Sweden

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="knc">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>kncwiki</dbname>
    <base>https://knc.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Shafi_kura</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Nasha</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Taanas</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Mana</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Faidatema</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Mana faidatǝma yǝ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Mana kǝla Wikipedia yǝn</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Liwuram</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Mana liwuram yǝ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Mana MediaWiki yǝ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Jiri</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Mana jiri yǝ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Banatǝ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Mana banatǝ yǝ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Nakka</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Mana nakka yǝ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Sweden</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1693</id>
    <revision>
      <id>29266</id>
      <parentid>28232</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T14:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35315-25</username>
        <id>1557</id>
      </contributor>
      <comment>yasa</comment>
      <origin>29266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3049" sha1="31lf2a4fae9l0d00sz3x9ixs2qcwsu2" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Sweden''' də, mairi Sweden yǝ də, lardə [[Nordic]] yǝ do kəla cidi Scandinavian yǝn yala [[Europe]] yǝn kara. Fəte-a yala-a lan [[Norway|Norway'a]] kalangaizəna, kuru gədinzən [[Finland]] 'a kalangaizəna. Kilomita square 450,295 (173,860 sq mi) lan, &lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Sweden#cite_note-auto-7&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; Sweden də shima lardə [[Nordic]] yǝ kurawo kuru shima lardə kura kən uwumi suro  [[Europe]] yǝ lan. Bərni kura lardənzəyǝ shiro kurawo ba də shima [[Stockholm]]. Sweden lan nəm nguwu amyǝ də miliyon 10.6,[10] kuru nəm nguwu amyedə gana 25.5 kilomita square falyin (66/sq mi); Kashi 88% am Swedes yǝ də suro bərnilan nabsana. Sandidə ngəwunzaso reta dawu-a anəm-a lardədəyǝn kara. Nashawa bərniye Sweden yedə sammaso kashi 1.5% nasha cidinzəye zamzəna. [[Sweden]] də yanawunzə gade kada dalil nəm kuruwu lardədəyǝ nankaro, shidoni 55°N lan səta 69°N ro saadənadə.

Sweden də zaman kureyǝ lan nabsana alamanna 12,000 BC yeyi&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;http://www.thelocal.se/20090701/20404&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;. Amma nadən nabsanadə Geats ([[Swedes|Swedish]]: Götar) kuru Swedes (Svear) lan fəlangzana, sandima amma kuluwulan lezayinma Norsemen lan notənadə. Kəryǝ [[Swedes|Swedish]] yǝ kəlakəltənadə dareram karnu kən 10 medən kokkatə. Suro saa 1397 yǝn, Sweden yǝ [[Norway|Norway'a]] [[Denmark|Denmark'a]] ro kəllatə kəlakəl Scandinavian Kalmar Union yǝ dəga koktəro, shi do Sweden yǝ suro saa 1523 yen kolzəna də. badiyaram karnu kən 18th. Loktu adəlan Sweden yǝ kuluwu Baltic yǝ nguwuso səmoyin. Nashawa kəriwutəna ngəwuso diya Scandinavian Peninsula bǝn karnu kən 18th-a 19th-a lan fatkatəgə. Raita gədi Sweden yǝ də, [[Finland]] kərma yǝ də, Imperial [[Russia]] yǝ sha 1809 lan cezəna. Kəriwu dareye do Sweden yǝ kəlanzə'a səkkəna də shima 1814 lan, loktu do Sweden yǝ askərra lan [[Norway]] 'a kəlakəlro səkkəna də, kəlakəl də har saa 1905 ro lezəna.

Sweden də lardə zauro fuwuzəna kuru shima kən uwumiwo suro fuwutə adammanaben.[13] Shidə kərmai kərmaibe kuru demokəradiya majalisa bǝ, duno majaliskubedə Riksdag wakilla 349-yedəro təkkəna. Shidə kəriye fal, lardəwa 21-a bəla-a 290-aro yakkata. Sweden də nizam kəndaram jamaye Nordic yǝ dəga sunotin shidoni nəlewa dunyabǝ-a ilmu kərabe-a jamanzaro cinma. Shima GDP kəla jama yǝ dunyalan kən 14 mewo kuru darajanzə zauro kura nasha nəm ngəla kənənga bǝ-a, nəlefa-a, ilmu-a, nəmkam bǝ jama yǝ nzəliwo-a, gaska razəgə bǝ-a, nəmkalkal fandi bǝ-a, nəmkalkal jinsube-a, nəm fuwutə-a lan.[14][15] Sweden də [[European Union]] ro kəllata kəntawu January yǝ kawunzə 1 saa 1995 lan kuru [[NATO]] ro kəllata kəntawu March yǝ kawunzə 7 saa 2024 lan. Kuru shidə wakil kəlakəl [[United Nations]] yǝ ro kara, nasha Schengen yǝ dəro, majalis [[Europe]] yǝ dəro, majalis Nordic yǝ dəro, karapka kasuwu dunyabǝ-a kuru karabka kəlakəl arziyibe-a fuwutə-a (OECD).

== Gargam ==

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>31lf2a4fae9l0d00sz3x9ixs2qcwsu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Weather</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2807</id>
    <revision>
      <id>29267</id>
      <timestamp>2026-06-17T16:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;'''Yanawu'''&quot;</comment>
      <origin>29267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="j96i2cncmbcqi23123js81pfs7no472" xml:space="preserve">'''Yanawu'''</text>
      <sha1>j96i2cncmbcqi23123js81pfs7no472</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29268</id>
      <parentid>29267</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T16:56:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>29268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="512" sha1="ti1j1j8w20kat8nd06bkz7g3jvvtt6m" xml:space="preserve">'''Yanawu'''shidə kəndaaram sami dunyabe na-a loktu-a taganasbe-aro fəlejin, shidəwo futu temperature-a, nəmkəluwu-a, fowo-a, kuru nəmkərawu-aro bayantin.[1] Dunyalan, awowa yanawube ngəwuso cidiya sami dunyabedən wakajin, shi tropospheredə,[2][3] cidiya stratosphereben. Weatherdə shima temperature yim-yimye-a, nji samibe-a, kuru kəndaaram samibe gadeso-a, amma yanawudə shima kalma kəndaaram samibe loktu kuruwuro fəlejinmawo.[4] Sa shaida baro faidatiya, &quot;weather&quot; də shima yanawu dunyabewo.</text>
      <sha1>ti1j1j8w20kat8nd06bkz7g3jvvtt6m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29269</id>
      <parentid>29268</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T16:57:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>29269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="513" sha1="5kv414xy5s4hwwg1wvq3piqhidubf74" xml:space="preserve">'''Yanawu''' shidə kəndaaram sami dunyabe na-a loktu-a taganasbe-aro fəlejin, shidəwo futu temperature-a, nəmkəluwu-a, fowo-a, kuru nəmkərawu-aro bayantin.[1] Dunyalan, awowa yanawube ngəwuso cidiya sami dunyabedən wakajin, shi tropospheredə,[2][3] cidiya stratosphereben. Weatherdə shima temperature yim-yimye-a, nji samibe-a, kuru kəndaaram samibe gadeso-a, amma yanawudə shima kalma kəndaaram samibe loktu kuruwuro fəlejinmawo.[4] Sa shaida baro faidatiya, &quot;weather&quot; də shima yanawu dunyabewo.</text>
      <sha1>5kv414xy5s4hwwg1wvq3piqhidubf74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29270</id>
      <parentid>29269</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T16:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>29270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2661" sha1="1l2ryfigj1qsl0oufswd1je47v7i1ye" xml:space="preserve">'''Yanawu''' shidə kəndaaram sami dunyabe na-a loktu-a taganasbe-aro fəlejin, shidəwo futu temperature-a, nəmkəluwu-a, fowo-a, kuru nəmkərawu-aro bayantin.[1] Dunyalan, awowa yanawube ngəwuso cidiya sami dunyabedən wakajin, shi tropospheredə,[2][3] cidiya stratosphereben. Weatherdə shima temperature yim-yimye-a, nji samibe-a, kuru kəndaaram samibe gadeso-a, amma yanawudə shima kalma kəndaaram samibe loktu kuruwuro fəlejinmawo.[4] Sa shaida baro faidatiya, &quot;weather&quot; də shima yanawu dunyabewo.

Shi yanawudǝ shiga suwudindǝ shima kasam duno-a, nǝmngǝla-a, kuru nǝmgade-gade ndikate na-a gade-aben. Nəm gade-gade adə dalil angle kəngalbe nasha ndason yayen wakajin, shi doni latitude'a faljinma. Nəm gade-gade kawudobe dunowa ndikate kasam polarbe-a kasam tropicalbe-adə shima kasam kura-kura suwudin: shi Hadley celldə-a, shi Ferrel celldə-a, shi polar celldə-a, kuru jet streamdə-a. Nizam yanawube latitude dawubedə, jili extratropical cyclones sodə, awo shiga suwudində shima letəgəram jetbedəwo. Dalil shi axis dunyabedə shi orbit planenzəro tiltənadə (shiro ecliptic gultin), haske kəngalbedə angles gadegaden loktuwa gadegaden suro saaben waajin. Kəla dunyaben, kawudodə ngəwusoro ±40 °C (-40 °F səta 104 °F ro saadəna) saa woson. Suro saa duwu kadaben, shi faltə Dunyabe kokortənzəbedə raksə nəmngəwu a kuru futu kawusube dunonzə Dunyabe səbandindəga lejin, daji zaumaro futu dunyabe loktu kuruwubedəga faljin.

Nəmgade-gade temperature samibedəye nəmgade-gade pressurebe suwudin. Altitude kuradə altitude cidiyabedəga amusuro waljin, sau kawudo samibedə dalil cidi dunyabe'a letaben wakajin kuru radiation lossesdə samiro lejində ngəwusoro sambisoro faltinba. Weather forecastingdə shima ilmu kimiyabe-a nzundube-a faidatə kəndaaram samibe loktu fuwube-a na laa-aro notə. Nizam yanawu dunyabedə nizam tarrata; adəye səkə, faltə gana-gana nasha fal nizam dəye lan tədin madə, nizam dəga sammaro awo kura suwudin. Adamganabe kasadənzə yanawudəga kaltəgəbedə suro gargamben waazəna, kuru hujjaa mbezai kəla cidawa ambeso misallo bareso kuru sanyiyaramsoye futu yanawubedəga falzanaben.

Futu yanawu dunyawa gadeyen cidajində kəratəye banazəgə futu yanawu dunyalan cidajində asutin. Na nowata suro Nizam Kausuben, Jupiterbe Great Red Spotnzədə, shima karwa anticyclonicbe nowata kəla gananzəyayi saa 300ro mbejiro. Attəson yayi, yanawudə tiyi dunyabedən dazənyi. Shillewube coronanzədə sambisoro samiro fattəyin, kuru awo zaumaro sami sarsar suro Nizam Kausuben suwudin. Shi nəmngəwu massbe kawusulan suluwunadə shiga solar wind lan nowotə.</text>
      <sha1>1l2ryfigj1qsl0oufswd1je47v7i1ye</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29271</id>
      <parentid>29270</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T16:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>29271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2678" sha1="djlxbjtc81pswtbd7pi0ucaoehc0j1x" xml:space="preserve">'''Yanawu''' shidə kəndaaram sami dunyabe na-a loktu-a taganasbe-aro fəlejin, shidəwo futu temperature-a, nəmkəluwu-a, fowo-a, kuru nəmkərawu-aro bayantin.[1] Dunyalan, awowa yanawube ngəwuso cidiya sami dunyabedən wakajin, shi tropospheredə,[2][3] cidiya stratosphereben. Weatherdə shima temperature yim-yimye-a, nji samibe-a, kuru kəndaaram samibe gadeso-a, amma yanawudə shima kalma kəndaaram samibe loktu kuruwuro fəlejinmawo.[4] Sa shaida baro faidatiya, &quot;weather&quot; də shima yanawu dunyabewo.

Shi yanawudǝ shiga suwudindǝ shima kasam duno-a, nǝmngǝla-a, kuru nǝmgade-gade ndikate na-a gade-aben. Nəm gade-gade adə dalil angle kəngalbe nasha ndason yayen wakajin, shi doni latitude'a faljinma. Nəm gade-gade kawudobe dunowa ndikate kasam polarbe-a kasam tropicalbe-adə shima kasam kura-kura suwudin: shi Hadley celldə-a, shi Ferrel celldə-a, shi polar celldə-a, kuru jet streamdə-a. Nizam yanawube latitude dawubedə, jili extratropical cyclones sodə, awo shiga suwudində shima letəgəram jetbedəwo. Dalil shi axis dunyabedə shi orbit planenzəro tiltənadə (shiro ecliptic gultin), haske kəngalbedə angles gadegaden loktuwa gadegaden suro saaben waajin. Kəla dunyaben, kawudodə ngəwusoro ±40 °C (-40 °F səta 104 °F ro saadəna) saa woson. Suro saa duwu kadaben, shi faltə Dunyabe kokortənzəbedə raksə nəmngəwu a kuru futu kawusube dunonzə Dunyabe səbandindəga lejin, daji zaumaro futu dunyabe loktu kuruwubedəga faljin.

Nəmgade-gade temperature samibedəye nəmgade-gade pressurebe suwudin. Altitude kuradə altitude cidiyabedəga amusuro waljin, sau kawudo samibedə dalil cidi dunyabe'a letaben wakajin kuru radiation lossesdə samiro lejində ngəwusoro sambisoro faltinba. Weather forecastingdə shima ilmu kimiyabe-a nzundube-a faidatə kəndaaram samibe loktu fuwube-a na laa-aro notə. Nizam yanawu dunyabedə nizam tarrata; adəye səkə, faltə gana-gana nasha fal nizam dəye lan tədin madə, nizam dəga sammaro awo kura suwudin. Adamganabe kasadənzə yanawudəga kaltəgəbedə suro gargamben waazəna, kuru hujjaa mbezai kəla cidawa ambeso misallo bareso kuru sanyiyaramsoye futu yanawubedəga falzanaben.

