​ ​និង​ហេតុ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​កើត​ផស្សៈ​ដ៏​លាមក ​មិន​ជាប់​ចំពាក់ (​ក្នុង​ផស្សៈ​ទាំង​នោះ​) ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មិន​តិះដៀល​អាត្មា​ឯង​ ​ដោយ​កម្មណា ​មិន​ធ្វើ​នូវ​កម្ម​នោះ​ ​មិន​ជាប់​នៅ​ក្នុង​អារម្មណ៍​ដែល​បាន​ឃើញ​បាន​ឮ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​កំណត់​ដឹង​នូវ​កាមសញ្ញា ​ហើយ​ឆ្លង​ចាក​អន្លង់ ​មាន​ចិត្ត​មិន​ជាប់​ចំពាក់ ​ក្នុង​បរិគ្គហធម៌ ​គឺ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ​ទាំងឡាយ​ឡើយ​ ដក​ចោល​នូវ​សរ ​គឺ​រាគាទិក្កិលេស ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រមាទ ត្រាច់​ទៅ​ទាំង​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​និង​លោក​ខាង​មុខ ។ ចប់ គុហដ្ឋកសូត្រ ​ទី​២ ។ === ទុដ្ឋដ្ឋកសូត្រ ​ទី​៣ === [៩៧] តិរ្ថិយ ១ ​ពួក​ ​មាន​ចិត្ត​ប្រទូស្ត ​ពោល​តិះដៀល (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​និង​ភិក្ខុ​សង្ឃ) ​មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ​តិរិ្ថយ​ដទៃ​​ទៀត ​ដែល​មាន​សេចក្តី​សំគាល់​ថាមែន ​ក៏​ពោល​តិះដៀល​ដែរ ឯ​អក្កោសវាទ ​ដែល​កើត​ហើយ​ ​មិន​ចូល​ទៅ​ដល់​ព្រះមុនី ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ត្រូវ​​ដឹង​ថា ព្រះមុនី​មិន​មាន​សសរខឿន ​គឺ​រាគាទិក្កិលេស ​ក្នុង​សន្តាន​តិច​តួច​សោះ​ឡើយ​ ។ បុគ្គល​កន្លង​នូវ​ទិដ្ឋិ​របស់​ខ្លួន​ដូច​ម្តេច​បាន​ បុគ្គល​​ត្រូវ​ឆន្ទៈ​ដឹក​នាំ​ហើយ​ តាំង​នៅ​មាំ​ហើយ​ តាម​គាប់​ចិត្ត​ ​ធ្វើ​នូវ​ទិដ្ឋិ​ឲ្យ​ពេញ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ ​ដឹង​យ៉ាង​ណា ​ពោល​យ៉ាង​នោះ​ ។ ​សត្វ​ណា ​គេ​មិន​ទាន់​សាក​សួរ​ ស្រាប់តែ​សំដែង​ប្រាប់​នូវ​សីល ​និង​វត្ត​របស់​ខ្លួន ​ដល់​ជន​​ដទៃ​ ​សត្វ​ណា ​ពោល​សរសើរ​ខ្លួន​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ ​អ្នក​ឈ្លាស​វៃ​ទាំងឡាយ ​ពោល​នូវ​វាទៈ​របស់​សត្វ​នោះ​ ​ថា​ជា​ធម៌​មិន​ប្រសើរ​ឡើយ​ ។ ​មួយ​ទៀត ​ភិក្ខុ​អ្នក​ស្ងប់​រម្ងាប់​ហើយ​ ​មាន​ខ្លួន​រលត់​ហើយ​ ​មិន​ពោល​អួត​ព្រោះ​សីល (ទប់ខ្លួន) ថា អាត្មាអញ​មាន​សីល​ដូច្នេះ ៗ ឬ​មួយ​ធម៌​ជាចំហាយ ​គឺ​រាគាទិក្កិលេស​ក្នុង​លោក​នី​មួយ​ ​មិន​មាន​ដល់​ភិក្ខុ​ណា ​អ្នក​ឈ្លាសវៃ​ទាំងឡាយ ​ពោល​នូវ​ការ​មិន​ពោល​អួត​របស់​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ថា​ជា​ធម៌​ដ៏​ប្រសើរ ។ ធម៌ ​គឺ​ទិដ្ឋិ ៦២ ​ដែល​បច្ច័យ​កំណត់​តាក់តែង​ធ្វើ​ខាង​មុខ ​មិន​ផូរផង់ ​មាន​ដល់​សត្វ​ណា​មួយ​ (ជា​ទិដ្ឋិគតិកៈ) បុគ្គល​នោះ​ ឃើញ​អានិសង្ស​ណា​ក្នុង​ខ្លួន ​ក៏​អាស្រ័យ​អានិសង្ស​នោះ​ ​និង​កុប្បបដិច្ចសន្តិទិដ្ឋិ [ទិដ្ឋិ ​បាន​ដល់​កិរិយា​កំរើក ការអាស្រ័យ​ហើយ​កើត​ឡើង​ កិរិយា​ស្ងប់​ដោយ​ការសន្មតិ ។ អដ្ឋកថា ។] ។ ​សេចក្តី​ប្រកាន់ទិដ្ឋិ ​គឺ​សត្វ​មិន​ងាយ​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​បាន​ ​ព្រោះ​ចូល​ចិត្ត​នូវ​ទិដ្ឋិ​ដែល​ខ្លួនប្រកាន់​ហើយ​ ​ក្នុង​ទិដ្ឋិធម៌ ៦២ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ជនរលាស់​ចោល​ខ្លះ កាន់​យក​ខ្លះ​នូវ​ធម៌ ​គឺ​ទិដ្ឋិ ​ក្នុង​ការ​ប្រកាន់​យក​នូវ​ទិដ្ឋិ​ទាំង​នោះ​ ។ ព្រះអរហន្ត​ក្នុង​លោក ​មិន​មាន​ទិដ្ឋិ​ដែល​បុគ្គល​កំណត់ ​ក្នុង​ភព​តូចភពធំ ​ក្នុង​លោក​តិច​តួច​ឡើយ​ ព្រះអរហន្ត​នោះ​ លះបង់​មាយា​ផង​ មានះ​ផង​ ​គប្បី​ទៅ​ដោយ​គតិវិសេស​ដូច​ម្តេច ព្រះអរហន្ត​នោះ​ ​មិន​ផ្តេកផ្តិត​នូវ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិទៀត​ទេ ។ ​ព្រោះ​បុគ្គល​អ្នក​ផ្តេកផ្តិត​នូវ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ តែងចូល​ទៅ​ជិត​កាន់វាទៈ ​ក្នុង​ទិដ្ឋិធម៌​ទាំងឡាយ បុគ្គល​គប្បី​ពោល​ទោស ចំពោះ​បុគ្គល​អ្នក​មិន​ផ្តេកផ្តិត​នូវ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​ដោយ​រាគាទិទោស ​ដូច​ម្តេច​បាន​ ឯ​អត្តទិដ្ឋិ ​និង​ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ ​របស់​ព្រះអរហន្ត​នោះ​ ​មិន​មាន​ឡើយ​ ព្រះអរហន្ត​នោះ​ ​កម្ចាត់​បង់​ហើយ​នូវ​ទិដ្ឋិ​ទាំង​អស់​ក្នុង​លោក ។ ចប់ ទុដ្ឋដ្ឋកសូត្រ ​ទី​៣ ។ === សុទ្ធដ្ឋកសូត្រ ​ទី​៤ === [៩៨] ជនពាលតែង​ដឹង​ថា អាត្មាអញ​ឃើញ (​នូវ​រូប) ​ស្អាត​ប្រសើរ ​មិន​មាន​រោគ ការ​ស្អាត​ តែង​មាន​ដល់​សត្វ​ ​ដោយ​រូប​ដែល​ឃើញ​ហើយ​ ការ​ដឹង​យ៉ាង​នេះ​ថា ប្រសើរ​ដូច្នេះ ​ហើយ​ជា​អ្នក​ពិចារណា​ឃើញ​រឿយ ៗ ថា ​ស្អាត​ ​រមែង​ជឿថា​ជាញាណ​ ។ ប្រសិន​បើការ​ស្អាត​ ​មាន​ដល់​សត្វ​ព្រោះ​រូប​ដែល​ឃើញ​ហើយ​មែន ​សត្វ​នោះ​ គង់​នឹង​លះបង់​នូវ​កងទុក្ខ ​ដោយ​ញាណ​បាន​ ឬ​សត្វ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ឧបធិ​នោះ​ គង់​នឹង​ស្អាត​ដោយ​មគ្គ ​មិន​ស្អាត​ដោយ​គុណ​​ដទៃ​ ​ព្រោះ​ទិដ្ឋិ ​រមែង​ប្រាប់បុគ្គល​អ្នក​មាន​ទិដ្ឋិ​នោះ​ កាល​ពោល​យ៉ាង​នោះ​ ។ ខីណាសវ​ព្រាហ្មណ៍ ​មិន​ពោល​សរសើរ​នូវ​ការ​ស្អាត​ ត្រង់​អារម្មណ៍ ​ដែល​បាន​ឃើញ ​បាន​ឮ ​បាន​ប៉ះពាល់ ឬ​ត្រង់សីល ​និង​វ័ត ជា​អរិយមគ្គញ្ញាណ​ទេ (លោក) ​មិន​ប្រឡាក់​នឹង​បុណ្យ​បាប លះបង់​នូវ​សេចក្តី​យល់ថា ខ្លួន​មាន​ធ្វើ​នូវ​កម្ម​ក្នុង​លោក​នេះ​ ។ ​ពួក​អ្នក​សុទ្ធិវាទៈ ​អ្នក​លុះ​ក្នុង​អំណាច​តណ្ហា លះបង់​នូវ​លទ្ធិ​មុន​ហើយ​ អាស្រ័យ​នូវ​លទ្ធិ​ខាង​ក្រោយ​ទៀត ​ពួក​សុទ្ធិវាទៈ​នោះ​ ​រមែង​ឆ្លង​នូវ​កិលេស គ្រឿងជាប់​មិន​រួច​ឡើយ​ សុទ្ធិវាទៈ​ទាំង​នោះ​ តែងកាន់​យក​ខ្លះ លះ​ចោល​វិញ​ខ្លះ ​ដូច​ពានរ ចាប់​យក​មែកឈើ ​ដែល​នៅ​ចំពោះមុខ ។ ​សត្វ​កាន់​យក​នូវ​វ័ត​ទាំងឡាយ ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ ជា​សត្វ​ជាប់ល្អិត​ក្នុង​កាមសញ្ញា​ហើយ​ តែង​ទៅ​គប់​រក​គ្រូ​ខ្ពស់​ ​និង​ទាប ​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​បញ្ញា​ក្រាស់​ដូច​ផែនដី ត្រាស់​ដឹង​នូវ​សច្ចធម៌​ដោយ​វេទ ​គឺ​មគ្គញ្ញាណ​ទាំង ៤ ​មិន​បាន​ទៅ​គប់​រក​គ្រូ​ខ្ពស់​ ​និង​ទាប​ឡើយ​ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​នោះ​ ​កម្ចាត់​បង់​មារសេនា​ហើយ​ ឋិត​នៅ​នឹង​នួន ​ក្នុង​អារម្មណ៍​ទាំងពួង ទោះអារម្មណ៍​ដែល​ឃើញ ​ដែល​ឮ ​ដែល​ប៉ះពាល់​ណា​មួយ​ក្តី​ (​អ្នក​ណា​មួយ​) ​គប្បី​កំណត់​នូវ​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​អ្នក​ឃើញ (​ដ៏​បរិសុទ្ធ) ​មាន​គ្រឿង​ប្រក់ ​គឺ​កិលេស​បើក​ហើយ​នោះ​ឯង​ ​ដោយ​គ្រឿង​កំណត់​ណា ​ក្នុង​លោក​បាន​ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ​បែប​នោះ​ ​មិន​កំណត់ ​មិន​ធ្វើ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​ឲ្យ​ជា​ប្រធាន ទាំង​មិន​ពោល​សរសើរ​នូវ​ទិដ្ឋិ ​ថា​ជា​របស់​ស្អាត​ម៉ត់ចត់​ទេ តែងផ្តាច់​ចោល​នូវ​ចំណង ​គឺ​សេចក្តី​ប្រកាន់ ​ដែល​ចង​ក្នុង​ចិត្ត​សន្តាន​របស់​ខ្លួន តែង​មិន​ធ្វើ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ​ក្នុង​សន្តាន​ឯណានី​មួយ​ ​ក្នុង​លោកទេ ។ (​អ្នក​ប្រាជ្ញ​នោះ​) ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​នូវ​ខេត្រដែន (កិលេស) បន្សាត់​បង់បាប លោក​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រកាន់ ​ព្រោះ​ជ្រាប ​ព្រោះ​ឃើញទេ លោក​មិន​ត្រេកអរ​ក្នុង​កាមរាគៈ ​មិន​រីករាយ​ក្នុង​រូបភព ​និង​អរូបភព ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​នោះ​ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រកាន់ថា ​នេះ​ជា​របស់​ប្រសើរ​ក្នុង​លោក​នេះ​ឡើយ​ ។ ចប់ សុទ្ធដ្ឋកសូត្រ ​ទី​៤ ។ === បរមដ្ឋសូត្រ ​ទី​៥ === [៩៩] ​សត្វ​នៅ​ត្រាំ​ក្នុង​ទិដ្ឋិទាំងឡាយថា​ ​នេះ​ប្រសើរ តែង​លើ​ក (គោរព) គ្រូណាថា វិសេស​ផុត​ក្នុង​លោក ​បាន​ពោល​បង្អាប់​ពួក​គ្រូ​ទាំង​អស់​​ដទៃ​អំពី​គ្រូខ្លួន​នោះ​ថា ថោកទាប ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​បាន​ជា​សត្វ​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​នូវ​វិវាទ​ទាំងឡាយ​មិន​រួច​ ។ ​សត្វ​ឃើញ​នូវ​អានិសង្ស​ណា​ក្នុង​ខ្លួន ត្រង់អារម្មណ៍​ដែល​បាន​ឃើញ ​បាន​ឮ ​បាន​ប៉ះពាល់ ឬត្រង់សីល ​និង​វ័ត ​សត្វ​នោះ​ ប្រកាន់​ភ្ជាប់​នូវ​អានិសង្ស​នោះ​ ​ក្នុង​សក្កាយទិដ្ឋិ​នោះ​ ​ហើយ​ឃើញ​នូវ​គ្រូ​​ដទៃ​​ទាំង​អស់​ថា ថោកថយ ។ ​សត្វ​អាស្រ័យ​គ្រូ​របស់​ខ្លួន ​ហើយ​ឃើញ​គ្រូ​ដទៃ​ថា ថោកថយ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ​ពោល​នូវ​ការឃើញ​នោះ​ ​ថា​ជា​ចំណងពិត ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ភិក្ខុ​មិន​គប្បី​អាស្រ័យ​អារម្មណ៍ ​ដែល​បាន​ឃើញ ​បាន​ឮ ​បាន​ប៉ះពាល់ ឬសីល ​និង​វ័ត​ឡើយ​ ។ ​ភិក្ខុ​មិន​គប្បី​ធ្វើ​ទិដ្ឋិ​ឲ្យ​កើត​ឡើង​ក្នុង​លោក ​ដោយ​ញាណ ឬ​ដោយ​សីល ​និង​វ័តទេ ​មិន​គប្បី​ប្រៀបធៀប​ខ្លួនថា អាត្មាអញ ជា​អ្នក​ស្មើ (​នឹង​គេ​) ទេ ​មិន​គប្បី​សំគាល់​ខ្លួនថា អាត្មាអញ​ជា​អ្នក​ថោកថយ​ទេ ឬថា​អាត្មាអញ​ជា​អ្នក​វិសេស​ជាង​គេ​ទេ ។ កាល​ភិក្ខុ​នោះ​ លះបង់​នូវ​អត្តទិដ្ឋិ​ហើយ​ ​មិន​ប្រកាន់មាំ ទាំង​មិន​សន្សំ​នូវ​និស្ស័យ​ក្នុង​ញាណ កាលបើ​សត្វ​បែក​ផ្សេងគ្នា ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ក៏​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ជា​ពួក​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​មិន​ត្រឡប់​មកកាន់​ទិដ្ឋិនី​មួយ​ទេ ។ ​ព្រះខីណាស្រព​ណា ​មិន​មាន​តណ្ហា ដើម្បី​នឹង​កើត​រឿយ ៗ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ឬលោក​ខាង​មុខ ត្រង់​ទី​បំផុត​ទាំងពីរ [​ទី​បំផុត​ខាង​ដើម​តណ្ហា ​មាន​ផស្សៈ​ជាដើម ​ទី​បំផុត​ខាង​ចុង​តណ្ហា ​គឺ​ឧបាទាន ។ អដ្ឋកថា ។] ទៀតទេ ព្រះខីណាស្រព​ណា ​មិន​មាន​ទី​អាស្រ័យ​នៅ​នី​មួយ​ឡើយ​ ព្រះខីណាស្រព​នោះ​ (​មិន​មាន​) ​សេចក្តី​ប្រកាន់ ​ព្រោះ​ពិចារណា​ឃើញ​ក្នុង​ពួក​ទិដ្ឋិធម៌​ទាំងឡាយ សូម្បី​សញ្ញា​តិច​តួច ​ដែល​កំណត់​ក្នុង​អារម្មណ៍ ​បាន​ឃើញ ​បាន​ឮ ​បាន​ប៉ះពាល់ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​របស់​ព្រះខីណាស្រព​នោះ​ ​ក៏​មិន​មាន​ឡើយ​ បុគ្គល​ណា ​គប្បី​កំណត់​នូវ​ខីណាសវ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ​អ្នក​មិន​ប្រកាន់​នូវ​ទិដ្ឋិ​ដោយ​សេចក្តី​កំណត់​ដូច​ម្តេច ​ក្នុង​លោក​នេះ​បាន​ ។ ព្រះខីណាស្រព​ទាំងឡាយ ​មិន​កំណត់ ​មិន​ធ្វើ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​ឲ្យ​ជា​ប្រធានទេ ធម៌ទាំង​ឡាយ ​គឺ​ទិដ្ឋិ​មិន​បិទបាំង (បញ្ញា) ​របស់​ព្រះខីណាស្រព​ទាំងអម្បាល​នោះ​បាន​ឡើយ​ ព្រះខីណាសវ​ព្រាហ្មណ៍ ​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម​សីល ​និង​វ័ត (​ដទៃ​) ទេ ​បាន​ដល់​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន ​មាន​សភាព​ជា​តាទិបុគ្គល ​មិន​ត្រឡប់​មកកាន់​ភព (ថ្មី) ទៀត​ឡើយ​ ។ ចប់ បរមដ្ឋកសូត្រ ​ទី​៥ ។ === ជរាសូត្រ ​ទី​៦ === [១០០] ជីវិត​នេះ​ ​មាន​ប្រមាណ​តិច​ហ្ន៎ ​សត្វ​តែង​ស្លាប់ថយ​អំពី ១០០ ឆ្នាំ ប្រសិន​បើរស់​ហួសពី ១០០ ឆ្នាំ ​សត្វ​នោះ​ ​នឹង​ស្លាប់​ដោយ​ជរា​ជាប្រាកដ ។ ជន​ទាំងឡាយ​តែងសោក ​ព្រោះ​វត្ថុ​ដែល​ប្រកាន់​ថា ​របស់​យើង ​សេចក្តី​ប្រកាន់ជា​របស់​ទៀងទាត់​មិន​មាន​ឡើយ​ ជីវិត​នេះ​ ​មាន​ការ​ព្រាត់ប្រាស​ចាក​របស់​ដែល​មាន​ជាធម្មតា ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​លុះ​ឃើញ​ដូច្នេះ​ហើយ​ ​រមែង​មិន​នៅ​គ្រប់គ្រងផ្ទះ​ឡើយ​ ។ បុរស​សំគាល់​របស់​ណាថា ​នេះ​ជា​របស់​អញ ​រមែង​លះ​របស់​នោះ​ដោយ​មរណៈ ឯ​អ្នក​ប្រាជ្ញរាប់​អាន​ព្រះរតនត្រ័យ ជ្រាបច្បាស់​នូវ​ទោស​នុ៎ះ ​ហើយ​មិន​បង្អោន (​ចិត្ត​) ​ទៅ​ដើម្បី​សេចក្តី​ប្រកាន់ថា ​របស់​យើង​ឡើយ​ ។ បុរស​អ្នក​ភ្ញាក់ (ពីដេក) ​រមែង​មិន​ឃើញ​រូបារម្មណ៍​ជាដើម ​ដែល​មកជួប​ប្រទះ ​ដោយ​យល់សប្តិ យ៉ាង​ណាមិញ បុគ្គល​មិន​ឃើញ​ជន​ជា​ទី​ស្រឡាញ់ ​ដែល​ធ្វើ​កាល​កិរិយា​ទៅ​កាន់​លោក​ខាង​មុខ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ។ ជនទាំង​នោះ​ ​ដែល​គេ​ឃើញ​ហើយ​ ឮ​ហើយ​ ​គេ​តែង​ហៅ​ឈ្មោះ​ កាលលះ​លោក​នេះ​ទៅ​ ​នៅ​សល់តែ​ឈ្មោះ​សម្រាប់​ហៅ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ​ពួក​សត្វ​មាន​សេចក្តី​លោភ តែង​មិន​លះបង់​នូវ​សេចក្តី​សោកខ្សឹកខ្សួល ​និង​សេចក្តី​កំណាញ់ ​ក្នុង​វត្ថុ​ដែល​ជា​ទី​រាប់​អាន​បាន​ឡើយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ​ ​ដែល​ឃើញ​ព្រះនិព្វាន ​ថា​ជា​ទី​ក្សេម​ហើយ​ ​រមែង​លះបង់​សេចក្តី​ប្រកាន់​បាន​ ។ ​ភិក្ខុ​ណា​មិន​សំដែង​ខ្លួន​ក្នុង​ភព (ថ្មីទៀត) ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ​ហៅ​អំពើ​នោះ​ ​របស់​ភិក្ខុ​នោះ​ ​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​រួញរា ​អ្នក​ភប់​ប្រសព្វ​អាសនៈ​ស្ងាត់ ​ថា​ជា​សភាព​សមរម្យ​ហើយ​ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មិន​បាន​អាស្រ័យ​ក្នុង​អាយតនៈ​ទាំង​អស់​ឡើយ​ ​មិន​ធ្វើ​សត្វ​ ​និង​សង្ខារ​ឲ្យ​ជា​ទី​ស្រឡាញ់ ទាំង​មិន​ធ្វើ​សត្វ​ ​និង​សង្ខារ​ឲ្យ​មិន​ជា​ទី​ស្រឡាញ់ ​សេចក្តី​ខ្សឹកខ្សួល ​និង​សេចក្តី​កំណាញ់ ​មិន​ជាប់​ក្នុង​សន្តាន​របស់​ព្រះខីណាស្រព​នោះ​ ​ដូច​ទឹក​មិន​ប្រឡាក់​លើ​ស្លឹក​ឈូក​ដូច្នោះ​ដែរ ។ តំណក់​ទឹក​មិន​ដក់​នៅ​លើ​ស្លឹក​ឈូក ​ដូច​ម្តេច​ក្តី​ ​ទឹក​មិន​ទ​ទឹក​នា​ផ្កា​ឈូក​ដូច​ម្តេច​ក្តី​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មិន​ជាប់​នៅ​ក្នុង​អារម្មណ៍​នី​មួយ​ សូម្បី​អារម្មណ៍​បាន​ឃើញ ​បាន​ប៉ះ​ពាល់ ​ក៏​ដូច្នោះ​ដែរ ។ ​មួយ​ទៀត ព្រះអរហន្ត ​មិន​សំគាល់​ក្នុង​អារម្មណ៍​នី​មួយ​ សូម្បី​អារម្មណ៍​ដែល​ឃើញ ​ដែល​ឮ ​ដែល​ប៉ះ​ពាល់​ដោយ​វត្ថុ​នោះ​ ៗ ​ឡើយ​ ទាំង​មិន​ប្រាថ្នា​ការ​ស្អាត​ដោយ​វត្ថុ​​ដទៃ​ទេ ​ព្រោះ​ព្រះអរហន្ត​នោះ​ ​មិន​ត្រេក​ត្រអាល ​មិន​ប្រាសតម្រេក (​ដូច​កល្យាណបុថុជ្ជន ​និង​សេក្ខៈ) ។ ចប់ ជរាសូត្រ ​ទី​៦ ។ === តិស្សមេត្តេយ្យសូត្រ ​ទី​៧ === [១០១] ព្រះតិស្សមេត្តេយ្យ​ដ៏​មាន​អាយុ (អារាធនាថា) បពិត្រ​ព្រះអង្គ​និរទុក្ខ ​សូម​ព្រះអង្គ សំដែង​សេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់ ​របស់​បុគ្គល​អ្នក​ប្រកប​មេថុនធម្ម​រឿយ ៗ យើង​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​ពាក្យ​ប្រដៅ​ព្រះអង្គ​ហើយ​ ​នឹង​សិក្សា​នូវ​វិវេក​ទាំងឡាយ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​មេត្តេយ្យ) បុគ្គល​អ្នក​ប្រកប​មេថុន​រឿយ ៗ ​រមែង​ភ្លេច​ពាក្យ​ប្រដៅ​ផង​ ប្រតិបត្តិ​ខុស​ផង​ ការប្រព្រឹត្តិ​ខុសនុ៎ះ ជា​អំពើ​មិន​ប្រសើរ ចំពោះ​បុគ្គល​នោះ​ទេ ។ ​បុគ្គល​ណា​ ប្រព្រឹត្ត​ម្នាក់​ឯង​ ​គឺ​ទ្រង់​ភេទបព្វជិត​ក្នុង​កាល​ពីមុន (​លុះ​ខាង​ក្រោយ) ត្រឡប់​សេពមេថុនធម្ម​វិញ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ថា​ជា​បុថុជ្ជន ​អ្នក​ថោកថយ​ក្នុង​លោក ​ដូច​ជា​យាន​លឿន​ទៅ​ដូច្នោះ​ឯង​ ។ យស ​និង​សេចក្តី​សរសើរ​ណា​ក្នុង​កាលពីមុន យស ​និង​សេចក្តី​សរសើរ​នោះ​ ​របស់​បុគ្គល​នោះ​ ​រមែង​សាប​សូន្យ​ទៅ​ បុគ្គល​ឃើញ​ការ​ចម្រើន​ ​និង​ការ​សាបសូន្យ​យស សរសើរ​នុ៎ះ​ហើយ​ ​គប្បី​សិក្សាដើម្បី​លះបង់​នូវ​មេថុនធម្ម​ចេញ​ ។ បុគ្គល​នោះ​ ​ត្រូវ​សង្កប្បៈ​ទាំងឡាយ គ្រប​សង្កត់​ហើយ​ ​រមែង​ជ្រប់​នៅ​ ​ដូច​មនុស្ស​កំព្រា បុគ្គល​បែប​នោះ​ ឮ​ពាក្យ​ជន​ដទៃ​​ហើយ​ ​រមែង​អៀនខ្មាស ។ ​មួយ​ទៀត បុគ្គល​នោះ​ ​ត្រូវ​វាទៈ​អ្នក​​ដទៃ​​ដាស់តឿន​ហើយ​ ​រមែង​ធ្វើ​គ្រឿងសស្រ្តា ​គឺ​មុសាវាទ ​សេចក្តី​សាំញុំា​ធំ​នោះ​ឯង​ ​របស់​បុគ្គល​នោះ​ ​រមែង​ធ្លាក់ចុះ​កាន់​មុសាវាទ ។ បុគ្គល​ដែល​គេ​ដឹង​សុះសាយ​ថា​ជា​បណ្ឌិត​ តាំងផ្តើម​ការប្រព្រឹត្តិ​ម្នាក់​ឯង​ ​លុះ​កាល​ខាង​ក្រោយ​មក បែរ​ទៅ​ជាប្រកប​ក្នុង​មេថុនធម្ម​វិញ​ ​បណ្ឌិត​នោះ​ ​នឹង​សៅហ្មង​ដូច​ជន​ពាលដែរ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​លុះ​ជ្រាបទោស​នុ៎ះ​ហើយ​ ​គួរ​ធ្វើ​នូវ​ការប្រព្រឹត្តិម្នាក់​ឯង​ ​ឲ្យ​មាំ ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ទាំងមុន​ទាំងក្រោយ ​កុំ​គប្បី​សេព​នូវ​មេថុន​ឡើយ​ ។ បុគ្គល​គប្បី​សិក្សា​នូវ​វិវេក​តែម្យ៉ាង ​ព្រោះ​វិវេកនុ៎ះ ប្រសើរផុត​របស់​ព្រះអរិយៈ​ទាំង​ឡាយ ប៉ុន្តែបុគ្គល​មិន​គប្បី​សំគាល់ថា អាត្មាអញ​ប្រសើរ​ដោយ​វិវេក​នោះ​ទេ បុគ្គល​នោះ​ឯង​ ​ឈ្មោះ​ថា ប្រតិស្ឋាន​នៅ​ក្នុង​ទី​ជិត​នៃ​ព្រះនិព្វាន ។ ​ពួក​សត្វ​អ្នក​ជាប់​នៅ​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ តែងស្រឡាញ់​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ ​ដែល​មាន​សេចក្តី​ស្ងប់ស្ងាត់ ​មិន​អាឡោះ​អាល័យ​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ ឆ្លង​នូវ​អន្លង់​បាន​ ។ ចប់ តិស្សមេត្តេយ្យសូត្រ ​ទី​៧ ។ === បសូរសូត្រ ​ទី​៨ === [១០២] ​ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ដទៃ​​ក្នុង​លោក​នេះ​ តែង​ពោល​សរសើរថា បរិសុទ្ធិ (សំដៅ​ទិដ្ឋិ​របស់​ខ្លួន) តែ​មិន​ពោល​ថា បរិសុទ្ធិ​ចំពោះ​លទ្ធិ​ដទៃ​ (​ក្រៅ​អំពីគ្រូ​របស់​ខ្លួន) សមណព្រាហ្មណ៍​ជាច្រើន អាស្រ័យ​នឹង​លទ្ធិណា តែង​សរសើរ​ថា ​ល្អ​ក្នុង​លទ្ធិ​នោះ​ តាំង​នៅ​ក្នុង​បច្ចេកសច្ចៈ (​សេចក្តី​ពិត​ដោយ​ឡែក) ។ សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ប្រាថ្នា​នូវ​វាទៈ ចូល​ទៅ​កាន់​បរិស័ទ​ហើយ​ ទាំង ២ នាក់ ឃើញគ្នា​នឹង​គ្នា​ថា​ជា​ពាល​ទាំង​អស់​ សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ អាស្រ័យ​នឹង​គ្រូ​ដទៃ​ ​ក៏​ពោល​ជម្លោះ ប្រាថ្នា​នូវ​ការសរសើរ​ ​ក៏​សំគាល់ថា យើងវាង​វៃ​ក្នុង​វាទៈ ។ បុគ្គល​អ្នក​ខ្វល់ខ្វាយ ​ក្នុង​ការនិយាយ​ជជែក ប្រាថ្នា​នូវ​ការ​សរសើរ ​ក្នុង​កណ្តាល​បរិស័ទ​ ​រមែង​ទញ់តុះ ​និង​ជា​បុគ្គល​អៀនខ្មាស​ក្នុង​វាទៈ (​របស់​ខ្លួន) ​ដែល​គេ​ផាត់​ចោល​ បុគ្គល​ស្វែង​រក​ទោស​នោះ​ ​រមែង​ខឹង ​ព្រោះ​ពាក្យ​និន្ទា ។ ​អ្នក​ពិចារណា​នូវ​បញ្ហា​ទាំងឡាយ ​ពោល​នូវ​វាទៈ​របស់​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​វាទៈ​ថោកទាប ថា​គេ​ផាត់​ចោល​ហើយ​ បុគ្គល​អ្នក​មាន​វាទៈ​ថោកទាប តែងខ្សឹក​ខ្សួល សោក ថ្ងូរថា ​អ្នក​នោះ​ ​កន្លង​អាត្មាអញ (​ដោយ​វាទៈ) ។ វិវេក​ទាំងនុ៎ះ ​កើត​ឡើង​ក្នុង​ពួក​សមណៈ សភាព​ត្រេកអរ​នឹង​ការអាក់​អន់​ចិត្ត​ ​រមែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​វាទៈ​ទាំងនុ៎ះ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ឃើញទោសនុ៎ះ​ហើយ​ ​គប្បី​ចៀស​វាង​នូវ​ការ​ជម្លោះ​ចេញ​ ប្រយោជន៍​ជន​ដទៃ​ អំពីការ​សរសើរ ​និង​លាភ​មិន​មាន​ឡើយ​ ។ ​មួយ​ទៀត បុគ្គល​ដែល​គេ​សរសើរ​ក្នុង​រឿង​នោះ​ហើយ​ ​ក៏​ពោល​នូវ​វាទៈ (​របស់​ខ្លួន) ​ក្នុង​កណ្តាល​បរិស័ទ​ បុគ្គល​នោះ​ ​រីករាយ​ផង​ ​ឡើង​ជោរ​ផង​ ​ព្រោះ​សម្រេច​ប្រយោជន៍ ​គឺ​ជ័យជំនះ​ដូច​ចិត្ត​ ។ ការ​ឡើង​ជោរ ជា​ហេតុ​នៃ​សេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់ ​របស់​បុគ្គល បុគ្គល​នុ៎ះ តែង​ពោល​នូវ​មានះ ​និង​អតិមានះ បុគ្គលឃើញ​ទោស​នេះ​ហើយ​ ​គប្បី​ចៀសវាង​ការជម្លោះ ​អ្នក​ឈ្លាសវៃ​ទាំងឡាយ ​មិន​ពោល​សរសើរ​ថា បរិសុទ្ធ​ដោយ​ជម្លោះ​នោះ​ឡើយ​ ។ ប្រៀប​ដូច​បុគ្គល​អ្នក​អង់អាច​ដែល​ស្តេចចិញ្ចឹម​ហើយ​ដោយ​រាជ​រង្វាន់ កាលប្រាថ្នា​គំរាម​ទៅ​រក​បុគ្គល​អ្នក​អង់​អាចតប ​អ្នក​អង់​អាចតប​នោះ​ ​មាន​ក្នុង​ទី​ណា នែ​អ្នក​អង់​អាច ​អ្នក​ចូរ​ទៅ​ក្នុង​ទី​នោះ​ចុះ កិលេស​គប្បី​មាន​ដោយ​ចម្បាំង ​មិន​មាន​តាំងពី​មុនមក ។ ជន​ទាំងឡាយ ​ដែល​ប្រកាន់ទិដ្ឋិ ​ហើយ​ពោល​ជជែក​ផង​ ​ពោល​ថា ​នេះ​ឯង​ជា​របស់​ពិត​ផង​ ​អ្នក​ចូរ​ជជែក​នឹង​ជនទាំង​នោះ​ចុះ ជន​អ្នក​ធ្វើ​ទំនាស់ ​ក្នុង​វាទៈ​ដែល​កើត​ហើយ​ក្នុង​ទី​នេះ​ ​មិន​មាន​ដល់​អ្នក​ទេ ។ បុគ្គល​ទាំងឡាយណា​ ​ធ្វើ​សេនា​របស់​កិលេស​ឲ្យ​វិនាស ​មិន​ថ្នាំង​ថ្នាក់​នឹង​ទិដ្ឋិ ​ដោយ​ទិដ្ឋិទាំងឡាយ​ឡើយ​ ការប្រកាន់​ទិដ្ឋិ​ដ៏​ក្រៃលែង ​មិន​មាន​ក្នុង​បុគ្គល​ណា ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​ម្នាល​បសូរៈ ​អ្នក​គប្បី​បាន​នូវ​ការតប​ត​ដូច​ម្តេច ​ក្នុង​បុគ្គល​ទាំង​នោះ​ ។ ​មួយ​ទៀត ​អ្នក​កាល​ត្រិះរិះគិត​នូវ​ទិដ្ឋិទាំងឡាយ ​ដោយ​ចិត្ត​ ​ហើយ​មក​ប្រណាំង​ប្រជែង (​នឹង​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ) ​ដែល​មាន​កិលេស​លាង​ហើយ​ ​អ្នក​មិន​អាច​នឹង​ជជែក​បាន​ឡើយ​ ។ ចប់ បសូរសូត្រ ​ទី​៨ ។ === មាគន្ទិយសូត្រ ​ទី​៩ === [១០៣] (ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ទ្រង់​ត្រាស់​នឹង​មាគន្ទិយព្រាហ្មណ៍​ថា) អើ ​ក៏​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ក្នុង​មេថុន​ ​មិន​មាន​ (​ដល់​តថាគត) ​ព្រោះ​ឃើញ​នាងតណ្ហា នាងអរតី ​និង​នាងរាគា (​ដែល​ជា​ធីតា​នៃ​មារ) សោះ​ទៅ​ហើយ​ ​ធ្វើ​ម្តេច​ឡើយ​ តថាគត​នឹង​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ក្នុង​មេថុន ​ព្រោះ​ឃើញ​រូប​របស់​ទារិកា ​ដែល​ពោរពេញ​ដោយ​មូត្រ ​និង​ករីស​នេះ​ តថាគត ​មិន​គួរ​​ត្រូវ​​ការ​ដើម្បីប៉ះ​ពាល់​នូវ​ធីតា​របស់​អ្នក​នោះ​ សូម្បី​តែ​ដោយ​ជើង​ឡើយ​ ។ (មាគន្ទិយព្រាហ្មណ៍ ទូលតបថា) បើព្រះអង្គ​មិន​​ត្រូវ​​ការនារីរតន៍​បែប​នេះ​ ​ដែល​ពួក​ក្សត្រធំ​ជាងនរៈ​ច្រើនគ្នា​ប្រាថ្នា​ទេ តើព្រះអង្គ​នឹង​ពោល​នូវ​ទិដ្ឋិ​ផង​ សីល​ផង​ វ័ត​ផង​ ជីវិត​ផង​ ការ​កើត​ឡើង​ក្នុង​ភព (​របស់​ព្រះអង្គ) ​ផង​ ថា​ដូច​ម្តេច ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​មាគន្ទិយៈ) តថាគត​នោះ​ ​មិន​ប្រកាន់​ថា តថាគត​វិនិច្ឆ័យ​ក្នុង​ធម៌ទាំងឡាយ ​គឺ​ទិដ្ឋិ ៦២ ​ហើយ​នឹង​សំដែង​នូវ​ពាក្យ​នេះ​ដូច្នេះ​ទេ ​ព្រោះ​តថាគត​ឃើញ (ទោស) ​ក្នុង​ទិដ្ឋិទាំង​ឡាយ​ផង​ ​មិន​ប្រកាន់មាំ (​នូវ​ទិដ្ឋិ​ណា​មួយ​) ​ផង​ ​ពិចារណា​ (​នូវ​សច្ចៈ​ទាំងឡាយ) ​ផង​ ​ក៏​បាន​ឃើញ​នូវ​សេចក្តី​ស្ងប់​ក្នុង​សន្តាន ​គឺ​ព្រះនិព្វាន ។ (មាគន្ទិយព្រាហ្មណ៍ ទូល​សួរ​ថា) បពិត្រ​ព្រះមុនី ទិដ្ឋិ​ទាំងឡាយណា ​ដែល​សត្វ​បាន​វិនិច្ឆ័យ កំណត់​ទុក​ហើយ​ ព្រះអង្គ​មិន​ប្រកាន់​មាំ​នូវ​ទិដ្ឋិ​ទាំង​នោះ​ សំដែង​នូវ​បរមត្ថធម៌​ណា ​មាន​សេចក្តី​ស្ងប់​ក្នុង​សន្តាន​ដូច្នេះ បរមត្ថធម៌​នោះ​ តើ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ សំដែង​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់តបថា ​ម្នាល​មាគន្ទិយៈ) ​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មិន​ពោល​ថា ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ព្រោះ​ការយល់​ឃើញ ​ព្រោះ​ការ​ស្តាប់​ឮ ​ព្រោះ​ការ​ដឹង​ច្បាស់ ​ព្រោះ​សីល ​និង​វ័តទេ ទាំង​មិន​ពោល​ថា ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ព្រោះ​មិន​មាន​ការយល់​ឃើញ ​ព្រោះ​មិន​មាន​ការ​ស្តាប់​ឮ ​ព្រោះ​មិន​មាន​ការ​ដឹង​ច្បាស់ ​ព្រោះ​មិន​មាន​សីល ​ព្រោះ​មិន​មាន​វ័តទាំង​នោះ​ទេ ចំណែក​បុគ្គលជា​សប្បុរស តែង​លះ​នូវ​ធម៌ ​មាន​ទិដ្ឋិជា​ដើមនុ៎ះ ​ហើយ​មិន​ប្រកាន់ ​មិន​អាស្រ័យ (​នូវ​ធម៌​ណា​មួយ​) ​រមែង​មិន​ប្រាថ្នា​ទៅ​កើត​ក្នុង​ភព​ទៀត​ឡើយ​ ។ (មាគន្ទិយព្រាហ្មណ៍ កា្របទូលថា) បើ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មិន​ពោល​ថា ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ព្រោះ​ការ​យល់ឃើញ ​ព្រោះ​ការ​ស្តាប់​ឮ ​ព្រោះ​ការ​ដឹង​ច្បាស់ ​ព្រោះ​សីល​ ​និង​វ័តទេ ទាំង​មិន​ពោល​ថា ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ព្រោះ​មិន​មាន​ការ​យល់​ឃើញ ​ព្រោះ​មិន​មាន​ការ​ស្តាប់​ឮ ​ព្រោះ​មិន​មាន​ការ​ដឹង​ច្បាស់ ​ព្រោះ​មិន​មាន​សីល ​ព្រោះ​មិន​មាន​វ័តទាំង​នោះ​ទេ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សំគាល់​នូវ​ធម៌ ​នាំ​សត្វ​ឲ្យ​វង្វេង​ក្រៃពេក ​មាន​សមណព្រាហ្មណ៍​ពួក​ខ្លះ ​ដឹង​នូវ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ព្រោះ​ការយល់​ឃើញដែរ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​មាគន្ទិយៈ) ​អ្នក​អាស្រ័យ​នូវ​ទិដ្ឋិ​ ​បាន​ជា​ខំ​ជជីក​សួរ​ (តថាគត) ​អ្នក​ដល់​នូវ​សេចក្តី​ភាន់ច្រឡំ​ ​ក្នុង​ទិដ្ឋិ​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​អ្នក​ប្រកាន់មាំ​ហើយ​ ​ហើយ​មិន​បាន​ឃើញ​នូវ​សេចក្តី​សំគាល់​សូម្បី​បន្តិច​បន្តួច អំពី​ធម្មទេសនា ​ដែល​តថាគត​សំដែង​នេះ​ឡើយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​អ្នក​ទើបយល់​ឃើញ​នូវ​ធម៌​នេះ​ ​ថា​ជា​ធម៌​នាំ​សត្វ​ឲ្យ​វង្វេងក្រៃពេក ​បុគ្គល​ណា​សំគាល់ខ្លួន​ថា​ជា​បុគ្គល​ស្មើ​នឹង​គេ​ ជាបុគ្គល​វិសេស​ជាង​គេ​ ឬជា​បុគ្គលថោក​ទាបជាង​គេ​ បុគ្គល​នោះ​ ​នឹង​និយាយ​ទទឹងទាស់ ​ដោយ​សេចក្តី​សំគាល់​នោះ​ (បើ​បុគ្គល​ណា​) ​មិន​ញាប់​ញ័រ​ក្នុង​មានះ ៣ ទេ ​សេចក្តី​សំគាល់​ខ្លួនថា អញ​ជា​បុគ្គលស្មើ​នឹង​គេ​ អញជា​បុគ្គលវិសេស​ជាង​គេ​ (ឬ​ថា អញជា​បុគ្គល​ថោក​ទាប​ជាង​គេ​) ​មិន​មាន​ដល់​បុគ្គល​នោះ​ឡើយ​ ។ បុគ្គល​ដែល​មាន​បាប​ ​គឺ​មានះ ​និង​ទិដ្ឋិ លះបង់​ហើយ​នោះ​ ​នឹង​និយាយ​ថា ​សេចក្តី​យល់​នោះ​ឯង​ ជា​សេចក្តី​យល់​ត្រូវ​ពិត ​ដូច​ម្តេច​កើត​ ឬបុគ្គល​នោះ​ ​នឹង​និយាយ​ទទឹងទាស់ថា (​ពាក្យ​ខ្ញុំ​ពិត ​ពាក្យ​អ្នក​ឯង​មិន​ពិត ដូច្នេះ ជា​មួយ​នឹង​បុគ្គល​ណា​បាន​ ​មួយ​ទៀត ​សេចក្តី​សំគាល់ថា ស្មើ ឬ​មិន​ស្មើ ​មិន​មាន​ក្នុង​បុគ្គល​ណា បុគ្គល​នោះ​ ​នឹង​ផ្សាយវាទៈ​ជា​មួយ​អ្នក​ណា​បាន​ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​បាន​លះបង់​ឱកៈ [ឱកៈ សព្ទ​នេះ​ សំដៅ​យក​រូប ​និង​វត្ថុ​ជាដើម ​ដែល​ជាកន្លែង​សម្រាប់​វិញ្ញាណជ្រក ។ អដ្ឋកថា ។] ​ហើយ​ ជា​អ្នក​មិន​រឭក​នូវ​អារម្មណ៍​ជាគ្រឿង​កំណត់ ​មិន​ធ្វើ​សេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល (​នឹង​គ្រហស្ថ) ​ក្នុង​ស្រុក ជា​អ្នក​វៀរ​ចាក​កាម​ទាំងឡាយ ​មិន​ធ្វើ​អត្តភាព​ឲ្យ​កើត​ត​ទៅ​ទៀត ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​នោះ​ ​មិន​គប្បី​ធ្វើ​ពាក្យ​ពោល​ជំទាស់​នឹង​ជន (ណា) ​ឡើយ​ ។ បុគ្គលប្រសើរ ជា​អ្នក​ស្ងប់​ស្ងាត់​ចាក​បាបធម៌ (​មាន​ការយល់​ខុសជាដើម) ណា ​ហើយ​ត្រាច់​ទៅ​ក្នុង​លោក ​មិន​គប្បី​លើ​ក​ឡើង​នូវ​បាបធម៌​ទាំង​នោះ​មក ​ហើយ​និយាយ​ជជែកទេ ​ផ្កា​ឈូក​ដុះ​នៅ​ក្នុង​ទឹក​ ​មិន​ប្រឡាក់​ដោយ​ទឹក​ផង​ ​ដោយ​ភក់​ផង​ យ៉ាងណាមិញ ​អ្នក​ប្រាជ្ញជា​អ្នក​ពោល​នូវ​សេចក្តី​ស្ងប់ ​មាន​សន្តាន​មិន​ជាប់ចំពាក់ ​រមែង​ជា​អ្នក​មិន​ជក់ជាប់​នៅ​ក្នុង​កាម​ផង​ ​ក្នុង​លោក​ផង​ យ៉ាង​នោះ​ឯង​ ។ បុគ្គល​អ្នក​ដល់​នូវ​វេទ ​គឺ​មគ្គ ៤ តែង​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាមទិដ្ឋិទេ បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​ត្រឡប់​មក​កាន់​មានះ ​ដោយ​ការប៉ះ​ពាល់ទេ បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម​អំណាច​នៃ​តណ្ហា ទិដ្ឋិ​នោះ​ទេ បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​ងាយ​អ្នក​ណា​ដឹក​នាំ​ដោយ​កម្ម ឬ​ដោយ​អារម្មណ៍​ដែល​ឮ​បាន​ឡើយ​ បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​ចូល​ទៅ​នៅ​អាស្រ័យ​ក្នុង​និវេសនៈ ​គឺ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិទេ ។ កិលេស​គ្រឿងរួបរឹត​ទាំងឡាយ តែង​មិន​មាន​ដល់​បុគ្គល​អ្នក​ប្រាស​ចាក​កាម​សញ្ញា (ជាដើម) មោហៈ (​សេចក្តី​ភាន់​ច្រឡំ) តែង​មិន​មាន​ដល់​បុគ្គល​អ្នក​ផុតស្រឡះ (​ចាក​កិលេស​ទាំងពួង) ​ព្រោះ​វិបស្សនាបញ្ញា បុគ្គល​ទាំងឡាយ​ណា ប្រកាន់មាំ​នូវ​កាមសញ្ញា​ជាដើម​ក្តី​ ប្រកាន់មាំ​នូវ​ទិដ្ឋិ​ក្តី​ បុគ្គល​ពួក​នោះ​ ​រមែង​ព្យាយាម​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​កាមាធិករណ៍ ឬធម្មាធិករណ៍ ​នូវ​គ្នា​នឹង​គ្នា​ក្នុង​លោក ។ ចប់ មាគន្ទិយសូត្រ ​ទី​៩ ។ === បុរាភេទសូត្រ ​ទី​១០ === [១០៤] (ព្រះពុទ្ធនិម្មិត ត្រាស់​សួរ​ព្រះសម្ពុទ្ធថា) បុគ្គល​អ្នក​មាន​ទស្សនៈ​ដូច​ម្តេច ​មាន​សីល​ដូច​ម្តេច ​ដែល​ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ហៅ​ថា​ ​អ្នក​ស្ងប់រម្ងាប់ បពិត្រ​ព្រះគោតម ព្រះអង្គ ​ដែល​ខ្ញុំ​សួរ​ហើយ​ ​សូម​បា្រប់​នូវ​ឧត្តម​ជន​នោះ​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​) មុន​នឹង​បែកធ្លាយ​រាងកាយ​ទៅ​ ​បុគ្គល​ណា​ បា្រស​ចាក​តណ្ហា ​មិន​អាស្រ័យ​នូវ​កាល​ខាង​ដើម ​និង​ទី​បំផុត​ ​គឺ​កាលជា​អតីត ​និង​អនាគត ជា​បុគ្គល​ដែល​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មិន​គប្បី​ពោល​ថា​ជា​អ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន ការ​ធ្វើ​នូវ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ​ឲ្យ​ជាប្រធាន​នៃ​បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​មាន​ឡើយ​ ។ បុគ្គល​នោះ​ឯង​ ​មិន​ក្រោធ ​មិន​តក់ស្លុត ​មិន​ពោល​អួត ​មិន​រពឹស ជា​អ្នក​ពោល​ដោយ​បញ្ញា ​មិន​រាយមាយ សង្រួម​ដោយ​វាចា ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ។ បុគ្គល​មិន​មាន​តណ្ហា​ក្នុង​អារម្មណ៍​ជាអនាគត ​មិន​សោក​ស្តាយ​នូវ​អារម្មណ៍​អតីត ជា​អ្នក​ឃើញ​សេចក្តី​ស្ងប់ស្ងាត់ ​ក្នុង​ផស្សៈ​ទាំងឡាយ ​មិន​បង្អោន​ចិត្ត​ទៅ​ក្នុង​មិច្ឆាទិដ្ឋិ​ទាំងឡាយ ជា​អ្នក​ពួនសម្ងំ ​មិន​បំភាន់​គេ​ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ជា​ប្រក្រតី ​មិន​មាន​សេចក្តី​កំណាញ់ ​មិន​ឃ្នើសឃ្នង ជាបុគ្គល​ដែល​គេ​មិន​ស្អប់ខ្ពើម ជា​អ្នក​មិន​ប្រកប​ក្នុង​ការ​ញុះ​ញង់ ​មិន​នឹកនា​ទៅ​រក​វត្ថុ​ជា​ទី​ត្រេកអរ ​មិន​ប្រកប​ក្នុង​ការ​មើលងាយ​គេ​ ជា​អ្នក​មាន​ការងារ​ល្អិត​ល្អ​ ​មាន​បដិភាណ ​មិន​ជឿ​អ្នក​​ដទៃ​ ​មិន​ត្រេកអរ ​មិន​សិក្សា ​ព្រោះ​ប្រាថ្នាលាភ ​មិន​ក្រេវ​ក្រោធ ​ព្រោះ​មិន​មាន​លាភ ជា​អ្នក​មិន​ខឹង ​មិន​ជាប់​ចិត្ត​ក្នុង​រស ​ព្រោះ​តណ្ហា ជាបុគ្គល​មាន​ឧបេក្ខា ​មាន​ស្មារតី​សព្វពេល ​មិន​សំគាល់ថា ស្មើ​នឹង​គេ​ក្នុង​លោក ​មិន​លើ​ក​ខ្លួនថា វិសេស​ជាង​គេ​ ​មិន​ដាក់​ខ្លួនថា​ថោកទាប​ជាង​គេ​ កិលេស​គ្រឿង​ពុះពោរ ​មិន​មាន​ដល់​បុគ្គល​នោះ​ឡើយ​ ។ ​បុគ្គល​ណា​ ​មិន​មាន​និស្សយ​ធម៌ ​គឺ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ​ក្តី​ ​បុគ្គល​ណា​ ​ដឹង​នូវ​ធម៌ ​ហើយ​មិន​អាស្រ័យ​នូវ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ​ក្តី​ បុគ្គល​មិន​មាន​តណ្ហា​ក្នុង​សេចក្តី​ចម្រើន​ ​និង​សេចក្តី​វិនាស [សស្សតៈ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​រូបភព, ឧច្ឆេទ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​អរូបភព ។ អដ្ឋកថា ។] តថាគត​ហៅ​បុគ្គល​អ្នក​មិន​អាឡោះ​អាល័យ​ក្នុង​កាមទាំង​ឡាយ​នោះ​ ​ថា​ជា​អ្នក​ស្ងប់រម្ងាប់ កិលេស​គ្រឿងចាក់ស្រែះ​របស់​បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​មាន​ បុគ្គល​នោះ​ ​បាន​ឆ្លង​នូវ​តណ្ហា​ដែល​ផ្សាយ​ទៅ​ហើយ​ ។ កូន​ទាំងឡាយ ​សត្វ​ចិញ្ចឹមទាំង​ឡាយ ​និង​ស្រែចម្ការ ​ទី​លំនៅ​របស់​បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​មាន​ឡើយ​ ​សេចក្តី​ប្រកាន់​ថា ​ជា​របស់​ខ្លួន ​គឺ​សស្សតទិដ្ឋិ​ក្តី​ ​សេចក្តី​ប្រកាន់ថា ​មិន​មែន​ជា​របស់​ខ្លួន ​គឺ​ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ​ក្តី​ ​មិន​មាន​ក្នុង​បុគ្គល​នោះ​ទេ ។ ​ពួក​ទេវតា ​និង​មនុស្ស ជាបុថុជ្ជន ឬ​ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ ​គប្បី​ពោល​ទោសចំពោះ​បុគ្គល​នោះ​ ​ដោយ​កិលេស ​មាន​រាគៈជា​ដើមណា កិលេស ​មាន​រាគៈជាដើម​នោះ​ បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជា​ប្រធាន​ឡើយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ បុគ្គល​មិន​ញាប់ញ័រ ​ព្រោះ​ពាក្យ​ពោល​ទាំង​ឡាយ​ឡើយ​ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ប្រាស​ចាក​សេចក្តី​ជាប់​ចំពាក់ (​ក្នុង​រូប​ជាដើម) ​មិន​មាន​សេចក្តី​កំណាញ់ ​មិន​និយាយ​លើ​កខ្លួន ​ក្នុង​គុណ​ដ៏​ខ្ពង់​ខ្ពស់​ ​មិន​និយាយ​ប្រកបខ្លួន ​ក្នុង​គុណ​ដ៏​ស្មើ ៗ ​មិន​និយាយ​បន្ទាបខ្លួន ​ក្នុង​គុណ​ដ៏​ថោកទាប ​មិន​ដល់​នូវ​កប្បៈ ​គឺ​មិន​មាន​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​ព្រោះ​ជា​បុគ្គល​មិន​មាន​កប្បៈ ។ បុគ្គល​ណា ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រកាន់ថា ​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​លោក បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​សោក​ព្រោះ​របស់​ដែល​មិន​មាន​ ​មិន​លុះ​ក្នុង​អគតិធម៌​ទាំង​ឡាយ បុគ្គល​នោះ​ឯង​ ​ហៅ​ថា​ ​អ្នក​ស្ងប់រម្ងាប់ ។ ចប់ បុរាភេទសូត្រ ​ទី​១០ ។ === កលហវិវាទសូត្រ ​ទី​១១ === [១០៥] (ព្រះពុទ្ធនិម្មិត ត្រាស់​សួរ​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ថា បពិត្រព្រះអង្គ) ការឈ្លោះ ការ​ទាស់​ទែងគ្នា ការខ្សឹកខ្សួល ការសោកស្តាយ ​និង​សេចក្តី​កំណាញ់ ការ​ប្រកាន់ ការមើល​ងាយ ​និង​ការញុះញង់ ​កើត​មក​អំពីណា កិលេសធម៌​ទាំង​នោះ​ បណ្តាល​មក​អំពីណា ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​សេចក្តី​នោះ​ ​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា) ការឈ្លោះ ការទាស់​ទែង​គ្នា ការខ្សឹកខ្សួល ការ​សោកស្តាយ ​និង​សេចក្តី​កំណាញ់ ការប្រកាន់ ការមើល​ងាយ ​និង​ការ​ញុះញង់ ​កើត​មក​អំពី​របស់​ជា​ទី​ស្រឡាញ់ ឯ​កិលេសធម៌ ​មាន​ការឈ្លោះ ​និង​ការ​ជជែក​គ្នា (ជាដើម) ប្រកប​ក្នុង​សេចក្តី​កំណាញ់ កាលបើ​សេចក្តី​ទាស់​ទែងគ្នា​កើត​ឡើង​ហើយ​ ​ពាក្យ​ញុះ​ញង់​ក៏​កើត​ឡើង​ដែរ ។ (ព្រះពុទ្ធ​និម្មិត ​សួរ​ថា) ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ក្នុង​លោក ឬលោភៈ​របស់​ពួក​សត្វ​ដែល​​ត្រូវ​​លោភៈ​គ្របសង្កត់ រង្គាត់​ទៅ​ក្នុង​លោក ​កើត​មក​អំពីអ្វី ​សេចក្តី​ប៉ុនប៉ង ​និង​ការសម្រេច (​នៃ​សេចក្តី​ប៉ុនប៉ង) ​និង​ធម៌​ដែល​មាន​ក្នុង​បរលោក​របស់​សត្វ​ ​កើត​មក​អំពីអ្វី ។ (ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ក្នុង​លោក​ ឬ​លោភៈ​របស់​ពួក​សត្វ​ដែល​​ត្រូវ​លោភៈ​គ្របសង្កត់ ​កើត​មក​អំពី​ឆន្ទៈ ​សេចក្តី​ប៉ុនប៉ង ​និង​ការ​សម្រេច (​នៃ​សេចក្តី​ប៉ុនប៉ង) ​និង​ធម៌​ដែល​មាន​ក្នុង​បរលោក​របស់​ពួក​សត្វ​ ​ក៏​កើត​អំពី​ឆន្ទៈ​នេះ​ដែរ ។ (ព្រះពុទ្ធនិមិ្មត ​សួរ​ថា) ​ឆន្ទៈ​ក្នុង​លោក ​កើត​មក​អំពីអ្វី ​មួយ​ទៀត វិនិច្ឆ័យ (ការ​ចូល​ចិត្ត​ក្នុង​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ) ​កើត​មក​អំពីអ្វី ការ​ក្រេវក្រោធ ការ​និយាយ​មោសា ​និង​សេចក្តី​សង្ស័យ ឬ​អកុសលធម៌​ទាំងឡាយ ​ដែល​ ​(ប្រកប​ដោយ​ការក្រេវក្រោធ​ជាដើម) តើ​ព្រះសមណៈ​សំដែង​ហើយ​ថា ​កើត​អំពីអ្វី ។ (ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំង​ឡាយ ​ក្នុង​លោក ​បាន​សំដែង​ហើយ​នូវ​អារម្មណ៍​ណា​ថា​ជា​ទី​ត្រេកអរ [​បាន​ដល់​សុខវេទនា ​និង​វត្ថុ​ដែល​គួរ​ប្រាថ្នា ។] ​និង​មិន​ជា​ទី​ត្រេកអរ [​បាន​ដល់​ទុក្ខវេទនា ​និង​វត្ថុ​ដែល​មិន​គួរ​ប្រាថ្នា ។ អដ្ឋកថា ។] ឆន្ទៈ​តែង​កើត​ឡើង​ ​ព្រោះ​អាស្រ័យ​អារម្មណ៍​នោះ​ ​សត្វ​ក្នុង​លោក ឃើញ​សេចក្តី​វិនាស ​និង​សេចក្តី​ចម្រើន​ ​ក្នុង​រូប​ទាំង​ឡាយ ទើប​ធ្វើ​នូវ​វិនិច្ឆ័យ (​ក្នុង​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ) ។ ការក្រេវក្រោធ ការ​ពោល​ពាក្យ​មោសា ​សេចក្តី​សង្ស័យ ធម៌ទាំង ៣ ​នេះ​ឯង​ កាលបើ​អារម្មណ៍​ជា​ទី​ត្រេកអរ ​និង​មិន​ជា​ទី​ត្រេកអរ​ទាំង ២ ប្រការ​នោះ​ ​នៅ​មាន​ ទើប​កើត​មាន​ឡើង​បាន​ បុគ្គល​អ្នក​មាន​សេចក្តី​សង្ស័យ ​គប្បី​សិក្សា​ក្នុង​គន្លង​នៃ​ការ​ដឹង​ ឯ​ធម៌​ទាំងឡាយ ព្រះសមណៈ​សំដែង​ហើយ​ ​ព្រោះ​ដឹង​ ។  (ព្រះពុទ្ធនិមិ្មត​សួរ​ថា) អារម្មណ៍​ជា​ទី​ត្រេកអរ ​និង​មិន​ជា​ទី​ត្រេកអរ ​កើត​មក​អំពីអ្វី កាល​បើអ្វី​មិន​មាន​ ទើបអារម្មណ៍​ទាំង​នុ៎ះ​ ​មិន​មាន​ដែរ អត្ថ ​គឺ​សេចក្តី​វិនាស ​និង​សេចក្តី​ចម្រើន​ (​នៃ​អារម្មណ៍ជា​ទី​ត្រេកអរ ​និង​មិន​ជា​ទី​ត្រេកអរ) ណា អត្ថ​នោះ​ តើ​កើត​មកអំពី​ធម៌​ណា​ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​ប្រាប់​ដល់​ខ្ញុំ​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះសម្ពុទ្ធ ត្រាស់តបថា) អារម្មណ៍​ជា​ទី​ត្រេកអរ​ ​និង​មិន​ជា​ទី​ត្រេកអរ ​កើត​មក​អំពី​ផស្សៈ កាលបើផស្សៈ​មិន​មាន​ ទើបអារម្មណ៍​ទាំងនុ៎ះ ​មិន​មាន​ អត្ថ ​គឺ​សេចក្តី​វិនាស ​និង​សេចក្តី​ចម្រើន​ (​នៃ​អារម្មណ៍​ជា​ទី​ត្រេកអរ ​និង​មិន​ជា​ទី​ត្រេកអរ) ណា អត្ថ​នោះ​ ​កើត​មកអំពី​ផស្សៈ​នេះ​ តថាគត​សំដែងប្រាប់​ដល់​អ្នក​ (ដូច្នេះ) ។ (ព្រះពុទ្ធនិម្មិត ​សួរ​ថា) ចុះ​ផស្សៈ​ក្នុង​លោក ​កើត​មក​អំពីអ្វី ​មួយ​ទៀត ​សេចក្តី​ហួងហែង​ ​កើត​មក​អំពីអ្វី កាលបើអ្វី​មិន​មាន​ ​សេចក្តី​ប្រកាន់ថា ​របស់​អញ ៗ ទើប​មិន​មាន​ កាល​បើ​អ្វី​មិន​មាន​ ​ផស្សៈ​ទាំងឡាយ ទើប​មិន​ពាល់​ត្រូវ​ ។ (ព្រះសម្ពុទ្ធ ត្រាស់តបថា) ផស្សៈ (​កើត​ឡើង​) ​ព្រោះ​អាស្រ័យនាម ​និង​រូប ​សេចក្តី​ហួងហែង ​កើត​មក​អំពីឥច្ឆា កាលបើឥច្ឆា ​មិន​មាន​ ​សេចក្តី​ប្រកាន់​ថា ​របស់​អញ ៗ ​ក៏​មិន​មាន​ កាលបើរូប​មិន​មាន​ ផស្សៈទាំងឡាយ ​ក៏​មិន​ពាល់​ត្រូវ​​ ។ (ព្រះពុទ្ធនិមិ្មត ​សួរ​ថា) កាលបុគ្គល​ប្រតិបត្តិ​ដូច​ម្តេច ទើបរូប​វិនាស​ទៅ​ ​មួយ​ទៀត រូបជា​សុខ (រូប​គួរ​ប្រាថ្នា) ​និង​រូប​ជាទុក្ខ (រូប​ដែល​មិន​ជា​ទី​ប្រាថ្នា) វិនាស​ទៅ​វិញ​ ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​រូប​ដែល​ជាសុខ ​និង​ជាទុក្ខ​នោះ​ដល់​ខ្ញុំ​ រូប​ដែល​ជា​សុខ ​និង​ជាទុក្ខ​វិនាស​ទៅ​ដោយ​ហេតុណា ​ខ្ញុំ​ដឹង​នូវ​ហេតុ​នោះ​ ​ខ្ញុំ​មាន​ចិត្ត​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះ ។ (ព្រះសម្ពុទ្ធ ត្រាស់តបថា) បុគ្គល​មិន​មែនជា​សញ្ញាសញ្ញី [បុគ្គល​មាន​សញ្ញា​ដោយ​សញ្ញាជា​ប្រក្រតី ​គឺ​បុគ្គល​មាន​សញ្ញាជា​ធម្មតា ​ហៅ​ថា​ សញ្ញាសញ្ញីបុគ្គល ។] បុគ្គល​មិន​មែន ជា​វិសញ្ញាសញ្ញី [បុគ្គល​មាន​សញ្ញា​ដោយ​ខុសសញ្ញា ​គឺ​បុគ្គលឆ្កួត ឬ​មាន​ចិត្ត​រាយមាយ ​ហៅ​ថា​ វិសញ្ញាសញ្ញីបុគ្គល ។] បុគ្គល​មិន​មែន​ជាអសញ្ញី [បុគ្គល​មិន​មែន​ជា​មិន​មាន​សញ្ញា ​គឺ​បុគ្គល​ដែល​ចូល​និរោធសមាបត្តិ ឬអសញ្ញី​សត្វ​ ​ហៅ​ថា​ អសញ្ញីបុគ្គល ។] បុគ្គល​មិន​មែនជា​វិភូតសញ្ញី [បុគ្គល​ដែល​មាន​សញ្ញា​ក្នុង​រូប​ដែល​សូន្យ ​គឺ​បុគ្គល​ដែល​មាន​អរូបជ្ឈាន ​ហៅ​ថា​ វិភូតសញ្ញីបុគ្គល ។ អដ្ឋកថា ។] កាលបុគ្គល​ប្រតិបត្តិ​យ៉ាង​នេះ​ រូបទើប​វិនាស​បាន​ ​ព្រោះ​ធម៌ជា​ចំណែក​នៃ​សេចក្តី​យឺត​យូរទាំងឡាយ ​មាន​សញ្ញា​ជាហេតុ ។ (ព្រះពុទ្ធនិម្មិត ​ពោល​ថា) ​ខ្ញុំ​បាន​សួរ​នូវ​ធម៌​ណា​ ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​សំដែង​ធម៌​នោះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​រួច​ហើយ​ ​ខ្ញុំ​សូម​សួរ​ធម៌​ផ្សេងទៀត ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​ធម៌​នោះ​ដល់​ខ្ញុំ​ ​ឲ្យ​ទាន (បពិត្រ​ព្រះអង្គ) ចុះ​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ ជា​បណ្ឌិត​ពួក​ខ្លះ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ សំដែង​នូវ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ​ដ៏​ប្រសើរ ​របស់​សត្វ​ថា ​បំផុត​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណោះឬ ឬ​ក៏​សំដែង​នូវ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ​​ដទៃ​ ជាង​អរូប​សមាបត្តិ​នេះ​ទៅ​ទៀត ។ (ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ត្រាស់​តបថា) ​ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ជា​បណ្ឌិត​ពួក​ខ្លះ សំដែង​នូវ​អរូបសមាបត្តិ​ទាំង​ឡាយ​នោះ​ ថា​ជាធម៌​ដ៏​បរិសុទ្ធិ​ប្រសើរ ​របស់​សត្វ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ បណ្តា​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ សមណព្រាហ្មណ៍​ពួក​ខ្លះទៀត (ជាឧច្ឆេទវាទ) ជា​អ្នក​ពោល​លើ​ក​ខ្លួនថា ឆ្លៀវឆ្លាស​ក្នុង​អនុបាទិសេស​និព្វាន តែងប្រកាន់​ពោល​នូវ​លទ្ធិ ​គឺ​សេចក្តី​ដាច់សូន្យថា (ជាធម៌​ដ៏​បរិសុទ្ធប្រសើរ​របស់​សត្វ​) ។ ព្រះ​ពុទ្ធ​ជាវីមំសី​បណ្ឌិត​ ​ទ្រង់​ជ្រាប​នូវ​ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ថា​ជា​អ្នក​អាស្រ័យ​នូវ​សស្សតទិដ្ឋិ ​និង​ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ​ផង​ ​ទ្រង់​ជ្រាប​នូវ​ធម៌គ្រឿង​អាស្រ័យ​នៅ​ (​របស់​ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​) ​ផង​ ជ្រាប (​នូវ​ធម៌​ទាំងឡាយ ថា​ជាទុក្ខ​ ​មិន​ទៀង​ជាដើម) ​ហើយ​បាន​រួច​ស្រឡះ​ផង​ ទើប​មិន​ដល់​នូវ​ការ​ទាស់​ទែង ​អ្នក​ប្រាជ្ញតែង​មិន​មក ដើម្បី​កើត​រឿយ ៗ ​ឡើយ​ ។ ចប់ កលហវិវាទសូត្រ ​ទី​១១ ។ === ចូឡវិយូហសូត្រ ​ទី​១២ === [១០៦] (ព្រះពុទ្ធនិម្មិត ត្រាស់​សួរ​ព្រះសម្ពុទ្ធថា) សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ កាលដំអក់​នៅ​ក្នុង​ទិដ្ឋិ (​សេចក្តី​យល់ឃើញ) ​របស់​ខ្លួន ៗ ​រមែង​ប្រកាន់មាំ ប្តេជ្ញាថា ខ្លួនជា​អ្នក​ឆ្លៀវឆ្លាស (​ក្នុង​ទិដ្ឋិ​នោះ​) ​ហើយ​និយាយ​ផ្សេង ៗ​ គ្នា ​បុគ្គល​ណា​ ​ដឹង​យ៉ាង​នេះ​ បុគ្គល​នោះ​ឈ្មោះ​ថា ​ដឹង​នូវ​ធម៌ពិត ​បុគ្គល​ណា​ បដិសេធ​ធម៌​នេះ​ បុគ្គល​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា ​មិន​មាន​គុណបរិបូណ៌​ឡើយ​ ។ ​លុះ​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ ប្រកាន់មាំ​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ តែង​ទាស់ទែងគ្នា ទាំង​ពោល​តិះដៀលថា បុគ្គល​ដទៃ​ ៗ ជាបុគ្គល​ពាល ជាបុគ្គល ​មិន​ឈ្លាសវៃ វាទៈ​របស់​សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ​នេះ​បែបណា ​ជាវាទៈពិត ​ព្រោះ​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នេះ​ ជា​អ្នក​ពោល​លើ​ក​ខ្លួនថា ឆ្លៀវឆ្លាស ។ (ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ត្រាស់​ថា​) សមណព្រាហ្មណ៍ កាលបើ​មិន​យល់ឃើញ​នូវ​ធម៌​របស់​ជន​​ដទៃ​ ​ឈ្មោះ​ថា​ជា​បុគ្គលពាល ជាបុគ្គល​ថោកទាប ​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់​ទាប សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំង​អស់​ សុទ្ធតែជា​បុគ្គល​ពាល ​មាន​ប្រាជ្ញា​ថោកទាប ​ឈ្មោះ​ថា សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នេះ​ ជា​អ្នក​ដំអក់​នៅ​ក្នុង​ទិដ្ឋិ ។ ​មួយ​ទៀត បើ​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ ជា​អ្នក​ផូរផង់​ក្នុង​ទិដ្ឋិ​របស់​ខ្លួន ជា​អ្នក​មាន​បា្រជ្ញា​ដ៏​បរិសុទ្ធ ជា​អ្នក​ឈ្លាសវៃ ជា​អ្នក​មាន​បា្រជ្ញា បណ្តា​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ​រក​អ្នក​ណា​មួយ​ ​មាន​បា្រជ្ញា​ថោកទាប​ គ្មានទេ ​ព្រោះ​ថា​ សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ​មាន​ទិដ្ឋិស្មើ ៗ គ្នា ។ ជន​ទាំងឡាយ (​អ្នក​ធ្វើ​នូវ​ជំលោះ) ផ្ទឹមគ្នា​ជាគូ ៗ ​បាន​ពោល​សង្កត់សង្កិន​នូវ​គ្នា​នឹង​គ្នា​ដោយ​ពាក្យ​ណា​ថា ​អ្នក​នេះ​ ជាបុគ្គល​ពាល ដូច្នេះ តថាគត ​មិន​បាន​ពោល​នូវ​ពាក្យ​នុ៎ះ​ថា ​ជា​ពាក្យ​ពិត​ឡើយ​ ​ព្រោះ​ថា ជនទាំង​នោះ​ ​បាន​ធ្វើ​នូវ​សេចក្តី​យល់ឃើញ​របស់​ខ្លួន ៗ ​ថា​ជា​របស់​ពិត ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​បាន​ជាជន​ទាំង​នោះ​ ដុតកំដៅ​បុគ្គល​​ដទៃ​​ដោយ​ពាក្យ​ថា បុគ្គលពាល ។ (ព្រះពុទ្ធនិមិ្មត ​សួរ​ថា) សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ពួក​ខ្លះ ​បាន​សរសើរ​ទិដ្ឋិណា ​ថា​ជា​របស់​ពិត​ទៀងទាត់ ចំណែក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ពួក​​ដទៃ​ តិះ​ដៀល​ទិដ្ឋិ​នោះ​ ​ថា​ជា​របស់​ទទេ កុហក​វិញ​ ​លុះ​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ប្រកាន់ផ្សេង ៗ យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ​ក៏​ទាស់ទែងគ្នា ចុះ​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ​ ​មិន​និយាយ​មូល​មាត់​គ្នា​តែបែប​មួយ​ តើ​ព្រោះ​ហេតុអ្វី ។ (ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ត្រាស់​ថា​) ​ព្រោះ​ថា បុគ្គលកាល​ដឹង​ច្បាស់​ក្នុង​សច្ចៈ​ណា ទើប​មិន​ទាស់ទែងគ្នា ឯសច្ចៈ​នោះ​ ​មាន​តែ​មួយ​ ​មិន​មែន​មាន​ពីរ​ឡើយ​ ប៉ុន្តែ​ជន​ទាំងឡាយ តែង​សរសើរ​សច្ចៈ​របស់​ខ្លួនផ្សេង ៗ គ្នា ហេតុ​នោះ​ ​បាន​ជា​ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ ​មិន​និយាយ​មូលមាត់គ្នា​តែបែប​មួយ​ ។ (ព្រះពុទ្ធ​និមិ្មត​សួរ​ថា) ​ព្រោះ​ហេតុអ្វីហ្ន៎ ​បាន​ជា​សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ ​ដែល​ពោល​លើ​កខ្លួន​ថា​ជា​អ្នក​ឆ្លៀវ​ឆ្លាស ជា​អ្នក​ពោល​តាមបំណង​របស់​ខ្លួន តែង​ពោល​សច្ចៈផ្សេង ៗ គ្នា ចុះសមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ​បាន​ឮមកថា សច្ចៈ​មាន​ច្រើនផ្សេង ៗ គ្នាឬ ឬ​ក៏​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ នឹក​រក​ដោយ​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​របស់​ខ្លួនទេ ។ (ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) សច្ចៈ​ទាំង​ឡាយ​ច្រើន​ផ្សេង ៗ គ្នា​ក្នុង​លោក​ ​មិន​មាន​ទេ ​លើ​កលែង​តែ​សេចក្តី​ប្រកាន់ថា ទៀង​ដោយ​សញ្ញា​ចេញ​ ​គឺ​មាន​តែ​បរមត្ថសច្ចៈ​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ ​មួយ​ទៀត សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ កំណត់ទុក​នូវ​សេចក្តី​ត្រិះរិះ ​ឲ្យ​ប្រ​ជុំ​ចុះ​ក្នុង​ទិដ្ឋិ​ទាំងឡាយ ​ហើយ​និយាយ​នូវ​ហេតុ​មួយ​គូជា​ធម្មតា ​គឺ​សេចក្តី​ពិត ១ មុសា ១ ។ បុគ្គល​ពួក​មួយ​ អាស្រ័យ​នូវ​ទិដ្ឋិធម៌​ទាំង​នេះ​ ​គឺ​អារម្មណ៍​ដែល​ខ្លួន​ឃើញ​ហើយ​ ឬ​ឮ​ហើយ​ ​ដែល​ខ្លួន​ពាល់​ត្រូវ​​ហើយ​ ឬសីលវ័ត ជា​អ្នក​ឃើញ​នូវ​សេចក្តី​ប្រកាន់ធំ ​គឺ​សន្តិភាព ​លុះ​ឋិត​នៅ​ក្នុង​វិនិច្ឆ័យធម៌ ​គឺ​ទិដ្ឋិ ៦២ ​ហើយ​រីករាយ​ក៏​ពោល​តិះដៀលថា បុគ្គល​​ដទៃ​ជាបុគ្គល​ពោល​មិន​ឆ្លៀវឆ្លាស ។ ​មួយ​ទៀត​ បុគ្គល​នោះ​ តែងដុត​កំដៅ​បុគ្គល​​ដទៃ​​ថា​ជា​បុគ្គលពាល ៗ ដូច្នេះ ​ដោយ​ហេតុ​ណា ​ក៏​បាន​ពោល​លើ​ក​ខ្លួន​ឯង​ ​ថា​ជា​អ្នក​ឆ្លៀវឆ្លាស ​ដោយ​ហេតុ​នោះ​ បុគ្គល​នោះ​ ​ពោល​លើ​ក​ខ្លួន​ឯង​ថា​ជា​អ្នក​ឆ្លៀវឆ្លាស ចំពោះខ្លួន​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ ​រមែង​តិះ​ដៀលបុគ្គល​​ដទៃ​ ​ហើយ​ពោល​ប្រកាន់ទិដ្ឋិ​នោះ​ ។ បុគ្គល​នោះ​ ​បរិបូណ៌​ហើយ​ដោយ​ទិដ្ឋិ ​គឺ​ការយល់​ឃើញថា ​មាន​ខ្លឹមសារ​ក្រៃពេក ​និង​ដោយ​មានះ ​មាន​មានះ​ដ៏​បរិបូណ៌ ប្រស់ព្រំ​សន្តានខ្លួន​ដោយ​មានះ ​គឺ​ប្រកាន់ថា​ ខ្លួន​ជា​បណ្ឌិត​ ទិដ្ឋិ​នោះ​ ​របស់​បុគ្គល​នោះ​ បរិបូណ៌​ហើយ​ដោយ​ប្រការ​ដូច្នោះ ។ ប្រសិនបើ​មាន​បុគ្គល​អ្នក​ថោកទាប ​ដោយ​សារ​វាចា​ពាក្យ​តិះដៀល​របស់​បុគ្គល​ដទៃ​ បុគ្គល​ដែល​តិះដៀល​គេ​នោះ​ ​នឹង​ទៅ​ជាបុគ្គល​មាន​បា្រជ្ញា​ថោកទាប ស្មើ​នឹង​បុគ្គល​ថោកទាប​នោះ​ ​មួយ​ទៀត បើបុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​វេទ ជា​អ្នក​បា្រជ្ញ ​មាន​ប្រាជ្ញា​ខ្ជាប់ខ្ជួន​ចំពោះខ្លួន​ឯង​ ​ក៏​រក​បុគ្គល​ណា​មួយ​ ជា​មនុស្ស​ល្ងង់ ​ក្នុង​ពួក​សមណៈ ​មិន​មាន​ ។ ​ពួក​បុគ្គល​ណា​ សរសើធម៌ ​គឺ​ទិដ្ឋិ​ដទៃ​​ក្រៅ​ពី​នេះ​ ​ពួក​បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​គុណ​មិន​បរិបូណ៌ ​ឈ្មោះ​ថា ប្រទូស្តចំពោះ​ផ្លូវ​ដ៏​បរិសុទ្ធ ​ពួក​តិរិ្ថយតែង​និយាយ​តិះដៀល​គ្នា ​ដោយ​ច្រើន​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ ​ព្រោះ​ថា តិរ្ថិយទាំង​នោះ​ ត្រេកអរ​ស៊ប់​ហើយ​ដោយ​តម្រេក ​ក្នុង​ទិដ្ឋិ​របស់​ខ្លួន ។ ​លុះ​ពួក​តិរិ្ថយ (ត្រេកអរ​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​) ទើប​នាំ​គ្នា​និយាយសរសើរ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ក្នុង​ធម៌ (​របស់​ខ្លួន) ​នេះ​តែម្យ៉ាង ​មិន​និយាយ​សរសើរ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ​​ដទៃ​​ឡើយ​ ​ពួក​តិរិ្ថយ​ តែងចូល​ចិត្ត​ដោយ​ច្រើន​យ៉ាង​នេះ​ ​ហើយ​ពោល​ប្រកាន់​មាំ ​ក្នុង​ផ្លូវ​នៃ​ទិដ្ឋិ​របស់​ខ្លួន​នោះ​ ។ ​មិន​ត្រឹមតែ​ប៉ុណ្ណោះ​ឡើយ​ ​ពួក​តិរិ្ថយ​ទាំង​នោះ​ សូម្បី​តែ​មួយ​នាក់ កាល​ពោល​ប្រកាន់មាំ ​ក្នុង​ផ្លូវ​នៃ​ទិដ្ឋិ​របស់​ខ្លួន​ហើយ​ មុខជាដុតកំដៅ​បុគ្គល​​ដទៃ​ ថា​ជាមនុស្ស​ពាល ​ព្រោះ​ទិដ្ឋិ​របស់​ខ្លួនដូច្នេះ ​លុះ​តិរិ្ថយ​ពោល​នូវ​បុគ្គល​ដទៃ​​ថា​ជា​មនុស្ស​ពាល ​ថា​ជា​អ្នក​មាន​ធម៌​មិន​បរិសុទ្ធិ​ហើយ​ ​គប្បី​នាំ​មក​នូវ​ជម្លោះ​ចំពោះខ្លួន​ឯង​ ។ តិរិ្ថយ​នោះ​ តាំង​នៅ​ក្នុង​វិនិច្ឆយធម៌ (​ដោយ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ)​ តាំងលទ្ធិ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ហើយ​ ​រមែង​ដល់​នូវ​ការទាស់​ទែងគ្នា ​ដ៏​ក្រៃលែង​លើ​សលុប​ក្នុង​លោក ចំណែក​សត្វ​ ​ដែល​លះបង់​នូវ​វិនិច្ឆយធម៌​ទាំង​អស់​ (​ដោយ​អរិយមគ្គ) ​រមែង​មិន​ធ្វើ​នូវ​ជម្លោះ​ក្នុង​លោក​ឡើយ​ ។ ចប់ ចូឡវិយូហសូត្រ ​ទី​១២ ។ === មហាវិយូហសូត្រ ​ទី​១៣ === [១០៧] (ព្រះពុទ្ធនិមិ្មត ​សួរ​ថា) សមណព្រាហ្មណ៍ណា​មួយ​ ត្រាំ​នៅ​ក្នុង​ទិដ្ឋិ (​របស់​ខ្លួន) តែង​ជជែកគ្នាថា ​នេះ​ឯង​ជា​របស់​ពិត តើ​ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំង​អស់​នោះ​ ​នឹង​នាំ​មក​រឿយ ៗ ​នូវ​ពាក្យ​និន្ទា ឬ​បាន​នូវ​ពាក្យ​សរសើរ ​ព្រោះ​ទិដ្ឋិ​របស់​ខ្លួន​នោះ​ ដែរឬ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) ផល​នៃ​វាទៈ ​គឺ​សេចក្តី​សរសើរនុ៎ះ ​មាន​បន្តិច​បន្តួចទេ ​មិន​គួរ​ដើម្បី​សេចក្តី​ស្ងប់រម្ងាប់ (រាគៈជាដើម) ​បាន​ឡើយ​ តថាគត​ពោល​នូវ​ផល​នៃ​ការ​ជជែក​គ្នា ​ព្រោះ​ទិដ្ឋិ​មាន​ពីរប្រការ ​គឺ​និន្ទា ​និង​សរសើរ ចំណែក​ជនជា​បណ្ឌិត​ ឃើញ​ទោស​ក្នុង​ការជជែកគ្នានុ៎ះ ​ហើយ​ឃើញ​ច្បាស់​នូវ​ព្រះនិពា្វន ជាភូមិ​មិន​ទាស់​ទែងគ្នា ​ថា​ជា​ទី​ដ៏​ក្សេមក្សាន្ត ទើប​មិន​ទាស់​ទែងគ្នា ។ ទិដ្ឋិទាំងឡាយ​ឯណា​មួយ​ ​ដែល​កើត​ច្រើន ​អ្នក​បា្រជ្ញ​រមែង​មិន​ប្រកាន់​នូវ​ទិដ្ឋិទាំងនុ៎ះ បើលោក​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រកាន់ (​នូវ​ទិដ្ឋិ) ​មិន​ធ្វើ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់ អារម្មណ៍​ដែល​ឃើញ​ហើយ​ ឮ​ហើយ​ ​ធ្វើ​ម្តេច​ឡើយ​នឹង​ប្រកាន់​នូវ​អារម្មណ៍​ដែល​គួរ​ប្រកាន់ ។ សមណ​ពា្រហ្មណ៍​ពួក​មួយ​ ​ប្រកាន់​ពោល​ថា សីលជា​គុណ​ដ៏​ខ្ពង់​ខ្ពស់​ ​ហើយ​សំដែង​នូវ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ដោយ​គុណត្រឹម​តែការសង្រួម ជនទាំង​ឡាយ​នោះ​ សមាទាន​នូវ​វត្ត​ហើយ​ ប្រកាន់មាំ (​ក្នុង​វត្ត​ដែល​ខ្លួន​សមាទាន​នោះ​) ​ដោយ​គិត​ឃើញ​ថា យើងទាំង​ឡាយ ​នឹង​សិក្សា​នូវ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ​របស់​វត្ត​នោះ​ ​ក្នុង​ទិដ្ឋិ​របស់​ខ្លួន​នេះ​ តែម្យ៉ាង ​ព្រោះ​ជន​ទាំងឡាយ​នោះ​ ​មាន​ភព ​គឺ​កម្ម​នាំ​ចូល​ទៅ​ជិត​ហើយ​ តែង​ពោល​នូវ​ខ្លួន​ថា​ជា​អ្នក​ឈ្លាស ។ បើ​បុគ្គល​ណា​ ឃ្លាត​ចាក​សីល ​និង​វ័ត​ហើយ​ បុគ្គល​នោះ​ ​រមែង​ញាប់ញ័រ​ព្រោះ​ខុស​ចាក​កម្ម បុគ្គល​នោះ​ឯង​ តែងចង់​បាន​ផង​ បា្រថ្នា​ផង​ ​នូវ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ដូច​បុគ្គល​កាលព្រាត់បា្រស​ចាក​ផ្ទះ ​ហើយ​សាបសូន្យ​ចាក​ពួក​ ។ ​មួយ​ទៀត អរិយសាវ័ក លះបង់​សីល ​និង​វ័ត (​ដ៏​បរិសុទ្ធិ) ទាំង​អស់​ផង​ កម្ម​មាន​ទោស​ផង​ ​មិន​មាន​ទោសនុ៎ះ​ផង​ចេញ​ហើយ​ ​មិន​បា្រថ្នា​នូវ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​និង​សេចក្តី​មិន​បរិសុទ្ធិ​ផង​ ​ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​វៀរ​ស្រឡះ ​ព្រោះ​មិន​ប្រកាន់​នូវ​ទិដ្ឋិ ។ ​មាន​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ពួក​មួយ​ តែងអាស្រ័យ​ទិដ្ឋិ​នោះ​ ​ដែល​គួរ​ខ្ពើម ​មួយ​ទៀត តែង​អាស្រ័យទិដ្ឋិ (​សេចក្តី​យល់ឃើញ) ថា បរិសុទ្ធិ​ព្រោះ​ឃើញ បរិសុទ្ធិ​ព្រោះ​ស្តាប់​ បរិសុទ្ធិ​ព្រោះ​ពាល់​​ត្រូវ​ ជា​ឧទ្ធំស​រវាទ ជា​អ្នក​មាន​តណ្ហា​ក្នុង​ភពតូច​ភពធំ ​មិន​ទាន់​ទៅ​ប្រាស ​រមែង​ពោល​នូវ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ។ ជប្បនៈ ​គឺ​តណ្ហា​ទាំងឡាយ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដល់​បុគ្គល​អ្នក​បា្រថ្នា ឬ​សេចក្តី​រន្ធត់ញាប់ញ័រ ​ក៏​កើត​ឡើង​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ ​ដែល​ខ្លួន​កំណត់​ហើយ​ ការច្យុតិ ​និង​ការ​កើត​ឡើង​ ​របស់​បុគ្គល​ណា ​មិន​មាន​ក្នុង​លោក​នេះ​ បុគ្គល​នោះ​ ​គប្បី​ញាប់ញ័រ​ដោយ​ហេតុអ្វី ​គប្បី​បា្រថ្នា​ក្នុង​អ្វីទៀត ។ (ព្រះពុទ្ធនិមិ្មត​សួរ​ថា) សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ពួក​មួយ​ ​បាន​និយាយ​ធម៌​ណា​ ​ថា​ជា​ធម៌​ដ៏​ឧត្តម សមណព្រាហ្មណ៍​ពួក​ឯទៀត ​បាន​និយាយ​ធម៌​នោះ​ ​ថា​ជា​ធម៌​ថោកទាប​វិញ​ ចុះ​ពាក្យ​របស់​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ទាំង​ពីរ​ពួក​ តើ​ពាក្យ​ណា​ ជា​ពាក្យ​ពិតត្រង់ ​ព្រោះ​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ទាំង​អស់​នេះ​ តែង​ពោល​លើ​កខ្លួន​ថា​ជា​អ្នក​ឈ្លាស ។ (ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ត្រាស់​ថា​)​ សមណព្រាហ្មណ៍​ពួក​មួយ​ ​បាន​ពោល​ធម៌​របស់​ខ្លួន​ថា​ជា​ធម៌​បរិបូណ៌ (​ល្អ​ពេញ​ទី​) ​ពោល​ធម៌​របស់​ជន​​ដទៃ​ ​ថា​ជា​ធម៌​ថោកទាប សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ ប្រកាន់​យ៉ាង​នេះ​ ​រមែង​បង្កជម្លោះ ​ឲ្យ​កើត​ឡើង​ ​បាន​សរសើរ​ទិដ្ឋិ​របស់​ខ្លួន ៗ ​ថា​ជា​ធម៌ពិត ។ បើ​បុគ្គល​នោះ​ ​នឹង​ទៅ​ជា​អ្នក​ថោក​ទាប ​ព្រោះ​ដំនៀល​របស់​បុគ្គល​​ដទៃ​ ​មិន​មាន​អ្នក​ណា​មួយ​ ​ដែល​វិសេស​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ​បាន​ទេ ​ព្រោះ​ថា បុគ្គល​ច្រើននាក់ ជា​អ្នក​ប្រកាន់​មាំ​ក្នុង​ធម៌​របស់​ខ្លួន តែង​តិះដៀល​ធម៌​របស់​ជន​​ដទៃ​ ​ថា​ជា​ធម៌ថោកទាប ។ ជន​ទាំងឡាយ តែង​សរសើរ​នូវ​ផ្លូវជា​គ្រឿងប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៃ​សេចក្តី​ប្រតិបត្តិ​ ​គឺ​ធម៌​របស់​ខ្លួន យ៉ាង​ណា ការ​បូជា​ធម៌​របស់​ខ្លួន ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ (កាលបើ​យ៉ាង​នេះ​) ​ពាក្យ​ទាំង​ពួង ​គប្បី​ជា​របស់​ពិតមែន ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​នឹង​មាន​ចំពោះខ្លួន​នៃ​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ពិត ។ ញាណ​ដែល​បុគ្គល​​ដទៃ​​គប្បី​ដឹក​នាំ​ ​និង​សេចក្តី​ប្រកាន់​ព្រោះ​វិនិច្ឆ័យ​ក្នុង​ទិដ្ឋិធម៌​ទាំង​ឡាយ ​មិន​មាន​ដល់​ខីណាសវ​ពា្រហ្មណ៍ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ខីណាសវ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ទើបឆ្លង​ពាក្យ​វិវាទ​ទាំងឡាយ​បាន​ ទាំង​មិន​យល់ឃើញ​ធម៌​ដទៃ​ថា ប្រសើរទេ ។ សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ពួក​មួយ​ ​ពោល​អាង​បរិសុទ្ធិ ​ដោយ​ទិដ្ឋិ​ ថា​ខ្ញុំ​ដឹង​ ​ខ្ញុំ​ឃើញ ​របស់​នុ៎ះ​ពិតមែន បើទុក​ជា​មាន​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ​បាន​ឃើញ​ដោយ​បរ​ចិត្ត​ញ្ញាណ​ជាដើម ​នឹង​មាន​ប្រយោជន៍​អ្វី ​ដោយ​ការ​ឃើញ​របស់​សមណព្រាហ្មណ៍​នោះ​ (​បាន​ជា) ​ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ខ្លះ ​កន្លង​ (​នូវ​អរិយមគ្គ) ​ហើយ​សំដែង​នូវ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ដោយ​ឧ​បាយ​​ដទៃ​​វិញ​ ។ នរជន កាលឃើញ ​រមែង​ឃើញ​តែនាមរូប ​លុះ​ឃើញ​ហើយ​ ​រមែង​ដឹង​នូវ​នាមរូប​នោះ​ប៉ុណ្ណោះ កាលបើឃើញ​ដោយ​វិបល្លាសសញ្ញា​យ៉ាង​នេះ​ ចង់ឃើញ​ច្រើន ឬ​តិច​ក៏​ដោយ​ ​អ្នក​បា្រជ្ញ​ទាំងឡាយ ​មិន​ពោល​នូវ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ដោយ​ការ​ឃើញ​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ។ បុគ្គល​អ្នក​ពោល​ប្រកាន់មាំ ​មិន​ងាយ​គេ​ប្រដៅ​បាន​ទេ បុគ្គល​អ្នក​ធ្វើ​ទិដ្ឋិ​ដែល​ខ្លួន​កំណត់​ហើយ​ ​ឲ្យ​ជាប្រធាន អាស្រ័យ​នូវ​សាស្តា​ណា ​រមែង​ជា​អ្នក​ពោល​សរសើរថា ​ល្អ​ក្នុង​សាស្តា​នោះ​ បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​ពោល​នូវ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​បាន​ឃើញ​ថា​ជា​ធម៌ពិត ​ក្នុង​វាទៈ​របស់​សាស្តា​នោះ​ ។ ខីណាសវព្រាហ្មណ៍ ​ដឹង​ច្បាស់ (​នូវ​សង្ខារធម៌​ទាំងពួង) ​រមែង​មិន​ប្រកាន់​នូវ​ការ​កំណត់ ​ដោយ​តណ្ហា​ ​និង​ទិដ្ឋិ ជា​អ្នក​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​ទិដ្ឋិ ទាំង​មិន​មាន​ផៅពង្ស ​គឺ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​ដោយ​មិច្ឆាញាណទេ ​មួយ​ទៀត ខីណាសវ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ​បាន​ដឹង​ហើយ​នូវ​ទិដ្ឋិ​ទាំងឡាយ ​ដែល​កើត​ហើយ​អំពីជន​ច្រើននាក់ ​ក៏​ព្រងើយ​កន្តើយ ​គឺ​មិន​ប្រកាន់មាំ​ដោយ​អំណាច​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ចំណែក​ជនទាំងឡាយ​​ដទៃ​ ​រមែង​ប្រកាន់​ស្អិត ។ ​អ្នក​បា្រជ្ញ​ក្នុង​លោក​នេះ​ លះបង់​នូវ​កិលេស​គ្រឿងចងក្រង កាលជន​ទាំងឡាយ ​មាន​ការ​ទាស់​ទែង​កើត​ហើយ​ លោកជា​អ្នក​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ជា​ពួក​ កាលជន​ទាំងឡាយ ​មិន​ស្ងប់ លោកជា​អ្នក​ស្ងប់ លោកជា​អ្នក​ប្រងើយ​កន្តើយ ​មិន​ប្រកាន់ ចំណែកជន​ទាំង​ឡាយ​​ដទៃ​ ​រមែង​ប្រកាន់ស្អិត ។ ខីណាសវ​ព្រាហ្មណ៍ លះបង់​នូវ​អាសវៈមុន ​មិន​ធ្វើ​អាសវៈថ្មី ជា​អ្នក​មិន​លុះ​ក្នុង​ឆន្ទាគតិ (ជាដើម) ទាំង​មិន​ចរចាតាម​សេចក្តី​ប្រកាន់ស្អិត ខីណាសវ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​រួច​ស្រឡះ​ចាក​ទិដ្ឋិ​ទាំងឡាយ ជា​អ្នក​មិន​តិះ​ដៀល​ខ្លួន​ឯង​ ​មិន​ជាប់​នៅ​ក្នុង​លោក ។ ខីណាសវ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ លោក​ជា​អ្នក​មិន​មាន​មារសេនា ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងពួង ​មិន​មាន​មារសេនា ​ក្នុង​អារម្មណ៍​ណា​មួយ​ ​ដែល​ឃើញ​ហើយ​ ឮ​ហើយ​ ប៉ះពាល់​ហើយ​ ខីណាសវ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​ភារៈ​ដាក់ចុះ​ហើយ​ ​រួច​ស្រឡះ​ចាក​រាគាទិក្កិលេស​ ​មិន​មាន​គ្រឿងកំណត់​ដោយ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​មិន​ត្រេកអរ ​មិន​មាន​កិលេសជាតិ​គ្រឿងប្រាថ្នា​ឡើយ​ ។ ចប់ មហាវិយូហសូត្រ ​ទី​១៣ ។ === តុវដកសូត្រ ​ទី​១៤ === [១០៨] (ព្រះពុទ្ធនិមិ្មត ​សួរ​ថា) ​ខ្ញុំ​សូម​សួរ​នូវ​សេចក្តី​ស្ងាត់​ផង​ ​នូវ​ចំណែក​នៃ​សេចក្តី​ស្ងប់​ផង​ ​នឹង​ព្រះអង្គ ជាផៅពង្ស​នៃ​ព្រះអាទិត្យ ​អ្នក​ស្វែង​រក​គុណ​ដ៏​ធំ ចុះ​ភិក្ខុ​ឃើញ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច ​មិន​ប្រកាន់​មាំ​នូវ​អ្វី​មួយ​ក្នុង​លោក ទើបរំលត់​កិលេស​បាន​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់តបថា) ​ភិក្ខុ​គប្បី​បិទ​នូវ​ឫស​នៃ​បបញ្ចសង្ខារ (ធម៌ជាគ្រឿង​ធ្វើ​សត្វ​ឲ្យ​យឺតយូរ ​គឺ​តណ្ហាទិដ្ឋិ) ​ផង​ ​នូវ​អស្មិមានះ​ទាំងពួង​ផង​ ​ដោយ​បា្រជ្ញា តណ្ហា​ទាំងឡាយ​ណា​មួយ​ ​មាន​ខាង​ក្នុង​សន្តាន​សត្វ​ ​ភិក្ខុ​ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី​គ្រប់ពេល ​គប្បី​សិក្សា​ដើម្បី​កម្ចាត់​បង់​តណ្ហា​ទាំង​នោះ​ចេញ​ ។ ​ភិក្ខុ​គប្បី​ដឹង​នូវ​គុណធម៌​ណា​មួយ​ ជា​ខាង​ក្នុង​ ឬ​ខាង​ក្រៅ​ ​មិន​គប្បី​ធ្វើ​នូវ​កម្លាំង (ការ​លើ​កដំកើង) ​ដោយ​គុណធម៌​នោះ​ ​ព្រោះ​ការ​រំលត់​នោះ​ សប្បុរស​ទាំងឡាយ ​មិន​បាន​ប្រកាស​ឡើយ​ ។ ​ភិក្ខុ​មិន​គប្បី​សំគាល់ថា អញ​ជាបុគ្គល​ប្រសើរជាង​គេ​ អញជាបុគ្គល​ថោកទាប​ជាង​គេ​ ឬថា​ជា​បុគ្គលស្មើ ៗ ​នឹង​គេ​ ​ដោយ​សារ​គុណធម៌​នោះ​ឡើយ​ ​ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយ​គុណធម៌ ​មាន​សភាព​ច្រើនយ៉ាង ​មិន​គប្បី​តាំងខ្លួន ដំកើង​ខ្លួន​ទេ ។ ​ភិក្ខុ​គប្បី​រម្ងាប់ (រាគាទិកិ្កលេស) ​ក្នុង​សន្តាន ​ភិក្ខុ​មិន​គប្បី​ស្វែង​រក​សេចក្តី​ស្ងប់ ​ដោយ​ឧ​បាយ​​ដទៃ​ទេ កាល​បើ​លោករម្ងាប់​នូវ​រាគាទិកិ្កលេស ​ក្នុង​សន្តាន​ហើយ​ ​សេចក្តី​យល់​ឃើញថា ខ្លួន​គឺ​សស្សតទិដ្ឋិ ​រមែង​មិន​មាន​ ​សេចក្តី​យល់​ឃើញថា ​មិន​មែន​ខ្លួន ​គឺ​ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ ​នឹង​មាន​មកអំពីណា ។ រលក​រមែង​មិន​កើត​ឡើង​ត្រង់​ជំរៅពាក់​កណ្តាល​សមុទ្ទ ​ទឹក​ត្រង់ក​ណ្តាល​នោះ​ ​រមែង​តាំង​នៅ​នឹង​ ​មាន​ឧបមា​យ៉ាងណា​មិញ ​មាន​ឧបមេយ្យ ​ដូច​ភិក្ខុ​អ្នក​តាំង​នៅ​នឹង​នួន ជា​អ្នក​មិន​មាន​តណ្ហា​ជា​គ្រឿងញាប់​ញ័រ​ដូច្នោះ​ឯង​ ​មិន​គប្បី​ធ្វើ​កិលេស​ឲ្យ​ពុះពោរ​ក្នុង​ទី​ណា​មួយ​ ។ (ព្រះពុទ្ធនិមិ្មត ​សួរ​ថា) ព្រះអង្គ​មាន​ចក្ខុ​បើក​ហើយ​ ​បាន​សំដែង​ធម៌ ចំពោះ​ភ្នែក ​គឺ​ធម៌ ​ដែល​ព្រះអង្គ​ឃើញច្បាស់​ហើយ​ ​ដោយ​ព្រះអង្គ​ឯង​ ជា​ធម៌​កម្ចាត់​នូវ​សេចក្តី​អន្តរាយ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​បដិបទា​ផង​ ​នូវ​បាតិមោក្ខសីល​ផង​ ​នូវ​សមាធិ​ចិត្ត​ផង​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​) ​ភិក្ខុ​គប្បី​ជា​អ្នក​មិន​រឡេមរឡាម​ដោយ​ចក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ផង​ ​គប្បី​បិទ​ខ្ទប់​នូវ​ត្រចៀក ​ក្នុង​ពាក្យ​នៃ​អ្នក​ស្រុក​ផង​ ​មិន​គប្បី​ជាប់​នៅ​ក្នុង​រស​ផង​ ​មិន​គប្បី​ប្រកាន់​នូវ​របស់​ណា​មួយ​ក្នុង​លោក​ផង​ ។ កាលណា​ភិក្ខុ​​ត្រូវ​ផស្សៈ​ប៉ះពាល់​ហើយ​ ​ភិក្ខុ​មិន​គប្បី​ធ្វើ​នូវ​សេចក្តី​ខ្សឹកខ្សួល​ផង​ ​មិន​គប្បី​បា្រថ្នា​នូវ​ភពណា​មួយ​ផង​ ​មិន​គប្បី​ញាប់ញ័រ​ក្នុង​សត្វ​សាហាវ ​ដែល​គួរ​ស្ញប់ស្ញែង​ផង​ ។ ​មួយ​ទៀត ​ភិក្ខុ​បើ​បាន​នូវ​បាយ​ ​ទឹក​ ខាទនីយៈ ឬសំពត់​ទាំង​ឡាយ​ហើយ​ ​មិន​គប្បី​ធ្វើ​នូវ​សន្និធិ (ការសន្សំទុក) ​ឡើយ​ កាល​បើ​មិន​បាន​វត្ថុទាំង​នោះ​ទេ ​ក៏​មិន​គប្បី​អន្ទះសារ ។ ​ភិក្ខុ​គប្បី​ជា​អ្នក​អភិរម្យ​ក្នុង​ឈាន ​គប្បី​ជា​អ្នក​មិន​រពឹស​ជើង ​គប្បី​វៀរ​ចាក​សេចក្តី​រពឹស (​មាន​រពឹស​ដៃជាដើម) ​មិន​គប្បី​ធ្វេស​ប្រហែស ​មួយ​ទៀត ​គប្បី​នៅ​ក្នុង​ទី​អង្គុយ ​ទី​ដេក ​ដែល​មាន​សំឡេង​តិច​ ។ ​ភិក្ខុ​មាន​សេចក្តី​ព្យាយាម ​មិន​គប្បី​ធ្វើ​ការ​ដេកលក់​ឲ្យ​ច្រើន​ទេ ​គប្បី​គប់​រក​នូវ​សេចក្តី​ភ្ញាក់​រឭក ​គប្បី​លះបង់​សេចក្តី​ខ្ជិល​ច្រអូស មាយា ល្បែង​សើច ល្បែងលេង​មេថុន ព្រមទាំង​ការស្អិតស្អាង​ខ្លួន​ចេញ​ ។ ​ភិក្ខុ​អ្នក​រាប់អាន​ព្រះ​រតនត្រ័យ ​មិន​គប្បី​ប្រកប​អាថព្វណមន្ត (មន្ត​សម្រាប់​ឲ្យ​ឧបទ្ទវៈ​កើត​ឡើង​ ​ក្នុង​បច្ចាមិត្ត) មន្ត​សម្រាប់​ទាយសុបិន មន្តសម្រាប់​ទាយ​លក្ខណៈ មន្ត​សម្រាប់សំដែង​ឫក្សមង្គល ​មិន​គប្បី​សេពគប់​មន្តសម្រាប់​ទាយសម្រែក​សត្វ​ផង​ ថ្នាំ​សម្រាប់​ធ្វើ​គភ៌​ឲ្យ​តាំង​នៅ​ផង​ ការរក្សា​រោគ​ផង​ ។ ​ភិក្ខុ​មិន​គប្បី​ញាប់ញ័រ​នឹង​ពាក្យ​និន្ទា បើ​មាន​គេ​សរសើរ ​ក៏​មិន​គប្បី​ឡើង​ជោរ​ផង​ ​គប្បី​បន្ទោ​បង់លោភៈ មច្ឆរិយៈ ​សេចក្តី​ក្រេវក្រោធ ​និង​ពាក្យ​ញុះញង់ ។ ​ភិក្ខុ​មិន​គប្បី​តាំង​នៅ​ក្នុង​ការលក់​ចេញ​ ទិញចូល ​មិន​គប្បី​ធ្វើ​ការ​ពោល​តិះ​ដៀល​ក្នុង​ទី​ណា​មួយ​ ​មិន​គប្បី​ជាប់​ចិត្ត​ក្នុង​ស្រុក ​មិន​គប្បី​ចរចា​នឹង​ជន ​ព្រោះ​បា្រថ្នា​លាភ ។ ​មួយ​ទៀត ​ភិក្ខុ​មិន​គប្បី​ពោល​វាចា​លើ​កខ្លួន ​មិន​គប្បី​ពោល​វាចា​ផ្សែផ្សំ ​មិន​គប្បី​សិក្សា​នូវ​សេចក្តី​ឃ្នើសឃ្នង កាយ វាចា ​ចិត្ត​ ​មិន​គប្បី​ពោល​ពាក្យ​ប្រណាំប្រជែង ។ ​ភិក្ខុ​មិន​គប្បី​ដឹក​នាំ​ ​ក្នុង​ពាក្យ​មុសាវាទ ​មិន​គប្បី​ធ្វើ​ការ​អួតអាង​ទាំង​ដឹង​ខ្លួន ​មួយ​ទៀត ​មិន​គប្បី​មើលងាយ​អ្នក​​ដទៃ​ ​ដោយ​អាជីវៈ (ការចិញ្ចឹម​ជីវិត) ​និង​បញ្ញា ​និង​សីលវ័ត ។ ​ភិក្ខុ​កាល​បើ​បាន​ឮ​ពាក្យ​ (​មិន​ជា​ទី​គាប់​ចិត្ត​) ​ដ៏​ច្រើន ​របស់​សមណៈ​ទាំងឡាយ ឬ​របស់​បុថុជ្ជនទាំង​ឡាយ ​មិន​គប្បី​ប្រទូស្ត​ទៅ​រក​ ​មិន​គប្បី​ពោល​តប ​ដោយ​ពាក្យ​អាក្រក់ ​ព្រោះ​ថា លោក​អ្នក​ស្ងប់រម្ងាប់​ទាំងឡាយ ​រមែង​មិន​ធ្វើ​ការ​ឈ្លោះតប​ត​ឡើយ​ ។ ​ភិក្ខុ​ កាល​បាន​ដឹង​ ​បាន​ពិចារណា​ធម៌នុ៎ះ ​គប្បី​ជា​អ្នក​រឭកសិក្សា​សព្វកាល បើ​បាន​ដឹង​សេចក្តី​រំលត់​រាគាទិកិ្កលេស ថា​ជា​សេចក្តី​ស្ងប់​ហើយ​ ​មិន​គប្បី​ប្រហែស​ធ្វេស ​ក្នុង​សាសនា​នៃ​ព្រះគោតម​ឡើយ​ ។ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ជា​អ្នក​គ្រប​សង្កត់​រូប​ជា​ដើម ជា​អ្នក​ដែល​រូប​ជាដើម គ្របសង្កត់​មិន​បាន​ ជា​អ្នក​ឃើញ​ធម៌ ចំពោះ​ភ្នែក​ឯង​ ​មិន​អាង​គេ​ថា ដូច្នេះ ៗ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ភិក្ខុ​គប្បី​ជា​អ្នក​មិន​ប្រហែស ​គប្បី​នមស្ការសិក្សា​ក្នុង​សាសនា​នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​នោះ​ សព្វ ៗ កាល ។ ចប់ តុវដកសូត្រ ​ទី​១៤ ។ === អត្តទណ្ឌសូត្រ ​ទី​១៥ === [១០៩] (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​) ភ័យ​កើត​មកពី​អាជ្ញា​របស់​ខ្លួន (​សេចក្តី​ប្រព្រឹត្តិ​កាចអាក្រក់​របស់​ខ្លួន) ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​មើលជន​អ្នក​ទាស់​ទែង​គ្នា តថាគត (កាល​នៅ​ជាពោធិ​សត្វ​) ​បាន​តក់​ស្លុត​ហើយ​ យ៉ាងណា តថាគត​នឹង​សំដែង​នូវ​សេចក្តី​តក់ស្លុត យ៉ាង​នោះ​ (​ដល់​អ្នក​ទាំងឡាយ) ។ ភ័យ​មកកាន់​តថាគត ​ព្រោះ​ឃើញ​នូវ​ពួក​សត្វ​ ​កំពុង​ញាប់ញ័រ (​ដោយ​តណ្ហា​ជាដើម) ​ដូច​ពួក​មច្ឆជាតិ ​ក្នុង​ទី​មាន​ទឹក​តិច​ ​ព្រោះ​ឃើញ​សត្វ​លោក​បៀត​បៀនគ្នា​នឹង​គ្នា ។ លោក​មិន​មាន​ខ្លឹមសារ​ដោយ​ជុំ​វិញ​ ទិសទាំងពួង ​រមែង​ញាប់ញ័រ តថាគត​កាលបា្រថ្នា​នូវ​ភព (ជា​ទី​ពឹង) ​របស់​ខ្លួន ​ក៏​មិន​បាន​ឃើញ​ភព​ណា​មួយ​ ​ដែល​ជរាធម៌​ជាដើម ជិះជាន់​មិន​បាន​ ​សេចក្តី​មិន​រីករាយ​ ​បាន​កើត​មាន​ដល់​តថាគត​ហើយ​ ​ព្រោះ​បាន​ឃើញ​សត្វ​ទាំងឡាយ ​ត្រូវ​​ជរាធម៌​ជាដើម បៀតបៀន​ហើយ​ ​ក្នុង​កាល​ជា​ទី​បំផុត​ តពី​នោះ​មក តថាគត​បាន​ឃើញ​សរ ​ដែល​គេ​ឃើញ​បាន​ដោយ​កម្រ អាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​ហ្ឫទ័យ ​ក្នុង​សត្វ​ទាំងឡាយ​នោះ​ ។ ​សត្វ​លោក​ដែល​សរ​ដោតជាប់​ហើយ​ ​រមែង​ស្ទុះ​ទៅ​កាន់​ទិសផ្សេង ៗ បុគ្គលជា​បណ្ឌិត​ ដកសរ​នោះ​បាន​ ទើប​មិន​ស្ទុះ​ទៅ​ ​មិន​លិចចុះ ។ (អារម្មណ៍​ជា​ទី​ស្រឡាញ់ ​គឺ​បញ្ចកាមគុណ​ណា ​មាន​ក្នុង​លោក) ប្រ​ជុំ​ជន តែងសំដែង​នូវ​ភាសិត ជាគ្រឿង​សិក្សា​ (​មាន​ការសិក្សា​ដំរីជាដើម) ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​អារម្មណ៍​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​នោះ​ ​បណ្ឌិត​មិន​គួរ​ខ្វល់ខ្វាយ ​ក្នុង​បញ្ចកាមគុណ ឬ​ក្នុង​កិច្ច​សិក្សា​នោះ​ឡើយ​ ​គប្បី​នឿយ​ណាយ​ក្នុង​កាមារម្មណ៍ ​ដោយ​ប្រការ​ទាំងពួង ​គប្បី​សិក្សា​នូវ​ព្រះនិព្វាន​បម្រុង​ខ្លួន ។ បុគ្គល​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​គប្បី​ជា​អ្នក​មាន​សច្ចៈ [សច្ចៈ ៣យ៉ាង​គឺ​ វាចាសច្ចៈ ញាណសច្ចៈ មគ្គសច្ចៈ ។ អដ្ឋកថា ។] ជាបុគ្គល​មិន​ឃ្នើសឃ្នង ​មិន​មាន​មាយា លះបង់​ពាក្យ​ញុះញង់ ​មិន​ក្រេវក្រោធ ឆ្លង​ឲ្យ​រួច​នូវ​លោភៈ​ដ៏​លាមក ​និង​មច្ឆរិយ ។ នរជន ​មាន​ចិត្ត​ឱន​ទៅ​រក​ព្រះនិព្វាន ​គប្បី​គ្រប​សង្កត់​នូវ​ការ​ដេកលក់ ​សេចក្តី​ខ្ជិល​ច្រអូស ការ​រួញរា ​មិន​គប្បី​ដំអក់​នៅ​ដោយ​សេចក្តី​ប្រហែស​ធ្វេស ​មិន​គប្បី​តាំងខ្លួន​ក្នុង​មានះ​ដ៏​ក្រៃលែង ។ បុគ្គល​អ្នក​បង្អោន​ចិត្ត​ទៅ​រក​ព្រះនិព្វាន ​មិន​គប្បី​ដឹក​នាំ​ ​ក្នុង​ពាក្យ​មុសាវាទ ​មិន​គប្បី​ធ្វើ​សេចក្តី​ស្នេហា​ក្នុង​រូប ​ត្រូវ​​កំណត់​ដឹង​នូវ​មានះ ​ហើយ​គប្បី​វៀរ​ចេញ​ចាក​អំពើ​ដ៏​រួសរាន់ ។ ​មិន​គប្បី​ស្រើបស្រាល​ទៅ​រក​បញ្ចក្ខន្ធ ​ដែល​ជា​របស់​ចាស់ ​គឺ​ជាអតីត ​មិន​គប្បី​ធ្វើ​សេចក្តី​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​បញ្ចក្ខន្ធ ​ដែល​ជា​របស់​ថ្មី ​គឺ​ជាបច្ចុប្បន្ន ​មិន​​ត្រូវ​​សោកស្តាយ​នឹង​បញ្ចក្ខន្ធ ​ដែល​សាប​រលាប​ទៅ​ហើយ​ ​មិន​​ត្រូវ​ជាប់​ស្អិត​នៅ​ក្នុង​តណ្ហា ។ តថាគត​ពោល​នូវ​សេចក្តី​ជាប់​ចិត្ត​ ​គឺ​តណ្ហា​ ​ថា​ជា​អន្លង់ធំ តថាគត​ពោល​នូវ​សេចក្តី​ជក់​ចិត្ត​ ​គឺ​តណ្ហា ​ថា​ជា​គ្រឿងលឿន​ទៅ​នៃ​ចិត្ត​ ​ថា​ជា​គ្រឿង​ជាប់​ញ៉ាម​នៅ​នៃ​ចិត្ត​ ថា​ជាអារម្មណ៍​នៃ​ចិត្ត​ ​ថា​ជា​គ្រឿង​ត្រិះរិះ (​ព្រោះ​) កាមតណ្ហា ​ដូច​ជា​ភក់ ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ អាចឆ្លង​បាន​ដោយ​លំបាក ។ ​អ្នក​បា្រជ្ញ​ ជាព្រាហ្មណ៍​ ​មិន​គេ​ច​ចេញ​ចាក​សច្ចៈ ​រមែង​តាំង​នៅ​លើ​ទី​ទួល​ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន តថាគត​ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ថា​ជា​អ្នក​ស្ងប់ ​ព្រោះ​លះអាយតនៈ​ទាំង​អស់​ ។ បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​បា្រជ្ញ បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​វេទ ជា​បុគ្គល​ដែល​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ ​មិន​អាស្រ័យ​នៅ​ហើយ​ ​ព្រោះ​ឃើញ​សង្ខារធម៌ (​ថា​ជា​របស់​មិន​ទៀង ជាទុក្ខ ​មិន​មែនខ្លួន) បុគ្គល​នោះ​ ​រមែង​ប្រព្រឹត្ត​នៅ​ក្នុង​លោក​ដោយ​ប្រពៃ ​មិន​ជាប់​ចិត្ត​នឹង​បុគ្គល​ណា​មួយ​ឡើយ​ ។ ​បុគ្គល​ណា​ ​បាន​ឆ្លង​ផុត​នូវ​កាម​ផង​ ​នូវ​កិលេស​គ្រឿង​ជាប់ ​ដែល​ឆ្លង​បាន​ដោយ​កម្រ ​ក្នុង​លោក​ផង​ បុគ្គល​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា ​កាត់​ខ្សែតណ្ហា ​មិន​មាន​ចំណង ​រមែង​មិន​សោក ​មិន​សុបសៅ ។ កិលេស​ជាតណា ​កើត​ឡើង​ (​ព្រោះ​ប្រារព្ធ) សង្ខារ​ជា​អតីត ​អ្នក​ចូរ​ធ្វើ​កិលេស​នោះ​ ​ឲ្យ​រីងស្ងួត​ទៅ​ ​កិលេស​គ្រឿងកង្វល់ (​មាន​រាគៈជា​ដើម ​កើត​ឡើង​ព្រោះ​ប្រារព្ធ) សង្ខារ​ដែល​នឹង​មាន​ទៅ​ខាង​ក្រោយ ​ចូរ​កុំ​មាន​ដល់​អ្នក​ឡើយ​ បើ​អ្នក​មិន​ប្រកាន់​ក្នុង​ធម៌ជា​កណ្តាល (​មាន​រូប​ជាដើម ​ដែល​ជាបច្ចុប្បន្ន) ​អ្នក​នឹង​ទៅ​ជាបុគ្គល​ស្ងប់ ។ ​បុគ្គល​ណា​ ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រកាន់​ក្នុង​នាម ​និង​រូប ​ថា​ជា​របស់​អញ សព្វ​កន្លែងទេ បុគ្គល​នោះ​ឯង​ ​រមែង​មិន​សោក ​ព្រោះ​នាមរូប​ដែល​មិន​មាន​ផង​ ​មិន​ទ្រុឌ​ទ្រោម​ទៅ​ក្នុង​លោក​ផង​ ។ កង្វល់ថា ​នេះ​របស់​អញ នុ៎ះ​ជា​របស់​ជន​​ដទៃ​ ​មិន​មាន​ដល់​បុគ្គល​ណា​ បុគ្គល​នោះ​ កាល​មិន​បាន​នូវ​វត្ថុ​ដែល​ប្រកាន់ថា ​របស់​អញ ​រមែង​មិន​សោកថា អញគ្មាន​ដូច្នេះ​ឡើយ​ ។ បុគ្គល​ដែល​មិន​មាន​ឫស្យា ​មិន​មាន​សេចក្តី​ត្រេកអរ ជា​អ្នក​មិន​ញាប់ញ័រ ជា​អ្នក​ស្ងប់រម្ងាប់ ​ក្នុង​អាយតនៈ​ខាង​ក្នុង​ ​ខាង​ក្រៅ​ទាំង​អស់​ តថាគត កាល​បើ​មាន​បុគ្គលចូល​មក​សួរ​អានិសង្ស ​របស់​បុគ្គល​អ្នក​មិន​ញាប់​ញ័រ​នោះ​ ​ក៏​នឹង​សំដែង (អានិសង្ស​ទាំង ៤ ​មាន​មិន​ឫស្យា​ជាដើម​នោះ​) ។ បណ្តា​សង្ខារទាំង ៣ ​មាន​បុញ្ញាភិសង្ខារ​ជាដើម) សង្ខារ​ណា​មួយ​ ​មិន​មាន​ដល់​បុគ្គល​អ្នក​មិន​ញាប់ញ័រ ​អ្នក​ដឹង​ច្បាស់ (​នូវ​ត្រៃលក្ខណ៍) បុគ្គល​នោះ​ វៀរស្រឡះ​ចាក​សង្ខារ​ទាំង ៣ ​នោះ​ ​រមែង​ឃើញ​សេចក្តី​ក្សេម​ក្នុង​ទី​ទាំង​ពួង ។ ​អ្នក​បា្រជ្ញ ​រមែង​មិន​និយាយអួតខ្លួន (​ដោយ​មានះថា អញជា​បុគ្គល​ស្មើគ្នា) ​ក្នុង​ពួក​បុគ្គល​ស្មើគ្នា (ថាអញ​ជា​បុគ្គល​ថោកទាប) ​ក្នុង​ពួក​បុគ្គល​ដែល​ថោក​ទាប (ថាអញ​ជា​បុគ្គលប្រសើរ) ​ក្នុង​ពួក​បុគ្គល​ដែល​ប្រសើរ បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​ស្ងប់បា្រស​ចាក​សេចក្តី​កំណាញ់ ​រមែង​មិន​ប្រកាន់ ​មិន​អន្ទះសារ ។ ចប់ អត្តទណ្ឌសូត្រ ​ទី​១៥ ។ === សារីបុត្តសូត្រ ​ទី​១៦ === [១១០] (ព្រះសារីបុត្ត​ដ៏​មាន​អាយុ ​បាន​ពោល​ថា) ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ជា​សាស្តាចារ្យ ព្រះអង្គ​ចុះ​ចាក​តុសិត មកជា​គណាចារ្យ ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះវាចា​ពីរោះយ៉ាង​នេះ​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​មិន​ដែល​ឃើញ ​មិន​ដែល​ឮ អំពីសំណាក់​អ្នក​ណា​មួយ​ ​ក្នុង​កាលមុន​អំពីកាល​ដែល​ព្រះអង្គ​ស្តេចចុះមក​កាន់ក្រុង​សង្កស្សៈ​សោះ​ឡើយ​ ។ ព្រះសាស្តា ព្រះអង្គ​មាន​ចក្ខុ (​ដ៏​ឧត្តម) ​រមែង​បា្រកដ​ដល់​មនុស្ស​លោក ព្រម​ទាំង​ទេវលោក ព្រះអង្គ​ជាបុគ្គលឯក ​បាន​បន្ទោបង់​នូវ​ងងឹត​ទាំង​អស់​ហើយ​ ​បាន​លុះ​ធម៌​ដ៏​វិសេស ​ដែល​ជា​ទី​ត្រេកអរ ។ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​មាន​សេចក្តី​​ត្រូវ​ការ​នឹង​សួរ​ប្រស្នា ដើម្បី​សាវ័ក​ទាំងឡាយ​ច្រើន​នាក់ ទើប​មក​គាល់​ព្រះអង្គ​ជា​ព្រះពុទ្ធ ​មាន​សន្តាន​បរិសុទ្ធ បា្រស​ចាក​តណ្ហានិស្ស័យ ​និង​ទិដ្ឋិនិស្ស័យ ព្រះអង្គ​ជា​បុគ្គល​មិន​ញាប់ញ័រ ជាបុគ្គល​មិន​កុហក ជា​គណាចារ្យ ស្តេច​មក​ក្នុង​ក្រុង​សង្កស្សៈ​នេះ​ កាល​បើ​ភិក្ខុ​ខ្ពើម (អំពីជាតិ​ជាដើម) ជា​អ្នក​គប់​រក​នូវ​សេនាសនៈ​ស្ងាត់​ក្តី​ ​នៅ​ទី​ជិត​នៃ​ដើមឈើ​ក្តី​ ​នូវ​ព្រៃ​ស្មសាន​ក្តី​ ឬ​ជា​អ្នក​នៅ​អាស្រ័យ​ក្នុង​ល្អាងភ្នំ​ទាំងឡាយ​ក្តី​ ​ភិក្ខុ​កាល​នៅ​ក្នុង​សេនាសនៈ​ស្ងាត់ បា្រស​ចាក​សំឡេង​គឹកកង ​មិន​គប្បី​ញាប់ញ័រ ​ដោយ​ហេតុ​គួរ​ឲ្យ​ភ័យ​ណា ហេតុ​គួរ​ឲ្យ​ភ័យ​ក្នុង​សេនាសនៈ​ថោកទាប ​និង​ឧត្តម​នោះ​ ​មាន​ប៉ុន្មាន ​ភិក្ខុ​នៅ​ក្នុង​សេនាសនៈស្ងាត់ ​គប្បី​គ្រប​សង្កត់​សេចក្តី​អន្តរាយ​ទាំងឡាយណា ​សេចក្តី​អន្តរាយ​ទាំង​ឡាយ​នោះ​ ​មាន​ប៉ុន្មាន ​ដែល​នឹង​មាន​ដល់​ភិក្ខុ​ កាល​ទៅ​កាន់ទិស ​ដែល​គេ​មិន​ធ្លាប់​ទៅ​ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ។ ​ពាក្យ​ពេចន៍​របស់​ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​ខ្លួន​បញ្ជូន​ទៅ​ ​គឺ​ជា​អ្នក​មាន​ព្យាយាម​តឹងតែង តើ​ដូច​ម្តេច គោចរ​ទាំងឡាយ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​របស់​លោក តើ​ដូច​ម្តេច សីល ​និង​វ័ត​ទាំងឡាយ ​របស់​លោក តើ​ដូច​ម្តេច ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​សមាទាន ​នូវ​សិក្ខា​ដូច​ម្តេច ទើបជា​អ្នក​មាន​សតិ ​មាន​ចិត្ត​មូល​ក្នុង​អារម្មណ៍​តែ​មួយ​ ជា​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​គប្បី​បន្ទោបង់​កិលេស ជា​មន្ទិល​របស់​ខ្លួន​បាន​ ​ដូច​ជាងមាស ដេញអាចម៍​មាស​ឲ្យ​អស់​ចេញ​បាន​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​សារីបុត្ត) ផាសុវិហារធម៌ (គ្រឿង​នៅ​សុខ​សម្រាន្ត) ណា ​របស់​ភិក្ខុ​អ្នក​ខ្ពើម (អំពី​ជាតិជាដើម) ​អ្នក​បា្រថ្នា​នូវ​ការ​ត្រាស់​ដឹង​ សេព​នូវ​សេនាសនៈ​ស្ងាត់ តថាគត​នឹង​ពោល​នូវ​ផាសុវិហារធម៌​នោះ​ ធម៌​ដ៏​សម​គួរ​ដល់​អ្នក​តាម​ដឹង​ ។ ​ភិក្ខុ​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​ស្មារតី ប្រព្រឹត្ត​ក្នុង​គុណ​មាន​ទី​បំផុត​ដោយ​ជុំ​វិញ​ [សំដៅ​យក​បារិសុទ្ធិសីល ៤ ។ ខុទ្ទកនិកាយ មហានិទ្ទេស ។] ​មិន​គប្បី​ខ្លាច​នូវ​ភ័យ​ទាំង ៥ យ៉ាង ​គឺ​មិន​ខ្លាច​សត្វ​របោម ១ ស្រួយ ១ ពស់តូច​ពស់ធំ ១ ផស្សៈ​នៃ​មនុស្ស​ជាចោរ ១ ​ពួក​សត្វ​ជើងបួន ១​ ​ភិក្ខុ​អ្នក​បា្រជ្ញ​នោះ​ ជា​អ្នក​ស្វះស្វែង​រក​កុសលធម៌ សូម្បី​បាន​ឃើញជន​ដែល​ក្រៅ​អំពី​សហធម្មិកៈ ឬ​បាន​ឮសំឡេង​ដែល​ខ្លួន​គួរ​ខ្លាច​ដ៏​ច្រើន ​របស់​ជន​ទាំង​នោះ​ ឬ​អន្តរាយ​យ៉ាង​​ដទៃ​ ៗ ​គប្បី​គ្រប​សង្កត់ ​មិន​គប្បី​តក់ស្លុតរន្ធត់​ឡើយ​ ។ ​ភិក្ខុ​អ្នក​បា្រជ្ញ​នោះ​ បើផស្សៈ​នៃ​រោគ ឬ​សេចក្តី​ស្រេកឃ្លាន ឬ​ក៏​ត្រជាក់ ​និង​ក្តៅពាល់​​ត្រូវ​​ហើយ​ ​គប្បី​ខំអត់​សង្កត់ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ដែល​ផស្សៈ​នៃ​រោគ ​និង​សេចក្តី​ស្រេកឃ្លាន (ជា​ដើម​នោះ​) ពាល់​ត្រូវ​​ហើយ​ (​ដោយ​អាការ​ផ្សេង ៗ) សូម្បីច្រើន​យ៉ាងណា ​ក៏​មិន​បាន​ធ្វើ​ឱកាស (​ឲ្យ​ដល់​វិញ្ញាណ ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​សង្ខារ ​គឺ​ចិត្ត​ដែល​សម្បយុត្ត​ដោយ​កុសលាកុសលចេតនា) ​គប្បី​ធ្វើ​សេចក្តី​ព្យាយាម​ប្រឹងប្រែង​មុតមាំ ។ ​ភិក្ខុ​មិន​គប្បី​ធ្វើ​ការលួច ​មិន​គប្បី​ពោល​ពាក្យ​កុហក ​គប្បី​ផ្សាយ​មេត្តា​ចិត្ត​ ចំពោះ​ពួក​សត្វ​ ​ដែល​មាន​ចិត្ត​តក់ស្លុត ​និង​មាន​ចិត្ត​រឹងប៉ឹង ​គឺ​ពួក​សត្វ​ ​ដែល​មាន​ចិត្ត​ប្រកប​ដោយ​តណ្ហា ​និង​ប្រាស​ចាក​តណ្ហា ​ក្នុង​កាល​ណា ​ភិក្ខុ​បើ​ដឹង​នូវ​ភាព​នៃ​ចិត្ត​កករ​ល្អ​ក់ ​ក្នុង​កាល​នោះ​ ​គប្បី​បន្ទោបង់​នូវ​ភាព​នៃ​ចិត្ត​កករ​ល្អ​ក់​នោះ​ចេញ​ ​ដោយ​គិតថា ​នោះ​ជា​ពួក​ប័ក្ខ​នៃ​ធម៌ខ្មៅ ។ ​ភិក្ខុ​មិន​គួរ​លុះ​អំណាច​នៃ​សេចក្តី​ក្រោធ ​និង​សេចក្តី​ប្រកាន់ខ្លួន​ហួសហេតុ ​មួយ​ទៀត ​គប្បី​គាស់​រំ​លើ​ង​ឫស​នៃ​សេចក្តី​ក្រោធ ​និង​សេចក្តី​ប្រកាន់ហួស​ហេតុទាំង​នោះ​ចេញ​ ​មួយ​វិញ​ទៀត ​គប្បី​ទម្រុឌទម្រោម​គ្របសង្កត់​សេចក្តី​ស្រឡាញ់ ​និង​សេចក្តី​ស្អប់ ​ឲ្យ​ជ្រះស្រឡះ ។ ​ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​បីតិ​ដ៏​ល្អ​ ​គប្បី​ធ្វើ​បា្រជ្ញា​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​ខាង​មុខ ​ហើយ​គប្បី​សង្កត់សង្កិន​សេចក្តី​អន្តរាយ​នោះ​ ​គប្បី​អត់សង្កត់​សេចក្តី​មិន​ត្រេកអរ ​ក្នុង​សេនាសនៈ​ស្ងាត់ ​គប្បី​អត់​សង្កត់ធម៌​ជា​ទី​តាំង​នៃ​សេចក្តី​ខ្សឹកខ្សួល ៤ យ៉ាង ​ភិក្ខុ​អ្នក​សិក្សា​ក្នុង​ត្រៃសិក្ខា ជា​អ្នក​មិន​មាន​កង្វល់ ត្រាច់​ទៅ​ ​គប្បី​បន្ទោបង់​សេចក្តី​ត្រិះរិះ ៤ យ៉ាង ​ដែល​ជា​ទី​តាំង​នៃ​សេចក្តី​ខ្សឹកខ្សួល ​គឺ​ត្រិះរិះថា អញ​នឹង​បាន​របស់​អ្វី​បរិភោគ ១ ថា​អញ​នឹង​បរិភោគ​ក្នុង​ទី​ណា ១ ថា​អញ​ដេកជាទុក្ខ​ក្នុង​រាត្រី​នេះ​ ១ ថា​អញ​នឹង​ដេក​ក្នុង​ទី​ណា (ទើប​ជា​សុខសប្បាយ) ១ ។ ​ភិក្ខុ​ក្នុង​ធម្មវិន័យ​នេះ​ ​បាន​នូវ​បាយ​ផង​ ​នូវ​សំពត់​ស្លៀកដណ្តប់​ផង​ ​ក្នុង​កាល​គួរ​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​ដឹង​ប្រមាណ (​ក្នុង​ការ​ទទួល ​ឬការប្រើបា្រស់​នូវ​បច្ច័យ ៤) ដើម្បី​សន្តោស ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​ជា​អ្នក​គ្រប់គ្រង​ក្នុង​បច្ច័យ​ទាំង ៤ ​នោះ​ ​គប្បី​ជា​អ្នក​មាន​ការ​ប្រព្រឹត្តិសង្រួម ​ក្នុង​ស្រុកទេស សូម្បី​ត្រូវ​​អ្នក​ណា ៗ ប្រទូស្ត​ហើយ​ ​ក៏​មិន​គប្បី​ពោល​ពាក្យ​អាក្រក់ (​ទៅ​រក​អ្នក​នោះ​) ។ ​ភិក្ខុ​គប្បី​ជា​អ្នក​មាន​ចក្ខុ​ដាក់ចុះ ​មួយ​ទៀត ​មិន​គប្បី​ជា​អ្នក​រពឹសជើង ​គប្បី​ជា​អ្នក​ប្រកបរឿយ ៗ ​ក្នុង​ឈាន ជា​អ្នក​ភ្ញាក់​រឭកច្រើន ជា​អ្នក​ប្រារព្ធ​ឧបេក្ខា ​ហើយ​មាន​ចិត្ត​ដំកល់មាំ ​គប្បី​កាត់​អកុសលវិតក្កៈ ​និង​ធម៌ជា​ទី​អាស្រ័យ​នៅ​នៃ​អកុសលវិតក្កៈ ​និង​ការ​រពឹស (​មាន​រពឹស​ដៃជាដើម) ។ ​ភិក្ខុ​ កាល​គេ​ដាស់តឿន ​ដោយ​ពាក្យ​ទាំងឡាយ ​គប្បី​ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី ទទួល​ត្រេកអរ ​គប្បី​ជា​អ្នក​ទំលាយ​ចិត្ត​រឹងរូស ​ក្នុង​សព្រហ្មចារី​ទាំងឡាយ​ចេញ​ ​គប្បី​បញ្ចេញ​វាចាជា​កុសល ​មិន​គប្បី​បញ្ចេញ​វាចាហួស​កំណត់ ​កុំ​គិតគូរ​ក្នុង​ពាក្យ​គរហានិន្ទា​របស់​ពួក​ជន ។ ​មួយ​ទៀត ​ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​ស្មារតី ​គប្បី​សិក្សា​ក្នុង​ត្រៃសិក្ខា ដើម្បី​កម្ចាត់​បង់ធូលី​ណា ធូលី​នោះ​ ​មាន​នៅ​ក្នុង​លោក ៥ យ៉ាង ​គឺ​រូបរាគៈ ១ សទ្ទរាគៈ ១ គន្ធរាគៈ ១ រសរាគៈ ១ ផស្សរាគៈ ១ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​អត់​សង្កត់​នូវ​សេចក្តី​ត្រេកអរ​ក្នុង​រូប សំឡេង ក្លិន រស ផស្សៈ​ទាំង​នោះ​ចេញ​ ។ ​ភិក្ខុ​ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី ​មាន​ចិត្ត​ផុតស្រឡះ​ហើយ​ដោយ​ប្រពៃ ​គប្បី​កម្ចាត់​បង់​សេចក្តី​ប៉ុនប៉ង ​ក្នុង​កាមារម្មណ៍​ទាំងឡាយ​នោះ​ចេញ​ (គ្រា​សមាធិ​ចិត្ត​កើត​ឡើង​ហើយ​) ​ភិក្ខុ​នោះ​ (​មិន​បាន​ឈប់​នៅ​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណោះ) ខំត្រិះរិះ​ពិចារណា​ធម៌ ​ដោយ​ត្រឹម​​ត្រូវ​​តាមកាល​ត​ទៅ​ទៀត ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ជា​ឯកគ្គតា ​កម្ចាត់​បង់​ងងឹត ​គឺ​កិលេស​ចេញ​ ។ ចប់ សារីបុត្តសូត្រ ​ទី​១៦ ។ ចប់ អដ្ឋកវគ្គ ​ទី​៤ ។ '''ឧទ្ទាន​នៃ​អដ្ឋកវគ្គ''' ​'''ទី​៤''' ​'''នោះ​គឺ'''​ និយាយអំពីកាមសូត្រ ១ គុហដ្ឋកសូត្រ ១ ទុដ្ឋដ្ឋកសូត្រ ១ សុទ្ធដ្ឋកសូត្រ ១ បរមដ្ឋកសូត្រ ១ ជរាសូត្រ ១ តិស្សមេតេ្តយ្យសូត្រ ១ បសូរសូត្រ ១ មាគន្ទិយសូត្រ ១ បុរាភេទសូត្រ ១ កលហវិវាទសូត្រ ១ វិយូហសូត្រ ២ តុវដកសូត្រ ១ អត្តទណ្ឌសូត្រ ១ សារីបុត្តសូត្រ ១ សូត្រទំាង ១៦ នុ៎ះ ​មាន​ក្នុង​អដ្ឋកវគ្គ​ទំាំង​អស់​ ​ដោយ​ប្រការ​ដូចេ្នះ ។ == បារាយនវគ្គ ​ទី​៥ == === វត្ថុកថា === [១១១] (ព្រះអានន្ទ​ដ៏​មាន​អាយុ ​បាន​លើ​ករឿង​នេះ​ មកកាន់​ទី​ប្រ​ជុំ​ ​ក្នុង​កាល​ធ្វើ​សង្គាយនា​ថា ព្រាហ្មណ៍​ឈ្មោះ​ពាវរី) ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​មន្ត បា្រថ្នា​នូវ​ភាពជា​អ្នក​មិន​កង្វល់ ​បាន​ចេញ​អំពីបុរី​នៃ​ដែន​កោសល ជាបុរី​ដ៏​សប្បាយ​រីករាយ​ ​ទៅ​កាន់​ទក្ខិណាបថជនបទ ។ ពាវរីព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ​នៅ​អាស្រ័យទៀប​ច្រាំងស្ទឹង​គោធាវរី ជិតដែន​អស្សកៈ ​និង​ជិត​ដែនមុឡកៈ ចិញ្ចឹមជីវិត​ដោយ​ការ​ស្វះស្វែង​រក​ (​សូម​គេ​) ​ផង​ ​ដោយ​មើម​ឈើ ​និង​ផ្លែឈើ​ផង​ ។ ស្រុក​នោះ​ ​បាន​រីក​ធំទូលាយ ​ព្រោះ​អាស្រ័យ​ពាវរីព្រាហ្មណ៍​នោះ​ឯង​ ឯពាវរីព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ​បាន​បរិច្ចាគ​នូវ​មហាយ័ញ្ញ ​ដោយ​សារ​អាករ​សួយរៃ ​ដែល​កើត​ឡើង​អំពី​ស្រុក​នោះ​ ​លុះ​ពាវរីព្រាហ្មណ៍​បាន​បូជា​នូវ​មហាយ័ញ្ញ​រួច​ហើយ​ ​ក៏​ចូល​ទៅ​កាន់អាស្រម​វិញ​ ។ កាលពាវរី​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ចូល​ទៅ​កាន់​អាស្រម​វិញ​ហើយ​ ​មាន​ព្រាហ្មណ៍​​ដទៃ​ទៀត ​មាន​ជើង​ញាប់រន្ថាន់ សស្លើតសស្លក់ ​មាន​ធ្មេញ​ពណ៌​ដូច​ភក់ ​មាន​ក្បាល​ប្រឡាក់​ដោយ​ធូលី ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ​បាន​ដើរ​ចូល​ទៅ​រក​ពាវរីព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ​ហើយ​សូម​វត្ថុ ៥០០ ។ ពាវរីព្រាហ្មណ៍ ​បាន​ឃើញព្រាហ្មណ៍​នោះ​ហើយ​ ​ក៏​អញ្ជើញ​ដោយ​អាសនៈ សាក​សួរ​សេចក្តី​សុខ​ផង​ កុសល​ផង​ ​ហើយ​បាន​ពោល​ពាក្យ​នេះ​ថា ទេយ្យធម៌​ណា​របស់​ខ្ញុំ​ ទេយ្យធម៌​ទាំង​អស់​នោះ​ ​ខ្ញុំ​បាន​បរិច្ចាគ​អស់​ហើយ​ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ​អ្នក​ចូរ​ជឿ​ខ្ញុំ​ចុះ ​ខ្ញុំ​មិន​មាន​វត្ថុ ៥០០ ទេ ។ (ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ និយាយថា) កាល​ខ្ញុំ​សូម​ហើយ​ បើ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​មិន​ឲ្យ​ទេ ក្បាល​របស់​អ្នក​ ​ចូរ​បែក ៧ ភាគ ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ទី​ ៧ ។ ព្រាហ្មណ៍​កុហក​នោះ​ ​បាន​ធ្វើ​កលឧ​បាយ​ ​ហើយ​សំដែង​នូវ​ហេតុ​ដែល​គួរ​ខ្លាច​ដ៏​ពន្លឹក ​ដល់​ពាវរីព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ​លុះ​ពាវរីព្រាហ្មណ៍ ឮ​ពាក្យ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ហើយ​ ​ក៏​ដល់​នូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ព្រួយ ​មិន​បរិភោគអាហារ ​ទៅ​ជា​ស្គាំង​ស្គម ចុកណែន​ដោយ​សរ ​គឺ​សេចក្តី​សោក កាលបើ​ពាវរីព្រាហ្មណ៍​មាន​ចិត្ត​យ៉ាង​នេះ​ ​ចិត្ត​ក៏​មិន​ត្រេកអរ​ក្នុង​ឈាន ។ ទេវតា​អ្នក​បា្រថ្នា​ប្រយោជន៍ ​បាន​ឃើញ​ពាវរីពា្រហ្មណ៍ ​មាន​សេចក្តី​តក់ស្លុត ​ដល់​នូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ព្រួយ ដូច្នោះ​ហើយ​ ​ក៏​ចូល​ទៅ​រក​ពាវរីព្រាហ្មណ៍ និយាយ​ដូច្នេះថា ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ​មិន​ដឹង​ក្បាលទេ ​គាត់ជា​អ្នក​កុហក ជា​អ្នក​​ត្រូវ​ការ​ដោយ​ទ្រព្យ គាត់​មិន​មាន​ការ​ដឹង​នូវ​ក្បាល ​និង​ការធ្លាក់ចុះ​នៃ​ក្បាលទេ ។ (ពាវរីព្រាហ្មណ៍ ​សួរ​ថា) ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ឥឡូវ​នេះ​ ​អ្នក​ណា​ដឹង​នូវ​ក្បាល​ ​និង​ការធ្លាក់​ចុះ​នៃ​ក្បាល​ ​ខ្ញុំ​សូម​សួរ​អ្នក​ ​ចូរ​អ្នក​ប្រាប់​នូវ​អ្នក​ដែល​ដឹង​នោះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ចុះ ​ខ្ញុំ​នឹង​ចាំ​ស្តាប់​ពាក្យ​របស់​អ្នក​នោះ​ ។ (ទេវតា តបថា) ​ខ្ញុំ​មិន​ដឹង​នូវ​ក្បាល ​និង​ការធ្លាក់ចុះ​នៃ​ក្បាល​នុ៎ះទេ ​ខ្ញុំ​មិន​មាន​ការ​ដឹង​ក្នុង​ហេតុ​ទាំងពីរ​នោះ​ឡើយ​ ក្បាល​ក្តី​ ការធ្លាក់ចុះ​នៃ​ក្បាល​ក្តី​ ​មាន​តែ​ព្រះជិនស្រីទេ ទើប​ឃើញ​បាន​ ។ (ពាវរីព្រាហ្មណ៍ ​សួរ​ថា) ​លើ​មណ្ឌល​ប្រឋពី​នោះ​ តើឥឡូវ​នេះ​ ​មាន​អ្នក​ណា អាច​ដឹង​នូវ​ក្បាល ​និង​ការធ្លាក់ចុះ​នៃ​ក្បាល ​ម្នាល​ទេវតា ​អ្នក​ចូរ​បា្រប់​នូវ​អ្នក​នោះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ ។ (ទេវតា ប្រាប់ថា) ព្រះលោកនា​យក​ ព្រះអង្គជា​ពូជពង្ស​នៃ​ព្រះបាទ​ឱក្កាកៈ ជា​សក្យ​បុត្រ ព្រះអង្គ​មាន​ពន្លឺរស្មី ​ទ្រង់​ចេញ​ចាក​មហាបុរី ​ឈ្មោះ​កបិលព័ស្តុ (​ទៅ​ទ្រង់​ព្រះផ្នួស) ។ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ​ព្រោះ​ព្រះ​លោកនា​យក​នោះ​ ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ដឹង​ឯង​ ​ទ្រង់​ដល់​ត្រើយ​នៃ​ធម៌ទាំងពួង បរិបូណ៌​ដោយ​កំឡាំង​នៃ​អភិញ្ញាទាំង​ពួង ​មាន​ចក្ខុ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងពួង ​បាន​ដល់​នូវ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​កម្ម​ទាំង​អស់​ ​មាន​ហឫទ័យ​ចុះស៊ប់ ​ក្នុង​ធម៌ជា​គ្រឿង​អស់​ទៅ​ ​នៃ​ឧបធិក្កិលេស ព្រះសម្ពុទ្ធ​មាន​ជោគ​អង្គ​នោះ​ ​មាន​ចក្ខុ សំដែងធម៌​ក្នុង​លោក ​អ្នក​ចូរ​អញ្ជើញ​ទៅ​សួរ​ព្រះអង្គចុះ ព្រះអង្គ​នឹង​សំដែងហេតុ​នោះ​ដល់​អ្នក​ ។ ពាវរីព្រាហ្មណ៍ គ្រាន់តែ​ឮ​ពាក្យ​ថា ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ក៏​មាន​ចិត្ត​រីករាយ​ ​មាន​សេចក្តី​សោកស្រាល​ស្តើង ទាំង​បាន​នូវ​បីតិ​ដ៏​ធំ​ទូលាយ ។ លុះ​ពាវរីព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ពេញ​ចិត្ត​ ​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ ​មាន​ចិត្ត​រីករាយ​ហើយ​ ​ក៏​សួរ​ទេវតា​នោះ​ថា ព្រះលោកនាថ ព្រះអង្គគង់​នៅ​ក្នុង​ស្រុកណា និគមណា ឬជនបទ​ណា យើង​នឹង​ទៅ​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះសម្ពុទ្ធ ឧត្តមជាង​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ​ក្នុង​ទី​ណា ។ (ទេវតា បា្រប់ថា​) ព្រះជិនស្រី ​មាន​ប្រាជ្ញាច្រើន ​មាន​ប្រាជ្ញា​ដ៏​ប្រសើរ ​ដូច​ផែនដី គង់​នៅ​ក្នុង​កោសលមន្ទីរ ​ក្នុង​ក្រុង​សាវត្ថី ព្រះ​មាន​បុណ្យ​នោះ​ ជា​សក្យបុត្រ ​មាន​ធុរៈ​ដាក់​ចោល​អស់​ហើយ​ ​មិន​មាន​អាសវៈទេ ប្រសើរជាង​នរជន ទើប​ដឹង​នូវ​ក្បាល ​និង​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​នៃ​ក្បាល ។ លំដាប់​នោះ​ ពាវរីព្រាហ្មណ៍​ ​បាន​ហៅ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ជា​សិស្ស ​ដែល​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​មន្ត (ចេះ​ចប់​មន្ត) មកថា ​ម្នាល​មាណព​ទាំងឡាយ ​អ្នក​រាល់គ្នា​ចូរ​មក​នេះ​ យើង​នឹង​ប្រាប់ ​ចូរ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ ​ស្តាប់​ពាក្យ​យើងចុះ ការ​កើត​ឡើង​ប្រាកដរឿយ ៗ ​នៃ​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ណា ​ដែល​គេ​បាន​ដោយ​ក្រ​ក្នុង​លោក ​ថ្ងៃ​នេះ​ ព្រះសម្ពុទ្ធ​អង្គ​នោះ​ ​ខ្ញុំ​បាន​ឮ​ប្រាកដ​ហើយ​ថា ព្រះសម្ពុទ្ធ​កើត​ឡើង​ហើយ​ក្នុង​លោក ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​នាំ​គ្នា​ទៅ​កាន់​ក្រុង​សាវត្ថី ​ឲ្យ​ឆាប់ ៗ ​ហើយ​ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះអង្គ ​ដែល​ឧត្តមជាង​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ។​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ជាសិស្ស​សួរ​ថា បពិត្រ​ព្រាហ្មណ៍ ​ពួក​យើងឃើញ​ហើយ​គប្បី​ស្គាល់ថា ​អ្នក​នោះ​ ជាព្រះពុទ្ធ​បាន​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច ​សូម​លោកប្រាប់​ដល់​យើងទាំង​ឡាយ ​ដែល​ជា​អ្នក​មិន​ស្គាល់ ​ឲ្យ​ទាល់​តែយើង​ទាំងឡាយ ស្គាល់ព្រះអង្គ ។​ ពាវរីព្រាហ្មណ៍​និយាយថា មហាបុរិសលក្ខណៈ​ទាំង ៣២ ប្រការ ​មាន​មក​ក្នុង​មន្ត​ទាំងឡាយ ​ដែល​ពួក​ហោរ​បាន​ព្យាករ​បរិបូណ៌​ហើយ​ ​ដោយ​លំដាប់ ។ មហាបុរិសលក្ខណៈ​ទាំង​នោះ​ ​មាន​ក្នុង​ខ្លួន​នៃ​បុគ្គល​ណា​ បុគ្គល​នោះ​ ​មាន​គតិ​តែពីរគត់ គតិ​ជាគំរប់ ៣ ​មិន​មាន​ឡើយ​ ​គឺ​បើ​នៅ​គ្រប់​គ្រង​គេ​ហដ្ឋាន ​នឹង​គប្បី​ឈ្នះ​នូវ​ផែន​ដី​នេះ​ ​ដោយ​មិន​បាច់​ប្រើអាជ្ញា ​មិន​បាច់​ប្រើគ្រឿង​សស្ត្រាវុធ​ទេ គ្រាន់តែ​ប្រៀនប្រដៅ​ដោយ​ធម៌ បើបុគ្គល​នោះ​ ​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ចូល​ទៅ​កាន់​ផ្នួស ​រមែង​ជាបុគ្គល​មាន​ដំបូល ​គឺ​កិលេស​បើក​ហើយ​ ​បាន​ជា​ព្រះអរហន្តសម្ពុទ្ធ​ដ៏​ប្រសើរ ។ ​អ្នក​ទាំងឡាយ​ ​ចូរ​សួរ​ដោយ​ចិត្ត​ ​នូវ​ជាតិ​ផង​ ​នូវ​គោត្រ​ផង​ ​នូវ​លក្ខណៈ​ផង​ (​របស់​យើង)​ ​នូវ​មន្ត​ដែល​យើង​បាន​និយាយ​ផង​ ​នូវ​ពួក​សិស្ស (​របស់​យើង) ​ដទៃ​ទៀត​ផង​ ​នូវ​ក្បាល​ផង​ ​នូវ​ការធ្លាក់ចុះ​នៃ​ក្បាល​ផង​ ។ បើបុគ្គល​នោះ​ ប្រាកដជា​ព្រះពុទ្ធ ​អ្នក​ឃើញ​កាលទាំងពួង ​ដោយ​អនាវរណញ្ញាណ​មែន កាល​បើ​ប្រស្នា​ដែល​អ្នក​ទាំងឡាយ​សួរ​ហើយ​ដោយ​ចិត្ត​ ព្រះអង្គ​នឹង​ដោះ​ស្រាយ​ដោយ​វាចា ។ ឯ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ជាសិស្ស​ទាំង​អស់​ ១៦ នាក់ ​គឺ​ អជិតមាណព ១ តិស្សមេត្តេយ្យ ១ បុណ្ណកៈ ១ មេត្តគូ ១ ធោតកៈ ១ ឧបសីវៈ ១ នន្ទៈ ១ ហេមកៈ ១ តោទេយ្យ ​និង​កប្បៈ​ជា​ពីរនាក់ ជតុកណ្ណី​បណ្ឌិត​ ១ ភទ្រាវុធៈ ១ ឧទយៈ ១ បោសាលព្រាហ្មណ៍ ១ មោឃរាជមេធាវី ១ បិង្គិយមហាឥសី ១ ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​អស់​នេះ​ សុទ្ធតែ​ជាមេគណៈ​ផ្សេង ៗ គ្នា ល្បីល្បាញ​ពាសពេញ​ក្នុង​លោក ជា​អ្នក​មាន​ឈាន ត្រេកអរ​ក្នុង​ឈាន ​មាន​ប្រាជ្ញា​មុតមាំ ​បាន​អប់រំ​វាសនា​ទុកមក ពី​ក្នុង​ជាតិមុន ៗ ​លុះ​បាន​ស្តាប់​ពាក្យ​ពាវរីព្រាហ្មណ៍​ហើយ​ ​ក៏​ក្រាប​ថ្វាយបង្គំ​ពាវរីព្រាហ្មណ៍ ​រួច​ធ្វើ​ប្រទក្សិណ​ពាវរីព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ទាំង​អស់​គ្នា សុទ្ធតែ​ទ្រ​ទ្រង់​នូវ​ភ្នួង​សក់ ​និង​ស្បែកខ្លា ឈមមុខ​ទៅ​ទិស​ខាង​ជើង ​ហើយ​ដើរ​ចេញ​ទៅ​កាន់​ទី​ប្រតិស្ឋាន​នៃ​ក្រុងមុឡកៈ កាន់ក្រុង​មាហិស្សតី ក្រុង​ឧជ្ជេនី ក្រុង​គោនទ្ធា ក្រុង​វេទិសៈ ក្រុង​វនសៈ ក្រុង​កោសម្ពី ក្រុង​សាកេត ក្រុង​សាវត្ថី​ដ៏​ឧត្តម ក្រុង​សេតព្យៈ ក្រុង​កបិលវត្ថុ ក្រុង​កុសិនារា ក្រុង​បាវា ក្រុង​ភោគៈ ក្រុង​វេសាលី ក្រុង​មគធៈ ​និង​បាសាណកចេតិយ ​ដែល​ជា​ទី​សប្បាយ​រីករាយ​ចិត្ត​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​អស់​នោះ​ ​បាន​ឡើង​ទៅ​កាន់​ភ្នំ ​គឺ​ចេតិយ ​ដោយ​ប្រញាប់ប្រញាល់ ​ដូច​បុរស​ស្រេក​ទឹក​ ​ដើរ​ទៅ​រក​ទឹក​ត្រជាក់ ឬ​ដូច​ពាណិជ ​ដើរ​ទៅ​រក​លាភធំ ពុំ​នោះ​សោត ​ដូច​បុរស​​ត្រូវ​រដូវក្តៅ​គ្រប​សង្កត់ ​ដើរ​ទៅ​រក​ម្លប់ឈើ ​ដោយ​ប្រញាប់​ប្រញាល់​ដូច្នោះ​ឯង​ ។ គាប់​ជួន​សម័យ​នោះ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​មាន​ភិក្ខុ​សង្ឃចោមរោម ​កំពុង​សំដែងធម៌ ​ដល់​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​ដូច​ជាសីហៈ​បន្លឺ​ក្នុង​ព្រៃ​ ។ អជិតមាណព (ជា​សិស្សច្បង) ​បាន​ឃើញ​ព្រះសម្ពុទ្ធ (​មាន​រស្មី​ដ៏​រុង​រឿង) ​ដូច​ព្រះអាទិត្យ ​មាន​រស្មី​ផ្សាយ​ចេញ​ ពុំ​នោះ​សោត ​ដូច​ព្រះចន្រ្ទ​ពេញវង់ រះ​ឡើង​ក្នុង​ថ្ងៃ​ ១៥ ​កើត​ ។ បន្ទាប់​ពី​នោះ​មក អជិតមាណព ​បាន​ឃើញ​ព្យញ្ជនៈ​ដ៏​បរិបូណ៌ ​ក្នុង​សរីរៈ​របស់​ព្រះអង្គ​ ​ហើយ​ឋិត​នៅ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សម​គួរ​ ​មាន​ចិត្ត​រីករាយ​ ​បាន​សួរ​នូវ​ប្រស្នា​ទាំងឡាយ ​ក្នុង​ចិត្ត​ថា ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែងប្រាប់​នូវ​ជន្មាយុ (​របស់​អាចារ្យ​នៃ​ខ្ញុំ​) ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​ប្រាប់​នូវ​គោត្រ ព្រមទាំង​លក្ខណៈ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​បារមី (ការសម្រេច) ​ក្នុង​មន្ត​ទាំងឡាយ ព្រាហ្មណ៍​ជាអាចារ្យ​របស់​ខ្ញុំ​ ប្រៀនប្រដៅ​សិស្ស ​មាន​ប៉ុន្មាន​នាក់ ។ ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ អាចារ្យ​របស់​អ្នក​នោះ​ ​មាន​អាយុ ១២០ ឆ្នាំ ​ឈ្មោះ​ពាវរី​តាមគោត្រ លក្ខណៈ​ក្នុង​ខ្លួន​របស់​គាត់​មាន​ ៣ ប្រការ គាត់ចេះចប់​នូវ​ត្រៃវេទ គាត់​បង្រៀន​នូវ​មហាបុរិស​លក្ខណៈ​ផង​ ​នូវ​គម្ពីរ​ឥតិហាសៈ ព្រមទាំង​គម្ពីរនិឃណ្ឌុ ​និង​គម្ពីរ​សកេដុភៈ​ផង​ ​នូវ​មន្ត ៥០០ ​ផង​ ​ដល់​នូវ​បារមី ​គឺ​ការ​សម្រេច​ក្នុង​ព្រាហ្មណធម៌​របស់​ខ្លួន ។ អជិតមាណព ក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះអង្គជា​បុគ្គល​ឧត្តមជាង​នរជន ​អ្នក​កាត់​ផ្តាច់​នូវ​តណ្ហា ​សូម​ព្រះអង្គ​ពិចារណា​នូ​វ​លក្ខណៈ​របស់​ពាវរីព្រាហ្មណ៍ ​រួច​សំដែង​កុំ​ឲ្យ​យើង​ខ្ញុំ​មាន​សេចក្តី​សង្ស័យ ។ ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ពាវរីព្រាហ្មណ៍ ​យក​អណ្តាត​បាំង​មុខ​បាន​ ​មាន​ឧណ្ណាលោម ​នៅ​ត្រង់ចន្លោះ​ចិញ្ចើម វត្ថគុយ្ហៈ (លិង្គ) ​របស់​គាត់​បិទបាំង​ដោយ​ស្រោម ​ម្នាល​មាណព ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​យ៉ាង​នេះ​ចុះ ។ មែនពិត ​ពួក​ជន​ទាំង​អស់​គ្នា ​មិន​ដែល​បាន​ឮ​ពាក្យ​បុច្ឆាណា​មួយ​ ​លុះ​ឮ​ប្រស្នា​ទាំងឡាយ ​ដែល​ព្រះអង្គ​ឆ្លើយ​ហើយ​ ​ក៏​កើត​សេចក្តី​រីករាយ​ ​ធ្វើ​ប្រណម្យ​អញ្ជលី ​ហើយ​ត្រិះរិះ ដូច្នេះ​ថា នរណាហ្ន៎ ទោះទេវតា​ក្តី​ ព្រហ្ម​ក្តី​ ឬ​ក៏​ព្រះឥន្ទ​ឈ្មោះ​សុជម្បតី​ក្តី​ កាល​គេ​សួរ​ប្រស្នា​ដោយ​ចិត្ត​ហើយ​ ​នឹង​ដោះស្រាយ​ប្រស្នា​ដូច​ម្តេច​បាន​ ។ អជិតមាណព ទូលថា ពាវរី​ព្រាហ្មណ៍ សាក​សួរ​នូវ​ក្បាល​ផង​ ​នូវ​ការ​ធ្លាក់ចុះ​នៃ​ក្បាល​ផង​ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​ឆ្លើយ​នូវ​ប្រស្នានុ៎ះ​ឲ្យ​ទាន បពិត្រព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​ស្វះ​ស្វែងគុណ ​សូម​ព្រះអង្គ​កម្ចាត់​បង់​នូវ​សេចក្តី​សង្ស័យ ​របស់​យើង​ខ្ញុំ​ទាំងឡាយ ។ ព្រះសម្ពុទ្ធ ​ត្រាស់​ថា​ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​ចុះ​ថា អវិជ្ជា ទុកជា​ក្បាល វិជ្ជា​ដែល​ប្រកប​ដោយ​សទ្ធា សតិ សមាធិ ឆន្ទៈ ​និង​វីរិយៈ ទុកជា​ការ​ធ្លាក់ចុះ​នៃ​ក្បាល ។ លំដាប់​នោះ​ អជិតមាណព​ ខំទប់ទល់ ​ដោយ​សេចក្តី​ត្រេកអរច្រើន ​ហើយ​យក​ស្បែកខ្លា​ព័ទ្ធឆៀង​ស្មាម្ខាង ​រួច​ក្រាប​សិរ្សៈ ទៀបព្រះបាទ​ទាំងគូ ក្រាបទូលថា បពិត្រ​ព្រះអង្គ​និទ៌ុក្ខ ព្រះអង្គ​មាន​ចក្ខុ ពាវរីព្រាហ្មណ៍​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រមទាំង​ពួក​សិស្ស ​មាន​ចិត្ត​រីករាយ​ ស្រោះ​ស្រាយ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះបាទា (​របស់​ព្រះ​អង្គ) ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​មាណព ​សូម​ឲ្យ​ពាវរី​ព្រាហ្មណ៍ ព្រមទាំង​ពួក​សិស្ស ​បាន​ដល់​នូវ​សេចក្តី​សុខ​ចុះ​ ទាំងរូប​អ្នក​សោត ​ក៏​ចូរ​ជាបុគ្គល​ដល់​នូវ​សេចក្តី​សុខ រស់​នៅ​អស់​កាល​យូរចុះ ។ ​អ្នក​ទាំងឡាយ តថាគតបើក​ឱកាស​ឲ្យ​ហើយ​ ​ចូរ​សួរ​នូវ​សេចក្តី​សង្ស័យ​ទាំង​អស់​ ​របស់​ពាវរី​ព្រាហ្មណ៍​ផង​ ​របស់​អ្នក​ផង​ ​របស់​ពួក​ជន​ទាំង​អស់​ផង​ ​ចូរ​ប្រាថ្នា​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​នូវ​ហេតុណា​មួយ​ចុះ ។ ​លុះ​ព្រះសម្ពុទ្ធ​បើកឱកាស​ឲ្យ​ហើយ​ អជិតមាណព អង្គុយ​ប្រណម្យ​អញ្ជលី ​សួរ​ប្រស្នា​ទី​ ១ ​នឹង​ព្រះតថាគត ​ក្នុង​ទី​នោះ​ឯង​ ។ ចប់ វត្ថុកថា ។ === អជិតប្បញ្ហា ​ទី​១ === [១១២] (អជិតមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) ​សត្វ​លោក​​ត្រូវ​អ្វីបិទ​បាំង ​រមែង​មិន​ជាក់ច្បាស់​ព្រោះ​អ្វី ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ថា​ អ្វីជាគ្រឿង​ប្រឡាក់ អ្វីជា​ភ័យធំ ​របស់​សត្វ​លោក​នោះ​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​អជិតៈ) ​សត្វ​លោក​​ត្រូវ​​អវិជ្ជាបិទបាំង ​រមែង​មិន​ជាក់ច្បាស់ ​ព្រោះ​សេចក្តី​កំណាញ់ ​និង​ (​សេចក្តី​ប្រមាទ) តថាគត​ពោល​ថា តណ្ហាជា​គ្រឿងប្រឡាក់ ទុក្ខជា​ភ័យធំ ​របស់​សត្វ​លោក​នោះ​ ។ (អជិតមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) ខ្សែតណ្ហា​ទាំងឡាយ ​រមែង​ហូរ​ទៅ​ក្នុង​អាយតនៈ​ទាំង​ពួង​ អ្វីជាគ្រឿង​ទប់ខ្សែតណ្ហា​ទាំងឡាយ ​សូម​ព្រះអង្គ​ត្រាស់ប្រាប់​នូវ​ធម៌ជា​គ្រឿងរាំង​នូវ​ខ្សែ​តណ្ហាទាំងឡាយ​ ខ្សែតណ្ហា​ទាំងឡាយ ​ត្រូវ​បិទ​ដោយ​អ្វី ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​អជិតៈ) សតិជា​គ្រឿងទប់ខ្សែ​តណ្ហា​ទាំងឡាយ​នោះ​ ​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​លោក តថាគត​ពោល​ថា សតិជា​គ្រឿង​រាំងខ្សែ​តណ្ហាទាំង​ឡាយ បុគ្គល​គប្បី​បិទខ្សែ​តណ្ហាទាំង​នោះ​ ​ដោយ​បញ្ញា ។ (អជិតមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) បពិត្រព្រះអង្គ​និទ៌ុក្ខ បញ្ញា​ផង​ សតិ​ផង​ នាម ​និង​រូប​ផង​ ធម៌នុ៎ះ ​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​ហើយ​ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង តើធម៌នុ៎ះ រលត់​ទៅ​ក្នុង​ទី​ណា ។ ម្នាល​អជិតៈ ​អ្នក​បាន​សួរ​នូវ​បញ្ហាណា ចំពោះ​តថាគត តថាគត​នឹង​សំដែង​នូវ​បញ្ហា​នោះ​ ​ដល់​អ្នក​ នាម ​និង​រូប រលត់​មិន​សល់​ក្នុង​ទី​ណា សតិ ​និង​បញ្ញា​នេះ​ ​ក៏​រលត់​ទៅ​ក្នុង​ទី​នោះ​ ​ព្រោះ​រលត់វិញ្ញាណ ។ ពួក​អសេក្ខបុគ្គល ​អ្នក​មាន​ធម៌​ពិចារណា​ហើយ​ ​និង​ពួក​សេក្ខបុគ្គល​ជា​ច្រើនណា ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​និទ៌ុក្ខ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​នូវ​សេចក្តី​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅ​នៃ​បុគ្គល​ទាំង​នោះ​ ព្រះអង្គ​មាន​បញ្ញា​ចាស់ក្លា ​សូម​សំដែង​ប្រាប់​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ។ បុគ្គល​មិន​គប្បី​ជាប់​ជំពាក់ ​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ ​គប្បី​ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​មិន​ល្អ​ក់ ជា​អ្នក​ឈ្លាសវៃ ចំពោះ​ធម៌ទាំង​អស់​ ជា​ភិក្ខុ​មាន​សតិ ​គប្បី​វៀរ​ស្រឡះ (​ចាក​កាម​ទាំង​ឡាយ) ។ ចប់ អជិតមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​១ ។ === តិស្សមេត្តេយ្យប្បញ្ហា ​ទី​២ === [១១៣] (តិស្សមេត្តេយ្យមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា​) ​អ្នក​ណា ​ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​សន្តោស​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​សេចក្តី​ញាប់ញ័រ ​រមែង​មិន​មាន​ដល់​បុគ្គល​ណា​ ​អ្នក​ណា​ដឹង​នូវ​ចំណែក​នៃ​ខន្ធ​ទាំងពីរ (​ខន្ធ​អតីត ​និង​អនាគត) ​ដោយ​បញ្ញា ​ហើយ​រមែង​មិន​ជាប់​នៅ​ក្នុង​ខន្ធ​កណ្តាល (​ខន្ធ​បច្ចុប្បន្ន) ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ថា​ ​អ្នក​ណា​ជាមហាបុរស ​អ្នក​ណា​ឆ្លងតណ្ហា​ជាគ្រឿងចាក់​ស្រែះ ​ក្នុង​លោក​នេះ​បាន​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​មេត្តេយ្យ) ​ភិក្ខុ​មាន​ព្រហ្មចរិយៈ (សង្រួម) ​ក្នុង​កាមទាំងឡាយ ប្រាស​ចាក​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ​មាន​សតិរលឹក​ឃើញសព្វកាល ​ភិក្ខុ​ជា​អ្នក​រលត់ទុក្ខ ​ព្រោះ​ពិចារណា​ឃើញ​ច្បាស់ (​ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​សន្តោស) ​សេចក្តី​ញាប់ញ័រ ​រមែង​មិន​មាន​ដល់​ភិក្ខុ​នោះ​ឡើយ​ ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ដឹង​នូវ​ចំណែក​នៃ​ខន្ធ​ទាំងពីរ ​ដោយ​បញ្ញា​ហើយ​ ​រមែង​មិន​ជាប់​នៅ​ក្នុង​ខន្ធ​កណ្តាល តថាគត​ពោល​នូវ​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ថា​ជា​មហាបុរស ​ភិក្ខុ​នោះ​ឈ្មោះ​ថា ឆ្លង​នូវ​តណ្ហា​គ្រឿងចាក់ស្រែះ​ក្នុង​លោក​នេះ​បាន​ ។ ចប់ តិស្សមេត្តេយ្យមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​២ ។ === បុណ្ណកប្បបញ្ហា ​ទី​៣ === [១១៤] (បុណ្ណកមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ជា​អ្នក​​ត្រូវ​​ការ​ដោយ​បញ្ហា ទើបមក​សួរ​ព្រះអង្គ ​អ្នក​មិន​ញាប់ញ័រ ​ទ្រង់​ឃើញ​នូវ​ធម៌​ជា​ឫស​គល់ ​ពួក​មនុស្ស​ជាច្រើន​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​គឺ​ឥសី ក្សត្រិយ៍ ព្រាហ្មណ៍ អាស្រ័យ​នូវ​អ្វី ទើបរៀប​ចំ​នូវ​យ័ញ្ញ ​ដល់​ពួក​ទេវតា ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ទូល​សួរ​នូវ​ដំណើរ​នោះ​ ​សូម​ព្រះអង្គ​ត្រាស់ប្រាប់​សេចក្តី​នោះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​បុណ្ណកៈ) ​ពួក​មនុស្ស​ទាំង​នេះ​ជាច្រើន ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​គឺ​ឥសី ក្សត្រិយ៍ ព្រាហ្មណ៍ ​បាន​រៀបចំ​នូវ​យ័ញ្ញ ​ដល់​ពួក​ទេវតា ​ម្នាល​បុណ្ណកៈ ​ពួក​មនុស្ស​ទាំង​នេះ​ កាលប្រាថ្នា​នូវ​ភាព​នៃ​ហេតុ​នេះ​ ៗ សុទ្ធតែ​អាស្រ័យ​នូវ​ធម៌ ​ដែល​ទ្រុឌទ្រោម ទើប​បាន​រៀបចំយ័ញ្ញ ។ (បុណ្ណកមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) ​ពួក​មនុស្ស​ចំពូកខ្លះ​ជាច្រើន ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​គឺ​ឥសី ក្សត្រិយ៍ ព្រាហ្មណ៍ ​បាន​រៀប​ចំ​នូវ​យ័ញ្ញ ​ដល់​ពួក​ទេវតា បពិត្រព្រះអង្គ​និទ៌ុក្ខ ​ពួក​មនុស្ស​អម្បាល​នោះ​ បើ​មិន​ប្រមាទ (​ក្នុង​គន្លង​នៃ​យ័ញ្ញ) តើ​បាន​ឆ្លង​ផុតជាតិ ​និង​ជរា​ដែរឬ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សូម​ទូល​សួរ​ដំណើរ​នោះ​ ​សូម​ព្រះ​អង្គត្រាស់​ប្រាប់​សេចក្តី​នោះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​បុណ្ណកៈ) ​ពួក​មនុស្ស​អម្បាល​នោះ​ ប្រកប​ក្នុង​ការបូជា ត្រេកអរ​ដោយ​អំណាច​នៃ​ភវរាគៈ ទើប​ប៉ុនប៉ង សរសើរ (ជាប់ចំពាក់) បូជា ជ្រុលជ្រប់​ក្នុង​កាម ​ព្រោះ​អាស្រ័យ​លាភ តថាគត​ពោល​ថា ​អ្នក​បូជាយ័ញ្ញ​អម្បាល​នោះ​ ​មិន​បាន​ឆ្លងជាតិ​ ​និង​ជរា​ទៅ​បាន​ឡើយ​ ។ (បុណ្ណកមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) បពិត្រព្រះអង្គ​និទ៌ុក្ខ បើ​ពួក​អ្នក​បូជាយ័ញ្ញ​ទាំង​នោះ​ ឆ្លងជាតិ​ជរា​ដោយ​យ័ញ្ញទាំងឡាយ​មិន​រួច​ទេ ដូច្នេះ តើនរណា​ក្នុង​ទេវលោក មនុស្សលោក ទើបឆ្លងជាតិ ​និង​ជរា​ទៅ​បាន​ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ទូល​សួរ​ដំណើរ​នោះ​ ​សូម​ព្រះអង្គ​ត្រាស់​សេចក្តី​នោះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​បុណ្ណកៈ) ​បុគ្គល​ណា​ ​មិន​មាន​កិលេស​ជាតិគ្រឿង​ញាប់ញ័រ ​ក្នុង​លោក​ណា​មួយ​ ​ព្រោះ​ពិចារណា​ឃើញ​នូវ​ធម៌​ដ៏​ខ្ពស់​ ​និង​ទាប ​ក្នុង​លោក តថាគត​ពោល​ថា ​បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​ស្ងប់ បា្រស​ចាក​ផ្សែង ​គឺ​ទុច្ចរិត ​មិន​មាន​សេចក្តី​តានតឹង ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា តែងឆ្លង​ជាតិ ​និង​ជរា​ផុត​បាន​ ។ ចប់ បុណ្ណកមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​៣ ។ === មេត្តគូបញ្ហា ​ទី​៤ === [១១៥] (មេត្តគូមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សូម​ទូល​សួរ​ព្រះអង្គ ​សូម​ព្រះអង្គ​ត្រាស់ប្រាប់​សេចក្តី​នោះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​ទាន ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សំគាល់​ឃើញថា ព្រះអង្គជា​អ្នក​ដល់​វេទ ជា​អ្នក​មាន​ខ្លួន​បាន​អប់រំ​ហើយ​ ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ទាំងឡាយ​ណា​មួយ​ ជាច្រើន​ប្រការ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​កើត​មកអំពីអ្វី ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​មេត្តគូ) ​អ្នក​បាន​សួរ​អំពី​ដែន​កើត​នៃ​ទុក្ខ ចំពោះ​តថាគត តថាគត​នឹង​បា្រប់ដែន​កើត​នៃ​ទុក្ខ​នោះ​ដល់​អ្នក​ តាម​ដែល​បាន​ដឹង​ច្បាស់ ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ទាំងឡាយណា​មួយ​ច្រើន​ប្រការ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​រមែង​កើត​ឡើង​ព្រោះ​ឧបធិ ​បុគ្គល​ណា​ ជា​អ្នក​ល្ងង់ខ្លៅ ​មិន​ចេះ​ដឹង​ តែង​ធ្វើ​ឧបធិ​ឲ្យ​កើត​ឡើង​ បុគ្គល​នោះ​ ​រមែង​បាន​ទុក្ខរឿយ ៗ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ បុគ្គលកាល​ដឹង​ច្បាស់ ​ពិចារណា​ឃើញរឿយ ៗ ​នូវ​កំណើត​ជាដែន​កើត​នៃ​ទុក្ខ ​មិន​​ត្រូវ​​ធ្វើ​ឧបធិ​ឡើយ​ ។ ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​បាន​ទូល​សួរ​បទណា ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​ដោះស្រាយ​បទ​នោះ​ ​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សូម​ទូល​សួរ​បទ​​ដទៃ​ទៀត ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ​រមែង​ឆ្លង​ផុត​ឱឃៈ​ផង​ ជាតិ ​និង​ជរា​ផង​ សោក ​និង​សេចក្តី​ខ្សឹក​ខ្សួល​ផង​ ​ដោយ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច ​សូម​ព្រះអង្គ​ជាព្រះមុនី ដោះស្រាយ​បទ​នោះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​ព្រោះ​ថា ធម៌នុ៎ះ ព្រះអង្គ​ជ្រាបច្បាស់​ហើយ​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​មេត្តគូ) បុគ្គល​មាន​សតិ ​គួរ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ធម៌​ណា​ ​ហើយ​ឆ្លង​តណ្ហា ​ដែល​ផ្សាយ​ទៅ​ផ្សេង ៗ ​ក្នុង​លោក​បាន​ តថាគត​នឹង​សំដែង​នូវ​ធម៌​នោះ​ ​ដែល​តថាគត​ជាក់ច្បាស់​ក្នុង​ខ្លួន ​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ដល់​អ្នក​ ។ បពិត្រព្រះអង្គ​អ្នក​ស្វែង​រក​នូវ​គុណ​ដ៏​ធំ បុគ្គល​អ្នក​មាន​សតិ ​គួរ​ដឹង​ច្បាស់​នូ​វធម៌​ណា ​ហើយ​ឆ្លង​តណ្ហា​ដែល​ផ្សាយ​ទៅ​ផ្សេង ៗ ​ក្នុង​លោក​បាន​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ត្រេកអរ​ចំពោះ​ធម៌​ដ៏​ឧត្តម​នោះ​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​មេត្តគូ) ​អ្នក​ដឹង​នូវ​ហេតុ​ណា​នី​មួយ​ ​ក្នុង​ចំណែក​ខាង​លើ​ (អនាគត) ​ក្នុង​ចំណែក​ខាង​ក្រោម (អតីត) ​ក្នុង​ចំណែកទទឹង ឬ​កណ្តាល (បច្ចុប្បន្ន) ​អ្នក​ចូរ​បន្ទោ​បង់​សេចក្តី​ត្រេកអរ​ ​និង​សេចក្តី​ប្រកាន់មាំ ​ក្នុង​ចំណែក​នៃ​ហេតុ​នោះ​ចេញ​ ទើប​វិញ្ញាណ (​របស់​អ្នក​) ​មិន​តាំង​នៅ​ក្នុង​ភព ​ភិក្ខុ​មាន​ធម៌ជា​គ្រឿង​នៅ​យ៉ាង​នេះ​ ​មាន​សតិ ​មិន​ធ្វេស​ប្រហែស លះបង់​កិលេស​ដែល​ប្រកាន់​ថា​ជា​របស់​អញ ​ដឹង​ច្បាស់​ក្នុង​អត្តភាព​នេះ​ហើយ​ ទើបលះបង់​នូវ​ទុក្ខ ​គឺ​ជាតិ ជរា ​និង​សោកខ្សឹក​ខ្សួល​បាន​ ។ បពិត្រព្រះគោតម ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គត្រេកអរ​នឹង​ព្រះវាចា​នោះ​ ​របស់​ព្រះអង្គ ជា​អ្នក​ស្វែង​រក​នូវ​គុណ​ដ៏​ធំ ព្រះ​និព្វាន ​ដែល​មិន​មាន​ឧបធិ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​សំដែង​ប្រពៃ​ហើយ​ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ព្រះអង្គលះ​ទុក្ខ​បាន​ដោយ​ពិត ​ព្រោះ​ធម៌​នោះ​ ព្រះអង្គ​ជ្រាបច្បាស់​ហើយ​ ។ បពិត្រ​ព្រះមុនី ព្រះអង្គប្រដៅ​ពួក​ជន​ណា ​ដោយ​មាំមួន សូម្បី​ពួក​ជនទាំង​នោះ​ ​ក៏​លះទុក្ខ​នោះ​ ​បាន​ដោយ​ពិត បពិត្រ​ព្រះពុទ្ធនាគ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ទើប​បាន​មកនមស្ការ​ចំពោះ​ព្រះអង្គ ​សូម​ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ) ប្រដៅ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​ដោយ​មាំមួនចុះ ។ អ្នក​ស្គាល់ច្បាស់​នូវ​ព្រាហ្មណ៍ណា ​ដល់​នូវ​វេទ ​មិន​មាន​កិលេសគ្រឿង​កង្វល់ ​មិន​ជាប់​ចំពាក់​ក្នុង​កាមភព ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា ​បាន​ឆ្លងឱឃៈ​នេះ​ ​ដោយ​ពិត ជនណា​មិន​មាន​សេចក្តី​រឹងឆ្អឹង ​មិន​មាន​សេចក្តី​សង្ស័យ ​បាន​ឆ្លង​នូវ​ត្រើយ ​គឺ​កិលេស ជន​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​ដឹង​ច្បាស់ ​អ្នក​ដល់​នូវ​វេទ ​ក្នុង​អត្តភាព​នេះ​ ​ឈ្មោះ​ថា លះធម៌​ដែល​ជា​ហេតុ​ជាប់ចំពាក់​ក្នុង​ភពតូចភពធំ ជា​អ្នក​ប្រាស​ចាក​តណ្ហា ​មិន​មាន​សេចក្តី​តានតឹង ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា តថាគត​ពោល​ថា ​អ្នក​នោះ​ ​បាន​ឆ្លង​ផុតជាតិ​ជរា​ហើយ​ ។ ចប់ មេត្តគូមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​៤ ។ === ធោតកប្បញ្ហា ​ទី​៥ === [១១៦] (ធោតកមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ក្រាបទូល​សួរ​ព្រះអង្គ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​សេចក្តី​នោះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ស្វែង​រក​គុណ​ដ៏​ធំ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គប្រាថ្នា (​ស្តាប់​) ព្រះវាចា​របស់​ព្រះអង្គ បុគ្គល​បាន​ស្តាប់​ព្រះពុទ្ធ​ដីកា ជាសូរ​សីហនាទ​របស់​ព្រះអង្គ​ហើយ​ ​នឹង​សិក្សាធម៌​ជាគ្រឿង​រំលត់​កិលេស​របស់​ខ្លួន ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​ធោតកៈ) បើដូច្នោះ​ ​អ្នក​ចូរ​ជាបុគ្គល​មាន​បញ្ញា​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​មាន​សតិ ​ធ្វើ​សេចក្តី​ព្យាយាម​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ចុះ បុគ្គល​បាន​ស្តាប់​ពាក្យ​អំពីសំណាក់​នៃ​តថាគត​នេះ​ហើយ​ ​គប្បី​សិក្សាធម៌ជា​គ្រឿង​រំលត់កិលេស​របស់​ខ្លួន ។ ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​បាន​ឃើញព្រះអង្គជាព្រាហ្មណ៍ ឥត​មាន​កង្វល់ ត្រាច់​ទៅ​ក្នុង​ទេវលោក ​និង​មនុស្ស​លោក បពិត្រ​ព្រះអង្គ​មាន​ចក្ខុ​ជុំ​វិញ​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សូម​នមស្ការ​ព្រះអង្គ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាសក្យពង្ស ​សូម​ព្រះអង្គ​ដោះ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ចេញ​ចាក​សេចក្តី​សង្ស័យ​ទាំងឡាយ ។ ម្នាល​ធោតកៈ តថាគត​មិន​អាចដើម្បី​នឹង​ដោះ​អ្នក​ណា​មួយ​ក្នុង​លោក ​ដែល​មាន​សេចក្តី​សង្ស័យ​បាន​ទេ ប៉ុន្តែ កាលបើ​អ្នក​ដឹង​ធម៌​ដ៏​ប្រសើរយ៉ាង​នេះ​ ​នឹង​ឆ្លង​ឱឃៈ​នេះ​បាន​ ។ បពិត្រព្រះអង្គជាព្រហ្ម ​សូម​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ព្រះករុណា​ប្រៀនប្រដៅ​វិវេកធម៌​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ដឹង​ច្បាស់ ដើម្បី​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​មិន​ទើសទាល់​ដូច​អាកាស ជា​អ្នក​ស្ងប់ ​មិន​អាស្រ័យ​ដោយ​កិលេស ​ក្នុង​ពេល​នេះ​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​ធោតកៈ) បុគ្គល​មាន​សតិ ​គួរ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​សន្តិបទណា ​ហើយ​ឆ្លងតណ្ហា ​ដែល​ផ្សាយ​ទៅ​ក្នុង​លោក​បាន​ តថាគត ​នឹង​សំដែង​នូវ​សន្តិបទ​នោះ​ ​ដែល​តថាគត​ជាក់ច្បាស់​ក្នុង​ខ្លួន ​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន ​ដល់​អ្នក​ ។ បពិត្រព្រះអង្គ​អ្នក​ស្វែង​រក​នូវ​គុណ​ដ៏​ធំ បុគ្គល​មាន​សតិ ​គួរ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​សន្តិបទ​ណា ​ហើយ​ឆ្លង​តណ្ហា ​ដែល​ផ្សាយ​ទៅ​ផ្សេង ៗ ​ក្នុង​លោក​បាន​ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ត្រេកអរ ចំពោះ​សន្តិបទ​ដ៏​ស្ងប់ឧត្តម​នោះ​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​ធោតកៈ) ​អ្នក​ដឹង​ច្បាស់​អារម្មណ៍​ណានី​មួយ​ ​ក្នុង​ចំណែក​ខាង​លើ​ (អនាគត) ​ក្នុង​ចំណែក​ខាង​ក្រោម (អតីត) ​និង​ក្នុង​ចំណែក​ទទឹង ឬកណ្តាល (បច្ចុប្បន្ន) ​ដឹង​ច្បាស់​ថា​ជាអារម្មណ៍​ជាប់ចំពាក់​នៅ​ក្នុង​លោក យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ​អ្នក​កុំ​ធ្វើ​តណ្ហា​ក្នុង​ភពតូចភព​ធំទៀត​ឡើយ​ ។ ចប់ ធោតកមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​៥ ។ === ឧបសីវប្បញ្ហា ​ទី​៦ === [១១៧] (ឧបសីវមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) បពិត្រ​ព្រះអង្គជា​សក្យពង្ស ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ម្នាក់​ឯង​ ​មិន​អាស្រ័យ (ធម៌ ឬបុគ្គល) ទើប​មិន​អាច​ឆ្លងឱឃៈ​ដ៏​ធំ​បាន​ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​មាន​ចក្ខុ​ជុំ​វិញ​ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​អារម្មណ៍ ​គឺ​និស្ស័យ ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​អាស្រ័យ​ហើយ​ឆ្លងឱឃៈ​នេះ​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​ឧបសីវៈ) ​អ្នក​ចូរ​មាន​សតិ សម្លឹង​អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន អាស្រ័យ​ដោយ​បរិកម្មថា ​មិន​មាន​ ៗ ​ហើយ​ឆ្លងឱឃៈចុះ ​អ្នក​ចូរ​លះ​កាមទាំងឡាយ ​វៀរ​ចាក​សេចក្តី​សង្ស័យ​ចេញ​ ​ចូរ​ពិចារណា​ធម៌ជា​ទី​អស់​ទៅ​នៃ​តណា្ហ ទាំងយប់​ទាំង​ថ្ងៃ​ចុះ ។ (ឧបសីវមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) ​អ្នក​ណា​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ​ទាំងពួង លះបង់​ឈាន​ដទៃ​ អាស្រ័យ​អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ចុះ​ចិត្ត​ស៊ប់​ក្នុង​សញ្ញាវិមោក្ខ​ដ៏​ប្រសើរ ​អ្នក​នោះ​ ​មិន​សាបសូន្យ ឋិត​នៅ​ក្នុង​អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ​នោះ​ ​បាន​ដែរ​ឬ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ត្រាស់​ថា​ ​ម្នាល​ឧបសីវៈ) ​អ្នក​ណា​ប្រាស​ចាក​តម្រេក​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ​ទាំងពួង លះ​ឈាន​​ដទៃ​ អាស្រ័យ​អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ចុះ​ចិត្ត​ស៊ប់​ក្នុង​សញ្ញាវិមោក្ខ​ដ៏​ប្រសើរ បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​មិន​សាបសូន្យ ​គប្បី​ឋិត​នៅ​ក្នុង​អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន​បាន​ ។ បពិត្រព្រះអង្គ​មាន​ចក្ខុ​ជុំ​វិញ​ បើ​អ្នក​នោះ​ ជា​អ្នក​មិន​សាបសូន្យ ​គប្បី​ឋិត​នៅ​ក្នុង​អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន​នោះ​ ​អស់​ប្រ​ជុំ​នៃ​ឆ្នាំជា​ច្រើន ​អ្នក​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ចុះ​ស៊ប់​ត្រជាក់ ​ក្នុង​អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ឬវិញ្ញាណ ​របស់​បុគ្គល​មាន​សភាពដូច្នោះ ​គប្បី​ឃ្លាត​ទៅ​ឬ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​ឧបសីវៈ) អណ្តាតភ្លើង​ដែល​​ត្រូវ​​កំឡាំង​ខ្យល់បក់ ​រមែង​រលត់​ទៅ​ ​មិន​ដល់​នូវ​ការរាប់ (ថា​នៅ​ក្នុង​ទី​ណា​ទេ) យ៉ាងណា​មិញ មុនី​រួច​ស្រឡះ​ហើយ​ ​ចាក​នាម​កាយ ​រមែង​រលត់​ទៅ​ ​មិន​ដល់​នូវ​ការរាប់ (ថា​ទៅ​ក្នុង​ទី​ណា) យ៉ាង​នោះ​ដែរ ។ បុគ្គល​នោះ​ រលត់​ទៅ​ លែង​មាន​ ឬថាឥត​មាន​មោះមៃ ​ដោយ​ការតាំង​នៅ​ទៀង​ទាត់ ​សូម​ព្រះមុនី សំដែង​សេចក្តី​នោះ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​ព្រោះ​ថា ធម៌​នោះ​ ព្រះអង្គ​ជ្រាប​ច្បាស់​ហើយ​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយ​ថា ​ម្នាល​ឧបសីវៈ) បុគ្គល​ដែល​រលត់​ទៅ​ហើយ​ ​នឹង​ប្រមាណ​ពុំ​បាន​ទេ ​ពួក​ជន​ពោល​ចំពោះ​បុគ្គល​នោះ​ ​ព្រោះ​កិលេស​ណា កិលេស​នោះ​ ​របស់​បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​មាន​ទេ កាលធម៌​ទាំងឡាយ ​ដែល​បុគ្គល​នោះ​ ​កម្ចាត់​អស់​ហើយ​ សូម្បី​គន្លង​នៃ​ពាក្យ​ទាំង​អស់​ ​ក៏​បុគ្គល​នោះ​ ​កម្ចាត់​អស់​ហើយ​ ។ ចប់ ឧបសីវមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​៦ ។ === នន្ទប្បញ្ហា ​ទី​៧ === [១១៨] (នន្ទមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) ជនទាំងឡាយ ​តែង​ពោល​ថា ​ពួក​មុនី ​រមែង​មាន​នៅ​ក្នុង​លោក ដំណើរ​នោះ​ តើយ៉ាងណា ជនទាំង​នោះ​ ​ហៅ​បុគ្គល​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ញាណ​ថា មុនី ឬ​ហៅ​បុគ្គល​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ការចិញ្ចឹម​ជីវិត ​ថា​ជា​មុនី ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​នន្ទ) ​ពួក​ជន​អ្នក​ឈ្លាសវៃ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​មិន​ហៅ​ថា មុនី ​ព្រោះ​ការឃើញ ​ព្រោះ​ការ​ស្តាប់​ ​ព្រោះ​ការ​ដឹង​ ឬ​ព្រោះ​សីល ​និង​វ័ត) តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ជនទាំងឡាយ​ណា ​ធ្វើ​ខ្លួន​ឲ្យ​ប្រាស​ចាក​មារសេនា ជា​អ្នក​មិន​តានតឹង ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា តថាគត​ហៅ​ជនទាំង​នោះ​ថា មុនី ។ (នន្ទមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) សមណព្រាហ្មណ៍​ពួក​ខ្លះ​ទាំង​នេះ​ តែង​ពោល​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ព្រោះ​អារម្មណ៍​ដែល​ឃើញខ្លះ ​ដែល​ស្តាប់​ខ្លះ ​ពោល​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ព្រោះ​សីលវ័តខ្លះ ​ពោល​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ព្រោះ​វិធី​ច្រើន​យ៉ាងខ្លះ ។ (បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ) ​អ្នក​និទ៌ុក្ខ ​ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ កាលបើ​ប្រព្រឹត្ត​ក្នុង​វ័ត ​ដែល​ឃើញ​ថា​ជា​គ្រឿង​បរិសុទ្ធិ​នោះ​ តើ​បាន​ឆ្លងផុត​ជាតិ ​និង​ជរា​បាន​ដែរឬ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សូម​សួរ​ព្រះអង្គ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែងប្រាប់​សេចក្តី​នោះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​នន្ទ) សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ​ពួក​ខ្លះ​ទាំង​នេះ​ ​ពោល​ថា ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ​ព្រោះ​អារម្មណ៍​ដែល​ឃើញ ​និង​អារម្មណ៍​ដែល​ស្តាប់​ខ្លះ ​ពោល​ថា ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ព្រោះ​សីល​និង​វ័តខ្លះ ​ពោល​ថា ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ព្រោះ​វិធី​ជាច្រើន​យ៉ាងខ្លះ សមណ​ព្រាហ្មណ៍ទាំង​នោះ​ ​រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ក្នុង​វ័ត ​ដែល​ឃើញ​ថា​ជា​គ្រឿង​បរិសុទ្ធិ​នោះ​ ​ក៏​មែនពិត​ហើយ​ ប៉ុន្តែ​តថាគត​ពោល​ថា សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ​មិន​បាន​ឆ្លងផុត​ជាតិ ​និង​ជរា​បាន​ឡើយ​ ។ (នន្ទមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ទៀតថា) សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ ​ពួក​ខ្លះ ទាំង​នេះ​ ​ពោល​ថា ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ព្រោះ​អារម្មណ៍​ដែល​ឃើញ ​និង​អារម្មណ៍​ដែល​ស្តាប់​ខ្លះ ​ពោល​ថា ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ព្រោះ​សីល ​និង​វ័តខ្លះ ​ពោល​ថា ​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ ​ព្រោះ​វិធី​ជា​ច្រើន​យ៉ាង​នេះ​ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាព្រះមុនី បើព្រះ​អង្គត្រាស់​ថា សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ឆ្លងឱឃៈ​មិន​បាន​ទេ បពិត្រ​ព្រះអង្គនិទ៌ុក្ខ កាល​បើ​ដូច្នេះ តើ​នរណា​ក្នុង​ទេវលោក ឬមនុស្ស​លោក ទើប​ឆ្លងផុត​ជាតិ ​និង​ជរា​ទៅ​បាន​ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​សូម​ទូល​សួរ​ព្រះអង្គ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែងប្រាប់​សេចក្តី​នោះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា​ ​ម្នាល​នន្ទ) តថាគត​មិន​បាន​ពោល​ថា ​ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​អស់​ ​ត្រូវ​ជាតិ ជរាគ្របសង្កត់​ទេ តថាគត​ពោល​ថា ​ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ណា ​ក្នុង​លោក​នេះ​ លះ​អារម្មណ៍​ដែល​ខ្លួន​បាន​ឃើញ ​បាន​ឮ ​បាន​ប៉ះពាល់ ​និង​សីលវ័ត លះបង់វិធី​ជាច្រើន​ទាំង​អស់​ចេញ​ ឬ​ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា កំណត់​ដឹង​នូវ​តណ្ហា ​មិន​មាន​អាសវៈ ​ពួក​ជន​នោះ​ឯង​ ​ឈ្មោះ​ថា ​ឆ្លងផុតឱឃៈ​បាន​ ។ ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ត្រេកអរចំពោះព្រះវាចានុ៎ះ​របស់​ព្រះអង្គ ​អ្នក​ស្វែង​រក​គុណ​ដ៏​ធំ បពិត្រ​ព្រះគោតម ព្រះ​និព្វាន​ដែល​មិន​មាន​ឧបធិ ​ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​សំដែងទុក​ល្អ​ហើយ​ ព្រះអង្គ​ពោល​ថា កាល​ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា លះអារម្មណ៍​ដែល​ខ្លួន​បាន​ឃើញ ​បាន​ឮ ​បាន​ប៉ះ​ពាល់ ​និង​សីលវ័ត លះបង់​វិធីជា​ច្រើនយ៉ាង​ទាំង​អស់​ចេញ​ ឬ​ពួក​ជនណា កំណត់​ដឹង​នូវ​តណ្ហា ​មិន​មាន​អាសវៈ ទើប​តថាគត ​ពោល​ថា ជនទាំង​នោះ​ ឆ្លងផុត​ឱឃៈ​បាន​ ។ ចប់ នន្ទមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​៧ ។ === ហេមកប្បញ្ហា ​ទី​៨ === [១១៩] (ហេមកមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) ​ក្នុង​កាល​ពីដើម មុន​សាសនា​នៃ​ព្រះគោតម អាចារ្យ​ទាំងឡាយ ​បាន​ពោល​យ៉ាងជាក់​ច្បាស់ថា ​ពាក្យ​នោះ​ ធ្លាប់​មាន​មក​ហើយ​យ៉ាង​នេះ​ ​ពាក្យ​នោះ​ ​នឹង​មាន​ត​ទៅ​ ​ពាក្យ​ទាំង​អស់​នោះ​ ជា​ពាក្យ​មិន​ជាក់​ច្បាស់ ​ពាក្យ​ទាំង​អស់​នោះ​ ជាគ្រឿង​ចម្រើន​នៃ​សេចក្តី​ត្រិះរិះ (​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​មិន​ទាន់​ពេញ​ចិត្ត​ក្នុង​ពាក្យ​នោះ​ឡើយ​) បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាព្រះមុនី ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែងធម៌ សម្រាប់​ដក​ចេញ​នូវ​តណ្ហា ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ដឹង​ច្បាស់ ​មាន​សតិ ឆ្លងតណ្ហា​ដែល​ផ្សាយ​ទៅ​ផ្សេង ៗ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា) មា្នលហេមកៈ ជនទាំងឡាយ​ណា ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ព្រះនិព្វាន ជា​ទី​បន្ទោបង់​នូវ​ឆន្ទរាគ ជាគុណជាត​មិន​ច្យុត ​ដែល​បាន​ឃើញ ​បាន​ស្តាប់​ ​បាន​ប៉ះពាល់​ហើយ​ ចំពោះ​រូបជា​ទី​ស្រឡាញ់ (​ដែល​គេ​ដឹង​ច្បាស់​ហើយ​) ជា​អ្នក​មាន​សតិ រលត់​កិលេស​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន​ហើយ​ ជន​អ្នក​មាន​សតិ​ស្ងប់កិលេស​ទាំង​នោះ​ ​ឈ្មោះ​ថា ឆ្លងតណ្ហា​ដែល​ផ្សាយ​ទៅ​ផ្សេង ៗ​ ​ក្នុង​លោក​បាន​ហើយ​ ។ ចប់ ហេមកមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​៨ ។ === តោទេយ្យប្បញ្ហា ​ទី​៩ === [១២០] (តោទេយ្យមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា​) កាមារម្មណ៍​ទាំងឡាយ ​មិន​មាន​នៅ​ក្នុង​បុគ្គល​ណា​ តណ្ហា​របស់​បុគ្គល​ណា​ ​មិន​មាន​ ទាំងបុគ្គល​ណា ឆ្លង​សេចក្តី​សង្ស័យ​បាន​ វិមោក្ខធម៌ (ការ​រួច​ផុត) ​របស់​បុគ្គល​នោះ​ តើ​ដូច​ម្តេច ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​តោទេយ្យ) កាមារម្មណ៍​ទាំងឡាយ ​មិន​មាន​នៅ​ក្នុង​បុគ្គល​ណា​ តណ្ហា​របស់​បុគ្គល​ណា ​មិន​មាន​ ទាំង​បុគ្គល​ណា​ ឆ្លង​សេចក្តី​សង្ស័យ​បាន​ វិមោក្ខធម៌​របស់​បុគ្គល​នោះ​ ​មិន​មែន​ទៅ​ជាយ៉ាង​​ដទៃ​ទេ ។ (បុគ្គល​នោះ​ ​នឹង​​ត្រូវ​ព្យាយាម ដើម្បី​ធ្វើ​ខ្លួន​ឲ្យ​រួច​ផុត​ទៅ​ ​ក្រៅ​អំពី​នេះ​ទៀត​មិន​មាន​ទេ) បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​ប្រាស​ចាក​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ឬ​នៅ​ប្រកប​ដោយ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ជាបុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា ឬជា​អ្នក​គ្រាន់តែ​កំណត់ថា ​មាន​បញ្ញា បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាសក្យពង្ស ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​គប្បី​ស្គាល់​បាន​នូវ​មុនី ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច បពិត្រ​ព្រះអង្គ​មាន​បញ្ញា​ចក្ខុ ឃើញ​ធម៌​ដោយ​ជុំ​វិញ​ ​សូម​ព្រះអង្គត្រាស់​ប្រាប់​នូវ​មុនី​នោះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ។ (ព្រះអង្គ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា​) បុគ្គល​នោះ​ ប្រាស​ចាក​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ទាំងជា​អ្នក​ប្រកប​ដោយ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ក៏​ទេ ជា​អ្នក​មាន​បញ្ញា ទាំងជា​អ្នក​គ្រាន់​តែកំណត់​ថា ​មាន​បញ្ញា​ក៏​ទេ ​ម្នាល​តោទេយ្យ ​អ្នក​ចូរ​ដឹង​បុគ្គល​នោះ​ ​ថា​ជា​មុនី ជា​អ្នក​មិន​មាន​កង្វល់ ​មិន​ជាប់​នៅ​ក្នុង​កាមភព យ៉ាង​នេះ​ចុះ ។ ចប់ តោទេយ្យមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​៩ ។ === កប្បប្បញ្ហា ​ទី​១០ === [១២១] (កប្បមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា​) ​ពួក​សត្វ​ឋិត​នៅ​ក្នុង​កណ្តាល​នៃ​សង្សារវដ្ដ ​ត្រូវ​ជរា​ ​និង​មច្ចុ​គ្របសង្កត់ ​ក្នុង​កាល​ដែល​ឱឃៈ ជាភ័យ​ធំ​កើត​ឡើង​ហើយ​ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​និទ៌ុក្ខ ​សូម​ព្រះអង្គ​ត្រាស់ប្រាប់​នូវ​ទី​ពឹង​ឲ្យ​ទាន ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ក្នុង​សង្សារវដ្ត​នេះ​ ​មិន​គប្បី​មាន​ត​ទៅ​ទៀត ​ដោយ​ប្រការណា ​សូម​ព្រះអង្គ​ត្រាស់ប្រាប់​នូវ​ទី​ពឹង​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ (ដើម្បី​វៀរ​ចាក​ទុក្ខ) ​ដោយ​ប្រការ​នោះ​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​កប្បៈ) ​ពួក​សត្វ​ឋិត​នៅ​ក្នុង​កណ្តាល​នៃ​សង្សារវដ្ត ​ត្រូវ​ជរា ​និង​មច្ចុគ្រប​សង្កត់ ​ក្នុង​កាល​ដែល​ឱឃៈ​ជាភ័យ​ធំ​កើត​ឡើង​ ​ម្នាល​កប្បៈ តថាគត​នឹង​សំដែង​ប្រាប់​នូវ​ទី​ពឹង​ដល់​អ្នក​ ។ ការ​មិន​កង្វល់ (​ដោយ​កិលេស) ការ​មិន​ប្រកាន់​មាំនុ៎ះ​ឯង​ ​ឈ្មោះ​ថា​ជា​ទី​ពឹង​ពំនាក់ ​មិន​មាន​ទី​ពឹង​ដទៃ​​លើ​សជាងទេ តថាគត​ហៅ​ទី​ពឹង​នោះ​ថា ព្រះនិព្វាន ជា​ទី​ក្ស័យ​នៃ​ជរា ​និង​មច្ចុ ។ ជនទាំង​ឡាយណា ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ព្រះនិព្វាន​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​សតិ រំលត់​ទុក្ខ​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ ជនទាំង​នោះ​ ជា​អ្នក​មិន​លុះ​អំណាច​នៃ​មារ ជនទាំង​នោះ​ ​មិន​ដល់​នូវ​ភាពជា​អ្នក​បំរើ​នៃ​មារ​ឡើយ​ ។ ចប់ កប្បមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​១០ ។ === ជតុកណ្ណីបញ្ហា ​ទី​១១ === [១២២] (ជតុកណ្ណីមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាវីរបុរស ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​បាន​ឮថា ព្រះអង្គ​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ក្នុង​កាម ឆ្លង​អន្លង់ ​គឺ​កិលេស​បាន​ហើយ​ ទើបមក​ដើម្បីទូល​សួរ​ព្រះអង្គ ​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ព្រះអង្គ​មាន​ដួងព្រះនេត្រ​ឃើញ​នូវ​ធម្មតាលោក ​ដែល​កើត​ឡើង​ព្រម ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​សន្តិបទ ​គឺ​ធម៌​ស្ងប់ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវ​សន្តិ​បទនុ៎ះ តាម​សេចក្តី​ពិត ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​ទាន ។ ​ព្រោះ​ថា ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​តែង​ប្រព្រឹត្តគ្រប​សង្កត់​នូវ​កាម (​ដូច​ព្រះអាទិត្យ ​មាន​តេជះ ​គឺ​រស្មី គ្របសង្កត់​នូវ​ប្រឹថពី​មណ្ឌល ​ដោយ​តេជះ​ដូច្នោះ) បពិត្រ​ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះ​បញ្ញាធំ​ទូលាយ​ដូច​ផ្ទៃ​ផែនដី ​សូម​ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ប្រាប់​នូវ​ធម៌​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​គួរ​ដឹង​ ជាធម៌សម្រាប់​លះជាតិ​ ​និង​ជរា ​ក្នុង​អត្តភាព​នេះ​ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ជា​អ្នក​មាន​បញ្ញាស្តួចស្តើង​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​ជតុកណ្ណី) ​អ្នក​ចូរ​កម្ចាត់​បង់​នូវ​តម្រេក​ក្នុង​កាមទាំង​ឡាយ​ចេញ​ ​ចូរ​ឃើញ​នូវ​នេក្ខម្មៈ ​ដោយ​សេចក្តី​ក្សេម​ក្សាន្ត កិលេស​ជាតិគ្រឿង​ខ្វល់ ​ដែល​អ្នក​ប្រកាន់មាំ (​ដោយ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ) ឬ​ដែល​គួរ​លះបង់ ​កុំ​មាន​ដល់​អ្នក​ឡើយ​ គ្រឿងខ្វល់​ណា ​ដែល​មាន​ហើយ​ ​ក្នុង​កាល​មុន ​អ្នក​ចូរ​ឲ្យ​គ្រឿងខ្វល់​នោះ​ រីងស្ងួត​ចុះ គ្រឿងខ្វល់ ​មាន​ក្នុង​ខាង​ក្រោយ ​កុំ​មាន​ដល់​អ្នក​ឡើយ​ បើ​អ្នក​មិន​កាន់​យក​នូវ​គ្រឿង​ខ្វល់​ក្នុង​កណ្តាល ​អ្នក​នឹង​ជា​មនុស្សស្ងប់​គ្រឿងខ្វល់​បាន​ ។ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ បុគ្គល​តែង​លុះ​ក្នុង​អំណាច​នៃ​មច្ចុ ​ដោយ​អាសវៈ​ទាំងឡាយ​ណា អាសវៈ​ទាំង​នោះ​ ​រមែង​មិន​មាន​ដល់​បុគ្គល​ដែល​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​ក្នុង​នាមរូប​ដោយ​សព្វគ្រប់ ។ ចប់ ជតុកណ្ណីមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​១១ ។ === ភទ្រាវុធប្បញ្ហា ​ទី​១២ === [១២៣] (ភទ្រាវុធមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ​សូម​អារាធនា​ព្រះអង្គ ​អ្នក​លះ​អាល័យ ​កាត់​តណ្ហា ​មិន​រំភើប (​ព្រោះ​លោកធម៌) លះ​សេចក្តី​ត្រេកអរ ឆ្លងអន្លង់​ហើយ​ ​រួច​ផុតស្រឡះ​ហើយ​ លះធម៌​គ្រឿងកំណត់ (​ដោយ​តណ្ហា ​និង​ទិដ្ឋិ) ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះ​ប្រាជ្ញាញាណ បពិត្រ​ព្រះអង្គជា​វីរបុរស ​ពួក​ជន​អ្នក​នៅ​ក្នុង​ជនបទផ្សេង ៗ ចង់​ស្តាប់​ព្រះវាចា​របស់​ព្រះអង្គ ​បាន​មកព្រមគ្នា​ហើយ​ អំពី​ជនបទ​នោះ​ ៗ បើ​បាន​ស្តាប់​ព្រះវាចា​របស់​ព្រះអង្គ​ហើយ​ ​នឹង​ត្រឡប់​អំពី​ទី​នេះ​វិញ​ ​សូម​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា ដើម្បី​ជន​ទាំងអម្បាល​នោះ​ ​ព្រោះ​ធម៌​នោះ​ ព្រះអង្គ​បាន​ជ្រាប​ហើយ​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​ភទ្រាវុធ) បុគ្គល​គួរ​កម្ចាត់​បង់​នូវ​តណ្ហា ជាគ្រឿង​ប្រកាន់​មាំ ​ក្នុង​ចំណែក​ខាង​លើ​ ​ក្នុង​ចំណែក​ខាង​ក្រោម ​និង​ក្នុង​ចំណែក​ទទឹង ​គឺ​ត្រង់​កណ្តាល ​ឲ្យ​អស់​ទៅ​ ​ព្រោះ​ថា ជន​ទាំង​អម្បាល​នោះ​ ប្រកាន់មាំ​នូវ​របស់​ណា ៗ ​ក្នុង​លោក មារ​រមែង​ជាប់​តាម​សត្វ​ ​ដោយ​របស់​នោះ​ ៗ ​វិញ​ដែរ ហេតុ​នោះ​ ​ភិក្ខុ​កាល​ដឹង​ ឃើញ​នូវ​ពួក​សត្វ​អ្នក​ជាប់​នៅ​ក្នុង​អារម្មណ៍​ផ្សេង ៗ ជា​ទី​តាំង​នៃ​មច្ចុមារ​នេះ​ថា ​សត្វ​ជាប់​នៅ​ព្រោះ​សេចក្តី​ប្រកាន់​មាំ​ដូច្នេះ ​គប្បី​ជា​អ្នក​មាន​សតិ ​មិន​ប្រកាន់​មាំ​នូវ​គ្រឿងខ្វល់​ក្នុង​លោក​ទាំងពួង ។ ចប់ ភទ្រាវុធមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​១២ ។ === ឧទយប្បញ្ហា ​ទី​១៣ === [១២៤] (ឧទយមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គជា​អ្នក​​ត្រូវ​​ការ​ដោយ​បញ្ហា ទើបមក​គាល់ (ដើម្បី​សួរ​) ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​បំពេញឈាន ​មាន​ព្រះសន្តាន​ប្រាស​ចាក​ធូលី ​គឺ​កិលេស ​មិន​មាន​អាសវៈ ​បាន​ទ្រង់​ធ្វើ​កិច្ច ​ដែល​គួរ​ធ្វើ​ស្រេច​ហើយ​ ​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ធម៌ទាំង​ពួង ​សូម​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​សំដែង​នូវ​វិមោក្ខធម៌ ​គឺ​ព្រះអរហត្ត ជាគ្រឿង​ទំលាយ​អវិជ្ជា​ចេញ​បាន​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​ឧទយៈ) តថាគត​ពោល​នូវ​ការលះ​នូវ​កាមច្ឆន្ទៈ ​និង​ទោមនស្ស​ទាំងពីរ​យ៉ាង​ផង​ ការ​បន្ទោបង់​នូវ​សេចក្តី​រួញរា​ផង​ ការឃាត់​បង់​នូវ​កុក្កុច្ចៈ​ផង​ ​មាន​ឧបេក្ខា ​និង​សតិ​ដ៏​បរិសុទ្ធ​ ​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​ក្នុង​ធម៌​ជាប្រធាន​ថា​ជា​វិមោក្ខធម៌ ​គឺ​ព្រះអរហត្ត ជាគ្រឿង​ទំលាយ​នូវ​អវិជ្ជា​ចេញ​បាន​ ។ សត្វ​លោក​មាន​អ្វីជាគ្រឿងចងទុក អ្វីជាគ្រឿង​សញ្ចរ​ទៅ​នៃ​សត្វ​លោក​នោះ​ លោក​ពោល​ថា និព្វាន​ ៗ ដូច្នេះ តើ​ព្រោះ​លះអ្វី​បាន​ ។ សត្វ​លោក ​មាន​សេចក្តី​ត្រេកត្រអាល ជាគ្រឿងចងទុក ​មាន​សេចក្តី​គិតជញ្ជឹង ជា​គ្រឿង​សញ្ចរ​ទៅ​នៃ​សត្វ​លោក​នោះ​ ​ដែល​លោក​ពោល​ថា និព្វាន ​ព្រោះ​លះតណ្ហា​ចេញ​បាន​ ។ កាលបុគ្គល​មាន​សតិត្រាច់​ទៅ​ដូច​ម្តេច វិញ្ញាណ​ទើបរលត់ យើង​ខ្ញុំ​មក​គាល់ដើម្បី​នឹង​ទូល​សួរ​ព្រះអង្គ ​នឹង​បាន​ស្តាប់​ព្រះវាចា​របស់​ព្រះអង្គ ។ កាលបុគ្គល​មិន​ត្រេកត្រអាលចំពោះវេទនា​ទាំង​ខាង​ក្នុង​ ទាំង​ខាង​ក្រៅ​ ​មាន​សតិ ត្រាច់​ទៅ​យ៉ាង​នេះ​ វិញ្ញាណ​ទើបរលត់​ទៅ​ ។ ចប់ ឧទយមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​១៣ ។ === បោសាលប្បញ្ហា ​ទី​១៤ === [១២៥] (បោសាលមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​​ត្រូវ​ការ​ដោយ​បញ្ហា ទើបមក​គាល់ដើម្បី​សួរ​ ព្រះអង្គ​សំដែងព្រះ​ប្រាជ្ញាញាណ​ក្នុង​កាល​ជាអតីត ​មិន​ញាប់ញ័រ (ចំពោះសុខទុក្ខ) ​មាន​សេចក្តី​សង្ស័យ​កាត់​បង់​ហើយ​ ​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ធម៌​ទាំង​ពួង បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាសក្សពង្ស ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សូម​ទូល​សួរ​ ញាណ​របស់​បុគ្គល ​មាន​សេចក្តី​កំណត់ កត់សំគាល់​ក្នុង​រូប ​បាន​ជាក់​ច្បាស់ (​បាន​សម្រេច​ដល់​រូបជ្ឈាន​ហើយ​) លះបង់​រូបារម្មណ៍​ទាំង​អស់​បាន​ហើយ​ (​កន្លង​រូបជ្ឈាន​ហើយ​) ឃើញទាំង​ខាង​ក្នុង​ ទាំង​ខាង​ក្រៅ​ថា វត្ថុបន្តិច​បន្តួច​មិន​មាន​ (សម្រេច​អរូបជ្ឈាន ​ដែល​ហៅ​ថា​ អាកិព្ចាញ្ញាយតនៈ) បុគ្គល​មាន​សភាព​ដូច្នោះ តើ​ព្រះអង្គ​គប្បី​ប្រៀនប្រដៅ​ដោយ​ប្រការ​ដូច​ម្តេច​ទៀត ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​បោសាលៈ) តថាគតជ្រាប​វិញ្ញាណដិ្ឋតិ (ភូមិជា​ទី​តាំង​នៃ​វិញ្ញាណ) ទាំង​អស់​ ទើបជ្រាប​បុគ្គល​នោះ​ ​កំពុង​ឋិត​នៅ​ ​មាន​ចិត្ត​ចុះស៊ប់​ក្នុង​ (អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ) ​មាន​អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ​នោះ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ខាង​មុខ ​មាន​អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ​ជាដែន​កើត​ ​មាន​សេចក្តី​ត្រេកត្រអាល​ជា​គ្រឿងប្រកប​ដូច្នេះ ​លុះ​តថាគត​ជ្រាបច្បាស់​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ លំដាប់​អំពី​អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន​នោះ​ ​ក៏​រមែង​ពិចារណា​ឃើញ​ច្បាស់ ​ក្នុង​សហជាតធម៌​នោះ​ ​នេះ​ឯង​ជាញាណ​ដ៏​ពិតបា្រកដ​របស់​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ ជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ចប់​ព្រហ្មចរិយធម៌ ។ ចប់ បោសាលមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​១៤ ។ === មោឃរាជប្បញ្ហា ​ទី​១៥ === [១២៦] (មោឃរាជមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាសក្យពង្ស ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ទូល​សួរ​អស់​វារៈ ២ ដង​ហើយ​ ព្រះអង្គ​មាន​ដួង​ចក្ខុ ​ក៏​មិន​ទាន់​បាន​ដោះស្រាយ ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នៅ​ឡើយ​ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាទេពឥសី ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​បាន​ឮថា បើ​គេ​ទូល​សួរ​អស់​វារៈ ៣ ដង ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​គង់ដោះ​ស្រាយ លោក​នេះ​ លោក​ដទៃ​ ព្រហ្មលោក ព្រមទាំង​ទេវលោក ​រមែង​មិន​ទាន់​ដឹង​នូវ​សេចក្តី​យល់​របស់​ព្រះអង្គ ជា​ព្រះគោតម​ដ៏​ទ្រង់​យសទេ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​​ត្រូវ​​ការ​ដោយ​បញ្ហា ទើប​មកគាល់ (ដើម្បី​សួរ​) ព្រះអង្គ ជា​អ្នក​ឃើញ​ដ៏​លើ​សលុប​យ៉ាង​នេះ​ បុគ្គលកាល​ពិចារណា​នូវ​ខន្ធ​លោក​ដូច​ម្តេច មច្ចុរាជ​ទើប​មិន​ឃើញ ។ ម្នាល​មោឃរាជ ​អ្នក​ចូរ​ជា​អ្នក​មាន​សតិ​សព្វកាល ​ចូរ​ពិចារណា​លោក ​ដោយ​សភាព​ជា​របស់​សូន្យ បុគ្គលដក​អត្តានុទិដ្ឋិ ​គឺ​សេចក្តី​ឃើញ​ថា​ជា​ខ្លួន​ប្រាណ​ចេញ​ ទើប​ឆ្លង​មច្ចុរាជ​ចេញ​បាន​យ៉ាង​នេះ​ បុគ្គលកាល​ពិចារណា​លោកយ៉ាង​នេះ​ មច្ចុរាជ​ទើប​មិន​ឃើញ ។ ចប់ មោឃរាជមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​១៥ ។ === បិង្គិយប្បញ្ហា ​ទី​១៦ === [១២៧] (បិង្គិយមាណព​ដ៏​មាន​អាយុ ទូល​សួរ​ថា) ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ជា​មនុស្ស​ចាស់ ​មិន​សូវ​មាន​កំឡាំង ​មាន​ពណ៌​សម្បុរ​អាប់អន់ ភ្នែក​ក៏​មិន​សូវភ្លឺ ត្រចៀក​សម្រាប់​ស្តាប់​ ​ក៏​មិន​សូវ​ឮ ​សូម​កុំ​ឲ្យ​ព្រះអង្គ​វង្វេងវង្វាន់​វិនាស​ក្នុង​ចន្លោះ ​សូម​ព្រះអង្គ​ត្រាស់ប្រាប់ធម៌ ​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​គួរ​ដឹង​ ជាគ្រឿង​លះជាតិ ​និង​ជរា ​ក្នុង​អត្តភាព​នេះ​ឲ្យ​ទាន ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​បិងិ្គយៈ) ​អ្នក​ចូរ​ឃើញថា ជនទាំង​ឡាយ ជា​អ្នក​ប្រមាថ ​រមែង​លំបាក​ព្រោះ​រូប​ជាហេតុ ​រមែង​ឈឺចាប់ ​ក៏​ព្រោះ​រូបជាហេតុ ​ម្នាល​បិងិ្គយៈ ​ព្រោះ​ដូច្នោះ ​អ្នក​កុំ​ប្រមាទ ​ចូរ​លះរូប​ចោល​ចេញ​ ដើម្បី​មិន​កើត​ត​ទៅ​ទៀត ។ ទិសទាំងឡាយ​នេះ​ ​គឺ​ទិសធំ ៤ ទិសតូច ៤ ទាំងទិស​ខាង​លើ​ ១ ​និង​ទិស​ខាង​ក្រោម ១ រួម​ត្រូវ​ជា ១០ ទិស វត្ថុណា​មួយ​ក្នុង​លោក ​ដែល​ព្រះអង្គ​មិន​ធ្លាប់ឃើញ ​មិន​ធ្លាប់​ឮ ​មិន​ធ្លាប់​ប៉ះពាល់ ឬ​មិន​ធ្លាប់ជ្រាប ​មិន​មាន​ទេ ​សូម​ព្រះអង្គ​ត្រាស់បា្រប់ធម៌ ​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​គួរ​ដឹង​ សម្រាប់លះ​ជាតិ ​និង​ជរា ​ក្នុង​អត្តភាព​នេះ​ ។ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ដោះស្រាយថា ​ម្នាល​បិងិ្គយៈ) កាលបើ​អ្នក​ឃើញ​នូវ​ពួក​មនុស្ស ​ដែល​​ត្រូវ​​តណ្ហា​កំពុង​គ្របសង្កត់ ជា​សត្វ​មាន​សេចក្តី​ក្តៅ​ក្រហាយ​កើត​ឡើង​ហើយ​ ​ត្រូវ​ជរា​រួបរឹត​ហើយ​ ​ម្នាល​បិង្គិយៈ ហេតុដូច្នោះ​ ​អ្នក​កុំ​ប្រមាទ ​ចូរ​លះតណ្ហា​ចោល​ចេញ​ ដើម្បី​មិន​ឲ្យ​កើត​ត​ទៅ​ទៀត ។ ចប់ បិង្គិយមាណវកប្បញ្ហា ​ទី​១៦ ។ [១២៨] កាលព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​គង់​នៅ​នា​បាសាណចេតិយ ​ក្នុង​ដែនមគធៈ ​ទ្រង់​បាន​សំដែង​សូត្រ​នេះ​ កាល​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ១៦ នាក់ ជា​អ្នក​បំរើ (​របស់​ពាវរី​ព្រាហ្មណ៍) អារាធនា​ហើយ​ ទើបព្រះអង្គ​ទ្រង់​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា ។ បើ​បុគ្គល​បាន​ដឹង​នូវ​អត្ថ ​បាន​ដឹង​នូវ​ធម៌​នៃ​បញ្ហា​មួយ​ ៗ ​ហើយ​ ​គប្បី​ប្រតិបត្តិ​នូវ​ធម៌​ដ៏​សម​គួរ​តាមធម៌ បុគ្គល​នោះ​ មុខជា​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ជរា ​និង​មរណៈ​ពុំខាន ធម៌​ទាំង​នេះ​ ជាធម៌​គួរ​នាំ​សត្វ​ទៅ​ (កាន់​ត្រើយ​ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន) ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ពាក្យ​ថា បារាយនៈ (ការប្រព្រឹត្តិ​ទៅ​កាន់​ត្រើយ) ​នេះ​ ជា​ឈ្មោះ​នៃ​ធម្មបរិយាយ​នេះ​ឯង​ ។ [១២៩] (ព្រាហ្មណមាណព ១៦ ​នាក់​ ​ដែល​បាន​ក្រាប​ទូល​សួរ​បញ្ហា) នុ៎ះ​គឺ​មាណព​ឈ្មោះ​អជិត ១ តិស្សមេត្តេយ្យ ១ បុណ្ណកៈ ១ មេត្តគូ ១ ធោតកៈ ១ ឧបសីវៈ ១ នន្ទៈ ១ ហេមកៈ ១ តោទេយ្យ ១ កប្បៈ ១ ជតុកណ្ណីមាណព​ជា​បណ្ឌិត​ ១ ភទ្រាវុធ ១ ឧទយៈ ១ ព្រាហ្មណ៍បោសាល ១ មោឃរាជ ជា​អ្នក​បា្រជ្ញ ១ បិង្គិយៈ​ជា​មហាឥសី ១ ព្រាហ្មណ៍​ទាំង ១៦ នាក់នុ៎ះ ​បាន​ទៅ​គាល់ព្រះពុទ្ធ ជា​អ្នក​ស្វែង​រក​នូវ​គុណ ​មាន​ចរណៈ​ ​គឺ​ធម៌​ជាគ្រឿង​ប្រព្រឹត្ត​ដ៏​បរិបូណ៌ ​បាន​ចូល​ទៅ​ក្រាបទូល​សួរ​បញ្ហា​ដ៏​ល្អិត ចំពោះ​ព្រះពុទ្ធ ជាបុគ្គល​ប្រសើរ ។ ព្រះពុទ្ធជា​ព្រះមុនី ​បាន​ដោះ​ស្រាយ​នូវ​បញ្ហាទាំងឡាយ ​ដែល​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទូល​សួរ​ តាម​សេចក្តី​ពិត ​បាន​ញ៉ាំង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​ឲ្យ​ត្រេកអរ​ដោយ​ការ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា ។ ពា្រហ្មណ៍ទាំង ១៦ នាក់​នោះ​ កាល​បើ​ព្រះពុទ្ធ ជា​អាទិច្ចវង្ស ​មាន​ចក្ខុ ​គឺ​បា្រជ្ញាញាណ ​បាន​ឲ្យ​ត្រេកអរ​ហើយ​ ​ក៏​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ​ក្នុង​សំណាក់​នៃ​ព្រះសាស្តា ​មាន​បញ្ញា​ដ៏​ប្រសើរ ។ ព្រះពុទ្ធវចនៈ ​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​សំដែង​ហើយ​ ចំពោះ​បញ្ហា​មួយ​ ៗ ​ដោយ​ប្រការ​យ៉ាងណា ។ បើបុគ្គល​ណា ប្រតិបត្តិ​តាមដូច្នោះ បុគ្គល​នោះ​ ​គប្បី​ទៅ​អំពី​ទី​មិន​មែន​ជាត្រើយ កាន់ត្រើយ​បាន​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ បុគ្គលកាល​ចម្រើន​មគ្គ​ដ៏​ឧត្តម​ ​គឺ​អដ្ឋង្គិកមគ្គ ​គប្បី​ចេញ​ចាក​ទី​មិន​មែនត្រើយ ​ទៅ​កាន់​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះនិពា្វន ។ មគ្គ​នោះ​ តែងប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ដើម្បី​ទៅ​កាន់​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះនិព្វាន ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ទើប​ឈ្មោះ​ថា បារាយនៈ​ ​ដោយ​ប្រការ​ដូច្នេះ ។ [១៣០] (បិង្គិយៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ​ពោល​សរសើរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ក្នុង​ទី​ជិត​ពាវរី​ព្រាហ្មណ៍​ដូច្នេះថា) ​ខ្ញុំ​នឹង​ច្រៀង​តាម​បារាយនធម៌ (ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​បាន​ឃើញ​យ៉ាង​ណា ​ទ្រង់​សំដែង​យ៉ាង​នោះ​) ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ បា្រស​ចាក​មន្ទិល ព្រះអង្គ​មាន​បា្រជ្ញា​ញាណ​ដូច​ជាដែនដី ព្រះអង្គ​មាន​សេចក្តី​បា្រថ្នាលះ​ចេញ​ហើយ​ ​មាន​ទុក្ខ​រលត់​ហើយ​ ព្រះអង្គ​ជាបុគ្គល​ប្រសើរ ​គប្បី​ពោល​ពាក្យ​មុសាវាទ ​ដោយ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច​កើត​ ។ បើដូច្នោះ ​ខ្ញុំ​នឹង​សូម​សំដែង​វាចា ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​គុណ ​គួរ​សរសើរ​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ព្រះអង្គ​មាន​មន្ទិល ​និង​មោហៈ​លះបង់​ហើយ​ ទាំងមានះ ​និង​មក្ខៈ ​ក៏​ព្រះអង្គ​លះបង់​បាន​ដាច់​ស្រឡះ​ហើយ​ ។ ព្រះពុទ្ធ​មាន​ចក្ខុ​ជុំ​វិញ​ ​គឺ​សព្វញ្ញុតញ្ញាណ​ ​បន្ទោបង់​នូវ​សេចក្តី​ងងឹត ​ដល់​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​លោក ​កន្លង​ផុត​នូវ​ភព​ទាំងពួង ព្រះអង្គ​មិន​មាន​អាសវៈ​ លះបង់​នូវ​ទុក្ខទាំងពួង ​មាន​ព្រះនាម​ជា​សច្ចបុគ្គល ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ចូល​ទៅ​រក​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដ៏​ប្រសើរ​រួច​ហើយ​ ។ បក្សី​លះបង់​ព្រៃ​តូច (​មាន​ផ្លែឈើ​តិច​) មក​អាស្រ័យ​ព្រៃ​ធំ ​មាន​ផ្លែ​ឈើច្រើន ​ដូច​ម្តេច​មិញ ​ខ្ញុំ​លះបង់​គណាចារ្យ​ដែល​មាន​សេចក្តី​ឃើញ​តិច​ (មក​ប្រសព្វ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ) ​មាន​ព្រះប្រាជ្ញា​ដ៏​ច្រើន ​ដូច​ហង្ស​ហើរមកចុះ​ក្នុង​ស្រះ​ធំ ។ ​ពួក​អាចារ្យ​ណា​មុន (សាសនា​ព្រះគោតម) អាចារ្យ​ទាំង​នោះ​ ​បាន​ព្យាករ​ហើយ​ ​ដោយ​អាង​គោល​ការណ៍​ថា ដំណើរ​នោះ​ តែង​មាន​មក​ហើយ​ដូច្នោះ ៗ ​នឹង​មាន​ត​ទៅ​ខាង​មុខ​ដូច្នេះ ៗ (​នេះ​ជា​ពាក្យ​ប្រដៅ ​ក្រៅ​ចាក​ពាក្យ​ប្រដៅព្រះ​គោតម) ​សេចក្តី​ព្យាករណ៍​ទាំង​អស់​នោះ​ (​មិន​ទាន់​ប្រាកដទេ) គ្រាន់​តែ​ពោល​ថា​ដូច្នេះ ៗ ​សេចក្តី​ព្យាករណ៍​ទាំង​អស់​នោះ​ ជា​គ្រឿង​ធ្វើ​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​ឲ្យ​ចម្រើន​ឡើង​ (​ខ្ញុំ​មិន​ពេញ​ចិត្ត​ក្នុង​ពាក្យ​នោះ​ឡើយ​) ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​តែ​មួយ​ព្រះអង្គ​ប៉ុណ្ណោះ ​ទ្រង់​បន្ទោបង់​នូវ​ងងឹត គង់​នៅ​ជាសុខ ព្រះអង្គ​មាន​រស្មី​រុងរឿង ​ទ្រង់​ធ្វើ​នូវ​ពន្លឺ (​ដល់​លោក) ។ ព្រះគោតម​មាន​ញាណ​ដ៏​ក្រាស់​ដូច​ផែនដី ព្រះគោតម ព្រះអង្គ​ប្រកប​ដោយ​ប្រាជ្ញា​ក្រាស់​ដូច​ផែនដី ​ទ្រង់​សំដែងធម៌ (ជា​ដំណើរ​ទៅ​កាន់ព្រះនិព្វាន) ប្រកប​ដោយ​ផល​គួរ​ឃើញជាក់​ច្បាស់ ​មិន​មាន​កំណត់​កាល ជា​គ្រឿង​អស់​តណ្ហា ​មិន​មាន​ឧបទ្ទវៈ ​គឺ​កិលេស​ដល់​ខ្ញុំ​ ​នឹង​រក​សេចក្តី​ឧបមា​ចំពោះ​ព្រះនិព្វាន ​ក្នុង​ទី​ណា​មួយ​ ​មិន​បាន​ឡើយ​ ។ (ពាវរីព្រាហ្មណ៍ ​សួរ​បិង្គិយមាណពថា) ​ម្នាល​បិង្គិយៈ ​អ្នក​ដែល​នៅ​ឃ្លាត អំពី​ព្រះគោតម ​មាន​ញាណ​ក្រាស់​ដូច​ផែនដី អំពី​ព្រះគោតម ប្រកប​ដោយ​ប្រាជ្ញា​ក្រាស់​ដូច​ផែនដី​នោះ​ សូម្បី​មួយ​រំពេច​ដែរឬ ព្រះគោតម ​ដែល​បាន​សំដែង​ធម៌ ប្រកប​ដោយ​ផល​គួរ​ឃើញ​ជាក់ច្បាស់ ​មិន​មាន​កំណត់កាល ជា​គ្រឿង​អស់​ទៅ​នៃ​តណ្ហា ​មិន​មាន​ឧបទ្ទវៈ ​ដល់​អ្នក​ ​នឹង​រក​សេចក្តី​ឧបមា​ចំពោះ​ព្រះនិព្វាន ​ក្នុង​ទី​ណា​មួយ​ ​មិន​មាន​មែនទេឬ ។ (បិង្គិយមាណព តបថា) បពិត្រ​ពាវរីព្រាហ្មណ៍ ​ខ្ញុំ​មិន​ដែល​ឃ្លាត​អំពីព្រះគោតម ​អ្នក​មាន​ញាណក្រាស់​ដូច​ផែនដី អំពី​ព្រះគោតម ​អ្នក​ប្រកប​ដោយ​ប្រាជ្ញា​ក្រាស់​ដូច​ផែនដី​នោះ​ សូម្បី​មួយ​រំពេច​ទេ ព្រះគោតម​សំដែងធម៌ ប្រកប​ដោយ​ផល​គួរ​ឃើញ​ជាក់ច្បាស់ ​មិន​មាន​កំណត់​កាល ជាគ្រឿង​អស់​ទៅ​នៃ​តណ្ហា ​មិន​មាន​ឧបទ្ទវៈ ​ដល់​ខ្ញុំ​ ​នឹង​រក​សេចក្តី​ឧបមា​ចំពោះ​ព្រះ​និព្វាន ​ក្នុង​ទី​ណា​មួយ​ ​មិន​មាន​ពិតមែន ។ បពិត្រ​ពាវរីព្រាហ្មណ៍ ​ខ្ញុំ​មិន​ប្រមាទ ទាំងយប់​ទាំង​ថ្ងៃ​ ឃើញព្រះ​គោតម​មាន​ព្រះភាគ​អង្គ​នោះ​ដោយ​ចិត្ត​ ហាក់​បី​ដូច​ជា​ឃើញ​ដោយ​ចក្ខុ ​ខ្ញុំ​នមស្ការ (ព្រះគោតម) ​នៅ​រហូតរាត្រី ​ខ្ញុំ​សំគាល់​ឃើញ​នូវ​ការ​មិន​នៅ​ប្រាស​ចាក​ព្រះគោតម​នោះ​ឯង​ ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង​នេះ​ ​គឺ​សទ្ធា ១ បីតិ ១ មនៈ ១ សតិ ១ (​ដែល​មាន​ក្នុង​សន្តាន​របស់​ខ្ញុំ​) ​រមែង​មិន​ប្រាស​ចាក​សាសនា​នៃ​ព្រះគោតម​ទេ ព្រះគោតម​អ្នក​មាន​បញ្ញា​ដូច​ផ្ទៃផែនដី ស្តេច​ទៅ​កាន់ទិសណា ៗ ​ខ្ញុំ​នោះ​ ​ក៏​ជា​អ្នក​បង្អោន​ចិត្ត​ទៅ​ហើយ​ ​ដោយ​ទិសាភាគ​នោះ​ ៗ ​ឯង​ ។ បពិត្រ​ពាវរីព្រាហ្មណ៍ ​ខ្ញុំ​ជា​បុគ្គល​ចាស់ ​មាន​កំឡាំង​ថយ​ហើយ​ ហេតុ​នោះ​ កាយ​ទៅ​ក្នុង​ទី​នោះ​ ​មិន​បាន​ទេ ​ខ្ញុំ​ទៅ​អស់​កាល​ជានិច្ច ​ដោយ​ដំណើរ ​គឺ​សេចក្តី​ត្រិះរិះ ​ព្រោះ​ថា ​ចិត្ត​ខ្ញុំ​ប្រកប​ហើយ​ដោយ​ការរលឹក​ព្រះគោតម​នោះ​ ។ (ពាវរីព្រាហ្មណ៍ តបថា) ​ខ្ញុំ​ (ដេក​នៅ​) ​ក្នុង​ភក់​ ​គឺ​កាម អន្ទះអន្ទែង (​ព្រោះ​តណ្ហា) សាត់​អណ្តែត​ទៅ​អំពី​កោះ ​ទៅ​កាន់កោះ ​គឺ​ចេញ​អំពីសំណាក់​សាស្តា​មួយ​ ​ទៅ​កាន់​សំណាក់​សាស្តា​មួយ​ ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ជួប​ប្រទះ​នឹង​ព្រះសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គ​មិន​មាន​អាសវៈ ឆ្លងផុត​ឱឃៈ​ហើយ​ ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា វក្កលិ ១ ភទ្រាវុធ ១ ​និង​អាឡវិគោតម ១ សុទ្ធ​តែ​ជា​អ្នក​មាន​សទ្ធាចុះស៊ប់ យ៉ាងណាមិញ សូម្បី​អ្នក​ ​ក៏​ចូរ​បញ្ចេញ​នូវ​សទ្ធាមក​ចុះ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ​ម្នាល​បិង្គិយៈ ​អ្នក​នឹង​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​សង្សារ ជា​ទី​តាំង​នៃ​មច្ចុមារ ។ (ព្រះបិង្គិយៈ ទូលសរសើរព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ថា) ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នេះ​ ជ្រះថ្លា​ដោយ​ក្រៃ​ពេក ​ព្រោះ​បាន​ស្តាប់​ព្រះវាចា​នៃ​ព្រះអង្គ​ជាព្រះមុនី ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ដឹង​ហើយ​ ​ដោយ​ព្រះអង្គ​ឯង​ ព្រះអង្គ​មាន​ដំបូល​គ្រឿងប្រក់​បើក​ហើយ​ ​មិន​មាន​កិលេស​គ្រឿងរឹងត្អឹង ​ទ្រង់​មាន​បដិភាណ ​ទ្រង់​ជ្រាប​នូវ​អធិទេវៈ​ទាំងឡាយ ​គឺ​ធម៌​សម្រាប់​ធ្វើ​សត្វ​ឲ្យ​ជាទេវតា​ដ៏​ក្រៃ​លែង ​ទ្រង់​ជ្រាប​នូវ​ធម្មជាតិ​ទាំងពួង ជាធម៌​ដ៏​ប្រសើរ ​និង​ថោកទាប (​ដល់​ខ្លួន ​និង​អ្នក​​ដទៃ​) ។ ព្រះសាស្តា ​ទ្រង់​ធ្វើ​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​បញ្ហា​ទាំងឡាយ ​ដល់​ពួក​ជន​ដែល​ប្តេជ្ញា​ថា​ជា​អ្នក​មាន​សេចក្តី​សង្ស័យ ព្រះនិព្វាន ជាគុណជាត​មិន​កក្រើក ​មិន​ញាប់ញ័រ ​សេចក្តី​ឧបមា ចំពោះ​ព្រះនិព្វាន ​ក្នុង​ទី​ណា​មួយ​ ​មិន​មាន​ឡើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នឹង​ដល់​ (​នូវ​អនុបាទិសេសនិព្វានធាតុ) ​ដោយ​ពិត ​សេចក្តី​សង្ស័យ ​ក្នុង​ព្រះនិព្វាន​នោះ​ ​មិន​មាន​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គទេ ​សូម​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ចាំទុក​នូវ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ ​ថា​ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ជឿស៊ប់ (​ក្នុង​ព្រះនិព្វាន) ​ដោយ​ប្រការ​ដូច្នេះ ។ ចប់ បារាយនវគ្គ ​ទី​៥ ។ '''ឧទ្ទាន​នៃ​សូត្រ''' ​'''ក្នុង​សុត្តនិបាត''' [១៣១] ឧរគសូត្រ ១ ធនិយសូត្រ ១ ខគ្គវិសាណសូត្រ ១ កសិភារទ្វាជសូត្រ ១ ចុន្ទសូត្រ ១ បរាភវសូត្រ ១ វសលសូត្រ ១ ករណីយមេត្តសូត្រ ១ ហេមវតសូត្រ ១ អាឡវកយក្ខសូត្រ ១ វិជយសូត្រ ១ មុនិសូត្រ ជាសូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ១ ។ វគ្គ​ដ៏​ប្រសើរថ្លៃថ្លា តាំង​នៅ​ជាដំបូង ជាវគ្គ​ទ្រ​ទ្រង់​នូវ​សូត្រ ១២ លោកចែក​ទុក​ល្អ​ហើយ​ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ​ទ្រង់​មាន​ចក្ខុប្រាស​ចាក​មន្ទិល ​ទ្រង់​សំដែង​ទុក​ហើយ​ យើង​ឮ​មកថា ឧរគវគ្គ ជាវគ្គ​ដ៏​ប្រសើរ ។ រតនសូត្រ ១ អាមគន្ធសូត្រ ១ ហិរិសូត្រ ១ មង្គលសូត្រ ១ សូចិលោមសូត្រ ១ កបិលសូត្រ ឬ​ធម្មចរិយសូត្រ ១ ព្រាហ្មណធមិ្មកសូត្រ ១ នាវាសូត្រ ១ កឹសីលសូត្រ ១ ឧដ្ឋានសូត្រ ១ រាហុលសូត្រ ១ វង្គីសសូត្រ ១ សម្មាបរិព្វាជនីយសូត្រ ១ ធម្មិកសូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ១ លោកចែក​ទុក​ល្អ​ហើយ​ ​ក្នុង​វគ្គ​នោះ​ ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​ពោល​នូវ​វគ្គ​នោះ​ ​ថា​ជា​ចូឡកវគ្គ​ដ៏​ប្រសើរ ទ្រ​ទ្រង់​នូវ​សូត្រ ១៤ ​ក្នុង​លើ​ក​ទី​ ២ ។ បព្វជ្ជាសូត្រ ១ បធានសូត្រ ១ សុភាសិតសូត្រ ១ បុរឡាស ឬ​សុន្ទរិកសូត្រ ១ មាឃសូត្រ ១ សភិយសូត្រ ១ កេណិយសូត្រ ឬ​សេលសូត្រ ១ សល្លសូត្រ ១ វាសេដ្ឋសូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ១ កោកាលិកសូត្រ ១ នាឡកសូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ១ លោកចែក​ទុក​ល្អ​ហើយ​ ទ្វយតានុបស្សនាសូត្រ ១ យើង​ឮមកថា មហាវគ្គ ជាវគ្គ​ដ៏​ប្រសើរ ទ្រ​ទ្រង់​នូវ​សូត្រ ១២ ​ក្នុង​លើ​ក​ទី​ ៣ ។ កាមសូត្រ ១ គុហដ្ឋកសូត្រ ១ ទុដ្ឋដ្ឋកសូត្រ ១ សុទ្ធដ្ឋកសូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ១ បរមដ្ឋកសូត្រ ១ ជរាសូត្រ ១ តិស្សមេត្តេយ្យសូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ លោកចែក​ទុក​ល្អ​ហើយ​ ១ បសូរសូត្រ ១ មាគន្ទិយសូត្រ ១ បុរាភេទសូត្រ ១ កលហវិវាទសូត្រ ១ វិយូហសូត្រ ២ ​គឺ​ចុឡវិយូហសូត្រ ​និង​មហាវិយូហសូត្រ តុវដ្តកសូត្រ ១ អត្តទណ្ឌសូត្រ ១ សារីបុត្តសូត្រ ១ ​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ​ពោល​នូវ​វគ្គ​នោះ​ថា អដ្ឋកវគ្គ ជាវគ្គ​ដ៏​ប្រសើរ ទ្រ​ទ្រង់​នូវ​សូត្រ ១៦ ​ក្នុង​លើ​ក​ទី​ ៤ ។ ដូច​បាន​ឮថា ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ជាបុគ្គល​ប្រសើរ​ក្នុង​គណៈ ​ទ្រង់​គង់​ក្នុង​បាសាណកចេតិយ​ដ៏​ប្រសើរ ​ដែល​បុគ្គលចាត់​ចែង​ល្អ​ហើយ​ ​ក្នុង​ប្រទេស​ដ៏​ប្រសើរ ជា​ប្រទេស​ជា​ទី​នៅ​នៃ​បុគ្គល​អ្នក​មាន​បុណ្យ​បាន​ធ្វើ​ហើយ​ ​ក្នុង​មគធជនបទ ជា​រមណីយដ្ឋាន ​ដែល​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង ១៦ នាក់ ទូល​សួរ​ហើយ​ ​នូវ​ធម៌​ណាទាំង​ពីរ​ដ៏​បរិបូណ៌​គ្រប់គ្រាន់​ក្នុង​បរិសទ្យ ​មាន​យោជន៍​ ១២ ​ទ្រង់​ប្រកាស​ប្រទាន​នូវ​ធម៌ តាម​ពាក្យ​បុច្ឆា ​គួរ​ដល់​បញ្ហាកម្ម ១៦ ព្រះជិនស្រី ជាបុគ្គល​ប្រសើរ​ជាង​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ​ទ្រង់​ប្រកាស​នូវ​អត្ថ បរិបូណ៌​ដោយ​ព្យញ្ជនៈ ជា​ទី​កើត​នៃ​សេចក្តី​ក្សេមក្សាន្ត ​ដល់​សត្វ​​ដទៃ​ ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាបុគ្គលប្រសើរជាង​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ​ទ្រង់​សំដែង​នូវ​សូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ​ដ៏​វិចិត្រ​ដោយ​ធម៌​ច្រើន​យ៉ាង ​ទ្រង់​សំដែង​សូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ជាហេតុ​រួច​ចាក​កិលេស​ទាំង​ពួង ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ប្រសើរជាង​សត្វ​មាន​ជើង​ពីរ ​ទ្រង់​សំដែង​សូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ប្រកប​ព្រម​ដោយ​ព្យញ្ជនៈ ​និង​អត្ថ ​និង​បទ ​ដែល​គួរ​សំគាល់​បាន​ដោយ​អក្ខរៈ​ដែល​ចុះ​កាន់​សេចក្តី​ឧបមា ជាពន្លឺ​ដ៏​ប្រសើរ​ ​គឺ​ញាណ ជាគ្រឿង​ពិចារណា​នូវ​លោក ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាបុគ្គលប្រសើរជាង​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ​ទ្រង់​សំដែង​សូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ​មិន​មាន​មន្ទិល បា្រស​ចាក​មន្ទិល​ដ៏​ប្រសើរ​ក្នុង​មន្ទិល ​គឺ​រាគៈ ​មិន​មាន​មន្ទិល ប្រាស​ចាក​មន្ទិល​ដ៏​ប្រសើរ​ក្នុង​មន្ទិល ​គឺ​ទោសៈ ​មិន​មាន​មន្ទិល ប្រាស​ចាក​មន្ទិល​ដ៏​ប្រសើរ​ក្នុង​មន្ទិល ​គឺ​មោហៈ ជាពន្លឺ​ដ៏​ប្រសើរ ​គឺ​ញាណ​ជាគ្រឿង​ពិចារណា​នូវ​លោក ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាបុគ្គល​ដ៏​ប្រសើរជាង​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ​ទ្រង់​សំដែង​សូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ​មិន​មាន​មន្ទិល ​ប្រាស​ចាក​មន្ទិល​ដ៏​ប្រសើរ​ក្នុង​មន្ទិល ​គឺ​កិលេស ប្រាស​ចាក​មន្ទិល​ដ៏​ប្រសើរ​ក្នុង​មន្ទិល ​គឺ​ទុច្ចរិត ជាពន្លឺ​ដ៏​ប្រសើរ ​គឺ​ញាណ​ជាគ្រឿង​ពិចារណា​នូវ​លោក ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាបុគ្គលប្រសើរជាង​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ​ទ្រង់​សំដែង​នូវ​កិលេស ជា​គ្រឿង​ត្រាំ គ្រឿងចង គ្រឿងប្រកប​ផង​ ​នូវ​នីវរណៈ​ទាំងឡាយ​ផង​ ​នូវ​មន្ទិល ៣ ​ផង​ ​នូវ​សូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ជាហេតុ​នៃ​កិរិយា​រួច​ចាក​កិលេស​ផង​ ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាបុគ្គលប្រសើរជាង​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ​ទ្រង់​សំដែង​សូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ជាគ្រឿង​បន្ទោ​បង់​នូវ​កិលេស​ទាំងពួង ​មិន​ឲ្យ​មាន​មន្ទិល ប្រាស​ចាក​កិលេស​គ្រឿង​ត្រេកអរ ​មិន​ញាប់​ញ័រ ​មិន​សោកស្តាយ ជាធម៌ល្អិត​សុខុម​ដែល​បុគ្គល​ឃើញ​បាន​ដោយ​កម្រ​ក្រៃលែង ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាបុគ្គលប្រសើរជាង​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ​ទ្រង់​សំដែង​នូវ​សូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ជាប្រធាន​នៃ​ទី​ពឹង ជា​ទី​កាត់​បង់​នូវ​ផ្ទៃ​នៃ​តណ្ហា ​និង​តម្រេក ​ដែល​បំបាក់​បង់​នូវ​រាគៈ ​និង​ទោសៈ ​ឲ្យ​ស្ងប់​រម្ងាប់ ​និង​កំណើត​ទុគ្គតិ វិញ្ញាណ ៥ ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាបុគ្គលប្រសើរជាង​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ​ទ្រង់​សំដែងសូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ គ្រប់គ្រាន់​ដោយ​អត្ថ​ដ៏​ជ្រាលជ្រៅ ​និង​អត្ថ​ដ៏​ល្អិត ​ដែល​បុគ្គល​ឃើញ​បាន​ដោយ​ក្រ ​មាន​អត្ថ​ដ៏​ល្អិត ​ដែល​បណ្ឌិត​គប្បី​ដឹង​បាន​ ជាពន្លឺ​ដ៏​ប្រសើរ​ ​គឺ​ញាណ​ជាគ្រឿង​ពិចារណា​នូវ​លោក ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាបុគ្គលប្រសើរជាង​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ​ទ្រង់​សំដែង​សូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ចែក​នូវ​ឥន្ទ្រិយ ឈាន ​និង​វិមោក្ខ ប្រកប​ដោយ​មគ្គ​មាន​អង្គ ៨ ​ដ៏​ប្រសើរ ជាយាន​ដ៏​ប្រសើរ ​ដូច​គ្រឿង​ប្រដាប់​នៃ​ផ្កា​ឈើ​មាន​ពណ៌​ស ​គឺ​នវង្គសត្ថុសាសនា ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាបុគ្គលប្រសើរជាង​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ​ទ្រង់​សំដែង​សូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ​ដ៏​បរិសុទ្ធ ឥត​មាន​មន្ទិល ​មាន​ឧបមា​ដូច​ព្រះចន្រ្ទវិចិត្រ​ល្អ​ដោយ​រតនៈ ​មាន​ឧបមា​ដូច​មហា​សមុទ្រ ឧបមា​ដូច​បុប្ផជាតិ ​មាន​តេជះ ឧបមា​ដូច​ព្រះអាទិត្យ ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាបុគ្គលប្រសើរជាង​សត្វ​មាន​ជើងពីរ ​ទ្រង់​សំដែងសូត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ជា​ទី​ដល់​នូវ​ព្រះនិព្វាន​ដ៏​ក្សេម ជាសុខ​ដ៏​ត្រជាក់ ស្ងប់រម្ងាប់ ​មាន​អត្ថ​ដ៏​ប្រសើរ ជា​ទី​ការពារ​នូវ​មច្ចុរាជ ជាហេតុ​ឃើញ​នូវ​សេចក្តី​ស្ងប់​ដ៏​ប្រពៃ ​នៃ​អ្នក​ប្រតិបត្តិតាម ។ ចប់ សុត្តនិបាត ។ '''ចប់ ភាគ៥៤ ។''' ==ឯកសារ​យោង== #[[ព្រះត្រៃបិដក]] > [[សុត្តន្តបិដក]] > [[ខុទ្ទកនិកាយ]] > [[សុត្តនិបាត]] (សៀវភៅ​ភាគ៥៤) # http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/kn/snp/snp.3.11.than.html d913balhp6vgzbju4inhcfnaobvsj41 0 38795 334429 334385 2026-04-20T03:23:25Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334429 wikitext text/x-wiki '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ''' ({{Lang-en|Miss Universe}}) គឺជាកម្មវិធី[[:en: Beauty Pageant|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលគ្រប់គ្រងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]និង[[:en:Thailand|ប្រទេសសៀម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាចក្រវាឡគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោមកម្មវិធី[[:en:Big Four international beauty pageants|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web |title=Beauty Pageant Basics |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |publisher=[[BBC News]] |last=Enriquez |first=Amee |date=February 2, 2014 |access-date=May 4, 2018 |archive-date=March 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120845/https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |url-status=live }}</ref> {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាចក្រវាឡ | logo = Miss Universe Logotype.svg | logosize = | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = {{ubl|JKN Legacy Inc.|[[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]]|Legacy Holding Group}} | headquarters = {{ubl|[[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ|ខេត្តសមុទ្រប្រាការ]], [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]|[[ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក|ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក]], [[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]|[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]}} | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Universe 1952|១៩៥២]] | recent = [[:en:Miss Universe 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | titleholder_represents = {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ីកូ]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ | leader_name1 = {{ubl|[[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Jakkaphong Jakrajutatip]]|Raul Rocha Cantú}} | leader_title2 = នាយកប្រតិបត្តិ | leader_name2 = Ronald Day | leader_title3 = ប្រធាន | leader_name3 = Raul Rocha Cantú | leader_title4 = អនុប្រធាន | leader_name4 = {{hlist|Olivia Quido|[[:en:Mario Búcaro|Mario Búcaro]]}} | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missuniverse.com/ }} '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] មកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសមុិកសុីកូ]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ខេត្តនន្ទបុរី|ខេត្តនន្ទបុរី]] [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។ == ប្រវត្តិ == [[File:Miss Universe Sash.jpg|right|upright=1.5|thumb|ឈៀងបវរកញ្ញាចក្រវាឡពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ឆ្នាំ ២០២១]] ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងដោយ [[:en:International Pageant of Pulchritude|International Pageant of Pulchritude]] នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៦។កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៥ នៅពេលមាន[[:en:Great Depression|វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំ]]និងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗទៀតមុនកើតមាន[[:en:World War II|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានបិទបញ្ចប់។[[File:Miss_Universe_1930_Winners.jpg|thumb|ម្ចាស់ជ័យលាភីនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដោយក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina Swimwear|Pacific Knitting Mills]] ដែលជាក្រុមហ៊ុនសម្លៀកបំពាក់មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en: California|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]និងជាក្រុមហ៊ុនផលិត[[:en:Catalina Swimwear|សម្លៀកបំពាក់ហែលទឹក Catalina]] ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកវាមានទីស្នាក់ការនៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។ក្រុមហ៊ុនគឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss America|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥១។នៅក្នុងឆ្នាំនោះកញ្ញា [[:en:Yolande Betbeze|Yolande Margaret Betbeze Fox]] ដែលជាម្ចាស់ជ័យលាភីបានបដិសេធមិនថតរូបផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈដោយស្លៀកឈុតហែលទឹករបស់ក្រុមហ៊ុន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Knitting Mills]] បានរៀបចំកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡដោយរួមគ្នាសហការឧបត្ថម្ភអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។<ref>{{Cite news|last=Roberts|first=Sam|date=26 February 2016|title=Yolande Betbeze Fox, Miss America Who Defied Convention, Dies at 87|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html|access-date=25 February 2024|issn=0362-4331|archive-date=February 26, 2016|archive-url=https://archive.today/20160226061628/http://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html?_r=0|url-status=live}}</ref> [[File:Armi-Kuusela-1952.jpg|thumb|កញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] នៅ[[:en:Helsinki|ទីក្រុង Helsinki ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅ[[ឡងប៊ិច (កាលីផ្វនញ៉ា)|ទីក្រុងឡុងប៊ិច]] [[កាលីហ្វ័រញ៉ា|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២។ម្ចាស់ជ័យលាភីដំបូងគេបានទៅលើកញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] មកពី[[ហ្វាំងឡង់|ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]ក៏ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាននាងបានបោះបង់តំណែងរបស់នាងចោលបើទោះបីជាមិនមែនជាផ្លូវការក៏ដោយដើម្បីទៅរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មុនពេលតំណែងឆ្នាំរបស់នាងត្រូវបានបញ្ចប់។<ref>{{cite web |author=FUNFARE by Ricky Lo |title=A misty-eyed look at Armi Kuusela, the 1st Miss Universe |url=http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |date=June 28, 2006 |website=philstar.com |publisher=[[The Philippine Star]] |access-date=October 9, 2013 |archive-date=October 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015000244/http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |url-status=live }}</ref>រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩៥៨ ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ដូចជា[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]ត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំបន្ទាប់ពីការប្រឡងដូច្នេះនៅក្នុងអំឡុងពេលនោះតំណែងរបស់កញ្ញា [[:en:Kuusela|Kuusela]] គឺ[[:en:Miss Universe 1953|បវរកញ្ញាចក្រវាឡឆ្នាំ ១៩៥៣]]។ចាប់តាំងពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] បានបង្កើតកម្មវិធីប្រឡងនេះមកការរៀបចំគ្រប់គ្រងគឺធ្វើឡើងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។នៅទីបំផុតក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] និងក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានទិញដោយសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth|Kayser-Roth Corporation]]។<ref name=":0">{{Cite magazine|date=19 February 2018|title=Trump's Miss Universe Gambit|url=https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|access-date=25 February 2024|magazine=The New Yorker|language=en-US|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193214/https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|url-status=live}}</ref> កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំចាក់ផ្សាយនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥។[[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយការប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរួមគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយបានបំបែកការចាក់ផ្សាយកម្មវិធីប្រឡងទាំងពីរនេះដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥។បន្ទាប់មកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Gulf and Western Industries|Gulf and westen]] បានទិញយកសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth |Kayser-Roth Corporation]] ហើយបានគ្រប់គ្រងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩១ និងត្រូវបានក្រុមហ៊ុន [[:en:Procter & Gamble|Procter & Gamble]] ទិញយក។<ref name=":0" /> នៅក្នុង ១៩៩១ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាស់ ចន ត្រាំ]]បានទិញកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាពី [[:en:ITT Corp|ITT Crop]] ជាមួយនឹងការរៀបចំចាក់ផ្សាយជាមួយនឹង [[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២។<ref>{{cite web |title=Four Big Ships Dominate International Beauty Pageants |author=Prestigious Beauty Pageant |url=http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |date=November 18, 2013 |website=Prestigious Beauty Pageants |access-date=June 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |archive-date=December 17, 2013 |archivedate=ធ្នូ 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ '''Miss Universe, Inc.''' បានប្តូរឈ្មោះរបស់ខ្លួនទៅជា[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ហើយបានផ្លាស់ប្តូរទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួនពី[[ឡូស​អាន់​ជ័រ​លេស|ទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស]]ទៅកាន់[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]]។<ref name="India-Today-1">{{cite web |title=Miss USA Olivia Culpo is Miss Universe 2012! |website=[[India Today]] |date=December 19, 2012 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |access-date=January 9, 2016 |archive-date=March 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124901/http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |url-status=live }}</ref><ref name="new team">{{cite news|title=Mistress of the Universe|url=https://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692:68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18,+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY,+ONCE+DONALD+TRUMP'S+ACCOUNTANT,+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK,+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|access-date=February 24, 2011|newspaper=[[New York Post]]|date=January 18, 1999|first=Jonathan|last=Foreman|archive-date=March 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325005144/http://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692%3A68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Jan+18%2C+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY%2C+ONCE+DONALD+TRUMP%27S+ACCOUNTANT%2C+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK%2C+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|url-status=dead}}</ref>នៅចុងឆ្នាំ ២០០២ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនរួមគ្នាជាមួយនឹង [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលលើសពីទីផ្សារផ្សេងៗទៀតសម្រាប់សិទ្ធិចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍។<ref>Natalie Tadena (July 2, 2015)."[https://www.wsj.com/articles/BL-269B-3913 Donald Trump's Miss USA Pageant Lands on Reelz Cable Channel]" [https://web.archive.org/web/20200727055939/https://blogs.wsj.com/cmo/2015/07/02/donald-trumps-miss-usa-pageant-lands-on-reelz-cable-channel/ Archived] July 27, 2020, at the [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Wall_Street_Journal The Wall Street Journal].</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|title=WME/IMG Acquires Miss Universe Organization From Donald Trump|first1=Cynthia|last1=Littleton|date=September 14, 2015|access-date=December 11, 2017|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108163857/https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|url-status=live}}</ref>ពីឆ្នាំ ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ ២០១៤ កម្មវិធីប្រឡងត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref name="The New York Times">{{cite news |title=Three Beauty Pageants Leaving CBS for NBC |last=Rutenberg |first=Jim |url=https://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |date=June 22, 2002 |newspaper=The New York Times |access-date=October 8, 2013 |archive-date=October 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011024009/http://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] បានលុបចោលទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មទាំងអស់ជាមួយនឹងលោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]និង[[:en:Miss Universe Organisation|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង[[:en:Donald Trump 2016 presidential campaign#Announcement|សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដ៏ចម្រូងចម្រាស]]អំពីជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ដែលបានឆ្លងកាត់ព្រំដែនមកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]។<ref name="hollywoodreporter">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/nbc-cuts-ties-donald-trump-805706?facebook_20150629|title=NBC Cuts Ties With Donald Trump Over "Derogatory Statements," Pulls Miss USA and Miss Universe Pageants|first=Kate|last=Stanhope|date=June 29, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=June 30, 2015|archive-date=October 10, 2017|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010094038/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/donald-trump-nbc-severing-ties-805706|url-status=live}}</ref><ref name=NBCsever>{{cite news|title=NBCUniversal cuts ties with Donald Trump|url=https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|access-date=June 29, 2015|work=CNN Money|date=June 29, 2015|archive-date=December 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229221647/https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|url-status=live}}</ref>ជាផ្នែកនៃដំណោះស្រាយផ្លូវច្បាប់នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៥ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានទិញភាគហ៊ុន ៥០% របស់ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនដោយធ្វើឲ្យលោកក្លាយជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនតែម្នាក់គត់។០៣ ថ្ងៃក្រោយមកលោកបានលក់ក្រុមហ៊ុនទាំងមូលទៅឲ្យ [[:en:Endeavor (company)|WME]]/[[:en:IMG (company)|IMG]]។<ref name="nytimes.com">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|title=Trump Sells Miss Universe Organization to WME-IMG Talent Agency|date=September 15, 2015|work=The New York Times|access-date=February 5, 2016|archive-date=February 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204102131/http://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|title=Donald Trump sells the Miss Universe Organization|last=Nededog|first=Jethro|date=September 14, 2015|work=Business Insider|access-date=January 9, 2016|archive-date=May 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506164358/http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|url-status=live}}</ref>បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរកម្មសិទ្ធិនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៥ [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និង [[:en:Azteca América|Azteca]] បានក្លាយជាអ្នកចាក់ផ្សាយជាផ្លូវការនៃកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡនិង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite web|url=http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|title=Miss Universe and Miss USA Pageants to Air on Fox|work=TV Insider|date=October 28, 2015 |access-date=January 9, 2016|archive-date=February 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212061824/http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|url-status=live}}</ref>សិទ្ធិចាក់ផ្សាយរបស់កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបំបែកជាបណ្ដោះអាសន្នទៅឲ្យ [[តេលេម៉ុនដូ|Telemundo]] និង [[:en:FYI|FYI]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារមានការរឹតត្បិត[[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាតកូវីត-១៩]] នៅពេលនោះ។កិច្ចសន្យាជាមួយនឹង [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និងពិធីករលោក [[:en:Steve Harvey|Broderick Stephen Harvey]] ត្រូវបានបន្តឡើងវិញសម្រាប់កម្មវិធីប្រឡងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បានទិញយក [[:en:Miss Universe Organization (MUO)|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)ពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Endeavor Group Holdings|Endeavor Group Holdings]] ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ [[:en:IMG Worldwide|IMG Worldwide]] នៅក្នុងតម្លៃ ១៤ លានដុល្លារដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រី [[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Anne Jakapong Jakrajutatip]] ក្លាយជា[[:en: Transgender|ស្ត្រីកែភេទ]]ដំបូងគេដែលជាម្ចាស់អង្គការនិងជាលើកទីមួយរបស់អង្គការដែលបានពង្រីកទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួននៅខាងក្រៅទឹកដី[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ តទៅ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] ទទួលបានសិទ្ធិចាក់ផ្សាយសារជាថ្មីតាមរយៈ [[:en:Roku|The Roku Channel]] ដោយសារមានការផ្លាស់ប្តូរម្ចាស់ថ្មីដែលនេះជាលើកទីមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របវរកញ្ញាចក្រវាឡដែលកម្មវិធីប្រឡងបានផ្លាស់ប្តូរពីការចាក់ផ្សាយតាម[[:en:Television|បណ្ដាញទូរទស្សន៍បែបប្រពៃណី]]ទៅជា[[:en:Streaming media|ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពេញលេញ]]នៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|title=JKN acquires Miss Universe Organization|date=October 26, 2022|work=Bangkok Post|access-date=October 26, 2022|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322043036/https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|url-status=live}}</ref> នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៣ អ្នកស្រី [[Paula Shugart]] ប្រធាន[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាល]]បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីពី[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។<ref name=":1">{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=17 November 2023 |title=Miss Universe Organization President Paula Shugart Exits After 23 Years |url=https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-organization-president-paula-shugart-exits-1235793531/ |access-date=25 February 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref>តំណែងនេះនឹងមិនត្រូវបានកំណត់យកអ្នកថ្មីមកជំនួសនោះឡើយ។<ref name=":1" />បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រី [[Paula Shugart|Shugart ]] នាយកប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] អ្នកស្រី [[Amy Emmerich]] ក៏បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីនៅថ្ងៃទី ០៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥ ហើយបានចាកចេញពីផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ០១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=8 February 2024 |title=Amy Emmerich steps down as Miss Universe CEO |url=https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo? |access-date=25 February 2024 |website=Philstar Life |archive-date=February 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225125255/https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo |url-status=live }}</ref>នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ លោក [[:en:Mario Búcaro|Mario Adolfo Búcaro Flores]] បានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)បន្ទាប់ពីកាន់តំណែងមិនដល់ ០២ ខែផង។ការចាកចេញរបស់លោកត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈ[[:en:Press_release|សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន]]មួយដែលបានរៀបរាប់អំពីការរួមចំណែកនិងសមិទ្ធផលរបស់លោកចំពោះអង្គការប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិនេះផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=Mario Búcaro resigns as Miss Universe CEO after short stint |url=https://philstarlife.com/news-and-views/853106-mario-bucaro-resigns-miss-universe-ceo? |access-date=2025-12-14 |website=Philstar Life [[Philippine Star]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=December 14, 2025 |title=Miss Universe CEO Mario Búcaro steps down after short tenure |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/12/14/miss-universe-ceo-mario-b-caro-steps-down-after-short-tenure-1615 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width=|ឆ្នាំប្រកួត ! width=|ប្រទេស ឬ ដែនដី ! width=|ម្ចាស់ម្កុដ ! width=|ឈុតតំណាងជាតិល្អដាច់គេ ! width=|ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! width=|ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០២៦ | | | | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | |- | ២០២៥ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | rowspan="3" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] |១២០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Victoria Kjær Theilvig|Victoria Kjær Theilvig]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |១២៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | [[:en:Sheynnis Palacios|Sheynnis Alondra Palacios Cornejo]] | {{Flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៨៤ |- | ២០២២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:R'Bonney Gabriel|R'Bonney Nola Gabriel]] | {{flagicon|UKR}} [[អ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៣ |- | ២០២១ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Harnaaz Kaur Sandhu|Harnaaz Kaur Sandhu]] | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៨០ |- | ២០២០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Andrea Meza|Alma Andrea Meza Carmona]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៤ |- | ២០១៩ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Zozibini Tunzi|Zozibini Tunzi]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៩០ |- | ២០១៨ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Catriona Gray|Catriona Elisa Magnayon Gray]] | {{flagicon|LAO}} [[ឡាវ|លាវ]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៩៤ |- | ២០១៧ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Demi-Leigh Tebow|Demi-Leigh Nel-Peters]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៩២ |- | ២០១៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Iris Mittenaere|Iris Mittenaere]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៦ |- | ២០១៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Pia Alonzo Wurtzbach|Pia Alonzo Wurtzbach-Jauncey]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨០ |- | ២០១៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina Vega Dieppa|Paulina Vega Dieppa]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី]] | ៨៨ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Gabriela Isler|María Gabriela de Jesús Isler Morales]] | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៨៦ |- | ២០១២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Olivia Culpo|Olivia Frances Culpo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៩ |- | ២០១១ | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] | [[:en:Leila Lopes|Leila Lopes]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] |- | ២០១០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Jimena Navarrete Rosete|Jimena Navarrete Rosete]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៣ |- | ២០០៩ | rowspan = "2" | {{flagicon|VEN}}[[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Stefanía Fernández Krupij|Stefanía Fernández Krupij]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{Flagicon|BHS}} [[បាហាម៉ាស|បាហាម៉ាស]] |- | ២០០៨ | [[:en:Dayana Sabrina Mendoza Moncada|Dayana Sabrina Mendoza Moncada]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{Flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨០ |- | ២០០៧ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Riyo Mori|Riyo Mori]] | ''មិនមានម្ចាស់តំណែង'' | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៧ |- | ២០០៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Zuleyka Rivera|Zuleyka Jerrís Rivera Mendoza]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៦ |- | ២០០៥ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Natalie Glebova|Natalya Vladimirovna Glebova]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៨១ |- | ២០០៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jennifer Hawkins|Jennifer Louise Hawkins-Wall]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|បាណាម៉ា]] | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | ៨០ |- | ២០០៣ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Amelia Vega|Amelia Patricia Vega Polanco]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧១ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Justine Pasek|Yostin Lissette Pasek Patiño]] (ជំនួសតំណែង) | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Oksana Fedorova|Oksana Gennadyevna Borodina]] (លាលែងចេញពីតំណែង) |- | ២០០១ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Denise Quiñones|Denise Marie Quiñones August]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៧៧ |- | ២០០០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Lara Dutta Bhupathi|Lara Dutta Bhupathi]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | {{flagicon|CYP}} [[ស៊ីប|សុីប]] | ៧៩ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] | [[:en:Mpule Kwelagobe|Mpule Keneilwe Kwelagobe]] | rowspan="2" | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | ៨៤ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Wendy Fitzwilliam|Wendy Marcelle Fitzwilliam]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨១ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brook Lee|Brook Antoinette Mahealani Lee]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៧៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alicia Machado|Yoseph Alicia Machado Fajardo]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៧៩ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Chelsi Mariam Pearl Smith|Chelsi Mariam Pearl Smith]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | ៨២ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Sushmita Sen|Sushmita Sen]] | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៧ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Dayanara Torres|Dayanara Torres Delgado]] | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៩ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | [[:en:Michelle McLean|Michelle McLean]] | {{flagicon|PRY}} [[ប៉ារ៉ាហ្គាយ|ប៉ារ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៧៨ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Lupita Jones|María de Guadalupe Jones Garay]] | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៣ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Mona Grudt|Mona Grudt]] | ៧១ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Angela Visser|Angela Visser]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Porntip Nakhirunkanok|Porntip Nakhirunkanok]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|TWN}} [[តៃវ៉ាន់|តៃវ៉ាន់]] | ៦៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Cecilia Carolina Bolocco Fonck|Cecilia Carolina Bolocco Fonck]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|SIN}} [[សិង្ហបុរី|សិង្ហបុរី]] | ៩៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Bárbara Palacios|Bárbara Palacios Teyde de Manrique]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧៧ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Deborah Carthy Deu|Deborah Carthy Deu]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៩ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Yvonne Ryding|Yvonne Agneta Ryding]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨១ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Lorraine Elizabeth Downes|Lorraine Elizabeth Downes]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៨០ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Karen Dianne Baldwin|Karen Dianne BaldwinKaren]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | ៧៧ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Irene Lailin Sáez Conde|Irene Lailin Sáez Conde]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Shawn Weatherly|Shawn Weatherly]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៦៩ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Maritza Sayalero Fernández|Maritza Sayalero Fernández]] | {{flagicon|URY}} [[អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ|អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Margaret Gardiner|Margaret Gardiner]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Janelle Commissiong|Janelle Penny Commissiong]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | ៨០ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Rina Mor-Goder|Rina Mor-Goder]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧២ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anne Marie Pohtamo|Anne Marie Pohtamo]] | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា ]] | {{flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៧១ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|Spain|1945}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Amparo Muñoz|Maria de Amparo Muñoz y Quesada]] (លាលែងចេញពីតំណែង) | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៦៥ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Margie Moran|Maria Margarita Roxas Moran-Floirendo]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | rowspan="2" | ៦១ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kerry Anne Wells|Kerry Anne Wells]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] |- | ១៩៧១ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Georgina Rizk|Georgina Rizk]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | rowspan = "20" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៦០ |- | ១៩៧០ | {{Flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Marisol Malaret Contreras|Marisol Malaret Contreras]] | {{flagicon|BOL}} [[បូលីវី|បូលីវី]] | ៦៤ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gloria Diaz|Maria Gloria Aspillera Diaz]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៦១ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Martha Maria Cordeiro Vasconcellos|Martha Maria Cordeiro Vasconcellos]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៦៥ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Sylvia Hitchcock|Sylvia Louise Hitchcock-Carson]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | ៥៦ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Margareta Arvidsson|Margareta Arvidsson]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦៥ | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Apasra Hongsakula|Apasra Hongsakula]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៥៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Kyriaki Tsopei|Kyriaki Tsopei]] | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | ៦០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Iêda Maria Brutto Vargas|Iêda Maria Brutto Vargas]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Amparo Muñoz|Beatriz Nolan Figueredo]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Marlene Schmidt|Marlene Schmidt]] | rowspan="10" | ''មិនទាន់មាន'' | ៤៨ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Linda Jeanne Bement|Linda Jeanne Bement]] | ៤៣ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Akiko Kojima|Akiko Kojima]] | ៣៤ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Luz Marina Zuluaga|Luz Marina Zuluaga Zuluaga]] | ៣៦ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Gladys Zender|Gladys Rosa Zender de Meier]] | ៣២ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Carol Morris|Carol Ann Laverne Morris]] | ៣០ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Hillevi Rombin Schine|Hillevi Rombin Schine]] | rowspan="2" | ៣៣ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Miriam Stevenson|Miriam Jacqueline Stevenson]] |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Christiane_Martel|Christiane Magnani]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] (បោះបង់តំណែង) | ៣០ |- |} === ចំនួនប្រទេសឬដែនដី === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:USA_orthographic.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៩ | ១៩៥៤, ១៩៥៦, ១៩៦០, ១៩៦៧, ១៩៨០, ១៩៩៥, ១៩៩៧, ២០១២, ២០២២ |- | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] [[file:Venezuela_Orthographic_Map.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៧ | ១៩៧៩, ១៩៨១, ១៩៨៦, ១៩៩៦, ២០០៨, ២០០៩, ២០១៣ |- | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] [[File:Puerto_Rico_(orthographic_projection).svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៥ | ១៩៧០, ១៩៨៥, ១៩៩៣, ២០០១, ២០០៦ |- | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] [[File:Mexico_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="2" |០៤ | ១៩៩១, ២០១០, ២០២០, ២០២៥ |- | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] [[File:PHL_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៩, ១៩៧៣, ២០១៥, ២០១៨ |- | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] [[File:India_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan="3" style="text-align:center;" | ០៣ | ១៩៩៤, ២០០០, ២០២១ |- | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វិ្រកខាងត្បូង]] [[File:ZAF_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៧៨, ២០១៧, ២០១៩ |- | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] [[File:EU-Sweden_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៥, ១៩៦៦, ១៩៨៤ |- | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] [[File:EU-France_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan= "9" style = "text-align:center;"| ០២ | ១៩៥៣, ២០១៦ |- | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] [[File:COL_orthographic_(San_Andr%C3%A9s_and_Providencia_special).svg|thumb]] | ១៩៥៨, ២០១៤ |- | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] [[File:Japan_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៩, ២០០៧ |- | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] [[File:CAN_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៨២, ២០០៥ |- | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] [[File:Australia_with_AAT_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧២, ២០០៤ |- | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] [[File:Trinidad_and_Tobago_(orthographic_projection2).jpg|thumb]] | ១៩៧៧, ១៩៩៨ |- | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] [[File:Thailand_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៥, ១៩៨៨ |- | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] [[File:EU-Finland_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥២, ១៩៧៥ |- | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] [[File:BRA_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៣, ១៩៦៨ |- | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] [[File:Denmark_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="18" style="text-align: center;" | ០១ | ២០២៤ |- | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាក្វា|នីការ៉ាហ្គា]] [[File:NIC_orthographic.svg|thumb]] | ២០២៣ |- | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] [[File:Angola_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០១១ |- | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] [[File:Dominican_Republic_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០០៣ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | ២០០២ |- | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] [[File:Botswana_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩៩ |- | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] [[File:Namibia_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩២ |- | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] [[File:Europe-Norway_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩០ |- | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] [[File:EU-Netherlands_(orthographic_projection).png|thumb]] | ១៩៨៩ |- | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] [[File:Chile_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៨៧ |- | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] [[File:NZL_orthographic_NaturalEarth.svg|thumb]] | ១៩៨៣ |- | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] [[File:Israel_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧៦ |- | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] [[File:EU-Spain_(orthographic_projection)_(with_de_jure_territory).svg|thumb]] | ១៩៧៤ |- | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] [[File:Lebanon_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧១ |- | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] [[File:EU-Greece_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៤ |- | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] [[File:Argentina_(including_claimed_territories,_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦២ |- | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] [[File:EU-Germany_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦១ |- | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] [[File:PER_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៥៧ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលជំនួសតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលលាលែងចេញពីតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] [[File:Russian_Federation_(orthographic_projection)_-_All_Territorial_Disputes.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | colspan="5" | [[File:Cambodia_on_the_globe_(Cambodia_centered).svg|thumb]] |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | [[:en:Nearysocheata_Thai|ថៃ នារីសុជាតា]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | Best Aura Of The Day |- |២០២៤ | [[:en:Davin Prasath|ប្រាសាទ ដាវីន]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top30 | Top 2 Voice For Change |- | ២០២៣ | [[:en:Sotima John|ចន សុទិម៉ា]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០២២ | [[:en:Manita Hang|ហង្ស ម៉ានីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២១ | [[:en:Ngin Marady| ងិន ម៉ារ៉ាឌី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២០ | [[:en:Sarita Reth|រ៉េត សារីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | [[:en:Somnang Alyna|សំណាង អេលីណា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | [[:en:Rern Sinat|រឿន សុីណាត]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | [[ប៊ី សុធារី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} === ចំនួនរាជធានី-ខេត្ត === {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! រាជធានី-ខេត្ត ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] [[File:Cambodia_Phnom_Penh_Province_locator_map.svg|thumb]] | ០៧ | ២០១៧, ២០១៩, ២០២០, ២០២១, ២០២២, ២០២៤, ២០២៥ |- | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] [[File:Cambodia_Kampong_Cham_locator_map.svg|thumb]] | ០២ | ២០១៨, ២០២៣ |} == សូមមើលផងដែរ == * [[:en:List of beauty pageants|List of beauty pageants]] * [[:en:Big Four beauty pageants|Big Four beauty pageants]] == ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ == * [[:en:http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ|http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] * {{facebook|MissUniverse}} * {{instagram|missuniverse}} * {{twitter|missuniverse}} * {{TikTok|missuniverse}} == ឯកសារយោង == jgm1b9q5nb4iu3e9t979w2k5skoyhzs 334430 334429 2026-04-20T03:24:52Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334430 wikitext text/x-wiki '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ''' ({{Lang-en|Miss Universe}}) គឺជាកម្មវិធី[[:en: Beauty Pageant|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលគ្រប់គ្រងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]និង[[:en:Thailand|ប្រទេសសៀម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាចក្រវាឡគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោមកម្មវិធី[[:en:Big Four international beauty pageants|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web |title=Beauty Pageant Basics |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |publisher=[[BBC News]] |last=Enriquez |first=Amee |date=February 2, 2014 |access-date=May 4, 2018 |archive-date=March 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120845/https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |url-status=live }}</ref> {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាចក្រវាឡ | logo = Miss Universe Logotype.svg | logosize = | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = {{ubl|JKN Legacy Inc.|[[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]]|Legacy Holding Group}} | headquarters = {{ubl|[[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ|ខេត្តសមុទ្រប្រាការ]], [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]|[[ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក|ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក]], [[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]|[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]}} | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Universe 1952|១៩៥២]] | recent = [[:en:Miss Universe 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | titleholder_represents = {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ីកូ]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ | leader_name1 = {{ubl|[[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Jakkaphong Jakrajutatip]]|Raul Rocha Cantú}} | leader_title2 = នាយកប្រតិបត្តិ | leader_name2 = Ronald Day | leader_title3 = ប្រធាន | leader_name3 = Raul Rocha Cantú | leader_title4 = អនុប្រធាន | leader_name4 = {{hlist|Olivia Quido|[[:en:Mario Búcaro|Mario Búcaro]]}} | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missuniverse.com/ }} '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] មកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសមុិកសុីកូ]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ខេត្តនន្ទបុរី|ខេត្តនន្ទបុរី]] [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។ == ប្រវត្តិ == [[File:Miss Universe Sash.jpg|right|upright=1.5|thumb|ឈៀងបវរកញ្ញាចក្រវាឡពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ឆ្នាំ ២០២១]] ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងដោយ [[:en:International Pageant of Pulchritude|International Pageant of Pulchritude]] នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៦។កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៥ នៅពេលមាន[[:en:Great Depression|វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំ]]និងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗទៀតមុនកើតមាន[[:en:World War II|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានបិទបញ្ចប់។[[File:Miss_Universe_1930_Winners.jpg|thumb|ម្ចាស់ជ័យលាភីនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដោយក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina Swimwear|Pacific Knitting Mills]] ដែលជាក្រុមហ៊ុនសម្លៀកបំពាក់មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en: California|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]និងជាក្រុមហ៊ុនផលិត[[:en:Catalina Swimwear|សម្លៀកបំពាក់ហែលទឹក Catalina]] ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកវាមានទីស្នាក់ការនៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។ក្រុមហ៊ុនគឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss America|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥១។នៅក្នុងឆ្នាំនោះកញ្ញា [[:en:Yolande Betbeze|Yolande Margaret Betbeze Fox]] ដែលជាម្ចាស់ជ័យលាភីបានបដិសេធមិនថតរូបផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈដោយស្លៀកឈុតហែលទឹករបស់ក្រុមហ៊ុន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Knitting Mills]] បានរៀបចំកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡដោយរួមគ្នាសហការឧបត្ថម្ភអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។<ref>{{Cite news|last=Roberts|first=Sam|date=26 February 2016|title=Yolande Betbeze Fox, Miss America Who Defied Convention, Dies at 87|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html|access-date=25 February 2024|issn=0362-4331|archive-date=February 26, 2016|archive-url=https://archive.today/20160226061628/http://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html?_r=0|url-status=live}}</ref> [[File:Armi-Kuusela-1952.jpg|thumb|កញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] នៅ[[:en:Helsinki|ទីក្រុង Helsinki ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅ[[ឡងប៊ិច (កាលីផ្វនញ៉ា)|ទីក្រុងឡុងប៊ិច]] [[កាលីហ្វ័រញ៉ា|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២។ម្ចាស់ជ័យលាភីដំបូងគេបានទៅលើកញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] មកពី[[ហ្វាំងឡង់|ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]ក៏ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាននាងបានបោះបង់តំណែងរបស់នាងចោលបើទោះបីជាមិនមែនជាផ្លូវការក៏ដោយដើម្បីទៅរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មុនពេលតំណែងឆ្នាំរបស់នាងត្រូវបានបញ្ចប់។<ref>{{cite web |author=FUNFARE by Ricky Lo |title=A misty-eyed look at Armi Kuusela, the 1st Miss Universe |url=http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |date=June 28, 2006 |website=philstar.com |publisher=[[The Philippine Star]] |access-date=October 9, 2013 |archive-date=October 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015000244/http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |url-status=live }}</ref>រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩៥៨ ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ដូចជា[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]ត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំបន្ទាប់ពីការប្រឡងដូច្នេះនៅក្នុងអំឡុងពេលនោះតំណែងរបស់កញ្ញា [[:en:Kuusela|Kuusela]] គឺ[[:en:Miss Universe 1953|បវរកញ្ញាចក្រវាឡឆ្នាំ ១៩៥៣]]។ចាប់តាំងពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] បានបង្កើតកម្មវិធីប្រឡងនេះមកការរៀបចំគ្រប់គ្រងគឺធ្វើឡើងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។នៅទីបំផុតក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] និងក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានទិញដោយសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth|Kayser-Roth Corporation]]។<ref name=":0">{{Cite magazine|date=19 February 2018|title=Trump's Miss Universe Gambit|url=https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|access-date=25 February 2024|magazine=The New Yorker|language=en-US|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193214/https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|url-status=live}}</ref> កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំចាក់ផ្សាយនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥។[[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយការប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរួមគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយបានបំបែកការចាក់ផ្សាយកម្មវិធីប្រឡងទាំងពីរនេះដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥។បន្ទាប់មកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Gulf and Western Industries|Gulf and westen]] បានទិញយកសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth |Kayser-Roth Corporation]] ហើយបានគ្រប់គ្រងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩១ និងត្រូវបានក្រុមហ៊ុន [[:en:Procter & Gamble|Procter & Gamble]] ទិញយក។<ref name=":0" /> នៅក្នុង ១៩៩១ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាស់ ចន ត្រាំ]]បានទិញកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាពី [[:en:ITT Corp|ITT Crop]] ជាមួយនឹងការរៀបចំចាក់ផ្សាយជាមួយនឹង [[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២។<ref>{{cite web |title=Four Big Ships Dominate International Beauty Pageants |author=Prestigious Beauty Pageant |url=http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |date=November 18, 2013 |website=Prestigious Beauty Pageants |access-date=June 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |archive-date=December 17, 2013 |archivedate=ធ្នូ 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ '''Miss Universe, Inc.''' បានប្តូរឈ្មោះរបស់ខ្លួនទៅជា[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ហើយបានផ្លាស់ប្តូរទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួនពី[[ឡូស​អាន់​ជ័រ​លេស|ទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស]]ទៅកាន់[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]]។<ref name="India-Today-1">{{cite web |title=Miss USA Olivia Culpo is Miss Universe 2012! |website=[[India Today]] |date=December 19, 2012 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |access-date=January 9, 2016 |archive-date=March 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124901/http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |url-status=live }}</ref><ref name="new team">{{cite news|title=Mistress of the Universe|url=https://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692:68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18,+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY,+ONCE+DONALD+TRUMP'S+ACCOUNTANT,+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK,+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|access-date=February 24, 2011|newspaper=[[New York Post]]|date=January 18, 1999|first=Jonathan|last=Foreman|archive-date=March 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325005144/http://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692%3A68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Jan+18%2C+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY%2C+ONCE+DONALD+TRUMP%27S+ACCOUNTANT%2C+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK%2C+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|url-status=dead}}</ref>នៅចុងឆ្នាំ ២០០២ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនរួមគ្នាជាមួយនឹង [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលលើសពីទីផ្សារផ្សេងៗទៀតសម្រាប់សិទ្ធិចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍។<ref>Natalie Tadena (July 2, 2015)."[https://www.wsj.com/articles/BL-269B-3913 Donald Trump's Miss USA Pageant Lands on Reelz Cable Channel]" [https://web.archive.org/web/20200727055939/https://blogs.wsj.com/cmo/2015/07/02/donald-trumps-miss-usa-pageant-lands-on-reelz-cable-channel/ Archived] July 27, 2020, at the [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Wall_Street_Journal The Wall Street Journal].</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|title=WME/IMG Acquires Miss Universe Organization From Donald Trump|first1=Cynthia|last1=Littleton|date=September 14, 2015|access-date=December 11, 2017|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108163857/https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|url-status=live}}</ref>ពីឆ្នាំ ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ ២០១៤ កម្មវិធីប្រឡងត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref name="The New York Times">{{cite news |title=Three Beauty Pageants Leaving CBS for NBC |last=Rutenberg |first=Jim |url=https://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |date=June 22, 2002 |newspaper=The New York Times |access-date=October 8, 2013 |archive-date=October 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011024009/http://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] បានលុបចោលទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មទាំងអស់ជាមួយនឹងលោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]និង[[:en:Miss Universe Organisation|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង[[:en:Donald Trump 2016 presidential campaign#Announcement|សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដ៏ចម្រូងចម្រាស]]អំពីជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ដែលបានឆ្លងកាត់ព្រំដែនមកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]។<ref name="hollywoodreporter">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/nbc-cuts-ties-donald-trump-805706?facebook_20150629|title=NBC Cuts Ties With Donald Trump Over "Derogatory Statements," Pulls Miss USA and Miss Universe Pageants|first=Kate|last=Stanhope|date=June 29, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=June 30, 2015|archive-date=October 10, 2017|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010094038/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/donald-trump-nbc-severing-ties-805706|url-status=live}}</ref><ref name=NBCsever>{{cite news|title=NBCUniversal cuts ties with Donald Trump|url=https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|access-date=June 29, 2015|work=CNN Money|date=June 29, 2015|archive-date=December 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229221647/https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|url-status=live}}</ref>ជាផ្នែកនៃដំណោះស្រាយផ្លូវច្បាប់នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៥ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានទិញភាគហ៊ុន ៥០% របស់ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនដោយធ្វើឲ្យលោកក្លាយជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនតែម្នាក់គត់។០៣ ថ្ងៃក្រោយមកលោកបានលក់ក្រុមហ៊ុនទាំងមូលទៅឲ្យ [[:en:Endeavor (company)|WME]]/[[:en:IMG (company)|IMG]]។<ref name="nytimes.com">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|title=Trump Sells Miss Universe Organization to WME-IMG Talent Agency|date=September 15, 2015|work=The New York Times|access-date=February 5, 2016|archive-date=February 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204102131/http://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|title=Donald Trump sells the Miss Universe Organization|last=Nededog|first=Jethro|date=September 14, 2015|work=Business Insider|access-date=January 9, 2016|archive-date=May 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506164358/http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|url-status=live}}</ref>បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរកម្មសិទ្ធិនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៥ [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និង [[:en:Azteca América|Azteca]] បានក្លាយជាអ្នកចាក់ផ្សាយជាផ្លូវការនៃកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡនិង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite web|url=http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|title=Miss Universe and Miss USA Pageants to Air on Fox|work=TV Insider|date=October 28, 2015 |access-date=January 9, 2016|archive-date=February 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212061824/http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|url-status=live}}</ref>សិទ្ធិចាក់ផ្សាយរបស់កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបំបែកជាបណ្ដោះអាសន្នទៅឲ្យ [[តេលេម៉ុនដូ|Telemundo]] និង [[:en:FYI|FYI]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារមានការរឹតត្បិត[[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាតកូវីត-១៩]] នៅពេលនោះ។កិច្ចសន្យាជាមួយនឹង [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និងពិធីករលោក [[:en:Steve Harvey|Broderick Stephen Harvey]] ត្រូវបានបន្តឡើងវិញសម្រាប់កម្មវិធីប្រឡងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បានទិញយក [[:en:Miss Universe Organization (MUO)|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)ពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Endeavor Group Holdings|Endeavor Group Holdings]] ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ [[:en:IMG Worldwide|IMG Worldwide]] នៅក្នុងតម្លៃ ១៤ លានដុល្លារដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រី [[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Anne Jakapong Jakrajutatip]] ក្លាយជា[[:en: Transgender|ស្ត្រីកែភេទ]]ដំបូងគេដែលជាម្ចាស់អង្គការនិងជាលើកទីមួយរបស់អង្គការដែលបានពង្រីកទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួននៅខាងក្រៅទឹកដី[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ តទៅ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] ទទួលបានសិទ្ធិចាក់ផ្សាយសារជាថ្មីតាមរយៈ [[:en:Roku|The Roku Channel]] ដោយសារមានការផ្លាស់ប្តូរម្ចាស់ថ្មីដែលនេះជាលើកទីមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របវរកញ្ញាចក្រវាឡដែលកម្មវិធីប្រឡងបានផ្លាស់ប្តូរពីការចាក់ផ្សាយតាម[[:en:Television|បណ្ដាញទូរទស្សន៍បែបប្រពៃណី]]ទៅជា[[:en:Streaming media|ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពេញលេញ]]នៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|title=JKN acquires Miss Universe Organization|date=October 26, 2022|work=Bangkok Post|access-date=October 26, 2022|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322043036/https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|url-status=live}}</ref> នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៣ អ្នកស្រី [[Paula Shugart]] ប្រធាន[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាល]]បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីពី[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។<ref name=":1">{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=17 November 2023 |title=Miss Universe Organization President Paula Shugart Exits After 23 Years |url=https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-organization-president-paula-shugart-exits-1235793531/ |access-date=25 February 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref>តំណែងនេះនឹងមិនត្រូវបានកំណត់យកអ្នកថ្មីមកជំនួសនោះឡើយ។<ref name=":1" />បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រី [[Paula Shugart|Shugart ]] នាយកប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] អ្នកស្រី [[Amy Emmerich]] ក៏បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីនៅថ្ងៃទី ០៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥ ហើយបានចាកចេញពីផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ០១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=8 February 2024 |title=Amy Emmerich steps down as Miss Universe CEO |url=https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo? |access-date=25 February 2024 |website=Philstar Life |archive-date=February 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225125255/https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo |url-status=live }}</ref>នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ លោក [[:en:Mario Búcaro|Mario Adolfo Búcaro Flores]] បានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)បន្ទាប់ពីកាន់តំណែងមិនដល់ ០២ ខែផង។ការចាកចេញរបស់លោកត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈ[[:en:Press_release|សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន]]មួយដែលបានរៀបរាប់អំពីការរួមចំណែកនិងសមិទ្ធផលរបស់លោកចំពោះអង្គការប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិនេះផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=Mario Búcaro resigns as Miss Universe CEO after short stint |url=https://philstarlife.com/news-and-views/853106-mario-bucaro-resigns-miss-universe-ceo? |access-date=2025-12-14 |website=Philstar Life [[Philippine Star]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=December 14, 2025 |title=Miss Universe CEO Mario Búcaro steps down after short tenure |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/12/14/miss-universe-ceo-mario-b-caro-steps-down-after-short-tenure-1615 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width=|ឆ្នាំប្រកួត ! width=|ប្រទេស ឬ ដែនដី ! width=|ម្ចាស់ម្កុដ ! width=|ឈុតតំណាងជាតិល្អដាច់គេ ! width=|ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! width=|ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០២៦ | | | | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | |- | ២០២៥ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | rowspan="3" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] |១២០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Victoria Kjær Theilvig|Victoria Kjær Theilvig]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |១២៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | [[:en:Sheynnis Palacios|Sheynnis Alondra Palacios Cornejo]] | {{Flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៨៤ |- | ២០២២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:R'Bonney Gabriel|R'Bonney Nola Gabriel]] | {{flagicon|UKR}} [[អ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៣ |- | ២០២១ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Harnaaz Kaur Sandhu|Harnaaz Kaur Sandhu]] | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៨០ |- | ២០២០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Andrea Meza|Alma Andrea Meza Carmona]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៤ |- | ២០១៩ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Zozibini Tunzi|Zozibini Tunzi]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៩០ |- | ២០១៨ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Catriona Gray|Catriona Elisa Magnayon Gray]] | {{flagicon|LAO}} [[ឡាវ|លាវ]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៩៤ |- | ២០១៧ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Demi-Leigh Tebow|Demi-Leigh Nel-Peters]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៩២ |- | ២០១៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Iris Mittenaere|Iris Mittenaere]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៦ |- | ២០១៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Pia Alonzo Wurtzbach|Pia Alonzo Wurtzbach-Jauncey]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨០ |- | ២០១៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina Vega Dieppa|Paulina Vega Dieppa]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី]] | ៨៨ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Gabriela Isler|María Gabriela de Jesús Isler Morales]] | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៨៦ |- | ២០១២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Olivia Culpo|Olivia Frances Culpo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៩ |- | ២០១១ | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] | [[:en:Leila Lopes|Leila Lopes]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] |- | ២០១០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Jimena Navarrete Rosete|Jimena Navarrete Rosete]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៣ |- | ២០០៩ | rowspan = "2" | {{flagicon|VEN}}[[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Stefanía Fernández Krupij|Stefanía Fernández Krupij]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{Flagicon|BHS}} [[បាហាម៉ាស|បាហាម៉ាស]] |- | ២០០៨ | [[:en:Dayana Sabrina Mendoza Moncada|Dayana Sabrina Mendoza Moncada]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{Flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨០ |- | ២០០៧ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Riyo Mori|Riyo Mori]] | ''មិនមានម្ចាស់តំណែង'' | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៧ |- | ២០០៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Zuleyka Rivera|Zuleyka Jerrís Rivera Mendoza]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៦ |- | ២០០៥ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Natalie Glebova|Natalya Vladimirovna Glebova]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៨១ |- | ២០០៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jennifer Hawkins|Jennifer Louise Hawkins-Wall]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|បាណាម៉ា]] | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | ៨០ |- | ២០០៣ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Amelia Vega|Amelia Patricia Vega Polanco]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧១ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Justine Pasek|Yostin Lissette Pasek Patiño]] (ជំនួសតំណែង) | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Oksana Fedorova|Oksana Gennadyevna Borodina]] (លាលែងចេញពីតំណែង) |- | ២០០១ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Denise Quiñones|Denise Marie Quiñones August]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៧៧ |- | ២០០០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Lara Dutta Bhupathi|Lara Dutta Bhupathi]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | {{flagicon|CYP}} [[ស៊ីប|សុីប]] | ៧៩ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] | [[:en:Mpule Kwelagobe|Mpule Keneilwe Kwelagobe]] | rowspan="2" | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | ៨៤ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Wendy Fitzwilliam|Wendy Marcelle Fitzwilliam]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨១ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brook Lee|Brook Antoinette Mahealani Lee]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៧៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alicia Machado|Yoseph Alicia Machado Fajardo]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៧៩ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Chelsi Mariam Pearl Smith|Chelsi Mariam Pearl Smith]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | ៨២ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Sushmita Sen|Sushmita Sen]] | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៧ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Dayanara Torres|Dayanara Torres Delgado]] | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៩ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | [[:en:Michelle McLean|Michelle McLean]] | {{flagicon|PRY}} [[ប៉ារ៉ាហ្គាយ|ប៉ារ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៧៨ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Lupita Jones|María de Guadalupe Jones Garay]] | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៣ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Mona Grudt|Mona Grudt]] | ៧១ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Angela Visser|Angela Visser]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Porntip Nakhirunkanok|Porntip Nakhirunkanok]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|TWN}} [[តៃវ៉ាន់|តៃវ៉ាន់]] | ៦៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Cecilia Carolina Bolocco Fonck|Cecilia Carolina Bolocco Fonck]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|SIN}} [[សិង្ហបុរី|សិង្ហបុរី]] | ៩៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Bárbara Palacios|Bárbara Palacios Teyde de Manrique]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧៧ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Deborah Carthy Deu|Deborah Carthy Deu]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៩ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Yvonne Ryding|Yvonne Agneta Ryding]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨១ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Lorraine Elizabeth Downes|Lorraine Elizabeth Downes]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៨០ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Karen Dianne Baldwin|Karen Dianne BaldwinKaren]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | ៧៧ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Irene Lailin Sáez Conde|Irene Lailin Sáez Conde]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Shawn Weatherly|Shawn Weatherly]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៦៩ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Maritza Sayalero Fernández|Maritza Sayalero Fernández]] | {{flagicon|URY}} [[អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ|អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Margaret Gardiner|Margaret Gardiner]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Janelle Commissiong|Janelle Penny Commissiong]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | ៨០ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Rina Mor-Goder|Rina Mor-Goder]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧២ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anne Marie Pohtamo|Anne Marie Pohtamo]] | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា ]] | {{flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៧១ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|Spain|1945}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Amparo Muñoz|Maria de Amparo Muñoz y Quesada]] (លាលែងចេញពីតំណែង) | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៦៥ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Margie Moran|Maria Margarita Roxas Moran-Floirendo]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | rowspan="2" | ៦១ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kerry Anne Wells|Kerry Anne Wells]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] |- | ១៩៧១ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Georgina Rizk|Georgina Rizk]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | rowspan = "20" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៦០ |- | ១៩៧០ | {{Flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Marisol Malaret Contreras|Marisol Malaret Contreras]] | {{flagicon|BOL}} [[បូលីវី|បូលីវី]] | ៦៤ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gloria Diaz|Maria Gloria Aspillera Diaz]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៦១ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Martha Maria Cordeiro Vasconcellos|Martha Maria Cordeiro Vasconcellos]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៦៥ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Sylvia Hitchcock|Sylvia Louise Hitchcock-Carson]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | ៥៦ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Margareta Arvidsson|Margareta Arvidsson]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦៥ | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Apasra Hongsakula|Apasra Hongsakula]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៥៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Kyriaki Tsopei|Kyriaki Tsopei]] | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | ៦០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Iêda Maria Brutto Vargas|Iêda Maria Brutto Vargas]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Amparo Muñoz|Beatriz Nolan Figueredo]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Marlene Schmidt|Marlene Schmidt]] | rowspan="10" | ''មិនទាន់មាន'' | ៤៨ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Linda Jeanne Bement|Linda Jeanne Bement]] | ៤៣ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Akiko Kojima|Akiko Kojima]] | ៣៤ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Luz Marina Zuluaga|Luz Marina Zuluaga Zuluaga]] | ៣៦ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Gladys Zender|Gladys Rosa Zender de Meier]] | ៣២ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Carol Morris|Carol Ann Laverne Morris]] | ៣០ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Hillevi_Rombin|Hillevi Rombin Schine]] | rowspan="2" | ៣៣ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Miriam Stevenson|Miriam Jacqueline Stevenson]] |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Christiane_Martel|Christiane Magnani]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] (បោះបង់តំណែង) | ៣០ |- |} === ចំនួនប្រទេសឬដែនដី === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:USA_orthographic.