Futu yanawu dunyawa gadeyen cidajində kəratəye banazəgə futu yanawu dunyalan cidajində asutin. Na nowata suro Nizam Kausuben, Jupiterbe Great Red Spotnzədə, shima karwa anticyclonicbe nowata kəla gananzəyayi saa 300ro mbejiro. Attəson yayi, yanawudə tiyi dunyabedən dazənyi. Shillewube coronanzədə sambisoro samiro fattəyin, kuru awo zaumaro sami sarsar suro Nizam Kausuben suwudin. Shi nəmngəwu massbe kawusulan suluwunadə shiga solar wind lan nowotə. 

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>djlxbjtc81pswtbd7pi0ucaoehc0j1x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29272</id>
      <parentid>29271</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:00:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>29272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2690" sha1="aqkj73440vwjic7oo97id1okq07h4t6" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Yanawu''' shidə kəndaaram sami dunyabe na-a loktu-a taganasbe-aro fəlejin, shidəwo futu temperature-a, nəmkəluwu-a, fowo-a, kuru nəmkərawu-aro bayantin.[1] Dunyalan, awowa yanawube ngəwuso cidiya sami dunyabedən wakajin, shi tropospheredə,[2][3] cidiya stratosphereben. Weatherdə shima temperature yim-yimye-a, nji samibe-a, kuru kəndaaram samibe gadeso-a, amma yanawudə shima kalma kəndaaram samibe loktu kuruwuro fəlejinmawo.[4] Sa shaida baro faidatiya, &quot;weather&quot; də shima yanawu dunyabewo.

Shi yanawudǝ shiga suwudindǝ shima kasam duno-a, nǝmngǝla-a, kuru nǝmgade-gade ndikate na-a gade-aben. Nəm gade-gade adə dalil angle kəngalbe nasha ndason yayen wakajin, shi doni latitude'a faljinma. Nəm gade-gade kawudobe dunowa ndikate kasam polarbe-a kasam tropicalbe-adə shima kasam kura-kura suwudin: shi Hadley celldə-a, shi Ferrel celldə-a, shi polar celldə-a, kuru jet streamdə-a. Nizam yanawube latitude dawubedə, jili extratropical cyclones sodə, awo shiga suwudində shima letəgəram jetbedəwo. Dalil shi axis dunyabedə shi orbit planenzəro tiltənadə (shiro ecliptic gultin), haske kəngalbedə angles gadegaden loktuwa gadegaden suro saaben waajin. Kəla dunyaben, kawudodə ngəwusoro ±40 °C (-40 °F səta 104 °F ro saadəna) saa woson. Suro saa duwu kadaben, shi faltə Dunyabe kokortənzəbedə raksə nəmngəwu a kuru futu kawusube dunonzə Dunyabe səbandindəga lejin, daji zaumaro futu dunyabe loktu kuruwubedəga faljin.

Nəmgade-gade temperature samibedəye nəmgade-gade pressurebe suwudin. Altitude kuradə altitude cidiyabedəga amusuro waljin, sau kawudo samibedə dalil cidi dunyabe'a letaben wakajin kuru radiation lossesdə samiro lejində ngəwusoro sambisoro faltinba. Weather forecastingdə shima ilmu kimiyabe-a nzundube-a faidatə kəndaaram samibe loktu fuwube-a na laa-aro notə. Nizam yanawu dunyabedə nizam tarrata; adəye səkə, faltə gana-gana nasha fal nizam dəye lan tədin madə, nizam dəga sammaro awo kura suwudin. Adamganabe kasadənzə yanawudəga kaltəgəbedə suro gargamben waazəna, kuru hujjaa mbezai kəla cidawa ambeso misallo bareso kuru sanyiyaramsoye futu yanawubedəga falzanaben.

Futu yanawu dunyawa gadeyen cidajində kəratəye banazəgə futu yanawu dunyalan cidajində asutin. Na nowata suro Nizam Kausuben, Jupiterbe Great Red Spotnzədə, shima karwa anticyclonicbe nowata kəla gananzəyayi saa 300ro mbejiro. Attəson yayi, yanawudə tiyi dunyabedən dazənyi. Shillewube coronanzədə sambisoro samiro fattəyin, kuru awo zaumaro sami sarsar suro Nizam Kausuben suwudin. Shi nəmngəwu massbe kawusulan suluwunadə shiga solar wind lan nowotə. 

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>aqkj73440vwjic7oo97id1okq07h4t6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ear</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2808</id>
    <revision>
      <id>29273</id>
      <timestamp>2026-06-17T17:03:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;'''səmo'''&quot;</comment>
      <origin>29273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="ga9vlhyvevj5czkxmnx7wo0c4c7t05m" xml:space="preserve">'''səmo'''</text>
      <sha1>ga9vlhyvevj5czkxmnx7wo0c4c7t05m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29274</id>
      <parentid>29273</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>29274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1295" sha1="g4530yw90etqw7vp56nhexgr5nu9dnc" xml:space="preserve">'''səmo''' shima awo donyi banazǝyin ma kuru (suro dabba donyi mammals lan) tiyi dǝga kalkaljin ma vestibular system lan faidatǝ lan. Adamganalan, səmodə nasha yakkəro bayantəna: səmo diyabe-a, səmo dawube-a səmo surobe-a. Sǝmo diyabedǝ suronzǝn auricle-a, nasha diyabe turinma-a, kuru canal sǝmobe-a mbeji. Sǝmo dawube dǝ suronzǝn tympanic cavity a kuru ossicles yakkǝ a mbeji. Sǝmo surobe dǝ suro bony labyrinthben kara, kuru suronzǝn awoa kada mbeji: shi semicircular canalsdǝ, shido balance-a kuru shim-a sǝdinma loktu tǝdinlan; utricle-a saccule-a, sandi donyi balance ro banazayin ma; kuru cochlea, shi donyi kǝrǝnna sǝdin ma. Shi suro səmobedə earwax men fəratin, shidəwo alamen auriclero lejinma.

Sǝmo dǝ suro pharyngeal pouch buro salak ye lan wurajin, kuru futu gana arakkǝ donyi suro embryo buroye lan wurajin ma, shi donyi otic placodes lan bowotin ma, sandi donyi ectoderm lan tuwandin ma.

Sǝmodǝ waneye kasuwaye shiga lejin, suroladǝn kasuwa-a kuru banna tajirwabe-a mbeji. Kwasuwa səmobedə raksə səmo bajin, tinnitus-a kuru balance disorders jili vertigo-a, amma kwasuwa anyi ngəwunzaso banna kərgənbe au diwalwa səmolan lejinbe lejin.

Səmo adamganabedə ada kadalan saa duwu kadaro zayetəna, kuru shiro tiyata-a zaye-a faltəna.</text>
      <sha1>g4530yw90etqw7vp56nhexgr5nu9dnc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29275</id>
      <parentid>29274</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>29275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1314" sha1="3yo8mamuv43ibal05xdiokd9kxbctes" xml:space="preserve">'''səmo''' shima awo donyi banazǝyin ma kuru (suro dabba donyi mammals lan) tiyi dǝga kalkaljin ma vestibular system lan faidatǝ lan. Adamganalan, səmodə nasha yakkəro bayantəna: səmo diyabe-a, səmo dawube-a səmo surobe-a. Sǝmo diyabedǝ suronzǝn auricle-a, nasha diyabe turinma-a, kuru canal sǝmobe-a mbeji. Sǝmo dawube dǝ suronzǝn tympanic cavity a kuru ossicles yakkǝ a mbeji. Sǝmo surobe dǝ suro bony labyrinthben kara, kuru suronzǝn awoa kada mbeji: shi semicircular canalsdǝ, shido balance-a kuru shim-a sǝdinma loktu tǝdinlan; utricle-a saccule-a, sandi donyi balance ro banazayin ma; kuru cochlea, shi donyi kǝrǝnna sǝdin ma. Shi suro səmobedə earwax men fəratin, shidəwo alamen auriclero lejinma.

Sǝmo dǝ suro pharyngeal pouch buro salak ye lan wurajin, kuru futu gana arakkǝ donyi suro embryo buroye lan wurajin ma, shi donyi otic placodes lan bowotin ma, sandi donyi ectoderm lan tuwandin ma.

Sǝmodǝ waneye kasuwaye shiga lejin, suroladǝn kasuwa-a kuru banna tajirwabe-a mbeji. Kwasuwa səmobedə raksə səmo bajin, tinnitus-a kuru balance disorders jili vertigo-a, amma kwasuwa anyi ngəwunzaso banna kərgənbe au diwalwa səmolan lejinbe lejin.

Səmo adamganabedə ada kadalan saa duwu kadaro zayetəna, kuru shiro tiyata-a zaye-a faltəna. 

== '''Sifa''' ==</text>
      <sha1>3yo8mamuv43ibal05xdiokd9kxbctes</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29276</id>
      <parentid>29275</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sifa */</comment>
      <origin>29276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3600" sha1="sscl8pkdbl0lczbfntllcjy30vpqyyi" xml:space="preserve">'''səmo''' shima awo donyi banazǝyin ma kuru (suro dabba donyi mammals lan) tiyi dǝga kalkaljin ma vestibular system lan faidatǝ lan. Adamganalan, səmodə nasha yakkəro bayantəna: səmo diyabe-a, səmo dawube-a səmo surobe-a. Sǝmo diyabedǝ suronzǝn auricle-a, nasha diyabe turinma-a, kuru canal sǝmobe-a mbeji. Sǝmo dawube dǝ suronzǝn tympanic cavity a kuru ossicles yakkǝ a mbeji. Sǝmo surobe dǝ suro bony labyrinthben kara, kuru suronzǝn awoa kada mbeji: shi semicircular canalsdǝ, shido balance-a kuru shim-a sǝdinma loktu tǝdinlan; utricle-a saccule-a, sandi donyi balance ro banazayin ma; kuru cochlea, shi donyi kǝrǝnna sǝdin ma. Shi suro səmobedə earwax men fəratin, shidəwo alamen auriclero lejinma.

Sǝmo dǝ suro pharyngeal pouch buro salak ye lan wurajin, kuru futu gana arakkǝ donyi suro embryo buroye lan wurajin ma, shi donyi otic placodes lan bowotin ma, sandi donyi ectoderm lan tuwandin ma.

Sǝmodǝ waneye kasuwaye shiga lejin, suroladǝn kasuwa-a kuru banna tajirwabe-a mbeji. Kwasuwa səmobedə raksə səmo bajin, tinnitus-a kuru balance disorders jili vertigo-a, amma kwasuwa anyi ngəwunzaso banna kərgənbe au diwalwa səmolan lejinbe lejin.

Səmo adamganabedə ada kadalan saa duwu kadaro zayetəna, kuru shiro tiyata-a zaye-a faltəna. 

== '''Sifa''' ==
Sǝmo adamganabedǝ nasha yakkǝro kara—sǝmo diyabe-a, sǝmo dawube-a kuru sǝmo surobe-a.[1] Shi suro sǝmobe diyabedǝ shiga kasamlan sǝmbǝliwuna tympanic cavitybe suro sǝmo dawubedǝn yektin. Sǝmo dawube dǝ shila sǝnana yakkǝ mbeji, shi ossicles dǝ, shi donyi kowo gǝrjin ma, kuru nguruwu ro kǝllata, nasopharynx lan, pharyngeal donyi Eustachian tube lan katin ma. Suro səmobedə suronzən awoa otolithbe mbeji—shi utricle-a saccule-a—kuru shidonyi kokorratadə shidonyi nizam vestibularbe, kuru cochlea nizam səmobedəa.[1]

'''Sǝmo diyabǝ'''
Hawar kura: Sǝmo diyabǝ
Sǝmo diyabe dǝ shima nasha diyabe sǝmobewo kuru suronzǝn auricle tiyibe turinma mbeji, kuru shido sǝmobe diyabedǝa (kuru shiga tympanic membrane lan bowotin).[1] Sǝmo diyabe dǝ shima nasha sǝmobe turinmawo, kalma &quot;ear&quot; dǝ shima nasha diyabe (auricle) bas dǝwo.[2]

Auricle də suronzən rim diyaye kərrata shiro helix gultin də mbeji, kuru rim surowaye kərrata shiro antihelix gultin də, kuru suro canal səmobero katin. Tragus də suluwuna kuru gana laa suro səmoye dəga fəlejin, futu antitragus dəga wuzəna yeyi. Nasha donyi fuwu donyi sǝmobe dǝ shima concha lan bowotin. Shi layi səmobedə inci 1 (2.5 cm) ro lejin. Nasha buroye donyi canal ye dǝ cartilage ye sha dǝrizana, kuru nasha kǝn indimi donyi eardrum ye dǝ shila ye sha dǝrizana. Nasha shilabe adə shiro auditory bulla gultin kuru shidə nasha tympanicbe shila temporalbedə shiga sədin. Shi suro səmobedə diya səmobedən dajin, kuru karayi dərizə kəlzənadə suronzən ceruminous-a sebaceous glands-a mbeji shidonyi suro səmobe nzəliwo sədinma.[3] Earwax də alagəlaro diyaro lejin suro canal səmobedən, shidə nizam kəlanzəga fəratəye suwudin.[4]

Muscles indi donyi sǝmo diyabe dǝro kǝllata: shi donyi intrinsic a extrinsic a. Dabbawa laa lan, zar tiyi ye də raksə nasha pinna ye dəga faljin.[3] Adamganalan, tiyi anyi faidanza gana au ba.[5] Shi zar sǝmobedǝ shiga zar fuskabedǝ shima suwudin, kuru shidǝye karayi sǝmobe kǝlanzǝro fantǝ suwudin, kuru suro diyabe sǝmobedǝga suwudin. Zarra auricularbe kuradǝ, zar auricularbe, zar auriculotemporalbe, kuru zar occipitalbe gana-a kuru kura-a cervical plexusbe samma so nasha diyabe-a karayibe-a ro awo fanzayin.[3]</text>
      <sha1>sscl8pkdbl0lczbfntllcjy30vpqyyi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29277</id>
      <parentid>29276</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>29277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3619" sha1="s12wlyuucwz8ylo808mc6rfvd1dv58j" xml:space="preserve">'''səmo''' shima awo donyi banazǝyin ma kuru (suro dabba donyi mammals lan) tiyi dǝga kalkaljin ma vestibular system lan faidatǝ lan. Adamganalan, səmodə nasha yakkəro bayantəna: səmo diyabe-a, səmo dawube-a səmo surobe-a. Sǝmo diyabedǝ suronzǝn auricle-a, nasha diyabe turinma-a, kuru canal sǝmobe-a mbeji. Sǝmo dawube dǝ suronzǝn tympanic cavity a kuru ossicles yakkǝ a mbeji. Sǝmo surobe dǝ suro bony labyrinthben kara, kuru suronzǝn awoa kada mbeji: shi semicircular canalsdǝ, shido balance-a kuru shim-a sǝdinma loktu tǝdinlan; utricle-a saccule-a, sandi donyi balance ro banazayin ma; kuru cochlea, shi donyi kǝrǝnna sǝdin ma. Shi suro səmobedə earwax men fəratin, shidəwo alamen auriclero lejinma.

Sǝmo dǝ suro pharyngeal pouch buro salak ye lan wurajin, kuru futu gana arakkǝ donyi suro embryo buroye lan wurajin ma, shi donyi otic placodes lan bowotin ma, sandi donyi ectoderm lan tuwandin ma.

Sǝmodǝ waneye kasuwaye shiga lejin, suroladǝn kasuwa-a kuru banna tajirwabe-a mbeji. Kwasuwa səmobedə raksə səmo bajin, tinnitus-a kuru balance disorders jili vertigo-a, amma kwasuwa anyi ngəwunzaso banna kərgənbe au diwalwa səmolan lejinbe lejin.

Səmo adamganabedə ada kadalan saa duwu kadaro zayetəna, kuru shiro tiyata-a zaye-a faltəna. 

== '''Sifa''' ==
Sǝmo adamganabedǝ nasha yakkǝro kara—sǝmo diyabe-a, sǝmo dawube-a kuru sǝmo surobe-a.[1] Shi suro sǝmobe diyabedǝ shiga kasamlan sǝmbǝliwuna tympanic cavitybe suro sǝmo dawubedǝn yektin. Sǝmo dawube dǝ shila sǝnana yakkǝ mbeji, shi ossicles dǝ, shi donyi kowo gǝrjin ma, kuru nguruwu ro kǝllata, nasopharynx lan, pharyngeal donyi Eustachian tube lan katin ma. Suro səmobedə suronzən awoa otolithbe mbeji—shi utricle-a saccule-a—kuru shidonyi kokorratadə shidonyi nizam vestibularbe, kuru cochlea nizam səmobedəa.[1]

'''Sǝmo diyabǝ'''
Hawar kura: Sǝmo diyabǝ
Sǝmo diyabe dǝ shima nasha diyabe sǝmobewo kuru suronzǝn auricle tiyibe turinma mbeji, kuru shido sǝmobe diyabedǝa (kuru shiga tympanic membrane lan bowotin).[1] Sǝmo diyabe dǝ shima nasha sǝmobe turinmawo, kalma &quot;ear&quot; dǝ shima nasha diyabe (auricle) bas dǝwo.[2]

Auricle də suronzən rim diyaye kərrata shiro helix gultin də mbeji, kuru rim surowaye kərrata shiro antihelix gultin də, kuru suro canal səmobero katin. Tragus də suluwuna kuru gana laa suro səmoye dəga fəlejin, futu antitragus dəga wuzəna yeyi. Nasha donyi fuwu donyi sǝmobe dǝ shima concha lan bowotin. Shi layi səmobedə inci 1 (2.5 cm) ro lejin. Nasha buroye donyi canal ye dǝ cartilage ye sha dǝrizana, kuru nasha kǝn indimi donyi eardrum ye dǝ shila ye sha dǝrizana. Nasha shilabe adə shiro auditory bulla gultin kuru shidə nasha tympanicbe shila temporalbedə shiga sədin. Shi suro səmobedə diya səmobedən dajin, kuru karayi dərizə kəlzənadə suronzən ceruminous-a sebaceous glands-a mbeji shidonyi suro səmobe nzəliwo sədinma.[3] Earwax də alagəlaro diyaro lejin suro canal səmobedən, shidə nizam kəlanzəga fəratəye suwudin.[4]

Muscles indi donyi sǝmo diyabe dǝro kǝllata: shi donyi intrinsic a extrinsic a. Dabbawa laa lan, zar tiyi ye də raksə nasha pinna ye dəga faljin.[3] Adamganalan, tiyi anyi faidanza gana au ba.[5] Shi zar sǝmobedǝ shiga zar fuskabedǝ shima suwudin, kuru shidǝye karayi sǝmobe kǝlanzǝro fantǝ suwudin, kuru suro diyabe sǝmobedǝga suwudin. Zarra auricularbe kuradǝ, zar auricularbe, zar auriculotemporal bǝ, kuru zar occipitalbe gana-a kuru kura-a cervical plexusbe samma so nasha diyabe-a karayibe-a ro awo fanzayin.[3] 

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>s12wlyuucwz8ylo808mc6rfvd1dv58j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29278</id>
      <parentid>29277</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:08:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>29278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3673" sha1="8k9wy3e48zmvyicotekrbr3kpuxj38x" xml:space="preserve">'''səmo''' shima awo donyi banazǝyin ma kuru (suro dabba donyi mammals lan) tiyi dǝga kalkaljin ma vestibular system lan faidatǝ lan. Adamganalan, səmodə nasha yakkəro bayantəna: səmo diyabe-a, səmo dawube-a səmo surobe-a. Sǝmo diyabedǝ suronzǝn auricle-a, nasha diyabe turinma-a, kuru canal sǝmobe-a mbeji. Sǝmo dawube dǝ suronzǝn tympanic cavity a kuru ossicles yakkǝ a mbeji. Sǝmo surobe dǝ suro bony labyrinthben kara, kuru suronzǝn awoa kada mbeji: shi semicircular canalsdǝ, shido balance-a kuru shim-a sǝdinma loktu tǝdinlan; utricle-a saccule-a, sandi donyi balance ro banazayin ma; kuru cochlea, shi donyi kǝrǝnna sǝdin ma. Shi suro səmobedə earwax men fəratin, shidəwo alamen auriclero lejinma.

Sǝmo dǝ suro pharyngeal pouch buro salak ye lan wurajin, kuru futu gana arakkǝ donyi suro embryo buroye lan wurajin ma, shi donyi otic placodes lan bowotin ma, sandi donyi ectoderm lan tuwandin ma.

Sǝmodǝ waneye kasuwaye shiga lejin, suroladǝn kasuwa-a kuru banna tajirwabe-a mbeji. Kwasuwa səmobedə raksə səmo bajin, tinnitus-a kuru balance disorders jili vertigo-a, amma kwasuwa anyi ngəwunzaso banna kərgənbe au diwalwa səmolan lejinbe lejin.

Səmo adamganabedə ada kadalan saa duwu kadaro zayetəna, kuru shiro tiyata-a zaye-a faltəna. 

== '''Sifa''' ==
Sǝmo adamganabedǝ nasha yakkǝro kara—sǝmo diyabe-a, sǝmo dawube-a kuru sǝmo surobe-a.[1] Shi suro sǝmobe diyabedǝ shiga kasamlan sǝmbǝliwuna tympanic cavitybe suro sǝmo dawubedǝn yektin. Sǝmo dawube dǝ shila sǝnana yakkǝ mbeji, shi ossicles dǝ, shi donyi kowo gǝrjin ma, kuru nguruwu ro kǝllata, nasopharynx lan, pharyngeal donyi Eustachian tube lan katin ma. Suro səmobedə suronzən awoa otolithbe mbeji—shi utricle-a saccule-a—kuru shidonyi kokorratadə shidonyi nizam vestibularbe, kuru cochlea nizam səmobedəa.&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=kvhkPQAACAAJ&lt;/ref&gt;

'''Sǝmo diyabǝ'''
Hawar kura: Sǝmo diyabǝ
Sǝmo diyabe dǝ shima nasha diyabe sǝmobewo kuru suronzǝn auricle tiyibe turinma mbeji, kuru shido sǝmobe diyabedǝa (kuru shiga tympanic membrane lan bowotin).[1] Sǝmo diyabe dǝ shima nasha sǝmobe turinmawo, kalma &quot;ear&quot; dǝ shima nasha diyabe (auricle) bas dǝwo.[2]

Auricle də suronzən rim diyaye kərrata shiro helix gultin də mbeji, kuru rim surowaye kərrata shiro antihelix gultin də, kuru suro canal səmobero katin. Tragus də suluwuna kuru gana laa suro səmoye dəga fəlejin, futu antitragus dəga wuzəna yeyi. Nasha donyi fuwu donyi sǝmobe dǝ shima concha lan bowotin. Shi layi səmobedə inci 1 (2.5 cm) ro lejin. Nasha buroye donyi canal ye dǝ cartilage ye sha dǝrizana, kuru nasha kǝn indimi donyi eardrum ye dǝ shila ye sha dǝrizana. Nasha shilabe adə shiro auditory bulla gultin kuru shidə nasha tympanicbe shila temporalbedə shiga sədin. Shi suro səmobedə diya səmobedən dajin, kuru karayi dərizə kəlzənadə suronzən ceruminous-a sebaceous glands-a mbeji shidonyi suro səmobe nzəliwo sədinma.[3] Earwax də alagəlaro diyaro lejin suro canal səmobedən, shidə nizam kəlanzəga fəratəye suwudin.[4]

Muscles indi donyi sǝmo diyabe dǝro kǝllata: shi donyi intrinsic a extrinsic a. Dabbawa laa lan, zar tiyi ye də raksə nasha pinna ye dəga faljin.[3] Adamganalan, tiyi anyi faidanza gana au ba.[5] Shi zar sǝmobedǝ shiga zar fuskabedǝ shima suwudin, kuru shidǝye karayi sǝmobe kǝlanzǝro fantǝ suwudin, kuru suro diyabe sǝmobedǝga suwudin. Zarra auricularbe kuradǝ, zar auricularbe, zar auriculotemporal bǝ, kuru zar occipitalbe gana-a kuru kura-a cervical plexusbe samma so nasha diyabe-a karayibe-a ro awo fanzayin.[3] 

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>8k9wy3e48zmvyicotekrbr3kpuxj38x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29279</id>
      <parentid>29278</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>29279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3776" sha1="t47ct98gzcjsl7w3vc505wwcxa73pkf" xml:space="preserve">'''səmo''' shima awo donyi banazǝyin ma kuru (suro dabba donyi mammals lan) tiyi dǝga kalkaljin ma vestibular system lan faidatǝ lan. Adamganalan, səmodə nasha yakkəro bayantəna: səmo diyabe-a, səmo dawube-a səmo surobe-a. Sǝmo diyabedǝ suronzǝn auricle-a, nasha diyabe turinma-a, kuru canal sǝmobe-a mbeji. Sǝmo dawube dǝ suronzǝn tympanic cavity a kuru ossicles yakkǝ a mbeji. Sǝmo surobe dǝ suro bony labyrinthben kara, kuru suronzǝn awoa kada mbeji: shi semicircular canalsdǝ, shido balance-a kuru shim-a sǝdinma loktu tǝdinlan; utricle-a saccule-a, sandi donyi balance ro banazayin ma; kuru cochlea, shi donyi kǝrǝnna sǝdin ma. Shi suro səmobedə earwax men fəratin, shidəwo alamen auriclero lejinma.

Sǝmo dǝ suro pharyngeal pouch buro salak ye lan wurajin, kuru futu gana arakkǝ donyi suro embryo buroye lan wurajin ma, shi donyi otic placodes lan bowotin ma, sandi donyi ectoderm lan tuwandin ma.

Sǝmodǝ waneye kasuwaye shiga lejin, suroladǝn kasuwa-a kuru banna tajirwabe-a mbeji. Kwasuwa səmobedə raksə səmo bajin, tinnitus-a kuru balance disorders jili vertigo-a, amma kwasuwa anyi ngəwunzaso banna kərgənbe au diwalwa səmolan lejinbe lejin.

Səmo adamganabedə ada kadalan saa duwu kadaro zayetəna, kuru shiro tiyata-a zaye-a faltəna. 