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៩ | ១៩៥៤, ១៩៥៦, ១៩៦០, ១៩៦៧, ១៩៨០, ១៩៩៥, ១៩៩៧, ២០១២, ២០២២ |- | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] [[file:Venezuela_Orthographic_Map.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៧ | ១៩៧៩, ១៩៨១, ១៩៨៦, ១៩៩៦, ២០០៨, ២០០៩, ២០១៣ |- | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] [[File:Puerto_Rico_(orthographic_projection).svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៥ | ១៩៧០, ១៩៨៥, ១៩៩៣, ២០០១, ២០០៦ |- | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] [[File:Mexico_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="2" |០៤ | ១៩៩១, ២០១០, ២០២០, ២០២៥ |- | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] [[File:PHL_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៩, ១៩៧៣, ២០១៥, ២០១៨ |- | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] [[File:India_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan="3" style="text-align:center;" | ០៣ | ១៩៩៤, ២០០០, ២០២១ |- | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វិ្រកខាងត្បូង]] [[File:ZAF_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៧៨, ២០១៧, ២០១៩ |- | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] [[File:EU-Sweden_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៥, ១៩៦៦, ១៩៨៤ |- | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] [[File:EU-France_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan= "9" style = "text-align:center;"| ០២ | ១៩៥៣, ២០១៦ |- | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] [[File:COL_orthographic_(San_Andr%C3%A9s_and_Providencia_special).svg|thumb]] | ១៩៥៨, ២០១៤ |- | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] [[File:Japan_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៩, ២០០៧ |- | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] [[File:CAN_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៨២, ២០០៥ |- | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] [[File:Australia_with_AAT_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧២, ២០០៤ |- | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] [[File:Trinidad_and_Tobago_(orthographic_projection2).jpg|thumb]] | ១៩៧៧, ១៩៩៨ |- | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] [[File:Thailand_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៥, ១៩៨៨ |- | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] [[File:EU-Finland_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥២, ១៩៧៥ |- | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] [[File:BRA_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៣, ១៩៦៨ |- | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] [[File:Denmark_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="18" style="text-align: center;" | ០១ | ២០២៤ |- | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាក្វា|នីការ៉ាហ្គា]] [[File:NIC_orthographic.svg|thumb]] | ២០២៣ |- | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] [[File:Angola_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០១១ |- | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] [[File:Dominican_Republic_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០០៣ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | ២០០២ |- | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] [[File:Botswana_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩៩ |- | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] [[File:Namibia_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩២ |- | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] [[File:Europe-Norway_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩០ |- | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] [[File:EU-Netherlands_(orthographic_projection).png|thumb]] | ១៩៨៩ |- | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] [[File:Chile_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៨៧ |- | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] [[File:NZL_orthographic_NaturalEarth.svg|thumb]] | ១៩៨៣ |- | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] [[File:Israel_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧៦ |- | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] [[File:EU-Spain_(orthographic_projection)_(with_de_jure_territory).svg|thumb]] | ១៩៧៤ |- | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] [[File:Lebanon_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧១ |- | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] [[File:EU-Greece_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៤ |- | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] [[File:Argentina_(including_claimed_territories,_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦២ |- | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] [[File:EU-Germany_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦១ |- | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] [[File:PER_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៥៧ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលជំនួសតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលលាលែងចេញពីតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] [[File:Russian_Federation_(orthographic_projection)_-_All_Territorial_Disputes.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | colspan="5" | [[File:Cambodia_on_the_globe_(Cambodia_centered).svg|thumb]] |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | [[:en:Nearysocheata_Thai|ថៃ នារីសុជាតា]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | Best Aura Of The Day |- |២០២៤ | [[:en:Davin Prasath|ប្រាសាទ ដាវីន]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top30 | Top 2 Voice For Change |- | ២០២៣ | [[:en:Sotima John|ចន សុទិម៉ា]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០២២ | [[:en:Manita Hang|ហង្ស ម៉ានីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២១ | [[:en:Ngin Marady| ងិន ម៉ារ៉ាឌី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២០ | [[:en:Sarita Reth|រ៉េត សារីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | [[:en:Somnang Alyna|សំណាង អេលីណា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | [[:en:Rern Sinat|រឿន សុីណាត]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | [[ប៊ី សុធារី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} === ចំនួនរាជធានី-ខេត្ត === {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! រាជធានី-ខេត្ត ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] [[File:Cambodia_Phnom_Penh_Province_locator_map.svg|thumb]] | ០៧ | ២០១៧, ២០១៩, ២០២០, ២០២១, ២០២២, ២០២៤, ២០២៥ |- | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] [[File:Cambodia_Kampong_Cham_locator_map.svg|thumb]] | ០២ | ២០១៨, ២០២៣ |} == សូមមើលផងដែរ == * [[:en:List of beauty pageants|List of beauty pageants]] * [[:en:Big Four beauty pageants|Big Four beauty pageants]] == ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ == * [[:en:http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ|http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] * {{facebook|MissUniverse}} * {{instagram|missuniverse}} * {{twitter|missuniverse}} * {{TikTok|missuniverse}} == ឯកសារយោង == 49gzlevdkgx0fj0q04tnb4di7n39fts 334431 334430 2026-04-20T03:27:46Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334431 wikitext text/x-wiki '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ''' ({{Lang-en|Miss Universe}}) គឺជាកម្មវិធី[[:en: Beauty Pageant|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលគ្រប់គ្រងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]និង[[:en:Thailand|ប្រទេសសៀម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាចក្រវាឡគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោមកម្មវិធី[[:en:Big Four international beauty pageants|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web |title=Beauty Pageant Basics |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |publisher=[[BBC News]] |last=Enriquez |first=Amee |date=February 2, 2014 |access-date=May 4, 2018 |archive-date=March 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120845/https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |url-status=live }}</ref> {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាចក្រវាឡ | logo = Miss Universe Logotype.svg | logosize = | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = {{ubl|JKN Legacy Inc.|[[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]]|Legacy Holding Group}} | headquarters = {{ubl|[[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ|ខេត្តសមុទ្រប្រាការ]], [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]|[[ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក|ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក]], [[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]|[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]}} | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Universe 1952|១៩៥២]] | recent = [[:en:Miss Universe 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | titleholder_represents = {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ីកូ]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ | leader_name1 = {{ubl|[[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Jakkaphong Jakrajutatip]]|Raul Rocha Cantú}} | leader_title2 = នាយកប្រតិបត្តិ | leader_name2 = Ronald Day | leader_title3 = ប្រធាន | leader_name3 = Raul Rocha Cantú | leader_title4 = អនុប្រធាន | leader_name4 = {{hlist|Olivia Quido|[[:en:Mario Búcaro|Mario Búcaro]]}} | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missuniverse.com/ }} '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] មកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសមុិកសុីកូ]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ខេត្តនន្ទបុរី|ខេត្តនន្ទបុរី]] [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។ == ប្រវត្តិ == [[File:Miss Universe Sash.jpg|right|upright=1.5|thumb|ឈៀងបវរកញ្ញាចក្រវាឡពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ឆ្នាំ ២០២១]] ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងដោយ [[:en:International Pageant of Pulchritude|International Pageant of Pulchritude]] នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៦។កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៥ នៅពេលមាន[[:en:Great Depression|វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំ]]និងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗទៀតមុនកើតមាន[[:en:World War II|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានបិទបញ្ចប់។[[File:Miss_Universe_1930_Winners.jpg|thumb|ម្ចាស់ជ័យលាភីនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដោយក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina Swimwear|Pacific Knitting Mills]] ដែលជាក្រុមហ៊ុនសម្លៀកបំពាក់មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en: California|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]និងជាក្រុមហ៊ុនផលិត[[:en:Catalina Swimwear|សម្លៀកបំពាក់ហែលទឹក Catalina]] ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកវាមានទីស្នាក់ការនៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។ក្រុមហ៊ុនគឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss America|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥១។នៅក្នុងឆ្នាំនោះកញ្ញា [[:en:Yolande Betbeze|Yolande Margaret Betbeze Fox]] ដែលជាម្ចាស់ជ័យលាភីបានបដិសេធមិនថតរូបផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈដោយស្លៀកឈុតហែលទឹករបស់ក្រុមហ៊ុន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Knitting Mills]] បានរៀបចំកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡដោយរួមគ្នាសហការឧបត្ថម្ភអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។<ref>{{Cite news|last=Roberts|first=Sam|date=26 February 2016|title=Yolande Betbeze Fox, Miss America Who Defied Convention, Dies at 87|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html|access-date=25 February 2024|issn=0362-4331|archive-date=February 26, 2016|archive-url=https://archive.today/20160226061628/http://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html?_r=0|url-status=live}}</ref> [[File:Armi-Kuusela-1952.jpg|thumb|កញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] នៅ[[:en:Helsinki|ទីក្រុង Helsinki ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅ[[ឡងប៊ិច (កាលីផ្វនញ៉ា)|ទីក្រុងឡុងប៊ិច]] [[កាលីហ្វ័រញ៉ា|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២។ម្ចាស់ជ័យលាភីដំបូងគេបានទៅលើកញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] មកពី[[ហ្វាំងឡង់|ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]ក៏ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាននាងបានបោះបង់តំណែងរបស់នាងចោលបើទោះបីជាមិនមែនជាផ្លូវការក៏ដោយដើម្បីទៅរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មុនពេលតំណែងឆ្នាំរបស់នាងត្រូវបានបញ្ចប់។<ref>{{cite web |author=FUNFARE by Ricky Lo |title=A misty-eyed look at Armi Kuusela, the 1st Miss Universe |url=http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |date=June 28, 2006 |website=philstar.com |publisher=[[The Philippine Star]] |access-date=October 9, 2013 |archive-date=October 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015000244/http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |url-status=live }}</ref>រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩៥៨ ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ដូចជា[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]ត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំបន្ទាប់ពីការប្រឡងដូច្នេះនៅក្នុងអំឡុងពេលនោះតំណែងរបស់កញ្ញា [[:en:Kuusela|Kuusela]] គឺ[[:en:Miss Universe 1953|បវរកញ្ញាចក្រវាឡឆ្នាំ ១៩៥៣]]។ចាប់តាំងពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] បានបង្កើតកម្មវិធីប្រឡងនេះមកការរៀបចំគ្រប់គ្រងគឺធ្វើឡើងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។នៅទីបំផុតក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] និងក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានទិញដោយសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth|Kayser-Roth Corporation]]។<ref name=":0">{{Cite magazine|date=19 February 2018|title=Trump's Miss Universe Gambit|url=https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|access-date=25 February 2024|magazine=The New Yorker|language=en-US|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193214/https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|url-status=live}}</ref> កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំចាក់ផ្សាយនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥។[[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយការប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរួមគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយបានបំបែកការចាក់ផ្សាយកម្មវិធីប្រឡងទាំងពីរនេះដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥។បន្ទាប់មកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Gulf and Western Industries|Gulf and westen]] បានទិញយកសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth |Kayser-Roth Corporation]] ហើយបានគ្រប់គ្រងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩១ និងត្រូវបានក្រុមហ៊ុន [[:en:Procter & Gamble|Procter & Gamble]] ទិញយក។<ref name=":0" /> នៅក្នុង ១៩៩១ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាស់ ចន ត្រាំ]]បានទិញកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាពី [[:en:ITT Corp|ITT Crop]] ជាមួយនឹងការរៀបចំចាក់ផ្សាយជាមួយនឹង [[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២។<ref>{{cite web |title=Four Big Ships Dominate International Beauty Pageants |author=Prestigious Beauty Pageant |url=http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |date=November 18, 2013 |website=Prestigious Beauty Pageants |access-date=June 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |archive-date=December 17, 2013 |archivedate=ធ្នូ 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ '''Miss Universe, Inc.''' បានប្តូរឈ្មោះរបស់ខ្លួនទៅជា[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ហើយបានផ្លាស់ប្តូរទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួនពី[[ឡូស​អាន់​ជ័រ​លេស|ទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស]]ទៅកាន់[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]]។<ref name="India-Today-1">{{cite web |title=Miss USA Olivia Culpo is Miss Universe 2012! |website=[[India Today]] |date=December 19, 2012 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |access-date=January 9, 2016 |archive-date=March 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124901/http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |url-status=live }}</ref><ref name="new team">{{cite news|title=Mistress of the Universe|url=https://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692:68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18,+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY,+ONCE+DONALD+TRUMP'S+ACCOUNTANT,+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK,+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|access-date=February 24, 2011|newspaper=[[New York Post]]|date=January 18, 1999|first=Jonathan|last=Foreman|archive-date=March 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325005144/http://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692%3A68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Jan+18%2C+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY%2C+ONCE+DONALD+TRUMP%27S+ACCOUNTANT%2C+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK%2C+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|url-status=dead}}</ref>នៅចុងឆ្នាំ ២០០២ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនរួមគ្នាជាមួយនឹង [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលលើសពីទីផ្សារផ្សេងៗទៀតសម្រាប់សិទ្ធិចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍។<ref>Natalie Tadena (July 2, 2015)."[https://www.wsj.com/articles/BL-269B-3913 Donald Trump's Miss USA Pageant Lands on Reelz Cable Channel]" [https://web.archive.org/web/20200727055939/https://blogs.wsj.com/cmo/2015/07/02/donald-trumps-miss-usa-pageant-lands-on-reelz-cable-channel/ Archived] July 27, 2020, at the [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Wall_Street_Journal The Wall Street Journal].</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|title=WME/IMG Acquires Miss Universe Organization From Donald Trump|first1=Cynthia|last1=Littleton|date=September 14, 2015|access-date=December 11, 2017|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108163857/https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|url-status=live}}</ref>ពីឆ្នាំ ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ ២០១៤ កម្មវិធីប្រឡងត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref name="The New York Times">{{cite news |title=Three Beauty Pageants Leaving CBS for NBC |last=Rutenberg |first=Jim |url=https://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |date=June 22, 2002 |newspaper=The New York Times |access-date=October 8, 2013 |archive-date=October 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011024009/http://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] បានលុបចោលទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មទាំងអស់ជាមួយនឹងលោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]និង[[:en:Miss Universe Organisation|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង[[:en:Donald Trump 2016 presidential campaign#Announcement|សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដ៏ចម្រូងចម្រាស]]អំពីជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ដែលបានឆ្លងកាត់ព្រំដែនមកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]។<ref name="hollywoodreporter">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/nbc-cuts-ties-donald-trump-805706?facebook_20150629|title=NBC Cuts Ties With Donald Trump Over "Derogatory Statements," Pulls Miss USA and Miss Universe Pageants|first=Kate|last=Stanhope|date=June 29, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=June 30, 2015|archive-date=October 10, 2017|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010094038/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/donald-trump-nbc-severing-ties-805706|url-status=live}}</ref><ref name=NBCsever>{{cite news|title=NBCUniversal cuts ties with Donald Trump|url=https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|access-date=June 29, 2015|work=CNN Money|date=June 29, 2015|archive-date=December 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229221647/https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|url-status=live}}</ref>ជាផ្នែកនៃដំណោះស្រាយផ្លូវច្បាប់នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៥ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានទិញភាគហ៊ុន ៥០% របស់ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនដោយធ្វើឲ្យលោកក្លាយជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនតែម្នាក់គត់។០៣ ថ្ងៃក្រោយមកលោកបានលក់ក្រុមហ៊ុនទាំងមូលទៅឲ្យ [[:en:Endeavor (company)|WME]]/[[:en:IMG (company)|IMG]]។<ref name="nytimes.com">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|title=Trump Sells Miss Universe Organization to WME-IMG Talent Agency|date=September 15, 2015|work=The New York Times|access-date=February 5, 2016|archive-date=February 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204102131/http://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|title=Donald Trump sells the Miss Universe Organization|last=Nededog|first=Jethro|date=September 14, 2015|work=Business Insider|access-date=January 9, 2016|archive-date=May 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506164358/http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|url-status=live}}</ref>បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរកម្មសិទ្ធិនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៥ [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និង [[:en:Azteca América|Azteca]] បានក្លាយជាអ្នកចាក់ផ្សាយជាផ្លូវការនៃកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡនិង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite web|url=http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|title=Miss Universe and Miss USA Pageants to Air on Fox|work=TV Insider|date=October 28, 2015 |access-date=January 9, 2016|archive-date=February 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212061824/http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|url-status=live}}</ref>សិទ្ធិចាក់ផ្សាយរបស់កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបំបែកជាបណ្ដោះអាសន្នទៅឲ្យ [[តេលេម៉ុនដូ|Telemundo]] និង [[:en:FYI|FYI]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារមានការរឹតត្បិត[[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាតកូវីត-១៩]] នៅពេលនោះ។កិច្ចសន្យាជាមួយនឹង [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និងពិធីករលោក [[:en:Steve Harvey|Broderick Stephen Harvey]] ត្រូវបានបន្តឡើងវិញសម្រាប់កម្មវិធីប្រឡងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បានទិញយក [[:en:Miss Universe Organization (MUO)|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)ពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Endeavor Group Holdings|Endeavor Group Holdings]] ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ [[:en:IMG Worldwide|IMG Worldwide]] នៅក្នុងតម្លៃ ១៤ លានដុល្លារដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រី [[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Anne Jakapong Jakrajutatip]] ក្លាយជា[[:en: Transgender|ស្ត្រីកែភេទ]]ដំបូងគេដែលជាម្ចាស់អង្គការនិងជាលើកទីមួយរបស់អង្គការដែលបានពង្រីកទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួននៅខាងក្រៅទឹកដី[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ តទៅ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] ទទួលបានសិទ្ធិចាក់ផ្សាយសារជាថ្មីតាមរយៈ [[:en:Roku|The Roku Channel]] ដោយសារមានការផ្លាស់ប្តូរម្ចាស់ថ្មីដែលនេះជាលើកទីមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របវរកញ្ញាចក្រវាឡដែលកម្មវិធីប្រឡងបានផ្លាស់ប្តូរពីការចាក់ផ្សាយតាម[[:en:Television|បណ្ដាញទូរទស្សន៍បែបប្រពៃណី]]ទៅជា[[:en:Streaming media|ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពេញលេញ]]នៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|title=JKN acquires Miss Universe Organization|date=October 26, 2022|work=Bangkok Post|access-date=October 26, 2022|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322043036/https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|url-status=live}}</ref> នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៣ អ្នកស្រី [[Paula Shugart]] ប្រធាន[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាល]]បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីពី[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។<ref name=":1">{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=17 November 2023 |title=Miss Universe Organization President Paula Shugart Exits After 23 Years |url=https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-organization-president-paula-shugart-exits-1235793531/ |access-date=25 February 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref>តំណែងនេះនឹងមិនត្រូវបានកំណត់យកអ្នកថ្មីមកជំនួសនោះឡើយ។<ref name=":1" />បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រី [[Paula Shugart|Shugart ]] នាយកប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] អ្នកស្រី [[Amy Emmerich]] ក៏បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីនៅថ្ងៃទី ០៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥ ហើយបានចាកចេញពីផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ០១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=8 February 2024 |title=Amy Emmerich steps down as Miss Universe CEO |url=https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo? |access-date=25 February 2024 |website=Philstar Life |archive-date=February 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225125255/https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo |url-status=live }}</ref>នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ លោក [[:en:Mario Búcaro|Mario Adolfo Búcaro Flores]] បានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)បន្ទាប់ពីកាន់តំណែងមិនដល់ ០២ ខែផង។ការចាកចេញរបស់លោកត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈ[[:en:Press_release|សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន]]មួយដែលបានរៀបរាប់អំពីការរួមចំណែកនិងសមិទ្ធផលរបស់លោកចំពោះអង្គការប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិនេះផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=Mario Búcaro resigns as Miss Universe CEO after short stint |url=https://philstarlife.com/news-and-views/853106-mario-bucaro-resigns-miss-universe-ceo? |access-date=2025-12-14 |website=Philstar Life [[Philippine Star]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=December 14, 2025 |title=Miss Universe CEO Mario Búcaro steps down after short tenure |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/12/14/miss-universe-ceo-mario-b-caro-steps-down-after-short-tenure-1615 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width=|ឆ្នាំប្រកួត ! width=|ប្រទេស ឬ ដែនដី ! width=|ម្ចាស់ម្កុដ ! width=|ឈុតតំណាងជាតិល្អដាច់គេ ! width=|ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! width=|ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០២៦ | | | | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | |- | ២០២៥ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | rowspan="3" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] |១២០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Victoria Kjær Theilvig|Victoria Kjær Theilvig]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |១២៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | [[:en:Sheynnis Palacios|Sheynnis Alondra Palacios Cornejo]] | {{Flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៨៤ |- | ២០២២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:R'Bonney Gabriel|R'Bonney Nola Gabriel]] | {{flagicon|UKR}} [[អ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៣ |- | ២០២១ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Harnaaz Kaur Sandhu|Harnaaz Kaur Sandhu]] | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៨០ |- | ២០២០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Andrea Meza|Alma Andrea Meza Carmona]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៤ |- | ២០១៩ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Zozibini Tunzi|Zozibini Tunzi]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៩០ |- | ២០១៨ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Catriona Gray|Catriona Elisa Magnayon Gray]] | {{flagicon|LAO}} [[ឡាវ|លាវ]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៩៤ |- | ២០១៧ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Demi-Leigh Tebow|Demi-Leigh Nel-Peters]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៩២ |- | ២០១៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Iris Mittenaere|Iris Mittenaere]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៦ |- | ២០១៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Pia Alonzo Wurtzbach|Pia Alonzo Wurtzbach-Jauncey]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨០ |- | ២០១៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina Vega Dieppa|Paulina Vega Dieppa]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី]] | ៨៨ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Gabriela Isler|María Gabriela de Jesús Isler Morales]] | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៨៦ |- | ២០១២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Olivia Culpo|Olivia Frances Culpo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៩ |- | ២០១១ | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] | [[:en:Leila Lopes|Leila Lopes]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] |- | ២០១០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Jimena Navarrete Rosete|Jimena Navarrete Rosete]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៣ |- | ២០០៩ | rowspan = "2" | {{flagicon|VEN}}[[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Stefanía Fernández Krupij|Stefanía Fernández Krupij]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{Flagicon|BHS}} [[បាហាម៉ាស|បាហាម៉ាស]] |- | ២០០៨ | [[:en:Dayana Sabrina Mendoza Moncada|Dayana Sabrina Mendoza Moncada]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{Flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨០ |- | ២០០៧ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Riyo Mori|Riyo Mori]] | ''មិនមានម្ចាស់តំណែង'' | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៧ |- | ២០០៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Zuleyka Rivera|Zuleyka Jerrís Rivera Mendoza]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៦ |- | ២០០៥ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Natalie Glebova|Natalya Vladimirovna Glebova]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៨១ |- | ២០០៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jennifer Hawkins|Jennifer Louise Hawkins-Wall]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|បាណាម៉ា]] | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | ៨០ |- | ២០០៣ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Amelia Vega|Amelia Patricia Vega Polanco]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧១ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Justine Pasek|Yostin Lissette Pasek Patiño]] (ជំនួសតំណែង) | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Oksana Fedorova|Oksana Gennadyevna Borodina]] (លាលែងចេញពីតំណែង) |- | ២០០១ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Denise Quiñones|Denise Marie Quiñones August]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៧៧ |- | ២០០០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Lara Dutta Bhupathi|Lara Dutta Bhupathi]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | {{flagicon|CYP}} [[ស៊ីប|សុីប]] | ៧៩ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] | [[:en:Mpule Kwelagobe|Mpule Keneilwe Kwelagobe]] | rowspan="2" | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | ៨៤ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Wendy Fitzwilliam|Wendy Marcelle Fitzwilliam]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨១ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brook Lee|Brook Antoinette Mahealani Lee]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៧៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alicia Machado|Yoseph Alicia Machado Fajardo]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៧៩ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Chelsi Mariam Pearl Smith|Chelsi Mariam Pearl Smith]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | ៨២ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Sushmita Sen|Sushmita Sen]] | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៧ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Dayanara Torres|Dayanara Torres Delgado]] | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៩ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | [[:en:Michelle McLean|Michelle McLean]] | {{flagicon|PRY}} [[ប៉ារ៉ាហ្គាយ|ប៉ារ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៧៨ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Lupita Jones|María de Guadalupe Jones Garay]] | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៣ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Mona Grudt|Mona Grudt]] | ៧១ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Angela Visser|Angela Visser]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Porntip Nakhirunkanok|Porntip Nakhirunkanok]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|TWN}} [[តៃវ៉ាន់|តៃវ៉ាន់]] | ៦៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Cecilia Carolina Bolocco Fonck|Cecilia Carolina Bolocco Fonck]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|SIN}} [[សិង្ហបុរី|សិង្ហបុរី]] | ៩៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Bárbara Palacios|Bárbara Palacios Teyde de Manrique]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧៧ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Deborah Carthy Deu|Deborah Carthy Deu]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៩ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Yvonne Ryding|Yvonne Agneta Ryding]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨១ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Lorraine Elizabeth Downes|Lorraine Elizabeth Downes]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៨០ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Karen Dianne Baldwin|Karen Dianne BaldwinKaren]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | ៧៧ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Irene Lailin Sáez Conde|Irene Lailin Sáez Conde]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Shawn Weatherly|Shawn Weatherly]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៦៩ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Maritza Sayalero Fernández|Maritza Sayalero Fernández]] | {{flagicon|URY}} [[អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ|អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Margaret Gardiner|Margaret Gardiner]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Janelle Commissiong|Janelle Penny Commissiong]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | ៨០ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Rina Mor-Goder|Rina Mor-Goder]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧២ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anne Marie Pohtamo|Anne Marie Pohtamo]] | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា ]] | {{flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៧១ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|Spain|1945}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Amparo Muñoz|Maria de Amparo Muñoz y Quesada]] (លាលែងចេញពីតំណែង) | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៦៥ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Margie Moran|Maria Margarita Roxas Moran-Floirendo]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | rowspan="2" | ៦១ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kerry Anne Wells|Kerry Anne Wells]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] |- | ១៩៧១ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Georgina Rizk|Georgina Rizk]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | rowspan = "20" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៦០ |- | ១៩៧០ | {{Flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Marisol Malaret Contreras|Marisol Malaret Contreras]] | {{flagicon|BOL}} [[បូលីវី|បូលីវី]] | ៦៤ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gloria Diaz|Maria Gloria Aspillera Diaz]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៦១ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Martha Maria Cordeiro Vasconcellos|Martha Maria Cordeiro Vasconcellos]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៦៥ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Sylvia Hitchcock|Sylvia Louise Hitchcock-Carson]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | ៥៦ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Margareta Arvidsson|Margareta Arvidsson]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦៥ | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Apasra Hongsakula|Apasra Hongsakula]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៥៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Kyriaki Tsopei|Kyriaki Tsopei]] | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | ៦០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Iêda Maria Brutto Vargas|Iêda Maria Brutto Vargas]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Amparo Muñoz|Beatriz Nolan Figueredo]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Marlene Schmidt|Marlene Schmidt]] | rowspan="10" | ''មិនទាន់មាន'' | ៤៨ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Linda_Bement|Linda Jeanne Bement]] | ៤៣ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Akiko Kojima|Akiko Kojima]] | ៣៤ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Luz Marina Zuluaga|Luz Marina Zuluaga Zuluaga]] | ៣៦ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Gladys Zender|Gladys Rosa Zender de Meier]] | ៣២ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Carol Morris|Carol Ann Laverne Morris]] | ៣០ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Hillevi_Rombin|Hillevi Rombin Schine]] | rowspan="2" | ៣៣ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Miriam Stevenson|Miriam Jacqueline Stevenson]] |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Christiane_Martel|Christiane Magnani]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] (បោះបង់តំណែង) | ៣០ |- |} === ចំនួនប្រទេសឬដែនដី === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:USA_orthographic.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៩ | ១៩៥៤, ១៩៥៦, ១៩៦០, ១៩៦៧, ១៩៨០, ១៩៩៥, ១៩៩៧, ២០១២, ២០២២ |- | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] [[file:Venezuela_Orthographic_Map.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៧ | ១៩៧៩, ១៩៨១, ១៩៨៦, ១៩៩៦, ២០០៨, ២០០៩, ២០១៣ |- | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] [[File:Puerto_Rico_(orthographic_projection).svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៥ | ១៩៧០, ១៩៨៥, ១៩៩៣, ២០០១, ២០០៦ |- | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] [[File:Mexico_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="2" |០៤ | ១៩៩១, ២០១០, ២០២០, ២០២៥ |- | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] [[File:PHL_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៩, ១៩៧៣, ២០១៥, ២០១៨ |- | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] [[File:India_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan="3" style="text-align:center;" | ០៣ | ១៩៩៤, ២០០០, ២០២១ |- | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វិ្រកខាងត្បូង]] [[File:ZAF_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៧៨, ២០១៧, ២០១៩ |- | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] [[File:EU-Sweden_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៥, ១៩៦៦, ១៩៨៤ |- | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] [[File:EU-France_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan= "9" style = "text-align:center;"| ០២ | ១៩៥៣, ២០១៦ |- | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] [[File:COL_orthographic_(San_Andr%C3%A9s_and_Providencia_special).svg|thumb]] | ១៩៥៨, ២០១៤ |- | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] [[File:Japan_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៩, ២០០៧ |- | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] [[File:CAN_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៨២, ២០០៥ |- | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] [[File:Australia_with_AAT_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧២, ២០០៤ |- | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] [[File:Trinidad_and_Tobago_(orthographic_projection2).jpg|thumb]] | ១៩៧៧, ១៩៩៨ |- | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] [[File:Thailand_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៥, ១៩៨៨ |- | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] [[File:EU-Finland_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥២, ១៩៧៥ |- | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] [[File:BRA_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៣, ១៩៦៨ |- | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] [[File:Denmark_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="18" style="text-align: center;" | ០១ | ២០២៤ |- | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាក្វា|នីការ៉ាហ្គា]] [[File:NIC_orthographic.svg|thumb]] | ២០២៣ |- | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] [[File:Angola_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០១១ |- | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] [[File:Dominican_Republic_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០០៣ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | ២០០២ |- | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] [[File:Botswana_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩៩ |- | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] [[File:Namibia_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩២ |- | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] [[File:Europe-Norway_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩០ |- | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] [[File:EU-Netherlands_(orthographic_projection).png|thumb]] | ១៩៨៩ |- | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] [[File:Chile_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៨៧ |- | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] [[File:NZL_orthographic_NaturalEarth.svg|thumb]] | ១៩៨៣ |- | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] [[File:Israel_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧៦ |- | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] [[File:EU-Spain_(orthographic_projection)_(with_de_jure_territory).svg|thumb]] | ១៩៧៤ |- | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] [[File:Lebanon_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧១ |- | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] [[File:EU-Greece_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៤ |- | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] [[File:Argentina_(including_claimed_territories,_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦២ |- | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] [[File:EU-Germany_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦១ |- | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] [[File:PER_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៥៧ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលជំនួសតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលលាលែងចេញពីតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] [[File:Russian_Federation_(orthographic_projection)_-_All_Territorial_Disputes.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | colspan="5" | [[File:Cambodia_on_the_globe_(Cambodia_centered).svg|thumb]] |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | [[:en:Nearysocheata_Thai|ថៃ នារីសុជាតា]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | Best Aura Of The Day |- |២០២៤ | [[:en:Davin Prasath|ប្រាសាទ ដាវីន]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top30 | Top 2 Voice For Change |- | ២០២៣ | [[:en:Sotima John|ចន សុទិម៉ា]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០២២ | [[:en:Manita Hang|ហង្ស ម៉ានីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២១ | [[:en:Ngin Marady| ងិន ម៉ារ៉ាឌី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២០ | [[:en:Sarita Reth|រ៉េត សារីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | [[:en:Somnang Alyna|សំណាង អេលីណា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | [[:en:Rern Sinat|រឿន សុីណាត]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | [[ប៊ី សុធារី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} === ចំនួនរាជធានី-ខេត្ត === {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! រាជធានី-ខេត្ត ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] [[File:Cambodia_Phnom_Penh_Province_locator_map.svg|thumb]] | ០៧ | ២០១៧, ២០១៩, ២០២០, ២០២១, ២០២២, ២០២៤, ២០២៥ |- | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] [[File:Cambodia_Kampong_Cham_locator_map.svg|thumb]] | ០២ | ២០១៨, ២០២៣ |} == សូមមើលផងដែរ == * [[:en:List of beauty pageants|List of beauty pageants]] * [[:en:Big Four beauty pageants|Big Four beauty pageants]] == ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ == * [[:en:http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ|http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] * {{facebook|MissUniverse}} * {{instagram|missuniverse}} * {{twitter|missuniverse}} * {{TikTok|missuniverse}} == ឯកសារយោង == h9ryxjhpqlhibna6tppyzwi97ah8o6o 334432 334431 2026-04-20T03:31:02Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334432 wikitext text/x-wiki '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ''' ({{Lang-en|Miss Universe}}) គឺជាកម្មវិធី[[:en: Beauty Pageant|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលគ្រប់គ្រងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]និង[[:en:Thailand|ប្រទេសសៀម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាចក្រវាឡគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោមកម្មវិធី[[:en:Big Four international beauty pageants|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web |title=Beauty Pageant Basics |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |publisher=[[BBC News]] |last=Enriquez |first=Amee |date=February 2, 2014 |access-date=May 4, 2018 |archive-date=March 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120845/https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |url-status=live }}</ref> {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាចក្រវាឡ | logo = Miss Universe Logotype.svg | logosize = | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = {{ubl|JKN Legacy Inc.|[[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]]|Legacy Holding Group}} | headquarters = {{ubl|[[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ|ខេត្តសមុទ្រប្រាការ]], [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]|[[ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក|ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក]], [[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]|[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]}} | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Universe 1952|១៩៥២]] | recent = [[:en:Miss Universe 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | titleholder_represents = {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ីកូ]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ | leader_name1 = {{ubl|[[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Jakkaphong Jakrajutatip]]|Raul Rocha Cantú}} | leader_title2 = នាយកប្រតិបត្តិ | leader_name2 = Ronald Day | leader_title3 = ប្រធាន | leader_name3 = Raul Rocha Cantú | leader_title4 = អនុប្រធាន | leader_name4 = {{hlist|Olivia Quido|[[:en:Mario Búcaro|Mario Búcaro]]}} | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missuniverse.com/ }} '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] មកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសមុិកសុីកូ]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ខេត្តនន្ទបុរី|ខេត្តនន្ទបុរី]] [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។ == ប្រវត្តិ == [[File:Miss Universe Sash.jpg|right|upright=1.5|thumb|ឈៀងបវរកញ្ញាចក្រវាឡពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ឆ្នាំ ២០២១]] ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងដោយ [[:en:International Pageant of Pulchritude|International Pageant of Pulchritude]] នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៦។កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៥ នៅពេលមាន[[:en:Great Depression|វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំ]]និងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗទៀតមុនកើតមាន[[:en:World War II|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានបិទបញ្ចប់។[[File:Miss_Universe_1930_Winners.jpg|thumb|ម្ចាស់ជ័យលាភីនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដោយក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina Swimwear|Pacific Knitting Mills]] ដែលជាក្រុមហ៊ុនសម្លៀកបំពាក់មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en: California|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]និងជាក្រុមហ៊ុនផលិត[[:en:Catalina Swimwear|សម្លៀកបំពាក់ហែលទឹក Catalina]] ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកវាមានទីស្នាក់ការនៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។ក្រុមហ៊ុនគឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss America|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥១។នៅក្នុងឆ្នាំនោះកញ្ញា [[:en:Yolande Betbeze|Yolande Margaret Betbeze Fox]] ដែលជាម្ចាស់ជ័យលាភីបានបដិសេធមិនថតរូបផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈដោយស្លៀកឈុតហែលទឹករបស់ក្រុមហ៊ុន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Knitting Mills]] បានរៀបចំកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡដោយរួមគ្នាសហការឧបត្ថម្ភអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។<ref>{{Cite news|last=Roberts|first=Sam|date=26 February 2016|title=Yolande Betbeze Fox, Miss America Who Defied Convention, Dies at 87|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html|access-date=25 February 2024|issn=0362-4331|archive-date=February 26, 2016|archive-url=https://archive.today/20160226061628/http://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html?_r=0|url-status=live}}</ref> [[File:Armi-Kuusela-1952.jpg|thumb|កញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] នៅ[[:en:Helsinki|ទីក្រុង Helsinki ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅ[[ឡងប៊ិច (កាលីផ្វនញ៉ា)|ទីក្រុងឡុងប៊ិច]] [[កាលីហ្វ័រញ៉ា|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២។ម្ចាស់ជ័យលាភីដំបូងគេបានទៅលើកញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] មកពី[[ហ្វាំងឡង់|ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]ក៏ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាននាងបានបោះបង់តំណែងរបស់នាងចោលបើទោះបីជាមិនមែនជាផ្លូវការក៏ដោយដើម្បីទៅរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មុនពេលតំណែងឆ្នាំរបស់នាងត្រូវបានបញ្ចប់។<ref>{{cite web |author=FUNFARE by Ricky Lo |title=A misty-eyed look at Armi Kuusela, the 1st Miss Universe |url=http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |date=June 28, 2006 |website=philstar.com |publisher=[[The Philippine Star]] |access-date=October 9, 2013 |archive-date=October 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015000244/http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |url-status=live }}</ref>រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩៥៨ ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ដូចជា[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]ត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំបន្ទាប់ពីការប្រឡងដូច្នេះនៅក្នុងអំឡុងពេលនោះតំណែងរបស់កញ្ញា [[:en:Kuusela|Kuusela]] គឺ[[:en:Miss Universe 1953|បវរកញ្ញាចក្រវាឡឆ្នាំ ១៩៥៣]]។ចាប់តាំងពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] បានបង្កើតកម្មវិធីប្រឡងនេះមកការរៀបចំគ្រប់គ្រងគឺធ្វើឡើងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។នៅទីបំផុតក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] និងក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានទិញដោយសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth|Kayser-Roth Corporation]]។<ref name=":0">{{Cite magazine|date=19 February 2018|title=Trump's Miss Universe Gambit|url=https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|access-date=25 February 2024|magazine=The New Yorker|language=en-US|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193214/https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|url-status=live}}</ref> កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំចាក់ផ្សាយនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥។[[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយការប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរួមគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយបានបំបែកការចាក់ផ្សាយកម្មវិធីប្រឡងទាំងពីរនេះដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥។បន្ទាប់មកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Gulf and Western Industries|Gulf and westen]] បានទិញយកសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth |Kayser-Roth Corporation]] ហើយបានគ្រប់គ្រងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩១ និងត្រូវបានក្រុមហ៊ុន [[:en:Procter & Gamble|Procter & Gamble]] ទិញយក។<ref name=":0" /> នៅក្នុង ១៩៩១ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាស់ ចន ត្រាំ]]បានទិញកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាពី [[:en:ITT Corp|ITT Crop]] ជាមួយនឹងការរៀបចំចាក់ផ្សាយជាមួយនឹង [[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២។<ref>{{cite web |title=Four Big Ships Dominate International Beauty Pageants |author=Prestigious Beauty Pageant |url=http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |date=November 18, 2013 |website=Prestigious Beauty Pageants |access-date=June 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |archive-date=December 17, 2013 |archivedate=ធ្នូ 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ '''Miss Universe, Inc.''' បានប្តូរឈ្មោះរបស់ខ្លួនទៅជា[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ហើយបានផ្លាស់ប្តូរទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួនពី[[ឡូស​អាន់​ជ័រ​លេស|ទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស]]ទៅកាន់[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]]។<ref name="India-Today-1">{{cite web |title=Miss USA Olivia Culpo is Miss Universe 2012! |website=[[India Today]] |date=December 19, 2012 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |access-date=January 9, 2016 |archive-date=March 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124901/http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |url-status=live }}</ref><ref name="new team">{{cite news|title=Mistress of the Universe|url=https://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692:68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18,+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY,+ONCE+DONALD+TRUMP'S+ACCOUNTANT,+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK,+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|access-date=February 24, 2011|newspaper=[[New York Post]]|date=January 18, 1999|first=Jonathan|last=Foreman|archive-date=March 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325005144/http://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692%3A68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Jan+18%2C+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY%2C+ONCE+DONALD+TRUMP%27S+ACCOUNTANT%2C+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK%2C+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|url-status=dead}}</ref>នៅចុងឆ្នាំ ២០០២ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនរួមគ្នាជាមួយនឹង [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលលើសពីទីផ្សារផ្សេងៗទៀតសម្រាប់សិទ្ធិចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍។<ref>Natalie Tadena (July 2, 2015)."[https://www.wsj.com/articles/BL-269B-3913 Donald Trump's Miss USA Pageant Lands on Reelz Cable Channel]" [https://web.archive.org/web/20200727055939/https://blogs.wsj.com/cmo/2015/07/02/donald-trumps-miss-usa-pageant-lands-on-reelz-cable-channel/ Archived] July 27, 2020, at the [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Wall_Street_Journal The Wall Street Journal].</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|title=WME/IMG Acquires Miss Universe Organization From Donald Trump|first1=Cynthia|last1=Littleton|date=September 14, 2015|access-date=December 11, 2017|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108163857/https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|url-status=live}}</ref>ពីឆ្នាំ ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ ២០១៤ កម្មវិធីប្រឡងត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref name="The New York Times">{{cite news |title=Three Beauty Pageants Leaving CBS for NBC |last=Rutenberg |first=Jim |url=https://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |date=June 22, 2002 |newspaper=The New York Times |access-date=October 8, 2013 |archive-date=October 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011024009/http://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] បានលុបចោលទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មទាំងអស់ជាមួយនឹងលោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]និង[[:en:Miss Universe Organisation|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង[[:en:Donald Trump 2016 presidential campaign#Announcement|សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដ៏ចម្រូងចម្រាស]]អំពីជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ដែលបានឆ្លងកាត់ព្រំដែនមកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]។<ref name="hollywoodreporter">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/nbc-cuts-ties-donald-trump-805706?facebook_20150629|title=NBC Cuts Ties With Donald Trump Over "Derogatory Statements," Pulls Miss USA and Miss Universe Pageants|first=Kate|last=Stanhope|date=June 29, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=June 30, 2015|archive-date=October 10, 2017|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010094038/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/donald-trump-nbc-severing-ties-805706|url-status=live}}</ref><ref name=NBCsever>{{cite news|title=NBCUniversal cuts ties with Donald Trump|url=https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|access-date=June 29, 2015|work=CNN Money|date=June 29, 2015|archive-date=December 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229221647/https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|url-status=live}}</ref>ជាផ្នែកនៃដំណោះស្រាយផ្លូវច្បាប់នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៥ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានទិញភាគហ៊ុន ៥០% របស់ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនដោយធ្វើឲ្យលោកក្លាយជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនតែម្នាក់គត់។០៣ ថ្ងៃក្រោយមកលោកបានលក់ក្រុមហ៊ុនទាំងមូលទៅឲ្យ [[:en:Endeavor (company)|WME]]/[[:en:IMG (company)|IMG]]។<ref name="nytimes.com">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|title=Trump Sells Miss Universe Organization to WME-IMG Talent Agency|date=September 15, 2015|work=The New York Times|access-date=February 5, 2016|archive-date=February 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204102131/http://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|title=Donald Trump sells the Miss Universe Organization|last=Nededog|first=Jethro|date=September 14, 2015|work=Business Insider|access-date=January 9, 2016|archive-date=May 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506164358/http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|url-status=live}}</ref>បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរកម្មសិទ្ធិនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៥ [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និង [[:en:Azteca América|Azteca]] បានក្លាយជាអ្នកចាក់ផ្សាយជាផ្លូវការនៃកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡនិង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite web|url=http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|title=Miss Universe and Miss USA Pageants to Air on Fox|work=TV Insider|date=October 28, 2015 |access-date=January 9, 2016|archive-date=February 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212061824/http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|url-status=live}}</ref>សិទ្ធិចាក់ផ្សាយរបស់កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបំបែកជាបណ្ដោះអាសន្នទៅឲ្យ [[តេលេម៉ុនដូ|Telemundo]] និង [[:en:FYI|FYI]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារមានការរឹតត្បិត[[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាតកូវីត-១៩]] នៅពេលនោះ។កិច្ចសន្យាជាមួយនឹង [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និងពិធីករលោក [[:en:Steve Harvey|Broderick Stephen Harvey]] ត្រូវបានបន្តឡើងវិញសម្រាប់កម្មវិធីប្រឡងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បានទិញយក [[:en:Miss Universe Organization (MUO)|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)ពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Endeavor Group Holdings|Endeavor Group Holdings]] ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ [[:en:IMG Worldwide|IMG Worldwide]] នៅក្នុងតម្លៃ ១៤ លានដុល្លារដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រី [[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Anne Jakapong Jakrajutatip]] ក្លាយជា[[:en: Transgender|ស្ត្រីកែភេទ]]ដំបូងគេដែលជាម្ចាស់អង្គការនិងជាលើកទីមួយរបស់អង្គការដែលបានពង្រីកទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួននៅខាងក្រៅទឹកដី[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ តទៅ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] ទទួលបានសិទ្ធិចាក់ផ្សាយសារជាថ្មីតាមរយៈ [[:en:Roku|The Roku Channel]] ដោយសារមានការផ្លាស់ប្តូរម្ចាស់ថ្មីដែលនេះជាលើកទីមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របវរកញ្ញាចក្រវាឡដែលកម្មវិធីប្រឡងបានផ្លាស់ប្តូរពីការចាក់ផ្សាយតាម[[:en:Television|បណ្ដាញទូរទស្សន៍បែបប្រពៃណី]]ទៅជា[[:en:Streaming media|ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពេញលេញ]]នៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|title=JKN acquires Miss Universe Organization|date=October 26, 2022|work=Bangkok Post|access-date=October 26, 2022|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322043036/https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|url-status=live}}</ref> នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៣ អ្នកស្រី [[Paula Shugart]] ប្រធាន[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាល]]បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីពី[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។<ref name=":1">{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=17 November 2023 |title=Miss Universe Organization President Paula Shugart Exits After 23 Years |url=https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-organization-president-paula-shugart-exits-1235793531/ |access-date=25 February 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref>តំណែងនេះនឹងមិនត្រូវបានកំណត់យកអ្នកថ្មីមកជំនួសនោះឡើយ។<ref name=":1" />បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រី [[Paula Shugart|Shugart ]] នាយកប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] អ្នកស្រី [[Amy Emmerich]] ក៏បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីនៅថ្ងៃទី ០៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥ ហើយបានចាកចេញពីផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ០១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=8 February 2024 |title=Amy Emmerich steps down as Miss Universe CEO |url=https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo? |access-date=25 February 2024 |website=Philstar Life |archive-date=February 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225125255/https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo |url-status=live }}</ref>នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ លោក [[:en:Mario Búcaro|Mario Adolfo Búcaro Flores]] បានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)បន្ទាប់ពីកាន់តំណែងមិនដល់ ០២ ខែផង។ការចាកចេញរបស់លោកត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈ[[:en:Press_release|សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន]]មួយដែលបានរៀបរាប់អំពីការរួមចំណែកនិងសមិទ្ធផលរបស់លោកចំពោះអង្គការប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិនេះផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=Mario Búcaro resigns as Miss Universe CEO after short stint |url=https://philstarlife.com/news-and-views/853106-mario-bucaro-resigns-miss-universe-ceo? |access-date=2025-12-14 |website=Philstar Life [[Philippine Star]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=December 14, 2025 |title=Miss Universe CEO Mario Búcaro steps down after short tenure |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/12/14/miss-universe-ceo-mario-b-caro-steps-down-after-short-tenure-1615 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width=|ឆ្នាំប្រកួត ! width=|ប្រទេស ឬ ដែនដី ! width=|ម្ចាស់ម្កុដ ! width=|ឈុតតំណាងជាតិល្អដាច់គេ ! width=|ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! width=|ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០២៦ | | | | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | |- | ២០២៥ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | rowspan="3" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] |១២០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Victoria Kjær Theilvig|Victoria Kjær Theilvig]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |១២៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | [[:en:Sheynnis Palacios|Sheynnis Alondra Palacios Cornejo]] | {{Flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៨៤ |- | ២០២២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:R'Bonney Gabriel|R'Bonney Nola Gabriel]] | {{flagicon|UKR}} [[អ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៣ |- | ២០២១ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Harnaaz Kaur Sandhu|Harnaaz Kaur Sandhu]] | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៨០ |- | ២០២០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Andrea Meza|Alma Andrea Meza Carmona]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៤ |- | ២០១៩ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Zozibini Tunzi|Zozibini Tunzi]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៩០ |- | ២០១៨ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Catriona Gray|Catriona Elisa Magnayon Gray]] | {{flagicon|LAO}} [[ឡាវ|លាវ]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៩៤ |- | ២០១៧ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Demi-Leigh Tebow|Demi-Leigh Nel-Peters]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៩២ |- | ២០១៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Iris Mittenaere|Iris Mittenaere]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៦ |- | ២០១៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Pia Alonzo Wurtzbach|Pia Alonzo Wurtzbach-Jauncey]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨០ |- | ២០១៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina Vega Dieppa|Paulina Vega Dieppa]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី]] | ៨៨ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Gabriela Isler|María Gabriela de Jesús Isler Morales]] | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៨៦ |- | ២០១២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Olivia Culpo|Olivia Frances Culpo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៩ |- | ២០១១ | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] | [[:en:Leila Lopes|Leila Lopes]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] |- | ២០១០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Jimena Navarrete Rosete|Jimena Navarrete Rosete]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៣ |- | ២០០៩ | rowspan = "2" | {{flagicon|VEN}}[[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Stefanía Fernández Krupij|Stefanía Fernández Krupij]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{Flagicon|BHS}} [[បាហាម៉ាស|បាហាម៉ាស]] |- | ២០០៨ | [[:en:Dayana Sabrina Mendoza Moncada|Dayana Sabrina Mendoza Moncada]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{Flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨០ |- | ២០០៧ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Riyo Mori|Riyo Mori]] | ''មិនមានម្ចាស់តំណែង'' | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៧ |- | ២០០៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Zuleyka Rivera|Zuleyka Jerrís Rivera Mendoza]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៦ |- | ២០០៥ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Natalie Glebova|Natalya Vladimirovna Glebova]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៨១ |- | ២០០៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jennifer Hawkins|Jennifer Louise Hawkins-Wall]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|បាណាម៉ា]] | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | ៨០ |- | ២០០៣ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Amelia Vega|Amelia Patricia Vega Polanco]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧១ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Justine Pasek|Yostin Lissette Pasek Patiño]] (ជំនួសតំណែង) | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Oksana Fedorova|Oksana Gennadyevna Borodina]] (លាលែងចេញពីតំណែង) |- | ២០០១ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Denise Quiñones|Denise Marie Quiñones August]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៧៧ |- | ២០០០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Lara Dutta Bhupathi|Lara Dutta Bhupathi]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | {{flagicon|CYP}} [[ស៊ីប|សុីប]] | ៧៩ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] | [[:en:Mpule Kwelagobe|Mpule Keneilwe Kwelagobe]] | rowspan="2" | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | ៨៤ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Wendy Fitzwilliam|Wendy Marcelle Fitzwilliam]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨១ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brook Lee|Brook Antoinette Mahealani Lee]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៧៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alicia Machado|Yoseph Alicia Machado Fajardo]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៧៩ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Chelsi Mariam Pearl Smith|Chelsi Mariam Pearl Smith]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | ៨២ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Sushmita Sen|Sushmita Sen]] | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៧ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Dayanara Torres|Dayanara Torres Delgado]] | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៩ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | [[:en:Michelle McLean|Michelle McLean]] | {{flagicon|PRY}} [[ប៉ារ៉ាហ្គាយ|ប៉ារ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៧៨ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Lupita Jones|María de Guadalupe Jones Garay]] | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៣ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Mona Grudt|Mona Grudt]] | ៧១ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Angela Visser|Angela Visser]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Porntip Nakhirunkanok|Porntip Nakhirunkanok]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|TWN}} [[តៃវ៉ាន់|តៃវ៉ាន់]] | ៦៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Cecilia Carolina Bolocco Fonck|Cecilia Carolina Bolocco Fonck]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|SIN}} [[សិង្ហបុរី|សិង្ហបុរី]] | ៩៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Bárbara Palacios|Bárbara Palacios Teyde de Manrique]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧៧ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Deborah Carthy Deu|Deborah Carthy Deu]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៩ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Yvonne Ryding|Yvonne Agneta Ryding]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨១ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Lorraine Elizabeth Downes|Lorraine Elizabeth Downes]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៨០ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Karen Dianne Baldwin|Karen Dianne BaldwinKaren]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | ៧៧ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Irene Lailin Sáez Conde|Irene Lailin Sáez Conde]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Shawn Weatherly|Shawn Weatherly]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៦៩ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Maritza Sayalero Fernández|Maritza Sayalero Fernández]] | {{flagicon|URY}} [[អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ|អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Margaret Gardiner|Margaret Gardiner]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Janelle Commissiong|Janelle Penny Commissiong]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | ៨០ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Rina Mor-Goder|Rina Mor-Goder]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧២ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anne Marie Pohtamo|Anne Marie Pohtamo]] | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា ]] | {{flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៧១ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|Spain|1945}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Amparo Muñoz|Maria de Amparo Muñoz y Quesada]] (លាលែងចេញពីតំណែង) | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៦៥ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Margie Moran|Maria Margarita Roxas Moran-Floirendo]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | rowspan="2" | ៦១ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kerry Anne Wells|Kerry Anne Wells]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] |- | ១៩៧១ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Georgina Rizk|Georgina Rizk]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | rowspan = "20" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៦០ |- | ១៩៧០ | {{Flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Marisol Malaret Contreras|Marisol Malaret Contreras]] | {{flagicon|BOL}} [[បូលីវី|បូលីវី]] | ៦៤ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gloria Diaz|Maria Gloria Aspillera Diaz]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៦១ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Martha Maria Cordeiro Vasconcellos|Martha Maria Cordeiro Vasconcellos]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៦៥ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Sylvia Hitchcock|Sylvia Louise Hitchcock-Carson]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | ៥៦ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Margareta Arvidsson|Margareta Arvidsson]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦៥ | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Apasra Hongsakula|Apasra Hongsakula]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៥៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Kyriaki Tsopei|Kyriaki Tsopei]] | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | ៦០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Iêda Maria Brutto Vargas|Iêda Maria Brutto Vargas]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Norma_Nolan|Norma Beatriz Nolan]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Marlene Schmidt|Marlene Schmidt]] | rowspan="10" | ''មិនទាន់មាន'' | ៤៨ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Linda_Bement|Linda Jeanne Bement]] | ៤៣ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Akiko Kojima|Akiko Kojima]] | ៣៤ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Luz Marina Zuluaga|Luz Marina Zuluaga Zuluaga]] | ៣៦ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Gladys Zender|Gladys Rosa Zender de Meier]] | ៣២ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Carol Morris|Carol Ann Laverne Morris]] | ៣០ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Hillevi_Rombin|Hillevi Rombin Schine]] | rowspan="2" | ៣៣ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Miriam Stevenson|Miriam Jacqueline Stevenson]] |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Christiane_Martel|Christiane Magnani]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] (បោះបង់តំណែង) | ៣០ |- |} === ចំនួនប្រទេសឬដែនដី === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:USA_orthographic.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៩ | ១៩៥៤, ១៩៥៦, ១៩៦០, ១៩៦៧, ១៩៨០, ១៩៩៥, ១៩៩៧, ២០១២, ២០២២ |- | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] [[file:Venezuela_Orthographic_Map.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៧ | ១៩៧៩, ១៩៨១, ១៩៨៦, ១៩៩៦, ២០០៨, ២០០៩, ២០១៣ |- | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] [[File:Puerto_Rico_(orthographic_projection).svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៥ | ១៩៧០, ១៩៨៥, ១៩៩៣, ២០០១, ២០០៦ |- | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] [[File:Mexico_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="2" |០៤ | ១៩៩១, ២០១០, ២០២០, ២០២៥ |- | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] [[File:PHL_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៩, ១៩៧៣, ២០១៥, ២០១៨ |- | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] [[File:India_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan="3" style="text-align:center;" | ០៣ | ១៩៩៤, ២០០០, ២០២១ |- | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វិ្រកខាងត្បូង]] [[File:ZAF_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៧៨, ២០១៧, ២០១៩ |- | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] [[File:EU-Sweden_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៥, ១៩៦៦, ១៩៨៤ |- | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] [[File:EU-France_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan= "9" style = "text-align:center;"| ០២ | ១៩៥៣, ២០១៦ |- | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] [[File:COL_orthographic_(San_Andr%C3%A9s_and_Providencia_special).svg|thumb]] | ១៩៥៨, ២០១៤ |- | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] [[File:Japan_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៩, ២០០៧ |- | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] [[File:CAN_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៨២, ២០០៥ |- | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] [[File:Australia_with_AAT_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧២, ២០០៤ |- | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] [[File:Trinidad_and_Tobago_(orthographic_projection2).jpg|thumb]] | ១៩៧៧, ១៩៩៨ |- | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] [[File:Thailand_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៥, ១៩៨៨ |- | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] [[File:EU-Finland_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥២, ១៩៧៥ |- | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] [[File:BRA_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៣, ១៩៦៨ |- | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] [[File:Denmark_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="18" style="text-align: center;" | ០១ | ២០២៤ |- | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាក្វា|នីការ៉ាហ្គា]] [[File:NIC_orthographic.svg|thumb]] | ២០២៣ |- | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] [[File:Angola_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០១១ |- | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] [[File:Dominican_Republic_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០០៣ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | ២០០២ |- | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] [[File:Botswana_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩៩ |- | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] [[File:Namibia_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩២ |- | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] [[File:Europe-Norway_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩០ |- | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] [[File:EU-Netherlands_(orthographic_projection).png|thumb]] | ១៩៨៩ |- | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] [[File:Chile_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៨៧ |- | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] [[File:NZL_orthographic_NaturalEarth.svg|thumb]] | ១៩៨៣ |- | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] [[File:Israel_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧៦ |- | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] [[File:EU-Spain_(orthographic_projection)_(with_de_jure_territory).svg|thumb]] | ១៩៧៤ |- | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] [[File:Lebanon_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧១ |- | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] [[File:EU-Greece_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៤ |- | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] [[File:Argentina_(including_claimed_territories,_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦២ |- | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] [[File:EU-Germany_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦១ |- | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] [[File:PER_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៥៧ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលជំនួសតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលលាលែងចេញពីតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] [[File:Russian_Federation_(orthographic_projection)_-_All_Territorial_Disputes.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | colspan="5" | [[File:Cambodia_on_the_globe_(Cambodia_centered).svg|thumb]] |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | [[:en:Nearysocheata_Thai|ថៃ នារីសុជាតា]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | Best Aura Of The Day |- |២០២៤ | [[:en:Davin Prasath|ប្រាសាទ ដាវីន]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top30 | Top 2 Voice For Change |- | ២០២៣ | [[:en:Sotima John|ចន សុទិម៉ា]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០២២ | [[:en:Manita Hang|ហង្ស ម៉ានីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២១ | [[:en:Ngin Marady| ងិន ម៉ារ៉ាឌី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២០ | [[:en:Sarita Reth|រ៉េត សារីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | [[:en:Somnang Alyna|សំណាង អេលីណា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | [[:en:Rern Sinat|រឿន សុីណាត]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | [[ប៊ី សុធារី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} === ចំនួនរាជធានី-ខេត្ត === {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! រាជធានី-ខេត្ត ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] [[File:Cambodia_Phnom_Penh_Province_locator_map.svg|thumb]] | ០៧ | ២០១៧, ២០១៩, ២០២០, ២០២១, ២០២២, ២០២៤, ២០២៥ |- | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] [[File:Cambodia_Kampong_Cham_locator_map.svg|thumb]] | ០២ | ២០១៨, ២០២៣ |} == សូមមើលផងដែរ == * [[:en:List of beauty pageants|List of beauty pageants]] * [[:en:Big Four beauty pageants|Big Four beauty pageants]] == ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ == * [[:en:http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ|http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] * {{facebook|MissUniverse}} * {{instagram|missuniverse}} * {{twitter|missuniverse}} * {{TikTok|missuniverse}} == ឯកសារយោង == qiowooy4h4yp1mlq1uvoe7mz3ko0v67 334437 334432 2026-04-20T09:19:21Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334437 wikitext text/x-wiki '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ''' ({{Lang-en|Miss Universe}}) គឺជាកម្មវិធី[[:en: Beauty Pageant|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលគ្រប់គ្រងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]និង[[:en:Thailand|ប្រទេសសៀម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាចក្រវាឡគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោមកម្មវិធី[[:en:Big Four international beauty pageants|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web |title=Beauty Pageant Basics |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |publisher=[[BBC News]] |last=Enriquez |first=Amee |date=February 2, 2014 |access-date=May 4, 2018 |archive-date=March 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120845/https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |url-status=live }}</ref> {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាចក្រវាឡ | logo = Miss Universe Logotype.svg | logosize = | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = {{ubl|JKN Legacy Inc.|[[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]]|Legacy Holding Group}} | headquarters = {{ubl|[[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ|ខេត្តសមុទ្រប្រាការ]], [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]|[[ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក|ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក]], [[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]|[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]}} | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Universe 1952|១៩៥២]] | recent = [[:en:Miss Universe 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | titleholder_represents = {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ីកូ]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ | leader_name1 = {{ubl|[[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Jakkaphong Jakrajutatip]]|Raul Rocha Cantú}} | leader_title2 = នាយកប្រតិបត្តិ | leader_name2 = Ronald Day | leader_title3 = ប្រធាន | leader_name3 = Raul Rocha Cantú | leader_title4 = អនុប្រធាន | leader_name4 = {{hlist|Olivia Quido|[[:en:Mario Búcaro|Mario Búcaro]]}} | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missuniverse.com/ }} '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] មកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសមុិកសុីកូ]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ខេត្តនន្ទបុរី|ខេត្តនន្ទបុរី]] [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។ == ប្រវត្តិ == [[File:Miss Universe Sash.jpg|right|upright=1.5|thumb|ឈៀងបវរកញ្ញាចក្រវាឡពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ឆ្នាំ ២០២១]] ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងដោយ [[:en:International Pageant of Pulchritude|International Pageant of Pulchritude]] នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៦។កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៥ នៅពេលមាន[[:en:Great Depression|វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំ]]និងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗទៀតមុនកើតមាន[[:en:World War II|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានបិទបញ្ចប់។[[File:Miss_Universe_1930_Winners.jpg|thumb|ម្ចាស់ជ័យលាភីនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដោយក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina Swimwear|Pacific Knitting Mills]] ដែលជាក្រុមហ៊ុនសម្លៀកបំពាក់មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en: California|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]និងជាក្រុមហ៊ុនផលិត[[:en:Catalina Swimwear|សម្លៀកបំពាក់ហែលទឹក Catalina]] ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកវាមានទីស្នាក់ការនៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។ក្រុមហ៊ុនគឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss America|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥១។នៅក្នុងឆ្នាំនោះកញ្ញា [[:en:Yolande Betbeze|Yolande Margaret Betbeze Fox]] ដែលជាម្ចាស់ជ័យលាភីបានបដិសេធមិនថតរូបផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈដោយស្លៀកឈុតហែលទឹករបស់ក្រុមហ៊ុន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Knitting Mills]] បានរៀបចំកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡដោយរួមគ្នាសហការឧបត្ថម្ភអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។<ref>{{Cite news|last=Roberts|first=Sam|date=26 February 2016|title=Yolande Betbeze Fox, Miss America Who Defied Convention, Dies at 87|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html|access-date=25 February 2024|issn=0362-4331|archive-date=February 26, 2016|archive-url=https://archive.today/20160226061628/http://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html?_r=0|url-status=live}}</ref> [[File:Armi-Kuusela-1952.jpg|thumb|កញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] នៅ[[:en:Helsinki|ទីក្រុង Helsinki ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅ[[ឡងប៊ិច (កាលីផ្វនញ៉ា)|ទីក្រុងឡុងប៊ិច]] [[កាលីហ្វ័រញ៉ា|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២។ម្ចាស់ជ័យលាភីដំបូងគេបានទៅលើកញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] មកពី[[ហ្វាំងឡង់|ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]ក៏ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាននាងបានបោះបង់តំណែងរបស់នាងចោលបើទោះបីជាមិនមែនជាផ្លូវការក៏ដោយដើម្បីទៅរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មុនពេលតំណែងឆ្នាំរបស់នាងត្រូវបានបញ្ចប់។<ref>{{cite web |author=FUNFARE by Ricky Lo |title=A misty-eyed look at Armi Kuusela, the 1st Miss Universe |url=http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |date=June 28, 2006 |website=philstar.com |publisher=[[The Philippine Star]] |access-date=October 9, 2013 |archive-date=October 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015000244/http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |url-status=live }}</ref>រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩៥៨ ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ដូចជា[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]ត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំបន្ទាប់ពីការប្រឡងដូច្នេះនៅក្នុងអំឡុងពេលនោះតំណែងរបស់កញ្ញា [[:en:Kuusela|Kuusela]] គឺ[[:en:Miss Universe 1953|បវរកញ្ញាចក្រវាឡឆ្នាំ ១៩៥៣]]។ចាប់តាំងពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] បានបង្កើតកម្មវិធីប្រឡងនេះមកការរៀបចំគ្រប់គ្រងគឺធ្វើឡើងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។នៅទីបំផុតក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] និងក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានទិញដោយសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth|Kayser-Roth Corporation]]។<ref name=":0">{{Cite magazine|date=19 February 2018|title=Trump's Miss Universe Gambit|url=https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|access-date=25 February 2024|magazine=The New Yorker|language=en-US|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193214/https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|url-status=live}}</ref> កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំចាក់ផ្សាយនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥។[[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយការប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរួមគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយបានបំបែកការចាក់ផ្សាយកម្មវិធីប្រឡងទាំងពីរនេះដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥។បន្ទាប់មកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Gulf and Western Industries|Gulf and westen]] បានទិញយកសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth |Kayser-Roth Corporation]] ហើយបានគ្រប់គ្រងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩១ និងត្រូវបានក្រុមហ៊ុន [[:en:Procter & Gamble|Procter & Gamble]] ទិញយក។<ref name=":0" /> នៅក្នុង ១៩៩១ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាស់ ចន ត្រាំ]]បានទិញកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាពី [[:en:ITT Corp|ITT Crop]] ជាមួយនឹងការរៀបចំចាក់ផ្សាយជាមួយនឹង [[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២។<ref>{{cite web |title=Four Big Ships Dominate International Beauty Pageants |author=Prestigious Beauty Pageant |url=http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |date=November 18, 2013 |website=Prestigious Beauty Pageants |access-date=June 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |archive-date=December 17, 2013 |archivedate=ធ្នូ 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ '''Miss Universe, Inc.''' បានប្តូរឈ្មោះរបស់ខ្លួនទៅជា[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ហើយបានផ្លាស់ប្តូរទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួនពី[[ឡូស​អាន់​ជ័រ​លេស|ទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស]]ទៅកាន់[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]]។<ref name="India-Today-1">{{cite web |title=Miss USA Olivia Culpo is Miss Universe 2012! |website=[[India Today]] |date=December 19, 2012 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |access-date=January 9, 2016 |archive-date=March 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124901/http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |url-status=live }}</ref><ref name="new team">{{cite news|title=Mistress of the Universe|url=https://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692:68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18,+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY,+ONCE+DONALD+TRUMP'S+ACCOUNTANT,+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK,+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|access-date=February 24, 2011|newspaper=[[New York Post]]|date=January 18, 1999|first=Jonathan|last=Foreman|archive-date=March 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325005144/http://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692%3A68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Jan+18%2C+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY%2C+ONCE+DONALD+TRUMP%27S+ACCOUNTANT%2C+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK%2C+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|url-status=dead}}</ref>នៅចុងឆ្នាំ ២០០២ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនរួមគ្នាជាមួយនឹង [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលលើសពីទីផ្សារផ្សេងៗទៀតសម្រាប់សិទ្ធិចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍។<ref>Natalie Tadena (July 2, 2015)."