== '''Sifa''' ==
Sǝmo adamganabedǝ nasha yakkǝro kara—sǝmo diyabe-a, sǝmo dawube-a kuru sǝmo surobe-a.[1] Shi suro sǝmobe diyabedǝ shiga kasamlan sǝmbǝliwuna tympanic cavitybe suro sǝmo dawubedǝn yektin. Sǝmo dawube dǝ shila sǝnana yakkǝ mbeji, shi ossicles dǝ, shi donyi kowo gǝrjin ma, kuru nguruwu ro kǝllata, nasopharynx lan, pharyngeal donyi Eustachian tube lan katin ma. Suro səmobedə suronzən awoa otolithbe mbeji—shi utricle-a saccule-a—kuru shidonyi kokorratadə shidonyi nizam vestibularbe, kuru cochlea nizam səmobedəa.&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=kvhkPQAACAAJ&lt;/ref&gt;

'''Sǝmo diyabǝ'''
Hawar kura: Sǝmo diyabǝ
Sǝmo diyabe dǝ shima nasha diyabe sǝmobewo kuru suronzǝn auricle tiyibe turinma mbeji, kuru shido sǝmobe diyabedǝa (kuru shiga tympanic membrane lan bowotin).[1] Sǝmo diyabe dǝ shima nasha sǝmobe turinmawo, kalma &quot;ear&quot; dǝ shima nasha diyabe (auricle) bas dǝwo.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20120718030833/http://oxforddictionaries.com/definition/english/ear&lt;/ref&gt;

Auricle də suronzən rim diyaye kərrata shiro helix gultin də mbeji, kuru rim surowaye kərrata shiro antihelix gultin də, kuru suro canal səmobero katin. Tragus də suluwuna kuru gana laa suro səmoye dəga fəlejin, futu antitragus dəga wuzəna yeyi. Nasha donyi fuwu donyi sǝmobe dǝ shima concha lan bowotin. Shi layi səmobedə inci 1 (2.5 cm) ro lejin. Nasha buroye donyi canal ye dǝ cartilage ye sha dǝrizana, kuru nasha kǝn indimi donyi eardrum ye dǝ shila ye sha dǝrizana. Nasha shilabe adə shiro auditory bulla gultin kuru shidə nasha tympanicbe shila temporalbedə shiga sədin. Shi suro səmobedə diya səmobedən dajin, kuru karayi dərizə kəlzənadə suronzən ceruminous-a sebaceous glands-a mbeji shidonyi suro səmobe nzəliwo sədinma.[3] Earwax də alagəlaro diyaro lejin suro canal səmobedən, shidə nizam kəlanzəga fəratəye suwudin.[4]

Muscles indi donyi sǝmo diyabe dǝro kǝllata: shi donyi intrinsic a extrinsic a. Dabbawa laa lan, zar tiyi ye də raksə nasha pinna ye dəga faljin.[3] Adamganalan, tiyi anyi faidanza gana au ba.[5] Shi zar sǝmobedǝ shiga zar fuskabedǝ shima suwudin, kuru shidǝye karayi sǝmobe kǝlanzǝro fantǝ suwudin, kuru suro diyabe sǝmobedǝga suwudin. Zarra auricularbe kuradǝ, zar auricularbe, zar auriculotemporal bǝ, kuru zar occipitalbe gana-a kuru kura-a cervical plexusbe samma so nasha diyabe-a karayibe-a ro awo fanzayin.[3] 

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>t47ct98gzcjsl7w3vc505wwcxa73pkf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29280</id>
      <parentid>29279</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:09:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>29280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3840" sha1="ouov4wb8kpitvhob46v8vwe7jk2xiu6" xml:space="preserve">'''səmo''' shima awo donyi banazǝyin ma kuru (suro dabba donyi mammals lan) tiyi dǝga kalkaljin ma vestibular system lan faidatǝ lan. Adamganalan, səmodə nasha yakkəro bayantəna: səmo diyabe-a, səmo dawube-a səmo surobe-a. Sǝmo diyabedǝ suronzǝn auricle-a, nasha diyabe turinma-a, kuru canal sǝmobe-a mbeji. Sǝmo dawube dǝ suronzǝn tympanic cavity a kuru ossicles yakkǝ a mbeji. Sǝmo surobe dǝ suro bony labyrinthben kara, kuru suronzǝn awoa kada mbeji: shi semicircular canalsdǝ, shido balance-a kuru shim-a sǝdinma loktu tǝdinlan; utricle-a saccule-a, sandi donyi balance ro banazayin ma; kuru cochlea, shi donyi kǝrǝnna sǝdin ma. Shi suro səmobedə earwax men fəratin, shidəwo alamen auriclero lejinma.

Sǝmo dǝ suro pharyngeal pouch buro salak ye lan wurajin, kuru futu gana arakkǝ donyi suro embryo buroye lan wurajin ma, shi donyi otic placodes lan bowotin ma, sandi donyi ectoderm lan tuwandin ma.

Sǝmodǝ waneye kasuwaye shiga lejin, suroladǝn kasuwa-a kuru banna tajirwabe-a mbeji. Kwasuwa səmobedə raksə səmo bajin, tinnitus-a kuru balance disorders jili vertigo-a, amma kwasuwa anyi ngəwunzaso banna kərgənbe au diwalwa səmolan lejinbe lejin.

Səmo adamganabedə ada kadalan saa duwu kadaro zayetəna, kuru shiro tiyata-a zaye-a faltəna. 

== '''Sifa''' ==
Sǝmo adamganabedǝ nasha yakkǝro kara—sǝmo diyabe-a, sǝmo dawube-a kuru sǝmo surobe-a.[1] Shi suro sǝmobe diyabedǝ shiga kasamlan sǝmbǝliwuna tympanic cavitybe suro sǝmo dawubedǝn yektin. Sǝmo dawube dǝ shila sǝnana yakkǝ mbeji, shi ossicles dǝ, shi donyi kowo gǝrjin ma, kuru nguruwu ro kǝllata, nasopharynx lan, pharyngeal donyi Eustachian tube lan katin ma. Suro səmobedə suronzən awoa otolithbe mbeji—shi utricle-a saccule-a—kuru shidonyi kokorratadə shidonyi nizam vestibularbe, kuru cochlea nizam səmobedəa.&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=kvhkPQAACAAJ&lt;/ref&gt;

'''Sǝmo diyabǝ'''
Hawar kura: Sǝmo diyabǝ
Sǝmo diyabe dǝ shima nasha diyabe sǝmobewo kuru suronzǝn auricle tiyibe turinma mbeji, kuru shido sǝmobe diyabedǝa (kuru shiga tympanic membrane lan bowotin).[1] Sǝmo diyabe dǝ shima nasha sǝmobe turinmawo, kalma &quot;ear&quot; dǝ shima nasha diyabe (auricle) bas dǝwo.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20120718030833/http://oxforddictionaries.com/definition/english/ear&lt;/ref&gt;

Auricle də suronzən rim diyaye kərrata shiro helix gultin də mbeji, kuru rim surowaye kərrata shiro antihelix gultin də, kuru suro canal səmobero katin. Tragus də suluwuna kuru gana laa suro səmoye dəga fəlejin, futu antitragus dəga wuzəna yeyi. Nasha donyi fuwu donyi sǝmobe dǝ shima concha lan bowotin. Shi layi səmobedə inci 1 (2.5 cm) ro lejin. Nasha buroye donyi canal ye dǝ cartilage ye sha dǝrizana, kuru nasha kǝn indimi donyi eardrum ye dǝ shila ye sha dǝrizana. Nasha shilabe adə shiro auditory bulla gultin kuru shidə nasha tympanicbe shila temporalbedə shiga sədin. Shi suro səmobedə diya səmobedən dajin, kuru karayi dərizə kəlzənadə suronzən ceruminous-a sebaceous glands-a mbeji shidonyi suro səmobe nzəliwo sədinma.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Ear#cite_ref-GRAYS2005_3-0&lt;/ref&gt; Earwax də alagəlaro diyaro lejin suro canal səmobedən, shidə nizam kəlanzəga fəratəye suwudin.[4]

Muscles indi donyi sǝmo diyabe dǝro kǝllata: shi donyi intrinsic a extrinsic a. Dabbawa laa lan, zar tiyi ye də raksə nasha pinna ye dəga faljin.[3] Adamganalan, tiyi anyi faidanza gana au ba.[5] Shi zar sǝmobedǝ shiga zar fuskabedǝ shima suwudin, kuru shidǝye karayi sǝmobe kǝlanzǝro fantǝ suwudin, kuru suro diyabe sǝmobedǝga suwudin. Zarra auricularbe kuradǝ, zar auricularbe, zar auriculotemporal bǝ, kuru zar occipitalbe gana-a kuru kura-a cervical plexusbe samma so nasha diyabe-a karayibe-a ro awo fanzayin.[3] 

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>ouov4wb8kpitvhob46v8vwe7jk2xiu6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29281</id>
      <parentid>29280</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>29281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3909" sha1="1bujhcyzr6mhx0lxuf6ylwu98ltejxh" xml:space="preserve">'''səmo''' shima awo donyi banazǝyin ma kuru (suro dabba donyi mammals lan) tiyi dǝga kalkaljin ma vestibular system lan faidatǝ lan. Adamganalan, səmodə nasha yakkəro bayantəna: səmo diyabe-a, səmo dawube-a səmo surobe-a. Sǝmo diyabedǝ suronzǝn auricle-a, nasha diyabe turinma-a, kuru canal sǝmobe-a mbeji. Sǝmo dawube dǝ suronzǝn tympanic cavity a kuru ossicles yakkǝ a mbeji. Sǝmo surobe dǝ suro bony labyrinthben kara, kuru suronzǝn awoa kada mbeji: shi semicircular canalsdǝ, shido balance-a kuru shim-a sǝdinma loktu tǝdinlan; utricle-a saccule-a, sandi donyi balance ro banazayin ma; kuru cochlea, shi donyi kǝrǝnna sǝdin ma. Shi suro səmobedə earwax men fəratin, shidəwo alamen auriclero lejinma.

Sǝmo dǝ suro pharyngeal pouch buro salak ye lan wurajin, kuru futu gana arakkǝ donyi suro embryo buroye lan wurajin ma, shi donyi otic placodes lan bowotin ma, sandi donyi ectoderm lan tuwandin ma.

Sǝmodǝ waneye kasuwaye shiga lejin, suroladǝn kasuwa-a kuru banna tajirwabe-a mbeji. Kwasuwa səmobedə raksə səmo bajin, tinnitus-a kuru balance disorders jili vertigo-a, amma kwasuwa anyi ngəwunzaso banna kərgənbe au diwalwa səmolan lejinbe lejin.

Səmo adamganabedə ada kadalan saa duwu kadaro zayetəna, kuru shiro tiyata-a zaye-a faltəna. 

== '''Sifa''' ==
Sǝmo adamganabedǝ nasha yakkǝro kara—sǝmo diyabe-a, sǝmo dawube-a kuru sǝmo surobe-a.[1] Shi suro sǝmobe diyabedǝ shiga kasamlan sǝmbǝliwuna tympanic cavitybe suro sǝmo dawubedǝn yektin. Sǝmo dawube dǝ shila sǝnana yakkǝ mbeji, shi ossicles dǝ, shi donyi kowo gǝrjin ma, kuru nguruwu ro kǝllata, nasopharynx lan, pharyngeal donyi Eustachian tube lan katin ma. Suro səmobedə suronzən awoa otolithbe mbeji—shi utricle-a saccule-a—kuru shidonyi kokorratadə shidonyi nizam vestibularbe, kuru cochlea nizam səmobedəa.&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=kvhkPQAACAAJ&lt;/ref&gt;

'''Sǝmo diyabǝ'''
Hawar kura: Sǝmo diyabǝ
Sǝmo diyabe dǝ shima nasha diyabe sǝmobewo kuru suronzǝn auricle tiyibe turinma mbeji, kuru shido sǝmobe diyabedǝa (kuru shiga tympanic membrane lan bowotin).[1] Sǝmo diyabe dǝ shima nasha sǝmobe turinmawo, kalma &quot;ear&quot; dǝ shima nasha diyabe (auricle) bas dǝwo.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20120718030833/http://oxforddictionaries.com/definition/english/ear&lt;/ref&gt;

Auricle də suronzən rim diyaye kərrata shiro helix gultin də mbeji, kuru rim surowaye kərrata shiro antihelix gultin də, kuru suro canal səmobero katin. Tragus də suluwuna kuru gana laa suro səmoye dəga fəlejin, futu antitragus dəga wuzəna yeyi. Nasha donyi fuwu donyi sǝmobe dǝ shima concha lan bowotin. Shi layi səmobedə inci 1 (2.5 cm) ro lejin. Nasha buroye donyi canal ye dǝ cartilage ye sha dǝrizana, kuru nasha kǝn indimi donyi eardrum ye dǝ shila ye sha dǝrizana. Nasha shilabe adə shiro auditory bulla gultin kuru shidə nasha tympanicbe shila temporalbedə shiga sədin. Shi suro səmobedə diya səmobedən dajin, kuru karayi dərizə kəlzənadə suronzən ceruminous-a sebaceous glands-a mbeji shidonyi suro səmobe nzəliwo sədinma.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Ear#cite_ref-GRAYS2005_3-0&lt;/ref&gt; Earwax də alagəlaro diyaro lejin suro canal səmobedən, shidə nizam kəlanzəga fəratəye suwudin.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Ear#cite_ref-Healthlink2023_4-0&lt;/ref&gt;

Muscles indi donyi sǝmo diyabe dǝro kǝllata: shi donyi intrinsic a extrinsic a. Dabbawa laa lan, zar tiyi ye də raksə nasha pinna ye dəga faljin.[3] Adamganalan, tiyi anyi faidanza gana au ba.[5] Shi zar sǝmobedǝ shiga zar fuskabedǝ shima suwudin, kuru shidǝye karayi sǝmobe kǝlanzǝro fantǝ suwudin, kuru suro diyabe sǝmobedǝga suwudin. Zarra auricularbe kuradǝ, zar auricularbe, zar auriculotemporal bǝ, kuru zar occipitalbe gana-a kuru kura-a cervical plexusbe samma so nasha diyabe-a karayibe-a ro awo fanzayin.[3] 

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>1bujhcyzr6mhx0lxuf6ylwu98ltejxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Radio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2809</id>
    <revision>
      <id>29282</id>
      <timestamp>2026-06-17T17:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;'''Radiodə''' shima nzundu do waves radioye faidatə fantəgəyewo.[1][2][3] Waves radiyobedə sandima waves lantarkiye nəmngəwunza kate 3 hertz (Hz)-a 300 gigahertz (GHz)-ayen. Sandidə awo lantarkiye shiro transmitter gultində shiga antennaro kəllata shidəwo wavesdəga sutuluwin. Sandidə antenna gade radio receiverro kəllatalan mowotin; adə shima kaidawa fantəgə radiobewo. Ngawo fantəgəyen, radiodə radarro faidatin, radiolan zawal manəm kururo, awo cint...&quot;</comment>
      <origin>29282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2574" sha1="mqtoh22s874fi29v81my50f7e2pppbv" xml:space="preserve">'''Radiodə''' shima nzundu do waves radioye faidatə fantəgəyewo.[1][2][3] Waves radiyobedə sandima waves lantarkiye nəmngəwunza kate 3 hertz (Hz)-a 300 gigahertz (GHz)-ayen. Sandidə awo lantarkiye shiro transmitter gultində shiga antennaro kəllata shidəwo wavesdəga sutuluwin. Sandidə antenna gade radio receiverro kəllatalan mowotin; adə shima kaidawa fantəgə radiobewo. Ngawo fantəgəyen, radiodə radarro faidatin, radiolan zawal manəm kururo, awo cintəro noto-a, awo cintəro notə-a, awoa gade-aro faidatin.

Suro fantəgə radioyen, radio-a telebijin-a lan faidatin, waya mowonjinso, radio zawal indiso, waya ba-a, fantəgə satellite-a, suro faidawa gade kadayen, radio wavesdə faidatə hawar gotə samilan transmitterlan səta receiverro saadənadə, alama radioyedə faltəmen (bayanna warmatəgəye wave laan). Suro radarben, shilan faidata awowa alama maara samiyeso, mara njiyeso, mara samibeso, missilesso, shilan faidata awoa radiobe sutuluyinmadə awo nganzatənadəga sutuluyin, kuru shi wavesdə awodəbe nanzə mowomadəro fəlejin shidəwo tawadəro suro transmitterben dagənamadə. Nizam zawal manəm kurube radiobe jili GPS-a VOR-a lan, kare zawal manəm kurube mobilebedə alamawa radiobe na zawal manəm kurube kadalan səbandin shidoni nanzə noatadə, kuru loktu kənshe waves radiobedə kalkalro ngaltəlan shi mowomadə raksə nanzə dunyalan somjin. Suro awowa radiobe waya balan faidatinma jili drones so, cinna garagebe katəmaso, kuru nizam gaworam keylessbe-a, alamawa radiobe doni awowa faidatəbe lan tuwandinmadə cidawa awowa cidabe notobedə kalzayin.

Nəm mbeji waves radiobedə buro salaklan ilmuma fiziyabe Jamusbe Heinrich Hertzbe tawatsəgəna yim kawu kəntawube 11 kəntawu Nowambabe saa 1886ben.[4] Suro dawu-1890sben, gar kəla nzunduwa ilmuwu fiziyabe faidata kəra electromagnetic wavesben, ilmuma fiziyabe Italibe Guglielmo Marconibe kare cidabe buro salakbe sutuluwuna kəla fantəgə radiobe na kuruwuben,[5] kawuli wayaba Morse Codebe zuzəyin kam shiro kilomita falma kozənaro suro saa 1895ben. Saa 1901 lan. Warmatəgə radio kasuwube buro salakbedə kəntagə Novemberbe kawunzə 2 saa 1920lan warmatəgəna, sa karno kura lardə United Statesbe saa 1920bedə kamfani konnu lantarkiye-a karewa tandobe-a Westinghousebe Pittsburghlan warmatəgənadən, cidiya alama bowotəbe KDKAben.[8]

Shi awo do ne radio waves gultin dəga doka lan kaltəyin, shi do ne kəlakəl telecommunication ye dunyabe (ITU) lan bowotin ma də, shi do ne frequency bands suro radioye lan faidawa gade-gadero sədin ma.</text>
      <sha1>mqtoh22s874fi29v81my50f7e2pppbv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29283</id>
      <parentid>29282</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:25:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mustybdc</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>29283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2594" sha1="gvoyl38m9e5gkapowtqcj9odc98qszt" xml:space="preserve">'''Radiodə''' shima nzundu do waves radioye faidatə fantəgəyewo.[1][2][3] Waves radiyobedə sandima waves lantarkiye nəmngəwunza kate 3 hertz (Hz)-a 300 gigahertz (GHz)-ayen. Sandidə awo lantarkiye shiro transmitter gultində shiga antennaro kəllata shidəwo wavesdəga sutuluwin. Sandidə antenna gade radio receiverro kəllatalan mowotin; adə shima kaidawa fantəgə radiobewo. Ngawo fantəgəyen, radiodə radarro faidatin, radiolan zawal manəm kururo, awo cintəro noto-a, awo cintəro notə-a, awoa gade-aro faidatin.

Suro fantəgə radioyen, radio-a telebijin-a lan faidatin, waya mowonjinso, radio zawal indiso, waya ba-a, fantəgə satellite-a, suro faidawa gade kadayen, radio wavesdə faidatə hawar gotə samilan transmitterlan səta receiverro saadənadə, alama radioyedə faltəmen (bayanna warmatəgəye wave laan). Suro radarben, shilan faidata awowa alama maara samiyeso, mara njiyeso, mara samibeso, missilesso, shilan faidata awoa radiobe sutuluyinmadə awo nganzatənadəga sutuluyin, kuru shi wavesdə awodəbe nanzə mowomadəro fəlejin shidəwo tawadəro suro transmitterben dagənamadə. Nizam zawal manəm kurube radiobe jili GPS-a VOR-a lan, kare zawal manəm kurube mobilebedə alamawa radiobe na zawal manəm kurube kadalan səbandin shidoni nanzə noatadə, kuru loktu kənshe waves radiobedə kalkalro ngaltəlan shi mowomadə raksə nanzə dunyalan somjin. Suro awowa radiobe waya balan faidatinma jili drones so, cinna garagebe katəmaso, kuru nizam gaworam keylessbe-a, alamawa radiobe doni awowa faidatəbe lan tuwandinmadə cidawa awowa cidabe notobedə kalzayin.

Nəm mbeji waves radiobedə buro salaklan ilmuma fiziyabe Jamusbe Heinrich Hertzbe tawatsəgəna yim kawu kəntawube 11 kəntawu Nowambabe saa 1886ben.[4] Suro dawu-1890sben, gar kəla nzunduwa ilmuwu fiziyabe faidata kəra electromagnetic wavesben, ilmuma fiziyabe Italibe Guglielmo Marconibe kare cidabe buro salakbe sutuluwuna kəla fantəgə radiobe na kuruwuben,[5] kawuli wayaba Morse Codebe zuzəyin kam shiro kilomita falma kozənaro suro saa 1895ben. Saa 1901 lan. Warmatəgə radio kasuwube buro salakbedə kəntagə Novemberbe kawunzə 2 saa 1920lan warmatəgəna, sa karno kura lardə United Statesbe saa 1920bedə kamfani konnu lantarkiye-a karewa tandobe-a Westinghousebe Pittsburghlan warmatəgənadən, cidiya alama bowotəbe KDKAben.[8]

Shi awo do ne radio waves gultin dəga doka lan kaltəyin, shi do ne kəlakəl telecommunication ye dunyabe (ITU) lan bowotin ma də, shi do ne frequency bands suro radioye lan faidawa gade-gadero sədin ma. 

== Ilmu asalbe ==</text>
      <sha1>gvoyl38m9e5gkapowtqcj9odc98qszt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yellow River</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2810</id>
    <revision>
      <id>29284</id>
      <timestamp>2026-06-17T17:43:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Databox}} '''Kəmoduwu Yellow də''', [a] kuru Huanghe lan notəna də, shima kəmoduwu kən indimi China lan kuru kən arakkəmi dunyalan, nəm kuruwunzə 5,464 km (3,395 mi) kuru na njiye 795,000 km2 (307,000 sq mi) yeyi. Kawu Bayan Har lan baditin, kəmoduwudə gədiro lejin kawu Ordos Loop kuruwu kilomita 1,500 (930 mi) dəro gayinro, shidoni yala-gədi Gansuyen Ordos Plateau men lejin kuru gədiro Inner Mongolia lan waljin. Kəmoduwudə daji zauro anəmro walzə k...&quot;</comment>
      <origin>29284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4962" sha1="n7l9d82izlmuqe42m76wm4safxali7o" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kəmoduwu Yellow də''', [a] kuru Huanghe lan notəna də, shima kəmoduwu kən indimi China lan kuru kən arakkəmi dunyalan, nəm kuruwunzə 5,464 km (3,395 mi) kuru na njiye 795,000 km2 (307,000 sq mi) yeyi. Kawu Bayan Har lan baditin, kəmoduwudə gədiro lejin kawu Ordos Loop kuruwu kilomita 1,500 (930 mi) dəro gayinro, shidoni yala-gədi Gansuyen Ordos Plateau men lejin kuru gədiro Inner Mongolia lan waljin. Kəmoduwudə daji zauro anəmro walzə kalangai ndikate Shanxi-a Shaanxi-a yedə sədin, gədiro walzə na kəmoduwu Wei'a kəltayindən, kuru North China Plain lan sədin kawu kəmaduwu Bohaibero gayinro. Shi kəmoduwudə sunzə kəla launu njinzəbe yellowben bowotin, shidəwo suro njibero təkənadən fəlejin loktu kəmoduwudə Loess Plateaulan sədindən.[1]

Shi kǝmaduwu Yellow River basin dǝ shima nado kǝla fǝrǝm zamanbe lardǝ Chinabe kurebewo. Futu gargam adabe Chinesebe fəlezənadə, kərmai Xia dynastybedə ci kəmaduwunzəyen saa 2100 BC lan badiwono; Sima Qian's Shiji (c. 91 BC) ye bayanzəna kəla Xia də sha kokkada ngawo təlamma do kəmoduwu Yellow River ye də kəltana njiye nguwuro njiye nadən fəlejin dəga kəriwutəro. Kəmoduwudə katti bareye ngəla suwudəna, amma tən loktudən njiye fəlazəna kuru ngəwuro faltəna, isawu falye njiye fəlazəna 1,593 suro saa 2,540 kate saa 595 BC-a 1946 AD-ayen.[2] Adəye səkə, kəmoduwu Yellow River də sha baraka-a laana-aro gozana suro gargamyen, kuru shiro &quot;China's Pride&quot; a &quot;China's Sorrow&quot; a indiso bowozana.[3]

Yellow River's basin də kərma dəro nəm nguwu am miliyon 120, amma am miliyon 420 ma kozəna kəriyewa karəngəyedən napsana shidoni nji fandoro təngatəyinma.[4] Basin də kashi 13 nasha cidi baretəye China ye dəga gozəna.[5] Nadə nji samibe kalkal gənyi səbandin, kashi 2% nji Chinabedə bas[5]—nji-a kuru njiye-adə fulutəna katap uwuro tən saa 1970s lan, kuru har karəngə adəro, kəmoduwudə ngəwusoro kuluwuro nazəyinba.[6] Tun saa 2003 lan, Chinabe cida njibe South-North Transfer Project dəga sədin kəla shi nji kəmaduwudəbe fulutəben.

Ilmu asalbe
Sa kəmoduwu Yellowbedə kuwami yaye gana laa fəlezənadən, shiro 'kəmoduwudə' gultin (河, Chinese kureye: *gâi).[7] Hangal gənatə doni Yumenkou gorge lan tədənadə, na shi kəmoduwudə Loess Plateau zamanbedə kolzənadə, fəlezəna kəmoduwudə loktu laan kate saa 367 BC-a 165 AD-ayen kattiro faltəna, futu chroniclesbe ruwozanadən.[8] Suwa gadedə 'kəmoduwu murky' (濁河, *drôk-gâi) kuru '(katti) kəmoduwu kərwulan' (黃河, *gwâŋ-gâi)[7] sandiya suro saa 145 BCben tawattəgəna [9] [10] kuru suro saa 429 ADben kəmoduwu dyplakbe kərwulan. dalilla asutinba.[c]

Suro Shaanxi loess plateauben, shiro 'kəmoduwu, kəma' (老爺河, [lo˦˩˨ i˧ xɤu̯˧]) təlam Jinben bowotin.[17][18] Mongolian lan, sha Šar mörön lan bowotin (Шар мөрөн 'kəmoduwu kərnawu')[19] au Khatan gol (Хатан гол 'kəmoduwu kamuye').[20] Kəmoduwudə suro Kul Tigin steleben 'kəmoduwu kəli' gulzana (Turkic kurebe: yašïl ügüz, 𐰖𐱁𐰞𐰽𐰺𐰍).[21] Su Tibetanbedə shima &quot;Kəmoduwu Peacockbe&quot; (Tibetan: samma mbeji, Wylie: rma.chu, THL: Ma chu; 玛曲; 瑪曲; Mǎ qǔ).