[https://www.wsj.com/articles/BL-269B-3913 Donald Trump's Miss USA Pageant Lands on Reelz Cable Channel]" [https://web.archive.org/web/20200727055939/https://blogs.wsj.com/cmo/2015/07/02/donald-trumps-miss-usa-pageant-lands-on-reelz-cable-channel/ Archived] July 27, 2020, at the [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Wall_Street_Journal The Wall Street Journal].</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|title=WME/IMG Acquires Miss Universe Organization From Donald Trump|first1=Cynthia|last1=Littleton|date=September 14, 2015|access-date=December 11, 2017|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108163857/https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|url-status=live}}</ref>ពីឆ្នាំ ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ ២០១៤ កម្មវិធីប្រឡងត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref name="The New York Times">{{cite news |title=Three Beauty Pageants Leaving CBS for NBC |last=Rutenberg |first=Jim |url=https://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |date=June 22, 2002 |newspaper=The New York Times |access-date=October 8, 2013 |archive-date=October 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011024009/http://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] បានលុបចោលទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មទាំងអស់ជាមួយនឹងលោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]និង[[:en:Miss Universe Organisation|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង[[:en:Donald Trump 2016 presidential campaign#Announcement|សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដ៏ចម្រូងចម្រាស]]អំពីជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ដែលបានឆ្លងកាត់ព្រំដែនមកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]។<ref name="hollywoodreporter">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/nbc-cuts-ties-donald-trump-805706?facebook_20150629|title=NBC Cuts Ties With Donald Trump Over "Derogatory Statements," Pulls Miss USA and Miss Universe Pageants|first=Kate|last=Stanhope|date=June 29, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=June 30, 2015|archive-date=October 10, 2017|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010094038/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/donald-trump-nbc-severing-ties-805706|url-status=live}}</ref><ref name=NBCsever>{{cite news|title=NBCUniversal cuts ties with Donald Trump|url=https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|access-date=June 29, 2015|work=CNN Money|date=June 29, 2015|archive-date=December 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229221647/https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|url-status=live}}</ref>ជាផ្នែកនៃដំណោះស្រាយផ្លូវច្បាប់នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៥ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានទិញភាគហ៊ុន ៥០% របស់ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនដោយធ្វើឲ្យលោកក្លាយជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនតែម្នាក់គត់។០៣ ថ្ងៃក្រោយមកលោកបានលក់ក្រុមហ៊ុនទាំងមូលទៅឲ្យ [[:en:Endeavor (company)|WME]]/[[:en:IMG (company)|IMG]]។<ref name="nytimes.com">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|title=Trump Sells Miss Universe Organization to WME-IMG Talent Agency|date=September 15, 2015|work=The New York Times|access-date=February 5, 2016|archive-date=February 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204102131/http://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|title=Donald Trump sells the Miss Universe Organization|last=Nededog|first=Jethro|date=September 14, 2015|work=Business Insider|access-date=January 9, 2016|archive-date=May 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506164358/http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|url-status=live}}</ref>បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរកម្មសិទ្ធិនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៥ [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និង [[:en:Azteca América|Azteca]] បានក្លាយជាអ្នកចាក់ផ្សាយជាផ្លូវការនៃកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡនិង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite web|url=http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|title=Miss Universe and Miss USA Pageants to Air on Fox|work=TV Insider|date=October 28, 2015 |access-date=January 9, 2016|archive-date=February 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212061824/http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|url-status=live}}</ref>សិទ្ធិចាក់ផ្សាយរបស់កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបំបែកជាបណ្ដោះអាសន្នទៅឲ្យ [[តេលេម៉ុនដូ|Telemundo]] និង [[:en:FYI|FYI]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារមានការរឹតត្បិត[[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាតកូវីត-១៩]] នៅពេលនោះ។កិច្ចសន្យាជាមួយនឹង [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និងពិធីករលោក [[:en:Steve Harvey|Broderick Stephen Harvey]] ត្រូវបានបន្តឡើងវិញសម្រាប់កម្មវិធីប្រឡងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បានទិញយក [[:en:Miss Universe Organization (MUO)|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)ពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Endeavor Group Holdings|Endeavor Group Holdings]] ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ [[:en:IMG Worldwide|IMG Worldwide]] នៅក្នុងតម្លៃ ១៤ លានដុល្លារដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រី [[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Anne Jakapong Jakrajutatip]] ក្លាយជា[[:en: Transgender|ស្ត្រីកែភេទ]]ដំបូងគេដែលជាម្ចាស់អង្គការនិងជាលើកទីមួយរបស់អង្គការដែលបានពង្រីកទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួននៅខាងក្រៅទឹកដី[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ តទៅ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] ទទួលបានសិទ្ធិចាក់ផ្សាយសារជាថ្មីតាមរយៈ [[:en:Roku|The Roku Channel]] ដោយសារមានការផ្លាស់ប្តូរម្ចាស់ថ្មីដែលនេះជាលើកទីមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របវរកញ្ញាចក្រវាឡដែលកម្មវិធីប្រឡងបានផ្លាស់ប្តូរពីការចាក់ផ្សាយតាម[[:en:Television|បណ្ដាញទូរទស្សន៍បែបប្រពៃណី]]ទៅជា[[:en:Streaming media|ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពេញលេញ]]នៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|title=JKN acquires Miss Universe Organization|date=October 26, 2022|work=Bangkok Post|access-date=October 26, 2022|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322043036/https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|url-status=live}}</ref> នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៣ អ្នកស្រី [[Paula Shugart]] ប្រធាន[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាល]]បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីពី[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។<ref name=":1">{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=17 November 2023 |title=Miss Universe Organization President Paula Shugart Exits After 23 Years |url=https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-organization-president-paula-shugart-exits-1235793531/ |access-date=25 February 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref>តំណែងនេះនឹងមិនត្រូវបានកំណត់យកអ្នកថ្មីមកជំនួសនោះឡើយ។<ref name=":1" />បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រី [[Paula Shugart|Shugart ]] នាយកប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] អ្នកស្រី [[Amy Emmerich]] ក៏បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីនៅថ្ងៃទី ០៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥ ហើយបានចាកចេញពីផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ០១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=8 February 2024 |title=Amy Emmerich steps down as Miss Universe CEO |url=https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo? |access-date=25 February 2024 |website=Philstar Life |archive-date=February 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225125255/https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo |url-status=live }}</ref>នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ លោក [[:en:Mario Búcaro|Mario Adolfo Búcaro Flores]] បានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)បន្ទាប់ពីកាន់តំណែងមិនដល់ ០២ ខែផង។ការចាកចេញរបស់លោកត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈ[[:en:Press_release|សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន]]មួយដែលបានរៀបរាប់អំពីការរួមចំណែកនិងសមិទ្ធផលរបស់លោកចំពោះអង្គការប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិនេះផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=Mario Búcaro resigns as Miss Universe CEO after short stint |url=https://philstarlife.com/news-and-views/853106-mario-bucaro-resigns-miss-universe-ceo? |access-date=2025-12-14 |website=Philstar Life [[Philippine Star]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=December 14, 2025 |title=Miss Universe CEO Mario Búcaro steps down after short tenure |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/12/14/miss-universe-ceo-mario-b-caro-steps-down-after-short-tenure-1615 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width=|ឆ្នាំប្រកួត ! width=|ប្រទេស ឬ ដែនដី ! width=|ម្ចាស់ម្កុដ ! width=|ឈុតតំណាងជាតិល្អដាច់គេ ! width=|ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! width=|ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០២៦ | | | | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | |- | ២០២៥ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | rowspan="3" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] |១២០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Victoria Kjær Theilvig|Victoria Kjær Theilvig]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |១២៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | [[:en:Sheynnis Palacios|Sheynnis Alondra Palacios Cornejo]] | {{Flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៨៤ |- | ២០២២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:R'Bonney Gabriel|R'Bonney Nola Gabriel]] | {{flagicon|UKR}} [[អ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៣ |- | ២០២១ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Harnaaz_Sandhu|Harnaaz Kaur Sandhu]] | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៨០ |- | ២០២០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Andrea Meza|Alma Andrea Meza Carmona]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៤ |- | ២០១៩ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Zozibini Tunzi|Zozibini (Zozi) Bolowana]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៩០ |- | ២០១៨ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Catriona Gray|Catriona Elisa Magnayon Gray]] | {{flagicon|LAO}} [[ឡាវ|លាវ]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៩៤ |- | ២០១៧ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Demi-Leigh Tebow|Demi-Leigh Nel-Peters]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៩២ |- | ២០១៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Iris Mittenaere|Iris Mittenaere]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៦ |- | ២០១៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Pia_Wurtzbach|Pia Alonzo Wurtzbach-Jauncey]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨០ |- | ២០១៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina_Vega|Paulina Vega Dieppa]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី]] | ៨៨ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Gabriela Isler|María Gabriela de Jesús Isler Morales]] | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៨៦ |- | ២០១២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Olivia Culpo|Olivia Frances Culpo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៩ |- | ២០១១ | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] | [[:en:Leila Lopes|Leila Lopes]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] |- | ២០១០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Ximena_Navarrete|Jimena (Ximena) Navarrete Rosete]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៣ |- | ២០០៩ | rowspan = "2" | {{flagicon|VEN}}[[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Stefanía_Fernández|Stefanía Fernández Krupij]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{Flagicon|BHS}} [[បាហាម៉ាស|បាហាម៉ាស]] |- | ២០០៨ | [[:en:Dayana_Mendoza|Dayana Sabrina Mendoza Uribe-Moncada]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{Flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨០ |- | ២០០៧ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Riyo Mori|Riyo Mori]] | ''មិនមានម្ចាស់តំណែង'' | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៧ |- | ២០០៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Zuleyka Rivera|Zuleyka Jerrís Rivera Mendoza]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៦ |- | ២០០៥ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Natalie Glebova|Natalya Vladimirovna Glebova]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៨១ |- | ២០០៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jennifer Hawkins|Jennifer Louise Hawkins-Wall]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|បាណាម៉ា]] | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | ៨០ |- | ២០០៣ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Amelia Vega|Amelia Patricia Vega Polanco]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧១ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Justine Pasek|Justine Lissette (Yostin) Pasek Patiño]] (ជំនួសតំណែង) | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Oxana_Fedorova|Oksana Gennadyevna Borodina]] (លាលែងចេញពីតំណែង) |- | ២០០១ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Denise Quiñones|Denise Marie Quiñones August]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៧៧ |- | ២០០០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Lara Dutta Bhupathi|Lara Dutta Bhupathi]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | {{flagicon|CYP}} [[ស៊ីប|សុីប]] | ៧៩ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] | [[:en:Mpule Kwelagobe|Mpule Keneilwe Kwelagobe]] | rowspan="2" | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | ៨៤ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Wendy Fitzwilliam|Wendy Marcelle Fitzwilliam]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨១ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brook Lee|Brook Antoinette Mahealani Lee]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៧៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alicia Machado|Yoseph Alicia Machado Fajardo]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៧៩ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Chelsi_Smith|Chelsi Mariam Pearl Smith]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | ៨២ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Sushmita Sen|Sushmita Sen]] | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៧ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Dayanara Torres|Dayanara Torres Delgado]] | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៩ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | [[:en:Michelle McLean|Michelle McLean]] | {{flagicon|PRY}} [[ប៉ារ៉ាហ្គាយ|ប៉ារ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៧៨ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Lupita Jones|María Guadalupe (Lupita) Jones Garay]] | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៣ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Mona Grudt|Mona Grudt]] | ៧១ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Angela Visser|Angela Visser]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Porntip Nakhirunkanok|Porntip Nakhirunkanok]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|TWN}} [[តៃវ៉ាន់|តៃវ៉ាន់]] | ៦៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Cecilia_Bolocco|Cecilia Carolina Bolocco Fonck]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|SIN}} [[សិង្ហបុរី|សិង្ហបុរី]] | ៩៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Bárbara Palacios|Bárbara Palacios Teyde de Manrique]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧៧ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Deborah Carthy Deu|Deborah Fátima Carthy Deu]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៩ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Yvonne Ryding|Yvonne Agneta Ryding]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨១ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Lorraine Elizabeth Downes|Lorraine Elizabeth Downes]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៨០ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Karen Dianne Baldwin|Karen Dianne BaldwinKaren]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | ៧៧ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Irene_Sáez|Irene Lailin Sáez Conde]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Shawn Weatherly|Shawn Weatherly]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៦៩ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Maritza_Sayalero|Maritza Sayalero Fernández]] | {{flagicon|URY}} [[អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ|អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Margaret_Gardiner_(Miss_Universe)|Margaret Gardiner]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Janelle Commissiong|Janelle Penny Commissiong]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | ៨០ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Rina_Mor|Rina Mor-Goder]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧២ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anne Marie Pohtamo|Anne Marie Pohtamo]] | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា ]] | {{flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៧១ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|Spain|1945}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Amparo Muñoz|Maria de Amparo Muñoz y Quesada]] (លាលែងចេញពីតំណែង) | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៦៥ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Margie Moran|Maria Margarita (Margie) Roxas Moran-Floirendo]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | rowspan="2" | ៦១ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kerry Anne Wells|Kerry Anne Wells]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] |- | ១៩៧១ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Georgina Rizk|Georgina Rizk]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | rowspan = "20" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៦០ |- | ១៩៧០ | {{Flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Marisol_Malaret|Marisol Malaret Contreras]] | {{flagicon|BOL}} [[បូលីវី|បូលីវី]] | ៦៤ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gloria Diaz|Maria Gloria Aspillera Diaz]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៦១ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Martha_Vasconcellos|Martha Maria Cordeiro Vasconcellos]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៦៥ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Sylvia Hitchcock|Sylvia Louise Hitchcock-Carson]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | ៥៦ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Margareta Arvidsson|Margareta Arvidsson]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦៥ | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Apasra Hongsakula|Apasra Hongsakula]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៥៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Corinna_Tsopei|Kyriaki (Corinna) Tsopei]] | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | ៦០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Iêda Maria Brutto Vargas|Iêda Maria Brutto Vargas]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Norma_Nolan|Norma Beatriz Nolan]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Marlene Schmidt|Marlene Schmidt]] | rowspan="10" | ''មិនទាន់មាន'' | ៤៨ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Linda_Bement|Linda Jeanne Bement]] | ៤៣ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Akiko Kojima|Akiko Kojima]] | ៣៤ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Luz Marina Zuluaga|Luz Marina Zuluaga Zuluaga]] | ៣៦ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Gladys Zender|Gladys Rosa Zender de Meier]] | ៣២ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Carol Morris|Carol Ann Laverne Morris]] | ៣០ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Hillevi_Rombin|Hillevi Rombin Schine]] | rowspan="2" | ៣៣ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Miriam Stevenson|Miriam Jacqueline Stevenson]] |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Christiane_Martel|Christiane Magnani]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] (បោះបង់តំណែង) | ៣០ |- |} === ចំនួនប្រទេសឬដែនដី === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:USA_orthographic.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៩ | ១៩៥៤, ១៩៥៦, ១៩៦០, ១៩៦៧, ១៩៨០, ១៩៩៥, ១៩៩៧, ២០១២, ២០២២ |- | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] [[file:Venezuela_Orthographic_Map.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៧ | ១៩៧៩, ១៩៨១, ១៩៨៦, ១៩៩៦, ២០០៨, ២០០៩, ២០១៣ |- | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] [[File:Puerto_Rico_(orthographic_projection).svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៥ | ១៩៧០, ១៩៨៥, ១៩៩៣, ២០០១, ២០០៦ |- | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] [[File:Mexico_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="2" |០៤ | ១៩៩១, ២០១០, ២០២០, ២០២៥ |- | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] [[File:PHL_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៩, ១៩៧៣, ២០១៥, ២០១៨ |- | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] [[File:India_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan="3" style="text-align:center;" | ០៣ | ១៩៩៤, ២០០០, ២០២១ |- | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វិ្រកខាងត្បូង]] [[File:ZAF_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៧៨, ២០១៧, ២០១៩ |- | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] [[File:EU-Sweden_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៥, ១៩៦៦, ១៩៨៤ |- | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] [[File:EU-France_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan= "9" style = "text-align:center;"| ០២ | ១៩៥៣, ២០១៦ |- | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] [[File:COL_orthographic_(San_Andr%C3%A9s_and_Providencia_special).svg|thumb]] | ១៩៥៨, ២០១៤ |- | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] [[File:Japan_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៩, ២០០៧ |- | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] [[File:CAN_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៨២, ២០០៥ |- | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] [[File:Australia_with_AAT_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧២, ២០០៤ |- | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] [[File:Trinidad_and_Tobago_(orthographic_projection2).jpg|thumb]] | ១៩៧៧, ១៩៩៨ |- | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] [[File:Thailand_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៥, ១៩៨៨ |- | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] [[File:EU-Finland_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥២, ១៩៧៥ |- | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] [[File:BRA_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៣, ១៩៦៨ |- | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] [[File:Denmark_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="18" style="text-align: center;" | ០១ | ២០២៤ |- | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាក្វា|នីការ៉ាហ្គា]] [[File:NIC_orthographic.svg|thumb]] | ២០២៣ |- | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] [[File:Angola_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០១១ |- | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] [[File:Dominican_Republic_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០០៣ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | ២០០២ |- | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] [[File:Botswana_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩៩ |- | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] [[File:Namibia_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩២ |- | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] [[File:Europe-Norway_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩០ |- | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] [[File:EU-Netherlands_(orthographic_projection).png|thumb]] | ១៩៨៩ |- | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] [[File:Chile_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៨៧ |- | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] [[File:NZL_orthographic_NaturalEarth.svg|thumb]] | ១៩៨៣ |- | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] [[File:Israel_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧៦ |- | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] [[File:EU-Spain_(orthographic_projection)_(with_de_jure_territory).svg|thumb]] | ១៩៧៤ |- | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] [[File:Lebanon_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧១ |- | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] [[File:EU-Greece_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៤ |- | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] [[File:Argentina_(including_claimed_territories,_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦២ |- | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] [[File:EU-Germany_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦១ |- | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] [[File:PER_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៥៧ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលជំនួសតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលលាលែងចេញពីតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] [[File:Russian_Federation_(orthographic_projection)_-_All_Territorial_Disputes.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | colspan="5" | [[File:Cambodia_on_the_globe_(Cambodia_centered).svg|thumb]] |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | [[:en:Nearysocheata_Thai|ថៃ នារីសុជាតា]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | Best Aura Of The Day |- |២០២៤ | [[:en:Davin Prasath|ប្រាសាទ ដាវីន]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top30 | Top 2 Voice For Change |- | ២០២៣ | [[:en:Sotima John|ចន សុទិម៉ា]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០២២ | [[:en:Manita Hang|ហង្ស ម៉ានីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២១ | [[:en:Ngin Marady| ងិន ម៉ារ៉ាឌី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២០ | [[:en:Sarita Reth|រ៉េត សារីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | [[:en:Somnang Alyna|សំណាង អេលីណា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | [[:en:Rern Sinat|រឿន សុីណាត]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | [[ប៊ី សុធារី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} === ចំនួនរាជធានី-ខេត្ត === {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! រាជធានី-ខេត្ត ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] [[File:Cambodia_Phnom_Penh_Province_locator_map.svg|thumb]] | ០៧ | ២០១៧, ២០១៩, ២០២០, ២០២១, ២០២២, ២០២៤, ២០២៥ |- | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] [[File:Cambodia_Kampong_Cham_locator_map.svg|thumb]] | ០២ | ២០១៨, ២០២៣ |} == សូមមើលផងដែរ == * [[:en:List of beauty pageants|List of beauty pageants]] * [[:en:Big Four beauty pageants|Big Four beauty pageants]] == ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ == * [[:en:http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ|http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] * {{facebook|MissUniverse}} * {{instagram|missuniverse}} * {{twitter|missuniverse}} * {{TikTok|missuniverse}} == ឯកសារយោង == iyn5jstbckzpgpwtex6ut6mu1sa325h 334438 334437 2026-04-20T09:23:11Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334438 wikitext text/x-wiki '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ''' ({{Lang-en|Miss Universe}}) គឺជាកម្មវិធី[[:en: Beauty Pageant|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលគ្រប់គ្រងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]និង[[:en:Thailand|ប្រទេសសៀម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាចក្រវាឡគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោមកម្មវិធី[[:en:Big Four international beauty pageants|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web |title=Beauty Pageant Basics |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |publisher=[[BBC News]] |last=Enriquez |first=Amee |date=February 2, 2014 |access-date=May 4, 2018 |archive-date=March 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120845/https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |url-status=live }}</ref> {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាចក្រវាឡ | logo = Miss Universe Logotype.svg | logosize = | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = {{ubl|JKN Legacy Inc.|[[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]]|Legacy Holding Group}} | headquarters = {{ubl|[[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ|ខេត្តសមុទ្រប្រាការ]], [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]|[[ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក|ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក]], [[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]|[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]}} | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Universe 1952|១៩៥២]] | recent = [[:en:Miss Universe 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | titleholder_represents = {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ីកូ]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ | leader_name1 = {{ubl|[[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Jakkaphong Jakrajutatip]]|Raul Rocha Cantú}} | leader_title2 = នាយកប្រតិបត្តិ | leader_name2 = Ronald Day | leader_title3 = ប្រធាន | leader_name3 = Raul Rocha Cantú | leader_title4 = អនុប្រធាន | leader_name4 = {{hlist|Olivia Quido|[[:en:Mario Búcaro|Mario Búcaro]]}} | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missuniverse.com/ }} '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] មកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសមុិកសុីកូ]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ខេត្តនន្ទបុរី|ខេត្តនន្ទបុរី]] [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។ == ប្រវត្តិ == [[File:Miss Universe Sash.jpg|right|upright=1.5|thumb|ឈៀងបវរកញ្ញាចក្រវាឡពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ឆ្នាំ ២០២១]] ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងដោយ [[:en:International Pageant of Pulchritude|International Pageant of Pulchritude]] នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៦។កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៥ នៅពេលមាន[[:en:Great Depression|វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំ]]និងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗទៀតមុនកើតមាន[[:en:World War II|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានបិទបញ្ចប់។[[File:Miss_Universe_1930_Winners.jpg|thumb|ម្ចាស់ជ័យលាភីនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដោយក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina Swimwear|Pacific Knitting Mills]] ដែលជាក្រុមហ៊ុនសម្លៀកបំពាក់មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en: California|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]និងជាក្រុមហ៊ុនផលិត[[:en:Catalina Swimwear|សម្លៀកបំពាក់ហែលទឹក Catalina]] ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកវាមានទីស្នាក់ការនៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។ក្រុមហ៊ុនគឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss America|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥១។នៅក្នុងឆ្នាំនោះកញ្ញា [[:en:Yolande Betbeze|Yolande Margaret Betbeze Fox]] ដែលជាម្ចាស់ជ័យលាភីបានបដិសេធមិនថតរូបផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈដោយស្លៀកឈុតហែលទឹករបស់ក្រុមហ៊ុន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Knitting Mills]] បានរៀបចំកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡដោយរួមគ្នាសហការឧបត្ថម្ភអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។<ref>{{Cite news|last=Roberts|first=Sam|date=26 February 2016|title=Yolande Betbeze Fox, Miss America Who Defied Convention, Dies at 87|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html|access-date=25 February 2024|issn=0362-4331|archive-date=February 26, 2016|archive-url=https://archive.today/20160226061628/http://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html?_r=0|url-status=live}}</ref> [[File:Armi-Kuusela-1952.jpg|thumb|កញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] នៅ[[:en:Helsinki|ទីក្រុង Helsinki ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅ[[ឡងប៊ិច (កាលីផ្វនញ៉ា)|ទីក្រុងឡុងប៊ិច]] [[កាលីហ្វ័រញ៉ា|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២។ម្ចាស់ជ័យលាភីដំបូងគេបានទៅលើកញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] មកពី[[ហ្វាំងឡង់|ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]ក៏ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាននាងបានបោះបង់តំណែងរបស់នាងចោលបើទោះបីជាមិនមែនជាផ្លូវការក៏ដោយដើម្បីទៅរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មុនពេលតំណែងឆ្នាំរបស់នាងត្រូវបានបញ្ចប់។<ref>{{cite web |author=FUNFARE by Ricky Lo |title=A misty-eyed look at Armi Kuusela, the 1st Miss Universe |url=http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |date=June 28, 2006 |website=philstar.com |publisher=[[The Philippine Star]] |access-date=October 9, 2013 |archive-date=October 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015000244/http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |url-status=live }}</ref>រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩៥៨ ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ដូចជា[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]ត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំបន្ទាប់ពីការប្រឡងដូច្នេះនៅក្នុងអំឡុងពេលនោះតំណែងរបស់កញ្ញា [[:en:Kuusela|Kuusela]] គឺ[[:en:Miss Universe 1953|បវរកញ្ញាចក្រវាឡឆ្នាំ ១៩៥៣]]។ចាប់តាំងពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] បានបង្កើតកម្មវិធីប្រឡងនេះមកការរៀបចំគ្រប់គ្រងគឺធ្វើឡើងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។នៅទីបំផុតក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] និងក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានទិញដោយសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth|Kayser-Roth Corporation]]។<ref name=":0">{{Cite magazine|date=19 February 2018|title=Trump's Miss Universe Gambit|url=https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|access-date=25 February 2024|magazine=The New Yorker|language=en-US|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193214/https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|url-status=live}}</ref> កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំចាក់ផ្សាយនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥។[[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយការប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរួមគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយបានបំបែកការចាក់ផ្សាយកម្មវិធីប្រឡងទាំងពីរនេះដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥។បន្ទាប់មកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Gulf and Western Industries|Gulf and westen]] បានទិញយកសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth |Kayser-Roth Corporation]] ហើយបានគ្រប់គ្រងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩១ និងត្រូវបានក្រុមហ៊ុន [[:en:Procter & Gamble|Procter & Gamble]] ទិញយក។<ref name=":0" /> នៅក្នុង ១៩៩១ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាស់ ចន ត្រាំ]]បានទិញកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាពី [[:en:ITT Corp|ITT Crop]] ជាមួយនឹងការរៀបចំចាក់ផ្សាយជាមួយនឹង [[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២។<ref>{{cite web |title=Four Big Ships Dominate International Beauty Pageants |author=Prestigious Beauty Pageant |url=http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |date=November 18, 2013 |website=Prestigious Beauty Pageants |access-date=June 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |archive-date=December 17, 2013 |archivedate=ធ្នូ 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ '''Miss Universe, Inc.''' បានប្តូរឈ្មោះរបស់ខ្លួនទៅជា[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ហើយបានផ្លាស់ប្តូរទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួនពី[[ឡូស​អាន់​ជ័រ​លេស|ទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស]]ទៅកាន់[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]]។<ref name="India-Today-1">{{cite web |title=Miss USA Olivia Culpo is Miss Universe 2012! |website=[[India Today]] |date=December 19, 2012 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |access-date=January 9, 2016 |archive-date=March 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124901/http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |url-status=live }}</ref><ref name="new team">{{cite news|title=Mistress of the Universe|url=https://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692:68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18,+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY,+ONCE+DONALD+TRUMP'S+ACCOUNTANT,+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK,+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|access-date=February 24, 2011|newspaper=[[New York Post]]|date=January 18, 1999|first=Jonathan|last=Foreman|archive-date=March 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325005144/http://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692%3A68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Jan+18%2C+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY%2C+ONCE+DONALD+TRUMP%27S+ACCOUNTANT%2C+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK%2C+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|url-status=dead}}</ref>នៅចុងឆ្នាំ ២០០២ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនរួមគ្នាជាមួយនឹង [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលលើសពីទីផ្សារផ្សេងៗទៀតសម្រាប់សិទ្ធិចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍។<ref>Natalie Tadena (July 2, 2015)."[https://www.wsj.com/articles/BL-269B-3913 Donald Trump's Miss USA Pageant Lands on Reelz Cable Channel]" [https://web.archive.org/web/20200727055939/https://blogs.wsj.com/cmo/2015/07/02/donald-trumps-miss-usa-pageant-lands-on-reelz-cable-channel/ Archived] July 27, 2020, at the [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Wall_Street_Journal The Wall Street Journal].</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|title=WME/IMG Acquires Miss Universe Organization From Donald Trump|first1=Cynthia|last1=Littleton|date=September 14, 2015|access-date=December 11, 2017|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108163857/https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|url-status=live}}</ref>ពីឆ្នាំ ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ ២០១៤ កម្មវិធីប្រឡងត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref name="The New York Times">{{cite news |title=Three Beauty Pageants Leaving CBS for NBC |last=Rutenberg |first=Jim |url=https://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |date=June 22, 2002 |newspaper=The New York Times |access-date=October 8, 2013 |archive-date=October 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011024009/http://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] បានលុបចោលទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មទាំងអស់ជាមួយនឹងលោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]និង[[:en:Miss Universe Organisation|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង[[:en:Donald Trump 2016 presidential campaign#Announcement|សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដ៏ចម្រូងចម្រាស]]អំពីជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ដែលបានឆ្លងកាត់ព្រំដែនមកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]។<ref name="hollywoodreporter">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/nbc-cuts-ties-donald-trump-805706?facebook_20150629|title=NBC Cuts Ties With Donald Trump Over "Derogatory Statements," Pulls Miss USA and Miss Universe Pageants|first=Kate|last=Stanhope|date=June 29, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=June 30, 2015|archive-date=October 10, 2017|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010094038/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/donald-trump-nbc-severing-ties-805706|url-status=live}}</ref><ref name=NBCsever>{{cite news|title=NBCUniversal cuts ties with Donald Trump|url=https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|access-date=June 29, 2015|work=CNN Money|date=June 29, 2015|archive-date=December 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229221647/https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|url-status=live}}</ref>ជាផ្នែកនៃដំណោះស្រាយផ្លូវច្បាប់នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៥ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានទិញភាគហ៊ុន ៥០% របស់ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនដោយធ្វើឲ្យលោកក្លាយជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនតែម្នាក់គត់។០៣ ថ្ងៃក្រោយមកលោកបានលក់ក្រុមហ៊ុនទាំងមូលទៅឲ្យ [[:en:Endeavor (company)|WME]]/[[:en:IMG (company)|IMG]]។<ref name="nytimes.com">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|title=Trump Sells Miss Universe Organization to WME-IMG Talent Agency|date=September 15, 2015|work=The New York Times|access-date=February 5, 2016|archive-date=February 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204102131/http://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|title=Donald Trump sells the Miss Universe Organization|last=Nededog|first=Jethro|date=September 14, 2015|work=Business Insider|access-date=January 9, 2016|archive-date=May 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506164358/http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|url-status=live}}</ref>បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរកម្មសិទ្ធិនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៥ [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និង [[:en:Azteca América|Azteca]] បានក្លាយជាអ្នកចាក់ផ្សាយជាផ្លូវការនៃកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡនិង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite web|url=http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|title=Miss Universe and Miss USA Pageants to Air on Fox|work=TV Insider|date=October 28, 2015 |access-date=January 9, 2016|archive-date=February 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212061824/http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|url-status=live}}</ref>សិទ្ធិចាក់ផ្សាយរបស់កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបំបែកជាបណ្ដោះអាសន្នទៅឲ្យ [[តេលេម៉ុនដូ|Telemundo]] និង [[:en:FYI|FYI]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារមានការរឹតត្បិត[[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាតកូវីត-១៩]] នៅពេលនោះ។កិច្ចសន្យាជាមួយនឹង [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និងពិធីករលោក [[:en:Steve Harvey|Broderick Stephen Harvey]] ត្រូវបានបន្តឡើងវិញសម្រាប់កម្មវិធីប្រឡងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បានទិញយក [[:en:Miss Universe Organization (MUO)|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)ពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Endeavor Group Holdings|Endeavor Group Holdings]] ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ [[:en:IMG Worldwide|IMG Worldwide]] នៅក្នុងតម្លៃ ១៤ លានដុល្លារដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រី [[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Anne Jakapong Jakrajutatip]] ក្លាយជា[[:en: Transgender|ស្ត្រីកែភេទ]]ដំបូងគេដែលជាម្ចាស់អង្គការនិងជាលើកទីមួយរបស់អង្គការដែលបានពង្រីកទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួននៅខាងក្រៅទឹកដី[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ តទៅ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] ទទួលបានសិទ្ធិចាក់ផ្សាយសារជាថ្មីតាមរយៈ [[:en:Roku|The Roku Channel]] ដោយសារមានការផ្លាស់ប្តូរម្ចាស់ថ្មីដែលនេះជាលើកទីមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របវរកញ្ញាចក្រវាឡដែលកម្មវិធីប្រឡងបានផ្លាស់ប្តូរពីការចាក់ផ្សាយតាម[[:en:Television|បណ្ដាញទូរទស្សន៍បែបប្រពៃណី]]ទៅជា[[:en:Streaming media|ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពេញលេញ]]នៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|title=JKN acquires Miss Universe Organization|date=October 26, 2022|work=Bangkok Post|access-date=October 26, 2022|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322043036/https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|url-status=live}}</ref> នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៣ អ្នកស្រី [[Paula Shugart]] ប្រធាន[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាល]]បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីពី[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។<ref name=":1">{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=17 November 2023 |title=Miss Universe Organization President Paula Shugart Exits After 23 Years |url=https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-organization-president-paula-shugart-exits-1235793531/ |access-date=25 February 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref>តំណែងនេះនឹងមិនត្រូវបានកំណត់យកអ្នកថ្មីមកជំនួសនោះឡើយ។<ref name=":1" />បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រី [[Paula Shugart|Shugart ]] នាយកប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] អ្នកស្រី [[Amy Emmerich]] ក៏បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីនៅថ្ងៃទី ០៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥ ហើយបានចាកចេញពីផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ០១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=8 February 2024 |title=Amy Emmerich steps down as Miss Universe CEO |url=https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo? |access-date=25 February 2024 |website=Philstar Life |archive-date=February 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225125255/https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo |url-status=live }}</ref>នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ លោក [[:en:Mario Búcaro|Mario Adolfo Búcaro Flores]] បានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)បន្ទាប់ពីកាន់តំណែងមិនដល់ ០២ ខែផង។ការចាកចេញរបស់លោកត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈ[[:en:Press_release|សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន]]មួយដែលបានរៀបរាប់អំពីការរួមចំណែកនិងសមិទ្ធផលរបស់លោកចំពោះអង្គការប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិនេះផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=Mario Búcaro resigns as Miss Universe CEO after short stint |url=https://philstarlife.com/news-and-views/853106-mario-bucaro-resigns-miss-universe-ceo? |access-date=2025-12-14 |website=Philstar Life [[Philippine Star]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=December 14, 2025 |title=Miss Universe CEO Mario Búcaro steps down after short tenure |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/12/14/miss-universe-ceo-mario-b-caro-steps-down-after-short-tenure-1615 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width=|ឆ្នាំប្រកួត ! width=|ប្រទេស ឬ ដែនដី ! width=|ម្ចាស់ម្កុដ ! width=|ឈុតតំណាងជាតិល្អដាច់គេ ! width=|ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! width=|ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០២៦ | | | | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | |- | ២០២៥ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | rowspan="3" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] |១២០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Victoria Kjær Theilvig|Victoria Kjær Theilvig]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |១២៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | [[:en:Sheynnis Palacios|Sheynnis Alondra Palacios Cornejo]] | {{Flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៨៤ |- | ២០២២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:R'Bonney Gabriel|R'Bonney Nola Gabriel]] | {{flagicon|UKR}} [[អ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៣ |- | ២០២១ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Harnaaz_Sandhu|Harnaaz Kaur Sandhu]] | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៨០ |- | ២០២០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Andrea Meza|Alma Andrea Meza Carmona]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៤ |- | ២០១៩ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Zozibini Tunzi|Zozibini (Zozi) Bolowana]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៩០ |- | ២០១៨ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Catriona Gray|Catriona Elisa Magnayon Gray]] | {{flagicon|LAO}} [[ឡាវ|លាវ]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៩៤ |- | ២០១៧ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Demi-Leigh Tebow|Demi-Leigh Nel-Peters]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៩២ |- | ២០១៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Iris Mittenaere|Iris Mittenaere]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៦ |- | ២០១៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Pia_Wurtzbach|Pia Alonzo Wurtzbach-Jauncey]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨០ |- | ២០១៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina_Vega|Paulina Vega Dieppa]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី]] | ៨៨ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Gabriela Isler|María Gabriela de Jesús Isler Morales]] | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៨៦ |- | ២០១២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Olivia Culpo|Olivia Frances Culpo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៩ |- | ២០១១ | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] | [[:en:Leila Lopes|Leila Lopes]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] |- | ២០១០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Ximena_Navarrete|Jimena (Ximena) Navarrete Rosete]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៣ |- | ២០០៩ | rowspan = "2" | {{flagicon|VEN}}[[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Stefanía_Fernández|Stefanía Fernández Krupij]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{Flagicon|BHS}} [[បាហាម៉ាស|បាហាម៉ាស]] |- | ២០០៨ | [[:en:Dayana_Mendoza|Dayana Sabrina Mendoza Uribe-Moncada]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{Flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨០ |- | ២០០៧ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Riyo Mori|Riyo Mori]] | ''មិនមានម្ចាស់តំណែង'' | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៧ |- | ២០០៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Zuleyka Rivera|Zuleyka Jerrís Rivera Mendoza]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៦ |- | ២០០៥ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Natalie Glebova|Natalya Vladimirovna Glebova]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៨១ |- | ២០០៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jennifer Hawkins|Jennifer Louise Hawkins-Wall]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|បាណាម៉ា]] | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | ៨០ |- | ២០០៣ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Amelia Vega|Amelia Patricia Vega Polanco]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧១ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Justine Pasek|Justine Lissette (Yostin) Pasek Patiño]] (ជំនួសតំណែង) | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Oxana_Fedorova|Oksana Gennadyevna Borodina]] (លាលែងចេញពីតំណែង) |- | ២០០១ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Denise Quiñones|Denise Marie Quiñones August]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៧៧ |- | ២០០០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Lara Dutta Bhupathi|Lara Dutta Bhupathi]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | {{flagicon|CYP}} [[ស៊ីប|សុីប]] | ៧៩ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] | [[:en:Mpule Kwelagobe|Mpule Keneilwe Kwelagobe]] | rowspan="2" | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | ៨៤ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Wendy Fitzwilliam|Wendy Marcelle Fitzwilliam]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨១ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brook Lee|Brook Antoinette Mahealani Lee]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៧៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alicia Machado|Yoseph Alicia Machado Fajardo]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៧៩ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Chelsi_Smith|Chelsi Mariam Pearl Smith]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | ៨២ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Sushmita Sen|Sushmita Sen]] | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៧ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Dayanara Torres|Dayanara Torres Delgado]] | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៩ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | [[:en:Michelle McLean|Michelle McLean]] | {{flagicon|PRY}} [[ប៉ារ៉ាហ្គាយ|ប៉ារ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៧៨ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Lupita Jones|María Guadalupe (Lupita) Jones Garay]] | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៣ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Mona Grudt|Mona Grudt]] | ៧១ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Angela Visser|Angela Visser]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Bui_Simon|Porntip Nakhirunkanok]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|TWN}} [[តៃវ៉ាន់|តៃវ៉ាន់]] | ៦៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Cecilia_Bolocco|Cecilia Carolina Bolocco Fonck]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|SIN}} [[សិង្ហបុរី|សិង្ហបុរី]] | ៩៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Bárbara Palacios|Bárbara Palacios Teyde de Manrique]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧៧ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Deborah Carthy Deu|Deborah Fátima Carthy Deu]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៩ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Yvonne Ryding|Yvonne Agneta Ryding]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨១ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Lorraine Elizabeth Downes|Lorraine Elizabeth Downes]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៨០ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Karen Dianne Baldwin|Karen Dianne BaldwinKaren]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | ៧៧ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Irene_Sáez|Irene Lailin Sáez Conde]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Shawn Weatherly|Shawn Weatherly]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៦៩ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Maritza_Sayalero|Maritza Sayalero Fernández]] | {{flagicon|URY}} [[អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ|អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Margaret_Gardiner_(Miss_Universe)|Margaret Gardiner]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Janelle Commissiong|Janelle Penny Commissiong]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | ៨០ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Rina_Mor|Rina Mor-Goder]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧២ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anne Marie Pohtamo|Anne Marie Pohtamo]] | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា ]] | {{flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៧១ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|Spain|1945}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Amparo Muñoz|Maria de Amparo Muñoz y Quesada]] (លាលែងចេញពីតំណែង) | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៦៥ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Margie Moran|Maria Margarita (Margie) Roxas Moran-Floirendo]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | rowspan="2" | ៦១ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kerry Anne Wells|Kerry Anne Wells]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] |- | ១៩៧១ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Georgina Rizk|Georgina Rizk]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | rowspan = "20" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៦០ |- | ១៩៧០ | {{Flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Marisol_Malaret|Marisol Malaret Contreras]] | {{flagicon|BOL}} [[បូលីវី|បូលីវី]] | ៦៤ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gloria Diaz|Maria Gloria Aspillera Diaz]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៦១ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Martha_Vasconcellos|Martha Maria Cordeiro Vasconcellos]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៦៥ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Sylvia Hitchcock|Sylvia Louise Hitchcock-Carson]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | ៥៦ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Margareta Arvidsson|Margareta Arvidsson]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦៥ | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Apasra Hongsakula|Apasra Hongsakula]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៥៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Corinna_Tsopei|Kyriaki (Corinna) Tsopei]] | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | ៦០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Iêda Maria Brutto Vargas|Iêda Maria Brutto Vargas]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Norma_Nolan|Norma Beatriz Nolan]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Marlene Schmidt|Marlene Schmidt]] | rowspan="10" | ''មិនទាន់មាន'' | ៤៨ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Linda_Bement|Linda Jeanne Bement]] | ៤៣ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Akiko Kojima|Akiko Kojima]] | ៣៤ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Luz Marina Zuluaga|Luz Marina Zuluaga Zuluaga]] | ៣៦ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Gladys Zender|Gladys Rosa Zender de Meier]] | ៣២ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Carol Morris|Carol Ann Laverne Morris]] | ៣០ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Hillevi_Rombin|Hillevi Rombin Schine]] | rowspan="2" | ៣៣ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Miriam Stevenson|Miriam Jacqueline Stevenson]] |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Christiane_Martel|Christiane Magnani]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] (បោះបង់តំណែង) | ៣០ |- |} === ចំនួនប្រទេសឬដែនដី === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:USA_orthographic.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៩ | ១៩៥៤, ១៩៥៦, ១៩៦០, ១៩៦៧, ១៩៨០, ១៩៩៥, ១៩៩៧, ២០១២, ២០២២ |- | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] [[file:Venezuela_Orthographic_Map.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៧ | ១៩៧៩, ១៩៨១, ១៩៨៦, ១៩៩៦, ២០០៨, ២០០៩, ២០១៣ |- | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] [[File:Puerto_Rico_(orthographic_projection).svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៥ | ១៩៧០, ១៩៨៥, ១៩៩៣, ២០០១, ២០០៦ |- | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] [[File:Mexico_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="2" |០៤ | ១៩៩១, ២០១០, ២០២០, ២០២៥ |- | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] [[File:PHL_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៩, ១៩៧៣, ២០១៥, ២០១៨ |- | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] [[File:India_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan="3" style="text-align:center;" | ០៣ | ១៩៩៤, ២០០០, ២០២១ |- | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វិ្រកខាងត្បូង]] [[File:ZAF_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៧៨, ២០១៧, ២០១៩ |- | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] [[File:EU-Sweden_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៥, ១៩៦៦, ១៩៨៤ |- | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] [[File:EU-France_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan= "9" style = "text-align:center;"| ០២ | ១៩៥៣, ២០១៦ |- | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] [[File:COL_orthographic_(San_Andr%C3%A9s_and_Providencia_special).svg|thumb]] | ១៩៥៨, ២០១៤ |- | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] [[File:Japan_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៩, ២០០៧ |- | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] [[File:CAN_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៨២, ២០០៥ |- | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] [[File:Australia_with_AAT_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧២, ២០០៤ |- | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] [[File:Trinidad_and_Tobago_(orthographic_projection2).jpg|thumb]] | ១៩៧៧, ១៩៩៨ |- | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] [[File:Thailand_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៥, ១៩៨៨ |- | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] [[File:EU-Finland_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥២, ១៩៧៥ |- | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] [[File:BRA_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៣, ១៩៦៨ |- | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] [[File:Denmark_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="18" style="text-align: center;" | ០១ | ២០២៤ |- | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាក្វា|នីការ៉ាហ្គា]] [[File:NIC_orthographic.svg|thumb]] | ២០២៣ |- | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] [[File:Angola_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០១១ |- | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] [[File:Dominican_Republic_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០០៣ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | ២០០២ |- | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] [[File:Botswana_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩៩ |- | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] [[File:Namibia_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩២ |- | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] [[File:Europe-Norway_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩០ |- | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] [[File:EU-Netherlands_(orthographic_projection).png|thumb]] | ១៩៨៩ |- | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] [[File:Chile_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៨៧ |- | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] [[File:NZL_orthographic_NaturalEarth.svg|thumb]] | ១៩៨៣ |- | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] [[File:Israel_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧៦ |- | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] [[File:EU-Spain_(orthographic_projection)_(with_de_jure_territory).svg|thumb]] | ១៩៧៤ |- | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] [[File:Lebanon_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧១ |- | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] [[File:EU-Greece_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៤ |- | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] [[File:Argentina_(including_claimed_territories,_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦២ |- | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] [[File:EU-Germany_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦១ |- | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] [[File:PER_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៥៧ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលជំនួសតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលលាលែងចេញពីតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] [[File:Russian_Federation_(orthographic_projection)_-_All_Territorial_Disputes.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | colspan="5" | [[File:Cambodia_on_the_globe_(Cambodia_centered).svg|thumb]] |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | [[:en:Nearysocheata_Thai|ថៃ នារីសុជាតា]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | Best Aura Of The Day |- |២០២៤ | [[:en:Davin Prasath|ប្រាសាទ ដាវីន]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top30 | Top 2 Voice For Change |- | ២០២៣ | [[:en:Sotima John|ចន សុទិម៉ា]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០២២ | [[:en:Manita Hang|ហង្ស ម៉ានីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២១ | [[:en:Ngin Marady| ងិន ម៉ារ៉ាឌី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២០ | [[:en:Sarita Reth|រ៉េត សារីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | [[:en:Somnang Alyna|សំណាង អេលីណា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | [[:en:Rern Sinat|រឿន សុីណាត]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | [[ប៊ី សុធារី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} === ចំនួនរាជធានី-ខេត្ត === {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! រាជធានី-ខេត្ត ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] [[File:Cambodia_Phnom_Penh_Province_locator_map.svg|thumb]] | ០៧ | ២០១៧, ២០១៩, ២០២០, ២០២១, ២០២២, ២០២៤, ២០២៥ |- | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] [[File:Cambodia_Kampong_Cham_locator_map.svg|thumb]] | ០២ | ២០១៨, ២០២៣ |} == សូមមើលផងដែរ == * [[:en:List of beauty pageants|List of beauty pageants]] * [[:en:Big Four beauty pageants|Big Four beauty pageants]] == ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ == * [[:en:http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ|http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] * {{facebook|MissUniverse}} * {{instagram|missuniverse}} * {{twitter|missuniverse}} * {{TikTok|missuniverse}} == ឯកសារយោង == d9w9krzs8145awparbn8ruq93pzn8o0 334439 334438 2026-04-20T09:25:54Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334439 wikitext text/x-wiki '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ''' ({{Lang-en|Miss Universe}}) គឺជាកម្មវិធី[[:en: Beauty Pageant|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលគ្រប់គ្រងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]និង[[:en:Thailand|ប្រទេសសៀម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាចក្រវាឡគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោមកម្មវិធី[[:en:Big Four international beauty pageants|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web |title=Beauty Pageant Basics |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |publisher=[[BBC News]] |last=Enriquez |first=Amee |date=February 2, 2014 |access-date=May 4, 2018 |archive-date=March 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120845/https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |url-status=live }}</ref> {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាចក្រវាឡ | logo = Miss Universe Logotype.svg | logosize = | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = {{ubl|JKN Legacy Inc.|[[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]]|Legacy Holding Group}} | headquarters = {{ubl|[[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ|ខេត្តសមុទ្រប្រាការ]], [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]|[[ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក|ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក]], [[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]|[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]}} | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Universe 1952|១៩៥២]] | recent = [[:en:Miss Universe 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | titleholder_represents = {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ីកូ]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ | leader_name1 = {{ubl|[[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Jakkaphong Jakrajutatip]]|Raul Rocha Cantú}} | leader_title2 = នាយកប្រតិបត្តិ | leader_name2 = Ronald Day | leader_title3 = ប្រធាន | leader_name3 = Raul Rocha Cantú | leader_title4 = អនុប្រធាន | leader_name4 = {{hlist|Olivia Quido|[[:en:Mario Búcaro|Mario Búcaro]]}} | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missuniverse.com/ }} '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] មកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសមុិកសុីកូ]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ខេត្តនន្ទបុរី|ខេត្តនន្ទបុរី]] [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។ == ប្រវត្តិ == [[File:Miss Universe Sash.jpg|right|upright=1.5|thumb|ឈៀងបវរកញ្ញាចក្រវាឡពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ឆ្នាំ ២០២១]] ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងដោយ [[:en:International Pageant of Pulchritude|International Pageant of Pulchritude]] នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៦។កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៥ នៅពេលមាន[[:en:Great Depression|វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំ]]និងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗទៀតមុនកើតមាន[[:en:World War II|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានបិទបញ្ចប់។[[File:Miss_Universe_1930_Winners.jpg|thumb|ម្ចាស់ជ័យលាភីនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដោយក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina Swimwear|Pacific Knitting Mills]] ដែលជាក្រុមហ៊ុនសម្លៀកបំពាក់មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en: California|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]និងជាក្រុមហ៊ុនផលិត[[:en:Catalina Swimwear|សម្លៀកបំពាក់ហែលទឹក Catalina]] ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកវាមានទីស្នាក់ការនៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។ក្រុមហ៊ុនគឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss America|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥១។នៅក្នុងឆ្នាំនោះកញ្ញា [[:en:Yolande Betbeze|Yolande Margaret Betbeze Fox]] ដែលជាម្ចាស់ជ័យលាភីបានបដិសេធមិនថតរូបផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈដោយស្លៀកឈុតហែលទឹករបស់ក្រុមហ៊ុន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Knitting Mills]] បានរៀបចំកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡដោយរួមគ្នាសហការឧបត្ថម្ភអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។<ref>{{Cite news|last=Roberts|first=Sam|date=26 February 2016|title=Yolande Betbeze Fox, Miss America Who Defied Convention, Dies at 87|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html|access-date=25 February 2024|issn=0362-4331|archive-date=February 26, 2016|archive-url=https://archive.today/20160226061628/http://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html?_r=0|url-status=live}}</ref> [[File:Armi-Kuusela-1952.jpg|thumb|កញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] នៅ[[:en:Helsinki|ទីក្រុង Helsinki ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅ[[ឡងប៊ិច (កាលីផ្វនញ៉ា)|ទីក្រុងឡុងប៊ិច]] [[កាលីហ្វ័រញ៉ា|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២។ម្ចាស់ជ័យលាភីដំបូងគេបានទៅលើកញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] មកពី[[ហ្វាំងឡង់|ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]ក៏ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាននាងបានបោះបង់តំណែងរបស់នាងចោលបើទោះបីជាមិនមែនជាផ្លូវការក៏ដោយដើម្បីទៅរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មុនពេលតំណែងឆ្នាំរបស់នាងត្រូវបានបញ្ចប់។<ref>{{cite web |author=FUNFARE by Ricky Lo |title=A misty-eyed look at Armi Kuusela, the 1st Miss Universe |url=http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |date=June 28, 2006 |website=philstar.com |publisher=[[The Philippine Star]] |access-date=October 9, 2013 |archive-date=October 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015000244/http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |url-status=live }}</ref>រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩៥៨ ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ដូចជា[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]ត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំបន្ទាប់ពីការប្រឡងដូច្នេះនៅក្នុងអំឡុងពេលនោះតំណែងរបស់កញ្ញា [[:en:Kuusela|Kuusela]] គឺ[[:en:Miss Universe 1953|បវរកញ្ញាចក្រវាឡឆ្នាំ ១៩៥៣]]។ចាប់តាំងពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] បានបង្កើតកម្មវិធីប្រឡងនេះមកការរៀបចំគ្រប់គ្រងគឺធ្វើឡើងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។នៅទីបំផុតក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] និងក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានទិញដោយសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth|Kayser-Roth Corporation]]។<ref name=":0">{{Cite magazine|date=19 February 2018|title=Trump's Miss Universe Gambit|url=https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|access-date=25 February 2024|magazine=The New Yorker|language=en-US|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193214/https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|url-status=live}}</ref> កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំចាក់ផ្សាយនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥។[[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយការប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរួមគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយបានបំបែកការចាក់ផ្សាយកម្មវិធីប្រឡងទាំងពីរនេះដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥។បន្ទាប់មកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Gulf and Western Industries|Gulf and westen]] បានទិញយកសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth |Kayser-Roth Corporation]] ហើយបានគ្រប់គ្រងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩១ និងត្រូវបានក្រុមហ៊ុន [[:en:Procter & Gamble|Procter & Gamble]] ទិញយក។<ref name=":0" /> នៅក្នុង ១៩៩១ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាស់ ចន ត្រាំ]]បានទិញកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាពី [[:en:ITT Corp|ITT Crop]] ជាមួយនឹងការរៀបចំចាក់ផ្សាយជាមួយនឹង [[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២។<ref>{{cite web |title=Four Big Ships Dominate International Beauty Pageants |author=Prestigious Beauty Pageant |url=http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |date=November 18, 2013 |website=Prestigious Beauty Pageants |access-date=June 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |archive-date=December 17, 2013 |archivedate=ធ្នូ 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ '''Miss Universe, Inc.''' បានប្តូរឈ្មោះរបស់ខ្លួនទៅជា[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ហើយបានផ្លាស់ប្តូរទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួនពី[[ឡូស​អាន់​ជ័រ​លេស|ទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស]]ទៅកាន់[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]]។<ref name="India-Today-1">{{cite web |title=Miss USA Olivia Culpo is Miss Universe 2012! |website=[[India Today]] |date=December 19, 2012 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |access-date=January 9, 2016 |archive-date=March 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124901/http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |url-status=live }}</ref><ref name="new team">{{cite news|title=Mistress of the Universe|url=https://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692:68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18,+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY,+ONCE+DONALD+TRUMP'S+ACCOUNTANT,+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK,+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|access-date=February 24, 2011|newspaper=[[New York Post]]|date=January 18, 1999|first=Jonathan|last=Foreman|archive-date=March 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325005144/http://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692%3A68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Jan+18%2C+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY%2C+ONCE+DONALD+TRUMP%27S+ACCOUNTANT%2C+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK%2C+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|url-status=dead}}</ref>នៅចុងឆ្នាំ ២០០២ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនរួមគ្នាជាមួយនឹង [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលលើសពីទីផ្សារផ្សេងៗទៀតសម្រាប់សិទ្ធិចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍។<ref>Natalie Tadena (July 2, 2015)."[https://www.wsj.com/articles/BL-269B-3913 Donald Trump's Miss USA Pageant Lands on Reelz Cable Channel]" [https://web.archive.org/web/20200727055939/https://blogs.wsj.com/cmo/2015/07/02/donald-trumps-miss-usa-pageant-lands-on-reelz-cable-channel/ Archived] July 27, 2020, at the [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Wall_Street_Journal The Wall Street Journal].</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|title=WME/IMG Acquires Miss Universe Organization From Donald Trump|first1=Cynthia|last1=Littleton|date=September 14, 2015|access-date=December 11, 2017|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108163857/https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|url-status=live}}</ref>ពីឆ្នាំ ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ ២០១៤ កម្មវិធីប្រឡងត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref name="The New York Times">{{cite news |title=Three Beauty Pageants Leaving CBS for NBC |last=Rutenberg |first=Jim |url=https://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |date=June 22, 2002 |newspaper=The New York Times |access-date=October 8, 2013 |archive-date=October 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011024009/http://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] បានលុបចោលទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មទាំងអស់ជាមួយនឹងលោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]និង[[:en:Miss Universe Organisation|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង[[:en:Donald Trump 2016 presidential campaign#Announcement|សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដ៏ចម្រូងចម្រាស]]អំពីជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ដែលបានឆ្លងកាត់ព្រំដែនមកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]។<ref name="hollywoodreporter">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/nbc-cuts-ties-donald-trump-805706?facebook_20150629|title=NBC Cuts Ties With Donald Trump Over "Derogatory Statements," Pulls Miss USA and Miss Universe Pageants|first=Kate|last=Stanhope|date=June 29, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=June 30, 2015|archive-date=October 10, 2017|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010094038/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/donald-trump-nbc-severing-ties-805706|url-status=live}}</ref><ref name=NBCsever>{{cite news|title=NBCUniversal cuts ties with Donald Trump|url=https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|access-date=June 29, 2015|work=CNN Money|date=June 29, 2015|archive-date=December 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229221647/https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|url-status=live}}</ref>ជាផ្នែកនៃដំណោះស្រាយផ្លូវច្បាប់នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៥ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានទិញភាគហ៊ុន ៥០% របស់ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនដោយធ្វើឲ្យលោកក្លាយជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនតែម្នាក់គត់។០៣ ថ្ងៃក្រោយមកលោកបានលក់ក្រុមហ៊ុនទាំងមូលទៅឲ្យ [[:en:Endeavor (company)|WME]]/[[:en:IMG (company)|IMG]]។<ref name="nytimes.com">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|title=Trump Sells Miss Universe Organization to WME-IMG Talent Agency|date=September 15, 2015|work=The New York Times|access-date=February 5, 2016|archive-date=February 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204102131/http://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|title=Donald Trump sells the Miss Universe Organization|last=Nededog|first=Jethro|date=September 14, 2015|work=Business Insider|access-date=January 9, 2016|archive-date=May 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506164358/http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|url-status=live}}</ref>បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរកម្មសិទ្ធិនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៥ [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និង [[:en:Azteca América|Azteca]] បានក្លាយជាអ្នកចាក់ផ្សាយជាផ្លូវការនៃកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡនិង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite web|url=http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|title=Miss Universe and Miss USA Pageants to Air on Fox|work=TV Insider|date=October 28, 2015 |access-date=January 9, 2016|archive-date=February 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212061824/http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|url-status=live}}</ref>សិទ្ធិចាក់ផ្សាយរបស់កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបំបែកជាបណ្ដោះអាសន្នទៅឲ្យ [[តេលេម៉ុនដូ|Telemundo]] និង [[:en:FYI|FYI]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារមានការរឹតត្បិត[[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាតកូវីត-១៩]] នៅពេលនោះ។កិច្ចសន្យាជាមួយនឹង [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និងពិធីករលោក [[:en:Steve Harvey|Broderick Stephen Harvey]] ត្រូវបានបន្តឡើងវិញសម្រាប់កម្មវិធីប្រឡងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បានទិញយក [[:en:Miss Universe Organization (MUO)|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)ពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Endeavor Group Holdings|Endeavor Group Holdings]] ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ [[:en:IMG Worldwide|IMG Worldwide]] នៅក្នុងតម្លៃ ១៤ លានដុល្លារដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រី [[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Anne Jakapong Jakrajutatip]] ក្លាយជា[[:en: Transgender|ស្ត្រីកែភេទ]]ដំបូងគេដែលជាម្ចាស់អង្គការនិងជាលើកទីមួយរបស់អង្គការដែលបានពង្រីកទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួននៅខាងក្រៅទឹកដី[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ តទៅ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] ទទួលបានសិទ្ធិចាក់ផ្សាយសារជាថ្មីតាមរយៈ [[:en:Roku|The Roku Channel]] ដោយសារមានការផ្លាស់ប្តូរម្ចាស់ថ្មីដែលនេះជាលើកទីមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របវរកញ្ញាចក្រវាឡដែលកម្មវិធីប្រឡងបានផ្លាស់ប្តូរពីការចាក់ផ្សាយតាម[[:en:Television|បណ្ដាញទូរទស្សន៍បែបប្រពៃណី]]ទៅជា[[:en:Streaming media|ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពេញលេញ]]នៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|title=JKN acquires Miss Universe Organization|date=October 26, 2022|work=Bangkok Post|access-date=October 26, 2022|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322043036/https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|url-status=live}}</ref> នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៣ អ្នកស្រី [[Paula Shugart]] ប្រធាន[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាល]]បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីពី[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។<ref name=":1">{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=17 November 2023 |title=Miss Universe Organization President Paula Shugart Exits After 23 Years |url=https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-organization-president-paula-shugart-exits-1235793531/ |access-date=25 February 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref>តំណែងនេះនឹងមិនត្រូវបានកំណត់យកអ្នកថ្មីមកជំនួសនោះឡើយ។<ref name=":1" />បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រី [[Paula Shugart|Shugart ]] នាយកប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] អ្នកស្រី [[Amy Emmerich]] ក៏បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីនៅថ្ងៃទី ០៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥ ហើយបានចាកចេញពីផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ០១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=8 February 2024 |title=Amy Emmerich steps down as Miss Universe CEO |url=https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo? |access-date=25 February 2024 |website=Philstar Life |archive-date=February 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225125255/https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo |url-status=live }}</ref>នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ លោក [[:en:Mario Búcaro|Mario Adolfo Búcaro Flores]] បានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)បន្ទាប់ពីកាន់តំណែងមិនដល់ ០២ ខែផង។ការចាកចេញរបស់លោកត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈ[[:en:Press_release|សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន]]មួយដែលបានរៀបរាប់អំពីការរួមចំណែកនិងសមិទ្ធផលរបស់លោកចំពោះអង្គការប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិនេះផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=Mario Búcaro resigns as Miss Universe CEO after short stint |url=https://philstarlife.com/news-and-views/853106-mario-bucaro-resigns-miss-universe-ceo? |access-date=2025-12-14 |website=Philstar Life [[Philippine Star]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=December 14, 2025 |title=Miss Universe CEO Mario Búcaro steps down after short tenure |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/12/14/miss-universe-ceo-mario-b-caro-steps-down-after-short-tenure-1615 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width=|ឆ្នាំប្រកួត ! width=|ប្រទេស ឬ ដែនដី ! width=|ម្ចាស់ម្កុដ ! width=|ឈុតតំណាងជាតិល្អដាច់គេ ! width=|ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! width=|ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០២៦ | | | | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | |- | ២០២៥ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | rowspan="3" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] |១២០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Victoria Kjær Theilvig|Victoria Kjær Theilvig]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |១២៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | [[:en:Sheynnis Palacios|Sheynnis Alondra Palacios Cornejo]] | {{Flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៨៤ |- | ២០២២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:R'Bonney Gabriel|R'Bonney Nola Gabriel]] | {{flagicon|UKR}} [[អ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៣ |- | ២០២១ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Harnaaz_Sandhu|Harnaaz Kaur Sandhu]] | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៨០ |- | ២០២០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Andrea Meza|Alma Andrea Meza Carmona]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៤ |- | ២០១៩ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Zozibini Tunzi|Zozibini (Zozi) Bolowana]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៩០ |- | ២០១៨ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Catriona Gray|Catriona Elisa Magnayon Gray]] | {{flagicon|LAO}} [[ឡាវ|លាវ]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៩៤ |- | ២០១៧ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Demi-Leigh Tebow|Demi-Leigh Nel-Peters]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៩២ |- | ២០១៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Iris Mittenaere|Iris Mittenaere]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៦ |- | ២០១៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Pia_Wurtzbach|Pia Alonzo Wurtzbach-Jauncey]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨០ |- | ២០១៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina_Vega|Paulina Vega Dieppa]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី]] | ៨៨ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Gabriela Isler|María Gabriela de Jesús Isler Morales]] | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៨៦ |- | ២០១២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Olivia Culpo|Olivia Frances Culpo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៩ |- | ២០១១ | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] | [[:en:Leila Lopes|Leila Lopes]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] |- | ២០១០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Ximena_Navarrete|Jimena (Ximena) Navarrete Rosete]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៣ |- | ២០០៩ | rowspan = "2" | {{flagicon|VEN}}[[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Stefanía_Fernández|Stefanía Fernández Krupij]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{Flagicon|BHS}} [[បាហាម៉ាស|បាហាម៉ាស]] |- | ២០០៨ | [[:en:Dayana_Mendoza|Dayana Sabrina Mendoza Uribe-Moncada]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{Flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨០ |- | ២០០៧ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Riyo Mori|Riyo Mori]] | ''មិនមានម្ចាស់តំណែង'' | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៧ |- | ២០០៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Zuleyka Rivera|Zuleyka Jerrís Rivera Mendoza]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៦ |- | ២០០៥ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Natalie Glebova|Natalya Vladimirovna Glebova]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៨១ |- | ២០០៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jennifer Hawkins|Jennifer Louise Hawkins-Wall]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|បាណាម៉ា]] | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | ៨០ |- | ២០០៣ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Amelia Vega|Amelia Patricia Vega Polanco]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧១ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Justine Pasek|Justine Lissette (Yostin) Pasek Patiño]] (ជំនួសតំណែង) | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Oxana_Fedorova|Oksana Gennadyevna Borodina]] (លាលែងចេញពីតំណែង) |- | ២០០១ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Denise Quiñones|Denise Marie Quiñones August]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៧៧ |- | ២០០០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Lara Dutta Bhupathi|Lara Dutta Bhupathi]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | {{flagicon|CYP}} [[ស៊ីប|សុីប]] | ៧៩ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] | [[:en:Mpule Kwelagobe|Mpule Keneilwe Kwelagobe]] | rowspan="2" | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | ៨៤ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Wendy Fitzwilliam|Wendy Marcelle Fitzwilliam]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨១ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brook Lee|Brook Antoinette Mahealani Lee]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៧៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alicia Machado|Yoseph Alicia Machado Fajardo]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៧៩ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Chelsi_Smith|Chelsi Mariam Pearl Smith]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | ៨២ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Sushmita Sen|Sushmita Sen]] | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៧ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Dayanara Torres|Dayanara Torres Delgado]] | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៩ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | [[:en:Michelle McLean|Michelle McLean]] | {{flagicon|PRY}} [[ប៉ារ៉ាហ្គាយ|ប៉ារ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៧៨ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Lupita Jones|María Guadalupe (Lupita) Jones Garay]] | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៣ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Mona Grudt|Mona Grudt]] | ៧១ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Angela Visser|Angela Visser]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Bui_Simon|Porntip Nakhirunkanok]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|TWN}} [[តៃវ៉ាន់|តៃវ៉ាន់]] | ៦៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Cecilia_Bolocco|Cecilia Carolina Bolocco Fonck]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|SIN}} [[សិង្ហបុរី|សិង្ហបុរី]] | ៩៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Bárbara Palacios|Bárbara Palacios Teyde de Manrique]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧៧ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Deborah Carthy Deu|Deborah Fátima Carthy Deu]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៩ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Yvonne Ryding|Yvonne Agneta Ryding]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨១ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Lorraine Elizabeth Downes|Lorraine Elizabeth Downes]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៨០ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Karen Dianne Baldwin|Karen Dianne BaldwinKaren]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | ៧៧ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Irene_Sáez|Irene Lailin Sáez Conde]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Shawn Weatherly|Shawn Weatherly]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៦៩ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Maritza_Sayalero|Maritza Sayalero Fernández]] | {{flagicon|URY}} [[អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ|អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Margaret_Gardiner_(Miss_Universe)|Margaret Gardiner]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Janelle Commissiong|Janelle Penny Commissiong]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | ៨០ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Rina_Mor|Rina Mor-Goder]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧២ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anne Marie Pohtamo|Anne Marie Pohtamo]] | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា ]] | {{flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៧១ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|Spain|1945}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Amparo Muñoz|Maria de Amparo Muñoz y Quesada]] (លាលែងចេញពីតំណែង) | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៦៥ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Margie Moran|Maria Margarita (Margie) Roxas Moran-Floirendo]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | rowspan="2" | ៦១ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kerry Anne Wells|Kerry Anne Wells]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] |- | ១៩៧១ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Georgina Rizk|Georgina Rizk]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | rowspan = "20" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៦០ |- | ១៩៧០ | {{Flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Marisol_Malaret|Marisol Malaret Contreras]] | {{flagicon|BOL}} [[បូលីវី|បូលីវី]] | ៦៤ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gloria Diaz|Maria Gloria Aspillera Diaz]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៦១ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Martha_Vasconcellos|Martha Maria Cordeiro Vasconcellos]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៦៥ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Sylvia Hitchcock|Sylvia Louise Hitchcock-Carson]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | ៥៦ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Margareta Arvidsson|Margareta Arvidsson]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦៥ | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Apasra Hongsakula|Apasra Hongsakula]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៥៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Corinna_Tsopei|Kyriaki (Corinna) Tsopei]] | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | ៦០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Iêda Maria Brutto Vargas|Iêda Maria Brutto Vargas]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Norma_Nolan|Norma Beatriz Nolan]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Marlene Schmidt|Marlene Schmidt]] | rowspan="10" | ''មិនទាន់មាន'' | ៤៨ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Linda_Bement|Linda Jeanne Bement]] | ៤៣ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Akiko Kojima|Akiko Kojima]] | ៣៤ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Luz Marina Zuluaga|Luz Marina Zuluaga Zuluaga]] | ៣៦ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Gladys Zender|Gladys Rosa Zender de Meier]] | ៣២ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Carol Morris|Carol Ann Laverne Morris]] | ៣០ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Hillevi_Rombin|Hillevi Rombin Schine]] | rowspan="2" | ៣៣ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Miriam Stevenson|Miriam Jacqueline Stevenson]] |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Christiane_Martel|Christiane Magnani]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] (បោះបង់តំណែង) | ៣០ |- |} === ចំនួនប្រទេសឬដែនដី === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:USA_orthographic.