Gargam
Fafaltə
Kuru wune: Kǝmoduwu Yellow Riverbe njiye-a kuru Faltǝ-a suro Kǝmoduwu Yellowbe

Darasəwa gargambe kəmoduwu Yellow Riverbe

Kəmoduwu Yellowyedə Ma Yuan (1160-1225, kərmai Song) ye layinzə namzəna. Kǝmaduwu dǝye njiye sǝmbǝliwuna dǝ shima am miliyon kadaye kǝrmunza suwudǝ
Kəmoduwudə tussuna fuwutə yala Chinabero faida'a, kuru maləmmaye sha kəla furum zamanbero gozana.[22] Kǝmaduwudǝbe njiye sǝmbǝliwunadǝye banna kada suwudǝna, suroladǝn njiye kada am miliyon falma samin cezǝna mbeji. Suro awowa zauro cezənadə sandima kəmoduwu Yellow Riverbe saa 1344 lan, loktu kərmai Yuanben, nji 1887be loktu kərmai Qingben shidoni am 900,000 səta miliyon 2ro saadənadə, kuru zaman Republic of Chinabe 1931lan njiye am miliyon cezənadə (nasha njiye ngəwu am miliyon cezənadəbe).

Dalil njiye njiyedə shima loess ngəwu kəmaduwudəye Loess Plateau lan gozənadə, shidəwo sambisoro cidiya njiyedən gənatinmadə. Shi sedimentationdə shima celewa alabedə hangallin sabcin. Sandi cele cidiya njibe anyi notənyi kuru ngəwunzaso asutinba. Ngawo adəben, nji ngəwudə diwal bəlin kəmaduwuro letəbe məradəzəna, shiga diwal duno ganaro gotəro dunozəyin. Sa adə wakajiya, suro North China Plain yen tartəyin, loktu laan diwal bəlin gozə kuru cidi bareye ngəwuso, bərniwa au bəladiya diwalnzəyen njiye təmjin.

Shi adamen Chinesebe levees kura-kura gartə ci kəmaduwubedə loktuwalaan shiye banazəgə nəmngəwu njiyedəga suwudin: Sa nji njiye leveesdəga namjiya, raksə waltə kəmaduwudəro lejinba futu ngawo njiye nowataben sədin yeyi, sau shi kəmaduwudə loktuwalaan kərmadə shiti lardəbedəga kozəna. Faltəwa anyiye ci kəmaduwubedə mucro faljin</text>
      <sha1>n7l9d82izlmuqe42m76wm4safxali7o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29285</id>
      <parentid>29284</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <origin>29285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5168" sha1="28vbmzjyxqsfkjc9ljv3ppvkk8psu6s" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kəmoduwu Yellow də''', [a] kuru Huanghe lan notəna də, shima kəmoduwu kən indimi China lan kuru kən arakkəmi dunyalan, nəm kuruwunzə 5,464 km (3,395 mi) kuru na njiye 795,000 km2 (307,000 sq mi) yeyi. Kawu Bayan Har lan baditin, kəmoduwudə gədiro lejin kawu Ordos Loop kuruwu kilomita 1,500 (930 mi) dəro gayinro, shidoni yala-gədi Gansuyen Ordos Plateau men lejin kuru gədiro Inner Mongolia lan waljin. Kəmoduwudə daji zauro anəmro walzə kalangai ndikate Shanxi-a Shaanxi-a yedə sədin, gədiro walzə na kəmoduwu Wei'a kəltayindən, kuru North China Plain lan sədin kawu kəmaduwu Bohaibero gayinro. Shi kəmoduwudə sunzə kəla launu njinzəbe yellowben bowotin, shidəwo suro njibero təkənadən fəlejin loktu kəmoduwudə Loess Plateaulan sədindən.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Yellow_River#cite_note-:022-2&lt;/ref&gt;

Shi kǝmaduwu Yellow River basin dǝ shima nado kǝla fǝrǝm zamanbe lardǝ Chinabe kurebewo. Futu gargam adabe Chinesebe fəlezənadə, kərmai Xia dynastybedə ci kəmaduwunzəyen saa 2100 BC lan badiwono; Sima Qian's Shiji (c. 91 BC) ye bayanzəna kəla Xia də sha kokkada ngawo təlamma do kəmoduwu Yellow River ye də kəltana njiye nguwuro njiye nadən fəlejin dəga kəriwutəro. Kəmoduwudə katti bareye ngəla suwudəna, amma tən loktudən njiye fəlazəna kuru ngəwuro faltəna, isawu falye njiye fəlazəna 1,593 suro saa 2,540 kate saa 595 BC-a 1946 AD-ayen.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Yellow_River#cite_note-Treg-3&lt;/ref&gt; Adəye səkə, kəmoduwu Yellow River də sha baraka-a laana-aro gozana suro gargamyen, kuru shiro &quot;China's Pride&quot; a &quot;China's Sorrow&quot; a indiso bowozana.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Yellow_River#cite_note-4&lt;/ref&gt;

Yellow River's basin də kərma dəro nəm nguwu am miliyon 120, amma am miliyon 420 ma kozəna kəriyewa karəngəyedən napsana shidoni nji fandoro təngatəyinma.[4] Basin də kashi 13 nasha cidi baretəye China ye dəga gozəna.[5] Nadə nji samibe kalkal gənyi səbandin, kashi 2% nji Chinabedə bas[5]—nji-a kuru njiye-adə fulutəna katap uwuro tən saa 1970s lan, kuru har karəngə adəro, kəmoduwudə ngəwusoro kuluwuro nazəyinba.[6] Tun saa 2003 lan, Chinabe cida njibe South-North Transfer Project dəga sədin kəla shi nji kəmaduwudəbe fulutəben.

Ilmu asalbe
Sa kəmoduwu Yellowbedə kuwami yaye gana laa fəlezənadən, shiro 'kəmoduwudə' gultin (河, Chinese kureye: *gâi).[7] Hangal gənatə doni Yumenkou gorge lan tədənadə, na shi kəmoduwudə Loess Plateau zamanbedə kolzənadə, fəlezəna kəmoduwudə loktu laan kate saa 367 BC-a 165 AD-ayen kattiro faltəna, futu chroniclesbe ruwozanadən.[8] Suwa gadedə 'kəmoduwu murky' (濁河, *drôk-gâi) kuru '(katti) kəmoduwu kərwulan' (黃河, *gwâŋ-gâi)[7] sandiya suro saa 145 BCben tawattəgəna [9] [10] kuru suro saa 429 ADben kəmoduwu dyplakbe kərwulan. dalilla asutinba.[c]

Suro Shaanxi loess plateauben, shiro 'kəmoduwu, kəma' (老爺河, [lo˦˩˨ i˧ xɤu̯˧]) təlam Jinben bowotin.[17][18] Mongolian lan, sha Šar mörön lan bowotin (Шар мөрөн 'kəmoduwu kərnawu')[19] au Khatan gol (Хатан гол 'kəmoduwu kamuye').[20] Kəmoduwudə suro Kul Tigin steleben 'kəmoduwu kəli' gulzana (Turkic kurebe: yašïl ügüz, 𐰖𐱁𐰞𐰽𐰺𐰍).[21] Su Tibetanbedə shima &quot;Kəmoduwu Peacockbe&quot; (Tibetan: samma mbeji, Wylie: rma.chu, THL: Ma chu; 玛曲; 瑪曲; Mǎ qǔ).

Gargam
Fafaltə
Kuru wune: Kǝmoduwu Yellow Riverbe njiye-a kuru Faltǝ-a suro Kǝmoduwu Yellowbe

Darasəwa gargambe kəmoduwu Yellow Riverbe

Kəmoduwu Yellowyedə Ma Yuan (1160-1225, kərmai Song) ye layinzə namzəna. Kǝmaduwu dǝye njiye sǝmbǝliwuna dǝ shima am miliyon kadaye kǝrmunza suwudǝ
Kəmoduwudə tussuna fuwutə yala Chinabero faida'a, kuru maləmmaye sha kəla furum zamanbero gozana.[22] Kǝmaduwudǝbe njiye sǝmbǝliwunadǝye banna kada suwudǝna, suroladǝn njiye kada am miliyon falma samin cezǝna mbeji. Suro awowa zauro cezənadə sandima kəmoduwu Yellow Riverbe saa 1344 lan, loktu kərmai Yuanben, nji 1887be loktu kərmai Qingben shidoni am 900,000 səta miliyon 2ro saadənadə, kuru zaman Republic of Chinabe 1931lan njiye am miliyon cezənadə (nasha njiye ngəwu am miliyon cezənadəbe).

Dalil njiye njiyedə shima loess ngəwu kəmaduwudəye Loess Plateau lan gozənadə, shidəwo sambisoro cidiya njiyedən gənatinmadə. Shi sedimentationdə shima celewa alabedə hangallin sabcin. Sandi cele cidiya njibe anyi notənyi kuru ngəwunzaso asutinba. Ngawo adəben, nji ngəwudə diwal bəlin kəmaduwuro letəbe məradəzəna, shiga diwal duno ganaro gotəro dunozəyin. Sa adə wakajiya, suro North China Plain yen tartəyin, loktu laan diwal bəlin gozə kuru cidi bareye ngəwuso, bərniwa au bəladiya diwalnzəyen njiye təmjin.

Shi adamen Chinesebe levees kura-kura gartə ci kəmaduwubedə loktuwalaan shiye banazəgə nəmngəwu njiyedəga suwudin: Sa nji njiye leveesdəga namjiya, raksə waltə kəmaduwudəro lejinba futu ngawo njiye nowataben sədin yeyi, sau shi kəmaduwudə loktuwalaan kərmadə shiti lardəbedəga kozəna. Faltəwa anyiye ci kəmaduwubedə mucro faljin

Lamintǝ</text>
      <sha1>28vbmzjyxqsfkjc9ljv3ppvkk8psu6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yangtze River</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2811</id>
    <revision>
      <id>29286</id>
      <timestamp>2026-06-17T17:51:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Databox}} '''Kəmoduwu Yangtzebe-a''', kəmoduwu Yangzibe-a (Nasaralan: /jæŋtsi/ au /jɑːŋtsi/) au Chang Jiang (təlam Chinesebe: 长江; Chinese adabe: 长江; pinyin: Cháng Jiāng; Zhuyin Fuhao: kəmoduwu long) kəmoduwu shiro kuruwuwo ba suro Chinaben kuru kəmoduwu shiro kuruwuwo ba dunyalan kən yakkəmewo. Jari Hill lan cizəna suro kau Tanggula ye suro Tibetan Plateau ye lan kuru kilomita 6,236 ro lejin (3,875 mi) [9], kəmoduwu Dam Qu ye də kunten, na do...&quot;</comment>
      <origin>29286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5076" sha1="r4z8df88xs3ovpjk2fcadb8hsj3mrw6" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kəmoduwu Yangtzebe-a''', kəmoduwu Yangzibe-a (Nasaralan: /jæŋtsi/ au /jɑːŋtsi/) au Chang Jiang (təlam Chinesebe: 长江; Chinese adabe: 长江; pinyin: Cháng Jiāng; Zhuyin Fuhao: kəmoduwu long) kəmoduwu shiro kuruwuwo ba suro Chinaben kuru kəmoduwu shiro kuruwuwo ba dunyalan kən yakkəmewo. Jari Hill lan cizəna suro kau Tanggula ye suro Tibetan Plateau ye lan kuru kilomita 6,236 ro lejin (3,875 mi) [9], kəmoduwu Dam Qu ye də kunten, na do Yangtze ye kuruwu də, nasha gədiye lan kuluwu gədi China ye dəro lejin.[10] Shima kəmoduwu kura kən uwumiwo nəmngəwu njiye dunyalan suluwinlan. Nashanzə njiyedə nasha cidi Chinabe fal-kən uwuyen gozəna, kuru shima fato nəmngəwu am lardəbe fal-kən yakkəben kara.[11]

Yangtze də zauro faida'a nasha gargam'a, ada'a, razəwu'a China ye lan. Saa duwu kadaro, kəmaduwudə nji-a, bare-a, bəla-a, lenəmare-a, cidaram-a, kalangayya-a, kəriwu-aro faidatin. Yangtze Delta də shima kashi 20% GDP China ye dəga suwudin, kuru Three Gorges Dam kəla Yangtze ye də shima tasha konnu lantarkiye kura dinalan.[12][13] Dawu saa 2014 yen, gomnati China ye warmajiwo kəla shiye layi lenəmareye martawa kada garjin, suronzən zawal maara cidiye'a, diwalwa'a, faraskəram maara samiye'a mbeji, nasha arziyibe bəlin ci kəmoduwudəyen gartəro.[14]

Shi Yangtzedə nashaa kadaben sədin kuru shidə na kənəngatəbe jili alagəwa kadabe kuru tajirwaben kara, suronzan bənyi Chinesebe mbeji, shi bənyi kəpkatadə, kuru shidə fato bənyi kəmoduwu Yangtzebe kərmaaro baro walzənadəbe (au baiji) kuru bənyi karaabe Chinesebedə, kuru bənyi karaabe Chinesebedə. Saa karəngə adən, kəmoduwudə banna sanyiyarambe-a, banna plasticbe-a,[15] awo barebe-a, siltation-a, kuru cidi kəli-a kəmoduwu-a baro sədin, shidəwo njiye suro zamanben təmzayinma. Nasha laa kəmaduwudəbedə kərmadə na gənatəbe alagəbero təkəna. Nasha kəmoduwu Yangtzebe doni fəte Yunnanben sədinmadə nasha kəmoduwuwa yakkə kəllatabe Yunnanbe Nashawa Təkaanabe, na UNESCObe Dunyabe Heritagebe.