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៩ | ១៩៥៤, ១៩៥៦, ១៩៦០, ១៩៦៧, ១៩៨០, ១៩៩៥, ១៩៩៧, ២០១២, ២០២២ |- | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] [[file:Venezuela_Orthographic_Map.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៧ | ១៩៧៩, ១៩៨១, ១៩៨៦, ១៩៩៦, ២០០៨, ២០០៩, ២០១៣ |- | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] [[File:Puerto_Rico_(orthographic_projection).svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៥ | ១៩៧០, ១៩៨៥, ១៩៩៣, ២០០១, ២០០៦ |- | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] [[File:Mexico_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="2" |០៤ | ១៩៩១, ២០១០, ២០២០, ២០២៥ |- | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] [[File:PHL_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៩, ១៩៧៣, ២០១៥, ២០១៨ |- | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] [[File:India_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan="3" style="text-align:center;" | ០៣ | ១៩៩៤, ២០០០, ២០២១ |- | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វិ្រកខាងត្បូង]] [[File:ZAF_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៧៨, ២០១៧, ២០១៩ |- | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] [[File:EU-Sweden_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៥, ១៩៦៦, ១៩៨៤ |- | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] [[File:EU-France_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan= "9" style = "text-align:center;"| ០២ | ១៩៥៣, ២០១៦ |- | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] [[File:COL_orthographic_(San_Andr%C3%A9s_and_Providencia_special).svg|thumb]] | ១៩៥៨, ២០១៤ |- | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] [[File:Japan_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៩, ២០០៧ |- | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] [[File:CAN_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៨២, ២០០៥ |- | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] [[File:Australia_with_AAT_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧២, ២០០៤ |- | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] [[File:Trinidad_and_Tobago_(orthographic_projection2).jpg|thumb]] | ១៩៧៧, ១៩៩៨ |- | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] [[File:Thailand_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៥, ១៩៨៨ |- | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] [[File:EU-Finland_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥២, ១៩៧៥ |- | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] [[File:BRA_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៣, ១៩៦៨ |- | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] [[File:Denmark_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="18" style="text-align: center;" | ០១ | ២០២៤ |- | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាក្វា|នីការ៉ាហ្គា]] [[File:NIC_orthographic.svg|thumb]] | ២០២៣ |- | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] [[File:Angola_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០១១ |- | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] [[File:Dominican_Republic_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០០៣ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | ២០០២ |- | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] [[File:Botswana_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩៩ |- | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] [[File:Namibia_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩២ |- | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] [[File:Europe-Norway_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩០ |- | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] [[File:EU-Netherlands_(orthographic_projection).png|thumb]] | ១៩៨៩ |- | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] [[File:Chile_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៨៧ |- | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] [[File:NZL_orthographic_NaturalEarth.svg|thumb]] | ១៩៨៣ |- | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] [[File:Israel_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧៦ |- | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] [[File:EU-Spain_(orthographic_projection)_(with_de_jure_territory).svg|thumb]] | ១៩៧៤ |- | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] [[File:Lebanon_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧១ |- | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] [[File:EU-Greece_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៤ |- | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] [[File:Argentina_(including_claimed_territories,_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦២ |- | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] [[File:EU-Germany_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦១ |- | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] [[File:PER_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៥៧ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលជំនួសតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលលាលែងចេញពីតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] [[File:Russian_Federation_(orthographic_projection)_-_All_Territorial_Disputes.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | colspan="5" | [[File:Cambodia_on_the_globe_(Cambodia_centered).svg|thumb]] |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | [[:en:Nearysocheata_Thai|ថៃ នារីសុជាតា]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- |២០២៤ | [[:en:Davin Prasath|ប្រាសាទ ដាវីន]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top30 | Top 2 Voice For Change |- | ២០២៣ | [[:en:Sotima John|ចន សុទិម៉ា]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០២២ | [[:en:Manita Hang|ហង្ស ម៉ានីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២១ | [[:en:Ngin Marady| ងិន ម៉ារ៉ាឌី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២០ | [[:en:Sarita Reth|រ៉េត សារីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | [[:en:Somnang Alyna|សំណាង អេលីណា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | [[:en:Rern Sinat|រឿន សុីណាត]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | [[ប៊ី សុធារី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} === ចំនួនរាជធានី-ខេត្ត === {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! រាជធានី-ខេត្ត ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] [[File:Cambodia_Phnom_Penh_Province_locator_map.svg|thumb]] | ០៧ | ២០១៧, ២០១៩, ២០២០, ២០២១, ២០២២, ២០២៤, ២០២៥ |- | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] [[File:Cambodia_Kampong_Cham_locator_map.svg|thumb]] | ០២ | ២០១៨, ២០២៣ |} == សូមមើលផងដែរ == * [[:en:List of beauty pageants|List of beauty pageants]] * [[:en:Big Four beauty pageants|Big Four beauty pageants]] == ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ == * [[:en:http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ|http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] * {{facebook|MissUniverse}} * {{instagram|missuniverse}} * {{twitter|missuniverse}} * {{TikTok|missuniverse}} == ឯកសារយោង == 8dbumgtx2etddmoiwo9jurq0h6jdjs1 334441 334439 2026-04-20T10:01:31Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334441 wikitext text/x-wiki '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ''' ({{Lang-en|Miss Universe}}) គឺជាកម្មវិធី[[:en: Beauty Pageant|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលគ្រប់គ្រងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]និង[[:en:Thailand|ប្រទេសសៀម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាចក្រវាឡគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោមកម្មវិធី[[:en:Big Four international beauty pageants|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web |title=Beauty Pageant Basics |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |publisher=[[BBC News]] |last=Enriquez |first=Amee |date=February 2, 2014 |access-date=May 4, 2018 |archive-date=March 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120845/https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |url-status=live }}</ref> {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាចក្រវាឡ | logo = Miss Universe Logotype.svg | logosize = | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = {{ubl|JKN Legacy Inc.|[[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]]|Legacy Holding Group}} | headquarters = {{ubl|[[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ|ខេត្តសមុទ្រប្រាការ]], [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]|[[ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក|ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក]], [[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]|[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]}} | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Universe 1952|១៩៥២]] | recent = [[:en:Miss Universe 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | titleholder_represents = {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ីកូ]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ | leader_name1 = {{ubl|[[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Jakkaphong Jakrajutatip]]|Raul Rocha Cantú}} | leader_title2 = នាយកប្រតិបត្តិ | leader_name2 = Ronald Day | leader_title3 = ប្រធាន | leader_name3 = Raul Rocha Cantú | leader_title4 = អនុប្រធាន | leader_name4 = {{hlist|Olivia Quido|[[:en:Mario Búcaro|Mario Búcaro]]}} | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missuniverse.com/ }} '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] មកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសមុិកសុីកូ]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ខេត្តនន្ទបុរី|ខេត្តនន្ទបុរី]] [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។ == ប្រវត្តិ == [[File:Miss Universe Sash.jpg|right|upright=1.5|thumb|ឈៀងបវរកញ្ញាចក្រវាឡពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ឆ្នាំ ២០២១]] ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងដោយ [[:en:International Pageant of Pulchritude|International Pageant of Pulchritude]] នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៦។កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៥ នៅពេលមាន[[:en:Great Depression|វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំ]]និងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗទៀតមុនកើតមាន[[:en:World War II|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានបិទបញ្ចប់។[[File:Miss_Universe_1930_Winners.jpg|thumb|ម្ចាស់ជ័យលាភីនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដោយក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina Swimwear|Pacific Knitting Mills]] ដែលជាក្រុមហ៊ុនសម្លៀកបំពាក់មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en: California|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]និងជាក្រុមហ៊ុនផលិត[[:en:Catalina Swimwear|សម្លៀកបំពាក់ហែលទឹក Catalina]] ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកវាមានទីស្នាក់ការនៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។ក្រុមហ៊ុនគឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss America|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥១។នៅក្នុងឆ្នាំនោះកញ្ញា [[:en:Yolande Betbeze|Yolande Margaret Betbeze Fox]] ដែលជាម្ចាស់ជ័យលាភីបានបដិសេធមិនថតរូបផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈដោយស្លៀកឈុតហែលទឹករបស់ក្រុមហ៊ុន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Knitting Mills]] បានរៀបចំកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡដោយរួមគ្នាសហការឧបត្ថម្ភអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។<ref>{{Cite news|last=Roberts|first=Sam|date=26 February 2016|title=Yolande Betbeze Fox, Miss America Who Defied Convention, Dies at 87|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html|access-date=25 February 2024|issn=0362-4331|archive-date=February 26, 2016|archive-url=https://archive.today/20160226061628/http://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html?_r=0|url-status=live}}</ref> [[File:Armi-Kuusela-1952.jpg|thumb|កញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] នៅ[[:en:Helsinki|ទីក្រុង Helsinki ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅ[[ឡងប៊ិច (កាលីផ្វនញ៉ា)|ទីក្រុងឡុងប៊ិច]] [[កាលីហ្វ័រញ៉ា|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២។ម្ចាស់ជ័យលាភីដំបូងគេបានទៅលើកញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] មកពី[[ហ្វាំងឡង់|ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]ក៏ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាននាងបានបោះបង់តំណែងរបស់នាងចោលបើទោះបីជាមិនមែនជាផ្លូវការក៏ដោយដើម្បីទៅរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មុនពេលតំណែងឆ្នាំរបស់នាងត្រូវបានបញ្ចប់។<ref>{{cite web |author=FUNFARE by Ricky Lo |title=A misty-eyed look at Armi Kuusela, the 1st Miss Universe |url=http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |date=June 28, 2006 |website=philstar.com |publisher=[[The Philippine Star]] |access-date=October 9, 2013 |archive-date=October 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015000244/http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |url-status=live }}</ref>រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩៥៨ ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ដូចជា[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]ត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំបន្ទាប់ពីការប្រឡងដូច្នេះនៅក្នុងអំឡុងពេលនោះតំណែងរបស់កញ្ញា [[:en:Kuusela|Kuusela]] គឺ[[:en:Miss Universe 1953|បវរកញ្ញាចក្រវាឡឆ្នាំ ១៩៥៣]]។ចាប់តាំងពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] បានបង្កើតកម្មវិធីប្រឡងនេះមកការរៀបចំគ្រប់គ្រងគឺធ្វើឡើងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។នៅទីបំផុតក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] និងក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានទិញដោយសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth|Kayser-Roth Corporation]]។<ref name=":0">{{Cite magazine|date=19 February 2018|title=Trump's Miss Universe Gambit|url=https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|access-date=25 February 2024|magazine=The New Yorker|language=en-US|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193214/https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|url-status=live}}</ref> កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំចាក់ផ្សាយនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥។[[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយការប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរួមគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយបានបំបែកការចាក់ផ្សាយកម្មវិធីប្រឡងទាំងពីរនេះដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥។បន្ទាប់មកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Gulf and Western Industries|Gulf and westen]] បានទិញយកសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth |Kayser-Roth Corporation]] ហើយបានគ្រប់គ្រងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩១ និងត្រូវបានក្រុមហ៊ុន [[:en:Procter & Gamble|Procter & Gamble]] ទិញយក។<ref name=":0" /> នៅក្នុង ១៩៩១ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាស់ ចន ត្រាំ]]បានទិញកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាពី [[:en:ITT Corp|ITT Crop]] ជាមួយនឹងការរៀបចំចាក់ផ្សាយជាមួយនឹង [[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២។<ref>{{cite web |title=Four Big Ships Dominate International Beauty Pageants |author=Prestigious Beauty Pageant |url=http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |date=November 18, 2013 |website=Prestigious Beauty Pageants |access-date=June 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |archive-date=December 17, 2013 |archivedate=ធ្នូ 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ '''Miss Universe, Inc.''' បានប្តូរឈ្មោះរបស់ខ្លួនទៅជា[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ហើយបានផ្លាស់ប្តូរទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួនពី[[ឡូស​អាន់​ជ័រ​លេស|ទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស]]ទៅកាន់[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]]។<ref name="India-Today-1">{{cite web |title=Miss USA Olivia Culpo is Miss Universe 2012! |website=[[India Today]] |date=December 19, 2012 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |access-date=January 9, 2016 |archive-date=March 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124901/http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |url-status=live }}</ref><ref name="new team">{{cite news|title=Mistress of the Universe|url=https://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692:68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18,+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY,+ONCE+DONALD+TRUMP'S+ACCOUNTANT,+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK,+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|access-date=February 24, 2011|newspaper=[[New York Post]]|date=January 18, 1999|first=Jonathan|last=Foreman|archive-date=March 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325005144/http://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692%3A68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Jan+18%2C+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY%2C+ONCE+DONALD+TRUMP%27S+ACCOUNTANT%2C+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK%2C+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|url-status=dead}}</ref>នៅចុងឆ្នាំ ២០០២ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនរួមគ្នាជាមួយនឹង [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលលើសពីទីផ្សារផ្សេងៗទៀតសម្រាប់សិទ្ធិចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍។<ref>Natalie Tadena (July 2, 2015)."[https://www.wsj.com/articles/BL-269B-3913 Donald Trump's Miss USA Pageant Lands on Reelz Cable Channel]" [https://web.archive.org/web/20200727055939/https://blogs.wsj.com/cmo/2015/07/02/donald-trumps-miss-usa-pageant-lands-on-reelz-cable-channel/ Archived] July 27, 2020, at the [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Wall_Street_Journal The Wall Street Journal].</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|title=WME/IMG Acquires Miss Universe Organization From Donald Trump|first1=Cynthia|last1=Littleton|date=September 14, 2015|access-date=December 11, 2017|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108163857/https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|url-status=live}}</ref>ពីឆ្នាំ ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ ២០១៤ កម្មវិធីប្រឡងត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref name="The New York Times">{{cite news |title=Three Beauty Pageants Leaving CBS for NBC |last=Rutenberg |first=Jim |url=https://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |date=June 22, 2002 |newspaper=The New York Times |access-date=October 8, 2013 |archive-date=October 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011024009/http://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] បានលុបចោលទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មទាំងអស់ជាមួយនឹងលោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]និង[[:en:Miss Universe Organisation|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង[[:en:Donald Trump 2016 presidential campaign#Announcement|សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដ៏ចម្រូងចម្រាស]]អំពីជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ដែលបានឆ្លងកាត់ព្រំដែនមកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]។<ref name="hollywoodreporter">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/nbc-cuts-ties-donald-trump-805706?facebook_20150629|title=NBC Cuts Ties With Donald Trump Over "Derogatory Statements," Pulls Miss USA and Miss Universe Pageants|first=Kate|last=Stanhope|date=June 29, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=June 30, 2015|archive-date=October 10, 2017|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010094038/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/donald-trump-nbc-severing-ties-805706|url-status=live}}</ref><ref name=NBCsever>{{cite news|title=NBCUniversal cuts ties with Donald Trump|url=https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|access-date=June 29, 2015|work=CNN Money|date=June 29, 2015|archive-date=December 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229221647/https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|url-status=live}}</ref>ជាផ្នែកនៃដំណោះស្រាយផ្លូវច្បាប់នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៥ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានទិញភាគហ៊ុន ៥០% របស់ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនដោយធ្វើឲ្យលោកក្លាយជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនតែម្នាក់គត់។០៣ ថ្ងៃក្រោយមកលោកបានលក់ក្រុមហ៊ុនទាំងមូលទៅឲ្យ [[:en:Endeavor (company)|WME]]/[[:en:IMG (company)|IMG]]។<ref name="nytimes.com">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|title=Trump Sells Miss Universe Organization to WME-IMG Talent Agency|date=September 15, 2015|work=The New York Times|access-date=February 5, 2016|archive-date=February 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204102131/http://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|title=Donald Trump sells the Miss Universe Organization|last=Nededog|first=Jethro|date=September 14, 2015|work=Business Insider|access-date=January 9, 2016|archive-date=May 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506164358/http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|url-status=live}}</ref>បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរកម្មសិទ្ធិនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៥ [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និង [[:en:Azteca América|Azteca]] បានក្លាយជាអ្នកចាក់ផ្សាយជាផ្លូវការនៃកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡនិង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite web|url=http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|title=Miss Universe and Miss USA Pageants to Air on Fox|work=TV Insider|date=October 28, 2015 |access-date=January 9, 2016|archive-date=February 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212061824/http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|url-status=live}}</ref>សិទ្ធិចាក់ផ្សាយរបស់កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបំបែកជាបណ្ដោះអាសន្នទៅឲ្យ [[តេលេម៉ុនដូ|Telemundo]] និង [[:en:FYI|FYI]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារមានការរឹតត្បិត[[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាតកូវីត-១៩]] នៅពេលនោះ។កិច្ចសន្យាជាមួយនឹង [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និងពិធីករលោក [[:en:Steve Harvey|Broderick Stephen Harvey]] ត្រូវបានបន្តឡើងវិញសម្រាប់កម្មវិធីប្រឡងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បានទិញយក [[:en:Miss Universe Organization (MUO)|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)ពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Endeavor Group Holdings|Endeavor Group Holdings]] ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ [[:en:IMG Worldwide|IMG Worldwide]] នៅក្នុងតម្លៃ ១៤ លានដុល្លារដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រី [[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Anne Jakapong Jakrajutatip]] ក្លាយជា[[:en: Transgender|ស្ត្រីកែភេទ]]ដំបូងគេដែលជាម្ចាស់អង្គការនិងជាលើកទីមួយរបស់អង្គការដែលបានពង្រីកទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួននៅខាងក្រៅទឹកដី[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ តទៅ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] ទទួលបានសិទ្ធិចាក់ផ្សាយសារជាថ្មីតាមរយៈ [[:en:Roku|The Roku Channel]] ដោយសារមានការផ្លាស់ប្តូរម្ចាស់ថ្មីដែលនេះជាលើកទីមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របវរកញ្ញាចក្រវាឡដែលកម្មវិធីប្រឡងបានផ្លាស់ប្តូរពីការចាក់ផ្សាយតាម[[:en:Television|បណ្ដាញទូរទស្សន៍បែបប្រពៃណី]]ទៅជា[[:en:Streaming media|ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពេញលេញ]]នៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|title=JKN acquires Miss Universe Organization|date=October 26, 2022|work=Bangkok Post|access-date=October 26, 2022|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322043036/https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|url-status=live}}</ref> នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៣ អ្នកស្រី [[Paula Shugart]] ប្រធាន[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាល]]បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីពី[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។<ref name=":1">{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=17 November 2023 |title=Miss Universe Organization President Paula Shugart Exits After 23 Years |url=https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-organization-president-paula-shugart-exits-1235793531/ |access-date=25 February 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref>តំណែងនេះនឹងមិនត្រូវបានកំណត់យកអ្នកថ្មីមកជំនួសនោះឡើយ។<ref name=":1" />បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រី [[Paula Shugart|Shugart ]] នាយកប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] អ្នកស្រី [[Amy Emmerich]] ក៏បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីនៅថ្ងៃទី ០៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥ ហើយបានចាកចេញពីផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ០១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=8 February 2024 |title=Amy Emmerich steps down as Miss Universe CEO |url=https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo? |access-date=25 February 2024 |website=Philstar Life |archive-date=February 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225125255/https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo |url-status=live }}</ref>នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ លោក [[:en:Mario Búcaro|Mario Adolfo Búcaro Flores]] បានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)បន្ទាប់ពីកាន់តំណែងមិនដល់ ០២ ខែផង។ការចាកចេញរបស់លោកត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈ[[:en:Press_release|សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន]]មួយដែលបានរៀបរាប់អំពីការរួមចំណែកនិងសមិទ្ធផលរបស់លោកចំពោះអង្គការប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិនេះផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=Mario Búcaro resigns as Miss Universe CEO after short stint |url=https://philstarlife.com/news-and-views/853106-mario-bucaro-resigns-miss-universe-ceo? |access-date=2025-12-14 |website=Philstar Life [[Philippine Star]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=December 14, 2025 |title=Miss Universe CEO Mario Búcaro steps down after short tenure |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/12/14/miss-universe-ceo-mario-b-caro-steps-down-after-short-tenure-1615 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width=|ឆ្នាំប្រកួត ! width=|ប្រទេស ឬ ដែនដី ! width=|ម្ចាស់ម្កុដ ! width=|ឈុតតំណាងជាតិល្អដាច់គេ ! width=|ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! width=|ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០២៦ | | | | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | |- | ២០២៥ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | rowspan="3" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] |១២០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Victoria Kjær Theilvig|Victoria Kjær Theilvig]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |១២៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | [[:en:Sheynnis Palacios|Sheynnis Alondra Palacios Cornejo]] | {{Flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៨៤ |- | ២០២២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:R'Bonney Gabriel|R'Bonney Nola Gabriel]] | {{flagicon|UKR}} [[អ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៣ |- | ២០២១ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Harnaaz_Sandhu|Harnaaz Kaur Sandhu]] | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៨០ |- | ២០២០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Andrea Meza|Alma Andrea Meza Carmona]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៤ |- | ២០១៩ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Zozibini Tunzi|Zozibini (Zozi) Bolowana]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៩០ |- | ២០១៨ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Catriona Gray|Catriona Elisa Magnayon Gray]] | {{flagicon|LAO}} [[ឡាវ|លាវ]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៩៤ |- | ២០១៧ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Demi-Leigh Tebow|Demi-Leigh Nel-Peters]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៩២ |- | ២០១៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Iris Mittenaere|Iris Mittenaere]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៦ |- | ២០១៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Pia_Wurtzbach|Pia Alonzo Wurtzbach-Jauncey]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨០ |- | ២០១៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina_Vega|Paulina Vega Dieppa]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី]] | ៨៨ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Gabriela Isler|María Gabriela de Jesús Isler Morales]] | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៨៦ |- | ២០១២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Olivia Culpo|Olivia Frances Culpo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៩ |- | ២០១១ | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] | [[:en:Leila Lopes|Leila Lopes]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] |- | ២០១០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Ximena_Navarrete|Jimena (Ximena) Navarrete Rosete]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៣ |- | ២០០៩ | rowspan = "2" | {{flagicon|VEN}}[[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Stefanía_Fernández|Stefanía Fernández Krupij]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{Flagicon|BHS}} [[បាហាម៉ាស|បាហាម៉ាស]] |- | ២០០៨ | [[:en:Dayana_Mendoza|Dayana Sabrina Mendoza Moncada]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{Flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨០ |- | ២០០៧ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Riyo Mori|Riyo Mori]] | ''មិនមានម្ចាស់តំណែង'' | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៧ |- | ២០០៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Zuleyka Rivera|Zuleyka Jerrís Rivera Mendoza]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៦ |- | ២០០៥ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Natalie Glebova|Natalya Vladimirovna Glebova]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៨១ |- | ២០០៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jennifer Hawkins|Jennifer Louise Hawkins-Wall]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|បាណាម៉ា]] | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | ៨០ |- | ២០០៣ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Amelia Vega|Amelia Patricia Vega Polanco]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧១ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Justine Pasek|Justine Lissette (Yostin) Pasek Patiño]] (ជំនួសតំណែង) | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Oxana_Fedorova|Oksana Gennadyevna Borodina]] (លាលែងចេញពីតំណែង) |- | ២០០១ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Denise Quiñones|Denise Marie Quiñones August]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៧៧ |- | ២០០០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Lara Dutta Bhupathi|Lara Dutta Bhupathi]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | {{flagicon|CYP}} [[ស៊ីប|សុីប]] | ៧៩ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] | [[:en:Mpule Kwelagobe|Mpule Keneilwe Kwelagobe]] | rowspan="2" | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | ៨៤ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Wendy Fitzwilliam|Wendy Marcelle Fitzwilliam]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨១ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brook Lee|Brook Antoinette Mahealani Lee]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៧៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alicia Machado|Yoseph Alicia Machado Fajardo]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៧៩ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Chelsi_Smith|Chelsi Mariam Pearl Smith]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | ៨២ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Sushmita Sen|Sushmita Sen]] | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៧ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Dayanara Torres|Dayanara Torres Delgado]] | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៩ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | [[:en:Michelle McLean|Michelle McLean]] | {{flagicon|PRY}} [[ប៉ារ៉ាហ្គាយ|ប៉ារ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៧៨ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Lupita Jones|María Guadalupe (Lupita) Jones Garay]] | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៣ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Mona Grudt|Mona Grudt]] | ៧១ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Angela Visser|Angela Visser]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Bui_Simon|Porntip Nakhirunkanok]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|TWN}} [[តៃវ៉ាន់|តៃវ៉ាន់]] | ៦៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Cecilia_Bolocco|Cecilia Carolina Bolocco Fonck]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|SIN}} [[សិង្ហបុរី|សិង្ហបុរី]] | ៩៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Bárbara Palacios|Bárbara Palacios Teyde de Manrique]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧៧ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Deborah Carthy Deu|Deborah Fátima Carthy Deu]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៩ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Yvonne Ryding|Yvonne Agneta Ryding]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨១ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Lorraine Elizabeth Downes|Lorraine Elizabeth Downes]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៨០ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Karen Dianne Baldwin|Karen Dianne BaldwinKaren]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | ៧៧ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Irene_Sáez|Irene Lailin Sáez Conde]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Shawn Weatherly|Shawn Weatherly]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៦៩ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Maritza_Sayalero|Maritza Sayalero Fernández]] | {{flagicon|URY}} [[អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ|អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Margaret_Gardiner_(Miss_Universe)|Margaret Gardiner]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Janelle Commissiong|Janelle Penny Commissiong]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | ៨០ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Rina_Mor|Rina Mor-Goder]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧២ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anne Marie Pohtamo|Anne Marie Pohtamo]] | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា ]] | {{flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៧១ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|Spain|1945}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Amparo Muñoz|Maria de Amparo Muñoz y Quesada]] (លាលែងចេញពីតំណែង) | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៦៥ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Margie Moran|Maria Margarita (Margie) Roxas Moran-Floirendo]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | rowspan="2" | ៦១ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kerry Anne Wells|Kerry Anne Wells]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] |- | ១៩៧១ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Georgina Rizk|Georgina Rizk]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | rowspan = "20" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៦០ |- | ១៩៧០ | {{Flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Marisol_Malaret|Marisol Malaret Contreras]] | {{flagicon|BOL}} [[បូលីវី|បូលីវី]] | ៦៤ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gloria Diaz|Maria Gloria Aspillera Diaz]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៦១ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Martha_Vasconcellos|Martha Maria Cordeiro Vasconcellos]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៦៥ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Sylvia Hitchcock|Sylvia Louise Hitchcock-Carson]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | ៥៦ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Margareta Arvidsson|Margareta Arvidsson]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦៥ | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Apasra Hongsakula|Apasra Hongsakula]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៥៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Corinna_Tsopei|Kyriaki (Corinna) Tsopei]] | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | ៦០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Iêda Maria Brutto Vargas|Iêda Maria Brutto Vargas]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Norma_Nolan|Norma Beatriz Nolan]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Marlene Schmidt|Marlene Schmidt]] | rowspan="10" | ''មិនទាន់មាន'' | ៤៨ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Linda_Bement|Linda Jeanne Bement]] | ៤៣ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Akiko Kojima|Akiko Kojima]] | ៣៤ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Luz Marina Zuluaga|Luz Marina Zuluaga Zuluaga]] | ៣៦ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Gladys Zender|Gladys Rosa Zender de Meier]] | ៣២ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Carol Morris|Carol Ann Laverne Morris]] | ៣០ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Hillevi_Rombin|Hillevi Rombin Schine]] | rowspan="2" | ៣៣ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Miriam Stevenson|Miriam Jacqueline Stevenson]] |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Christiane_Martel|Christiane Magnani]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] (បោះបង់តំណែង) | ៣០ |- |} === ចំនួនប្រទេសឬដែនដី === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:USA_orthographic.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៩ | ១៩៥៤, ១៩៥៦, ១៩៦០, ១៩៦៧, ១៩៨០, ១៩៩៥, ១៩៩៧, ២០១២, ២០២២ |- | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] [[file:Venezuela_Orthographic_Map.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៧ | ១៩៧៩, ១៩៨១, ១៩៨៦, ១៩៩៦, ២០០៨, ២០០៩, ២០១៣ |- | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] [[File:Puerto_Rico_(orthographic_projection).svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៥ | ១៩៧០, ១៩៨៥, ១៩៩៣, ២០០១, ២០០៦ |- | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] [[File:Mexico_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="2" |០៤ | ១៩៩១, ២០១០, ២០២០, ២០២៥ |- | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] [[File:PHL_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៩, ១៩៧៣, ២០១៥, ២០១៨ |- | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] [[File:India_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan="3" style="text-align:center;" | ០៣ | ១៩៩៤, ២០០០, ២០២១ |- | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វិ្រកខាងត្បូង]] [[File:ZAF_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៧៨, ២០១៧, ២០១៩ |- | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] [[File:EU-Sweden_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៥, ១៩៦៦, ១៩៨៤ |- | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] [[File:EU-France_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan= "9" style = "text-align:center;"| ០២ | ១៩៥៣, ២០១៦ |- | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] [[File:COL_orthographic_(San_Andr%C3%A9s_and_Providencia_special).svg|thumb]] | ១៩៥៨, ២០១៤ |- | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] [[File:Japan_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៩, ២០០៧ |- | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] [[File:CAN_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៨២, ២០០៥ |- | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] [[File:Australia_with_AAT_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧២, ២០០៤ |- | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] [[File:Trinidad_and_Tobago_(orthographic_projection2).jpg|thumb]] | ១៩៧៧, ១៩៩៨ |- | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] [[File:Thailand_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៥, ១៩៨៨ |- | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] [[File:EU-Finland_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥២, ១៩៧៥ |- | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] [[File:BRA_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៣, ១៩៦៨ |- | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] [[File:Denmark_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="18" style="text-align: center;" | ០១ | ២០២៤ |- | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាក្វា|នីការ៉ាហ្គា]] [[File:NIC_orthographic.svg|thumb]] | ២០២៣ |- | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] [[File:Angola_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០១១ |- | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] [[File:Dominican_Republic_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០០៣ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | ២០០២ |- | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] [[File:Botswana_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩៩ |- | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] [[File:Namibia_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩២ |- | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] [[File:Europe-Norway_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩០ |- | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] [[File:EU-Netherlands_(orthographic_projection).png|thumb]] | ១៩៨៩ |- | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] [[File:Chile_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៨៧ |- | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] [[File:NZL_orthographic_NaturalEarth.svg|thumb]] | ១៩៨៣ |- | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] [[File:Israel_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧៦ |- | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] [[File:EU-Spain_(orthographic_projection)_(with_de_jure_territory).svg|thumb]] | ១៩៧៤ |- | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] [[File:Lebanon_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧១ |- | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] [[File:EU-Greece_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៤ |- | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] [[File:Argentina_(including_claimed_territories,_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦២ |- | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] [[File:EU-Germany_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦១ |- | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] [[File:PER_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៥៧ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលជំនួសតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលលាលែងចេញពីតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] [[File:Russian_Federation_(orthographic_projection)_-_All_Territorial_Disputes.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | colspan="5" | [[File:Cambodia_on_the_globe_(Cambodia_centered).svg|thumb]] |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | [[:en:Nearysocheata_Thai|ថៃ នារីសុជាតា]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- |២០២៤ | [[:en:Davin Prasath|ប្រាសាទ ដាវីន]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top30 | Top 2 Voice For Change |- | ២០២៣ | [[:en:Sotima John|ចន សុទិម៉ា]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០២២ | [[:en:Manita Hang|ហង្ស ម៉ានីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២១ | [[:en:Ngin Marady| ងិន ម៉ារ៉ាឌី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២០ | [[:en:Sarita Reth|រ៉េត សារីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | [[:en:Somnang Alyna|សំណាង អេលីណា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | [[:en:Rern Sinat|រឿន សុីណាត]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | [[ប៊ី សុធារី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} === ចំនួនរាជធានី-ខេត្ត === {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! រាជធានី-ខេត្ត ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] [[File:Cambodia_Phnom_Penh_Province_locator_map.svg|thumb]] | ០៧ | ២០១៧, ២០១៩, ២០២០, ២០២១, ២០២២, ២០២៤, ២០២៥ |- | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] [[File:Cambodia_Kampong_Cham_locator_map.svg|thumb]] | ០២ | ២០១៨, ២០២៣ |} == សូមមើលផងដែរ == * [[:en:List of beauty pageants|List of beauty pageants]] * [[:en:Big Four beauty pageants|Big Four beauty pageants]] == ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ == * [[:en:http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ|http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] * {{facebook|MissUniverse}} * {{instagram|missuniverse}} * {{twitter|missuniverse}} * {{TikTok|missuniverse}} == ឯកសារយោង == dqzdxcx15746nw8belnw1w2f4zmq8pq 334446 334441 2026-04-20T10:41:07Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334446 wikitext text/x-wiki '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ''' ({{Lang-en|Miss Universe}}) គឺជាកម្មវិធី[[:en: Beauty Pageant|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលគ្រប់គ្រងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]និង[[:en:Thailand|ប្រទេសសៀម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាចក្រវាឡគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោមកម្មវិធី[[:en:Big Four international beauty pageants|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web |title=Beauty Pageant Basics |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |publisher=[[BBC News]] |last=Enriquez |first=Amee |date=February 2, 2014 |access-date=May 4, 2018 |archive-date=March 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120845/https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |url-status=live }}</ref> {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាចក្រវាឡ | logo = Miss Universe Logotype.svg | logosize = | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = {{ubl|JKN Legacy Inc.|[[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]]|Legacy Holding Group}} | headquarters = {{ubl|[[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ|ខេត្តសមុទ្រប្រាការ]], [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]|[[ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក|ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក]], [[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ិក]]|[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]}} | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Universe 1952|១៩៥២]] | recent = [[:en:Miss Universe 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | titleholder_represents = {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ីកូ]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ | leader_name1 = {{ubl|[[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Jakkaphong Jakrajutatip]]|Raul Rocha Cantú}} | leader_title2 = នាយកប្រតិបត្តិ | leader_name2 = Ronald Day | leader_title3 = ប្រធាន | leader_name3 = Raul Rocha Cantú | leader_title4 = អនុប្រធាន | leader_name4 = {{hlist|Olivia Quido|[[:en:Mario Búcaro|Mario Búcaro]]}} | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missuniverse.com/ }} '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] មកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសមុិកសុីកូ]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ខេត្តនន្ទបុរី|ខេត្តនន្ទបុរី]] [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។ == ប្រវត្តិ == [[File:Miss Universe Sash.jpg|right|upright=1.5|thumb|ឈៀងបវរកញ្ញាចក្រវាឡពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ឆ្នាំ ២០២១]] ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងដោយ [[:en:International Pageant of Pulchritude|International Pageant of Pulchritude]] នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៦។កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៥ នៅពេលមាន[[:en:Great Depression|វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំ]]និងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗទៀតមុនកើតមាន[[:en:World War II|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានបិទបញ្ចប់។[[File:Miss_Universe_1930_Winners.jpg|thumb|ម្ចាស់ជ័យលាភីនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដោយក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina Swimwear|Pacific Knitting Mills]] ដែលជាក្រុមហ៊ុនសម្លៀកបំពាក់មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en: California|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]និងជាក្រុមហ៊ុនផលិត[[:en:Catalina Swimwear|សម្លៀកបំពាក់ហែលទឹក Catalina]] ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកវាមានទីស្នាក់ការនៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។ក្រុមហ៊ុនគឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss America|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥១។នៅក្នុងឆ្នាំនោះកញ្ញា [[:en:Yolande Betbeze|Yolande Margaret Betbeze Fox]] ដែលជាម្ចាស់ជ័យលាភីបានបដិសេធមិនថតរូបផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈដោយស្លៀកឈុតហែលទឹករបស់ក្រុមហ៊ុន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Knitting Mills]] បានរៀបចំកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡដោយរួមគ្នាសហការឧបត្ថម្ភអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។<ref>{{Cite news|last=Roberts|first=Sam|date=26 February 2016|title=Yolande Betbeze Fox, Miss America Who Defied Convention, Dies at 87|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html|access-date=25 February 2024|issn=0362-4331|archive-date=February 26, 2016|archive-url=https://archive.today/20160226061628/http://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html?_r=0|url-status=live}}</ref> [[File:Armi-Kuusela-1952.jpg|thumb|កញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] នៅ[[:en:Helsinki|ទីក្រុង Helsinki ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅ[[ឡងប៊ិច (កាលីផ្វនញ៉ា)|ទីក្រុងឡុងប៊ិច]] [[កាលីហ្វ័រញ៉ា|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២។ម្ចាស់ជ័យលាភីដំបូងគេបានទៅលើកញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] មកពី[[ហ្វាំងឡង់|ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]ក៏ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាននាងបានបោះបង់តំណែងរបស់នាងចោលបើទោះបីជាមិនមែនជាផ្លូវការក៏ដោយដើម្បីទៅរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មុនពេលតំណែងឆ្នាំរបស់នាងត្រូវបានបញ្ចប់។<ref>{{cite web |author=FUNFARE by Ricky Lo |title=A misty-eyed look at Armi Kuusela, the 1st Miss Universe |url=http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |date=June 28, 2006 |website=philstar.com |publisher=[[The Philippine Star]] |access-date=October 9, 2013 |archive-date=October 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015000244/http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |url-status=live }}</ref>រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩៥៨ ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ដូចជា[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]ត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំបន្ទាប់ពីការប្រឡងដូច្នេះនៅក្នុងអំឡុងពេលនោះតំណែងរបស់កញ្ញា [[:en:Kuusela|Kuusela]] គឺ[[:en:Miss Universe 1953|បវរកញ្ញាចក្រវាឡឆ្នាំ ១៩៥៣]]។ចាប់តាំងពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] បានបង្កើតកម្មវិធីប្រឡងនេះមកការរៀបចំគ្រប់គ្រងគឺធ្វើឡើងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។នៅទីបំផុតក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] និងក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានទិញដោយសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth|Kayser-Roth Corporation]]។<ref name=":0">{{Cite magazine|date=19 February 2018|title=Trump's Miss Universe Gambit|url=https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|access-date=25 February 2024|magazine=The New Yorker|language=en-US|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193214/https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|url-status=live}}</ref> កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំចាក់ផ្សាយនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥។[[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយការប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរួមគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយបានបំបែកការចាក់ផ្សាយកម្មវិធីប្រឡងទាំងពីរនេះដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥។បន្ទាប់មកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Gulf and Western Industries|Gulf and westen]] បានទិញយកសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth |Kayser-Roth Corporation]] ហើយបានគ្រប់គ្រងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩១ និងត្រូវបានក្រុមហ៊ុន [[:en:Procter & Gamble|Procter & Gamble]] ទិញយក។<ref name=":0" /> នៅក្នុង ១៩៩១ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាស់ ចន ត្រាំ]]បានទិញកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាពី [[:en:ITT Corp|ITT Crop]] ជាមួយនឹងការរៀបចំចាក់ផ្សាយជាមួយនឹង [[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២។<ref>{{cite web |title=Four Big Ships Dominate International Beauty Pageants |author=Prestigious Beauty Pageant |url=http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |date=November 18, 2013 |website=Prestigious Beauty Pageants |access-date=June 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |archive-date=December 17, 2013 |archivedate=ធ្នូ 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ '''Miss Universe, Inc.''' បានប្តូរឈ្មោះរបស់ខ្លួនទៅជា[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ហើយបានផ្លាស់ប្តូរទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួនពី[[ឡូស​អាន់​ជ័រ​លេស|ទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស]]ទៅកាន់[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]]។<ref name="India-Today-1">{{cite web |title=Miss USA Olivia Culpo is Miss Universe 2012! |website=[[India Today]] |date=December 19, 2012 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |access-date=January 9, 2016 |archive-date=March 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124901/http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |url-status=live }}</ref><ref name="new team">{{cite news|title=Mistress of the Universe|url=https://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692:68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18,+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY,+ONCE+DONALD+TRUMP'S+ACCOUNTANT,+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK,+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|access-date=February 24, 2011|newspaper=[[New York Post]]|date=January 18, 1999|first=Jonathan|last=Foreman|archive-date=March 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325005144/http://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692%3A68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Jan+18%2C+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY%2C+ONCE+DONALD+TRUMP%27S+ACCOUNTANT%2C+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK%2C+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|url-status=dead}}</ref>នៅចុងឆ្នាំ ២០០២ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនរួមគ្នាជាមួយនឹង [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលលើសពីទីផ្សារផ្សេងៗទៀតសម្រាប់សិទ្ធិចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍។<ref>Natalie Tadena (July 2, 2015)."[https://www.wsj.com/articles/BL-269B-3913 Donald Trump's Miss USA Pageant Lands on Reelz Cable Channel]" [https://web.archive.org/web/20200727055939/https://blogs.wsj.com/cmo/2015/07/02/donald-trumps-miss-usa-pageant-lands-on-reelz-cable-channel/ Archived] July 27, 2020, at the [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Wall_Street_Journal The Wall Street Journal].</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|title=WME/IMG Acquires Miss Universe Organization From Donald Trump|first1=Cynthia|last1=Littleton|date=September 14, 2015|access-date=December 11, 2017|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108163857/https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|url-status=live}}</ref>ពីឆ្នាំ ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ ២០១៤ កម្មវិធីប្រឡងត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref name="The New York Times">{{cite news |title=Three Beauty Pageants Leaving CBS for NBC |last=Rutenberg |first=Jim |url=https://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |date=June 22, 2002 |newspaper=The New York Times |access-date=October 8, 2013 |archive-date=October 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011024009/http://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] បានលុបចោលទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មទាំងអស់ជាមួយនឹងលោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]និង[[:en:Miss Universe Organisation|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង[[:en:Donald Trump 2016 presidential campaign#Announcement|សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដ៏ចម្រូងចម្រាស]]អំពីជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ដែលបានឆ្លងកាត់ព្រំដែនមកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]។<ref name="hollywoodreporter">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/nbc-cuts-ties-donald-trump-805706?facebook_20150629|title=NBC Cuts Ties With Donald Trump Over "Derogatory Statements," Pulls Miss USA and Miss Universe Pageants|first=Kate|last=Stanhope|date=June 29, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=June 30, 2015|archive-date=October 10, 2017|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010094038/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/donald-trump-nbc-severing-ties-805706|url-status=live}}</ref><ref name=NBCsever>{{cite news|title=NBCUniversal cuts ties with Donald Trump|url=https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|access-date=June 29, 2015|work=CNN Money|date=June 29, 2015|archive-date=December 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229221647/https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|url-status=live}}</ref>ជាផ្នែកនៃដំណោះស្រាយផ្លូវច្បាប់នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៥ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានទិញភាគហ៊ុន ៥០% របស់ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនដោយធ្វើឲ្យលោកក្លាយជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនតែម្នាក់គត់។០៣ ថ្ងៃក្រោយមកលោកបានលក់ក្រុមហ៊ុនទាំងមូលទៅឲ្យ [[:en:Endeavor (company)|WME]]/[[:en:IMG (company)|IMG]]។<ref name="nytimes.com">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|title=Trump Sells Miss Universe Organization to WME-IMG Talent Agency|date=September 15, 2015|work=The New York Times|access-date=February 5, 2016|archive-date=February 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204102131/http://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|title=Donald Trump sells the Miss Universe Organization|last=Nededog|first=Jethro|date=September 14, 2015|work=Business Insider|access-date=January 9, 2016|archive-date=May 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506164358/http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|url-status=live}}</ref>បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរកម្មសិទ្ធិនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៥ [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និង [[:en:Azteca América|Azteca]] បានក្លាយជាអ្នកចាក់ផ្សាយជាផ្លូវការនៃកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡនិង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite web|url=http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|title=Miss Universe and Miss USA Pageants to Air on Fox|work=TV Insider|date=October 28, 2015 |access-date=January 9, 2016|archive-date=February 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212061824/http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|url-status=live}}</ref>សិទ្ធិចាក់ផ្សាយរបស់កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបំបែកជាបណ្ដោះអាសន្នទៅឲ្យ [[តេលេម៉ុនដូ|Telemundo]] និង [[:en:FYI|FYI]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារមានការរឹតត្បិត[[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាតកូវីត-១៩]] នៅពេលនោះ។កិច្ចសន្យាជាមួយនឹង [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និងពិធីករលោក [[:en:Steve Harvey|Broderick Stephen Harvey]] ត្រូវបានបន្តឡើងវិញសម្រាប់កម្មវិធីប្រឡងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បានទិញយក [[:en:Miss Universe Organization (MUO)|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)ពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Endeavor Group Holdings|Endeavor Group Holdings]] ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ [[:en:IMG Worldwide|IMG Worldwide]] នៅក្នុងតម្លៃ ១៤ លានដុល្លារដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រី [[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Anne Jakapong Jakrajutatip]] ក្លាយជា[[:en: Transgender|ស្ត្រីកែភេទ]]ដំបូងគេដែលជាម្ចាស់អង្គការនិងជាលើកទីមួយរបស់អង្គការដែលបានពង្រីកទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួននៅខាងក្រៅទឹកដី[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ តទៅ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] ទទួលបានសិទ្ធិចាក់ផ្សាយសារជាថ្មីតាមរយៈ [[:en:Roku|The Roku Channel]] ដោយសារមានការផ្លាស់ប្តូរម្ចាស់ថ្មីដែលនេះជាលើកទីមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របវរកញ្ញាចក្រវាឡដែលកម្មវិធីប្រឡងបានផ្លាស់ប្តូរពីការចាក់ផ្សាយតាម[[:en:Television|បណ្ដាញទូរទស្សន៍បែបប្រពៃណី]]ទៅជា[[:en:Streaming media|ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពេញលេញ]]នៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|title=JKN acquires Miss Universe Organization|date=October 26, 2022|work=Bangkok Post|access-date=October 26, 2022|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322043036/https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|url-status=live}}</ref> នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៣ អ្នកស្រី [[Paula Shugart]] ប្រធាន[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាល]]បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីពី[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។<ref name=":1">{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=17 November 2023 |title=Miss Universe Organization President Paula Shugart Exits After 23 Years |url=https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-organization-president-paula-shugart-exits-1235793531/ |access-date=25 February 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref>តំណែងនេះនឹងមិនត្រូវបានកំណត់យកអ្នកថ្មីមកជំនួសនោះឡើយ។<ref name=":1" />បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រី [[Paula Shugart|Shugart ]] នាយកប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] អ្នកស្រី [[Amy Emmerich]] ក៏បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីនៅថ្ងៃទី ០៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥ ហើយបានចាកចេញពីផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ០១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=8 February 2024 |title=Amy Emmerich steps down as Miss Universe CEO |url=https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo? |access-date=25 February 2024 |website=Philstar Life |archive-date=February 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225125255/https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo |url-status=live }}</ref>នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ លោក [[:en:Mario Búcaro|Mario Adolfo Búcaro Flores]] បានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)បន្ទាប់ពីកាន់តំណែងមិនដល់ ០២ ខែផង។ការចាកចេញរបស់លោកត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈ[[:en:Press_release|សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន]]មួយដែលបានរៀបរាប់អំពីការរួមចំណែកនិងសមិទ្ធផលរបស់លោកចំពោះអង្គការប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិនេះផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=Mario Búcaro resigns as Miss Universe CEO after short stint |url=https://philstarlife.com/news-and-views/853106-mario-bucaro-resigns-miss-universe-ceo? |access-date=2025-12-14 |website=Philstar Life [[Philippine Star]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=December 14, 2025 |title=Miss Universe CEO Mario Búcaro steps down after short tenure |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/12/14/miss-universe-ceo-mario-b-caro-steps-down-after-short-tenure-1615 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width=|ឆ្នាំប្រកួត ! width=|ប្រទេស ឬ ដែនដី ! width=|ម្ចាស់ម្កុដ ! width=|ឈុតតំណាងជាតិល្អដាច់គេ ! width=|ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! width=|ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០២៦ | | | | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | |- | ២០២៥ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | rowspan="3" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] |១២០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Victoria Kjær Theilvig|Victoria Kjær Theilvig]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |១២៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | [[:en:Sheynnis Palacios|Sheynnis Alondra Palacios Cornejo]] | {{Flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៨៤ |- | ២០២២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:R'Bonney Gabriel|R'Bonney Nola Gabriel]] | {{flagicon|UKR}} [[អ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៣ |- | ២០២១ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Harnaaz_Sandhu|Harnaaz Kaur Sandhu]] | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៨០ |- | ២០២០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Andrea Meza|Alma Andrea Meza Carmona]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៤ |- | ២០១៩ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Zozibini Tunzi|Zozibini (Zozi) Bolowana]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៩០ |- | ២០១៨ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Catriona Gray|Catriona Elisa Magnayon Gray]] | {{flagicon|LAO}} [[ឡាវ|លាវ]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៩៤ |- | ២០១៧ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Demi-Leigh Tebow|Demi-Leigh Nel-Peters]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៩២ |- | ២០១៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Iris Mittenaere|Iris Mittenaere]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៦ |- | ២០១៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Pia_Wurtzbach|Pia Alonzo Wurtzbach-Jauncey]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨០ |- | ២០១៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina_Vega|Paulina Vega Dieppa]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី]] | ៨៨ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Gabriela Isler|María Gabriela de Jesús Isler Morales]] | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៨៦ |- | ២០១២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Olivia Culpo|Olivia Frances Culpo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៩ |- | ២០១១ | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] | [[:en:Leila Lopes|Leila Lopes]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] |- | ២០១០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Ximena_Navarrete|Jimena (Ximena) Navarrete Rosete]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៣ |- | ២០០៩ | rowspan = "2" | {{flagicon|VEN}}[[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Stefanía_Fernández|Stefanía Fernández Krupij]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{Flagicon|BHS}} [[បាហាម៉ាស|បាហាម៉ាស]] |- | ២០០៨ | [[:en:Dayana_Mendoza|Dayana Sabrina Mendoza Moncada]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{Flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨០ |- | ២០០៧ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Riyo Mori|Riyo Mori]] | ''មិនមានម្ចាស់តំណែង'' | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៧ |- | ២០០៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Zuleyka Rivera|Zuleyka Jerrís Rivera Mendoza]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៦ |- | ២០០៥ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Natalie Glebova|Natalya Vladimirovna Glebova]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៨១ |- | ២០០៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jennifer Hawkins|Jennifer Louise Hawkins-Wall]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|បាណាម៉ា]] | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | ៨០ |- | ២០០៣ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Amelia Vega|Amelia Patricia Vega Polanco]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧១ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Justine Pasek|Justine Lissette (Yostin) Pasek Patiño]] (ជំនួសតំណែង) | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Oxana_Fedorova|Oksana Gennadyevna Borodina]] (លាលែងចេញពីតំណែង) |- | ២០០១ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Denise Quiñones|Denise Marie Quiñones August]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៧៧ |- | ២០០០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Lara Dutta Bhupathi|Lara Dutta Bhupathi]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | {{flagicon|CYP}} [[ស៊ីប|សុីប]] | ៧៩ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] | [[:en:Mpule Kwelagobe|Mpule Keneilwe Kwelagobe]] | rowspan="2" | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | ៨៤ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Wendy Fitzwilliam|Wendy Marcelle Fitzwilliam]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨១ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brook Lee|Brook Antoinette Mahealani Lee]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៧៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alicia Machado|Yoseph Alicia Machado Fajardo]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៧៩ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Chelsi_Smith|Chelsi Mariam Pearl Smith]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | ៨២ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Sushmita Sen|Sushmita Sen]] | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៧ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Dayanara Torres|Dayanara Torres Delgado]] | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៩ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | [[:en:Michelle McLean|Michelle McLean]] | {{flagicon|PRY}} [[ប៉ារ៉ាហ្គាយ|ប៉ារ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៧៨ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Lupita Jones|María Guadalupe (Lupita) Jones Garay]] | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៣ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Mona Grudt|Mona Grudt]] | ៧១ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Angela Visser|Angela Visser]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Bui_Simon|Porntip Nakhirunkanok]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|TWN}} [[តៃវ៉ាន់|តៃវ៉ាន់]] | ៦៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Cecilia_Bolocco|Cecilia Carolina Bolocco Fonck]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|SIN}} [[សិង្ហបុរី|សិង្ហបុរី]] | ៩៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Bárbara Palacios|Bárbara Palacios Teyde de Manrique]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧៧ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Deborah Carthy Deu|Deborah Fátima Carthy Deu]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៩ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Yvonne Ryding|Yvonne Agneta Ryding]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨១ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Lorraine Elizabeth Downes|Lorraine Elizabeth Downes]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៨០ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Karen Dianne Baldwin|Karen Dianne BaldwinKaren]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | ៧៧ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Irene_Sáez|Irene Lailin Sáez Conde]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Shawn Weatherly|Shawn Weatherly]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៦៩ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Maritza_Sayalero|Maritza Sayalero Fernández]] | {{flagicon|URY}} [[អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ|អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Margaret_Gardiner_(Miss_Universe)|Margaret Gardiner]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Janelle Commissiong|Janelle Penny Commissiong]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | ៨០ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Rina_Mor|Rina Mor-Goder]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧២ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anne Marie Pohtamo|Anne Marie Pohtamo]] | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា ]] | {{flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៧១ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|Spain|1945}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Amparo Muñoz|Maria de Amparo Muñoz y Quesada]] (លាលែងចេញពីតំណែង) | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៦៥ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Margie Moran|Maria Margarita (Margie) Roxas Moran-Floirendo]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | rowspan="2" | ៦១ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kerry Anne Wells|Kerry Anne Wells]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] |- | ១៩៧១ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Georgina Rizk|Georgina Rizk]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | rowspan = "20" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៦០ |- | ១៩៧០ | {{Flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Marisol_Malaret|Marisol Malaret Contreras]] | {{flagicon|BOL}} [[បូលីវី|បូលីវី]] | ៦៤ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gloria Diaz|Maria Gloria Aspillera Diaz]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៦១ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Martha_Vasconcellos|Martha Maria Cordeiro Vasconcellos]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៦៥ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Sylvia Hitchcock|Sylvia Louise Hitchcock-Carson]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | ៥៦ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Margareta Arvidsson|Margareta Arvidsson]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦៥ | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Apasra Hongsakula|Apasra Hongsakula]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៥៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Corinna_Tsopei|Kyriaki (Corinna) Tsopei]] | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | ៦០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Iêda Maria Brutto Vargas|Iêda Maria Brutto Vargas]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Norma_Nolan|Norma Beatriz Nolan]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Marlene Schmidt|Marlene Schmidt]] | rowspan="10" | ''មិនទាន់មាន'' | ៤៨ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Linda_Bement|Linda Jeanne Bement]] | ៤៣ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Akiko Kojima|Akiko Kojima]] | ៣៤ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Luz Marina Zuluaga|Luz Marina Zuluaga Zuluaga]] | ៣៦ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Gladys Zender|Gladys Rosa Zender de Meier]] | ៣២ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Carol Morris|Carol Ann Laverne Morris]] | ៣០ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Hillevi_Rombin|Hillevi Rombin Schine]] | rowspan="2" | ៣៣ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Miriam Stevenson|Miriam Jacqueline Stevenson]] |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Christiane_Martel|Christiane Magnani]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] (បោះបង់តំណែង) | ៣០ |- |} === ចំនួនប្រទេសឬដែនដី === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:USA_orthographic.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៩ | ១៩៥៤, ១៩៥៦, ១៩៦០, ១៩៦៧, ១៩៨០, ១៩៩៥, ១៩៩៧, ២០១២, ២០២២ |- | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] [[file:Venezuela_Orthographic_Map.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៧ | ១៩៧៩, ១៩៨១, ១៩៨៦, ១៩៩៦, ២០០៨, ២០០៩, ២០១៣ |- | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] [[File:Puerto_Rico_(orthographic_projection).svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៥ | ១៩៧០, ១៩៨៥, ១៩៩៣, ២០០១, ២០០៦ |- | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] [[File:Mexico_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="2" |០៤ | ១៩៩១, ២០១០, ២០២០, ២០២៥ |- | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] [[File:PHL_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៩, ១៩៧៣, ២០១៥, ២០១៨ |- | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] [[File:India_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan="3" style="text-align:center;" | ០៣ | ១៩៩៤, ២០០០, ២០២១ |- | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វិ្រកខាងត្បូង]] [[File:ZAF_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៧៨, ២០១៧, ២០១៩ |- | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] [[File:EU-Sweden_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៥, ១៩៦៦, ១៩៨៤ |- | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] [[File:EU-France_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan= "9" style = "text-align:center;"| ០២ | ១៩៥៣, ២០១៦ |- | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] [[File:COL_orthographic_(San_Andr%C3%A9s_and_Providencia_special).svg|thumb]] | ១៩៥៨, ២០១៤ |- | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] [[File:Japan_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៩, ២០០៧ |- | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] [[File:CAN_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៨២, ២០០៥ |- | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] [[File:Australia_with_AAT_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧២, ២០០៤ |- | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] [[File:Trinidad_and_Tobago_(orthographic_projection2).jpg|thumb]] | ១៩៧៧, ១៩៩៨ |- | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] [[File:Thailand_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៥, ១៩៨៨ |- | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] [[File:EU-Finland_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥២, ១៩៧៥ |- | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] [[File:BRA_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៣, ១៩៦៨ |- | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] [[File:Denmark_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="18" style="text-align: center;" | ០១ | ២០២៤ |- | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាក្វា|នីការ៉ាហ្គា]] [[File:NIC_orthographic.svg|thumb]] | ២០២៣ |- | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] [[File:Angola_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០១១ |- | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] [[File:Dominican_Republic_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០០៣ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | ២០០២ |- | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] [[File:Botswana_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩៩ |- | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] [[File:Namibia_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩២ |- | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] [[File:Europe-Norway_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩០ |- | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] [[File:EU-Netherlands_(orthographic_projection).png|thumb]] | ១៩៨៩ |- | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] [[File:Chile_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៨៧ |- | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] [[File:NZL_orthographic_NaturalEarth.svg|thumb]] | ១៩៨៣ |- | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] [[File:Israel_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧៦ |- | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] [[File:EU-Spain_(orthographic_projection)_(with_de_jure_territory).svg|thumb]] | ១៩៧៤ |- | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] [[File:Lebanon_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧១ |- | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] [[File:EU-Greece_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៤ |- | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] [[File:Argentina_(including_claimed_territories,_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦២ |- | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] [[File:EU-Germany_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦១ |- | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] [[File:PER_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៥៧ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលជំនួសតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលលាលែងចេញពីតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] [[File:Russian_Federation_(orthographic_projection)_-_All_Territorial_Disputes.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | colspan="5" | [[File:Cambodia_on_the_globe_(Cambodia_centered).svg|thumb]] |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | [[:en:Nearysocheata_Thai|ថៃ នារីសុជាតា]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- |២០២៤ | [[:en:Davin Prasath|ប្រាសាទ ដាវីន]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top30 | Top 2 Voice For Change |- | ២០២៣ | [[:en:Sotima John|ចន សុទិម៉ា]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០២២ | [[:en:Manita Hang|ហង្ស ម៉ានីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២១ | [[:en:Ngin Marady| ងិន ម៉ារ៉ាឌី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២០ | [[:en:Sarita Reth|រ៉េត សារីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | [[:en:Somnang Alyna|សំណាង អេលីណា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | [[:en:Rern Sinat|រឿន សុីណាត]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | [[ប៊ី សុធារី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} === ចំនួនរាជធានី-ខេត្ត === {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! រាជធានី-ខេត្ត ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] [[File:Cambodia_Phnom_Penh_Province_locator_map.svg|thumb]] | ០៧ | ២០១៧, ២០១៩, ២០២០, ២០២១, ២០២២, ២០២៤, ២០២៥ |- | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] [[File:Cambodia_Kampong_Cham_locator_map.svg|thumb]] | ០២ | ២០១៨, ២០២៣ |} == សូមមើលផងដែរ == * [[:en:List of beauty pageants|List of beauty pageants]] * [[:en:Big Four beauty pageants|Big Four beauty pageants]] == ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ == * [[:en:http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ|http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] * {{facebook|MissUniverse}} * {{instagram|missuniverse}} * {{twitter|missuniverse}} * {{TikTok|missuniverse}} == ឯកសារយោង == hc2e2p40ktokkouo67i59mvr5q7jm4o 334450 334446 2026-04-20T11:22:31Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ */ 334450 wikitext text/x-wiki '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ''' ({{Lang-en|Miss Universe}}) គឺជាកម្មវិធី[[:en: Beauty Pageant|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលគ្រប់គ្រងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]និង[[:en:Thailand|ប្រទេសសៀម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាចក្រវាឡគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោមកម្មវិធី[[:en:Big Four international beauty pageants|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web |title=Beauty Pageant Basics |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |publisher=[[BBC News]] |last=Enriquez |first=Amee |date=February 2, 2014 |access-date=May 4, 2018 |archive-date=March 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120845/https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |url-status=live }}</ref> {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាចក្រវាឡ | logo = Miss Universe Logotype.svg | logosize = | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = {{ubl|JKN Legacy Inc.|[[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]]|Legacy Holding Group}} | headquarters = {{ubl|[[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ|ខេត្តសមុទ្រប្រាការ]], [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]|[[ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក|ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក]], [[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ិក]]|[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]}} | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Universe 1952|១៩៥២]] | recent = [[:en:Miss Universe 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | titleholder_represents = {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ីកូ]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ | leader_name1 = {{ubl|[[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Jakkaphong Jakrajutatip]]|Raul Rocha Cantú}} | leader_title2 = នាយកប្រតិបត្តិ | leader_name2 = Ronald Day | leader_title3 = ប្រធាន | leader_name3 = Raul Rocha Cantú | leader_title4 = អនុប្រធាន | leader_name4 = {{hlist|Olivia Quido|[[:en:Mario Búcaro|Mario Búcaro]]}} | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missuniverse.com/ }} '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] មកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសមុិកសុីកូ]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ខេត្តនន្ទបុរី|ខេត្តនន្ទបុរី]] [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។ == ប្រវត្តិ == [[File:Miss Universe Sash.jpg|right|upright=1.5|thumb|ឈៀងបវរកញ្ញាចក្រវាឡពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ឆ្នាំ ២០២១]] ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងដោយ [[:en:International Pageant of Pulchritude|International Pageant of Pulchritude]] នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៦។កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៥ នៅពេលមាន[[:en:Great Depression|វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំ]]និងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗទៀតមុនកើតមាន[[:en:World War II|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានបិទបញ្ចប់។[[File:Miss_Universe_1930_Winners.jpg|thumb|ម្ចាស់ជ័យលាភីនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដោយក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina Swimwear|Pacific Knitting Mills]] ដែលជាក្រុមហ៊ុនសម្លៀកបំពាក់មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en: California|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]និងជាក្រុមហ៊ុនផលិត[[:en:Catalina Swimwear|សម្លៀកបំពាក់ហែលទឹក Catalina]] ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកវាមានទីស្នាក់ការនៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។ក្រុមហ៊ុនគឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss America|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥១។នៅក្នុងឆ្នាំនោះកញ្ញា [[:en:Yolande Betbeze|Yolande Margaret Betbeze Fox]] ដែលជាម្ចាស់ជ័យលាភីបានបដិសេធមិនថតរូបផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈដោយស្លៀកឈុតហែលទឹករបស់ក្រុមហ៊ុន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Knitting Mills]] បានរៀបចំកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡដោយរួមគ្នាសហការឧបត្ថម្ភអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។<ref>{{Cite news|last=Roberts|first=Sam|date=26 February 2016|title=Yolande Betbeze Fox, Miss America Who Defied Convention, Dies at 87|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html|access-date=25 February 2024|issn=0362-4331|archive-date=February 26, 2016|archive-url=https://archive.today/20160226061628/http://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html?_r=0|url-status=live}}</ref> [[File:Armi-Kuusela-1952.jpg|thumb|កញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] នៅ[[:en:Helsinki|ទីក្រុង Helsinki ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅ[[ឡងប៊ិច (កាលីផ្វនញ៉ា)|ទីក្រុងឡុងប៊ិច]] [[កាលីហ្វ័រញ៉ា|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២។ម្ចាស់ជ័យលាភីដំបូងគេបានទៅលើកញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] មកពី[[ហ្វាំងឡង់|ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]ក៏ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាននាងបានបោះបង់តំណែងរបស់នាងចោលបើទោះបីជាមិនមែនជាផ្លូវការក៏ដោយដើម្បីទៅរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មុនពេលតំណែងឆ្នាំរបស់នាងត្រូវបានបញ្ចប់។<ref>{{cite web |author=FUNFARE by Ricky Lo |title=A misty-eyed look at Armi Kuusela, the 1st Miss Universe |url=http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |date=June 28, 2006 |website=philstar.com |publisher=[[The Philippine Star]] |access-date=October 9, 2013 |archive-date=October 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015000244/http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |url-status=live }}</ref>រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩៥៨ ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ដូចជា[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]ត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំបន្ទាប់ពីការប្រឡងដូច្នេះនៅក្នុងអំឡុងពេលនោះតំណែងរបស់កញ្ញា [[:en:Kuusela|Kuusela]] គឺ[[:en:Miss Universe 1953|បវរកញ្ញាចក្រវាឡឆ្នាំ ១៩៥៣]]។ចាប់តាំងពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] បានបង្កើតកម្មវិធីប្រឡងនេះមកការរៀបចំគ្រប់គ្រងគឺធ្វើឡើងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។នៅទីបំផុតក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] និងក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានទិញដោយសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth|Kayser-Roth Corporation]]។<ref name=":0">{{Cite magazine|date=19 February 2018|title=Trump's Miss Universe Gambit|url=https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|access-date=25 February 2024|magazine=The New Yorker|language=en-US|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193214/https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|url-status=live}}</ref> កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំចាក់ផ្សាយនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥។[[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយការប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរួមគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយបានបំបែកការចាក់ផ្សាយកម្មវិធីប្រឡងទាំងពីរនេះដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥។បន្ទាប់មកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Gulf and Western Industries|Gulf and westen]] បានទិញយកសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth |Kayser-Roth Corporation]] ហើយបានគ្រប់គ្រងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩១ និងត្រូវបានក្រុមហ៊ុន [[:en:Procter & Gamble|Procter & Gamble]] ទិញយក។<ref name=":0" /> នៅក្នុង ១៩៩១ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាស់ ចន ត្រាំ]]បានទិញកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាពី [[:en:ITT Corp|ITT Crop]] ជាមួយនឹងការរៀបចំចាក់ផ្សាយជាមួយនឹង [[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២។<ref>{{cite web |title=Four Big Ships Dominate International Beauty Pageants |author=Prestigious Beauty Pageant |url=http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |date=November 18, 2013 |website=Prestigious Beauty Pageants |access-date=June 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |archive-date=December 17, 2013 |archivedate=ធ្នូ 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ '''Miss Universe, Inc.''' បានប្តូរឈ្មោះរបស់ខ្លួនទៅជា[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ហើយបានផ្លាស់ប្តូរទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួនពី[[ឡូស​អាន់​ជ័រ​លេស|ទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស]]ទៅកាន់[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]]។<ref name="India-Today-1">{{cite web |title=Miss USA Olivia Culpo is Miss Universe 2012! |website=[[India Today]] |date=December 19, 2012 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |access-date=January 9, 2016 |archive-date=March 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124901/http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |url-status=live }}</ref><ref name="new team">{{cite news|title=Mistress of the Universe|url=https://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692:68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18,+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY,+ONCE+DONALD+TRUMP'S+ACCOUNTANT,+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK,+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|access-date=February 24, 2011|newspaper=[[New York Post]]|date=January 18, 1999|first=Jonathan|last=Foreman|archive-date=March 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325005144/http://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692%3A68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Jan+18%2C+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY%2C+ONCE+DONALD+TRUMP%27S+ACCOUNTANT%2C+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK%2C+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|url-status=dead}}</ref>នៅចុងឆ្នាំ ២០០២ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនរួមគ្នាជាមួយនឹង [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលលើសពីទីផ្សារផ្សេងៗទៀតសម្រាប់សិទ្ធិចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍។<ref>Natalie Tadena (July 2, 2015)."[https://www.wsj.com/articles/BL-269B-3913 Donald Trump's Miss USA Pageant Lands on Reelz Cable Channel]" [https://web.archive.org/web/20200727055939/https://blogs.wsj.com/cmo/2015/07/02/donald-trumps-miss-usa-pageant-lands-on-reelz-cable-channel/ Archived] July 27, 2020, at the [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Wall_Street_Journal The Wall Street Journal].</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|title=WME/IMG Acquires Miss Universe Organization From Donald Trump|first1=Cynthia|last1=Littleton|date=September 14, 2015|access-date=December 11, 2017|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108163857/https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|url-status=live}}</ref>ពីឆ្នាំ ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ ២០១៤ កម្មវិធីប្រឡងត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref name="The New York Times">{{cite news |title=Three Beauty Pageants Leaving CBS for NBC |last=Rutenberg |first=Jim |url=https://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |date=June 22, 2002 |newspaper=The New York Times |access-date=October 8, 2013 |archive-date=October 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011024009/http://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] បានលុបចោលទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មទាំងអស់ជាមួយនឹងលោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]និង[[:en:Miss Universe Organisation|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង[[:en:Donald Trump 2016 presidential campaign#Announcement|សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដ៏ចម្រូងចម្រាស]]អំពីជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ដែលបានឆ្លងកាត់ព្រំដែនមកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]។<ref name="hollywoodreporter">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/nbc-cuts-ties-donald-trump-805706?facebook_20150629|title=NBC Cuts Ties With Donald Trump Over "Derogatory Statements," Pulls Miss USA and Miss Universe Pageants|first=Kate|last=Stanhope|date=June 29, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=June 30, 2015|archive-date=October 10, 2017|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010094038/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/donald-trump-nbc-severing-ties-805706|url-status=live}}</ref><ref name=NBCsever>{{cite news|title=NBCUniversal cuts ties with Donald Trump|url=https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|access-date=June 29, 2015|work=CNN Money|date=June 29, 2015|archive-date=December 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229221647/https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|url-status=live}}</ref>ជាផ្នែកនៃដំណោះស្រាយផ្លូវច្បាប់នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៥ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានទិញភាគហ៊ុន ៥០% របស់ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនដោយធ្វើឲ្យលោកក្លាយជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនតែម្នាក់គត់។០៣ ថ្ងៃក្រោយមកលោកបានលក់ក្រុមហ៊ុនទាំងមូលទៅឲ្យ [[:en:Endeavor (company)|WME]]/[[:en:IMG (company)|IMG]]។<ref name="nytimes.com">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|title=Trump Sells Miss Universe Organization to WME-IMG Talent Agency|date=September 15, 2015|work=The New York Times|access-date=February 5, 2016|archive-date=February 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204102131/http://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|title=Donald Trump sells the Miss Universe Organization|last=Nededog|first=Jethro|date=September 14, 2015|work=Business Insider|access-date=January 9, 2016|archive-date=May 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506164358/http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|url-status=live}}</ref>បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរកម្មសិទ្ធិនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៥ [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និង [[:en:Azteca América|Azteca]] បានក្លាយជាអ្នកចាក់ផ្សាយជាផ្លូវការនៃកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡនិង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite web|url=http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|title=Miss Universe and Miss USA Pageants to Air on Fox|work=TV Insider|date=October 28, 2015 |access-date=January 9, 2016|archive-date=February 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212061824/http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|url-status=live}}</ref>សិទ្ធិចាក់ផ្សាយរបស់កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបំបែកជាបណ្ដោះអាសន្នទៅឲ្យ [[តេលេម៉ុនដូ|Telemundo]] និង [[:en:FYI|FYI]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារមានការរឹតត្បិត[[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាតកូវីត-១៩]] នៅពេលនោះ។កិច្ចសន្យាជាមួយនឹង [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និងពិធីករលោក [[:en:Steve Harvey|Broderick Stephen Harvey]] ត្រូវបានបន្តឡើងវិញសម្រាប់កម្មវិធីប្រឡងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បានទិញយក [[:en:Miss Universe Organization (MUO)|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)ពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Endeavor Group Holdings|Endeavor Group Holdings]] ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ [[:en:IMG Worldwide|IMG Worldwide]] នៅក្នុងតម្លៃ ១៤ លានដុល្លារដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រី [[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Anne Jakapong Jakrajutatip]] ក្លាយជា[[:en: Transgender|ស្ត្រីកែភេទ]]ដំបូងគេដែលជាម្ចាស់អង្គការនិងជាលើកទីមួយរបស់អង្គការដែលបានពង្រីកទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួននៅខាងក្រៅទឹកដី[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ តទៅ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] ទទួលបានសិទ្ធិចាក់ផ្សាយសារជាថ្មីតាមរយៈ [[:en:Roku|The Roku Channel]] ដោយសារមានការផ្លាស់ប្តូរម្ចាស់ថ្មីដែលនេះជាលើកទីមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របវរកញ្ញាចក្រវាឡដែលកម្មវិធីប្រឡងបានផ្លាស់ប្តូរពីការចាក់ផ្សាយតាម[[:en:Television|បណ្ដាញទូរទស្សន៍បែបប្រពៃណី]]ទៅជា[[:en:Streaming media|ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពេញលេញ]]នៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|title=JKN acquires Miss Universe Organization|date=October 26, 2022|work=Bangkok Post|access-date=October 26, 2022|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322043036/https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|url-status=live}}</ref> នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៣ អ្នកស្រី [[Paula Shugart]] ប្រធាន[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាល]]បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីពី[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។<ref name=":1">{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=17 November 2023 |title=Miss Universe Organization President Paula Shugart Exits After 23 Years |url=https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-organization-president-paula-shugart-exits-1235793531/ |access-date=25 February 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref>តំណែងនេះនឹងមិនត្រូវបានកំណត់យកអ្នកថ្មីមកជំនួសនោះឡើយ។<ref name=":1" />បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រី [[Paula Shugart|Shugart ]] នាយកប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] អ្នកស្រី [[Amy Emmerich]] ក៏បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីនៅថ្ងៃទី ០៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥ ហើយបានចាកចេញពីផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ០១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=8 February 2024 |title=Amy Emmerich steps down as Miss Universe CEO |url=https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo? |access-date=25 February 2024 |website=Philstar Life |archive-date=February 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225125255/https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo |url-status=live }}</ref>នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ លោក [[:en:Mario Búcaro|Mario Adolfo Búcaro Flores]] បានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)បន្ទាប់ពីកាន់តំណែងមិនដល់ ០២ ខែផង។ការចាកចេញរបស់លោកត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈ[[:en:Press_release|សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន]]មួយដែលបានរៀបរាប់អំពីការរួមចំណែកនិងសមិទ្ធផលរបស់លោកចំពោះអង្គការប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិនេះផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=Mario Búcaro resigns as Miss Universe CEO after short stint |url=https://philstarlife.com/news-and-views/853106-mario-bucaro-resigns-miss-universe-ceo? |access-date=2025-12-14 |website=Philstar Life [[Philippine Star]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=December 14, 2025 |title=Miss Universe CEO Mario Búcaro steps down after short tenure |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/12/14/miss-universe-ceo-mario-b-caro-steps-down-after-short-tenure-1615 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width=|ឆ្នាំប្រកួត ! width=|ប្រទេស ឬ ដែនដី ! width=|ម្ចាស់ម្កុដ ! width=|ឈុតតំណាងជាតិល្អដាច់គេ ! width=|ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! width=|ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០២៦ | | | | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | |- | ២០២៥ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | rowspan="3" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] |១២០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Victoria Kjær Theilvig|Victoria Kjær Theilvig]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |១២៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | [[:en:Sheynnis Palacios|Sheynnis Alondra Palacios Cornejo]] | {{Flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៨៤ |- | ២០២២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:R'Bonney Gabriel|R'Bonney Nola Gabriel]] | {{flagicon|UKR}} [[អ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៣ |- | ២០២១ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Harnaaz_Sandhu|Harnaaz Kaur Sandhu]] | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៨០ |- | ២០២០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Andrea Meza|Alma Andrea Meza Carmona]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៤ |- | ២០១៩ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Zozibini Tunzi|Zozibini (Zozi) Bolowana]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៩០ |- | ២០១៨ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Catriona Gray|Catriona Elisa Magnayon Gray]] | {{flagicon|LAO}} [[ឡាវ|លាវ]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៩៤ |- | ២០១៧ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Demi-Leigh Tebow|Demi-Leigh Nel-Peters]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៩២ |- | ២០១៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Iris Mittenaere|Iris Mittenaere]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៦ |- | ២០១៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Pia_Wurtzbach|Pia Alonzo Wurtzbach-Jauncey]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨០ |- | ២០១៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina_Vega|Paulina Vega Dieppa]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី]] | ៨៨ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Gabriela Isler|María Gabriela de Jesús Isler Morales]] | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៨៦ |- | ២០១២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Olivia Culpo|Olivia Frances Culpo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៩ |- | ២០១១ | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] | [[:en:Leila Lopes|Leila Lopes]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] |- | ២០១០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Ximena_Navarrete|Jimena (Ximena) Navarrete Rosete]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" | ៨៣ |- | ២០០៩ | rowspan = "2" | {{flagicon|VEN}}[[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Stefanía_Fernández|Stefanía Fernández Krupij]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{Flagicon|BHS}} [[បាហាម៉ាស|បាហាម៉ាស]] |- | ២០០៨ | [[:en:Dayana_Mendoza|Dayana Sabrina Mendoza Moncada]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{Flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨០ |- | ២០០៧ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Riyo Mori|Riyo Mori]] | ''មិនមានម្ចាស់តំណែង'' | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៧ |- | ២០០៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Zuleyka Rivera|Zuleyka Jerrís Rivera Mendoza]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៦ |- | ២០០៥ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Natalie Glebova|Natalya Vladimirovna Glebova]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៨១ |- | ២០០៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jennifer Hawkins|Jennifer Louise Hawkins-Wall]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|បាណាម៉ា]] | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | ៨០ |- | ២០០៣ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Amelia Vega|Amelia Patricia Vega Polanco]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧១ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Justine Pasek|Justine Lissette (Yostin) Pasek Patiño]]<br>(ជំនួសតំណែង) | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Oxana_Fedorova|Oksana Gennadyevna Borodina]]<br>(លាលែងចេញពីតំណែង) |- | ២០០១ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Denise Quiñones|Denise Marie Quiñones August]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៧៧ |- | ២០០០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Lara Dutta Bhupathi|Lara Dutta Bhupathi]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | {{flagicon|CYP}} [[ស៊ីប|សុីប]] | ៧៩ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] | [[:en:Mpule Kwelagobe|Mpule Keneilwe Kwelagobe]] | rowspan="2" | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | ៨៤ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Wendy Fitzwilliam|Wendy Marcelle Fitzwilliam]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨១ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brook Lee|Brook Antoinette Mahealani Lee]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៧៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alicia Machado|Yoseph Alicia Machado Fajardo]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៧៩ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Chelsi_Smith|Chelsi Mariam Pearl Smith]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | ៨២ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Sushmita Sen|Sushmita Sen]] | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៧ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Dayanara Torres|Dayanara Torres Delgado]] | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៩ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | [[:en:Michelle McLean|Michelle McLean]] | {{flagicon|PRY}} [[ប៉ារ៉ាហ្គាយ|ប៉ារ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៧៨ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Lupita Jones|María Guadalupe (Lupita) Jones Garay]] | rowspan="2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៣ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Mona Grudt|Mona Grudt]] | ៧១ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Angela Visser|Angela Visser]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Bui_Simon|Porntip Nakhirunkanok]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|TWN}} [[តៃវ៉ាន់|តៃវ៉ាន់]] | ៦៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Cecilia_Bolocco|Cecilia Carolina Bolocco Fonck]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|SIN}} [[សិង្ហបុរី|សិង្ហបុរី]] | ៩៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Bárbara Palacios|Bárbara Palacios Teyde de Manrique]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧៧ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Deborah Carthy Deu|Deborah Fátima Carthy Deu]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៩ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Yvonne Ryding|Yvonne Agneta Ryding]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨១ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Lorraine Elizabeth Downes|Lorraine Elizabeth Downes]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៨០ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Karen Dianne Baldwin|Karen Dianne BaldwinKaren]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | ៧៧ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Irene_Sáez|Irene Lailin Sáez Conde]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Shawn Weatherly|Shawn Weatherly]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៦៩ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Maritza_Sayalero|Maritza Sayalero Fernández]] | {{flagicon|URY}} [[អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ|អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | rowspan="2" | ៧៥ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Margaret_Gardiner_(Miss_Universe)|Margaret Gardiner]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Janelle Commissiong|Janelle Penny Commissiong]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | ៨០ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Rina_Mor|Rina Mor-Goder]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧២ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anne Marie Pohtamo|Anne Marie Pohtamo]] | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា ]] | {{flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៧១ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|Spain|1945}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Amparo Muñoz|Maria de Amparo Muñoz y Quesada]]<br>(លាលែងចេញពីតំណែង) | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៦៥ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Margie Moran|Maria Margarita (Margie) Roxas Moran-Floirendo]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | rowspan="2" | ៦១ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kerry Anne Wells|Kerry Anne Wells]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] |- | ១៩៧១ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Georgina Rizk|Georgina Rizk]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | rowspan = "20" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៦០ |- | ១៩៧០ | {{Flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Marisol_Malaret|Marisol Malaret Contreras]] | {{flagicon|BOL}} [[បូលីវី|បូលីវី]] | ៦៤ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gloria Diaz|Maria Gloria Aspillera Diaz]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៦១ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Martha_Vasconcellos|Martha Maria Cordeiro Vasconcellos]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៦៥ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Sylvia Hitchcock|Sylvia Louise Hitchcock-Carson]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | ៥៦ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Margareta Arvidsson|Margareta Arvidsson]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦៥ | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Apasra Hongsakula|Apasra Hongsakula]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៥៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Corinna_Tsopei|Kyriaki (Corinna) Tsopei]] | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | ៦០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Iêda Maria Brutto Vargas|Iêda Maria Brutto Vargas]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Norma_Nolan|Norma Beatriz Nolan]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Marlene Schmidt|Marlene Schmidt]] | rowspan="10" | ''មិនទាន់មាន'' | ៤៨ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Linda_Bement|Linda Jeanne Bement]] | ៤៣ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Akiko Kojima|Akiko Kojima]] | ៣៤ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Luz Marina Zuluaga|Luz Marina Zuluaga Zuluaga]] | ៣៦ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Gladys Zender|Gladys Rosa Zender de Meier]] | ៣២ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Carol Morris|Carol Ann Laverne Morris]] | ៣០ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Hillevi_Rombin|Hillevi Rombin Schine]] | rowspan="2" | ៣៣ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Miriam Stevenson|Miriam Jacqueline Stevenson]] |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Christiane_Martel|Christiane Magnani]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]]<br>(បោះបង់តំណែង) | ៣០ |- |} === ចំនួនប្រទេសឬដែនដី === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:USA_orthographic.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៩ | ១៩៥៤, ១៩៥៦, ១៩៦០, ១៩៦៧, ១៩៨០, ១៩៩៥, ១៩៩៧, ២០១២, ២០២២ |- | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] [[file:Venezuela_Orthographic_Map.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៧ | ១៩៧៩, ១៩៨១, ១៩៨៦, ១៩៩៦, ២០០៨, ២០០៩, ២០១៣ |- | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] [[File:Puerto_Rico_(orthographic_projection).svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៥ | ១៩៧០, ១៩៨៥, ១៩៩៣, ២០០១, ២០០៦ |- | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] [[File:Mexico_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="2" |០៤ | ១៩៩១, ២០១០, ២០២០, ២០២៥ |- | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] [[File:PHL_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៩, ១៩៧៣, ២០១៥, ២០១៨ |- | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] [[File:India_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan="3" style="text-align:center;" | ០៣ | ១៩៩៤, ២០០០, ២០២១ |- | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វិ្រកខាងត្បូង]] [[File:ZAF_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៧៨, ២០១៧, ២០១៩ |- | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] [[File:EU-Sweden_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៥, ១៩៦៦, ១៩៨៤ |- | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] [[File:EU-France_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan= "9" style = "text-align:center;"| ០២ | ១៩៥៣, ២០១៦ |- | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] [[File:COL_orthographic_(San_Andr%C3%A9s_and_Providencia_special).svg|thumb]] | ១៩៥៨, ២០១៤ |- | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] [[File:Japan_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៩, ២០០៧ |- | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] [[File:CAN_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៨២, ២០០៥ |- | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] [[File:Australia_with_AAT_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧២, ២០០៤ |- | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] [[File:Trinidad_and_Tobago_(orthographic_projection2).jpg|thumb]] | ១៩៧៧, ១៩៩៨ |- | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] [[File:Thailand_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៥, ១៩៨៨ |- | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] [[File:EU-Finland_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥២, ១៩៧៥ |- | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] [[File:BRA_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៣, ១៩៦៨ |- | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] [[File:Denmark_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="18" style="text-align: center;" | ០១ | ២០២៤ |- | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាក្វា|នីការ៉ាហ្គា]] [[File:NIC_orthographic.svg|thumb]] | ២០២៣ |- | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] [[File:Angola_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០១១ |- | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] [[File:Dominican_Republic_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០០៣ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | ២០០២ |- | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] [[File:Botswana_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩៩ |- | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] [[File:Namibia_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩២ |- | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] [[File:Europe-Norway_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩០ |- | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] [[File:EU-Netherlands_(orthographic_projection).png|thumb]] | ១៩៨៩ |- | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] [[File:Chile_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៨៧ |- | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] [[File:NZL_orthographic_NaturalEarth.svg|thumb]] | ១៩៨៣ |- | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] [[File:Israel_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧៦ |- | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] [[File:EU-Spain_(orthographic_projection)_(with_de_jure_territory).svg|thumb]] | ១៩៧៤ |- | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] [[File:Lebanon_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧១ |- | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] [[File:EU-Greece_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៤ |- | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] [[File:Argentina_(including_claimed_territories,_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦២ |- | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] [[File:EU-Germany_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦១ |- | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] [[File:PER_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៥៧ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលជំនួសតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលលាលែងចេញពីតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] [[File:Russian_Federation_(orthographic_projection)_-_All_Territorial_Disputes.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | colspan="5" | [[File:Cambodia_on_the_globe_(Cambodia_centered).svg|thumb]] |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | [[:en:Nearysocheata_Thai|ថៃ នារីសុជាតា]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- |២០២៤ | [[:en:Davin Prasath|ប្រាសាទ ដាវីន]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top30 | Top 2 Voice For Change |- | ២០២៣ | [[:en:Sotima John|ចន សុទិម៉ា]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០២២ | [[:en:Manita Hang|ហង្ស ម៉ានីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២១ | [[:en:Ngin Marady| ងិន ម៉ារ៉ាឌី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២០ | [[:en:Sarita Reth|រ៉េត សារីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | [[:en:Somnang Alyna|សំណាង អេលីណា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | [[:en:Rern Sinat|រឿន សុីណាត]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | [[ប៊ី សុធារី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} === ចំនួនរាជធានី-ខេត្ត === {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! រាជធានី-ខេត្ត ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] [[File:Cambodia_Phnom_Penh_Province_locator_map.svg|thumb]] | ០៧ | ២០១៧, ២០១៩, ២០២០, ២០២១, ២០២២, ២០២៤, ២០២៥ |- | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] [[File:Cambodia_Kampong_Cham_locator_map.svg|thumb]] | ០២ | ២០១៨, ២០២៣ |} == សូមមើលផងដែរ == * [[:en:List of beauty pageants|List of beauty pageants]] * [[:en:Big Four beauty pageants|Big Four beauty pageants]] == ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ == * [[:en:http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ|http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] * {{facebook|MissUniverse}} * {{instagram|missuniverse}} * {{twitter|missuniverse}} * {{TikTok|missuniverse}} == ឯកសារយោង == hxuwm49nwudnbcq0kk5q3e84skg98sr 334455 334450 2026-04-20T11:35:01Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ */ 334455 wikitext text/x-wiki '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ''' ({{Lang-en|Miss Universe}}) គឺជាកម្មវិធី[[:en: Beauty Pageant|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលគ្រប់គ្រងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]និង[[:en:Thailand|ប្រទេសសៀម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាចក្រវាឡគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោមកម្មវិធី[[:en:Big Four international beauty pageants|ប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web |title=Beauty Pageant Basics |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |publisher=[[BBC News]] |last=Enriquez |first=Amee |date=February 2, 2014 |access-date=May 4, 2018 |archive-date=March 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120845/https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 |url-status=live }}</ref> {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាចក្រវាឡ | logo = Miss Universe Logotype.svg | logosize = | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = {{ubl|JKN Legacy Inc.|[[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]]|Legacy Holding Group}} | headquarters = {{ubl|[[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ|ខេត្តសមុទ្រប្រាការ]], [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]|[[ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក|ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក]], [[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ិក]]|[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]}} | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Universe 1952|១៩៥២]] | recent = [[:en:Miss Universe 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | titleholder_represents = {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ីកូ]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ | leader_name1 = {{ubl|[[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Jakkaphong Jakrajutatip]]|Raul Rocha Cantú}} | leader_title2 = នាយកប្រតិបត្តិ | leader_name2 = Ronald Day | leader_title3 = ប្រធាន | leader_name3 = Raul Rocha Cantú | leader_title4 = អនុប្រធាន | leader_name4 = {{hlist|Olivia Quido|[[:en:Mario Búcaro|Mario Búcaro]]}} | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missuniverse.com/ }} '''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] មកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសមុិកសុីកូ]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ខេត្តនន្ទបុរី|ខេត្តនន្ទបុរី]] [[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។ == ប្រវត្តិ == [[File:Miss Universe Sash.jpg|right|upright=1.5|thumb|ឈៀងបវរកញ្ញាចក្រវាឡពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ឆ្នាំ ២០២១]] ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងដោយ [[:en:International Pageant of Pulchritude|International Pageant of Pulchritude]] នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៦។កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៥ នៅពេលមាន[[:en:Great Depression|វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំ]]និងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗទៀតមុនកើតមាន[[:en:World War II|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានបិទបញ្ចប់។[[File:Miss_Universe_1930_Winners.jpg|thumb|ម្ចាស់ជ័យលាភីនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដោយក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina Swimwear|Pacific Knitting Mills]] ដែលជាក្រុមហ៊ុនសម្លៀកបំពាក់មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en: California|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]និងជាក្រុមហ៊ុនផលិត[[:en:Catalina Swimwear|សម្លៀកបំពាក់ហែលទឹក Catalina]] ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកវាមានទីស្នាក់ការនៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។ក្រុមហ៊ុនគឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss America|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥១។នៅក្នុងឆ្នាំនោះកញ្ញា [[:en:Yolande Betbeze|Yolande Margaret Betbeze Fox]] ដែលជាម្ចាស់ជ័យលាភីបានបដិសេធមិនថតរូបផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈដោយស្លៀកឈុតហែលទឹករបស់ក្រុមហ៊ុន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Knitting Mills]] បានរៀបចំកម្មវិធីប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡដោយរួមគ្នាសហការឧបត្ថម្ភអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។<ref>{{Cite news|last=Roberts|first=Sam|date=26 February 2016|title=Yolande Betbeze Fox, Miss America Who Defied Convention, Dies at 87|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html|access-date=25 February 2024|issn=0362-4331|archive-date=February 26, 2016|archive-url=https://archive.today/20160226061628/http://www.nytimes.com/2016/02/26/us/yolande-betbeze-fox-miss-america-who-defied-convention-dies-at-87.html?_r=0|url-status=live}}</ref> [[File:Armi-Kuusela-1952.jpg|thumb|កញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] នៅ[[:en:Helsinki|ទីក្រុង Helsinki ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅ[[ឡងប៊ិច (កាលីផ្វនញ៉ា)|ទីក្រុងឡុងប៊ិច]] [[កាលីហ្វ័រញ៉ា|រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២។ម្ចាស់ជ័យលាភីដំបូងគេបានទៅលើកញ្ញា [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]] មកពី[[ហ្វាំងឡង់|ប្រទេសហ្វាំងឡង់]]ក៏ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាននាងបានបោះបង់តំណែងរបស់នាងចោលបើទោះបីជាមិនមែនជាផ្លូវការក៏ដោយដើម្បីទៅរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មុនពេលតំណែងឆ្នាំរបស់នាងត្រូវបានបញ្ចប់។<ref>{{cite web |author=FUNFARE by Ricky Lo |title=A misty-eyed look at Armi Kuusela, the 1st Miss Universe |url=http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |date=June 28, 2006 |website=philstar.com |publisher=[[The Philippine Star]] |access-date=October 9, 2013 |archive-date=October 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015000244/http://www.philstar.com/entertainment/344221/misty-eyed-look-armi-kuusela-1st-miss-universe |url-status=live }}</ref>រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩៥៨ ចំណងជើង'''បវរកញ្ញាចក្រវាឡ'''ដូចជា[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]ត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំបន្ទាប់ពីការប្រឡងដូច្នេះនៅក្នុងអំឡុងពេលនោះតំណែងរបស់កញ្ញា [[:en:Kuusela|Kuusela]] គឺ[[:en:Miss Universe 1953|បវរកញ្ញាចក្រវាឡឆ្នាំ ១៩៥៣]]។ចាប់តាំងពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] បានបង្កើតកម្មវិធីប្រឡងនេះមកការរៀបចំគ្រប់គ្រងគឺធ្វើឡើងដោយ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។នៅទីបំផុតក្រុមហ៊ុន [[:en:Catalina_Swimwear|Pacific Mills]] និងក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានទិញដោយសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth|Kayser-Roth Corporation]]។<ref name=":0">{{Cite magazine|date=19 February 2018|title=Trump's Miss Universe Gambit|url=https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|access-date=25 February 2024|magazine=The New Yorker|language=en-US|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193214/https://www.newyorker.com/magazine/2018/02/26/trumps-miss-universe-gambit|url-status=live}}</ref> កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានរៀបចំចាក់ផ្សាយនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥។[[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយការប្រឡង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]និងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរួមគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយបានបំបែកការចាក់ផ្សាយកម្មវិធីប្រឡងទាំងពីរនេះដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥។បន្ទាប់មកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្រុមហ៊ុន [[:en:Gulf and Western Industries|Gulf and westen]] បានទិញយកសាជីវកម្ម [[:en:Kayser-Roth |Kayser-Roth Corporation]] ហើយបានគ្រប់គ្រងបវរកញ្ញាចក្រវាឡរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩១ និងត្រូវបានក្រុមហ៊ុន [[:en:Procter & Gamble|Procter & Gamble]] ទិញយក។<ref name=":0" /> នៅក្នុង ១៩៩១ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាស់ ចន ត្រាំ]]បានទិញកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាពី [[:en:ITT Corp|ITT Crop]] ជាមួយនឹងការរៀបចំចាក់ផ្សាយជាមួយនឹង [[ស៊ីប៊ីអេស|CBS]] រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២។<ref>{{cite web |title=Four Big Ships Dominate International Beauty Pageants |author=Prestigious Beauty Pageant |url=http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |date=November 18, 2013 |website=Prestigious Beauty Pageants |access-date=June 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ |archive-date=December 17, 2013 |archivedate=ធ្នូ 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217131258/http://www.prestigiousbeautypageants.org/four-big-ships-dominate-international-beauty-pageants/ }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ '''Miss Universe, Inc.''' បានប្តូរឈ្មោះរបស់ខ្លួនទៅជា[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ហើយបានផ្លាស់ប្តូរទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួនពី[[ឡូស​អាន់​ជ័រ​លេស|ទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស]]ទៅកាន់[[ទីក្រុងញូវយ៉ក]]។<ref name="India-Today-1">{{cite web |title=Miss USA Olivia Culpo is Miss Universe 2012! |website=[[India Today]] |date=December 19, 2012 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |access-date=January 9, 2016 |archive-date=March 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124901/http://indiatoday.intoday.in/story/miss-universe-2012-winner-olivia-culpo/1/238561.html |url-status=live }}</ref><ref name="new team">{{cite news|title=Mistress of the Universe|url=https://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692:68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18,+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY,+ONCE+DONALD+TRUMP'S+ACCOUNTANT,+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK,+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|access-date=February 24, 2011|newspaper=[[New York Post]]|date=January 18, 1999|first=Jonathan|last=Foreman|archive-date=March 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325005144/http://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68469692.html?dids=68469692%3A68469692&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Jan+18%2C+1999&author=Jonathan+Foreman&pub=New+York+Post&desc=MISTRESS+OF+THE+UNIVERSE+-+MAUREEN+REIDY%2C+ONCE+DONALD+TRUMP%27S+ACCOUNTANT%2C+HAS+TRANSFORMED+THREE+KEY+BEAUTY+PAGEANTS+FROM+TACKY+CHEESE+INTO+SLICK%2C+CHIC+AFFAIRS&pqatl=google|url-status=dead}}</ref>នៅចុងឆ្នាំ ២០០២ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនរួមគ្នាជាមួយនឹង [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលលើសពីទីផ្សារផ្សេងៗទៀតសម្រាប់សិទ្ធិចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍។<ref>Natalie Tadena (July 2, 2015)."[https://www.wsj.com/articles/BL-269B-3913 Donald Trump's Miss USA Pageant Lands on Reelz Cable Channel]" [https://web.archive.org/web/20200727055939/https://blogs.wsj.com/cmo/2015/07/02/donald-trumps-miss-usa-pageant-lands-on-reelz-cable-channel/ Archived] July 27, 2020, at the [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Wall_Street_Journal The Wall Street Journal].</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|title=WME/IMG Acquires Miss Universe Organization From Donald Trump|first1=Cynthia|last1=Littleton|date=September 14, 2015|access-date=December 11, 2017|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108163857/https://variety.com/2015/biz/news/donald-trump-miss-universe-wmeimg-acquisition-1201592910/|url-status=live}}</ref>ពីឆ្នាំ ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ ២០១៤ កម្មវិធីប្រឡងត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref name="The New York Times">{{cite news |title=Three Beauty Pageants Leaving CBS for NBC |last=Rutenberg |first=Jim |url=https://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |date=June 22, 2002 |newspaper=The New York Times |access-date=October 8, 2013 |archive-date=October 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011024009/http://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] បានលុបចោលទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មទាំងអស់ជាមួយនឹងលោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]និង[[:en:Miss Universe Organisation|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង[[:en:Donald Trump 2016 presidential campaign#Announcement|សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដ៏ចម្រូងចម្រាស]]អំពីជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ដែលបានឆ្លងកាត់ព្រំដែនមកពី[[ម៉ិកស៊ិក|ប្រទេសម៉ិកស៊ីកូ]]។<ref name="hollywoodreporter">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/nbc-cuts-ties-donald-trump-805706?facebook_20150629|title=NBC Cuts Ties With Donald Trump Over "Derogatory Statements," Pulls Miss USA and Miss Universe Pageants|first=Kate|last=Stanhope|date=June 29, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=June 30, 2015|archive-date=October 10, 2017|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010094038/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/donald-trump-nbc-severing-ties-805706|url-status=live}}</ref><ref name=NBCsever>{{cite news|title=NBCUniversal cuts ties with Donald Trump|url=https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|access-date=June 29, 2015|work=CNN Money|date=June 29, 2015|archive-date=December 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229221647/https://money.cnn.com/2015/06/29/media/donald-trump-nbc-ends-relationship/|url-status=live}}</ref>ជាផ្នែកនៃដំណោះស្រាយផ្លូវច្បាប់នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៥ លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ|ដូណាល់ ចន ត្រាំ]]បានទិញភាគហ៊ុន ៥០% របស់ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនដោយធ្វើឲ្យលោកក្លាយជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនតែម្នាក់គត់។០៣ ថ្ងៃក្រោយមកលោកបានលក់ក្រុមហ៊ុនទាំងមូលទៅឲ្យ [[:en:Endeavor (company)|WME]]/[[:en:IMG (company)|IMG]]។<ref name="nytimes.com">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|title=Trump Sells Miss Universe Organization to WME-IMG Talent Agency|date=September 15, 2015|work=The New York Times|access-date=February 5, 2016|archive-date=February 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204102131/http://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|title=Donald Trump sells the Miss Universe Organization|last=Nededog|first=Jethro|date=September 14, 2015|work=Business Insider|access-date=January 9, 2016|archive-date=May 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506164358/http://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9|url-status=live}}</ref>បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរកម្មសិទ្ធិនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៥ [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និង [[:en:Azteca América|Azteca]] បានក្លាយជាអ្នកចាក់ផ្សាយជាផ្លូវការនៃកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡនិង[[:en:Miss USA|បវរកញ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite web|url=http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|title=Miss Universe and Miss USA Pageants to Air on Fox|work=TV Insider|date=October 28, 2015 |access-date=January 9, 2016|archive-date=February 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212061824/http://www.tvinsider.com/article/49807/miss-universe-and-miss-usa-pageants-to-air-on-fox/|url-status=live}}</ref>សិទ្ធិចាក់ផ្សាយរបស់កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាចក្រវាឡត្រូវបានបំបែកជាបណ្ដោះអាសន្នទៅឲ្យ [[តេលេម៉ុនដូ|Telemundo]] និង [[:en:FYI|FYI]] នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារមានការរឹតត្បិត[[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាតកូវីត-១៩]] នៅពេលនោះ។កិច្ចសន្យាជាមួយនឹង [[ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ|Fox]] និងពិធីករលោក [[:en:Steve Harvey|Broderick Stephen Harvey]] ត្រូវបានបន្តឡើងវិញសម្រាប់កម្មវិធីប្រឡងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមហ៊ុន [[:en:JKN Global Group|JKN Global Group]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បានទិញយក [[:en:Miss Universe Organization (MUO)|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)ពីក្រុមហ៊ុន [[:en:Endeavor Group Holdings|Endeavor Group Holdings]] ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ [[:en:IMG Worldwide|IMG Worldwide]] នៅក្នុងតម្លៃ ១៤ លានដុល្លារដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រី [[:en:Jakkaphong Jakrajutatip|Anne Jakapong Jakrajutatip]] ក្លាយជា[[:en: Transgender|ស្ត្រីកែភេទ]]ដំបូងគេដែលជាម្ចាស់អង្គការនិងជាលើកទីមួយរបស់អង្គការដែលបានពង្រីកទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួននៅខាងក្រៅទឹកដី[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ តទៅ [[អេនប៊ីស៊ី|NBC]] ទទួលបានសិទ្ធិចាក់ផ្សាយសារជាថ្មីតាមរយៈ [[:en:Roku|The Roku Channel]] ដោយសារមានការផ្លាស់ប្តូរម្ចាស់ថ្មីដែលនេះជាលើកទីមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របវរកញ្ញាចក្រវាឡដែលកម្មវិធីប្រឡងបានផ្លាស់ប្តូរពីការចាក់ផ្សាយតាម[[:en:Television|បណ្ដាញទូរទស្សន៍បែបប្រពៃណី]]ទៅជា[[:en:Streaming media|ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពេញលេញ]]នៅ[[:en:United States of America|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|title=JKN acquires Miss Universe Organization|date=October 26, 2022|work=Bangkok Post|access-date=October 26, 2022|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322043036/https://www.bangkokpost.com/business/2423031/jkn-acquires-miss-universe-organization|url-status=live}}</ref> នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៣ អ្នកស្រី [[Paula Shugart]] ប្រធាន[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាល]]បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីពី[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]]។<ref name=":1">{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=17 November 2023 |title=Miss Universe Organization President Paula Shugart Exits After 23 Years |url=https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-organization-president-paula-shugart-exits-1235793531/ |access-date=25 February 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref>តំណែងនេះនឹងមិនត្រូវបានកំណត់យកអ្នកថ្មីមកជំនួសនោះឡើយ។<ref name=":1" />បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រី [[Paula Shugart|Shugart ]] នាយកប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] អ្នកស្រី [[Amy Emmerich]] ក៏បានប្រកាសពីការចាកចេញរបស់អ្នកស្រីនៅថ្ងៃទី ០៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥ ហើយបានចាកចេញពីផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ០១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=8 February 2024 |title=Amy Emmerich steps down as Miss Universe CEO |url=https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo? |access-date=25 February 2024 |website=Philstar Life |archive-date=February 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225125255/https://philstarlife.com/celebrity/847811-amy-emmerich-steps-down-as-miss-universe-ceo |url-status=live }}</ref>នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ លោក [[:en:Mario Búcaro|Mario Adolfo Búcaro Flores]] បានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss Universe Organization|អង្គការបវរកញ្ញាចក្រវាឡ]](MUO)បន្ទាប់ពីកាន់តំណែងមិនដល់ ០២ ខែផង។ការចាកចេញរបស់លោកត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈ[[:en:Press_release|សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន]]មួយដែលបានរៀបរាប់អំពីការរួមចំណែកនិងសមិទ្ធផលរបស់លោកចំពោះអង្គការប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិនេះផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=Mario Búcaro resigns as Miss Universe CEO after short stint |url=https://philstarlife.com/news-and-views/853106-mario-bucaro-resigns-miss-universe-ceo? |access-date=2025-12-14 |website=Philstar Life [[Philippine Star]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=December 14, 2025 |title=Miss Universe CEO Mario Búcaro steps down after short tenure |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/12/14/miss-universe-ceo-mario-b-caro-steps-down-after-short-tenure-1615 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width=|ឆ្នាំប្រកួត ! width=|ប្រទេស ឬ ដែនដី ! width=|ម្ចាស់ម្កុដ ! width=|ឈុតតំណាងជាតិល្អដាច់គេ ! width=|ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! width=|ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០២៦ | | | | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | |- | ២០២៥ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Fátima Bosch|Fátima Bosch Fernández]] | rowspan= "3" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] |១២០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Victoria Kjær Theilvig|Victoria Kjær Theilvig]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |១២៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | [[:en:Sheynnis Palacios|Sheynnis Alondra Palacios Cornejo]] | {{Flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៨៤ |- | ២០២២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:R'Bonney Gabriel|R'Bonney Nola Gabriel]] | {{flagicon|UKR}} [[អ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៣ |- | ២០២១ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Harnaaz_Sandhu|Harnaaz Kaur Sandhu]] | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៨០ |- | ២០២០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Andrea Meza|Alma Andrea Meza Carmona]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៤ |- | ២០១៩ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Zozibini Tunzi|Zozibini (Zozi) Bolowana]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៩០ |- | ២០១៨ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Catriona Gray|Catriona Elisa Magnayon Gray]] | {{flagicon|LAO}} [[ឡាវ|លាវ]] | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៩៤ |- | ២០១៧ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Demi-Leigh Tebow|Demi-Leigh Nel-Peters]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៩២ |- | ២០១៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Iris Mittenaere|Iris Mittenaere]] | {{flagicon|MMR}} [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៦ |- | ២០១៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Pia_Wurtzbach|Pia Alonzo Wurtzbach-Jauncey]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨០ |- | ២០១៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina_Vega|Paulina Vega Dieppa]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី]] | ៨៨ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Gabriela Isler|María Gabriela de Jesús Isler Morales]] | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាហ្គា|នីការ៉ាហ្គា]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៨៦ |- | ២០១២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Olivia Culpo|Olivia Frances Culpo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan = "2" | ៨៩ |- | ២០១១ | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] | [[:en:Leila Lopes|Leila Lopes]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] |- | ២០១០ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Ximena_Navarrete|Jimena (Ximena) Navarrete Rosete]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan = "2" | ៨៣ |- | ២០០៩ | rowspan = "2" | {{flagicon|VEN}}[[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Stefanía_Fernández|Stefanía Fernández Krupij]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{Flagicon|BHS}} [[បាហាម៉ាស|បាហាម៉ាស]] |- | ២០០៨ | [[:en:Dayana_Mendoza|Dayana Sabrina Mendoza Moncada]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{Flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨០ |- | ២០០៧ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Riyo Mori|Riyo Mori]] | ''មិនមានម្ចាស់តំណែង'' | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៧ |- | ២០០៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Zuleyka Rivera|Zuleyka Jerrís Rivera Mendoza]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨៦ |- | ២០០៥ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Natalie Glebova|Natalya Vladimirovna Glebova]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៨១ |- | ២០០៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jennifer Hawkins|Jennifer Louise Hawkins-Wall]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|បាណាម៉ា]] | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | ៨០ |- | ២០០៣ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Amelia Vega|Amelia Patricia Vega Polanco]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧១ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Justine Pasek|Justine Lissette (Yostin) Pasek Patiño]]<br>(ជំនួសតំណែង) | rowspan = "2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | rowspan = "2" | ៧៥ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Oxana_Fedorova|Oksana Gennadyevna Borodina]]<br>(លាលែងចេញពីតំណែង) |- | ២០០១ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Denise Quiñones|Denise Marie Quiñones August]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៧៧ |- | ២០០០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Lara Dutta Bhupathi|Lara Dutta Bhupathi]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | {{flagicon|CYP}} [[ស៊ីប|សុីប]] | ៧៩ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] | [[:en:Mpule Kwelagobe|Mpule Keneilwe Kwelagobe]] | rowspan = "2" | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | ៨៤ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Wendy Fitzwilliam|Wendy Marcelle Fitzwilliam]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៨១ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brook Lee|Brook Antoinette Mahealani Lee]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៧៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alicia Machado|Yoseph Alicia Machado Fajardo]] | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | ៧៩ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Chelsi_Smith|Chelsi Mariam Pearl Smith]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | ៨២ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Sushmita Sen|Sushmita Sen]] | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៧ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Dayanara Torres|Dayanara Torres Delgado]] | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៩ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] | [[:en:Michelle McLean|Michelle McLean]] | {{flagicon|PRY}} [[ប៉ារ៉ាហ្គាយ|ប៉ារ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៧៨ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Lupita Jones|María Guadalupe (Lupita) Jones Garay]] | rowspan = "2" | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "2" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៣ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Mona Grudt|Mona Grudt]] | ៧១ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Angela Visser|Angela Visser]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Bui_Simon|Porntip Nakhirunkanok]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | {{flagicon|TWN}} [[តៃវ៉ាន់|តៃវ៉ាន់]] | ៦៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Cecilia_Bolocco|Cecilia Carolina Bolocco Fonck]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|SIN}} [[សិង្ហបុរី|សិង្ហបុរី]] | ៩៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Bárbara Palacios|Bárbara Palacios Teyde de Manrique]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | ៧៧ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Deborah Carthy Deu|Deborah Fátima Carthy Deu]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | rowspan = "3" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៩ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Yvonne Ryding|Yvonne Agneta Ryding]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨១ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Lorraine Elizabeth Downes|Lorraine Elizabeth Downes]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៨០ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Karen Dianne Baldwin|Karen Dianne BaldwinKaren]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | ៧៧ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Irene_Sáez|Irene Lailin Sáez Conde]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៦ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Shawn Weatherly|Shawn Weatherly]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៦៩ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Maritza_Sayalero|Maritza Sayalero Fernández]] | {{flagicon|URY}} [[អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ|អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ]] | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | rowspan = "2" | ៧៥ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Margaret_Gardiner_(Miss_Universe)|Margaret Gardiner]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Janelle Commissiong|Janelle Penny Commissiong]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | ៨០ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Rina_Mor|Rina Mor-Goder]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧២ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anne Marie Pohtamo|Anne Marie Pohtamo]] | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា ]] | {{flagicon|SLV}} [[អែលសាល់វ៉ាឌ័រ|អែលសាល់វ៉ាឌ័រ]] | ៧១ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|Spain|1945}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Amparo Muñoz|Maria de Amparo Muñoz y Quesada]]<br>(លាលែងចេញពីតំណែង) | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៦៥ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Margie Moran|Maria Margarita (Margie) Roxas Moran-Floirendo]] | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | rowspan = "2" | ៦១ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kerry Anne Wells|Kerry Anne Wells]] | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] |- | ១៩៧១ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Georgina Rizk|Georgina Rizk]] | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | rowspan = "20" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៦០ |- | ១៩៧០ | {{Flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Marisol_Malaret|Marisol Malaret Contreras]] | {{flagicon|BOL}} [[បូលីវី|បូលីវី]] | ៦៤ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gloria Diaz|Maria Gloria Aspillera Diaz]] | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | ៦១ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Martha_Vasconcellos|Martha Maria Cordeiro Vasconcellos]] | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | ៦៥ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Sylvia Hitchcock|Sylvia Louise Hitchcock-Carson]] | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | ៥៦ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Margareta Arvidsson|Margareta Arvidsson]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦៥ | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Apasra Hongsakula|Apasra Hongsakula]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៥៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Corinna_Tsopei|Kyriaki (Corinna) Tsopei]] | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | ៦០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Iêda Maria Brutto Vargas|Iêda Maria Brutto Vargas]] | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | ៥០ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Norma_Nolan|Norma Beatriz Nolan]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Marlene Schmidt|Marlene Schmidt]] | rowspan = "10" | ''មិនទាន់មាន'' | ៤៨ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Linda_Bement|Linda Jeanne Bement]] | ៤៣ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Akiko Kojima|Akiko Kojima]] | ៣៤ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Luz Marina Zuluaga|Luz Marina Zuluaga Zuluaga]] | ៣៦ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Gladys Zender|Gladys Rosa Zender de Meier]] | ៣២ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Carol Morris|Carol Ann Laverne Morris]] | ៣០ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Hillevi_Rombin|Hillevi Rombin Schine]] | rowspan = "2" | ៣៣ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Miriam Stevenson|Miriam Jacqueline Stevenson]] |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Christiane_Martel|Christiane Magnani]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Armi Kuusela|Armi Helena Kuusela-Williams]]<br>(បោះបង់តំណែង) | ៣០ |- |} === ចំនួនប្រទេសឬដែនដី === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:USA_orthographic.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៩ | ១៩៥៤, ១៩៥៦, ១៩៦០, ១៩៦៧, ១៩៨០, ១៩៩៥, ១៩៩៧, ២០១២, ២០២២ |- | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] [[file:Venezuela_Orthographic_Map.svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៧ | ១៩៧៩, ១៩៨១, ១៩៨៦, ១៩៩៦, ២០០៨, ២០០៩, ២០១៣ |- | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] [[File:Puerto_Rico_(orthographic_projection).svg|thumb]] |style="text-align:center;"| ០៥ | ១៩៧០, ១៩៨៥, ១៩៩៣, ២០០១, ២០០៦ |- | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] [[File:Mexico_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="2" |០៤ | ១៩៩១, ២០១០, ២០២០, ២០២៥ |- | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] [[File:PHL_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៩, ១៩៧៣, ២០១៥, ២០១៨ |- | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] [[File:India_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan="3" style="text-align:center;" | ០៣ | ១៩៩៤, ២០០០, ២០២១ |- | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វិ្រកខាងត្បូង]] [[File:ZAF_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៧៨, ២០១៧, ២០១៩ |- | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] [[File:EU-Sweden_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៥, ១៩៦៦, ១៩៨៤ |- | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] [[File:EU-France_(orthographic_projection).svg|thumb]] |rowspan= "9" style = "text-align:center;"| ០២ | ១៩៥៣, ២០១៦ |- | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] [[File:COL_orthographic_(San_Andr%C3%A9s_and_Providencia_special).svg|thumb]] | ១៩៥៨, ២០១៤ |- | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] [[File:Japan_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥៩, ២០០៧ |- | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] [[File:CAN_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៨២, ២០០៥ |- | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] [[File:Australia_with_AAT_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧២, ២០០៤ |- | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] [[File:Trinidad_and_Tobago_(orthographic_projection2).jpg|thumb]] | ១៩៧៧, ១៩៩៨ |- | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] [[File:Thailand_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៥, ១៩៨៨ |- | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] [[File:EU-Finland_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៥២, ១៩៧៥ |- | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] [[File:BRA_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៦៣, ១៩៦៨ |- | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] [[File:Denmark_(orthographic_projection).svg|thumb]] | rowspan="18" style="text-align: center;" | ០១ | ២០២៤ |- | {{flagicon|NIC}} [[នីការ៉ាក្វា|នីការ៉ាហ្គា]] [[File:NIC_orthographic.svg|thumb]] | ២០២៣ |- | {{flagicon|AGO}} [[អង់ហ្គោឡា|អង់ហ្គោឡា]] [[File:Angola_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០១១ |- | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] [[File:Dominican_Republic_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ២០០៣ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | ២០០២ |- | {{flagicon|BWA}} [[បុតស្វាណា|បុតស្វាណា]] [[File:Botswana_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩៩ |- | {{flagicon|NAM}} [[ណាមីប៊ី|ណាមីប៊ី]] [[File:Namibia_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩២ |- | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] [[File:Europe-Norway_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៩០ |- | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] [[File:EU-Netherlands_(orthographic_projection).png|thumb]] | ១៩៨៩ |- | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] [[File:Chile_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៨៧ |- | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] [[File:NZL_orthographic_NaturalEarth.svg|thumb]] | ១៩៨៣ |- | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] [[File:Israel_(centered_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧៦ |- | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] [[File:EU-Spain_(orthographic_projection)_(with_de_jure_territory).svg|thumb]] | ១៩៧៤ |- | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] [[File:Lebanon_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៧១ |- | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] [[File:EU-Greece_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦៤ |- | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] [[File:Argentina_(including_claimed_territories,_orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦២ |- | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] [[File:EU-Germany_(orthographic_projection).svg|thumb]] | ១៩៦១ |- | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] [[File:PER_orthographic.svg|thumb]] | ១៩៥៧ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលជំនួសតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] [[File:PAN_orthographic.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} ;ម្ចាស់ជ័យលាភីដែលលាលែងចេញពីតំណែង {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] [[File:Russian_Federation_(orthographic_projection)_-_All_Territorial_Disputes.svg|thumb]] | style="text-align:center;"| ០១ | ២០០២ |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | colspan="5" | [[File:Cambodia_on_the_globe_(Cambodia_centered).svg|thumb]] |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | [[:en:Nearysocheata_Thai|ថៃ នារីសុជាតា]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- |២០២៤ | [[:en:Davin Prasath|ប្រាសាទ ដាវីន]] | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top30 | Top 2 Voice For Change |- | ២០២៣ | [[:en:Sotima John|ចន សុទិម៉ា]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០២២ | [[:en:Manita Hang|ហង្ស ម៉ានីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២១ | [[:en:Ngin Marady| ងិន ម៉ារ៉ាឌី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២០ | [[:en:Sarita Reth|រ៉េត សារីតា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | [[:en:Somnang Alyna|សំណាង អេលីណា]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | [[:en:Rern Sinat|រឿន សុីណាត]] |[[ខេត្តកំពង់ចាម]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | [[ប៊ី សុធារី]] |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} === ចំនួនរាជធានី-ខេត្ត === {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! រាជធានី-ខេត្ត ! ចំនួន ! ឆ្នាំ |- | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] [[File:Cambodia_Phnom_Penh_Province_locator_map.svg|thumb]] | ០៧ | ២០១៧, ២០១៩, ២០២០, ២០២១, ២០២២, ២០២៤, ២០២៥ |- | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] [[File:Cambodia_Kampong_Cham_locator_map.svg|thumb]] | ០២ | ២០១៨, ២០២៣ |} == សូមមើលផងដែរ == * [[:en:List of beauty pageants|List of beauty pageants]] * [[:en:Big Four beauty pageants|Big Four beauty pageants]] == ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ == * [[:en:http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ|http://www.missuniverse.com/បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] * {{facebook|MissUniverse}} * {{instagram|missuniverse}} * {{twitter|missuniverse}} * {{TikTok|missuniverse}} == ឯកសារយោង == e569gr4smfugkmqgi25x3m00tnkjbs6 0 38796 334440 334391 2026-04-20T09:56:07Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334440 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាពិភពលោក | logo = | logosize = 200px | image = Miss World logo.svg | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = | headquarters = [[ឡុងដ៍|ទីក្រុងឡុងដ៍]], [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss World 1951|១៩៥១]] | recent = [[:en:Miss World 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Suchata Chuangsri|Suchata Chuangsri]] | titleholder_represents = {{Flagicon|Thailand}} [[ថៃ|សៀម]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ស្ថាបនិក | leader_name1 = [[:en:Eric Morley|Eric Morley]] | leader_title2 = ប្រធាន | leader_name2 = [[:en:Julia Morley|Julia Morley]] | leader_title3 = | leader_name3 = | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missworld.com/ }} '''បវរកញ្ញាពិភពលោក''' ({{Lang-en|Miss World}}) គឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិដែលមានអាយុកាលចំណាស់ជាងគេ។កម្មវិធីនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅ[[:en:United Kingdom|ចក្រភពអង់គ្លេស]]ដោយលោក [[:en:Eric Morley|Eric Douglas Morley]] ដែលជាស្ថាបនិកនៅក្នុងឆ្នាំ [[:en:Miss World 1951|១៩៥១]]។<ref>{{cite web|url=http://guardianlv.com/2013/06/miss-world-competition-says-no-to-bikini-yes-to-sarong/|title=Miss World Competition Says No to Bikini Yes to Sarong|author=Michael Smith|work=Guardian Liberty Voice|date=6 June 2013|access-date=26 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20090814/world-news/miss-universe-on-august-23 |title=Miss Universe on August 23 |date=14 August 2009 |publisher=Timesofmalta.com |access-date=24 May 2011}}</ref>ចាប់តាំងពីមរណភាពរបស់លោក [[:en:Eric Morley|Eric Douglas Morley]] នៅក្នុងឆ្នាំ [[:en:Miss World 2000|២០០០]] មកអ្នកស្រី [[:en:Julia Morley|Julia Evelyn Morley]] បានក្លាយជាប្រធាននិងជានាយកប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss World Organization|អង្គការបវរកញ្ញាពិភពលោក]]នេះ។<ref>{{cite news|author=Paul Lewis|title=Eric Morley, 82, Miss World Promoter, Dies|url=https://www.nytimes.com/2000/11/11/world/eric-morley-82-miss-world-promoter-dies.html|date=11 November 2000|website=The New York Times|access-date=11 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pageant.com/archive/world.html |title=Pageant News Bureau – Miss World: A long, glittering history |publisher=Pageant.com |access-date=24 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110215102031/http://www.pageant.com/archive/world.html |archive-date=15 February 2011 |archivedate=15 កុម្ភៈ 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110215102031/http://www.pageant.com/archive/world.html }}</ref>រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាពិភពលោកគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web|url=http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads|title=Beauty Pageants: Are The Crowns On the Right Heads? – Nigerian News from Leadership News|work=Nigerian News from Leadership News|access-date=3 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222085830/http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads|archive-date=22 December 2015|url-status=dead|archivedate=22 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222085830/http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads}}</ref> '''បវរកញ្ញាពិភពលោក'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Suchata Chuangsri|Suchata Chuangsri]] មកពី[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ថែលឡេងហ្គាណា|រដ្ឋថែលឡេងហ្គាណា]] [[ឥណ្ឌា|ប្រទេសឥណ្ឌា]]។ == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ១៩៥១ | rowspan = "2" | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Kiki Håkansson|Kerstin Margareta (Kiki) Håkansson]] | rowspan="40" | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | [[:en:May-Louise Flodin|May-Louise Flodin]] | ១១ |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Denise Perrier|Denise Perrier]] | ១៥ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|Egypt|1922}} [[អេហ្ស៊ីប|អេហ្ស៊ីប]] | [[:en:Antigone Costanda|Antigone Costanda]] | ១៦ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Susana Duijm|Carmen Susana Duijm Zubillaga]] | ២១ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Petra Schürmann|Hildegard Petra Susanna Schürmann/Petra Hildegard Elisabeth Schürmann]] | ២៤ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Marita Lindahl|Marita Lindah]] | ២៣ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Penelope Coelen|Penelope Anne Coelen]] | ២២ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Corine Rottschäfer|Corine Spier-Rottschäfer]] | ៣៧ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|Argentina|alt}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Norma Cappagli|Norma Gladys Cappagli]] | ៣៩ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Rosemarie Frankland|Rosemarie Frankland]] | ៣៧ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Catharina Lodders|Catharina Johanna Lodders]] | ៣៣ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|JAM}} [[ចាម៉ៃកា|ចាម៉ៃកា]] | [[:en:Carole_Crawford|Carole Joan Crawford]] | ៤០ |- | ១៩៦៤ | rowspan="2" | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Ann Sidney|Ann Sidney]] | ៤២ |- | ១៩៦៥ | [[:en:Lesley Langley|Lesley Doreen Langley]] | ៤៨ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Reita Faria|Reita Faria Powell]] | ៥១ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Madeleine_Hartog-Bel|Madeleine Hartog-Bel Houghton]] | ៥៥ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Penelope Plummer|Penelope Plummer]] | ៥៣ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|AUT}} [[អូទ្រីស|អូទ្រីស]] | [[:en:Eva Rueber-Staier|Eva Rueber-Staier]] | ៥០ |- | ១៩៧០ | {{flagicon|Grenada|1967}} [[ហ្គ្រេនណាដា|ហ្គ្រេនណាដា]] | [[:en:Jennifer Hosten|Jennifer Josephine Hosten]] | ៥៨ |- | ១៩៧១ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Lúcia Petterle|Lúcia Tavares Petterle]] | ៥៦ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Belinda Green|Belinda Lynette Green]] | ៥៣ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Marjorie Wallace|Marjorie Wallace]] | ៥៤ |- | rowspan=2 | ១៩៧៤ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Helen Elizabeth Morgan|Helen Elizabeth Morgan]] (លាលែងចេញពីតំណែង) | rowspan=2 |៥៨ |- | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Anneline Kriel|Anneline Kriel]] (ជំនួសតំណែង) |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Wilnelia Merced|Wilnelia, Lady Forsyth-Johnson]] | ៦៧ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|JAM}} [[ចាម៉ៃកា|ចាម៉ៃកា]] | [[:en:Cindy Breakspeare|Cynthia Jean Cameron Breakspeare]] | ៦០ |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Mary Stävin|Mary Ann-Catrin Stävin]] | ៦២ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Silvana Suárez|Silvana Rosa Suárez Clarence]] | ៦៨ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|BMU}} [[ប៊ឺមូដា|ប៊ឺមូដា]] | [[:en:Gina Swainson|Gina Ann Casandra Swainson]] | ៦៩ |- | rowspan=2 | ១៩៨០ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Gabriella Brum|Gabriella Brum]] (លាលែងចេញពីតំណែង) |rowspan=2 | ៦៧ |- | {{flagicon|GUM}} [[ហ្គាំ|កោះហ្គាំ]] | [[:en:Kimberley Santos|Kimberley Santos]] (ជំនួយតំណែង) |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Pilín León|Carmen Josefina León Crespo]] | ៦៧ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Mariasela Álvarez|Mariasela Álvarez Lebrón]] | ៦៨ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Sarah-Jane Hutt|Sarah-Jane Hutt]] | ៧២ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Astrid Carolina Herrera|Astrid Carolina Herrera Irazábal]] | ៧២ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:en:Hólmfríður Karlsdóttir|Hólmfríður (Hófí) Karlsdóttir]] | ៧៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Giselle Laronde|Giselle Jeanne-Marie Laronde-West]] | ៧៧ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|AUT}} [[អូទ្រីស|អូទ្រីស]] | [[:en:Ulla Weigerstorfer|Ulrike Weigerstorfer]] | ៧៨ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:en:Linda Pétursdóttir|Linda Pétursdóttir]] | ៨៤ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Aneta Kręglicka|Aneta Beata Kręglicka]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧៨ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Gina Tolleson|Gina Marie Tolleson]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៨១ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Miss_World_1991|Ninibeth Beatriz Leal Jiménez]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៨ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Miss_World_1992|Julia Kourotchkina]] | rowspan="4" | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | ៨៣ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|JAM}} [[ចាម៉ៃកា|ចាម៉ៃកា]] | [[:en:Lisa Hanna|Lisa Rene Shanti Hanna]] | ៨១ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Aishwarya Rai|Aishwarya Rai Bachchan]] | ៨៧ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Jacqueline Aguilera|Jacqueline María Aguilera Marcano]] | ៨៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Irene Skliva|Irene Skliva]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨៨ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Diana Hayden|Diana Hayden]] | rowspan="2" | {{flagicon|SYC}} [[សីស្ហែល|សីស្ហែល]] | ៨៦ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Linor Abargil|Linor Abargil]] | ៨៦ |- | ១៩៩៩ | rowspan="2" | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Yukta Mookhey|Yukta Inderlal Mookhey]] | rowspan="2" | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៩៤ |- | ២០០០ | [[:en:Priyanka Chopra|Priyanka Chopra Jonas]] | ៩៥ |- | ២០០១ | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | [[:en:Agbani Darego|Ibiagbanidokibubo Asenite (Agbani) Darego]] | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | ៩៣ |- | ២០០២ | {{flagicon|TUR}} [[តួកគី|តួកគីយ៉េ]] | [[:en:Azra Akın|Azra Akın]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៨៨ |- | ២០០៣ | {{flagicon|IRL}} [[អៀរឡង់|អៀរឡង់]] | [[:en:Rosanna Davison|Rosanna Diane Davison]] | rowspan="3" | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១០៦ |- | ២០០៤ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:María Julia Mantilla|María Julia (Maju) Mantilla García]] | ១០៧ |- | ២០០៥ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:en:Unnur Birna Vilhjálmsdóttir|Unnur Birna Vilhjálmsdóttir]] | ១០២ |- | ២០០៦ | {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | [[:en:Taťána Kuchařová|Taťána Kuchařová]] | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | ១០៤ |- | ២០០៧ | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | [[:en:Zhang Zilin|Zhang Zilin]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១០៦ |- | ២០០៨ | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Ksenia Sukhinova|Ksenia Vladimirovna Sukhinova]] | rowspan="2" | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | ១០៩ |- | ២០០៩ | {{flagicon|GIB}} [[ហ្គីប្រាលតា|ហ្គីប្រាលតា]] | [[:en:Kaiane Aldorino|Kaiane Loise Aldorino Lopez]] | ១១២ |- | ២០១០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Alexandria Mills|Alexandria Nichole Mills]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១១៥ |- | ២០១១ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Ivian Sarcos|Ivian Sarcos]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ១១៣ |- | ២០១២ | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | [[:en:Yu Wenxia|Yu Wenxia]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១១៦ |- | ២០១៣ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Megan Young|Megan Lynne Talde Young-Daez]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ១២៧ |- | ២០១៤ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Rolene Strauss|Rolene Strauss]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ១២១ |- | ២០១៥ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Mireia Lalaguna|Mireia Lalaguna Royo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១១៤ |- | ២០១៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Stephanie Del Valle|Stephanie Del Valle Díaz]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ១១៧ |- | ២០១៧ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Manushi Chhillar|Manushi Chhillar]] | rowspan="2"| {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១១៨ |- | ២០១៨ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Vanessa Ponce|Silvia Vanessa Ponce de León Sánchez]] | ១១៨ |- | ២០១៩ | {{flagicon|JAM}} [[ចាម៉ៃកា|ចាម៉ៃកា]] | [[:en:Toni-Ann Singh|Toni-Ann Singh]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ១១១ |- | ២០២០ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Karolina Bielawska|Karolina Bielawska]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | ៩៧ |- | ២០២២ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២៣ | {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | [[:en:Krystyna Pyszková|Krystyna Pyszková]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ១១២ |- | ២០២៤ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២៥ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Suchata Chuangsri|Suchata Chuangsri]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ១០៩ |- | ២០២៦ | | | {{flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | |- |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | ២០០៦ | ស៊ុន ស្រីមុំ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | វី ស្រីវីន | [[ខេត្តកណ្តាល]] | Unplaced | |- | ២០២១ | ភុំ សោភ័ណ្ឌ | [[ខេត្តតាកែវ]] | Unplaced | |- | ២០២៣ | តេង ស្រីពេជ្រ | [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]] | Unplaced | |- | ២០២៤ | សារី សុវត្តី | [[ខេត្តក្រចេះ]] | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២៥ | រ៉ូសស្យែល ហ្សូលីណា | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | Top 48 (Continental Qualifiers) |- | rowspan="2" |២០២៦ | ខន សូរិយា (លាលែងចេញពីតំណែង) | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | rowspan="2" | | rowspan="2" | |- | | |- |} == ឯកសារយោង == fn87przbsa3ctpi55svr9nlhn554g9g 334454 334440 2026-04-20T11:29:25Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ */ 334454 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាពិភពលោក | logo = | logosize = 200px | image = Miss World logo.svg | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = | headquarters = [[ឡុងដ៍|ទីក្រុងឡុងដ៍]], [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss World 1951|១៩៥១]] | recent = [[:en:Miss World 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Suchata Chuangsri|Suchata Chuangsri]] | titleholder_represents = {{Flagicon|Thailand}} [[ថៃ|សៀម]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ស្ថាបនិក | leader_name1 = [[:en:Eric Morley|Eric Morley]] | leader_title2 = ប្រធាន | leader_name2 = [[:en:Julia Morley|Julia Morley]] | leader_title3 = | leader_name3 = | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missworld.com/ }} '''បវរកញ្ញាពិភពលោក''' ({{Lang-en|Miss World}}) គឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិដែលមានអាយុកាលចំណាស់ជាងគេ។កម្មវិធីនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅ[[:en:United Kingdom|ចក្រភពអង់គ្លេស]]ដោយលោក [[:en:Eric Morley|Eric Douglas Morley]] ដែលជាស្ថាបនិកនៅក្នុងឆ្នាំ [[:en:Miss World 1951|១៩៥១]]។<ref>{{cite web|url=http://guardianlv.com/2013/06/miss-world-competition-says-no-to-bikini-yes-to-sarong/|title=Miss World Competition Says No to Bikini Yes to Sarong|author=Michael Smith|work=Guardian Liberty Voice|date=6 June 2013|access-date=26 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20090814/world-news/miss-universe-on-august-23 |title=Miss Universe on August 23 |date=14 August 2009 |publisher=Timesofmalta.com |access-date=24 May 2011}}</ref>ចាប់តាំងពីមរណភាពរបស់លោក [[:en:Eric Morley|Eric Douglas Morley]] នៅក្នុងឆ្នាំ [[:en:Miss World 2000|២០០០]] មកអ្នកស្រី [[:en:Julia Morley|Julia Evelyn Morley]] បានក្លាយជាប្រធាននិងជានាយកប្រតិបត្តិនៃ[[:en:Miss World Organization|អង្គការបវរកញ្ញាពិភពលោក]]នេះ។<ref>{{cite news|author=Paul Lewis|title=Eric Morley, 82, Miss World Promoter, Dies|url=https://www.nytimes.com/2000/11/11/world/eric-morley-82-miss-world-promoter-dies.html|date=11 November 2000|website=The New York Times|access-date=11 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pageant.com/archive/world.html |title=Pageant News Bureau – Miss World: A long, glittering history |publisher=Pageant.com |access-date=24 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110215102031/http://www.pageant.com/archive/world.html |archive-date=15 February 2011 |archivedate=15 កុម្ភៈ 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110215102031/http://www.pageant.com/archive/world.html }}</ref>រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាពិភពលោកគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web|url=http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads|title=Beauty Pageants: Are The Crowns On the Right Heads? – Nigerian News from Leadership News|work=Nigerian News from Leadership News|access-date=3 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222085830/http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads|archive-date=22 December 2015|url-status=dead|archivedate=22 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222085830/http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads}}</ref> '''បវរកញ្ញាពិភពលោក'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Suchata Chuangsri|Suchata Chuangsri]] មកពី[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ថែលឡេងហ្គាណា|រដ្ឋថែលឡេងហ្គាណា]] [[ឥណ្ឌា|ប្រទេសឥណ្ឌា]]។ == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ១៩៥១ | rowspan = "2" | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Kiki Håkansson|Kerstin Margareta (Kiki) Håkansson]] | rowspan="40" | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | [[:en:May-Louise Flodin|May-Louise Flodin]] | ១១ |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Denise Perrier|Denise Perrier]] | ១៥ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|Egypt|1922}} [[អេហ្ស៊ីប|អេហ្ស៊ីប]] | [[:en:Antigone Costanda|Antigone Costanda]] | ១៦ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Susana Duijm|Carmen Susana Duijm Zubillaga]] | ២១ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Petra Schürmann|Hildegard Petra Susanna Schürmann/Petra Hildegard Elisabeth Schürmann]] | ២៤ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Marita Lindahl|Marita Lindah]] | ២៣ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Penelope Coelen|Penelope Anne Coelen]] | ២២ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Corine Rottschäfer|Corine Spier-Rottschäfer]] | ៣៧ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|Argentina|alt}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Norma Cappagli|Norma Gladys Cappagli]] | ៣៩ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Rosemarie Frankland|Rosemarie Frankland]] | ៣៧ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Catharina Lodders|Catharina Johanna Lodders]] | ៣៣ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|JAM}} [[ចាម៉ៃកា|ចាម៉ៃកា]] | [[:en:Carole_Crawford|Carole Joan Crawford]] | ៤០ |- | ១៩៦៤ | rowspan = "2" | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Ann Sidney|Ann Sidney]] | ៤២ |- | ១៩៦៥ | [[:en:Lesley Langley|Lesley Doreen Langley]] | ៤៨ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Reita Faria|Reita Faria Powell]] | ៥១ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Madeleine_Hartog-Bel|Madeleine Hartog-Bel Houghton]] | ៥៥ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Penelope Plummer|Penelope Plummer]] | ៥៣ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|AUT}} [[អូទ្រីស|អូទ្រីស]] | [[:en:Eva Rueber-Staier|Eva Rueber-Staier]] | ៥០ |- | ១៩៧០ | {{flagicon|Grenada|1967}} [[ហ្គ្រេនណាដា|ហ្គ្រេនណាដា]] | [[:en:Jennifer Hosten|Jennifer Josephine Hosten]] | ៥៨ |- | ១៩៧១ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Lúcia Petterle|Lúcia Tavares Petterle]] | ៥៦ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Belinda Green|Belinda Lynette Green]] | ៥៣ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Marjorie Wallace|Marjorie Wallace]] | ៥៤ |- | rowspan = "2" | ១៩៧៤ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Helen Elizabeth Morgan|Helen Elizabeth Morgan]]<br>(លាលែងចេញពីតំណែង) | rowspan=2 |៥៨ |- | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Anneline Kriel|Anneline Kriel]]<br>(ជំនួសតំណែង) |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Wilnelia Merced|Wilnelia, Lady Forsyth-Johnson]] | ៦៧ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|JAM}} [[ចាម៉ៃកា|ចាម៉ៃកា]] | [[:en:Cindy Breakspeare|Cynthia Jean Cameron Breakspeare]] | ៦០ |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Mary Stävin|Mary Ann-Catrin Stävin]] | ៦២ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Silvana Suárez|Silvana Rosa Suárez Clarence]] | ៦៨ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|BMU}} [[ប៊ឺមូដា|ប៊ឺមូដា]] | [[:en:Gina Swainson|Gina Ann Casandra Swainson]] | ៦៩ |- | rowspan = "2" | ១៩៨០ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Gabriella Brum|Gabriella Brum]]<br>(លាលែងចេញពីតំណែង) |rowspan=2 | ៦៧ |- | {{flagicon|GUM}} [[ហ្គាំ|កោះហ្គាំ]] | [[:en:Kimberley Santos|Kimberley Santos]]<br>(ជំនួយតំណែង) |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Pilín León|Carmen Josefina León Crespo]] | ៦៧ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Mariasela Álvarez|Mariasela Álvarez Lebrón]] | ៦៨ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Sarah-Jane Hutt|Sarah-Jane Hutt]] | ៧២ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Astrid Carolina Herrera|Astrid Carolina Herrera Irazábal]] | ៧២ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:en:Hólmfríður Karlsdóttir|Hólmfríður (Hófí) Karlsdóttir]] | ៧៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Giselle Laronde|Giselle Jeanne-Marie Laronde-West]] | ៧៧ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|AUT}} [[អូទ្រីស|អូទ្រីស]] | [[:en:Ulla Weigerstorfer|Ulrike Weigerstorfer]] | ៧៨ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:en:Linda Pétursdóttir|Linda Pétursdóttir]] | ៨៤ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Aneta Kręglicka|Aneta Beata Kręglicka]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧៨ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Gina Tolleson|Gina Marie Tolleson]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៨១ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Miss_World_1991|Ninibeth Beatriz Leal Jiménez]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៨ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Miss_World_1992|Julia Kourotchkina]] | rowspan="4" | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | ៨៣ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|JAM}} [[ចាម៉ៃកា|ចាម៉ៃកា]] | [[:en:Lisa Hanna|Lisa Rene Shanti Hanna]] | ៨១ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Aishwarya Rai|Aishwarya Rai Bachchan]] | ៨៧ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Jacqueline Aguilera|Jacqueline María Aguilera Marcano]] | ៨៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Irene Skliva|Irene Skliva]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨៨ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Diana Hayden|Diana Hayden]] | rowspan="2" | {{flagicon|SYC}} [[សីស្ហែល|សីស្ហែល]] | ៨៦ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Linor Abargil|Linor Abargil]] | ៨៦ |- | ១៩៩៩ | rowspan = "2" | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Yukta Mookhey|Yukta Inderlal Mookhey]] | rowspan="2" | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៩៤ |- | ២០០០ | [[:en:Priyanka Chopra|Priyanka Chopra Jonas]] | ៩៥ |- | ២០០១ | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | [[:en:Agbani Darego|Ibiagbanidokibubo Asenite (Agbani) Darego]] | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | ៩៣ |- | ២០០២ | {{flagicon|TUR}} [[តួកគី|តួកគីយ៉េ]] | [[:en:Azra Akın|Azra Akın]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៨៨ |- | ២០០៣ | {{flagicon|IRL}} [[អៀរឡង់|អៀរឡង់]] | [[:en:Rosanna Davison|Rosanna Diane Davison]] | rowspan="3" | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១០៦ |- | ២០០៤ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:María Julia Mantilla|María Julia (Maju) Mantilla García]] | ១០៧ |- | ២០០៥ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:en:Unnur Birna Vilhjálmsdóttir|Unnur Birna Vilhjálmsdóttir]] | ១០២ |- | ២០០៦ | {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | [[:en:Taťána Kuchařová|Taťána Kuchařová]] | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | ១០៤ |- | ២០០៧ | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | [[:en:Zhang Zilin|Zhang Zilin]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១០៦ |- | ២០០៨ | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Ksenia Sukhinova|Ksenia Vladimirovna Sukhinova]] | rowspan="2" | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | ១០៩ |- | ២០០៩ | {{flagicon|GIB}} [[ហ្គីប្រាលតា|ហ្គីប្រាលតា]] | [[:en:Kaiane Aldorino|Kaiane Loise Aldorino Lopez]] | ១១២ |- | ២០១០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Alexandria Mills|Alexandria Nichole Mills]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១១៥ |- | ២០១១ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Ivian Sarcos|Ivian Sarcos]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ១១៣ |- | ២០១២ | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | [[:en:Yu Wenxia|Yu Wenxia]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១១៦ |- | ២០១៣ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Megan Young|Megan Lynne Talde Young-Daez]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ១២៧ |- | ២០១៤ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Rolene Strauss|Rolene Strauss]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ១២១ |- | ២០១៥ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Mireia Lalaguna|Mireia Lalaguna Royo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១១៤ |- | ២០១៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Stephanie Del Valle|Stephanie Del Valle Díaz]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ១១៧ |- | ២០១៧ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Manushi Chhillar|Manushi Chhillar]] | rowspan="2"| {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១១៨ |- | ២០១៨ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Vanessa Ponce|Silvia Vanessa Ponce de León Sánchez]] | ១១៨ |- | ២០១៩ | {{flagicon|JAM}} [[ចាម៉ៃកា|ចាម៉ៃកា]] | [[:en:Toni-Ann Singh|Toni-Ann Singh]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ១១១ |- | ២០២០ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Karolina Bielawska|Karolina Bielawska]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | ៩៧ |- | ២០២២ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២៣ | {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | [[:en:Krystyna Pyszková|Krystyna Pyszková]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ១១២ |- | ២០២៤ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២៥ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Suchata Chuangsri|Suchata Chuangsri]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ១០៩ |- | ២០២៦ | | | {{flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | |- |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | ២០០៦ | ស៊ុន ស្រីមុំ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | វី ស្រីវីន | [[ខេត្តកណ្តាល]] | Unplaced | |- | ២០២១ | ភុំ សោភ័ណ្ឌ | [[ខេត្តតាកែវ]] | Unplaced | |- | ២០២៣ | តេង ស្រីពេជ្រ | [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]] | Unplaced | |- | ២០២៤ | សារី សុវត្តី | [[ខេត្តក្រចេះ]] | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២៥ | រ៉ូសស្យែល ហ្សូលីណា | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | Top 48 (Continental Qualifiers) |- | rowspan="2" |២០២៦ | ខន សូរិយា (លាលែងចេញពីតំណែង) | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | rowspan="2" | | rowspan="2" | |- | | |- |} == ឯកសារយោង == qkld7803yuqypyf2gsjho7zm07kpphi 0 38797 334426 334396 2026-04-20T00:43:12Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334426 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ | logo = Miss.International.logo.png | image = | size = 200px | caption = និមិត្តសញ្ញាការប្រកួតប្រជែង | first = [[:en:Miss International 1960|១៩៦០]] | recent = [[:en:Miss International 2024|២០២៤]] | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | headquarters = [[តូក្យូ|ទីក្រុងតូក្យូ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]] | location = | leader_title = ប្រធាន | leader_name = Akemi Shimomura | key_people = |current_titleholder = [[:en:Catalina Duque|Catalina Duque Abréu]] | titleholder_represents = {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | membership = | website = https://www.miss-international.org/ }} '''បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ''' ({{Lang-en|Miss International Beauty ឬ The International Beauty Pageant}}) គឺជា[[:en:List_of_beauty_pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ដ៏ធំដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]ដែលរៀបចំឡើងដោយសមាគមវប្បធម៌អន្តរជាតិ។កម្មវិធីនេះរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០<ref>[https://web.archive.org/web/20110612224145/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/foreign-affairs/2008/10/21/179573/MOFA-examines.htm "MOFA examines beauty contest's 'belittling'"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/China_Post China Post]. 