Ilmu asalbe
Chinese
Cháng Jiāng (长江; 長江), ma'ananzə &quot;Kəmoduwu kuruwu&quot;, shima su kəmoduwudəye təlam Chineseben. Attəson yayi, am Chinesebedə nasha kəmoduwudəbero su gade-gade cedo (su kurebedən nasha kəmoduwudəbe basro su Nasara zamanbedə gozəna – cidiyan ruyi).[16][17]

Suro təlam Chinese kureyedən, Yangtze də sha Jiang/Kiang 江 lan bowotin, [18] halla kəltəram phono-semanticbe, nji radical 氵-a homophone 工-a kəljin (kərmadəro gōng lan bowotin, amma *kˤoŋ suro Chinese kureyen[19]). Kongdə waneye kalima təlamma Austroasiaticye amma bəlaye alammaanna Yueyedai. Samənzəna *krong suro Proto-Vietnameseyen kuru krung suro Monyen, ma'ananzə samma &quot;kəmoduwu&quot;, shidə Vietnamese zamanye sông (kəmoduwu)'a Khmer krung'a leyata (bərni ci kəmoduwuye), nadoni Thai krung (กรุง bərni kura bərniye), kôngākea gənyi (nji) shidoni Sankank2 lan fəlangzənadə.


&quot;Kəmoduwu kuradə&quot; (大江) gaworamzə kuluwu gədi Chinabedə shiro &quot;Ci Yangtzebe&quot; (揚子江口) kəla taswira Jiangnanben suro saa 1754ben Atlas kəriye Qing Empirebedən ruwotəna.
Daula Han ye lan, Jiāng də ma'ananzə kəmoduwu jilifi yayi təlam Chinese yen, kuru kəmoduwu adə sha &quot;Kəmoduwu kura&quot; 大江 (Dàjiāng) ro yakkata. Epithet 長 (fasal kəske 长), ma'ananzə &quot;kuruwu&quot;, buro salakkin kəmaduwu dəro faidatə loktu kərmai arakkəben.[citation needed]

Nasha kada Yangtzebedə su fatobe mbeji. Yibin lan səta Yichang ro saadənadə, kəmoduwu Sichuan-a Chongqing-a men dəga Chuān Jiāng (川江) au &quot;kəmoduwu Sichuan&quot; lan nowotə. Hubei lan, kəmoduwudə sha Jīng Jiāng (荆江; 荊江) au &quot;Kəmoduwu Jing&quot; lan bowotin ngawo Jingzhou yen, kəriyewa laar China kureye fal. Anhui lan, kəmoduwudə su fatobe Wǎn Jiāng dəga gozəna ngawo su Anhuibedən, wǎn (皖). Jinsha (&quot;Gold Sands&quot;) kəmoduwudə 2,308 km (1,434 mi) Yangtze yedə Yibin lan səta kəmoduwu Batangye'a kəltayin batau Yushu suro Qinghai yedən, amma kəmoduwu Tongtian (&quot;Samiro lejin&quot;) kəmoduwudə 813 km (mi 505 mi) kəlta kəmoduwu Daquotuo yedə'a bayanzəna. Kǝmaduwu.[citation mǝradǝtǝna]

Yángzǐ Jiāng (揚子江; 扬子江) au &quot;Kəmoduwu Yangzi&quot;, shilan su Nasarabe Yangtzedə gotənadə, shima su fatobe Yangtze cidiyabe nasha Yangzhouben. Sudə waneye maara njiye kureye Yángzǐ au Yángzǐjīn (揚子 / 揚子津) lan bowotindən kedo.[21] Am Europebe doni nasha kəmoduwu Yangtzebe Deltadəro nazanadə su fatobe adə kəmoduwu sammaro faidatana.[16]

Nasara-a kuru lardǝ Europebe gade-a
Fətelan, kəmoduwudə shiro Quian (江) kuru Quianshui (江水) Marco Poloye bowojin, [22] kuru map Nasarabe buroyedən Kian au Kiam lan fəlezəna. Dawu dawu karnu kən 19medən, Romanizationdə Kiangro wallono.

Jili shima adə'a samunnam təlam Nasarayen nowatadə shima &quot;Kian-ku,&quot;[25] kuru shiga &quot;Keeang-Koo&quot;[26] kuru &quot;Kyang Kew&quot;[27] ro ruwotəna, kalma Chinesebe ci Yangtzebe (江口, Jiāngkǒu) dəga su kəmoduwudəbero taltəlan gowotə.

Su kəmoduwu Bluedə badiwono</text>
      <sha1>r4z8df88xs3ovpjk2fcadb8hsj3mrw6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29287</id>
      <parentid>29286</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <origin>29287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5263" sha1="mpws8v421f7nd1qyiic00m9bc5ae00v" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kəmoduwu Yangtzebe-a''', kəmoduwu Yangzibe-a (Nasaralan: /jæŋtsi/ au /jɑːŋtsi/) au Chang Jiang (təlam Chinesebe: 长江; Chinese adabe: 长江; pinyin: Cháng Jiāng; Zhuyin Fuhao: kəmoduwu long) kəmoduwu shiro kuruwuwo ba suro Chinaben kuru kəmoduwu shiro kuruwuwo ba dunyalan kən yakkəmewo. Jari Hill lan cizəna suro kau Tanggula ye suro Tibetan Plateau ye lan kuru kilomita 6,236 ro lejin (3,875 mi) &lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Yangtze#cite_note-9&lt;/ref&gt;, kəmoduwu Dam Qu ye də kunten, na do Yangtze ye kuruwu də, nasha gədiye lan kuluwu gədi China ye dəro lejin.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Yangtze#cite_note-10&lt;/ref&gt; Shima kəmoduwu kura kən uwumiwo nəmngəwu njiye dunyalan suluwinlan. Nashanzə njiyedə nasha cidi Chinabe fal-kən uwuyen gozəna, kuru shima fato nəmngəwu am lardəbe fal-kən yakkəben kara.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Yangtze#cite_note-11&lt;/ref&gt;

Yangtze də zauro faida'a nasha gargam'a, ada'a, razəwu'a China ye lan. Saa duwu kadaro, kəmaduwudə nji-a, bare-a, bəla-a, lenəmare-a, cidaram-a, kalangayya-a, kəriwu-aro faidatin. Yangtze Delta də shima kashi 20% GDP China ye dəga suwudin, kuru Three Gorges Dam kəla Yangtze ye də shima tasha konnu lantarkiye kura dinalan.[12][13] Dawu saa 2014 yen, gomnati China ye warmajiwo kəla shiye layi lenəmareye martawa kada garjin, suronzən zawal maara cidiye'a, diwalwa'a, faraskəram maara samiye'a mbeji, nasha arziyibe bəlin ci kəmoduwudəyen gartəro.[14]

Shi Yangtzedə nashaa kadaben sədin kuru shidə na kənəngatəbe jili alagəwa kadabe kuru tajirwaben kara, suronzan bənyi Chinesebe mbeji, shi bənyi kəpkatadə, kuru shidə fato bənyi kəmoduwu Yangtzebe kərmaaro baro walzənadəbe (au baiji) kuru bənyi karaabe Chinesebedə, kuru bənyi karaabe Chinesebedə. Saa karəngə adən, kəmoduwudə banna sanyiyarambe-a, banna plasticbe-a,[15] awo barebe-a, siltation-a, kuru cidi kəli-a kəmoduwu-a baro sədin, shidəwo njiye suro zamanben təmzayinma. Nasha laa kəmaduwudəbedə kərmadə na gənatəbe alagəbero təkəna. Nasha kəmoduwu Yangtzebe doni fəte Yunnanben sədinmadə nasha kəmoduwuwa yakkə kəllatabe Yunnanbe Nashawa Təkaanabe, na UNESCObe Dunyabe Heritagebe.

Ilmu asalbe
Chinese
Cháng Jiāng (长江; 長江), ma'ananzə &quot;Kəmoduwu kuruwu&quot;, shima su kəmoduwudəye təlam Chineseben. Attəson yayi, am Chinesebedə nasha kəmoduwudəbero su gade-gade cedo (su kurebedən nasha kəmoduwudəbe basro su Nasara zamanbedə gozəna – cidiyan ruyi).[16][17]

Suro təlam Chinese kureyedən, Yangtze də sha Jiang/Kiang 江 lan bowotin, [18] halla kəltəram phono-semanticbe, nji radical 氵-a homophone 工-a kəljin (kərmadəro gōng lan bowotin, amma *kˤoŋ suro Chinese kureyen[19]). Kongdə waneye kalima təlamma Austroasiaticye amma bəlaye alammaanna Yueyedai. Samənzəna *krong suro Proto-Vietnameseyen kuru krung suro Monyen, ma'ananzə samma &quot;kəmoduwu&quot;, shidə Vietnamese zamanye sông (kəmoduwu)'a Khmer krung'a leyata (bərni ci kəmoduwuye), nadoni Thai krung (กรุง bərni kura bərniye), kôngākea gənyi (nji) shidoni Sankank2 lan fəlangzənadə.


&quot;Kəmoduwu kuradə&quot; (大江) gaworamzə kuluwu gədi Chinabedə shiro &quot;Ci Yangtzebe&quot; (揚子江口) kəla taswira Jiangnanben suro saa 1754ben Atlas kəriye Qing Empirebedən ruwotəna.
Daula Han ye lan, Jiāng də ma'ananzə kəmoduwu jilifi yayi təlam Chinese yen, kuru kəmoduwu adə sha &quot;Kəmoduwu kura&quot; 大江 (Dàjiāng) ro yakkata. Epithet 長 (fasal kəske 长), ma'ananzə &quot;kuruwu&quot;, buro salakkin kəmaduwu dəro faidatə loktu kərmai arakkəben.[citation needed]

Nasha kada Yangtzebedə su fatobe mbeji. Yibin lan səta Yichang ro saadənadə, kəmoduwu Sichuan-a Chongqing-a men dəga Chuān Jiāng (川江) au &quot;kəmoduwu Sichuan&quot; lan nowotə. Hubei lan, kəmoduwudə sha Jīng Jiāng (荆江; 荊江) au &quot;Kəmoduwu Jing&quot; lan bowotin ngawo Jingzhou yen, kəriyewa laar China kureye fal. Anhui lan, kəmoduwudə su fatobe Wǎn Jiāng dəga gozəna ngawo su Anhuibedən, wǎn (皖). Jinsha (&quot;Gold Sands&quot;) kəmoduwudə 2,308 km (1,434 mi) Yangtze yedə Yibin lan səta kəmoduwu Batangye'a kəltayin batau Yushu suro Qinghai yedən, amma kəmoduwu Tongtian (&quot;Samiro lejin&quot;) kəmoduwudə 813 km (mi 505 mi) kəlta kəmoduwu Daquotuo yedə'a bayanzəna. Kǝmaduwu.[citation mǝradǝtǝna]

Yángzǐ Jiāng (揚子江; 扬子江) au &quot;Kəmoduwu Yangzi&quot;, shilan su Nasarabe Yangtzedə gotənadə, shima su fatobe Yangtze cidiyabe nasha Yangzhouben. Sudə waneye maara njiye kureye Yángzǐ au Yángzǐjīn (揚子 / 揚子津) lan bowotindən kedo.[21] Am Europebe doni nasha kəmoduwu Yangtzebe Deltadəro nazanadə su fatobe adə kəmoduwu sammaro faidatana.[16]

Nasara-a kuru lardǝ Europebe gade-a
Fətelan, kəmoduwudə shiro Quian (江) kuru Quianshui (江水) Marco Poloye bowojin, [22] kuru map Nasarabe buroyedən Kian au Kiam lan fəlezəna. Dawu dawu karnu kən 19medən, Romanizationdə Kiangro wallono.

Jili shima adə'a samunnam təlam Nasarayen nowatadə shima &quot;Kian-ku,&quot;[25] kuru shiga &quot;Keeang-Koo&quot;[26] kuru &quot;Kyang Kew&quot;[27] ro ruwotəna, kalma Chinesebe ci Yangtzebe (江口, Jiāngkǒu) dəga su kəmoduwudəbero taltəlan gowotə.

Su kəmoduwu Bluedə badiwono

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>mpws8v421f7nd1qyiic00m9bc5ae00v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Volga River</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2812</id>
    <revision>
      <id>29288</id>
      <timestamp>2026-06-17T17:59:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Databox}} '''Volga''' də (Russian: Волга, sha [ˈvolɡə] C) shima kəmoduwu shiro kuruwuwo ba suro Europeben kuru shima kəmoduwu shiro kuruwuwo ba suro dunyaben.[8] Russia lan kara, dawu Russiaben lezə anəm Russiabero lejin kuru kuluwu Caspianbero lejin. Volga də nəm kuruwunzə kilomita 3,531 (mi 2,194), kuru nasha njiyedə kilomita 1,360,000 (mi sq 530,000).[1] Kuru shima kəmoduwu Europebe kurawo nasha awo suro deltaben suluwinmaben- kate cubic mita 8,000...&quot;</comment>
      <origin>29288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4934" sha1="f9zboqmiugv8y0pull4ohd1tu40mhxw" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Volga''' də (Russian: Волга, sha [ˈvolɡə] C) shima kəmoduwu shiro kuruwuwo ba suro Europeben kuru shima kəmoduwu shiro kuruwuwo ba suro dunyaben.[8] Russia lan kara, dawu Russiaben lezə anəm Russiabero lejin kuru kuluwu Caspianbero lejin. Volga də nəm kuruwunzə kilomita 3,531 (mi 2,194), kuru nasha njiyedə kilomita 1,360,000 (mi sq 530,000).[1] Kuru shima kəmoduwu Europebe kurawo nasha awo suro deltaben suluwinmaben- kate cubic mita 8,000-a 8,500-a (280,000-a 300,000 ft3) second falyin-a kuru na njiye suluwin-a. Shidə kəmoduwu lardə Russiabero gotəna. Kəriye Russiaye kureye, Rus' Khaganate də, nasha Volga yen ciwono.Saa 830 lan. Gargamlan, kəmoduwudə na samno faida'a kəla furum zamanbe Eurasiabe kadaye.[10][11][12]

Kəmoduwudə Russialan karaa-a, karaa steppe-a steppe-a men sədin. Bərni'a kura kura mewu Russia ye də'a uwu, bərni kura lardəye Moscow'a kunten, suro bəla'a Volga ye lan kara. Sau shi Volgadə suro kəmaduwu Caspianbero lejin nankaro, shidə nji endorheicbe, shi Volgadə kəmaduwu dunyabe ndasoma kəljinba.