21 October 2008. Archived from the original on 12 June 2011. Retrieved 16 November 2010.</ref><ref>Adelstein, Jake. [https://www.japantimes.co.jp/news/2013/12/25/national/first-lady-scrutinizes-blackballing-of-beauty-queen/ "First lady scrutinizes blackballing of beauty queen"]. The Japan Times. Retrieved 26 October 2015.</ref>និងជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ដ៏ធំបំផុតទី ០៤ នៅលើពិភពលោកនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]] តាមចំនួនម្ចាស់ជ័យលាភីថ្នាក់ជាតិដែលបានមកចូលរួមប្រឡងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។<ref>Kerongo, Grace (10 November 2015). [https://web.archive.org/web/20151112074329/http://allafrica.com/stories/201511100998.html "Kenyan Beauty Crowned Miss International in Tokyo"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/AllAfrica All Africa]. Archived from [https://allafrica.com/stories/201511100998.html the original] on 12 November 2015. Retrieved 10 December 2017.</ref><ref>King, Kathryn (30 April 2015). [https://www.stuff.co.nz/manawatu-standard/68137756/former-miss-manawatu-goes-international "Former Miss Manawatu goes international"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Manawat%C5%AB_Standard Manawatu Standard]. Retrieved 21 October 2018.</ref><ref>Hartman, Jan (1 October 2018). [https://sivtelegram.media/paid-the-new-miss-ukraine-2018-controversial/49014/ "Paid? The New Miss Ukraine 2018 Controversial"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181021111442/https://sivtelegram.media/paid-the-new-miss-ukraine-2018-controversial/49014/ |date=2018-10-21 }}. The Siver Telegram. Retrieved 21 October 2018.</ref>រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាអន្តរជាតិគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់មួយនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]]។<ref>Enriquez, Amee (2 February 2014). [https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 "Beauty Pageant Basics"]. BBC. Retrieved 4 May 2018.</ref> '''បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Catalina Duque|Catalina Duque Abréu]] មកពី[[កូឡុំប៊ី|ប្រទេសកូឡុំប៊ី]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[តូក្យូ|ទីក្រុងតូក្យូ]] [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]។ ==ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! ប្រទេស ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ១៩៦០ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Stella Márquez|María Stella Márquez de Araneta]] | rowspan="6" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" align="center" |៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Stam van Baer|Constance Catharina Margarethe (Stanny) Van Baer]] |- | ១៩៦២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Tania Verstak|Tania Verstak]] | align=center |៥០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:is:Guðrún_Bjarnadóttir|Guðrún Bjarnadóttir]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gemma Cruz|Gemma Teresa Guerrero Cruz-Araneta]] | align=center |៤២ |- | ១៩៦៥ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Ingrid Finger|Ingrid Finger ]] | align=center |៤៤ |- | ១៩៥៦ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Mirta Massa|Mirta Teresita Massa]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Maria da Glória Carvalho|Maria da Gloria Carvalho]] | rowspan="3" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៤៩ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Valerie Holmes|Valerie Susan Holmes]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧០ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Aurora Pijuan|Aurora McKenney Pijuan]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧១ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Jane Hansen (model)|Jane Cheryl Hansen]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | align=center |៥០ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Linda Hooks|Linda Hooks]] | rowspan="32" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anneli Björkling|Tuula Anneli Björkling]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brucene Smith|Karen Brucene Smith-Galvan]] | align=center |៤៥ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|YUG}} [[យូហ្គោស្លាវី|យូហ្គោស្លាវី]] | [[:en:Lidija Manić|Lidija Vera Manić]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Sophie Perin|Sophie Sonia Perin]] | align=center |៤៥ |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|Spain|1977}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Pilar Medina|Pilar Medina Canadell]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Katherine Ruth|Katherine Patricia Ruth]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Melanie Marquez|Mimilanie Laurel Marquez]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|CRI}} [[កូស្តារីកា|កូស្តារីកា]] | [[:en:Lorna Chávez|Lorna Marlene Chaves Mata]] | align=center |៤២ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jenny Annette Dereka|Jenny Annette Derek]] | align=center |៤២ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Miss International 1982|Christie Ellen Claridge]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|CRI}} [[កូស្តារីកា|កូស្តារីកា]] | [[:en:Gidget Sandoval|Gidget Sandoval Herrera]] | align=center |៤១ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា]] | [[:en:Ilma Urrutia|Ilma Julieta Urrutia Chang]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Nina Sicilia|Alejandrina Sicilia Hernández]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨៦ | {{flag|អង់គ្លេស}} | [[:en:Helen Fairbrother|Helen Fairbrother]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Laurie Simpson|Laurie Tamara Simpson Rivera]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Catherine Gude|Catherine Alexandra Gude]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Iris Klein|Iris Klein]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Silvia de Esteban|Silvia de Esteban Niubo]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Agnieszka Kotlarska|Agnieszka Kotlarska-Świątek]] | align=center |៥១ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kirsten Davidson|Kirsten Marise Davidson]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Agnieszka Pachałko|Agnieszka Pachałko]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Christina Lekka|Christina Lekka]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Anne Lena Hansen|Anne Lena Hansen]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|POR}} [[ព័រទុយហ្គាល់|ព័រទុយហ្គាល់]] | [[:en:Fernanda Alves|Fernanda Alves Schmelz]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Consuelo Adler|Consuelo Adler Hernández]] | align=center |៤២ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Lía Borrero|Lía Victoria Borrero González]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina Gálvez (Miss International)|Paulina Margarita Gálvez Pineda]] | align=center |៥១ |- | ២០០០ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Miss International 2000|Vivian Urdaneta]] | align=center |៥៦ |- | ២០០១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Małgorzata Rożniecka|Małgorzata Rożniecka]] | align=center |៥២ |- | ២០០២ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Christina Sawaya|Christina Sawaya]] | align=center |៤៧ |- | ២០០៣ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Goizeder Azúa|Goizeder Victoria Azúa Barríos]] | align=center |៤៥ |- | ២០០៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Jeymmy Vargas|Yeimy Paola Vargas Gómez]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៥៨ |- | ២០០៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Lara Quigaman|Precious Lara San Agustin Quigaman-Alcaraz]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៥២ |- | ២០០៦ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Daniela di Giacomo|Daniela Anette di Giacomo di Giovanni]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៥៣ |- | ២០០៧ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Priscila Perales|Silvia Priscila Perales Elizondo]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦១ |- | ២០០៨ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Miss International 2008|Alejandra Andreu]] | {{flagicon|MAC}} [[ម៉ាកាវ|ម៉ាកាវ]] | align=center |៦៣ |- | ២០០៩ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Anagabriela Espinoza|Anagabriela Espinoza Marroquín]] | rowspan="3" | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៦៥ |- | ២០១០ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Elizabeth Mosquera|Ana Elizabeth Mosquera Gómez]] | align=center |៧០ |- | ២០១១ | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | [[:en:Fernanda Cornejo|María Fernanda Cornejo]] | align=center |៦៧ |- | ២០១២ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Ikumi Yoshimatsu|Ikumi Yoshimatsu]] | rowspan="8" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Bea Santiago|Bea Rose Monterde Santiago]] | align=center |៦៧ |- | ២០១៤ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Valerie Hernandez|Valerie Hernández Matías]] | align=center |៧៣ |- | ២០១៥ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Edymar Martínez|Edymar Martínez]] | align=center |៧០ |- | ២០១៦ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Kylie Verzosa|Kylie Fausto Verzosa]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៧ | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Kevin Liliana|Kevin Lilliana Junaedy]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៨ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Mariem Velazco|Mariem Claret Velazco García]] | align=center |៧៧ |- | ២០១៩ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Sireethorn Leearamwat|Sireethorn Leearamwat]] | align=center |៨៣ |- | ២០២០ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២១ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២២ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Jasmin Selberg|Jasmin Selberg]] | rowspan="5" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦៦ |- | ២០២៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Andrea Rubio|Andrea Valentina Rubio Armas]] | align=center |៧០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | [[:en:Huỳnh Thị Thanh Thủy|Huỳnh Thị Thanh Thủy]] | align=center |៧១ |- | ២០២៥ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Catalina Duque Abréu|Catalina Duque Abréu]] | align=center |៨០ |- | ២០២៦ | | | |- |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- |២០២៦ |សុគា គីមលាង | | | |- | ២០២៥ |សូរ ពេជ្រវលក្ខណ៍ |[[ខេត្តកំពត]] |Unplaced | |- | ២០២៤ | ឡូយ ច័ន្ទរស្មី |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |Unplaced | |- | ២០២៣ | សំណាង អេលីណា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |16th spot of the Top 20 |Top 7 Best National Costume |- | ២០២២ | ជា ចារ៉ានី |[[ខេត្តបាត់ដំបង]] |Unplaced | |- | ២០១៩ | បុណ្យ កញ្ចនធីតា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |Unplaced | |- | ២០១៧ | ញាត សុភា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- |} == ឯកសារយោង == lngggbmnjgkkzgwhyjy7yzo1jrp5not 334428 334426 2026-04-20T02:18:12Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334428 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ | logo = Miss.International.logo.png | image = | size = 200px | caption = និមិត្តសញ្ញាការប្រកួតប្រជែង | first = [[:en:Miss International 1960|១៩៦០]] | recent = [[:en:Miss International 2024|២០២៤]] | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | headquarters = [[តូក្យូ|ទីក្រុងតូក្យូ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]] | location = | leader_title = ប្រធាន | leader_name = Akemi Shimomura | key_people = |current_titleholder = [[:en:Catalina Duque|Catalina Duque Abréu]] | titleholder_represents = {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | membership = | website = https://www.miss-international.org/ }} '''បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ''' ({{Lang-en|Miss International Beauty ឬ The International Beauty Pageant}}) គឺជា[[:en:List_of_beauty_pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ដ៏ធំដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]ដែលរៀបចំឡើងដោយសមាគមវប្បធម៌អន្តរជាតិ។កម្មវិធីនេះរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០<ref>[https://web.archive.org/web/20110612224145/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/foreign-affairs/2008/10/21/179573/MOFA-examines.htm "MOFA examines beauty contest's 'belittling'"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/China_Post China Post]. 21 October 2008. Archived from the original on 12 June 2011. Retrieved 16 November 2010.</ref><ref>Adelstein, Jake. [https://www.japantimes.co.jp/news/2013/12/25/national/first-lady-scrutinizes-blackballing-of-beauty-queen/ "First lady scrutinizes blackballing of beauty queen"]. The Japan Times. Retrieved 26 October 2015.</ref>និងជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ដ៏ធំបំផុតទី ០៤ នៅលើពិភពលោកនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]] តាមចំនួនម្ចាស់ជ័យលាភីថ្នាក់ជាតិដែលបានមកចូលរួមប្រឡងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។<ref>Kerongo, Grace (10 November 2015). [https://web.archive.org/web/20151112074329/http://allafrica.com/stories/201511100998.html "Kenyan Beauty Crowned Miss International in Tokyo"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/AllAfrica All Africa]. Archived from [https://allafrica.com/stories/201511100998.html the original] on 12 November 2015. Retrieved 10 December 2017.</ref><ref>King, Kathryn (30 April 2015). [https://www.stuff.co.nz/manawatu-standard/68137756/former-miss-manawatu-goes-international "Former Miss Manawatu goes international"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Manawat%C5%AB_Standard Manawatu Standard]. Retrieved 21 October 2018.</ref><ref>Hartman, Jan (1 October 2018). [https://sivtelegram.media/paid-the-new-miss-ukraine-2018-controversial/49014/ "Paid? The New Miss Ukraine 2018 Controversial"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181021111442/https://sivtelegram.media/paid-the-new-miss-ukraine-2018-controversial/49014/ |date=2018-10-21 }}. The Siver Telegram. Retrieved 21 October 2018.</ref>រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាអន្តរជាតិគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់មួយនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]]។<ref>Enriquez, Amee (2 February 2014). [https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 "Beauty Pageant Basics"]. BBC. Retrieved 4 May 2018.</ref> '''បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Catalina Duque|Catalina Duque Abréu]] មកពី[[កូឡុំប៊ី|ប្រទេសកូឡុំប៊ី]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[តូក្យូ|ទីក្រុងតូក្យូ]] [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]។ ==ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! ប្រទេស ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ១៩៦០ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Stella Márquez|María Stella Márquez de Araneta]] | rowspan="6" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" align="center" |៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Stam van Baer|Constance Catharina Margarethe (Stanny) Van Baer]] |- | ១៩៦២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Tania Verstak|Tania Verstak]] | align=center |៥០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:is:Guðrún_Bjarnadóttir|Guðrún Bjarnadóttir]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gemma Cruz|Gemma Teresa Guerrero Cruz-Araneta]] | align=center |៤២ |- | ១៩៦៥ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Ingrid Finger|Ingrid Finger ]] | align=center |៤៤ |- | ១៩៥៦ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Mirta Massa|Mirta Teresita Massa]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Maria da Glória Carvalho|Maria da Gloria Carvalho]] | rowspan="3" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៤៩ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Valerie Holmes|Valerie Susan Holmes]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧០ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Aurora Pijuan|Aurora McKenney Pijuan]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧១ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Jane Hansen (model)|Jane Cheryl Hansen]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | align=center |៥០ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Linda Hooks|Linda Hooks]] | rowspan="32" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anneli Björkling|Tuula Anneli Björkling]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brucene Smith|Karen Brucene Smith-Galvan]] | align=center |៤៥ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|YUG}} [[យូហ្គោស្លាវី|យូហ្គោស្លាវី]] | [[:en:Lidija Manić|Lidija Vera Manić]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Sophie Perin|Sophie Sonia Perin]] | align=center |៤៥ |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|Spain|1977}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Pilar Medina|Pilar Medina Canadell]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Katherine Ruth|Katherine Patricia Ruth]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Melanie Marquez|Mimilanie (Melanie) Laurel Marquez]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|CRI}} [[កូស្តារីកា|កូស្តារីកា]] | [[:en:Lorna Chávez|Lorna Marlene Chaves Mata]] | align=center |៤២ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jenny_Derek|Jenny Annette Derek]] | align=center |៤២ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:pt:Christie_Ellen_Claridge|Christie Ellen Claridge]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|CRI}} [[កូស្តារីកា|កូស្តារីកា]] | [[:en:Gidget Sandoval|Gidget Sandoval Herrera]] | align=center |៤១ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា]] | [[:en:Ilma Urrutia|Ilma Julieta Urrutia Chang]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Nina Sicilia|Alejandrina (Nina) Sicilia Hernández]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨៦ | {{flag|អង់គ្លេស}} | [[:en:Helen Fairbrother|Helen Fairbrother]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Laurie Simpson|Laurie Tamara Simpson Rivera]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Catherine Gude|Catherine Alexandra Gude]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Iris Klein|Iris Klein]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Silvia de Esteban|Silvia de Esteban Niubo]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Agnieszka Kotlarska|Agnieszka Kotlarska-Świątek]] | align=center |៥១ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kirsten Davidson|Kirsten Marise Davidson]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Agnieszka Pachałko|Agnieszka Pachałko]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Christina Lekka|Christina Lekka]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Anne Lena Hansen|Anne Lena Hansen]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|POR}} [[ព័រទុយហ្គាល់|ព័រទុយហ្គាល់]] | [[:en:Fernanda Alves|Fernanda Alves Schmelz]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Consuelo Adler|Consuelo Adler Hernández]] | align=center |៤២ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Lía Borrero|Lía Victoria Borrero González]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina Gálvez (Miss International)|Paulina Margarita Gálvez Pineda]] | align=center |៥១ |- | ២០០០ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Miss International 2000|Vivian Urdaneta]] | align=center |៥៦ |- | ២០០១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Małgorzata Rożniecka|Małgorzata Rożniecka]] | align=center |៥២ |- | ២០០២ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Christina Sawaya|Christina Sawaya]] | align=center |៤៧ |- | ២០០៣ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Goizeder Azúa|Goizeder Victoria Azúa Barríos]] | align=center |៤៥ |- | ២០០៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Jeymmy Vargas|Yeimy Paola Vargas Gómez]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៥៨ |- | ២០០៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Lara Quigaman|Precious Lara San Agustin Quigaman-Alcaraz]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៥២ |- | ២០០៦ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Daniela di Giacomo|Daniela Anette di Giacomo di Giovanni]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៥៣ |- | ២០០៧ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Priscila Perales|Silvia Priscila Perales Elizondo]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦១ |- | ២០០៨ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Miss International 2008|Alejandra Andreu]] | {{flagicon|MAC}} [[ម៉ាកាវ|ម៉ាកាវ]] | align=center |៦៣ |- | ២០០៩ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Anagabriela Espinoza|Anagabriela Espinoza Marroquín]] | rowspan="3" | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៦៥ |- | ២០១០ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Elizabeth Mosquera|Ana Elizabeth Mosquera Gómez]] | align=center |៧០ |- | ២០១១ | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | [[:en:Fernanda Cornejo|María Fernanda Cornejo]] | align=center |៦៧ |- | ២០១២ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Ikumi Yoshimatsu|Ikumi Yoshimatsu]] | rowspan="8" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Bea Santiago|Bea Rose Monterde Santiago]] | align=center |៦៧ |- | ២០១៤ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Valerie Hernandez|Valerie Hernández Matías]] | align=center |៧៣ |- | ២០១៥ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Edymar Martínez|Edymar Martínez]] | align=center |៧០ |- | ២០១៦ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Kylie Verzosa|Kylie Fausto Verzosa]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៧ | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Kevin Liliana|Kevin Lilliana Junaedy]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៨ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Mariem Velazco|Mariem Claret Velazco García]] | align=center |៧៧ |- | ២០១៩ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Sireethorn Leearamwat|Sireethorn Leearamwat]] | align=center |៨៣ |- | ២០២០ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២១ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២២ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Jasmin Selberg|Jasmin Selberg]] | rowspan="5" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦៦ |- | ២០២៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Andrea Rubio|Andrea Valentina Rubio Armas]] | align=center |៧០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | [[:en:Huỳnh Thị Thanh Thủy|Huỳnh Thị Thanh Thủy]] | align=center |៧១ |- | ២០២៥ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Catalina Duque Abréu|Catalina Duque Abréu]] | align=center |៨០ |- | ២០២៦ | | | |- |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- |២០២៦ |សុគា គីមលាង | | | |- | ២០២៥ |សូរ ពេជ្រវលក្ខណ៍ |[[ខេត្តកំពត]] |Unplaced | |- | ២០២៤ | ឡូយ ច័ន្ទរស្មី |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |Unplaced | |- | ២០២៣ | សំណាង អេលីណា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |16th spot of the Top 20 |Top 7 Best National Costume |- | ២០២២ | ជា ចារ៉ានី |[[ខេត្តបាត់ដំបង]] |Unplaced | |- | ២០១៩ | បុណ្យ កញ្ចនធីតា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |Unplaced | |- | ២០១៧ | ញាត សុភា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- |} == ឯកសារយោង == 6fhsi9ho26u5mjsk7f1jygt3nxf8od9 334442 334428 2026-04-20T10:22:36Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334442 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ | logo = Miss.International.logo.png | image = | size = 200px | caption = និមិត្តសញ្ញាការប្រកួតប្រជែង | first = [[:en:Miss International 1960|១៩៦០]] | recent = [[:en:Miss International 2024|២០២៤]] | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | headquarters = [[តូក្យូ|ទីក្រុងតូក្យូ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]] | location = | leader_title = ប្រធាន | leader_name = Akemi Shimomura | key_people = |current_titleholder = [[:en:Catalina Duque|Catalina Duque Abréu]] | titleholder_represents = {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | membership = | website = https://www.miss-international.org/ }} '''បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ''' ({{Lang-en|Miss International Beauty ឬ The International Beauty Pageant}}) គឺជា[[:en:List_of_beauty_pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ដ៏ធំដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]ដែលរៀបចំឡើងដោយសមាគមវប្បធម៌អន្តរជាតិ។កម្មវិធីនេះរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០<ref>[https://web.archive.org/web/20110612224145/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/foreign-affairs/2008/10/21/179573/MOFA-examines.htm "MOFA examines beauty contest's 'belittling'"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/China_Post China Post]. 21 October 2008. Archived from the original on 12 June 2011. Retrieved 16 November 2010.</ref><ref>Adelstein, Jake. [https://www.japantimes.co.jp/news/2013/12/25/national/first-lady-scrutinizes-blackballing-of-beauty-queen/ "First lady scrutinizes blackballing of beauty queen"]. The Japan Times. Retrieved 26 October 2015.</ref>និងជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ដ៏ធំបំផុតទី ០៤ នៅលើពិភពលោកនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]] តាមចំនួនម្ចាស់ជ័យលាភីថ្នាក់ជាតិដែលបានមកចូលរួមប្រឡងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។<ref>Kerongo, Grace (10 November 2015). [https://web.archive.org/web/20151112074329/http://allafrica.com/stories/201511100998.html "Kenyan Beauty Crowned Miss International in Tokyo"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/AllAfrica All Africa]. Archived from [https://allafrica.com/stories/201511100998.html the original] on 12 November 2015. Retrieved 10 December 2017.</ref><ref>King, Kathryn (30 April 2015). [https://www.stuff.co.nz/manawatu-standard/68137756/former-miss-manawatu-goes-international "Former Miss Manawatu goes international"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Manawat%C5%AB_Standard Manawatu Standard]. Retrieved 21 October 2018.</ref><ref>Hartman, Jan (1 October 2018). [https://sivtelegram.media/paid-the-new-miss-ukraine-2018-controversial/49014/ "Paid? The New Miss Ukraine 2018 Controversial"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181021111442/https://sivtelegram.media/paid-the-new-miss-ukraine-2018-controversial/49014/ |date=2018-10-21 }}. The Siver Telegram. Retrieved 21 October 2018.</ref>រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាអន្តរជាតិគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់មួយនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]]។<ref>Enriquez, Amee (2 February 2014). [https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 "Beauty Pageant Basics"]. BBC. Retrieved 4 May 2018.</ref> '''បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Catalina Duque|Catalina Duque Abréu]] មកពី[[កូឡុំប៊ី|ប្រទេសកូឡុំប៊ី]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[តូក្យូ|ទីក្រុងតូក្យូ]] [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]។ ==ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! ប្រទេស ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ១៩៦០ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Stella_Araneta|María Stella Márquez de Araneta]] | rowspan="6" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" align="center" |៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Stam van Baer|Constance Catharina Margarethe (Stanny) Van Baer]] |- | ១៩៦២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Tania Verstak|Tania Verstak]] | align=center |៥០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:is:Guðrún_Bjarnadóttir|Guðrún Bjarnadóttir]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gemma_Cruz-Araneta|Gemma Teresa Guerrero Cruz-Araneta]] | align=center |៤២ |- | ១៩៦៥ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Ingrid Finger|Ingrid Finger ]] | align=center |៤៤ |- | ១៩៥៦ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Mirta Massa|Mirta Teresita Massa]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Maria da Glória Carvalho|Maria da Gloria Carvalho]] | rowspan="3" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៤៩ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Valerie Holmes|Valerie Susan Holmes]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧០ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Aurora Pijuan|Aurora McKenney Pijuan]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧១ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Jane Hansen (model)|Jane Cheryl Hansen]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | align=center |៥០ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Linda Hooks|Linda Hooks]] | rowspan="32" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anneli Björkling|Tuula Anneli Björkling]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brucene Smith|Karen Brucene Smith-Galvan]] | align=center |៤៥ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|YUG}} [[យូហ្គោស្លាវី|យូហ្គោស្លាវី]] | [[:en:Lidija Manić|Lidija Vera Manić]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Sophie Perin|Sophie Sonia Perin]] | align=center |៤៥ |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|Spain|1977}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Pilar Medina|Pilar Medina Canadell]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Katherine Ruth|Katherine Patricia Ruth]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Melanie Marquez|Mimilanie (Melanie) Laurel Marquez]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|CRI}} [[កូស្តារីកា|កូស្តារីកា]] | [[:en:Lorna Chávez|Lorna Marlene Chaves Mata]] | align=center |៤២ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jenny_Derek|Jenny Annette Derek]] | align=center |៤២ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:pt:Christie_Ellen_Claridge|Christie Ellen Claridge]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|CRI}} [[កូស្តារីកា|កូស្តារីកា]] | [[:en:Gidget Sandoval|Gidget Sandoval Herrera]] | align=center |៤១ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា]] | [[:en:Ilma Urrutia|Ilma Julieta Urrutia Chang]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Nina Sicilia|Alejandrina (Nina) Sicilia Hernández]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨៦ | {{flag|អង់គ្លេស}} | [[:en:Helen Fairbrother|Helen Fairbrother]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Laurie Simpson|Laurie Tamara Simpson Rivera]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Catherine Gude|Catherine Alexandra Gude]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Iris Klein|Iris Klein]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Silvia de Esteban|Silvia de Esteban Niubo]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Agnieszka_Kotlarska_(model)|Agnieszka Kotlarska-Świątek]] | align=center |៥១ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kirsten Davidson|Kirsten Marise Davidson]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Agnieszka Pachałko|Agnieszka Pachałko]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Christina Lekka|Christina Lekka]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Anne Lena Hansen|Anne Lena Hansen]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|POR}} [[ព័រទុយហ្គាល់|ព័រទុយហ្គាល់]] | [[:en:Fernanda_Alves_(beauty_queen)|Fernanda Alves Schmelz]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Consuelo Adler|Consuelo Adler Hernández]] | align=center |៤២ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Lía Borrero|Lía Victoria Borrero González]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina Gálvez (Miss International)|Paulina Margarita Gálvez Pineda]] | align=center |៥១ |- | ២០០០ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Miss International 2000|Vivian Inés Urdaneta Rincón]] | align=center |៥៦ |- | ២០០១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Małgorzata Rożniecka|Małgorzata Rożniecka]] | align=center |៥២ |- | ២០០២ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Christina Sawaya|Christina Sawaya]] | align=center |៤៧ |- | ២០០៣ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Goizeder Azúa|Goizeder Victoria Azúa Barríos]] | align=center |៤៥ |- | ២០០៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Jeymmy Vargas|Yeimy Paola Vargas Gómez]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៥៨ |- | ២០០៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Precious_Lara_Quigaman|Precious Lara San Agustin Quigaman-Alcaraz]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៥២ |- | ២០០៦ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Daniela di Giacomo|Daniela Anette di Giacomo di Giovanni]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៥៣ |- | ២០០៧ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Priscila Perales|Silvia Priscila Perales Elizondo]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦១ |- | ២០០៨ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Miss International 2008|Alejandra Andreu]] | {{flagicon|MAC}} [[ម៉ាកាវ|ម៉ាកាវ]] | align=center |៦៣ |- | ២០០៩ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Anagabriela Espinoza|Anagabriela Espinoza Marroquín]] | rowspan="3" | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៦៥ |- | ២០១០ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Elizabeth Mosquera|Ana Elizabeth Mosquera Gómez]] | align=center |៧០ |- | ២០១១ | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | [[:en:María_Fernanda_Cornejo|María Fernanda Cornejo Alfaro]] | align=center |៦៧ |- | ២០១២ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Ikumi Yoshimatsu|Ikumi Yoshimatsu]] | rowspan="8" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Bea Santiago|Bea Rose Monterde Santiago]] | align=center |៦៧ |- | ២០១៤ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Valerie_Hernández|Valerie Hernández Matías]] | align=center |៧៣ |- | ២០១៥ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Edymar Martínez|Edymar Martínez Blanco]] | align=center |៧០ |- | ២០១៦ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Kylie Verzosa|Kylie Fausto Verzosa]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៧ | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Kevin_Lilliana|Kevin Lilliana Junaedy]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៨ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Mariem Velazco|Mariem Claret Velazco García]] | align=center |៧៧ |- | ២០១៩ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Sireethorn Leearamwat|Sireethorn Leearamwat]] | align=center |៨៣ |- | ២០២០ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២១ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២២ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Jasmin Selberg|Jasmin Selberg]] | rowspan="5" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦៦ |- | ២០២៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Andrea Rubio|Andrea Valentina Rubio Armas]] | align=center |៧០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | [[:en:Huỳnh Thị Thanh Thủy|Huỳnh Thị Thanh Thủy]] | align=center |៧១ |- | ២០២៥ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Catalina Duque Abréu|Catalina Duque Abréu]] | align=center |៨០ |- | ២០២៦ | | | |- |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- |២០២៦ |សុគា គីមលាង | | | |- | ២០២៥ |សូរ ពេជ្រវលក្ខណ៍ |[[ខេត្តកំពត]] |Unplaced | |- | ២០២៤ | ឡូយ ច័ន្ទរស្មី |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |Unplaced | |- | ២០២៣ | សំណាង អេលីណា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |16th spot of the Top 20 |Top 7 Best National Costume |- | ២០២២ | ជា ចារ៉ានី |[[ខេត្តបាត់ដំបង]] |Unplaced | |- | ២០១៩ | បុណ្យ កញ្ចនធីតា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |Unplaced | |- | ២០១៧ | ញាត សុភា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- |} == ឯកសារយោង == aexqj7i22r1p5zlnc534y2ftfzxh0kq 334443 334442 2026-04-20T10:27:52Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334443 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ | logo = Miss.International.logo.png | image = | size = 200px | caption = និមិត្តសញ្ញាការប្រកួតប្រជែង | first = [[:en:Miss International 1960|១៩៦០]] | recent = [[:en:Miss International 2024|២០២៤]] | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | headquarters = [[តូក្យូ|ទីក្រុងតូក្យូ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]] | location = | leader_title = ប្រធាន | leader_name = Akemi Shimomura | key_people = |current_titleholder = [[:en:Catalina Duque|Catalina Duque Abréu]] | titleholder_represents = {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | membership = | website = https://www.miss-international.org/ }} '''បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ''' ({{Lang-en|Miss International Beauty ឬ The International Beauty Pageant}}) គឺជា[[:en:List_of_beauty_pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ដ៏ធំដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]ដែលរៀបចំឡើងដោយសមាគមវប្បធម៌អន្តរជាតិ។កម្មវិធីនេះរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០<ref>[https://web.archive.org/web/20110612224145/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/foreign-affairs/2008/10/21/179573/MOFA-examines.htm "MOFA examines beauty contest's 'belittling'"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/China_Post China Post]. 21 October 2008. Archived from the original on 12 June 2011. Retrieved 16 November 2010.</ref><ref>Adelstein, Jake. [https://www.japantimes.co.jp/news/2013/12/25/national/first-lady-scrutinizes-blackballing-of-beauty-queen/ "First lady scrutinizes blackballing of beauty queen"]. The Japan Times. Retrieved 26 October 2015.</ref>និងជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ដ៏ធំបំផុតទី ០៤ នៅលើពិភពលោកនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]] តាមចំនួនម្ចាស់ជ័យលាភីថ្នាក់ជាតិដែលបានមកចូលរួមប្រឡងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។<ref>Kerongo, Grace (10 November 2015). [https://web.archive.org/web/20151112074329/http://allafrica.com/stories/201511100998.html "Kenyan Beauty Crowned Miss International in Tokyo"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/AllAfrica All Africa]. Archived from [https://allafrica.com/stories/201511100998.html the original] on 12 November 2015. Retrieved 10 December 2017.</ref><ref>King, Kathryn (30 April 2015). [https://www.stuff.co.nz/manawatu-standard/68137756/former-miss-manawatu-goes-international "Former Miss Manawatu goes international"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Manawat%C5%AB_Standard Manawatu Standard]. Retrieved 21 October 2018.</ref><ref>Hartman, Jan (1 October 2018). [https://sivtelegram.media/paid-the-new-miss-ukraine-2018-controversial/49014/ "Paid? The New Miss Ukraine 2018 Controversial"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181021111442/https://sivtelegram.media/paid-the-new-miss-ukraine-2018-controversial/49014/ |date=2018-10-21 }}. The Siver Telegram. Retrieved 21 October 2018.</ref>រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាអន្តរជាតិគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់មួយនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]]។<ref>Enriquez, Amee (2 February 2014). [https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 "Beauty Pageant Basics"]. BBC. Retrieved 4 May 2018.</ref> '''បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Catalina Duque|Catalina Duque Abréu]] មកពី[[កូឡុំប៊ី|ប្រទេសកូឡុំប៊ី]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[តូក្យូ|ទីក្រុងតូក្យូ]] [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]។ ==ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! ប្រទេស ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ១៩៦០ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Stella_Araneta|María Stella Márquez de Araneta]] | rowspan="6" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" align="center" |៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Stam van Baer|Constance Catharina Margarethe (Stanny) Van Baer]] |- | ១៩៦២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Tania Verstak|Tania Verstak]] | align=center |៥០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:en:Miss_Iceland#Titleholders|Guðrún Bjarnadóttir]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gemma_Cruz-Araneta|Gemma Teresa Guerrero Cruz-Araneta]] | align=center |៤២ |- | ១៩៦៥ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Ingrid Finger|Ingrid Finger ]] | align=center |៤៤ |- | ១៩៥៦ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Mirta Massa|Mirta Teresita Massa]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Maria da Glória Carvalho|Maria da Gloria Carvalho]] | rowspan="3" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៤៩ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Valerie Holmes|Valerie Susan Holmes]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧០ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Aurora Pijuan|Aurora McKenney Pijuan]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧១ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Jane Hansen (model)|Jane Cheryl Hansen]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | align=center |៥០ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Linda Hooks|Linda Hooks]] | rowspan="32" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anneli Björkling|Tuula Anneli Björkling]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brucene Smith|Karen Brucene Smith-Galvan]] | align=center |៤៥ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|YUG}} [[យូហ្គោស្លាវី|យូហ្គោស្លាវី]] | [[:en:Lidija Manić|Lidija Vera Manić]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Sophie Perin|Sophie Sonia Perin]] | align=center |៤៥ |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|Spain|1977}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Pilar Medina|Pilar Medina Canadell]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Katherine Ruth|Katherine Patricia Ruth]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Melanie Marquez|Mimilanie (Melanie) Laurel Marquez]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|CRI}} [[កូស្តារីកា|កូស្តារីកា]] | [[:en:Lorna Chávez|Lorna Marlene Chaves Mata]] | align=center |៤២ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jenny_Derek|Jenny Annette Derek]] | align=center |៤២ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:pt:Christie_Ellen_Claridge|Christie Ellen Claridge]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|CRI}} [[កូស្តារីកា|កូស្តារីកា]] | [[:en:Gidget Sandoval|Gidget Sandoval Herrera]] | align=center |៤១ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា]] | [[:en:Ilma Urrutia|Ilma Julieta Urrutia Chang]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Nina Sicilia|Alejandrina (Nina) Sicilia Hernández]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨៦ | {{flag|អង់គ្លេស}} | [[:en:Helen Fairbrother|Helen Fairbrother]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Laurie Simpson|Laurie Tamara Simpson Rivera]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Catherine Gude|Catherine Alexandra Gude]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Iris Klein|Iris Klein]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Silvia de Esteban|Silvia de Esteban Niubo]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Agnieszka_Kotlarska_(model)|Agnieszka Kotlarska-Świątek]] | align=center |៥១ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kirsten Davidson|Kirsten Marise Davidson]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Agnieszka Pachałko|Agnieszka Pachałko]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Christina Lekka|Christina Lekka]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Anne Lena Hansen|Anne Lena Hansen]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|POR}} [[ព័រទុយហ្គាល់|ព័រទុយហ្គាល់]] | [[:en:Fernanda_Alves_(beauty_queen)|Fernanda Alves Schmelz]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Consuelo Adler|Consuelo Adler Hernández]] | align=center |៤២ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Lía Borrero|Lía Victoria Borrero González]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina Gálvez (Miss International)|Paulina Margarita Gálvez Pineda]] | align=center |៥១ |- | ២០០០ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Miss International 2000|Vivian Inés Urdaneta Rincón]] | align=center |៥៦ |- | ២០០១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Małgorzata Rożniecka|Małgorzata Rożniecka]] | align=center |៥២ |- | ២០០២ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Christina Sawaya|Christina Sawaya]] | align=center |៤៧ |- | ២០០៣ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Goizeder Azúa|Goizeder Victoria Azúa Barríos]] | align=center |៤៥ |- | ២០០៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Jeymmy Vargas|Yeimy Paola Vargas Gómez]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៥៨ |- | ២០០៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Precious_Lara_Quigaman|Precious Lara San Agustin Quigaman-Alcaraz]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៥២ |- | ២០០៦ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Daniela di Giacomo|Daniela Anette di Giacomo di Giovanni]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៥៣ |- | ២០០៧ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Priscila Perales|Silvia Priscila Perales Elizondo]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦១ |- | ២០០៨ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Miss International 2008|Alejandra Andreu]] | {{flagicon|MAC}} [[ម៉ាកាវ|ម៉ាកាវ]] | align=center |៦៣ |- | ២០០៩ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Anagabriela Espinoza|Anagabriela Espinoza Marroquín]] | rowspan="3" | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៦៥ |- | ២០១០ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Elizabeth Mosquera|Ana Elizabeth Mosquera Gómez]] | align=center |៧០ |- | ២០១១ | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | [[:en:María_Fernanda_Cornejo|María Fernanda Cornejo Alfaro]] | align=center |៦៧ |- | ២០១២ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Ikumi Yoshimatsu|Ikumi Yoshimatsu]] | rowspan="8" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Bea Santiago|Bea Rose Monterde Santiago]] | align=center |៦៧ |- | ២០១៤ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Valerie_Hernández|Valerie Hernández Matías]] | align=center |៧៣ |- | ២០១៥ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Edymar Martínez|Edymar Martínez Blanco]] | align=center |៧០ |- | ២០១៦ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Kylie Verzosa|Kylie Fausto Verzosa]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៧ | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Kevin_Lilliana|Kevin Lilliana Junaedy]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៨ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Mariem Velazco|Mariem Claret Velazco García]] | align=center |៧៧ |- | ២០១៩ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Sireethorn Leearamwat|Sireethorn Leearamwat]] | align=center |៨៣ |- | ២០២០ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២១ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២២ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Jasmin Selberg|Jasmin Selberg]] | rowspan="5" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦៦ |- | ២០២៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Andrea Rubio|Andrea Valentina Rubio Armas]] | align=center |៧០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | [[:en:Huỳnh Thị Thanh Thủy|Huỳnh Thị Thanh Thủy]] | align=center |៧១ |- | ២០២៥ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Catalina Duque Abréu|Catalina Duque Abréu]] | align=center |៨០ |- | ២០២៦ | | | |- |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- |២០២៦ |សុគា គីមលាង | | | |- | ២០២៥ |សូរ ពេជ្រវលក្ខណ៍ |[[ខេត្តកំពត]] |Unplaced | |- | ២០២៤ | ឡូយ ច័ន្ទរស្មី |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |Unplaced | |- | ២០២៣ | សំណាង អេលីណា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |16th spot of the Top 20 |Top 7 Best National Costume |- | ២០២២ | ជា ចារ៉ានី |[[ខេត្តបាត់ដំបង]] |Unplaced | |- | ២០១៩ | បុណ្យ កញ្ចនធីតា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |Unplaced | |- | ២០១៧ | ញាត សុភា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- |} == ឯកសារយោង == 17c931gb13jkcbxc8xk9ybn8k2ill54 334444 334443 2026-04-20T10:31:25Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334444 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ | logo = Miss.International.logo.png | image = | size = 200px | caption = និមិត្តសញ្ញាការប្រកួតប្រជែង | first = [[:en:Miss International 1960|១៩៦០]] | recent = [[:en:Miss International 2024|២០២៤]] | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | headquarters = [[តូក្យូ|ទីក្រុងតូក្យូ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]] | location = | leader_title = ប្រធាន | leader_name = Akemi Shimomura | key_people = |current_titleholder = [[:en:Catalina Duque|Catalina Duque Abréu]] | titleholder_represents = {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | membership = | website = https://www.miss-international.org/ }} '''បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ''' ({{Lang-en|Miss International Beauty ឬ The International Beauty Pageant}}) គឺជា[[:en:List_of_beauty_pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ដ៏ធំដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]ដែលរៀបចំឡើងដោយសមាគមវប្បធម៌អន្តរជាតិ។កម្មវិធីនេះរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០<ref>[https://web.archive.org/web/20110612224145/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/foreign-affairs/2008/10/21/179573/MOFA-examines.htm "MOFA examines beauty contest's 'belittling'"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/China_Post China Post]. 21 October 2008. Archived from the original on 12 June 2011. Retrieved 16 November 2010.</ref><ref>Adelstein, Jake. [https://www.japantimes.co.jp/news/2013/12/25/national/first-lady-scrutinizes-blackballing-of-beauty-queen/ "First lady scrutinizes blackballing of beauty queen"]. The Japan Times. Retrieved 26 October 2015.</ref>និងជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ដ៏ធំបំផុតទី ០៤ នៅលើពិភពលោកនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]] តាមចំនួនម្ចាស់ជ័យលាភីថ្នាក់ជាតិដែលបានមកចូលរួមប្រឡងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។<ref>Kerongo, Grace (10 November 2015). [https://web.archive.org/web/20151112074329/http://allafrica.com/stories/201511100998.html "Kenyan Beauty Crowned Miss International in Tokyo"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/AllAfrica All Africa]. Archived from [https://allafrica.com/stories/201511100998.html the original] on 12 November 2015. Retrieved 10 December 2017.</ref><ref>King, Kathryn (30 April 2015). [https://www.stuff.co.nz/manawatu-standard/68137756/former-miss-manawatu-goes-international "Former Miss Manawatu goes international"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Manawat%C5%AB_Standard Manawatu Standard]. Retrieved 21 October 2018.</ref><ref>Hartman, Jan (1 October 2018). [https://sivtelegram.media/paid-the-new-miss-ukraine-2018-controversial/49014/ "Paid? The New Miss Ukraine 2018 Controversial"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181021111442/https://sivtelegram.media/paid-the-new-miss-ukraine-2018-controversial/49014/ |date=2018-10-21 }}. The Siver Telegram. Retrieved 21 October 2018.</ref>រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាអន្តរជាតិគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់មួយនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]]។<ref>Enriquez, Amee (2 February 2014). [https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 "Beauty Pageant Basics"]. BBC. Retrieved 4 May 2018.</ref> '''បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Catalina Duque|Catalina Duque Abréu]] មកពី[[កូឡុំប៊ី|ប្រទេសកូឡុំប៊ី]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[តូក្យូ|ទីក្រុងតូក្យូ]] [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]។ ==ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! ប្រទេស ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ១៩៦០ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Stella_Araneta|María Stella Márquez de Araneta]] | rowspan="6" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan="2" align="center" |៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Stam van Baer|Constance Catharina Margarethe (Stanny) Van Baer]] |- | ១៩៦២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Tania Verstak|Tania Verstak]] | align=center |៥០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:en:Miss_Iceland#Titleholders|Guðrún Bjarnadóttir]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gemma_Cruz-Araneta|Gemma Teresa Guerrero Cruz-Araneta]] | align=center |៤២ |- | ១៩៦៥ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Ingrid Finger|Ingrid Finger ]] | align=center |៤៤ |- | ១៩៥៦ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Mirta Massa|Mirta Teresita Massa]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Maria da Glória Carvalho|Maria da Gloria Carvalho]] | rowspan="3" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៤៩ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Valerie Holmes|Valerie Susan Holmes]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧០ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Aurora Pijuan|Aurora McKenney Pijuan]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧១ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Jane Hansen (model)|Jane Cheryl Hansen]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | align=center |៥០ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Linda Hooks|Linda Hooks]] | rowspan="32" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anneli Björkling|Tuula Anneli Björkling]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brucene Smith|Karen Brucene Smith-Galvan]] | align=center |៤៥ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|YUG}} [[យូហ្គោស្លាវី|យូហ្គោស្លាវី]] | [[:en:Lidija Manić|Lidija Vera Manić]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Sophie Perin|Sophie Sonia Perin]] | align=center |៤៥ |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|Spain|1977}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Pilar Medina|Pilar Medina Canadell]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Katherine Ruth|Katherine Patricia Ruth]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Melanie Marquez|Mimilanie (Melanie) Laurel Marquez]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|CRI}} [[កូស្តារីកា|កូស្តារីកា]] | [[:en:Lorna Chávez|Lorna Marlene Chaves Mata]] | align=center |៤២ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jenny_Derek|Jenny Annette Derek]] | align=center |៤២ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:pt:Christie_Ellen_Claridge|Christie Ellen Claridge]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|CRI}} [[កូស្តារីកា|កូស្តារីកា]] | [[:en:Gidget Sandoval|Gidget Sandoval Herrera]] | align=center |៤១ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា]] | [[:en:Ilma Urrutia|Ilma Julieta Urrutia Chang]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Nina Sicilia|Alejandrina (Nina) Sicilia Hernández]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៨៦ | {{flag|អង់គ្លេស}} | [[:en:Helen Fairbrother|Helen Fairbrother]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Laurie Simpson|Laurie Tamara Simpson Rivera]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Catherine Gude|Catherine Alexandra Gude]] | align=center |៤៦ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Iris Klein|Iris Klein]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Silvia de Esteban|Silvia de Esteban Niubo]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Agnieszka_Kotlarska_(model)|Agnieszka Kotlarska-Świątek]] | align=center |៥១ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kirsten Davidson|Kirsten Marise Davidson]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Miss_International_1993|Agnieszka Pachałko]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Christina Lekka|Christina Lekka]] | align=center |៥០ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Anne Lena Hansen|Anne Lena Hansen]] | align=center |៤៧ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|POR}} [[ព័រទុយហ្គាល់|ព័រទុយហ្គាល់]] | [[:en:Fernanda_Alves_(beauty_queen)|Fernanda Alves Schmelz]] | align=center |៤៨ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Consuelo Adler|Consuelo Adler Hernández]] | align=center |៤២ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Lía Borrero|Lía Victoria Borrero González]] | align=center |៤៣ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina Gálvez (Miss International)|Paulina Margarita Gálvez Pineda]] | align=center |៥១ |- | ២០០០ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Miss International 2000|Vivian Inés Urdaneta Rincón]] | align=center |៥៦ |- | ២០០១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Małgorzata Rożniecka|Małgorzata Rożniecka]] | align=center |៥២ |- | ២០០២ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Christina Sawaya|Christina Sawaya]] | align=center |៤៧ |- | ២០០៣ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Goizeder Azúa|Goizeder Victoria Azúa Barríos]] | align=center |៤៥ |- | ២០០៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Jeymmy Vargas|Yeimy Paola Vargas Gómez]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៥៨ |- | ២០០៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Precious_Lara_Quigaman|Precious Lara San Agustin Quigaman-Alcaraz]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៥២ |- | ២០០៦ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Daniela di Giacomo|Daniela Anette di Giacomo di Giovanni]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៥៣ |- | ២០០៧ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Priscila Perales|Silvia Priscila Perales Elizondo]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦១ |- | ២០០៨ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Miss International 2008|Alejandra Andreu]] | {{flagicon|MAC}} [[ម៉ាកាវ|ម៉ាកាវ]] | align=center |៦៣ |- | ២០០៩ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Anagabriela Espinoza|Anagabriela Espinoza Marroquín]] | rowspan="3" | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | align=center |៦៥ |- | ២០១០ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Elizabeth Mosquera|Ana Elizabeth Mosquera Gómez]] | align=center |៧០ |- | ២០១១ | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | [[:en:María_Fernanda_Cornejo|María Fernanda Cornejo Alfaro]] | align=center |៦៧ |- | ២០១២ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Ikumi Yoshimatsu|Ikumi Yoshimatsu]] | rowspan="8" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Bea Santiago|Bea Rose Monterde Santiago]] | align=center |៦៧ |- | ២០១៤ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Valerie_Hernández|Valerie Hernández Matías]] | align=center |៧៣ |- | ២០១៥ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Edymar Martínez|Edymar Martínez Blanco]] | align=center |៧០ |- | ២០១៦ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Kylie Verzosa|Kylie Fausto Verzosa]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៧ | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Kevin_Lilliana|Kevin Lilliana Junaedy]] | align=center |៦៩ |- | ២០១៨ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Mariem Velazco|Mariem Claret Velazco García]] | align=center |៧៧ |- | ២០១៩ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Sireethorn Leearamwat|Sireethorn Leearamwat]] | align=center |៨៣ |- | ២០២០ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២១ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២២ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Jasmin Selberg|Jasmin Selberg]] | rowspan="5" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | align=center |៦៦ |- | ២០២៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Andrea Rubio|Andrea Valentina Rubio Armas]] | align=center |៧០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | [[:en:Huỳnh Thị Thanh Thủy|Huỳnh Thị Thanh Thủy]] | align=center |៧១ |- | ២០២៥ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Catalina Duque Abréu|Catalina Duque Abréu]] | align=center |៨០ |- | ២០២៦ | | | |- |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- |២០២៦ |សុគា គីមលាង | | | |- | ២០២៥ |សូរ ពេជ្រវលក្ខណ៍ |[[ខេត្តកំពត]] |Unplaced | |- | ២០២៤ | ឡូយ ច័ន្ទរស្មី |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |Unplaced | |- | ២០២៣ | សំណាង អេលីណា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |16th spot of the Top 20 |Top 7 Best National Costume |- | ២០២២ | ជា ចារ៉ានី |[[ខេត្តបាត់ដំបង]] |Unplaced | |- | ២០១៩ | បុណ្យ កញ្ចនធីតា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |Unplaced | |- | ២០១៧ | ញាត សុភា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- |} == ឯកសារយោង == hxh6cf5ehwquf6tvw6uou4ankoabmsv 334456 334444 2026-04-20T11:47:54Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ */ 334456 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ | logo = Miss.International.logo.png | image = | size = 200px | caption = និមិត្តសញ្ញាការប្រកួតប្រជែង | first = [[:en:Miss International 1960|១៩៦០]] | recent = [[:en:Miss International 2024|២០២៤]] | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | headquarters = [[តូក្យូ|ទីក្រុងតូក្យូ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]] | location = | leader_title = ប្រធាន | leader_name = Akemi Shimomura | key_people = |current_titleholder = [[:en:Catalina Duque|Catalina Duque Abréu]] | titleholder_represents = {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | membership = | website = https://www.miss-international.org/ }} '''បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ''' ({{Lang-en|Miss International Beauty ឬ The International Beauty Pageant}}) គឺជា[[:en:List_of_beauty_pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ដ៏ធំដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]ដែលរៀបចំឡើងដោយសមាគមវប្បធម៌អន្តរជាតិ។កម្មវិធីនេះរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០<ref>[https://web.archive.org/web/20110612224145/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/foreign-affairs/2008/10/21/179573/MOFA-examines.htm "MOFA examines beauty contest's 'belittling'"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/China_Post China Post]. 21 October 2008. Archived from the original on 12 June 2011. Retrieved 16 November 2010.</ref><ref>Adelstein, Jake. [https://www.japantimes.co.jp/news/2013/12/25/national/first-lady-scrutinizes-blackballing-of-beauty-queen/ "First lady scrutinizes blackballing of beauty queen"]. The Japan Times. Retrieved 26 October 2015.</ref>និងជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ដ៏ធំបំផុតទី ០៤ នៅលើពិភពលោកនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]] តាមចំនួនម្ចាស់ជ័យលាភីថ្នាក់ជាតិដែលបានមកចូលរួមប្រឡងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។<ref>Kerongo, Grace (10 November 2015). [https://web.archive.org/web/20151112074329/http://allafrica.com/stories/201511100998.html "Kenyan Beauty Crowned Miss International in Tokyo"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/AllAfrica All Africa]. Archived from [https://allafrica.com/stories/201511100998.html the original] on 12 November 2015. Retrieved 10 December 2017.</ref><ref>King, Kathryn (30 April 2015). [https://www.stuff.co.nz/manawatu-standard/68137756/former-miss-manawatu-goes-international "Former Miss Manawatu goes international"]. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Manawat%C5%AB_Standard Manawatu Standard]. Retrieved 21 October 2018.</ref><ref>Hartman, Jan (1 October 2018). [https://sivtelegram.media/paid-the-new-miss-ukraine-2018-controversial/49014/ "Paid? The New Miss Ukraine 2018 Controversial"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181021111442/https://sivtelegram.media/paid-the-new-miss-ukraine-2018-controversial/49014/ |date=2018-10-21 }}. The Siver Telegram. Retrieved 21 October 2018.</ref>រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាអន្តរជាតិគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់មួយនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]]។<ref>Enriquez, Amee (2 February 2014). [https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425 "Beauty Pageant Basics"]. BBC. Retrieved 4 May 2018.</ref> '''បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Catalina Duque|Catalina Duque Abréu]] មកពី[[កូឡុំប៊ី|ប្រទេសកូឡុំប៊ី]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[តូក្យូ|ទីក្រុងតូក្យូ]] [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]។ ==ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! ប្រទេស ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ១៩៦០ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Stella_Araneta|María Stella Márquez de Araneta]] | rowspan = "6" | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | rowspan= "2" | ៥២ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Stam van Baer|Constance Catharina Margarethe (Stanny) Van Baer]] |- | ១៩៦២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Tania Verstak|Tania Verstak]] | ៥០ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:en:Miss_Iceland#Titleholders|Guðrún Bjarnadóttir]] | ៤៦ |- | ១៩៦៤ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Gemma_Cruz-Araneta|Gemma Teresa Guerrero Cruz-Araneta]] | ៤២ |- | ១៩៦៥ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Ingrid Finger|Ingrid Finger ]] | ៤៤ |- | ១៩៥៦ | colspan = "10" | ''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Mirta Massa|Mirta Teresita Massa]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៤៦ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Maria da Glória Carvalho|Maria da Gloria Carvalho]] | rowspan = "3" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | ៤៩ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Valerie Holmes|Valerie Susan Holmes]] | ៤៨ |- | ១៩៧០ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Aurora Pijuan|Aurora McKenney Pijuan]] | ៤៧ |- | ១៩៧១ | {{flagicon|NZL}} [[នូវែលហ្សេឡង់|នូវែលហ្សេឡង់]] | [[:en:Jane Hansen (model)|Jane Cheryl Hansen]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៥០ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Linda Hooks|Linda Hooks]] | rowspan = "32" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | rowspan= "2" | ៤៧ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Anneli Björkling|Tuula Anneli Björkling]] |- | ១៩៧៤ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Brucene Smith|Karen Brucene Smith-Galvan]] | ៤៥ |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|YUG}} [[យូហ្គោស្លាវី|យូហ្គោស្លាវី]] | [[:en:Lidija Manić|Lidija Vera Manić]] | ៤៨ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Sophie Perin|Sophie Sonia Perin]] | ៤៥ |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|Spain|1977}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Pilar Medina|Pilar Medina Canadell]] | ៤៨ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Katherine Ruth|Katherine Patricia Ruth]] | ៤៣ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Melanie Marquez|Mimilanie (Melanie) Laurel Marquez]] | ៤៣ |- | ១៩៨០ | {{flagicon|CRI}} [[កូស្តារីកា|កូស្តារីកា]] | [[:en:Lorna Chávez|Lorna Marlene Chaves Mata]] | ៤២ |- | ១៩៨១ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jenny_Derek|Jenny Annette Derek]] | ៤២ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:pt:Christie_Ellen_Claridge|Christie Ellen Claridge]] | ៤៣ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|CRI}} [[កូស្តារីកា|កូស្តារីកា]] | [[:en:Gidget Sandoval|Gidget Sandoval Herrera]] | ៤១ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|GTM}} [[ហ្គាតេម៉ាឡា|ហ្គាតេម៉ាឡា]] | [[:en:Ilma Urrutia|Ilma Julieta Urrutia Chang]] | ៤៦ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Nina Sicilia|Alejandrina (Nina) Sicilia Hernández]] | ៤៣ |- | ១៩៨៦ | {{flag|អង់គ្លេស}} | [[:en:Helen Fairbrother|Helen Fairbrother]] | ៤៦ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Laurie Simpson|Laurie Tamara Simpson Rivera]] | ៤៧ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Catherine Gude|Catherine Alexandra Gude]] | ៤៦ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Iris Klein|Iris Klein]] | ៤៧ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Silvia de Esteban|Silvia de Esteban Niubo]] | ៥០ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Agnieszka_Kotlarska_(model)|Agnieszka Kotlarska-Świątek]] | ៥១ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Kirsten Davidson|Kirsten Marise Davidson]] | ៥០ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Miss_International_1993|Agnieszka Pachałko]] | ៤៧ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Christina Lekka|Christina Lekka]] | ៥០ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|NOR}} [[ន័រវែស|ន័រវែស]] | [[:en:Anne Lena Hansen|Anne Lena Hansen]] | ៤៧ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|POR}} [[ព័រទុយហ្គាល់|ព័រទុយហ្គាល់]] | [[:en:Fernanda_Alves_(beauty_queen)|Fernanda Alves Schmelz]] | ៤៨ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Consuelo Adler|Consuelo Adler Hernández]] | ៤២ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|PAN}} [[ប៉ាណាម៉ា|ប៉ាណាម៉ា]] | [[:en:Lía Borrero|Lía Victoria Borrero González]] | ៤៣ |- | ១៩៩៩ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Paulina Gálvez (Miss International)|Paulina Margarita Gálvez Pineda]] | ៥១ |- | ២០០០ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Miss International 2000|Vivian Inés Urdaneta Rincón]] | ៥៦ |- | ២០០១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Małgorzata Rożniecka|Małgorzata Rożniecka]] | ៥២ |- | ២០០២ | {{flagicon|LBN}} [[លីបង់|លីបង់]] | [[:en:Christina Sawaya|Christina Sawaya]] | ៤៧ |- | ២០០៣ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Goizeder Azúa|Goizeder Victoria Azúa Barríos]] | ៤៥ |- | ២០០៤ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Jeymmy Vargas|Yeimy Paola Vargas Gómez]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ៥៨ |- | ២០០៥ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Precious_Lara_Quigaman|Precious Lara San Agustin Quigaman-Alcaraz]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | ៥២ |- | ២០០៦ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Daniela di Giacomo|Daniela Anette di Giacomo di Giovanni]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ៥៣ |- | ២០០៧ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Priscila Perales|Silvia Priscila Perales Elizondo]] | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | ៦១ |- | ២០០៨ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Miss International 2008|Alejandra Andreu]] | {{flagicon|MAC}} [[ម៉ាកាវ|ម៉ាកាវ]] | ៦៣ |- | ២០០៩ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Anagabriela Espinoza|Anagabriela Espinoza Marroquín]] | rowspan = "3" | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ៦៥ |- | ២០១០ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Elizabeth Mosquera|Ana Elizabeth Mosquera Gómez]] | ៧០ |- | ២០១១ | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | [[:en:María_Fernanda_Cornejo|María Fernanda Cornejo Alfaro]] | ៦៧ |- | ២០១២ | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | [[:en:Ikumi Yoshimatsu|Ikumi Yoshimatsu]] | rowspan = "8" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | ៦៩ |- | ២០១៣ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Bea Santiago|Bea Rose Monterde Santiago]] | ៦៧ |- | ២០១៤ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Valerie_Hernández|Valerie Hernández Matías]] | ៧៣ |- | ២០១៥ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Edymar Martínez|Edymar Martínez Blanco]] | ៧០ |- | ២០១៦ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Kylie Verzosa|Kylie Fausto Verzosa]] | ៦៩ |- | ២០១៧ | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Kevin_Lilliana|Kevin Lilliana Junaedy]] | ៦៩ |- | ២០១៨ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Mariem Velazco|Mariem Claret Velazco García]] | ៧៧ |- | ២០១៩ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Sireethorn Leearamwat|Sireethorn Leearamwat]] | ៨៣ |- | ២០២០ | colspan = "10" | ''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២១ | colspan = "10" | ''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២២ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Jasmin Selberg|Jasmin Selberg]] | rowspan = "5" | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]] | ៦៦ |- | ២០២៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Andrea Rubio|Andrea Valentina Rubio Armas]] | ៧០ |- | ២០២៤ | {{flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | [[:en:Huỳnh Thị Thanh Thủy|Huỳnh Thị Thanh Thủy]] | ៧១ |- | ២០២៥ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Catalina Duque Abréu|Catalina Duque Abréu]] | ៨០ |- | ២០២៦ | | | |- |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- |២០២៦ |សុគា គីមលាង | | | |- | ២០២៥ |សូរ ពេជ្រវលក្ខណ៍ |[[ខេត្តកំពត]] |Unplaced | |- | ២០២៤ | ឡូយ ច័ន្ទរស្មី |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |Unplaced | |- | ២០២៣ | សំណាង អេលីណា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |16th spot of the Top 20 |Top 7 Best National Costume |- | ២០២២ | ជា ចារ៉ានី |[[ខេត្តបាត់ដំបង]] |Unplaced | |- | ២០១៩ | បុណ្យ កញ្ចនធីតា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] |Unplaced | |- | ២០១៧ | ញាត សុភា |[[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- |} == ឯកសារយោង == tw3htt1tol57xk6cqott17inddhn8g7 0 38798 334445 333878 2026-04-20T10:40:11Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334445 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាផែនដី | logo = | upright = 0.55 | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = [[:en:Carousel Productions|Carousel Productions]] | headquarters= [[ម៉ានីល|ទីក្រុងម៉ានីល]], [[ហ្វីលីពីន|ប្រទេសហ្វីលីពីន]] | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Earth 2001|២០០១]] | recent = [[:en:Miss Earth 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Natálie Puškinová|Natálie Puškinová]] | titleholder_represents = {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ស្ថាបនិក | leader_name1 = [[:en:Lorraine Schuck|Lorraine Schuck]] | leader_title2 = ប្រធាន | leader_name2 = Ramon Monzon | leader_title3 = | leader_name3 = | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = http://www.missearth.tv/ }} '''បវរកញ្ញាផែនដី''' ({{Lang-en|Miss Earth}}) គឺជា[[:en:List_of_beauty_pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en:Philippines| ប្រទេសហ្វីលីពីន]]ដែលគាំទ្រទៅលើការយល់ដឹង[[:en:environmental awareness|ផ្នែកបរិស្ថាន]] [[:en:conservation|ការអភិរក្ស]] និង [[:en:social responsibility|ទំនួលខុសត្រូវសង្គម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] និង [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាផែនដីគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់មួយនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite news|title=2004"地球小姐"花落巴西，阿富汗小姐当评委|trans-title=2004 "Miss Earth" Flower Falling to Brazil, Miss Afghanistan as Judge|url=http://www.chinadaily.com.cn/gb/doc/2004-10/26/content_385798.htm|newspaper=[[China Daily]]|first=Zhang|last=Chunyan|date=2004-10-26|time=10:26 AM, [[Time in China|China Standard Time]] ([[UTC+8]])|access-date=2015-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084652/http://www.chinadaily.com.cn/gb/doc/2004-10/26/content_385798.htm|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |date=October 30, 2003 |title=Afghanistan: Anti-Pageant Judges |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B07E3DC1430F933A05753C1A9659C8B63&scp=1&sq=miss%20earth%20vida%20samadzai&st=cse |access-date=January 3, 2009 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{cite news|title=Lost in Storm's Debris: A Beauty Pageant|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303562904579230743737206568|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|first=Kwanwoo|last=Jun|date=2013-12-02}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=Korea's 1st winner at Big Four beauty pageant talks about true beauty |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/culture/2024/07/262_341784.html |access-date=2024-07-14 |website=[[Korea Times]] |language=en}}</ref> '''បវរកញ្ញាផែនដី'''បច្ចុប្បន្នគឺ [[:en:Natálie Puškinová|Natálie Puškinová]] មកពី[[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ០៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ប៉ារ៉ាញ៉ាហ្គេ|ទីក្រុងប៉ារ៉ាញ៉ាហ្គេ]] [[ហ្វីលីពីន|ប្រទេសហ្វីលីពីន]]។ == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំ ! ប្រទេស ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- |align="center"| ២០០១ | {{DK}} | [[:en:Catharina Svensson|Catharina Svensson]] | rowspan="7" | {{PHL}} | align="center"| ៤២ |- | rowspan=2 align="center"| ២០០២ | {{flagicon|BIH}} [[:en:Bosnia and Herzegovina|បូស្នៀ និង ហឺហ្សេហ្គោវីណា]] | [[:en:Džejla Glavović|Džejla Glavović]]<br>(លាលែងចេញពីតំណែង) | rowspan=2 align="center"| ៥៣ |- | {{KEN}} | [[:en:Winfred Omwakwe|Winfred Adah Omwakwe]]<br>(ជំនួសតំណែង) |- |align="center"| ២០០៣ | {{flagicon|Honduras}} [[:en:Honduras|ហុងឌូរ៉ាស]] | [[:en:Dania Prince|Dania Patricia Prince Méndez]] |align="center"| ៥៧ |- |align="center"| ២០០៤ | {{BRA}} | [[:en:Priscilla Meirelles|Priscilla Meirelles de Almeida-Estrada]] |align="center"| ៦១ |- |align="center"| ២០០៥ | {{VEN}} | [[:en:Alexandra Braun|Alexandra Braun Waldeck]] |align="center"| ៨០ |- | align="center"| ២០០៦ | {{CHL}} | [[:en:Hil Hernández|Hil Yesenia Hernández Escobar]] |align="center"| ៨២ |- |align="center"| ២០០៧ | {{CAN}} | [[:en:Jessica Trisko|Jessica Nicole Trisko Darden]] | {{PHL}} និង {{flagicon|Vietnam}} [[:en:Vietnam|យួន]] |align="center"| ៨៨ |- |align="center"| ២០០៨ | {{PHI}} | [[:en:Karla Henry|Karla Paula Ginteroy Henry]] | rowspan="2" | {{PHL}} |align="center"| ៨៥ |- |align="center"| ២០០៩ | {{BRA}} | [[:en:Larissa Ramos|Larissa Ribeiro Ramos Tramontin]] |align="center"| ៨០ |- |align="center"| ២០១០ | {{IND}} | [[:en:Nicole Faria|Nicole Faria Powar]] | {{flagicon|Vietnam}} [[:en:Vietnam|យួន]] |align="center"| ៨៤ |- |align="center"| ២០១១ | {{ECU}} | [[:en:Olga Álava|Olga Mercedes Álava Vargas]] | rowspan="4" | {{PHL}} |align="center"| ៨៤ |- |align="center"| ២០១២ | {{flagicon|Czech Republic}} [[:en:Czech Republic|សាធារណរដ្ឋឆេក]] | [[:en:Tereza Fajksová|Tereza Fajksová]] |align="center"| ៨០ |- |align="center"| ២០១៣ | {{VEN}} | [[:en:Alyz Henrich|Alyz Sabimar Henrich Ocando]] |align="center"| ៨៨ |- |align="center"| ២០១៤ | rowspan = "2" | {{PHI}} | [[:en:Jamie Herrell|Jamie Herrell-Manotoc]] |align="center"| ៨៥ |- |align="center"| ២០១៥ | [[:en:Angelia Ong|Angelia Gabrena Paglicawan Ong]] | {{AT}} |align="center"| ៨៦ |- |align="center"| ២០១៦ | {{ECU}} | [[:en:Katherine Espín|Katherine Elizabeth Espín Gómez]] | rowspan="4" | {{PHL}} | align="center"| ៨៣ |- |align="center"| ២០១៧ | {{PHI}} | [[:en:Karen Ibasco|Karen Santos Ibasco]] | align="center" | ៨៥ |- |align="center"| ២០១៨ | {{flagicon|Vietnam}} [[:en:Vietnam|យួន]] | [[:en:Nguyễn Phương Khánh|Nguyễn Phương Khánh]] | align="center" | ៨៧ |- |align="center"| ២០១៩ | {{Flagicon|Puerto Rico}} [[:en:Puerto Rico|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Nellys Pimentel|Nellys Rocio Pimentel Campusano]] | align="center" | ៨៥ |- |align="center"| ២០២០ | {{USA}} | [[:en:Lindsey Coffey|Lindsey Marie Coffey]] | rowspan = "2" align="center | ''មិនមាន'' | align="center" | ៨២ |- |align="center"| ២០២១ | {{Flagicon|Belize}} [[:en:Belize|បេលីស]] | [[:en:Destiny Wagner|Destiny Evelyn Wagner]] | align="center" | ៨០ |- |align="center"| ២០២២ | {{Flagicon|KOR}} [[:en:South Korea|កូរ៉េ]] | [[:en:Mina Sue Choi|Mina Sue Choi]] | {{PHL}} | rowspan = "2" align="center | ៨៥ |- |align="center"| ២០២៣ | {{ALB}} | [[:en:Drita Ziri|Drita Ziri]] | {{flag|Khmer Krom}} |- |align="center"| ២០២៤ | {{AUS}} | [[:en:Jessica Lane|Jessica May Lane]] | rowspan="2" | {{PHL}} | align="center" | ៧៦ |- |align="center"| ២០២៥ | {{CZE}} | [[:en:Natálie Puškinová|Natálie Puškinová]] | ៧៨ |- | align="center" |២០២៦ | | | | |- |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | សារ៉ាន់ គីមឡាង | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២៤ | រដ្ឋា ភីយ៉ាដែត | [[ខេត្តកណ្តាល]] | Unplaced | |- | ២០២៣ | ពៅ តាន់ជេសុីកា | [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] | Unplaced | |- | ២០២១ | ដាំ សុភ័ក្រសុីនឌី | [[ខេត្តពោធិ៍សាត់]] | Unplaced | |- | ២០២០ | ហេង សុទ្ធនិស្ស័យ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | ថោង ម៉ាឡា | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | កែវ សេងលីហួរ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | អែម គុនថង | [[ខេត្តព្រះសីហនុ]] | Unplaced | |- | ២០០៥ | ពេជ្រ មាលា | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} == ឯកសារយោង == asf31uh1sfb4dk6lj6qkdtk2afi0p98 334449 334445 2026-04-20T11:20:34Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ */ 334449 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាផែនដី | logo = | upright = 0.55 | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = [[:en:Carousel Productions|Carousel Productions]] | headquarters= [[ម៉ានីល|ទីក្រុងម៉ានីល]], [[ហ្វីលីពីន|ប្រទេសហ្វីលីពីន]] | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Earth 2001|២០០១]] | recent = [[:en:Miss Earth 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Natálie Puškinová|Natálie Puškinová]] | titleholder_represents = {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ស្ថាបនិក | leader_name1 = [[:en:Lorraine Schuck|Lorraine Schuck]] | leader_title2 = ប្រធាន | leader_name2 = Ramon Monzon | leader_title3 = | leader_name3 = | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = http://www.missearth.tv/ }} '''បវរកញ្ញាផែនដី''' ({{Lang-en|Miss Earth}}) គឺជា[[:en:List_of_beauty_pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en:Philippines| ប្រទេសហ្វីលីពីន]]ដែលគាំទ្រទៅលើការយល់ដឹង[[:en:environmental awareness|ផ្នែកបរិស្ថាន]] [[:en:conservation|ការអភិរក្ស]] និង [[:en:social responsibility|ទំនួលខុសត្រូវសង្គម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] និង [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាផែនដីគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់មួយនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite news|title=2004"地球小姐"花落巴西，阿富汗小姐当评委|trans-title=2004 "Miss Earth" Flower Falling to Brazil, Miss Afghanistan as Judge|url=http://www.chinadaily.com.cn/gb/doc/2004-10/26/content_385798.htm|newspaper=[[China Daily]]|first=Zhang|last=Chunyan|date=2004-10-26|time=10:26 AM, [[Time in China|China Standard Time]] ([[UTC+8]])|access-date=2015-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084652/http://www.chinadaily.com.cn/gb/doc/2004-10/26/content_385798.htm|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |date=October 30, 2003 |title=Afghanistan: Anti-Pageant Judges |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B07E3DC1430F933A05753C1A9659C8B63&scp=1&sq=miss%20earth%20vida%20samadzai&st=cse |access-date=January 3, 2009 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{cite news|title=Lost in Storm's Debris: A Beauty Pageant|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303562904579230743737206568|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|first=Kwanwoo|last=Jun|date=2013-12-02}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=Korea's 1st winner at Big Four beauty pageant talks about true beauty |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/culture/2024/07/262_341784.html |access-date=2024-07-14 |website=[[Korea Times]] |language=en}}</ref> '''បវរកញ្ញាផែនដី'''បច្ចុប្បន្នគឺ [[:en:Natálie Puškinová|Natálie Puškinová]] មកពី[[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ០៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ប៉ារ៉ាញ៉ាហ្គេ|ទីក្រុងប៉ារ៉ាញ៉ាហ្គេ]] [[ហ្វីលីពីន|ប្រទេសហ្វីលីពីន]]។ == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំ ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០០១ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Catharina Svensson|Catharina Svensson]] | rowspan= "7" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៤២ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|BIH}} [[បូស្នៀ និង ហឺហ្សេហ្គោវីណា|បូស្នៀ និង ហឺហ្សេហ្គោវីណា]] | [[:en:Džejla Glavović|Džejla Glavović]]<br>(លាលែងចេញពីតំណែង) | rowspan = "2" | ៥៣ |- | {{flagicon|KEN}} [[កេនយ៉ា|កេនយ៉ា]] | [[:en:Winfred Omwakwe|Winfred Adah Omwakwe]]<br>(ជំនួសតំណែង) |- | ២០០៣ | {{flagicon|HON}} [[ហុងឌូរ៉ាស|ហុងឌូរ៉ាស]] | [[:en:Dania Prince|Dania Patricia Prince Méndez]] | ៥៧ |- | ២០០៤ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Priscilla Meirelles|Priscilla Meirelles de Almeida-Estrada]] | ៦១ |- | ២០០៥ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alexandra Braun|Alexandra Braun Waldeck]] | ៨០ |- | ២០០៦ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Hil Hernández|Hil Yesenia Hernández Escobar]] | ៨២ |- | ២០០៧ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Jessica Trisko|Jessica Nicole Trisko Darden]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] និង {{flagicon|Vietnam}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨៨ |- | ២០០៨ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Karla Henry|Karla Paula Ginteroy Henry]] | rowspan= "2" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៥ |- | ២០០៩ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Larissa Ramos|Larissa Ribeiro Ramos Tramontin]] | ៨០ |- | ២០១០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Nicole Faria|Nicole Faria Powar]] | {{flagicon|Vietnam}} [[វៀតណាម|យួន]] | rowspan = "2" | ៨៤ |- | ២០១១ | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | [[:en:Olga Álava|Olga Mercedes Álava Vargas]] | rowspan= "4" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] |- | ២០១២ | {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | [[:en:Tereza Fajksová|Tereza Fajksová]] | ៨០ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alyz Henrich|Alyz Sabimar Henrich Ocando]] | ៨៨ |- | ២០១៤ | rowspan="2"| {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Jamie Herrell|Jamie Herrell-Manotoc]] | ៨៥ |- | ២០១៥ | [[:en:Angelia Ong|Angelia Gabrena Paglicawan Ong]] | {{flagicon|AUT}} [[អូទ្រីស|អូទ្រីស]] | ៨៦ |- | ២០១៦ | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | [[:en:Katherine Espín|Katherine Elizabeth Espín Gómez]] | rowspan= "4" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៣ |- | ២០១៧ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Karen Ibasco|Karen Santos Ibasco]] | ៨៥ |- | ២០១៨ | {{flagicon|Vietnam}} [[វៀតណាម|យួន]] | [[:en:Nguyễn Phương Khánh|Nguyễn Phương Khánh]] | ៨៧ |- | ២០១៩ | {{Flagicon|Puerto Rico}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Nellys Pimentel|Nellys Rocio Pimentel Campusano]] | ៨៥ |- | ២០២០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Lindsey Coffey|Lindsey Marie Coffey]] | rowspan = "2" | ''មិនមានប្រទេសជាម្ចាស់ផ្ទះ'' | ៨២ |- | ២០២១ | {{Flagicon|BLZ}} [[បេលីស|បេលីស]] | [[:en:Destiny Wagner|Destiny Evelyn Wagner]] | ៨០ |- | ២០២២ | {{Flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | [[:en:Mina Sue Choi|Mina Sue Choi]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | rowspan = "2" | ៨៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|ALB}} [[អាល់បានី|អាល់បានី]] | [[:en:Drita Ziri|Drita Ziri]] | {{flag|Khmer Krom}} |- | ២០២៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jessica Lane|Jessica May Lane]] | rowspan= "2" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៦ |- | ២០២៥ | {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | [[:en:Natálie Puškinová|Natálie Puškinová]] | ៧៨ |- | ២០២៦ | | | | |- |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | សារ៉ាន់ គីមឡាង | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២៤ | រដ្ឋា ភីយ៉ាដែត | [[ខេត្តកណ្តាល]] | Unplaced | |- | ២០២៣ | ពៅ តាន់ជេសុីកា | [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] | Unplaced | |- | ២០២១ | ដាំ សុភ័ក្រសុីនឌី | [[ខេត្តពោធិ៍សាត់]] | Unplaced | |- | ២០២០ | ហេង សុទ្ធនិស្ស័យ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | ថោង ម៉ាឡា | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | កែវ សេងលីហួរ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | អែម គុនថង | [[ខេត្តព្រះសីហនុ]] | Unplaced | |- | ២០០៥ | ពេជ្រ មាលា | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} == ឯកសារយោង == rynh1h70k2vs4931bfn0xtlso6a6gdo 334457 334449 2026-04-20T11:58:14Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 334457 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាផែនដី | logo = | upright = 0.55 | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = [[:en:Carousel Productions|Carousel Productions]] | headquarters= [[ម៉ានីល|ទីក្រុងម៉ានីល]], [[ហ្វីលីពីន|ប្រទេសហ្វីលីពីន]] | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Earth 2001|២០០១]] | recent = [[:en:Miss Earth 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Natálie Puškinová|Natálie Puškinová]] | titleholder_represents = {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ស្ថាបនិក | leader_name1 = [[:en:Lorraine Schuck|Lorraine Schuck]] | leader_title2 = ប្រធាន | leader_name2 = Ramon Monzon | leader_title3 = | leader_name3 = | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = http://www.missearth.tv/ }} '''បវរកញ្ញាផែនដី''' ({{Lang-en|Miss Earth}}) គឺជា[[:en:List_of_beauty_pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en:Philippines| ប្រទេសហ្វីលីពីន]]ដែលគាំទ្រទៅលើការយល់ដឹង[[:en:environmental awareness|ផ្នែកបរិស្ថាន]] [[:en:conservation|ការអភិរក្ស]] និង [[:en:social responsibility|ទំនួលខុសត្រូវសង្គម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] និង [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាផែនដីគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់មួយនៅក្នុងចំណោម[[:en:Big Four beauty pageants|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite news|title=2004"地球小姐"花落巴西，阿富汗小姐当评委|trans-title=2004 "Miss Earth" Flower Falling to Brazil, Miss Afghanistan as Judge|url=http://www.chinadaily.com.cn/gb/doc/2004-10/26/content_385798.htm|newspaper=[[China Daily]]|first=Zhang|last=Chunyan|date=2004-10-26|time=10:26 AM, [[Time in China|China Standard Time]] ([[UTC+8]])|access-date=2015-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084652/http://www.chinadaily.com.cn/gb/doc/2004-10/26/content_385798.htm|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |date=October 30, 2003 |title=Afghanistan: Anti-Pageant Judges |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B07E3DC1430F933A05753C1A9659C8B63&scp=1&sq=miss%20earth%20vida%20samadzai&st=cse |access-date=January 3, 2009 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{cite news|title=Lost in Storm's Debris: A Beauty Pageant|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303562904579230743737206568|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|first=Kwanwoo|last=Jun|date=2013-12-02}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=Korea's 1st winner at Big Four beauty pageant talks about true beauty |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/culture/2024/07/262_341784.html |access-date=2024-07-14 |website=[[Korea Times]] |language=en}}</ref> '''បវរកញ្ញាផែនដី'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Natálie Puškinová|Natálie Puškinová]] មកពី[[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ០៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ប៉ារ៉ាញ៉ាហ្គេ|ទីក្រុងប៉ារ៉ាញ៉ាហ្គេ]] [[ហ្វីលីពីន|ប្រទេសហ្វីលីពីន]]។ == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំ ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០០១ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Catharina Svensson|Catharina Svensson]] | rowspan= "7" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៤២ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|BIH}} [[បូស្នៀ និង ហឺហ្សេហ្គោវីណា|បូស្នៀ និង ហឺហ្សេហ្គោវីណា]] | [[:en:Džejla Glavović|Džejla Glavović]]<br>(លាលែងចេញពីតំណែង) | rowspan = "2" | ៥៣ |- | {{flagicon|KEN}} [[កេនយ៉ា|កេនយ៉ា]] | [[:en:Winfred Omwakwe|Winfred Adah Omwakwe]]<br>(ជំនួសតំណែង) |- | ២០០៣ | {{flagicon|HON}} [[ហុងឌូរ៉ាស|ហុងឌូរ៉ាស]] | [[:en:Dania Prince|Dania Patricia Prince Méndez]] | ៥៧ |- | ២០០៤ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Priscilla Meirelles|Priscilla Meirelles de Almeida-Estrada]] | ៦១ |- | ២០០៥ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alexandra Braun|Alexandra Braun Waldeck]] | ៨០ |- | ២០០៦ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Hil Hernández|Hil Yesenia Hernández Escobar]] | ៨២ |- | ២០០៧ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Jessica Trisko|Jessica Nicole Trisko Darden]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] និង {{flagicon|Vietnam}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨៨ |- | ២០០៨ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Karla Henry|Karla Paula Ginteroy Henry]] | rowspan= "2" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៥ |- | ២០០៩ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Larissa Ramos|Larissa Ribeiro Ramos Tramontin]] | ៨០ |- | ២០១០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Nicole Faria|Nicole Faria Powar]] | {{flagicon|Vietnam}} [[វៀតណាម|យួន]] | rowspan = "2" | ៨៤ |- | ២០១១ | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | [[:en:Olga Álava|Olga Mercedes Álava Vargas]] | rowspan= "4" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] |- | ២០១២ | {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | [[:en:Tereza Fajksová|Tereza Fajksová]] | ៨០ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alyz Henrich|Alyz Sabimar Henrich Ocando]] | ៨៨ |- | ២០១៤ | rowspan="2"| {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Jamie Herrell|Jamie Herrell-Manotoc]] | ៨៥ |- | ២០១៥ | [[:en:Angelia Ong|Angelia Gabrena Paglicawan Ong]] | {{flagicon|AUT}} [[អូទ្រីស|អូទ្រីស]] | ៨៦ |- | ២០១៦ | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | [[:en:Katherine Espín|Katherine Elizabeth Espín Gómez]] | rowspan= "4" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៣ |- | ២០១៧ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Karen Ibasco|Karen Santos Ibasco]] | ៨៥ |- | ២០១៨ | {{flagicon|Vietnam}} [[វៀតណាម|យួន]] | [[:en:Nguyễn Phương Khánh|Nguyễn Phương Khánh]] | ៨៧ |- | ២០១៩ | {{Flagicon|Puerto Rico}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Nellys Pimentel|Nellys Rocio Pimentel Campusano]] | ៨៥ |- | ២០២០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Lindsey Coffey|Lindsey Marie Coffey]] | rowspan = "2" | ''មិនមានប្រទេសជាម្ចាស់ផ្ទះ'' | ៨២ |- | ២០២១ | {{Flagicon|BLZ}} [[បេលីស|បេលីស]] | [[:en:Destiny Wagner|Destiny Evelyn Wagner]] | ៨០ |- | ២០២២ | {{Flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | [[:en:Mina Sue Choi|Mina Sue Choi]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | rowspan = "2" | ៨៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|ALB}} [[អាល់បានី|អាល់បានី]] | [[:en:Drita Ziri|Drita Ziri]] | {{flag|Khmer Krom}} |- | ២០២៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jessica Lane|Jessica May Lane]] | rowspan= "2" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៦ |- | ២០២៥ | {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | [[:en:Natálie Puškinová|Natálie Puškinová]] | ៧៨ |- | ២០២៦ | | | | |- |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | សារ៉ាន់ គីមឡាង | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២៤ | រដ្ឋា ភីយ៉ាដែត | [[ខេត្តកណ្តាល]] | Unplaced | |- | ២០២៣ | ពៅ តាន់ជេសុីកា | [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] | Unplaced | |- | ២០២១ | ដាំ សុភ័ក្រសុីនឌី | [[ខេត្តពោធិ៍សាត់]] | Unplaced | |- | ២០២០ | ហេង សុទ្ធនិស្ស័យ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | ថោង ម៉ាឡា | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | កែវ សេងលីហួរ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | អែម គុនថង | [[ខេត្តព្រះសីហនុ]] | Unplaced | |- | ២០០៥ | ពេជ្រ មាលា | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} == ឯកសារយោង == rivur0wjw4aurvmoxtucvntyu1qircr 0 41048 334423 270861 2026-04-20T00:23:00Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[លុចហ្សំបួរ]] 334423 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[លុចហ្សំបួរ]] rnnx1ykfavicyceyywfts0lmlseqolk 0 41055 334420 241537 2026-04-20T00:22:30Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ហ្ស៊ីមបាវ៉េ]] 334420 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ហ្ស៊ីមបាវ៉េ]] rp69damak7b7qc7l2zgfndzrqdb7v20 0 41980 334419 249156 2026-04-20T00:22:20Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ហ្គាំ]] 334419 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ហ្គាំ]] 614g6baxb7j2x92zadetsmmxleg562g 10 45410 334425 270771 2026-04-20T00:23:20Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេស សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] 334425 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេស សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] c7hlnam6hunx7e8ozmyt9ngxens0brl 10 45411 334424 270772 2026-04-20T00:23:10Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេស សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] 334424 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេស សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] c7hlnam6hunx7e8ozmyt9ngxens0brl 0 45450 334422 270843 2026-04-20T00:22:50Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[លុចហ្សំបួរ]] 334422 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[លុចហ្សំបួរ]] rnnx1ykfavicyceyywfts0lmlseqolk 0 48040 334421 288117 2026-04-20T00:22:40Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[អ៊ីស្លង់]] 334421 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[អ៊ីស្លង់]] gyw8p5fknpyt0mh79360h036ztwcxns 0 50455 334418 308519 2026-04-20T00:22:10Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ហ្ស៊ីមបាវ៉េ]] 334418 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ហ្ស៊ីមបាវ៉េ]] rp69damak7b7qc7l2zgfndzrqdb7v20 0 51835 334451 334386 2026-04-20T11:25:10Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា */ 334451 wikitext text/x-wiki {{Short description|International beauty pageant}} {{Infobox pageant |name = Miss Planet International |logo = |type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' |headquarters = [[រាជធានីភ្នំពេញ]], [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |leader_title3 = ស្ថាបនា |leader_name3 = ថ្ងៃទី ០១ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០១៩ | first = |leader_title = ប្រធាន |leader_name = Halley Amin |leader_title1 = អនុប្រធាន |leader_name1 = Min Ha Ritah |leader_title2 = នាយកប្រតិបត្តិ |leader_name2 = Pedro Francisco |recent = ២០២៥ |current_titleholder = Sydney Marith |titleholder_represents = {{CAM}} |website = https://missplanetinternational.org/ }} '''បវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិ''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Miss Planet International)<ref>{{Cite web |last=balita |date=2024-11-03 |title=Miss Planet International |url=https://balita.mb.com.ph/tags/miss-planet-international/ |access-date=2024-11-02 |website=Balita [[Manila Bulletin]] }}{{Dead link|date=មិថុនា 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> គឺជា​កម្មវិធី​ប្រកួត​សម្រស់​អន្តរជាតិ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​ដែល​រៀបចំ​ដោយ​ស្ថាប័ន[[:en:Miss Planet International|បវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិ]]ដែលមាន​ទីស្នាក់ការ​នៅ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។MPI គឺជាអង្គការមួយដែលផ្តោតលើការលើកកម្ពស់[[គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព]]របស់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]។<ref>{{Cite news|date=August 26, 2024|title=In Pictures: Miss Planet Cambodia 2024 candidates unveiled|work=[[Khmer Times]]|url=https://www.khmertimeskh.com/501546818/in-pictures-miss-planet-cambodia-2024-candidates-unveiled/}}</ref>ជាផ្នែកមួយនៃបេសកកម្មនេះការបង្កើតកម្មវិធីប្រឡងនេះឡើងគឺនៅក្នុងគោលបំណងជ្រើសរើសឯកអគ្គរដ្ឋទូតមកពីប្រទេសនីមួយៗដែលបានមកចូលរួម។ '''បវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិ'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា '''Sydney Marith''' មកពី[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដែលបានគ្រងម្កុដ​នៅថ្ងៃ​ទី ​១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ​២០២៦ នៅ​[[ភ្នំពេញ|រាជធានី​ភ្នំពេញ]]នៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ == ប្រវត្តិ == [[File:Miss_Planet_International_Crown.jpg|thumb|ម្កុដបវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិដែលមានតម្លៃ ៣៥០០០០ ដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក]] កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមានគោលបំណងរួមនៅក្នុងការលើកកម្ពស់ ការអភិរក្សភពផែនដី និង ជីវិតមនុស្សស្របទៅតាមគោលការណ៍របស់[[:en:UN|អង្គការសហប្រជាជាតិ]]។<ref name=":14">{{Cite news |date=October 11, 2024 |title=Bevy of beauties set to come to Cambodia for Miss Planet International 2024 |url=https://www.khmertimeskh.com/501572603/bevy-of-beauties-set-to-come-to-cambodia-for-miss-planet-international-2024/ |work=[[Khmer Times]]}}</ref>បេសកកម្មរបស់កម្មវិធីធ្វើឡើងដើម្បីជំរុញនិងផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់បេក្ខនារីដែលប្រាថ្នាចង់ធ្វើជាគំរូល្អនៅក្នុងសហគមន៍របស់ពួកនាងនិងនៅជុំវិញពិភពលោក ដោយជំរុញការផ្លាស់ប្តូរសង្គមដែលពង្រឹងសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះមនុស្សគ្រប់ៗគ្នានិងការថែរក្សានិងឲ្យតម្លៃទៅលើបរិស្ថាន។កម្មវិធីប្រឡងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ដោយអ្នកស្រី '''Min Halimas''' ដែលគេស្គាល់អ្នកស្រីថា '''Halley Amin''' គឺជាប្រធាននិងផលិតកររួមជាមួយនឹងលោក '''Pedro Francisco Marquez''' អតីតនាយកជាតិ(នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៨)នៃ [[:en:Miss_Progress_International|Miss Progress International]] ដែលលោកបានយកជាប្រភពនៃការបំផុសគំនិតនៅក្នុងតួនាទីជានាយកប្រតិបត្តិ។<ref>{{Cite web |title=Miss Planet International {{!}} Sustainable Pageantry |url=https://missplanetinternational.com/ |access-date=2023-07-30 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Planet International {{!}} About |url=https://missplanetinternational.com/about/ |access-date=2024-03-10 |website=Miss Planet International |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=What is Miss Planet International, Where 'Hipon Girl' Will Compete? |url=http://www.reportr.world/news/miss-planet-international-where-herlene-budol-will-compete-a4671-20220830 |access-date=2024-03-18 |website=Preview Ph |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Beauty Meets Sustainability at Miss Planet International |url=https://eacnews.asia/home/details/25043 |access-date=2024-03-18 |website=EAC News |language=en |archivedate=2024-06-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240617172509/https://eacnews.asia/home/details/25043 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-13 |title=Miss Planet International 2023 launches this week in Cambodia – Khmer Times |url=https://www.khmertimeskh.com/501391646/miss-planet-international-2023-launches-this-week-in-cambodia/ |access-date=2024-03-18 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=theperfectmiss |date=2022-09-05 |title=Miss Planet International is the pageant with the Best Advocacy and prepares proposal to the United Nations |url=https://theperfectmiss.com/miss-planet-international-is-the-pageant-with-the-best-advocacy-and-prepares-proposal-to-the-united-nations/ |access-date=2024-06-30 |website=The Perfect Miss}}</ref> កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងជាលើកដំបូងនៅសាលមហោស្រព[[កោះពេជ្រ]]នៅថ្ងៃទី ០១ ខែមីនានៅក្នុង[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយមានបេក្ខនារីចំនួន ៣៩ ប្រទេសចូលរួមប្រកួត។កញ្ញា '''Monique Best''' មកពី[[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង]]គឺជាម្ចាស់ជ័យលាភីនិងបានគ្រងម្កុដបរវកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិជាលើកដំបូង។<ref name=":2">{{Cite web|url=https://missosopedia.com/monique-best-of-south-africa-crowned-miss-planet-international-2019/|title=Monique Best of South Africa crowned Miss Planet International 2019|date=11 March 2019|language=en|access-date=2019-03-11|archivedate=2020-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200212192307/http://missosopedia.com/monique-best-of-south-africa-crowned-miss-planet-international-2019/|url-status=dead}}</ref>ម្ចាស់ជ័យលាភីបវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិឆ្នាំ ២០១៩ ត្រូវបានផ្តល់កិត្តិយសជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតយុវជនដោយសភាពាណិជ្ជកម្មនៃទីក្រុងរបស់នាងហើយបានទទួលសមាជិកភាពពីសភាពាណិជ្ជកម្ម '''Seattle Latino''' ដោយសារការងារមនុស្សធម៌អន្តរជាតិរបស់នាង។<ref name=":3">{{Cite web|url=https://theperfectmiss.com/miss-planet-international-is-a-prime-pageant/|title=Miss Planet International is one of the best pageants in the world|website=The Perfect Miss|language=en|access-date=2019-12-04}}</ref> នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០២០ និង ២០២១ ដោយសារតែ[[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាតសកលកូវីត-១៩]] MPI មិនបានរៀបចំកម្មវិធីប្រឡងនោះទេ។រហូតដល់ឆ្នាំ ២០២២ ទើប MPI បានប្រកាសពីបំណងរៀបចំកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិនៅក្នុង[[អ៊ូហ្គង់ដា|ប្រទេសអ៊ូហ្គង់ដា]]។បើទោះបីជាប្រទេសជាសមាជិកចំនួន ៦៨ បានចុះឈ្មោះនៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២ ក៏ដោយក៏ព្រឹត្តិការណ៍នេះមិនអាចប្រព្រឹត្តទៅបាននោះទេខណៈដែលប្រទេសជាច្រើនបានដកខ្លួនចេញដោយហេតុផលផ្សេងៗ។ការព្រួយបារម្ភអំពីសុខសុវត្ថិភាពនិងដោយសារការផ្ទុះឡើងនៃ[[:en:Ebola|មេរោគ Ebola]] ផងនោះបានធ្វើឲ្យបេក្ខនារីជាច្រើនបានដកខ្លួនចេញតែប៉ុន្មានថ្ងៃមុនព្រឹត្តិការណ៍នេះដែលបណ្តាលឲ្យព្រឹត្តិការណ៍ទាំងមូលមិនអាចដំណើរការបានហើយបណ្តាលឲ្យមានការចំណាយនិងការកក់ទុកលុយប្រហែល ០៥ លានដុល្លារ។ដូច្នេះហើយព្រឹត្តិការណ៍ដែលបានគ្រោងទុកនៅក្នុង[[អ៊ូហ្គង់ដា|ប្រទេសអ៊ូហ្គង់ដា]]ត្រូវបានលុបចោលហើយកម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញភពផែនដីអន្តរជាតិត្រូវប្តូរមកធ្វើនៅឯ[[កម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]វិញហើយបានរៀបចំធ្វើឡើងនៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ ២០២៣ នៅសាលមហោស្រព[[កោះពេជ្រ]]នៅក្នុង[[រាជធានីភ្នំពេញ]]។<ref name=":6">{{Cite news |title=Miss Planet International 2022 Candidates Were Allegedly Deprived of Food and Accommodation in Uganda |url=https://www.preview.ph/culture/miss-planet-international-no-food-accommodation-a2227-20221116-src-cosmo?ref=home_feed_39 |work=Preview Philippines}}</ref><ref>[https://www.abs-cbn.com/life/11/13/22/miss-planet-international-postpones-pageant-to-2023 "Miss Planet International postpones pageant to 2023, to move to Cambodia"]. [[:en:ABS-CBN_News_and_Current_Affairs|ABS-CBN News and Current Affairs]] [[:en:ABS-CBN_News_and_Current_Affairs|ABS-CBN News]] [[:en:ABS-CBN_Corporation|ABS-CBN Corporation]].</ref> == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align:center" ! rowspan="2" |ឆ្នាំប្រកួត ! rowspan="2" |ម្ចាស់ម្កុដ ! colspan="6" |លំដាប់រង ! rowspan="2" |ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! rowspan="2" |ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- !ទី ០១ !ទី ០២ !ទី ០៣ !ទី ០៤ !ទី ០៥ !ទី ០៦ |- |២០២៥ | {{flagicon|CAM}} [[កម្ពុជា|កម្ពុជា]]<br>Sydney Marith | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]]<br>Cristina Meza | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]]<br>Amélie Gigan | {{flagicon|MUS}} [[ម៉ូរីស|ម៉ូរីស]]<br>Amanda Bransbury | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]]<br>Kaho Sugiyama | {{n/a|''មិនមានម្ចាស់តំណែង''}}<!--no title at that time--> | {{n/a|''មិនមានម្ចាស់តំណែង''}}<!--no title at that time--> | rowspan="4" | {{flagicon|CAM}} [[កម្ពុជា|កម្ពុជា]] | ៣៣ |- | ២០២៤ | {{flagicon|UAE}} [[អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម|អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម]]<br>Mahra Lutfi | {{Flagicon|LUX}} [[លុចហ្សំបួរ|លុចហ្សំបួរ]]<br>Ghada Ben Eihaj | {{Flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]]<br>Panida Kernjida | {{flagicon|UKR}} [[អ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]]<br>Viktoria Oshur | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]]<br>Crysthell Ramos | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]]<br>Kristina Burkhan | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]]<br>Danielle Lundqvist | ៧១ |- | ២០២៣ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]]<br>Worawalan Phutklang | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]]<br>Loraine Lumatelli | {{flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]]<br>Kateryn Kim Diệp | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]]<br>Angelica Briceno | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]]<br>Marian Pérez | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]]<br>Yumiko Nishimori | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]<br>Alina Garaeva | ៤២ |- | ២០២២ | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]]<br>Maria Luisa Varela | {{flagicon|ZWE}} [[ហ្ស៊ីមបាវ៉េ|ហ្ស៊ីមបាវ៉េ]]<br>Jemima Ruth Mandemwa | {{flagicon|JPN}} [[ជប៉ុន|ជប៉ុន]]<br>Ono Aya | {{flagicon|Vietnam}} [[វៀតណាម|យួន]]<br>Tiffany Hà | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]]<br>Katariina Juselius | {{flagicon|LVA}} [[ឡេតូនី|ឡេតូនី]]<br>Alina Safronova | {{flagicon|CAM}} [[កម្ពុជា|កម្ពុជា]]<br>Srey Leak Pok | ១៤ |- | ២០២១ | colspan="9" {{n/a|''កម្មវិធីប្រឡងបវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ត្រូវបានលុបចោលដោយសារការផ្ទុះឡើងនៃ[[:en:List of Ebola outbreaks|មេរោគ Ebola]] នៅក្នុងប្រទេសជាម្ចាស់ផ្ទះ។''}} |- | ២០១៩ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]]<br>Monique Best | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]]<br>Marisa Phonthirat | {{flagicon|MYS}} [[ម៉ាឡេស៊ី|ម៉ាឡេស៊ី]]<br>Vivian Lin | {{flagicon|PRY}} [[ប៉ារ៉ាហ្គាយ|ប៉ារ៉ាហ្គាយ]]<br>Nicole Cano | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]]<br>Krizia Nicole Apao Vargas | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]<br>Guzaliya Izmailova | {{n/a|''មិនមានម្ចាស់តំណែង''}}<!--no title at that time--> | {{flagicon|CAM}} [[កម្ពុជា|កម្ពុជា]] | ៣៩ |} {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" |+ {{nowrap|ប្រទេសឬដែនដីតាមចំនួនម្ចាស់ជ័យលាភី}} ! width="200"|ប្រទេស ឬ ដែនដី ! width="20"|ចំនួនជ័យលាភី ! width="100"|ឆ្នាំប្រកួត |- |{{flagicon|CAM}} [[កម្ពុជា|កម្ពុជា]] | rowspan="5" style="text-align: center;" |០១ |២០២៥ |- |{{flagicon|UAE}} [[អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម|អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម]] |២០២៤ |- |{{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] |២០២៣ |- |{{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] |២០២២ |- |{{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] |២០១៩ |} {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" |+ {{nowrap|ទ្វីបតាមចំនួនម្ចាស់ជ័យលាភី}} ! ទ្វីប ! ចំនួនជ័យលាភី ! ប្រទេស ឬ ដែនដី |- | [[អាមេរិកខាងជើង|អាមេរិកខាងជើង]] | style="text-align:center;" |០ | |- | [[អាមេរិកខាងត្បូង|អាមេរិកខាងត្បូង]] | style="text-align:center;" |០ | |- | [[អឺរ៉ុប|អឺរ៉ុប]] | style="text-align:center;" |០ | |- | [[អាស៊ី|អាស៊ី]] | style="text-align:center;" |០៤ |{{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]], {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]], {{flagicon|UAE}} [[អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម|អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម]], {{flagicon|CAM}} [[កម្ពុជា|កម្ពុជា]] |- | [[អាហ្វ្រិក|អាហ្វ្រិក]] | style="text-align:center;" |០១ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] |- | [[អូសេអានី|អូសេអានី]] | style="text-align:center;" |០ | |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | ២០២៥ | ស៊ីដនី ម៉ារិទ្ធ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Winner | * Miss Best Interview * Miss Popular Vote * Miss Elegant Body |- | rowspan="2" |២០២៤ | ខន សុវណ្ណសូនីតា<br>(ជំនួសតំណែង) | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top 28 | Miss Queen of Vote |- | ដេត ស្រីនាថ<br>(លាលែងចេញពីតំណែង) | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | colspan="2" | |- | ២០២៣ | ដាំ សុភ័ក្រ្តស៊ីនឌី | [[ខេត្តកោះកុង]] | Top 10 | Best National Costume |- | ២០២២ | ពក ស្រីល័ក្ខ | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] | 6th Runner Up | Best National Costume |- | ២០២១ | ប៉ុន សុរ៉ាវត្តី | [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] | colspan="2" rowspan="2" | ''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២០ | គ្មានបេក្ខភាព | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] |- | ២០១៩ | រីចាន់ណាន កល្យាណ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top 16 | Best National Costume |} == សូមមើលផងដែរ == * [[:en:List of beauty pageants|List of beauty pageants]] == ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ == {{Commons category}} {{Subject bar|commons-search=Miss Planet International|q=yes|d=yes|d-search=Q86196156|voy=yes|voy-search=Miss Planet International=l}} *{{Official website|https://missplanetinternational.org/}} {{Authority control}} [[Category:Beauty pageants]] [[Category:International beauty pageants]] [[Category:2019 beauty pageants]] [[Category:Recurring events established in 2019]] [[Category:Beauty pageants for youth]] [[Category:Beauty pageants in Cambodia]] [[Category:Miss Planet International]] == ឯកសារយោង == hmc4q4tdndzajs7npbf0q723gmyv97q 1 52815 334433 333145 2026-04-20T03:31:55Z ~2026-24056-96 50658 /* VEASNA */ ផ្នែកថ្មី 334433 wikitext text/x-wiki == ABA == ABA [[អ្នកប្រើប្រាស់:VE LAM Hour|VE LAM Hour]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:VE LAM Hour|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង១៣:២៣ ថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ (UTC) :ខ្ញុំត្រូវការប្រាក់10099.99990$ [[អ្នកប្រើប្រាស់:GGVO|GGVO]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:GGVO|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង០៩:៥១ ថ្ងៃច័ន្ទ ទី២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ (UTC) ::VEASNA ::0978263250 ::35082-1 [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&#126;2026-53086-8|&#126;2026-53086-8]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&#126;2026-53086-8|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង១៤:៤៥ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC) :VEASNA :0978263250@ [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&#126;2026-35082-1|&#126;2026-35082-1]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&#126;2026-35082-1|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង២០:០៥ ថ្ងៃសុក្រ ទី១៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC) :@VEASNA :0978263250 :53086-8 [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&#126;2026-60809-2|&#126;2026-60809-2]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&#126;2026-60809-2|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង១៣:០៩ ថ្ងៃពុធ ទី២៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC) == ខ្ញុំត្រូវការលុយ199999.9999$ == [[ទ្រឹស្ដីនៃពណ៌]] [[អ្នកប្រើប្រាស់:GGVO|GGVO]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:GGVO|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង១០:០១ ថ្ងៃច័ន្ទ ទី២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ (UTC) == VEASNA == VEASNA 0978263250 [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&#126;2026-15808-68|&#126;2026-15808-68]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&#126;2026-15808-68|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង១៤:១០ ថ្ងៃសុក្រ ទី១៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC) == VEASNA == VEASNA 0978263250 15000$ [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&#126;2026-24056-96|&#126;2026-24056-96]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&#126;2026-24056-96|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង០៣:៣១ ថ្ងៃច័ន្ទ ទី២០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC) phiuqudt4jv2mwgosct1dw27lovw7o0 0 53079 334447 331453 2026-04-20T11:02:57Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 សុត្តន្ត សិរីហ្វុង បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន]] ទៅ [[បូស្នៀ និង ហឺហ្សេហ្គោវីណា]] 331453 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស | conventional_long_name = បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន | native_name = {{nobold|Bosna i Hercegovina ([[ភាសាបូស្នី|បូស្នី]])<br/>Босна и Херцеговина ([[ភាសាស៊ែបូ-ក្រូអាត|ស៊ែប៊ូ-ក្រូអាត]])}} | common_name = បូស្នី និងអ៊ែរសេកូវីន | image_flag = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg | flag_type = [[ទង់ជាតិបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|ទង់ជាតិ]] | image_coat = [[File:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|65px]] | symbol_type = [[វរលញ្ឆករបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|វរលញ្ឆករ]] | national_motto = | national_anthem = ''[[ចម្រៀងជាតិបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|Državna himna Bosne i Hercegovine]]'' <br/>("ចម្រៀងជាតិបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន")<div style="padding-top:0.5em;">{{center|}}</div> | image_map = Bosnia and Herzegovina in Europe.svg | map_caption = ទីតាំងប្រទេសបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន (ក្រហម) នៅទ្វីបអឺរ៉ុប | capital_type = រដ្ឋធានី | capital = [[សារ៉ាសេវ៉ូ]] | membership_type = | membership = | coordinates = {{Coord|43|52|N|18|25|E|type:city}} | largest_city = capital | languages_type = ភាសាផ្លូវការ (កម្រិតសហព័ន្ធ) | languages = គ្មាន<ref name="Constitution">{{cite web|url=http://www.ccbh.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_engl.pdf|title=Constitution of Bosnia and Herzegovina|access-date=25 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20151028162530/http://www.ccbh.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_engl.pdf|archive-date=28 October 2015|url-status=dead|archivedate=28 តុលា 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151028162530/http://www.ccbh.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_engl.pdf}}</ref><ref>{{cite journal|title=Language rights and language justice in the constitutions of the world|journal=Language Problems & Language Planning|volume=28|issue=1|pages=11–24|first=Eduardo D.|last=Faingold|doi=10.1075/lplp.28.1.03fai|date=2004|s2cid=144311672|url=https://pdfs.semanticscholar.org/4520/3d23862ea794af0a9dd4dde606b76c02a47d.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213004700/https://pdfs.semanticscholar.org/4520/3d23862ea794af0a9dd4dde606b76c02a47d.pdf|url-status=dead|archive-date=2020-02-13| issn = 0272-2690 }}</ref><ref>{{cite book|title=Rights Before Courts: A Study of Constitutional Courts in Postcommunist States of Central and Eastern Europe|url=https://archive.org/details/rightsbeforecour00sadu|url-access=limited|first=Wojciech|last=Sadurski|author-link=Wojciech Sadurski|date=2005|publisher=Springer|page=[https://archive.org/details/rightsbeforecour00sadu/page/n357 342]|isbn=1402030061}}</ref><ref name="Footitt">{{cite book|title=Languages at War: Policies and Practices of Language Contacts in Conflict|first1=Hilary|last1=Footitt|first2=Michael|last2=Kelly|date=2012|location=Basingstoke|publisher=Palgrave Macmillan|pages=111–120|isbn=978-0230368774}}</ref> | ethnic_groups = | ethnic_groups_year = | ethnic_groups_ref = | religion = | religion_year = | religion_ref = | government_type = [[សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធ|សហព័ន្ធ]]សភានិយម [[ប្រព័ន្ធនាយកាល័យ|សាធារណរដ្ឋអាស្រ័យប្រព័ន្ធនាយកាល័យ]] | leader_title1 = [[អគ្គតំណាងបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|អគ្គតំណាង]] | leader_name1 = [[គ្រីស្ទាន ឆ្មីដត៍]] | leader_title2 = [[ប្រធានគណៈអធិបតីបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|ប្រធានគណៈអធិបតី]] | leader_name2 = [[ហ្សេលកូ កុមស៊ីក]] | leader_title3 = [[សមាជិកគណៈអធិបតីបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|សមាជិកគណៈអធិបតី]] | leader_name3 = [[ដេនីស បេស៊ីរ៉ូវីជ]]<br/>[[ហ្សេលកា ស៊ីយ៉ាណូវិជ]] | leader_title4 = [[ប្រធានគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|ប្រធានគណៈរដ្ឋមន្ត្រី]] | leader_name4 = [[បូរហាណា គ្រីស្តូ]] | legislature = [[រដ្ឋសភា (បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន)|រដ្ឋសភា]] |upper_house = [[ប្រជាសភា (បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន)|ប្រជាសភា]] |lower_house = [[សភាតំណាងរាស្ត្រ (បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន)|សភាតំណាងរាស្ត្រ]] | sovereignty_type = [[្ប្រវត្តិសាស្ត្របូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|ប្រវត្តិសាស្ត្រ]] | sovereignty_note = | established_event2 = [[បូស្នី (ដើមមជ្ឈិមសម័យ)|បូស្នីដើមមជ្ឈិមសម័យ]] | established_date2 = សតវត្សរ៍ទី៩ | established_event3 = [[បានាចក្របូស្នី]] | established_date3 = ១១៥៤ | established_event4 = [[ព្រះរាជាណាចក្របូស្នី]] | established_date4 = ១៣៧៧ | established_event5 = [[ការសញ្ជ័យបូស្នីដោយអូតូម៉ង់|អូតូម៉ង់ចូលឈ្លានពាន]] | established_date5 = ១៤៦៣ | established_event6 = [[បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនក្រោមការត្រួតត្រាអូទ្រីស-ហុងគ្រី|ក្រោមអូទ្រីស-ហុងគ្រី]] | established_date6 = ១៨៧៨ | established_event7 = [[ស្ថាបនកម្មយូហ្គោស្លាវី]] | established_date7 = ១ ធ្នូ ១៩១៨ | established_event8 = [[សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយម]]ក្នុង[[សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធសង្គមនិយមយូហ្គោស្លាវី|យូហ្គោស្លាវី]] | established_date8 = ២៩ វិច្ឆិកា ១៩៤៥ | established_event9 = [[ប្រជាមតិឯករាជ្យភាពបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនឆ្នាំ១៩៩២|ប្រកាស​ឯករាជ្យ]] | established_date9 = ៣​ មីនា ១៩៩២ | established_event10 = [[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន]] | established_date10 = ១៨ មីនា ១៩៩៤ | established_event11 = [[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងដេយតុន]] | established_date11 = ១៤ ធ្នូ ១៩៩៥ | area_km2 = ៥១,២០៩ | area_size = 1 E7 | area_footnote = <ref name="bhas_gov_ba">{{Cite web |url=https://bhas.gov.ba/data/Publikacije/Bilteni/2024/DEM_00_2023_TB_1_BS.pdf |page=26 |title=Demografija, 2023. |date=31 October 2024 |access-date=2025-11-25 |publisher=Agency for Statistics of Bosnia and Herzegovina |website=bhas.gov.ba}}</ref> | area_rank = ទី១២៥ | percent_water = ១.‌៤ | population_census_year = ២០១៣ | population_census = ៣,៥៣១,១៥៩<ref name="Popis2013">{{cite web |title=​Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini, 2013: Rezultati Popisa / Census of Population, Households and Dwellings in Bosnia and Herzegovina, 2013: Final Results |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/doc/RezultatiPopisa_BS.pdf |last=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine / Agency for Statistics of Bosnia and Herzegovina |date=2016 |access-date=2025-11-25 |archive-date=25 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625224417/https://www.popis.gov.ba/popis2013/doc/RezultatiPopisa_BS.pdf |url-status=dead |archivedate=2021-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210625224417/https://www.popis.gov.ba/popis2013/doc/RezultatiPopisa_BS.pdf }}</ref> | population_estimate = {{DecreaseNeutral}} ២,៩០៤,២៥៦<ref name=Vecernji>{{cite news |url=https://www.vecernji.hr/vijesti/kad-se-spoje-kontinuirano-iseljavanje-i-pad-nataliteta-u-bih-rezultat-je-pusta-zemlja-1881422 |title=Alarmantna situacija u BiH: Kad se spoje kontinuirano iseljavanje i pad nataliteta, rezultat je pusta zemlja |trans-title=Alarming situation in Bosnia and Herzegovina: When emmigration and the drop of natality are combined, the result is a wasteland |date=3 August 2025 |accessdate=2025-11-25}}</ref> | population_estimate_year = ២០២៣ | population_estimate_rank = ទី១៣៧ | population_density_km2 = ​​៦៩ | population_density_rank = ទី១៥៦ | GDP_PPP = {{increase}} ៧៨.៦៥ ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.BA">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/BIH |title=Bosnia and Herzegovina Datasets |website=imf.org |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |access-date=2025-11-25}}</ref> | GDP_PPP_year = ២០២៥ | GDP_PPP_rank = ទី១១០ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ២២,៨៣០ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.BA" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ទី៨៣ | GDP_nominal = {{increase}} ៣៣.២៤&nbsp;ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.BA" /> | GDP_nominal_rank = ទី១១០ | GDP_nominal_year = ២០២៥ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ៩,៦៥៩ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.BA" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ទី៨៨ | Gini = ២៧.១ | Gini_year = ២០២២ | Gini_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://bhas.gov.ba/data/Publikacije/Bilteni/2024/CIS_01_2022_Y1_1_BS.pdf |title=Anketa o potrošnji domaćinstava u Bosni i Hercegovini 2021/22. |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=2025-11-25}}</ref> | Gini_rank = | HDI = ០.៨០៤ | HDI_year = ២០២៣ | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady/--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=2025-11-25 |publisher=[[កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ]]}}</ref> | HDI_rank = ទី៧៤ | currency = [[ម៉ាកប្ដូរបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|ម៉ាកប្ដូរ]] | currency_code = BAM | country_code = | time_zone = [[ម៉ោងអឺរ៉ុបកណ្ដាល|CET]] | utc_offset = +១ | time_zone_DST = [[ម៉ោងរដូវក្ដៅអឺរ៉ុបកណ្ដាល|CEST]] | utc_offset_DST = +២ | date_format = | drives_on = | calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|+៣៨៧]] | iso3166code = BA | cctld = [[.ba]] | today = | wikidata = Q225 }} '''ប្រទេសបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន''' ឬអាចសរសេរបានថា '''បូស្នី និងអ៊ែរសេកូវីន'''{{refn|group=ស|[[ភាសាបូស្នី]]៖ Босна и Херцеговина, [[ភាសាក្រូអាត]]៖ Bosna i Hercegovina, [[ភាសាស៊ែប៊ី]]៖ Bosna i Hercegovina ឬ Босна и Херцеговина (ទម្រង់គីរីឡុស)}} ឬអាចហៅខ្លីបានថា '''បូស្នី''' គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[អឺរ៉ុបអាគ្នេយ៍]] ពោលនៅក្នុង[[បាល់កង់|ឧបទ្វីបបាល់កង់]]។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេស[[ស៊ែប៊ី]]នៅភាគខាងកើត [[ម៉ុងតេណេគ្រោ]]នៅភាគអាគ្នេយ៍ និងប្រទេស[[ក្រូអាស៊ី]]នៅភាគខាងជើងនិងនិរតី ហើយមានឆ្នេរប្រវែង ២០ គីឡូម៉ែត្រជាប់[[សមុទ្រអាឌ្រីយ៉ាទិក]]នៅភាគខាងត្បូង។ ប្រទេសនេះបែងចែកជាតំបន់ធំៗចំនួនពីរ (ដូចដែលឃើញនៅក្នុងឈ្មោះ) ដោយ[[បូស្នី (តំបន់)|បូស្នី]] (តំបន់ធំ) មាន[[អាកាសធាតុទ្វីប]]មធ្យមជាមួយនឹងនិទាឃរដូវដ៏ក្ដៅខ្លាំង និងសិសិររដូវត្រជាក់រងា។ ភូមិសាស្ត្របូស្នីភាគច្រើនមានលក្ខណៈខ្ពង់រាប ពិសេសនៅតំបន់ផ្នែកកណ្ដាលនិងខាងកើត ដែលសុទ្ធសឹងតែត្រួតពីលើដោយ[[ជួរភ្នំអ័ល្ប៍ឌីណារីក|ជួរភ្នំទឹកកកឌីណារីក]]។ រីឯ[[អ៊ែរសេកូវីន]]វិញ (តំបន់តូច) គឺមានទីតាំងស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងនៃប្រទេស និងមាន[[អាកាសធាតុមេឌីទែរ៉ាណេ|អាកាសធាតុតំបន់មេឌីទែរ៉ាណេ]] ហើយគ្របដណ្ដប់ភាគច្រើនដោយជួរភ្នំខ្ពង់រាបដូចបូស្នីដែរ។ [[សារ៉ាសេវ៉ូ]]គឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេសនេះ។ ទឹកដីតំបន់នៃប្រទេសបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនសព្វថ្ងៃត្រូវបានមនុស្សចូលមកតាំងទីលំនៅដំបូងតាំងពីយុគ[[ថ្មបំបែកលើ]]មកម៉្លេះ ដោយវប្បធម៌មនុស្សក្នុងតំបន់ដំបូងៗដូចជា [[វប្បធម៌ប៊ុតមៀរ|ប៊ុតមៀរ]] [[វប្បធម៌កាកានជ៍|កាកានជ៍]] និង[[វប្បធម៌វូឆេដុល|វូឆេដុល]]បានលេចចេញជារូបរាងឡើងនៅកំឡុងយុគ[[ថ្មរំលីង]]។ ក្រោយពីក្រុមពួក[[បុព្វឥណ្ឌូអឺរ៉ុប]]បានផ្លាស់ទីមករស់នៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប តំបន់ទឹកដីនៃប្រទេសបូស្នីបច្ចុប្បន្នក៏ត្រូវបានកាន់កាប់ និងទទួលឥទ្ធិពលពីអរិយធម៌[[អ៊ីល្លីរី]] និង[[សែលត៍]]។ មកដល់ពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍ទីមួយនៃគ្រិស្តសករាជ ទឹកដីបូស្នីក៏ត្រូវបានកាត់បញ្ចូលទៅក្នុង[[ខេត្តដាល់ម៉ាស៊ី (ចក្រភពរ៉ូម)|ខេត្តដាល់ម៉ាស៊ី]]របស់[[ចក្រភពរ៉ូម]]។ [[ស្លាវបុរាណ|បុព្វបុរសនៃជនជាតិស្លាវខាងត្បូង]]បច្ចុប្បន្នបានចូលមកដល់ទឹកដីប្រទេសបូស្នីនេះនៅរវាងសតវត្សរ៍ទីប្រាំមួយ និងទីប្រាំបួន។ នៅសតវត្សរ៍ទី១២ [[បានាចក្របូស្នី]]បានលេចឡើងជាអង្គភាពនយោបាយបូស្នីឯករាជ្យដំបូងគេ។<ref name=":0">{{Cite web |date=2025-06-02 |title=Bosnia and Herzegovina - Ottoman, Yugoslav, War {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bosnia-and-Herzegovina/History |access-date=2025-11-27 |website=www.britannica.com }}</ref> រដ្ឋនគរមួយនេះបានវិវត្តខ្លួនក្លាយជា[[ព្រះរាជាណាចក្របូស្នី]] ដែលត្រូវជារដ្ឋដ៏មានអំណាចឥទ្ធិពលបំផុតនៅក្នុងតំបន់បាល់កង់ខាងលិចនៅត្រឹមសតវត្សរ៍ទី១៤។<ref name=":0" /> [[ចក្រភពអូតូម៉ង់]]បាន[[បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនក្រោមចក្រភពអូតូម៉ង់|កាត់អាណាចក្របូស្នីបញ្ចូលជាទឹកដី]]របស់ខ្លួននៅក្នុងឆ្នាំ១៤៦៣ ហើយបានផ្សព្វផ្សាយ[[ឥស្លាមសាសនានៅបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|សាសនាឥស្លាម]]ទៅកាន់ប្រជាជនបូស្នីកាលសម័យនោះ។ ចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ រហូតដល់[[សង្គ្រាមលោកលើកទី១]] រដ្ឋបូស្នីត្រូវបាន[[បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនក្រោមការត្រួតត្រាអូទ្រីស-ហុងគ្រី|កាត់ចូល]]ទៅក្នុង[[ចក្រភពអូទ្រីស-ហុងគ្រី]]។ នៅក្នុង[[សម័យអន្តរសង្គ្រាម]] បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រយូហ្គោស្លាវី]]។ បន្ទាប់ពី[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] បានបញ្ចប់ បូស្នីបានទទួលសិទ្ធិជាសាធារណរដ្ឋស្វយ័តនៅក្នុង[[សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធសង្គមនិយមយូហ្គោស្លាវី]]ដែលទើបបង្កើតថ្មី។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ បន្ទាប់ពីយូហ្គោស្លាវីបាន[[ការបែកខ្ញែកយូហ្គោស្លាវី|បែកខ្ញែកទៅជារដ្ឋតូចៗ]] សាធារណរដ្ឋបូស្នីក៏បាន[[ប្រជាមតិឯករាជ្យភាពបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនឆ្នាំ១៩៩២|ប្រកាសឯករាជ្យ]]។ ភ្លាមៗនោះ [[សង្គ្រាមបូស្នី]]ក៏បានផ្ទុះឡើងដោយបានអូសបន្លាយរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩៥ នៅពេលដែល[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងដេយតុន]]បានបិទបញ្ចប់ឈុតឆាកសង្គ្រាមនោះ។ ប្រទេសបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនបច្ចុប្បន្នមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ២.៩ លាននាក់ ដោយបែងចែកទៅជា[[ក្រុមជនជាតិនៅបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|ក្រុមជនជាតិធំៗចំនួនបី]]។ ទីមួយគឺ [[ជនជាតិបូស្នី]] ដែលមានចំនួនជាងពាក់កណ្តាលនៃចំនួនប្រជាជនសរុបក្នុងប្រទេស បន្ទាប់មកគឺ [[ជនជាតិស៊ែបនៅបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|ជនជាតិស៊ែប]] ដែលមានចំនួនមួយភាគបីនឹងប្រជាជនសរុប និងចុងក្រោយគឺ [[ជនជាតិក្រូអាតនៅបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|ជនជាតិក្រូអាត]]ប្រមាណមួយភាគប្រាំមួយ។ ជនជាតិភាគតិចរស់នៅនៅក្នុងប្រទេសនេះរួមមាន [[ប្រវត្តិជនជាតិជ្វីហ្វនៅបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|ជ្វីហ្វ]] [[ជនជាតិរ៉ូម៉ានីនៅបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|រ៉ូម៉ានី]] [[ជនជាតិភាគតិចនៅបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|អាល់បានី ម៉ុងតេណេគ្រោ អ៊ុយក្រែន និងតួកគី]]ជាដើម ដែលសុទ្ធតែស្ថិតក្នុងចំណោម "ជនជាតិភាគតិចជាតិ" ចំនួន ១៧ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋ។ បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនមានស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តចំនួនពីរថ្នាក់ ([[ទ្វេសភា]]) និងប្រធានាធិបតីចំនួនបីរូបដែលម្នាក់ៗមានដើមកំណើតមកពីក្រុមជនជាតិសំខាន់ៗទាំងបី (បញ្ចូលគ្នាហៅថា [[គណៈអធិបតីបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|គណៈអធិបតី]])។ អំណាចរបស់រដ្ឋាភិបាលមជ្ឈិមគឺមានតិចតួចណាស់ ដោយសារប្រទេសនេះភាគច្រើនមានវិមជ្ឈការជ្រៅគ្របដណ្ដប់គ្រប់ជាន់ថ្នាក់។ ដោយសារហេតុនេះ ប្រទេសបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនត្រូវបានបែងចែកបន្តទៅជាអង្គភាពស្វយ័តចំនួនពីរទៀតគឺ [[សហព័ន្ធបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន]] និង[[សាធារណរដ្ឋស៊ែបរ៍ស្កា]] ហើយនិងអង្គភាពទីបីដាច់ដោយឡែកមួយទៀតហៅថា [[ស្រុកប្រ៊ឺឆ្កូ]] ដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋបាលមូលដ្ឋានរៀងខ្លួន។ បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនគឺជា[[ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ]] និងមាន[[សេដ្ឋកិច្ចបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|សេដ្ឋកិច្ចចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់]] ដោយផ្ដោតលើវិស័យឧស្សាហកម្មនិងកសិកម្ម បន្ទាប់មកគឺវិស័យទេសចរណ៍និងសេវាកម្ម។ វិស័យទេសចរណ៍នេះមួយផងដែរបានកំពុងរីកលូតលាស់កើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។<ref>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf|title=Human Development Indices and Indicators: 2018 Statistical Update|publisher=UNDP|access-date=27 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20170322153238/http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf|archive-date=22 March 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/ST.INT.ARVL?locations=BA|title=International tourism, number of arrivals – Bosnia and Herzegovina|publisher=World Bank|access-date=27 November 2025|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125022323/https://data.worldbank.org/indicator/ST.INT.ARVL?locations=BA|url-status=dead|archivedate=25 មករា 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210125022323/https://data.worldbank.org/indicator/ST.INT.ARVL?locations=BA}}</ref> ប្រទេសនេះមានប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គម និងប្រព័ន្ធតំហែសុខភាពសកល ហើយការអប់រំក្នុងកម្រិតបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សាគឺមិនគិតថ្លៃឡើយ។ បច្ចុប្បន្ន បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនគឺជាប្រទេសបេក្ខភាពចូលរួមក្នុង[[សហភាពអឺរ៉ុប]] ហើយក៏ជារដ្ឋបេក្ខភាពសម្រាប់សមាជិកភាព[[ណាតូ]]ផងដែរចាប់តាំងពីខែមេសា ឆ្នាំ២០១០ មក។<ref>{{cite web |title=Membership Action Plan (MAP) |url=http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_37356.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150418174843/http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_37356.htm |archive-date=18 April 2015 |access-date=27 November 2025 |website= |publisher=NATO |archivedate=18 មេសា 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418174843/http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_37356.htm }}</ref> ==កំណត់សម្គាល់== {{Reflist|group=ស}} ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} ==តំណភ្ជាប់ក្រៅ== {{Sister project links|voy=Bosnia and Herzegovina}} {{បណ្តាប្រទេសនៅ​ទ្វីបអឺរ៉ុប}} {{Stub}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅបាល់កង់]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសម្រាប់មេឌីទែរ៉ាណេ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]] bbfq4xrc19akn3r97pfit5heu88iopp 0 53236 334427 334184 2026-04-20T02:17:33Z TheRandomGoober 27248 /* មេសា */ 334427 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |'''[[បញ្ជីនៃទសវត្សរ៍ សតវត្ស និងសហស្សវត្សរ៍|សហស្សវត្សរ៍]]''' |[[សហស្សវត្សរ៍ទី ៣]] |- |'''[[បញ្ជីនៃទសវត្សរ៍ សតវត្សរ៍ និងសហស្សវត្សរ៍|សតវត្សរ៍]]''' |[[សតវត្សរ៍ទី ២១]] |- |'''[[បញ្ជីនៃទសវត្សរ៍ សតវត្សរ៍ និងសហស្សវត្សរ៍|ទសវត្សរ៍]]''' |[[ទសវត្សរ៍ ២០២០|ឆ្នាំ ២០២០]] |- |'''[[បញ្ជីឆ្នាំ|ឆ្នាំ]]''' | [[ឆ្នាំ ២០២៣|២០២៣]] • [[ឆ្នាំ ២០២៤|២០២៤]] • [[ឆ្នាំ ២០២៥|២០២៥]] • [[ឆ្នាំ ២០២៦|គ.ស. ២០២៦]] • [[ឆ្នាំ​ ២០២៧|២០២៧]] • [[ឆ្នាំ ២០២៨|២០២៨]] • [[ឆ្នាំ ២០២៩|២០២៩]] |} {| class="infobox" style="width:20em;" |- style="text-align:center;" ! colspan="2" style="background: #ABCDEF;" |ឆ្នាំ ២០២៦ ក្នុង​ប្រតិទិន​ផ្សេងៗ |- |'''[[ពុទ្ធសករាជ]]''' |២៥៧០ |- style="vertical-align:top;" |'''[[ប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរៀន|ប្រតិទិនគ្រីកូរី]]''' |២០២៦ ''MMXXVI'' |- |'''[[Ab urbe condita]]''' |២៧៧៩ |- |'''[[ប្រតិទិនអាមេនី]]''' |១៤៧៥ ԹՎ ՌՆՀԵ |- |'''[[ប្រតិទិនអាស៊ីរី]]''' |៦៧៧៦ |- |'''[[ប្រតិទិនបាហៃ]]''' |១៨២–១៨៣ |- |'''[[ប្រតិទិនសាកាបាលី]]''' |១៩៤៧–១៩៤៨ |- |'''[[ប្រតិទិនបេងហ្កាល់]]''' |១៤៣៣ |- |'''[[ប្រតិទិនប៊ែប៊ែរ]]''' |២៩៧៦ |- |'''[[រាជ្យឆ្នាំស្តេចអង់គ្លេស|រាជ្យឆ្នាំអង់គ្លេស]]''' |៤ [[ឆាលស៍ទី៣|Cha. ៣]] – ៥ [[ឆាលស៍ទី៣|Cha. ៣]] |- |'''[[ប្រតិទិនភូមា]]''' |១៣៨៨ |- |'''[[ប្រតិទិនប៊ីហ្សង់តាំង]]''' |៧៥៣៤–៧៥៣៥ |- |'''[[ប្រតិទិនចិន]]''' |甲辰年 <small>([[រោង]] ធាតុឈើ)</small> ៤៧២៣ ឬ ៤៥១៦   ''— ដល់ —'' 乙巳年 <small>([[មមី]] ធាតុភ្លើង)</small> ៤៧២៤ ឬ ៤៥១៧ |- |'''[[ប្រតិទិនកូបទិក]]''' |១៧៤២–១៧៤៣ |- |'''[[ប្រតិទិនឌីស្កតដ៍]]''' |៣១៩២ |- |'''[[ប្រតិទិនអេត្យូពី]]''' |២០១៨–២០១៩ |- |'''[[ប្រតិទិនហេប្រឺ]]''' |៥៧៨៦–៥៧៨៧ |- |'''[[ប្រតិទិនហិណ្ឌូ]]''' |២០៨២–២០៨៣ <small>([[វិក្រមសម្វត]])</small> ១៩៤៧–១៩៤៨ <small>([[ប្រតិទិនជាតិឥណ្ឌា|សកសម្វត]])</small> ៥១២៦–៥១២៧ <small>([[កលិយុគ]])</small> |- |'''[[ប្រតិទិនអូឡូសែន]]''' |១២០២៦ |- |'''[[ប្រតិទិនអ៊ីហ្គបូ]]''' |១០២៦–១០២៧ |- |'''[[ប្រតិទិនអ៊ីរ៉ង់]]''' |១៤០៤–១៤០៥ |- |'''[[ប្រតិទិនឥស្លាម]]''' |១៤៤៧–១៤៤៨ |- |'''[[ប្រតិទិនជប៉ុន]]''' |[[រេវ៉ា|សករាជរេវ៉ា ៨]] <small>(令和８年)</small> |- |'''[[ប្រតិទិនជ្វា]]''' |១៩៥៩–១៩៦០ |- |'''[[ប្រតិទិនជូឆេ]]''' |១១៥ |- |'''[[ប្រតិទិនជូលាន]]''' |គ្រីកូរីដក ១៣ ថ្ងៃ |- |'''[[ប្រតិទិនកូរ៉េ]]''' |៤៣៥៩ |- |'''[[ប្រតិទិនសាធារណរដ្ឋចិន|ប្រតិទិនមីនគួ]]''' |ROC ១១៥ <small>民國115年</small> |- |'''[[ប្រតិទិនណានក្សាហ៊ី]]''' |៥៥៨ |- |'''[[ប្រតិទិនសុរិយគតិថៃ]]''' |២៥៦៩ |- |'''[[ប្រតិទិនទីបេ]]''' |ཤིང་མོ་སྦྲུལ་ལོ <small>([[រោង]]ញីធាតុឈើ)</small> ២១៥២ ឬ ១៧៧១ ឬ ៩៩៩    ''— ដល់ —'' མེ་ཕོ་རྟ་ལོ་ <small>([[មមី]]ញីធាតុឈើ)</small> ២១៥៣ ឬ ១៧៧២ ឬ ១០០០ |- |'''[[ម៉ោងយូនីក|ម៉ោងយូនីក]]''' |១៧៦៧២២៥៦០០ – ១៧៩៨៧៦១៤៩៩ |} '''គ.ស. ២០២៦''' ត្រូវ​នឹង ព.ស. ២៥៧០ ជាឆ្នាំសកលចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ តាម[[ប្រតិទិនគ្រីកូរី]] ហើយជាឆ្នាំទី ២០២៦ នៃ[[សកលសករាជ]] និង[[គ្រិស្តសករាជ]]។ * ឆ្នាំ[[មមី]] អដ្ឋស័ក ចុល្លសករាជ ១៣៨៨ (ថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា ជាថ្ងៃឡើងស័ក)។ * ឆ្នាំទី ៧ ក្នុង[[ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០២០]], ឆ្នាំទី ២៦ ក្នុង[[សតវត្សរ៍ទី២១]] និងឆ្នាំទី ២៥ ក្នុង[[សហស្សវត្សរ៍ទី ៣]]។ ==មេដឹកនាំកម្ពុជា== {{ដើមចំបង|បញ្ជីមេដឹកនាំរដ្ឋប្រចាំសតវត្សរ៍ទី២១}} {| class="wikitable" !ព្រះ​ឆាយា​ល័ក្ខណ៍/រូបថត !តំណែង !នាម |- |[[File:Ceremonial Reception of the King of Cambodia, Norodom Sihamoni on May 30, 2023 (3x4 cropped).jpg|115x115px]] |[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |'''[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទសម្តេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី]]''' |- |[[File:Hun Manet on May 30, 2025 (cropped 2).jpg|124x124ភីកសែល]] |[[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |'''[[ហ៊ុន ម៉ាណែត|សម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត]]''' |} ==ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ== ===មករា=== * ១ មករា ** ប្រទេស[[ប៊ុលហ្ការី]]​បាន​ចាប់អនុម័ត​ប្រើ[[អឺរ៉ូ|ប្រាក់​អឺរ៉ូ]] ដោយ​ក្លាយ​ខ្លួនជា​រដ្ឋ​សមាជិក​ទី ២១ នៃ​[[ហ្សូន​អឺរ៉ូ]]។<ref>{{cite press release |title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps |date=July 8, 2025 |publisher=Council of the European Union |url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> ** ប្រទេស[[ស៊ីប]]បានចាប់ផ្តើមតួនាទីក្នុងនាមជា[[ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសហភាពអឺរ៉ុប]]។<ref>{{Cite web |date=2025-12-31 |title=Cyprus promises 'new approach' during EU Council presidency |url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/4075519-cyprus-promises-new-approach-during-eu-council-presidency.html |access-date=2026-01-01 |website=www.ukrinform.net }}</ref> ** មនុស្សចំនួន ៤១ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និងមនុស្សប្រមាណ ១១៦ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួសនៅក្នុង[[គ្រោះអគ្គិភ័យបារនីយដ្ឋាននៅក្រង់ម៉ុងតាណាឆ្នាំ២០២៥|គ្រោះអគ្គិភ័យឆាបឆេះបារនីយដ្ឋាន]]មួយកន្លែងក្នុងក្រុង[[ក្រង់-ម៉ុងតាណា]]នៃប្រទេស[[ស្វីស]]។<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say |title=Several dead and injured in explosion at Swiss ski resort town Crans-Montana, police say |work=The Guardian|accessdate=3 January 2026|date=1 January 2026}}</ref> * ៣ មករា ** [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]បានបើក[[ការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើវេណេស៊ុយអេឡាឆ្នាំ២០២៥|ការវាយប្រហារតាមអាកាស]]ជាច្រើនសារទៅលើទីតាំងយ៉ាងច្រើនកន្លែងនៅទូទាំងតំបន់ភាគខាងជើងនៃប្រទេស[[វេណេស៊ុយអេឡា]] ហើយបានចាប់ខ្លួនប្រធានាធិបតីវេណេស៊ុយអេឡា លោក[[នីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ]] រួមជាមួយនឹងភរិយាគឺលោកស្រី[[ស៊ីលីយ៉ា ហ្វ្លរ៉េស]]។<ref>{{cite web|title=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes|url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/|access-date=2026-01-03|publisher=Reuters}}</ref> ** ប្រទេស[[គីនេអេក្វាទ័រ]]បានផ្លាស់ប្ដូររដ្ឋធានីពី[[ម៉ាឡាបូ]]ទៅ[[ស៊ីយូដាដដេឡាប៉ាស]]។<ref>{{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html|title=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz|date=January 4, 2026|via=Le Monde}}</ref> * ៥ មករា – លោកស្រី[[ឌែលស៊ី រ៉ូឌ្រីហ្គែស]]បានស្បថឡើងកាន់តំណែងជា[[ប្រធានាធិបតីវេណេស៊ុយអេឡា|ប្រធានាធិបតីស្តីទី]]ផ្លូវការនៃប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា ក្រោយពីការចាប់ខ្លួនលោកនីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ។<ref>{{Cite news |date=5 January 2026 |title=Delcy Rodriguez formally sworn in as Venezuela's interim presiden |url=https://www.reuters.com/world/americas/delcy-rodriguez-formally-sworn-venezuelas-interim-president-2026-01-05/ |work=Reuters}}</ref> * ៦ មករា – [[ការវាយលុកស៊ីរីភាគឦសានឆ្នាំ២០២៦|ការប្រយុទ្ធគ្នា]]បានផ្ទុះឡើងរវាងកងកម្លាំងនៃរដ្ឋាភិបាលស៊ីរី និងក្រុមប្រដាប់អាវុធឃឺដគឺ [[កងកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យស៊ីរី]]។<ref>{{cite web | title=SYRIA Displacement resulting from conflict escalation in Aleppo | url=https://www.acaps.org/fileadmin/Data_Product/Main_media/20260115_ACAPS_Syria_-_escalation_of_conflict.pdf | access-date=2026-02-12}}</ref> * ៧ មករា – សហរដ្ឋអាមេរិកបានស្ទាក់ចាប់និងរឹបអូសនាវាដឹកប្រេង[[នាវាស្រមោល|ស្រមោល]]ចំនួនពីរគ្រឿង ដោយក្នុងនោះរួមមាននាវារុស្ស៊ីមួយគ្រឿង នៅកំឡុង[[ប្រតិបត្តិការលំពែងខាងត្បូង]] ដែលជាដំណើរការបិទផ្លូវរត់ពាណិជ្ជកម្មប្រេងចេញចូលប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡាដោយអាមេរិក។<ref>{{cite web |title=Venezuela Updates: U.S. Forces Seize Two Tankers; Rubio Lays Out Plan for American Control |url=https://www.nytimes.com/live/2026/01/07/world/venezuela-us-trump |access-date=12 January 2026 |publisher=The New York Times}}</ref> * ៨ មករា – លោក[[ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត]]ត្រូវបានជ្រើសតាំងម្តងទៀតជា[[អគ្គលេខាធិការបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវ]] នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកដំបូងនៃ[[គណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវលើកទី១២|គណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សលើកទី១២]]។<ref>{{cite web|url=https://thediplomat.com/2026/01/lao-communist-party-chief-reappointed-for-second-term-at-national-congress/|title=Lao Communist Party Chief Reappointed For Second Term at National Congress|date=9 January 2026|access-date=12 February 2026|last1=Strangio|first1=Sebastian|publisher=The Diplomat}}</ref> * ៨–៩ មករា – [[រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់]]បានពង្រាយកងកម្លាំងសន្តិសុខដើម្បីបង្ក្រាប[[បាតុកម្មអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៥–២០២៦|បាតុកម្មមហាជនប្រឆាំងនឹងរបបឥស្លាម]] ដោយមានមនុស្សប្រមាណរាប់ពាន់នាក់ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានបាត់បង់ជីវិត បើរាប់គិតត្រឹមតែថ្ងៃទី៨ និងទី៩ ហើយមានមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ទៀតត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនឃុំឃាំង។<ref>{{Cite news |date=12 January 2026 |title=Deaths from Iran protests reach more than 500, rights group says |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/confronting-protests-iran-vows-strike-back-if-us-attacks-2026-01-11/ |access-date=12 January 2026 |work=Reuters}}</ref> * ៩ មករា – [[យុទ្ធនាការ​​យេម៉ែនខាងត្បូងឆ្នាំ២០២៥–២០២៦]]៖ [[ក្រុមប្រឹក្សា​អន្តរកាលខាងត្បូង]]បានប្រកាស​រំលាយខ្លួន បន្ទាប់ពីបានបាត់បង់​ទឹកដី រួមទាំង​រដ្ឋធានី[[អាតាក]]​របស់ខ្លួន​។<ref>{{cite news |title=Yemeni southern separatists in Riyadh announce disputed disbanding of STC |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/9/yemens-separatist-southern-transitional-council-announces-its-dissolution |access-date=17 January 2026 |publisher=Al Jazeera |date=9 January 2026}}</ref> * ១១ មករា – [[ការបោះឆ្នោតសភាបេណាំងឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាបេណាំង]]ត្រូវបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref name="ElectionObservation">{{Cite web |title=Election Observation Benin – BRIDGE |url=https://bridge-project.org/event/election-observation/ |access-date=2026-01-12 }}</ref> * ១៤ មករា – [[ប្រតិបត្តិការអំណត់អាកទិក]] ត្រូវបានបើកដំណើរការឡើងដោយប្រទេស[[ដាណឺម៉ាក]] ដោយមានការចូលរួមពីបណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុបជាច្រើនក្នុងការការពារកោះ[[ក្រូអិនឡង់]] ពីការគំរាមកំហែងឈ្លានពាន ឬការកាត់មហាកោះមួយនេះដោយប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោកដូណាល់ ត្រាំ។<ref>{{Cite web |title=The Danish Armed Forces expand their presence and continue exercises in Greenland in close cooperation with allies |url=https://www.fmn.dk/en/news/2025/the-danish-armed-forces-expand-their-presence-and-continue-exercises-in-greenland-in-close-cooperation-with-allies |archive-url=https://web.archive.org/web/20260115214727/https://www.fmn.dk/en/news/2025/the-danish-armed-forces-expand-their-presence-and-continue-exercises-in-greenland-in-close-cooperation-with-allies |archive-date=2026-01-15 |access-date=2026-01-26 |website=Ministry of Defence |archivedate=2026-01-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260115214727/https://www.fmn.dk/en/news/2025/the-danish-armed-forces-expand-their-presence-and-continue-exercises-in-greenland-in-close-cooperation-with-allies |url-status=dead }}</ref> * ១៥–១៦ មករា – [[ការបោះឆ្នោតសកលអ៊ូកង់ដាឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលអ៊ូកង់ដា]]៖ ប្រធានាធិបតីកាន់អំណាចគឺលោក[[យ៉ូវែរី មូសេវេនី]]បានជាប់ឆ្នោតបន្តកាន់អំណាច ខណៈ[[បាតុកម្មអ៊ូកង់ដាឆ្នាំ២០២៦|បាតុកម្ម]]ចោទប្រកាន់អំពីការក្លែងបន្លំសន្លឹកឆ្នោតបានផ្ទុះឡើង នាំឱ្យបាតុករស្លាប់រាប់សិបនាក់ រីឯបេក្ខជនបក្សប្រឆាំងលោក[[បូប៊ី វ៉ែញ]]វិញវិះនឹងត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ជំរិតទៅហើយ។<ref>{{Cite web |date=2026-01-17 |title=Uganda: Opposition Leader Bobi Wine Forcibly Taken By Army Helicopter After Contentious Election Loss To Yoweri Museveni |url=https://www.timesnownews.com/world/uganda-opposition-leader-bobi-wine-arrested-forcibly-taken-by-army-helicopter-after-contentious-election-loss-to-yoweri-museveni-article-153461219 |access-date=2026-01-17 |website=Times Now }}</ref><ref>{{Cite web |title=Uganda election descends into deadly violence as President Yoweri Museveni looks to cling to power |url=https://news.sky.com/story/uganda-election-descends-into-deadly-violence-as-president-yoweri-museveni-looks-to-cling-to-power-13495081 |access-date=2026-01-25 |website=Sky News }}</ref> * ១៨ មករា​ – មនុស្សចំនួន ៤៦ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និងមនុស្សប្រមាណ ២៩១ នាក់ទៀតបានរងរបួស បន្ទាប់ពីរថភ្លើងពីរគ្រឿងបានធ្លាក់ចេញពីផ្លូវរត់នៅក្បែរក្រុង[[អាដាមូស]]នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសអេស្ប៉ាញ។<ref>[https://www.nbcnews.com/world/spain/least-20-dead-dozens-injured-high-speed-trains-collide-spain-rcna254725 At least 39 dead, dozens injured after high-speed trains collide in Spain]</ref> * ១៩–២៣ មករា – [[វេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក]]លើកទី ៥៦ បានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុង[[ដាវ៉ូស]] ប្រទេសស្វីស។<ref>{{Cite web|url=https://www.weforum.org/stories/2026/01/davos-2026-annual-meeting-what-to-expect/|title=Davos 2026: What to expect, who's coming and how to follow|website=World Economic Forum}}</ref> * ២០ មករា – [[រដ្ឋាភិបាលអន្តរកាលស៊ីរី]]បានវាយដណ្តើមកាន់កាប់[[រដ្ឋបាលស្វយ័តប្រជាធិបតេយ្យស៊ីរីខាងជើង និងកើត|ទឹកដីមួយភាគធំ]]ដែលធ្លាប់ស្ថិតនៅក្រោម[[កងកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យស៊ីរី]] បន្ទាប់ពី[[ការវាយលុកស៊ីរីភាគឦសានឆ្នាំ២០២៦|យុទ្ធនាការវាយលុក]]បានប្រព្រឹត្តិទៅអស់រយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃ មុនពេលបទឈប់បាញ់ត្រូវបានព្រមព្រៀងចូលជាធរមាន។<ref>{{cite news |title=Syria-SDF ceasefire hangs in balance after renewed clashes, faltering talks |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/20/syria-sdf-ceasefire-hangs-in-balance-after-renewed-clashes-faltering-talks |work=Al Jazeera |date=20 January 2026}}</ref> * ២២ មករា – [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]បានដកខ្លួនចេញជាផ្លូវការពី[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក]]។<ref>{{cite web | title=United States Completes WHO Withdrawal | website=HHS.gov | date=2026-01-23 | url=https://www.hhs.gov/press-room/united-states-completes-who-withdrawal.html | access-date=2026-01-26}}</ref> * ២៣ មករា ** [[មហាសន្និបាតជាតិលើកទី១៤ នៃបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម|មហាសន្និបាតជាតិ]]បានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសលោក[[តូ ឡឹម]]ឱ្យបន្តកាន់អំណាចក្នុងនាមជា[[អគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម]]។<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/vietnam-congress-communist-to-5bdceb29f3e95bf612b04f35fc329e8f|title=Vietnam’s ruling Communist Party re-elects To Lam as general secretary|date=23 January 2026|access-date=26 January 2026|last1=Ghosal|first1=Aniruddha|publisher=AP News}}</ref> ** លោកស្រី[[អ៊ីលីយ៉ាណា យូតូវ៉ា]]បានក្លាយខ្លួនជា[[ប្រធានាធិបតីប៊ុលហ្ការី|ប្រធានាធិបតី]]ស្ត្រីនៃប្រទេស[[ប៊ុលហ្ការី]]ដំបូងគេ បន្ទាប់ពីអតីតប្រធានាធិបតីលោក[[រូមែន រ៉ាដេហ្វ]]បានលាឈប់ពីតំណែង។<ref>{{cite web |date=2026-01-23 |last1=Nenov |first1=Stoyan |url=https://www.reuters.com/world/bulgarian-court-approves-president-radevs-resignation-2026-01-23/ |title=Bulgaria's Radev steps down as president, expected to launch own party |website=Reuters |access-date=26 January 2026}}</ref> * ២៥ មករា – [[ការបោះឆ្នោតសកលមីយ៉ាន់ម៉ាឆ្នាំ២០២៥–២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលមីយ៉ាន់ម៉ា]]៖ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាមិនសេរីនិងយុត្តិធម៌ [[គណបក្សសាមគ្គីភាព និងអភិវឌ្ឍន៍សហភាព]] ដែលគាំទ្រដោយក្រុមយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា បានដណ្ដើមអាសនៈភាគច្រើនលើសលប់ទាំងនៅក្នុង[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (មីយ៉ាន់ម៉ា)|សភាតំណាងរាស្ត្រ]] និង[[រដ្ឋសភា (មីយ៉ាន់ម៉ា)|រដ្ឋសភា]]។<ref>{{cite web |date=2026-01-11 |title=Myanmar’s military holds second phase of elections amid civil war |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/11/myanmars-military-holds-second-phase-of-elections-amid-civil-war |access-date=26 January 2026 |publisher=Al-Jazeera}}</ref> * ២៧ មករា – [[កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីឥណ្ឌា–សហភាពអឺរ៉ុប]] ត្រូវបានចុះជាធរមានបន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់ការចរចាអស់រយៈពេលជិតពីរទសវត្សរ៍ ដោយកិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានលុបបំបាត់ពន្ធនាំចូលនាំចេញចំពោះផលិតផល និងសេវាកម្មជាច្រើនប្រភេទរវាងភាគីទាំងសងខាង។<ref>{{cite web | title=India and EU announce 'mother of all trade deals' | website=BBC News | date=27 January 2026 | url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/crrnee01r9jo | access-date=2 February 2026}}</ref> * ២៨ មករា – ការបាក់រលំ[[អណ្តូងរ៉ែរូបាយ៉ា|អណ្តូងរ៉ែកូលតង់រូបាយ៉ា]] នៅភាគខាងកើតនៃ[[សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ]] បានសម្លាប់មនុស្សជាង ៤០០ នាក់។<ref>{{cite web | title=More than 200 killed in mine collapse in eastern DR Congo | website=Al Jazeera | date=2026-01-31 | url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/31/more-than-200-killed-in-mine-collapse-in-eastern-dr-congo-report | access-date=2026-02-02}}</ref> * ២៩ មករា ** [[ជម្លោះស៊ីវិលអេត្យូពី (២០១៨–បច្ចុប្បន្ន)|ជម្លោះស៊ីវិលអេត្យូពី]]៖ ការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុង[[តំបន់ធីក្រេ]]នៃប្រទេស[[អេត្យូពី]]រវាង[[កងកម្លាំងការពារធីក្រេ|ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធធីក្រេ]] និង[[កងកម្លាំងការពារជាតិអេត្យូពី|កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាតិអេត្យូពី]]។<ref>{{Cite web|title=Clashes between government troops and Tigrayan forces erupt in Ethiopia|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/29/clashes-between-government-troops-and-tigrayan-forces-erupt-in-ethiopia|website=Al Jazeera|access-date=5 February 2026|first=|last=|date=29 January 2026}}</ref> ** [[កុបកម្មនៅបាឡូឈីស្ថាន]]៖ ការផ្ទុះអាវុធដាក់គ្នារវាង[[កងទ័ពរំដោះបាឡូឈីស្ថាន]] និង[[កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប៉ាគីស្ថាន]]នៅក្នុងស្រុកមួយចំនួននៃ[[ខេត្តបាឡូឈីស្ថាន]] ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន បានបង្កឱ្យមានមនុស្សស្លាប់យ៉ាងតិច ២២៥ នាក់។<ref name="dawn">{{cite web |last=Zehri Shahid|first=Abdullah|title=Security forces kill 22 more terrorists in Balochistan, taking 48-hour total tally to 177|url=https://www.dawn.com/news/1970602/balochistan-residents-face-difficulties-as-mobile-internet-services-remain-suspended-for-3rd-day|website=Dawn|access-date=5 February 2026|date=2 February 2026}}</ref> * ៣០ មករា – ឯកសារ[[សំណុំរឿងអែបស្ទីន]]ប្រមាណជាងបីលានទំព័រត្រូវបាន[[ក្រសួងយុត្តិធម៌ (សហរដ្ឋអាមេរិក)|ក្រសួងយុត្តិធម៌អាមេរិក]]បញ្ចេញផ្សាយជាសាធារណៈ ដោយក្នុងនោះមានលេច[[បញ្ជីរាយនាមបុគ្គលមាននៅក្នុងសំណុំរឿងអែបស្ទីន|ឈ្មោះឥស្សរជនល្បីៗជាច្រើន]]នៅជុំវិញពិភពលោក។<ref>{{Cite web |date=2026-01-30 |title=Millions of Jeffrey Epstein files released by US justice department |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cevnmxyy4wjo |access-date=2026-02-12 |website=BBC News }}</ref> ===កុម្ភៈ=== * ១ កុម្ភៈ – [[ការបោះឆ្នោតសកលកូស្តារីកាឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលកូស្តារីកា]]៖ លោកស្រី[[លៅរ៉ា ហ៊្វែរណាន់ដេសឌែលហ្កាដូ]]បានជាប់ឆ្នោតក្លាយជា[[ប្រធានាធិបតីកូស្តារីកា|ប្រធានាធិបតីថ្មីនៃប្រទេសកូស្តារីកា]] ហើយ[[គណបក្សអធិបតេយ្យប្រជាជន (កូស្តារីកា)|គណបក្ស]]របស់លោកស្រីផងដែរបានបន្តយកឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[សភានីតិបញ្ញត្តិកូស្តារីកា|សភានីតិបញ្ញត្តិ]]។<ref>{{Cite web |last=Mora |first=Carlos |date=2024-11-28 |title=(ជាភាសាអេស្ប៉ាញ) TSE fija cronograma para elecciones nacionales de 2026 |url=https://crhoy.com/tse-fija-cronograma-para-elecciones-nacionales-de-2026/ |access-date=2025-02-02 |website=CR Hoy }}</ref> * ៣ កុម្ភៈ – ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធនិយមឥស្លាមហៅ [[បូកូហារ៉ាម]] បានធ្វើការវាយប្រហារទៅលើភូមិចំនួនពីរនៅក្នុងរដ្ឋ[[ក្វារ៉ា]]នៃប្រទេស[[នីហ្សេរីយ៉ា]] ដោយបានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ចំនួន ១៦២ នាក់។<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Islamic militants kill at least 162 people in attacks on 2 villages in Nigeria, lawmaker says |url=https://apnews.com/article/nigeria-attack-katsina-security-north-057f3997877d7e2cf9e79dfcd596f868 |access-date=2026-02-09 |website=AP News }}</ref> * ៥ កុម្ភៈ – សន្ធិសញ្ញា[[ស្តាតថ្មី]] (''New START'') កំណត់ចំនួន[[អាវុធយុទ្ធសាស្ត្រនុយក្លេអ៊ែរ]]រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ីបានផុតសុពលភាព។<ref name="n935">{{Cite web |date=February 4, 2024 |title=New START to Expire in Two Years as Russia Refuses Talks |url=https://www.armscontrol.org/blog/2024-02/nuclear-disarmament-monitor |access-date=2026-02-04 |publisher=Arms Control Association}}</ref> * ៦ កុម្ភៈ – មនុស្សប្រមាណ ៣១ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត និងប្រមាណ ១០០ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួសនៅក្នុងហេតុការណ៍បំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាតមួយនៅឯព្រះវិហារឥស្លាមខាឌីចាទូលគូប្រានៅទីក្រុង[[ឥស្លាម៉ាបាដ]] ប្រទេស[[ប៉ាគីស្ថាន]]។<ref>{{Cite web |date=2026-02-06 |title=More than 20 killed in blast at Pakistan mosque, officials say |url=https://www.bbc.com/news/articles/cg7y7gz2835o |access-date=2026-02-09 |website=www.bbc.com }}</ref> * ៦–២២ កុម្ភៈ – [[កីឡាអូឡាំពិករដូវរងាឆ្នាំ២០២៦|កីឡាអូឡាំពិករដូវរងា]]បានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុង[[មីឡាន]] និង[[កូរទីណាដាំប៉ែតហ្សូ]] ប្រទេស[[អ៊ីតាលី]]។<ref>{{Cite web |last=Dreier |first=Frederick |date=2026-02-05 |title=We’re Watching the 2026 Winter Olympics for These Thrilling Events |url=https://www.outsideonline.com/outdoor-adventure/snow-sports/cortina-winter-olympics-events/ |access-date=2026-02-09 |website=Outside }}</ref> * ៨ កុម្ភៈ ** [[ការបោះឆ្នោតសកលជប៉ុនឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលជប៉ុន]]៖ លោកស្រី[[សាណាអិ តាកាអ៊ិឈិ]]ដែលជានាយករដ្ឋមន្ត្រីកំពុងកាន់អំណាច បានឈ្នះសំឡេងឆ្នោតភ្លូកទឹកភ្លូកដី និងបានកាន់កាប់អាសនៈមួយភាគធំនៅក្នុង[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (ជប៉ុន)|សភាតំណាងរាស្ត្រជប៉ុន]]។<ref>{{cite news |first1=Tamiyuki |last1=Kihara |first2=Yoshifumi |last2=Takemoto |first3=John |last3=Geddie |date=14 January 2026 |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/japan-pm-takaichi-mulls-feb-8-snap-election-yomiuri-reports-2026-01-13/ |title=Japan PM readies snap election, February 8 ballot eyed |publisher=Reuters |location=Tokyo |access-date=9 February 2026}}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតសកលថៃឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកល]] និង[[ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញថៃឆ្នាំ២០២៦|ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញថៃ]]៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកាន់អំណាច លោក[[អនុទិន ជាញវីរកូល]]បានឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (ថៃ)|សភាតំណាងរាស្ត្រ]] ខណៈប្រជាមតិដើម្បីចាប់ផ្តើមព្រាង[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញថៃ|រដ្ឋធម្មនុញ្ញ]]ថ្មីត្រូវបានអនុម័ត។<ref>{{Cite news |last=Tanakasempipat |first=Patpicha |date=2025-12-11 |title=Thailand Heads for Election as PM Set to Dissolve Parliament |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-12-11/thai-pm-plans-to-dissolve-parliament-to-pave-way-for-early-vote?taid=693ae483812a0300017aa4a0 |access-date=2026-02-09 |work=Bloomberg }}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីព័រទុយហ្កាល់ឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីព័រទុយហ្កាល់]]៖ បេក្ខជន[[គណបក្សសង្គមនិយម (ព័រទុយហ្កាល់)|គណបក្សសង្គមនិយម]] លោក[[អាន់តូនីញ៉ូ​ ចូសេសេគូរូ]] ត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជា[[ប្រធានាធិបតីព័រទុយហ្កាល់]]ថ្មីនៅក្នុងការបោះឆ្នោតជុំទីពីរ ដោយបានផ្តួលមេដឹកនាំគណបក្សស្ដាំនិយម[[ឆ្កេហ្កា]]គឺ លោក[[អានដ្រេ វេនធូរ៉ា]]។<ref>{{Cite news |last1=Khalip |first1=Andrei |last2=Goncalves |first2=Sergio |date=2026-02-08 |title=Portugal elects Socialist as president by landslide |url=https://www.reuters.com/world/portugal-votes-presidential-runoff-with-socialist-poised-victory-2026-02-08/ |access-date=2026-02-09 |work=Reuters }}</ref> * ១១ កុម្ភៈ – [[ការបោះឆ្នោតសកលបាបាដឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលបាបាដ]]៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កាន់អំណាច លោកស្រី[[មីយ៉ា មត្លីយ៍]] និង[[គណបក្សពលករបាបាដ]]របស់លោកស្រីបានដណ្ដើមយកឈ្នះ​អាសនៈ​ទាំងអស់នៅក្នុង[[រដ្ឋសភា (បាបាដ)|រដ្ឋ​សភា​ជាតិ]]។<ref>{{Cite news |last1=Duncan |first1=Natricia |last2=Mounsey |first2=Calville |date=2026-02-11 |title=Mia Amor Mottley on course for third term, as Barbados heads to the polls |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/11/mia-amor-mottley-on-course-for-third-term-as-barbados-heads-to-the-polls |access-date=2026-02-13 |work=The Guardian }}</ref> * ១២ កុម្ភៈ – [[ការបោះឆ្នោតសកលបង់ក្លាដែសឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកល]] និង[[ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញបង់ក្លាដែសឆ្នាំ២០២៦|ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញបង់ក្លាដែស]]៖ [[គណបក្សជាតិនិយមបង់ក្លាដែស]]ដឹកនាំដោយលោក[[តារីគ រ៉ះម៉ាន់]]បានឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[សភាជាតិ (បង់ក្លាដែស)|សភាជាតិ]] ខណៈប្រជាមតិ​លើ​[[ធម្មនុញ្ញ​ខែកក្កដា]]​ត្រូវបាន​អនុម័ត។<ref>{{Cite web |last=Alam |first=Julhas |last2=Saaliq |first2=Sheikh |last3=español |first3=SHONAL GANGULY Leer en |date=2026-02-12 |title=Bangladesh votes in its first election since the 2024 Gen Z uprising that ousted Hasina |url=https://apnews.com/article/bangladesh-election-hasina-bnp-3662258dc5c44535c839e7bcc4baed43 |access-date=2026-02-17 |website=AP News }}</ref> * ១៣–១៥ កុម្ភៈ – [[សន្និសីទសន្តិសុខទីក្រុងមុយនិចលើកទី៦២]] បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{Cite web|url=https://securityconference.org/en/|title=Munich Security Conference|website=securityconference.org}}</ref> * ១៧ កុម្ភៈ – [[ប្រធានាធិបតីប៉េរូ]] លោក[[ហូសេ ហេរី]]ត្រូវបាន[[សមាជនៃសាធារណរដ្ឋប៉េរូ|សមាជជាតិ]]បោះឆ្នោតដកសិទ្ធិអំណាចជាប្រធានាធិបតី ខណៈលោក[[ហូសេ ម៉ារីយ៉ា បាល់កាហ្សារ]]ត្រូវបានសមាជបោះឆ្នោតតែងតាំងជាប្រធានាធិបតីថ្មីនៅថ្ងៃបន្ទាប់។<ref>{{Cite web |date=2026-02-17 |title=Peru’s leader José Jerí ousted over ‘Chifa-gate’ scandal, as presidential ‘curse’ strikes again |url=https://www.cnn.com/2026/02/17/americas/peru-president-jose-jeri-ousted-intl-latam |access-date=2026-02-18 |website=CNN }}</ref><ref>{{cite news |last1=Elliott |first1=Lucinda |last2=Siniawski |first2=Natalia |title=Peru installs Jose Balcazar as interim president after Jeri ousted in political upheaval |url=https://www.reuters.com/world/americas/peru-congress-elects-jose-balcazar-new-interim-president-2026-02-19/ |access-date=19 February 2026 |work=Reuters |date=19 February 2026}}</ref> * ២២ កុម្ភៈ ** [[គីម ជុងអ៊ុន]]ត្រូវបានជ្រើសតាំងបន្តជា[[អគ្គលេខាធិការនៃគណបក្សពលករកូរ៉េ]] នៅក្នុង[[សមាជនៃគណបក្សពលករកូរ៉េលើកទី៩|សមាជជាតិលើកទី៩]]។<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvg18588mdko|title=Kim Jong Un re-appointed leader of North Korea's ruling party|date=23 February 2026|access-date=24 February 2026|last1=Koh|first1=Ewe|publisher=BBC News}}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតសភាឡាវឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាឡាវ]]បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{Cite web |title=Lao PDR Sets February 22, 2026, for National and Provincial Elections |url=https://kpl.gov.la/detail.aspx?id=95854 |access-date=2026-02-23 |website=KPL }}</ref> ** [[ប្រតិបត្តិការហាលីស្កូឆ្នាំ២០២៦|ប្រតិបត្តិការហាលីស្កូ]]៖ ប្រតិបត្តិការយោធាដែលគាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្រុង[[តាប៉ាល់បា]] រដ្ឋ[[ហាលីស្កូ]] ប្រទេស[[ម៉ិកស៊ិក]] បានសម្លាប់ផ្ដាច់ជីវិតមេដឹកនាំក្រុម[[ការតែលហាលីស្កូជំនាន់ថ្មី]]ឈ្មោះ [[ណេមេស៊ីអូ អូសេហ្គេរ៉ា ស៊ែរវ៉ាន់តេស|ណេមេស៊ីអូ អូសេហ្គេរ៉ា "អែលមេនឆូ" ស៊ែរវ៉ាន់តេស]]។<ref>{{Cite web |last=McCluskey |first=Fidel Gutierrez, Mitchell |date=2026-02-22 |title=Mexico's most-wanted drug leader 'El Mencho' killed in military operation as violent clashes erupt across country |url=https://www.cnn.com/2026/02/22/americas/mexico-kill-drug-mencho-latam-intl |access-date=2026-02-23 |website=CNN }}</ref> * ២៣ កុម្ភៈ –​ បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់[[និម្មិតកម្មគណៈរដ្ឋមន្ត្រីហុល្លង់ឆ្នាំ២០២៥–២០២៦|ដំណើរការនិម្មិតកម្មរដ្ឋមន្ត្រី]]តាំងពីចុងឆ្នាំ២០២៥ មក ទីបំផុត លោក[[រ៉ូប យ៉ែធិន]]ក៏បានធ្វើសច្ចាប្រណិធានចូលកាន់តំណែងជា[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីហុល្លង់|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]]នៃប្រទេស[[ហុល្លង់]] ក្នុងនាមជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលភាគតិចក្នុងសភា។<ref>{{Cite web |last=Corder |first=Mike |date=2026-02-23 |title=Netherlands' coalition government takes office led by youngest-ever premier Rob Jetten |url=https://apnews.com/article/netherlands-new-government-hague-jetten-524182c2237409d249e263248cd57d35 |access-date=2026-02-24 |website=Associated Press }}</ref> * ២៦ កុម្ភៈ – [[សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថានឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថាន]]៖ ប្រទេស[[ប៉ាគីស្ថាន]]បានប្រកាសសង្គ្រាម "បើកចំហ" ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល[[តាលីបង់]]នៃប្រទេស[[អាហ្វហ្កានីស្ថាន]] ក្រោយជាប់ដៃគ្នាក្នុងជម្លោះតាមព្រំដែនអស់ជាច្រើនខែ។<ref>{{cite web | title=Pakistan bombs Kabul, declares ‘open war’ with Afghanistan after months of border clashes | website=France 24 | date=2026-02-26 | url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20260226-pakistan-vows-immediate-response-after-afghanistan-launches-retaliatory-attacks | access-date=2026-02-27}}</ref> * ២៨ កុម្ភៈ – [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានសហការគ្នាបើកការវាយប្រហារទៅលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយបានសម្លាប់មន្ត្រីថ្នាក់ដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនរូប ក្នុងនោះរួមមាន មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ លោក[[អាលី ហាមេនៃ]]ផងដែរ។<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t|title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |date=28 February 2026 |publisher=BBC News |access-date=1 March 2026}}</ref> អ៊ីរ៉ង់បានប្រតិកម្មវិញដោយបើកការវាយប្រហារតាមអាកាសសម្ដៅលើមូលដ្ឋានយោធាអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់[[ឈូងសមុទ្រពែរ្ស|ឈូងសមុទ្រ]]។<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de|title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |date=28 February 2026 |publisher=The Guardian |access-date=March}}</ref> ===មីនា=== * ២​ មីនា ** មនុស្សយ៉ាងតិច ១៦៩ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត និង ៥០ នាក់ទៀតបានរងរបួស នៅពេលដែលក្រុមយុវជនប្រដាប់អាវុធមកពី[[រដ្ឋរួបរួម]] បានធ្វើការវាយប្រហារលើ[[ស្រុកអាប៊ីអឹមណូម]] ក្នុងប្រទេស[[ស៊ូដង់ខាងត្បូង]]។<ref>{{cite web | title=Nearly 170 killed, 50 injured in armed youth attack on South Sudan county | website=Anadolu Ajansı | date=2026-03-02 | url=https://www.aa.com.tr/en/africa/nearly-170-killed-50-injured-in-armed-youth-attack-on-south-sudan-county/3846437 | access-date=2026-03-03}}</ref> ** [[ជម្លោះហេសបុលឡា-អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៦|ជម្លោះហេសបុលឡា-អ៊ីស្រាអែល]]៖ ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធ[[ហេសបុលឡា]]នៃប្រទេស[[លីបង់]] បានចាប់ផ្តើមបើកវាយប្រហារប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល ដើម្បីសងសឹកចំពោះ[[ឃាតកម្មអាលី ហាមេនៃ|ឃាតកម្ម]]មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់[[អាលី ហាមេនៃ]]។<ref name=":0">{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Hezbollah Claims Rocket, Drone Strike On Israeli Missile Defence Site Near Haifa|url=https://www.bernama.com/en/news.php/?id=2529362|access-date=11 March 2026 |agency=Bernama}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=3 March 2026 |title=Hezbollah says targeted 3 Israeli bases after strikes on Lebanon |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-hezbollah-says-targeted-3-israeli-bases-after-strikes-on-lebanon|access-date=11 March 2026 |agency=Agence France-Presse|publisher=France 24}}</ref> * ៤ មីនា – [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រើនាវាមុជទឺកបាញ់ពន្លិចនាវាចម្បាំងអ៊ីរ៉ង់មួយគ្រឿងឈ្មោះ ''ដេណា'' នៅ[[មហាសមុទ្រឥណ្ឌា]]។ កងនាវានៃប្រទេសស្រីលង្កាបានរាយការណ៍ថា នាវា ''ដេណា'' បានលិចទៅបាតសមុទ្រ ដោយមាននាវិកប្រមាណ ១៤០ នាក់បានបាត់ខ្លួនជាលទ្ធផល។<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c62gg44d53xt?post=asset%3A607bbc27-c19c-441c-9f02-522ce39f2c6b#post|title=US sinks Iranian warship with torpedo in Indian Ocean - Hegseth|date=4 March 2026 |publisher=BBC News|access-date=5 March 2026}}</ref> * ៥ មីនា – [[ការបោះឆ្នោតសកលនេប៉ាល់ឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលនេប៉ាល់]]៖ [[គណបក្សរាស្ត្រិយស្វតានត្រា]]ដឹកនាំដោយលោក[[បាឡិន​ ឆាហ៍]] បានឈ្នះសំឡេងឆ្នោតភ្លួកទឹកភ្លូកដី។<ref>{{Cite web |date=2025-09-16 |title=EC begins preliminary preparations for March elections |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/ec-begins-preliminary-preparations-for-march-elections |access-date=2026-03-05 |website=The Himalayan Times }}</ref> * ៦–១៥ មីនា – [[កីឡាប៉ារ៉ាឡាំពិករដូវរងាឆ្នាំ២០២៦|កីឡាប៉ារ៉ាឡាំពិករដូវរងា]]បានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុងមីឡាន និងកូរទីណាដាំប៉ែតហ្សូ ប្រទេសអ៊ីតាលី។<ref>{{cite web |last=Faulkner |first=Ruth |title=Milano Cortina 2026 Paralympic Winter Games open with stunning ceremony |url=https://www.paralympic.org/news/milano-cortina-2026-opening-ceremony |publisher=International Paralympic Committee |access-date=11 March 2026 |date=6 March 2026}}</ref> * ៨ មីនា ** [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់]]៖ កូនប្រុស[[អាលី ហាមេនៃ]] គឺលោក[[មោជតាបា ហាមេនៃ]]ត្រូវបានជ្រើសរើសជា[[មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់]]។<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ** [[ការបោះឆ្នោតសភាកូឡុំប៊ីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាកូឡុំប៊ី]]​៖ គណបក្សរបស់លោកប្រធានាធិបតី[[ហ្គូស្តាវ៉ូ​ ប៉េត្រូ]]គឺ [[កតិកាសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្រ]] បានដណ្ដើមឈ្នះ​អាសនៈ​មួយភាគធំ​នៅ​ក្នុង​[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (កូឡុំប៊ី)|សភា​តំណាងរាស្ត្រ]] និង[[ព្រឹទ្ធសភា (កូឡុំប៊ី)|​ព្រឹទ្ធសភាកូឡុំប៊ី]]។<ref>{{Cite web |date=2025-03-06 |title=(ជាភាសាអេស្ប៉ាញ) Así quedó el calendario para las elecciones del 2026: fechas clave |url=https://www.eluniversal.com.co/colombia/2025/03/06/asi-quedo-el-calendario-para-las-elecciones-del-2026-fechas-clave/ |access-date=2026-03-11 |website=El Universal }}</ref> * ១៥ មីនា ** [[ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញកាហ្សាក់ស្ថានឆ្នាំ២០២៦|ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញកាហ្សាក់ស្ថាន]]៖ ប្រជាជនកាហ្សាក់ស្ថានប្រមាណ​ ៩០% បានបោះឆ្នោតទទួលយក[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញកាហ្សាក់ស្ថាន|រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនៃប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន]]។<ref>{{Cite web |date=11 September 2025 |title=President of Kazakhstan calls for drastic parliamentary reform including abolition of Senate |url=https://www.commonspace.eu/news/president-kazakhstan-calls-drastic-parliamentary-reform-including-abolition-senate |access-date=18 March 2026 |website=commonspace.eu }}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតសភាកូរ៉េខាងជើងឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាកូរ៉េខាងជើង]]៖ [[គណបក្សពលករកូរ៉េ]]កំពុងកាន់អំណាចបានបន្តឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[សភាប្រជាជនកំពូល]]។<ref>{{Cite web |last=Park |first=Boram |date=4 March 2026 |title=N. Korea to elect representatives to Supreme People's Assembly this month following key party congress |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20260304000851315?section=nk/nk |website=Yonhap News Agency|access-date=18 March 2026}}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិវៀតណាមឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិវៀតណាម]]បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{cite web|url=https://vietnamnews.vn/politics-laws/1718049/na-approves-shortened-term-sets-2026-election-date.html|title=NA approves shortened term, sets 2026 election date|website=Viet Nam News|date=21 May 2025}}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ]]៖ ប្រធានាធិបតីកាន់អំណាច លោក[[ដេនីស សាស៊្សូ អ៊ិនហ្គេស្សូ]]បានឈ្នះសំឡេងគាំទ្រភ្លួកទឹកភ្លូកដី។<ref>{{Cite news |date=31 December 2025 |title=Congo president Sassou Nguesso to seek re-election in March 2026 |publisher=France 2 |url=https://www.france24.com/en/africa/20251230-congo-president-sassou-nguesso-seeks-re-election-2026}}</ref> * ១៧ មីនា – [[សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថានឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថាន]]៖ មនុស្សយ៉ាងតិច ៤០០​ នាក់បានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យមួយកន្លែងក្នុងរដ្ឋធានី[[កាប៊ុល]]នៃប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន បន្ទាប់ពីមន្ទីរពេទ្យនោះបានរងគ្រាប់បាញ់ប្រហារពីប៉ាគីស្ថាន។<ref>{{Cite news |date=17 March 2026 |title=From sponsor to enemy: What's behind Pakistan's attack on Afghan Taliban? |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/sponsor-enemy-whats-behind-pakistans-attack-afghan-taliban-2026-03-17/ |access-date=18 March 2026 |work=Reuters}}</ref> * ២២ មីនា – [[ការបោះឆ្នោតសភាស្លូវេនីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាស្លូវេនី]]៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកាន់អំណាច លោក[[រ៉ូប៊ឺត ហ្កូឡូប]] និងគណបក្ស[[ចលនាសេរីភាព (ស្លូវេនី)|ចលនាសេរីភាព]]របស់លោកបានដណ្ដើមអាសនៈបានមួយភាគធំនៅក្នុង[[រដ្ឋសភា (ស្លូវេនី)|រដ្ឋសភា]]។<ref>{{Cite news |title=Slovenia’s liberals and populists neck and neck, preliminary results show |url=https://apnews.com/article/slovenia-election-liberals-populists-6e24d78054ea2c3072c9b79b80ddd586 |date=22 March 2026 |access-date=26 March 2026 |work=AP |last=Zerdin |first=Ali |url-status=live |archive-date=22 មីនា 2026 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260322210319/https://apnews.com/article/slovenia-election-liberals-populists-6e24d78054ea2c3072c9b79b80ddd586 }}</ref> * ២៤ មីនា ** [[ការបោះឆ្នោតសកលដាណឺម៉ាកឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលដាណឺម៉ាក]]៖ សម្ព័ន្ធភាពនយោបាយរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី[[មិតេ ហ្វ្រេដឺរីកសិន]]បានបាត់បង់អាសនៈភាគច្រើនរបស់ខ្លួននៅក្នុង[[ហ្វុលកេទីង]]។<ref>{{Cite web |date=2026-02-26 |title=(ជាភាសាដាណឺម៉ាក) Mette Frederiksen udskriver folketingsvalg |url=https://nyheder.tv2.dk/politik/2026-02-26-mette-frederiksen-udskriver-folketingsvalg |access-date=2026-02-26 |website=nyheder.tv2.dk }}</ref> ** [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ [[ក្រសួងការបរទេស (អ៊ីរ៉ង់)|ក្រសួងការបរទេសអ៊ីរ៉ង់]]បានថ្លែងនៅក្នុងលិខិតមួយផ្ញើទៅកាន់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]ថា នាវាដឹកជញ្ជូនដែលមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក ឬអ៊ីស្រាអែល អាចឆ្លងកាត់[[ច្រកសមុទ្រអ័រមូស]]បាន។<ref>{{Cite news |last=Eavis |first=Peter |date=2026-03-25 |title=Iran Says 'Non-Hostile' Ships Can Sail Through the Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/2026/03/24/world/middleeast/iran-strait-of-hormuz-ships.html |access-date=2026-03-26 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> ===មេសា=== * ១ មេសា – [[អង្គការណាសា]]បានចាប់ផ្តើមបេសកកម្ម[[អារតេមីស ២]] ដែលជាដំណើរពាំនាំមនុស្សហោះកាត់ឋានព្រះច័ន្ទជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីបេសកកម្ម[[អាប៉ូឡូ ១៧]] កាលក្នុងឆ្នាំ១៩៧២។<ref>{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=2026-04-01 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=2026-04-08 |website=NASA}}</ref> * ៦ មេសា – ក្រុមអវកាសយានិកនៃបេសកកម្មអារតេមីស ២ បានបំបែកឯតទគ្គកម្មសម្រាប់ការនៅឃ្លាតឆ្ងាយបំផុតរបស់មនុស្សពីភពផែនដី ពោលដោយស្ថិតក្នុងចម្ងាយអតិបរមា ៤០៦,៧៧៣ គីឡូម៉ែត្រ ខណៈពួកគេបានធ្វើដំណើរជុំវិញដល់ផ្នែកខាងក្រោយនៃព្រះច័ន្ទ។<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before - watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |access-date=2026-04-08 |website=BBC News}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-07 |title=ទីបំផុតពួកគេធ្វើបានសម្រេចហើយ! គោចរកៀកព្រះចន្ទ និងឆ្ងាយពីផែនដីបំផុត (វីដេអូ) |url=https://cambospace-world.com/?p=26499 |access-date=2026-04-08 |website=Cambo Space}}</ref> * ៧ មេសា ** [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាមឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាម]]៖ [[រដ្ឋសភាជាតិវៀតណាម|រដ្ឋសភាវៀតណាម]]បានបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងលោក[[តូ ឡឹម]]ជា[[ប្រធានាធិបតីវៀតណាម|ប្រធានាធិបតី]]ថ្មីជំនួសលោក[[លឿង កឿង]]។<ref>{{cite web | url=https://english.news.cn/20260407/ed18537e45de4a1dabae914f80d5a145/c.html | title=Vietnamese party chief elected state president | publisher=Xinhua | work=english.news.cn | date=7 April 2026 | accessdate=8 April 2026}}</ref> ** [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់បានព្រមព្រៀងគ្នាទទួល[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងឥស្លាម៉ាបាដ (២០២៦)|បទឈប់បាញ់រយៈពេលពីរសប្តាហ៍]]។<ref>{{Cite web |date=2026-04-07 |title=Trump agrees to two-week ceasefire if Iran opens Strait of Hormuz - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-08 |website=BBC News }}</ref> * ១០ មេសា – [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធីបតីជីប៊ូទីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធីបតីជីប៊ូទី]]៖ ប្រធានាធិបតីកាន់អំណាច លោក[[អ៊ីស្មាអែល អូមារ ហ្គីឡេហ៍]]បានជាប់ឆ្នោតបន្តជា[[ប្រធានាធិបតីជីប៊ូទី|ប្រធានាធិបតី]]ក្នុងអាណត្តិទីប្រាំមួយរបស់លោក។<ref>{{Cite web |date=2026-01-13 |title=Djibouti Installs Electoral Commission Paving Way for April Presidential Vote |url=https://dawan.africa/news/djibouti-installs-electoral-commission-paving-way-for-april-presidential-vote |access-date=2026-04-20 |website=Dawan Africa }}</ref> * ១១ មេសា – [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ាក់ឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ាក់]]៖ សភាអ៊ីរ៉ាក់បានបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងលោក[[នីហ្សារ អាមីឌី]]ពីគណបក្ស[[សហភាពស្នេហាជាតិឃឺឌីស្ថាន]]ជាប្រធានាធិបតីថ្មី។<ref>{{cite news |title=PUK's Nizar Amedi elected Iraqi president in session boycotted by KDP |url=https://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/110420261 |work=Rudaw |date=11 April 2026 |access-date=20 April 2026}}</ref> * ១២ មេសា ** [[ការបោះឆ្នោតសភាហុងគ្រីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាហុងគ្រី]]៖ ក្រោយកាន់អំណាចអស់រយៈពេល ១៦ ឆ្នាំ​ នាយករដ្ឋមន្ត្រីលោក[[វិចទ័រ អ័របាន]]ត្រូវបានផ្តួលដោយលោក[[ពីទ័រ ម៉ាកឌ្យ៉ា]]នៃ[[គណបក្សទីសហ្សា]]។<ref>{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Hungary sets April 12 election date as Orbán faces tough challenge |url=https://apnews.com/article/hungary-election-scheduled-orban-challenge-magyar-71b54205f00252ca7c466eb5407a2aa1 |access-date=20 April 2026 |website=AP News }}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីបេណាំងឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីបេណាំង]]៖ បេក្ខជនឯករាជ្យ លោក[[រ៉ូមូអាល់ដ៍ វ៉ាដាញី]]បានឈ្នះឆ្នោតដោយទទួលសំឡេងគាំទ្រលើសលប់សរុប ៩៤%។<ref>{{Cite web |date=2025-08-12 |title=Benin – CENA releases 2026 general election timetable |url=https://wadr.org/benin-cena-releases-2026-general-election-timetable/ |access-date=2026-04-20 |website=WADR }}</ref> * ១៣ មេសា – [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់ផ្ដើមបិទផ្លូវទឹកចូលកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ ដោយលោកប្រធានាធិបតីត្រាំបានព្រមានថា នាវាអ៊ីរ៉ង់មួយណាដែលព្យាយាមបំពានចូលតំបន់ហាមឃាត់នឹងត្រូវ "កម្ចាត់ចោលភ្លាមៗ"។ អាជ្ញាធរដែនសមុទ្របានណែនាំគ្រប់នាវានៅក្នុងតំបន់ឱ្យមានភាពប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ពីកំណើនសកម្មភាពយោធា និងនីតិវិធីស្ទាក់ចាប់ដែលអាចកើតមានពីសំណាក់ភាគីជម្លោះ។<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=US blockade of Iranian ports takes effect as Trump threatens to destroy 'attack ships' |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cp9vm5ezxz4t |access-date=2026-04-20 |website=BBC News}}</ref> * ១៩ មេសា – [[ការបោះឆ្នោតសភាប៊ុលហ្ការីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាប៊ុលហ្ការី]]៖ គណបក្ស[[វឌ្ឍនភាពប៊ុលហ្ការី]] ដែលដឹកនាំដោយអតីតប្រធានាធិបតី[[រូមែន រ៉ាដេហ្វ]] បានឈ្នះអាសនៈមួយភាគធំនៅក្នុង[[រដ្ឋសភា (ប៊ុលហ្ការី)|រដ្ឋសភា]]។<ref>{{Cite web|url=https://dariknews.bg/novini/bylgariia/kabinetyt-zheliazkov-podade-ostavka-video-2439765|title=Кабинетът „Желязков“ подаде оставка (ВИДЕО)|date=December 11, 2025|website=dariknews.bg|accessdate=April 20, 2026|archive-date=January 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121125547/https://dariknews.bg/novini/bylgariia/kabinetyt-zheliazkov-podade-ostavka-video-2439765|url-status=live}}</ref> == ថ្ងៃ​មរណភាព == {{Main|មរណភាពក្នុងឆ្នាំ២០២៦}} ==ឯកសារយោង== {{reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឆ្នាំ ២០២៦]] td80mutktj7hj1ui47iqit8zgbsivzx 0 53542 334416 2026-04-19T11:59:10Z Asa MILAI 50298 បង្កើតដោយការបកប្រែទំព័រ "[[:en:Special:Redirect/revision/1343868338|Shakuntala Devi]]" 334416 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ជីវប្រវត្តិ | name = សាគុនថាឡា ទេវី | image = 19681016狄威.jpg | image_size = | caption = លោកស្រីក្នុងឆ្នាំ១៩៦៨ | other_names = មនុស្សកុំព្យូទ័រ | birth_date = {{Birth date|df=yes|1929|11|04}} | birth_place = [[បាងហ្គាឡូរ]], [[រាជាណាចក្រម៉ៃស័រ]], [[ឥណ្ឌាអង់គ្លេស]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2013|04|21|1929|11|04}} | death_place = [[បាងហ្គាឡូរ | បាងហ្គាលូរ]], [[កាណាតាកា]], [[ឥណ្ឌា]] | occupation = {{hlist|អ្នកនិពន្ធ|[[ម៉ាស៊ីនគិតលេខផ្លូវចិត្ត]]|[[ហោរាសាស្ត្រ]]}} | spouse = {{married|ប៉ារីតូស បាណឺជី|1964|1979|reason=div.}} | children = ១ | signature = }} '''សាគុនថាឡា ទេវី''' (៤ វិច្ឆិកា ១៩២៩&nbsp;– ថ្ងៃទី ២១ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០១៣) គឺជា [[ម៉ាស៊ីនគិតលេខផ្លូវចិត្ត|អ្នកគិតលេខផ្លូវចិត្ត]] [[ហោរាសាស្ត្រ]] និង [[អ្នកនិពន្ធ]] ជនជាតិឥណ្ឌា ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា "កុំព្យូទ័រមនុស្ស"។ ទេពកោសល្យរបស់លោកស្រីបានធ្វើឱ្យលោកស្រីទទួលបានកន្លែងមួយនៅក្នុង ''[[កំណត់ត្រាពិភពលោកហ្គីនណេស|សៀវភៅកំណត់ត្រាពិភពលោកហ្គីនណេស]]'' ឆ្នាំ ១៩៨២។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វិញ្ញាបនបត្រសម្រាប់កំណត់ត្រានេះត្រូវបានផ្តល់ឱ្យបន្ទាប់ពីលោកស្រីទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២០ ទោះបីជា លោកស្រី សម្រេចបានកំណត់ត្រាពិភពលោករបស់គាត់នៅថ្ងៃទី ១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៨០ នៅ [[មហាវិទ្យាល័យរាជា,ទីក្រុងឡុងដ៍]] ក៏ដោយ។ ទេវី ជាក្មេងដែល[[wiktionary:precocious|ឆ្លាត]] ហើយនាងបានបង្ហាញពីសមត្ថភាពគណិតរបស់នាងនៅ [[សាកលវិទ្យាល័យម៉ៃស័រ]] ដោយមិនមានការអប់រំជាផ្លូវការណាមួយឡើយ។ ទេវីបានខិតខំធ្វើឱ្យការគណនាលេខមានភាពងាយស្រួលសម្រាប់សិស្ស។ <ref>{{Cite news|date=21 April 2013|title=Shakuntala Devi strove to simplify maths for students|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/shakuntala-devi-strove-to-simplify-maths-for-students/article4640134.ece?homepage=true|access-date=9 July 2013}}</ref> លោកស្រីបានសរសេរសៀវភៅជាច្រើនក្បាលនៅក្នុងឆ្នាំក្រោយៗទៀត រួមទាំងប្រលោមលោក ក៏ដូចជាអត្ថបទអំពីគណិតវិទ្យា ល្បែងផ្គុំរូប និងហោរាសាស្ត្រ។ លោកស្រីបានសរសេរសៀវភៅ ''The World of Homosexuals'' ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការសិក្សាដំបូងគេអំពី [[ភេទដូចគ្នានៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា|ភាពស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នានៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា]] ។ <ref name="GLOBALIZING">{{Cite journal|last=Subir K Kole|date=11 July 2007|title=Globalizing queer? AIDS, homophobia and the politics of sexual identity in India|journal=Globalization and Health|volume=3|page=8|doi=10.1186/1744-8603-3-8|pmc=2018684|pmid=17623106|doi-access=free}}: "The first academic book on Indian homosexuals appeared in 1977 (''The World of Homosexuals'') written by Shakuntala Devi, the mathematics wiz kid who was internationally known as the human computer. This book saw homosexuality in a positive light and reviewed the socio-cultural and legal situation of homosexuality in India and contrasted that with the gay liberation movement then taking place in the USA."</ref> លោកស្រីបានឃើញភាពស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាក្នុងទិដ្ឋភាពវិជ្ជមាន ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នកត្រួសត្រាយផ្លូវក្នុងវិស័យនេះ។ <ref name="GLOBALIZING" /> == ឯកសារយោង == 56hj11iugl1m12rm16q2ghmwhz0m174 0 53543 334434 2026-04-20T08:02:24Z Asa MILAI 50298 បង្កើតដោយការបកប្រែទំព័រ "[[:en:Special:Redirect/revision/1349643847|Guinness World Records]]" 334434 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន សៀវភៅ|image=Guinness World Records logo.svg|caption=Guinness World Records Limited|image_size=150px|language=|country=United Kingdom<ref>{{Cite web |title=Guinness World Records |url=https://www.linkedin.com/company/guinness-world-records |website=[[LinkedIn]]}}</ref>|publisher=[[Jim Pattison Group]]|english_pub_date={{Start date and age|27 August 1955}}{{snd}}present|media_type={{hlist|Book|television}}}} '''''កំណត់ត្រាពិភពលោកហ្គីនណេស''''' ដែលត្រូវបានគេស្គាល់តាំងពីការចាប់ផ្តើមរបស់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩៩ ថាជា '''''សៀវភៅកំណត់ត្រាហ្គីនណេស''''' និងនៅក្នុងការបោះពុម្ពលើកមុនៗរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកថាជា '''''សៀវភៅកំណត់ត្រាពិភពលោកហ្គីនណេស''''' គឺជា [[សៀវភៅយោង]] របស់អង់គ្លេសដែលបោះពុម្ពផ្សាយជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយរាយបញ្ជី [[កំណត់ត្រាពិភពលោក]] ទាំងសមិទ្ធផលរបស់មនុស្ស និងភាពហួសហេតុនៃពិភពធម្មជាតិ។ លោក[[ហ៊ូ ប៊ីវើរ]] បានបង្កើតគំនិតនេះដើម្បីដោះស្រាយអំណះអំណាងដែលបានជជែកវែកញែកនៅក្នុង [[បារ]] ហើយបងប្អូនភ្លោះ [[ណ័ររិស ម៉ាកវីធើរ|ណ័ររិស]] និង [[រុស ម៉ាខ្វីរទ័រ|រុស ម៉ាកខ្វីរទ័រ]] បានសហការបង្កើតសៀវភៅនេះនៅ [[ឡុងដ៍|ទីក្រុងឡុងដ៍]] នៅចុងខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៥៥។ <ref name=":3">{{Cite web |date=2025-10-15 |title=The Guinness World Records {{!}} Description, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/The-Guinness-Book-of-World-Records |access-date=23 October 2025 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ការបោះពុម្ពលើកដំបូងបានឈរនៅលំដាប់កំពូលនៃបញ្ជីសៀវភៅលក់ដាច់បំផុតនៅចក្រភពអង់គ្លេសនៅបុណ្យណូអែលឆ្នាំ ១៩៥៥។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ សៀវភៅនេះត្រូវបានចេញផ្សាយជាអន្តរជាតិ ហើយគិតត្រឹមការបោះពុម្ពឆ្នាំ ២០២៦ ឥឡូវនេះវាស្ថិតនៅក្នុងឆ្នាំទី ៧១ នៃការបោះពុម្ពផ្សាយ ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុង ១០០ ប្រទេស និង ៤០ ភាសា និងរក្សាកំណត់ត្រាជាង ៥៣,០០០ នៅក្នុងមូលដ្ឋានទិន្នន័យរបស់វា។ <ref name=":3">{{Cite web |date=2025-10-15 |title=The Guinness World Records {{!}} Description, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/The-Guinness-Book-of-World-Records |access-date=23 October 2025 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[សិទ្ធិផ្តាច់មុខ]] អន្តរជាតិនេះបានពង្រីកលើសពីការបោះពុម្ព ដើម្បីរួមបញ្ចូល [[កម្មវិធីទូរទស្សន៍|រឿងភាគទូរទស្សន៍]] និង [[សារមន្ទីរ]] ។ ប្រជាប្រិយភាពនៃសិទ្ធិផ្តាច់មុខនេះបានធ្វើឱ្យ ''កំណត់ត្រាពិភពលោកហ្គីនណេស'' ក្លាយជាប្រភពអន្តរជាតិចម្បងសម្រាប់ការចុះបញ្ជី និងការផ្ទៀងផ្ទាត់កំណត់ត្រាពិភពលោកមួយចំនួនធំ។ អង្គការនេះជួលអ្នកវិនិច្ឆ័យកំណត់ត្រាដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃការកំណត់ និងការបំបែកកំណត់ត្រា។ បន្ទាប់ពីមានម្ចាស់ជាបន្តបន្ទាប់ សិទ្ធិផ្តាច់មុខនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហ៊ុន [[ជីម ផាទីសុនគ្រុប]] ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៨ ដោយទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួនបានផ្លាស់ប្តូរទៅ [[សៅឃ្វៃ ផ្លាហ្សា]], [[ខេណារី វ៉ាហ្វ]], ទីក្រុងឡុងដ៍ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៨ មក ''កំណត់ត្រាពិភពលោកហ្គីនណេស'' បានតម្រង់ទិសគំរូអាជីវកម្មរបស់ខ្លួនឱ្យឆ្ងាយពីការលក់សៀវភៅ និងឆ្ពោះទៅរកការបង្កើតកំណត់ត្រាពិភពលោកថ្មីជាលំហាត់ផ្សព្វផ្សាយសម្រាប់បុគ្គល និងអង្គការ ដែលទទួលបានការរិះគន់។ == ឯកសារយោង == mp5fjgo7ndu4houh9gregwfgcz46307 334435 334434 2026-04-20T08:05:49Z Asa MILAI 50298 334435 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន សៀវភៅ|image=Guinness World Records logo.svg|caption=Guinness World Records Limited|image_size=150px|language=|country=ចក្រភពអង់គ្លេស<ref>{{Cite web |title=Guinness World Records |url=https://www.linkedin.com/company/guinness-world-records |website=[[LinkedIn]]}}</ref>|publisher=[[ជីម ផាទីសុនគ្រុប]]|english_pub_date={{Start date and age|27 August 1955}}{{snd}}present|media_type={{hlist|សៀវភៅ|ទូរទស្សន៍}}}} '''''កំណត់ត្រាពិភពលោកហ្គីនណេស''''' ដែលត្រូវបានគេស្គាល់តាំងពីការចាប់ផ្តើមរបស់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩៩ ថាជា '''''សៀវភៅកំណត់ត្រាហ្គីនណេស''''' និងនៅក្នុងការបោះពុម្ពលើកមុនៗរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកថាជា '''''សៀវភៅកំណត់ត្រាពិភពលោកហ្គីនណេស''''' គឺជា [[សៀវភៅយោង]] របស់អង់គ្លេសដែលបោះពុម្ពផ្សាយជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយរាយបញ្ជី [[កំណត់ត្រាពិភពលោក]] ទាំងសមិទ្ធផលរបស់មនុស្ស និងភាពហួសហេតុនៃពិភពធម្មជាតិ។ លោក[[ហ៊ូ ប៊ីវើរ]] បានបង្កើតគំនិតនេះដើម្បីដោះស្រាយអំណះអំណាងដែលបានជជែកវែកញែកនៅក្នុង [[បារ]] ហើយបងប្អូនភ្លោះ [[ណ័ររិស ម៉ាកវីធើរ|ណ័ររិស]] និង [[រុស ម៉ាខ្វីរទ័រ|រុស ម៉ាកខ្វីរទ័រ]] បានសហការបង្កើតសៀវភៅនេះនៅ [[ឡុងដ៍|ទីក្រុងឡុងដ៍]] នៅចុងខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៥៥។ <ref name=":3">{{Cite web |date=2025-10-15 |title=The Guinness World Records {{!}} Description, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/The-Guinness-Book-of-World-Records |access-date=23 October 2025 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ការបោះពុម្ពលើកដំបូងបានឈរនៅលំដាប់កំពូលនៃបញ្ជីសៀវភៅលក់ដាច់បំផុតនៅចក្រភពអង់គ្លេសនៅបុណ្យណូអែលឆ្នាំ ១៩៥៥។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ សៀវភៅនេះត្រូវបានចេញផ្សាយជាអន្តរជាតិ ហើយគិតត្រឹមការបោះពុម្ពឆ្នាំ ២០២៦ ឥឡូវនេះវាស្ថិតនៅក្នុងឆ្នាំទី ៧១ នៃការបោះពុម្ពផ្សាយ ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុង ១០០ ប្រទេស និង ៤០ ភាសា និងរក្សាកំណត់ត្រាជាង ៥៣,០០០ នៅក្នុងមូលដ្ឋានទិន្នន័យរបស់វា។ <ref name=":3">{{Cite web |date=2025-10-15 |title=The Guinness World Records {{!}} Description, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/The-Guinness-Book-of-World-Records |access-date=23 October 2025 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[សិទ្ធិផ្តាច់មុខ]] អន្តរជាតិនេះបានពង្រីកលើសពីការបោះពុម្ព ដើម្បីរួមបញ្ចូល [[កម្មវិធីទូរទស្សន៍|រឿងភាគទូរទស្សន៍]] និង [[សារមន្ទីរ]] ។ ប្រជាប្រិយភាពនៃសិទ្ធិផ្តាច់មុខនេះបានធ្វើឱ្យ ''កំណត់ត្រាពិភពលោកហ្គីនណេស'' ក្លាយជាប្រភពអន្តរជាតិចម្បងសម្រាប់ការចុះបញ្ជី និងការផ្ទៀងផ្ទាត់កំណត់ត្រាពិភពលោកមួយចំនួនធំ។ អង្គការនេះជួលអ្នកវិនិច្ឆ័យកំណត់ត្រាដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃការកំណត់ និងការបំបែកកំណត់ត្រា។ បន្ទាប់ពីមានម្ចាស់ជាបន្តបន្ទាប់ សិទ្ធិផ្តាច់មុខនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហ៊ុន [[ជីម ផាទីសុនគ្រុប]] ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៨ ដោយទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួនបានផ្លាស់ប្តូរទៅ [[សៅឃ្វៃ ផ្លាហ្សា]], [[ខេណារី វ៉ាហ្វ]], ទីក្រុងឡុងដ៍ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៨ មក ''កំណត់ត្រាពិភពលោកហ្គីនណេស'' បានតម្រង់ទិសគំរូអាជីវកម្មរបស់ខ្លួនឱ្យឆ្ងាយពីការលក់សៀវភៅ និងឆ្ពោះទៅរកការបង្កើតកំណត់ត្រាពិភពលោកថ្មីជាលំហាត់ផ្សព្វផ្សាយសម្រាប់បុគ្គល និងអង្គការ ដែលទទួលបានការរិះគន់។ == ឯកសារយោង == oor7l7ufh4knvckmok4y4j1rx6ouhok 0 53544 334448 2026-04-20T11:02:58Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 សុត្តន្ត សិរីហ្វុង បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន]] ទៅ [[បូស្នៀ និង ហឺហ្សេហ្គោវីណា]] 334448 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[បូស្នៀ និង ហឺហ្សេហ្គោវីណា]] kjl0ysz6z1za4e99atuxb1r4vx16b8w