Reservoirs kura-kura dunyalan laadə ci kəmoduwu Volgaben kara. Kəmoduwudə ada Russiaben maananzə alamaram mbeji- adab Russiabe-a ada-adə ngəwusoro shiga Волга-матушка Volga-Matushka (Ya Volga) lan bowotin.

Su
Su Russiabe Volgadə (Волга) Proto-Slaviclan gowotə *vòlga 'kəli, nəmkəli', shidoni təlamma Slavicbe kadalan gənatənadə, vlaga (влага) 'kəli', Bulgarian vlaga (влага) 'kəli', Czech vláha 'kəli', Serbo: 'kəli', Serbe: Slovene vlaga 'kəliwu', Polish wilgoć 'kəliwu' kuru vlaga Macedoniabe (влага) 'kəliwu', gadeso-a.[13]

Su Scythianbe Volgabedə shima Rahā,[14] maananzə 'kəli'. Adə su Avestanbe kəla kəmaduwu hawarbedə'a leyata, Raŋhā (𐬭FF𐬢𐬵fi), shidoni maananzə &quot;kəli&quot; au &quot;kəli&quot;, kuru shiga Proto-Indo-Europeanlan gowotə *h1fires- au *h1ers-).[15] Su adə raktə kalmawa Indo-Iranicbe kadaro rataltəyin, misallo:

Sogdian rʾk (𐽀𐼰𐼸 ) 'zar bube, zar bube' (Iran kurebe *rahaka lan),[16]
Fasabe رگ rag 'zar,'[17]
Sanskrit Vedicbe rasā́ (रसा) 'njim, njiya, nji; kəmoduwu hawarbe'), shidoni kuru su kəmoduwu Indusbewo.[18]
Su Scythianbedə suro Moksha zamanben Rav (Рав) lan kara.

Ruwotəma Greekbe Herodotusdə suwa indi kurebe Iranbe Volgabedə ruwozəna:

Oaros (Greek kureye: Ὄαρος, təlam romanbe: Óaros; Latin: Oarus), shidoni Scythian *Varu lan goatə, maananzə &quot;farak&quot;.[21]
Su Huns ye kəmoduwu Dnieper ye də, Var də, Scythian *Varu lan gowotə.[21]
Araxes (Təlam Greekbe kureye: Aráxes; Latin: Araxes) [22] [23]
Amma Turkicye ci kəmoduwudəyen dadaanadə kuren sha Itil au Atil lan bowozayin. Təlamma Turkic zamanbe lan, Volga də sha İdel (Идел) Tatar lan nowotə, Atăl (Атӑл) Chuvash lan, Iźel Bashkir lan, Edıl Kazakh lan, kuru İdil Turkish lan. Su Turkicyedə futu Turkicye kureye &quot;Etil/Ertil&quot; dəro waltəyin, fərtənzə-a maananzə-adə notənyi. Waneye jili adə hydronym Irtesh'a leyata.[24]

Amma Turkicyedə gədi Itilyedə Kama'a kəllata.[25] Adə nankaro, kəmaduwu wofilaye Kama yedə sunzə Aq Itil 'White Itil' shidoni Kara Itil 'Black Itil''a kəllatadə bərni Ufa zamanbedən.[26] Su Indyldə (Indɨl) təlamma Cherkessben faidatin. [citation mǝradǝtǝna]

Asia lan kəmoduwudə su Turkicbe gadedən nozana Sarı-su 'nji kərnawu', amma Oiratsdə sunza faidatana, Ijil mörön au 'kəmoduwu adaptationbe'. Kərmadəro Mari, karapka Uralicbe gade, kəmoduwudə Jul (Юл) lan bowozayin, maananzə 'zawal' Tatarlan.

Bayentə

Kotoro Saratovbedə bənyelan, kəriye Saratovbe

Volga samibedə nasha Staritsaben, 1912
Kǝmoduwu kura triangular delta lan dajin kuluwuro, sami samiben turin
Kururam Volga Deltabe na tasha samibe dunyabedən
Volga də shima kəmoduwu shiro kuruwuwo ba Europe lan, kuru na shiro nji sabcin də sammaso suro Russia yen, amma kəmoduwu shiro kuruwuwo ba suro Russia ye də shima Ob-Irtysh river system.[3] Shidə suro kəmaduwu Caspian Seabedən kara, shima kəmoduwu shiro kuruwuwo basin zakkataro lejinmawo. Futu kəmaduwu Volgabedə bəladiya Volgoverkhov'e suro Tver Oblastben kara. Kəla Valdai Hillsben cizə mita 225 (738 ft) sami kuluwube yalafəte Moscowbe-a alamanna kilomita 320 (mi 200) anəmgədi Saint Petersburgbe-a lan, Volgadə gədiro lezə kəmoduwu Sterzh-a, Tver-a, Dubna-a, Rybinsk-a, Yaroslavl-a, Nizh-a, Nizh-a kozəna. Na shimadən anəmro waljin, Ulyanovsk-a, Tolyatti-a, Samara-a, Saratov-a Volgograd-a kozəna, kuru kuluwu Caspianbe cidiya Astrakhanben mita 28 (92 ft) cidiya kuluwubedən suluyin.[3]

Volga də njinzə nguwu mbeji, zauro faida'a də shima Kama'a, Oka'a, Vetluga'a, Sura'a. Volga-a kuru kəmoduwunzə-adə sandima kəmoduwu Volgabedə sadə, shidoni nasha alamanna 1,350,000 km2 (520,000 sq mi) nasha Russiabe zauro am ngəwu'adən sədinmadə.[3] Volga Deltadǝ nǝmkuruwunzǝ alama kilomita 160 yeyi (mi 99)</text>
      <sha1>f9zboqmiugv8y0pull4ohd1tu40mhxw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29289</id>
      <parentid>29288</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T18:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <origin>29289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5119" sha1="tfvu40wd8ug997u1wfv5nywan7y7ude" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Volga''' də (Russian: Волга, sha [ˈvolɡə] C) shima kəmoduwu shiro kuruwuwo ba suro Europeben kuru shima kəmoduwu shiro kuruwuwo ba suro dunyaben.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Volga#cite_note-8&lt;/ref&gt; Russia lan kara, dawu Russiaben lezə anəm Russiabero lejin kuru kuluwu Caspianbero lejin. Volga də nəm kuruwunzə kilomita 3,531 (mi 2,194), kuru nasha njiyedə kilomita 1,360,000 (mi sq 530,000).&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Volga#cite_note-gvr-1&lt;/ref&gt; Kuru shima kəmoduwu Europebe kurawo nasha awo suro deltaben suluwinmaben- kate cubic mita 8,000-a 8,500-a (280,000-a 300,000 ft3) second falyin-a kuru na njiye suluwin-a. Shidə kəmoduwu lardə Russiabero gotəna. Kəriye Russiaye kureye, Rus' Khaganate də, nasha Volga yen ciwono.Saa 830 lan. Gargamlan, kəmoduwudə na samno faida'a kəla furum zamanbe Eurasiabe kadaye.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Volga#cite_note-10&lt;/ref&gt;[11][12]

Kəmoduwudə Russialan karaa-a, karaa steppe-a steppe-a men sədin. Bərni'a kura kura mewu Russia ye də'a uwu, bərni kura lardəye Moscow'a kunten, suro bəla'a Volga ye lan kara. Sau shi Volgadə suro kəmaduwu Caspianbero lejin nankaro, shidə nji endorheicbe, shi Volgadə kəmaduwu dunyabe ndasoma kəljinba.

Reservoirs kura-kura dunyalan laadə ci kəmoduwu Volgaben kara. Kəmoduwudə ada Russiaben maananzə alamaram mbeji- adab Russiabe-a ada-adə ngəwusoro shiga Волга-матушка Volga-Matushka (Ya Volga) lan bowotin.

Su
Su Russiabe Volgadə (Волга) Proto-Slaviclan gowotə *vòlga 'kəli, nəmkəli', shidoni təlamma Slavicbe kadalan gənatənadə, vlaga (влага) 'kəli', Bulgarian vlaga (влага) 'kəli', Czech vláha 'kəli', Serbo: 'kəli', Serbe: Slovene vlaga 'kəliwu', Polish wilgoć 'kəliwu' kuru vlaga Macedoniabe (влага) 'kəliwu', gadeso-a.[13]

Su Scythianbe Volgabedə shima Rahā,[14] maananzə 'kəli'. Adə su Avestanbe kəla kəmaduwu hawarbedə'a leyata, Raŋhā (𐬭FF𐬢𐬵fi), shidoni maananzə &quot;kəli&quot; au &quot;kəli&quot;, kuru shiga Proto-Indo-Europeanlan gowotə *h1fires- au *h1ers-).[15] Su adə raktə kalmawa Indo-Iranicbe kadaro rataltəyin, misallo:

Sogdian rʾk (𐽀𐼰𐼸 ) 'zar bube, zar bube' (Iran kurebe *rahaka lan),[16]
Fasabe رگ rag 'zar,'[17]
Sanskrit Vedicbe rasā́ (रसा) 'njim, njiya, nji; kəmoduwu hawarbe'), shidoni kuru su kəmoduwu Indusbewo.[18]
Su Scythianbedə suro Moksha zamanben Rav (Рав) lan kara.

Ruwotəma Greekbe Herodotusdə suwa indi kurebe Iranbe Volgabedə ruwozəna:

Oaros (Greek kureye: Ὄαρος, təlam romanbe: Óaros; Latin: Oarus), shidoni Scythian *Varu lan goatə, maananzə &quot;farak&quot;.[21]
Su Huns ye kəmoduwu Dnieper ye də, Var də, Scythian *Varu lan gowotə.[21]
Araxes (Təlam Greekbe kureye: Aráxes; Latin: Araxes) [22] [23]
Amma Turkicye ci kəmoduwudəyen dadaanadə kuren sha Itil au Atil lan bowozayin. Təlamma Turkic zamanbe lan, Volga də sha İdel (Идел) Tatar lan nowotə, Atăl (Атӑл) Chuvash lan, Iźel Bashkir lan, Edıl Kazakh lan, kuru İdil Turkish lan. Su Turkicyedə futu Turkicye kureye &quot;Etil/Ertil&quot; dəro waltəyin, fərtənzə-a maananzə-adə notənyi. Waneye jili adə hydronym Irtesh'a leyata.[24]

Amma Turkicyedə gədi Itilyedə Kama'a kəllata.[25] Adə nankaro, kəmaduwu wofilaye Kama yedə sunzə Aq Itil 'White Itil' shidoni Kara Itil 'Black Itil''a kəllatadə bərni Ufa zamanbedən.[26] Su Indyldə (Indɨl) təlamma Cherkessben faidatin. [citation mǝradǝtǝna]

Asia lan kəmoduwudə su Turkicbe gadedən nozana Sarı-su 'nji kərnawu', amma Oiratsdə sunza faidatana, Ijil mörön au 'kəmoduwu adaptationbe'. Kərmadəro Mari, karapka Uralicbe gade, kəmoduwudə Jul (Юл) lan bowozayin, maananzə 'zawal' Tatarlan.

Bayentə

Kotoro Saratovbedə bənyelan, kəriye Saratovbe

Volga samibedə nasha Staritsaben, 1912
Kǝmoduwu kura triangular delta lan dajin kuluwuro, sami samiben turin
Kururam Volga Deltabe na tasha samibe dunyabedən
Volga də shima kəmoduwu shiro kuruwuwo ba Europe lan, kuru na shiro nji sabcin də sammaso suro Russia yen, amma kəmoduwu shiro kuruwuwo ba suro Russia ye də shima Ob-Irtysh river system.[3] Shidə suro kəmaduwu Caspian Seabedən kara, shima kəmoduwu shiro kuruwuwo basin zakkataro lejinmawo. Futu kəmaduwu Volgabedə bəladiya Volgoverkhov'e suro Tver Oblastben kara. Kəla Valdai Hillsben cizə mita 225 (738 ft) sami kuluwube yalafəte Moscowbe-a alamanna kilomita 320 (mi 200) anəmgədi Saint Petersburgbe-a lan, Volgadə gədiro lezə kəmoduwu Sterzh-a, Tver-a, Dubna-a, Rybinsk-a, Yaroslavl-a, Nizh-a, Nizh-a kozəna. Na shimadən anəmro waljin, Ulyanovsk-a, Tolyatti-a, Samara-a, Saratov-a Volgograd-a kozəna, kuru kuluwu Caspianbe cidiya Astrakhanben mita 28 (92 ft) cidiya kuluwubedən suluyin.[3]

Volga də njinzə nguwu mbeji, zauro faida'a də shima Kama'a, Oka'a, Vetluga'a, Sura'a. Volga-a kuru kəmoduwunzə-adə sandima kəmoduwu Volgabedə sadə, shidoni nasha alamanna 1,350,000 km2 (520,000 sq mi) nasha Russiabe zauro am ngəwu'adən sədinmadə.[3] Volga Deltadǝ nǝmkuruwunzǝ alama kilomita 160 yeyi (mi 99)

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>tfvu40wd8ug997u1wfv5nywan7y7ude</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>